Η ΕΠΙΘΕΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΥΝΙΣΤΑ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

Μια Ακαδημία, ανάσα πνευματικής ελευθερίας

Τους τελευταίους μήνες είμαστε μάρτυρες μιας «περίεργης» και συντονισμένης επίθεσης στο έργο της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος που απώτερο στόχο έχει να πλήξει τον Μητροπολίτη αυτής κ. Ιγνάτιο. Η επίθεση αυτή αποτέλεσε αφορμή συσπείρωσης πολλών και διαφορετικών ανθρώπων από όλη την Ελλάδα που παρακολουθούν και εκτιμούν το έργο της Ακαδημίας για τους δρόμους επικοινωνίας, διαλόγου, αναστοχασμού και πνευματικής προόδου που προσφέρει στον καθένα μας προσωπικά και στην ελληνική (και όχι μόνο ελλαδική) εκκλησία και κοινωνία.
Θεωρούμε ότι η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών δημιούργησε ένα πρωτοφανή για τα ελληνικά δεδομένα επίπεδο διαλόγου το οποίο δεν σταμάτησε ποτέ να ερευνά και να συζητά την παρουσία της Ορθοδοξίας στην σύγχρονη πραγματικότητα στην πατρίδα μας και σε όλο τον κόσμο. Μέσω της Ακαδημίας δόθηκε σε απλούς πιστούς και ενεργούς πολίτες σαν και πολλούς από εμάς για πρώτη φορά η ευκαιρία να ακούσουμε σημαντικούς ορθόδοξους θεολόγους αλλά και θεολόγους της Δύσης και της Ανατολής, εκπροσώπους άλλων δογμάτων ή θρησκειών, κοσμικούς επιστήμονες και διανοούμενους, οι οποίοι επιθυμούν να μάθουν τις θέσεις της ορθόδοξης θεολογίας και εκκλησίας και να διαλεχτούν με ειλικρίνεια μαζί της πάνω σε σημαντικά και απολύτως επίκαιρα προβλήματα του σύγχρονου κόσμου. Ακούσαμε με ενδιαφέρον Αρχιερείς, Ιερείς, καθηγητές, έλληνες και ξένους, ομόδοξους και ετεροδόξους, που μας μετέφεραν την εμπειρία τους καταθέτοντας την μεστή θεολογική τους σκέψη.
Και το σημαντικότερο. Οι σεβαστοί καλεσμένοι της Ακαδημίας άκουσαν και εμάς, τις ερωτήσεις, τις αντιρρήσεις και τις τοποθετήσεις μας με σεβασμό και ενδιαφέρον και προσπάθησαν να μας απαντήσουν, στις πολύ ενδιαφέρουσες ελεύθερες συζητήσεις που ακολουθούσαν τις εισηγήσεις. Με την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών σταμάτησε ο Βόλος να είναι μια επαρχιακή απλώς πόλη της Ελλάδος και έγινε ένα κέντρο θεολογικού και πνευματικού διαλόγου για όλον τον κόσμο. Μέσα από αυτό το βήμα δόθηκε λόγος σε προσωπικότητες τελείως διαφορετικές, με συγγραφικό, ερευνητικό, κοινωνικό ή ιεραποστολικό έργο σε διαφορετικά πεδία έρευνας και δράσης. Οι προσωπικότητες αυτές ενίοτε εξέφρασαν διαφορετικές, ακόμα και αντικρουόμενες απόψεις συμφώνησαν όμως στην αναγκαιότητα ενεργούς παρουσίας και ζωντανής μαρτυρίας του ορθόδοξου θεολογικού λόγου στον διάλογο και τις δράσεις που αναπτύσσονται στην Ελλάδα, την Ευρώπη και τον κόσμο πάνω στα έντονα προβλήματα του σύγχρονου ανθρώπου και μέσα σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται ταχύτατα. Τους ένωσε και μας ένωσε η ειλικρινής διάθεση προβληματισμού, διαλόγου και δράσης σε κλίμα αμοιβαίου σεβασμού σε αντίθεση με την στείρα αντιπαράθεση, την ιδεολογική και ψυχική περιχαράκωση η οποία οδηγεί αναπόφευκτα στον απομονωτισμό, την καχυποψία, την σύγκρουση και εν τέλει στην βία και την βαρβαρότητα. Το παράδειγμα του Κυρίου μας που διηγήθηκε για τον καλό Σαμαρείτη και έστειλε τους Αποστόλους του να φωτίσουν όλα τα έθνη και τους λαούς υπήρξε η βάση του ανοιχτού και γόνιμου διαλόγου που αναπτύχθηκε και αναπτύσσεται με την φροντίδα της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών της Ι. Μητροπόλεως Δημητριάδος.
Θεωρήσαμε και θεωρούμε την ύπαρξη της Ακαδημίας απαραίτητη για την πόλη και για την ιστορία της αλλά και για τον ελληνισμό γενικότερα. Απαραίτητη για μια πόλη που φιλοξένησε και ενσωμάτωσε έλληνες από κάθε γωνιά του ελληνισμού, ξένους και πρόσφυγες, πνευματικούς ανθρώπους και καλλιτέχνες που ήρθαν απογοητευμένοι από άλλες πόλεις και βρήκαν στον Βόλο τον σεβασμό και την υποστήριξη για να εκφραστούν, να δημιουργήσουν και να εμπνεύσουν. Αισθανόμαστε ότι αποκαταστάθηκε η αίγλη του Βόλου ως σημαντικού πνευματικού κέντρου όταν Θεολογικές σχολές και σεμινάρια από όλο τον Ορθόδοξο Κόσμο επιζητούν τη συνεργασία της Ακαδημίας και πραγματοποιούν από κοινού εκδηλώσεις, όπως πρόσφατα στο Παρίσι, στη Ρουμανία και αλλού.
Θεωρούμε υποχρέωση μας ως πιστοί αλλά και πολίτες να διαφυλάξουμε και να υπερασπιστούμε αυτήν την δυνατότητα ελεύθερης πνευματικής ανάσας και ζωντανής μαρτυρίας σε διαρκή εγρήγορση που εδώ και δέκα χρόνια προσφέρεται στην πόλη του Βόλου και στην Ιερά Μητρόπολη Δημητριάδος. Ήδη συγκροτήσαμε μια ανοιχτή και δημοκρατική ομάδα πνευματικών ανθρώπων και ενεργών πολιτών και πιστών με σκοπό να στηρίξουμε αυτό το έργο και να το κάνουμε γνωστό διευρύνοντας αυτόν τον θεολογικό διάλογο έτσι ώστε ο κάθε πιστός να κατανοήσει την σημασία του και ο κάθε πολίτης να κοινωνήσει το σημαντικότερο γεγονός που είναι η σύνθεση και όχι η αντιπαράθεση που και εμείς το κατανοήσαμε μέσα από την δεκαετή πορεία της Ακαδημίας. Παράλληλα θα φροντίσουμε να αναδειχθούν τα ποικίλα οφέλη αυτού του ανοιχτού διαλόγου και προβληματισμού στην παιδαγωγική, την τέχνη, την πολιτική, την φιλοσοφία και σε κάθε πτυχή της κοινωνικής και πνευματικής ζωής της περιοχής μας.
Με την κίνησή μας αυτή στηρίζουμε και τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Δημητριάδος & Αλμυρού κ. Ιγνάτιο, που θεωρούμε ότι αποτέλεσε τον απώτερο στόχο αυτών των επιθέσεων έτσι ώστε να εξαναγκαστεί να άρει την εμπιστοσύνη του στην Ακαδημία υποκύπτοντας στα ποικίλα μισαλλόδοξα και εκφοβιστικά κηρύγματα που αναπτύσσονται σε περιόδους κρίσης. Θεωρούμε ότι η πίστη μας αλλοιώνεται και η θεόδοτη προσωπική ελευθερία μας καταργείται όταν απειλείται και συκοφαντείται η πλέον σοβαρή προσπάθεια συνάντησης και συνομιλίας με τον πλησίον. Συνεπώς νιώθουμε την επίθεση αυτή ως μια προσωπική επίθεση και προσβολή στην ελευθερία αλλά και την πίστη μας και θα τις προασπίσουμε μέσα από τον ειλικρινή διάλογο.
Όραμα και στόχος μας είναι να βοηθήσουμε στην μεταφορά όσων μας έχει προσφέρει μέχρι σήμερα η Ακαδημία σε κάθε μέλος της τοπικής εκκλησίας και κοινωνίας, σε άνδρες και γυναίκες, σε μικρούς και μεγάλους, απλούς πολίτες, επιστήμονες, καλλιτέχνες, εκπαιδευτικούς, μέσα από συζητήσεις, καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, εκδόσεις εντύπων και ηλεκτρονικών ιστοτόπων. Ευχή μας είναι το έργο της Ακαδημίας να αγκαλιαστεί από την νεολαία και από κάθε συνάνθρωπό μας που νιώθει αμήχανος να κοιτάξει κατάματα τα τεράστια πνευματικά και κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζει, αμήχανος χωρίς την στήριξη ενός ορθόδοξου λόγου που να προβληματίζεται, να αναζητεί, να συνδιαλέγεται και τελικά να προσφέρει πάντα νέο και πάντα γενναίο τον λόγο του Χριστού.

Στέλιος Πελασγός
Αφηγητής, Δρ. παιδαγωγικής, συγγραφέας
Καλλιτεχνικός διευθυντής διεθνών φεστιβάλ
αφήγησης και τεχνών του λόγου Κοζάνης και Τσαγκαράδας Πηλίου
Επιστημονικός συνεργάτης Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Κύπρου

ΧΟΥΛΙΓΚΑΝΙΣΜΟΣ "ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ" ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

Μια «Πατερική» απάντηση στους επικριτές της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών

του θεολόγου Ελευθέριου Αγαπίου

Τον τελευταίο καιρό από μία μικρή μερίδα πιστών προερχομένων από διάφορες βαθμίδες διακονίας του λαού του Θεού (δηλ. κληρικών όλων των βαθμίδων, λαϊκών κ.λ.π.) ακούγονται στον εκκλησιαστικό χώρο της Ελλαδικής Εκκλησίας κάποιες φωνές, που κρίνουν αρνητικά το έργο της Θεολογικής Ακαδημίας της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος. Οι φωνές είναι λίγες, αλλά οι φωνασκούντες έχουν κάνει τα αδύνατα δυνατά ώστε η φωνή τους να είναι εκκωφαντική μέσα από κάθε μέσο συγχρόνου τεχνολογικής επικοινωνίας. Μέσα από αυτήν την κριτική βάλλονται προσωπικά ο σεβασμιώτατος μητροπολίτης π. Ιγνάτιος, ο διευθυντής της Ακαδημίας κ. Παντελής Καλαϊτζίδης (Δρ. Θεολογίας) και κάποιοι άλλοι συνεργάτες της Ακαδημίας η κατά καιρούς ομιλητές σε συνέδρια, διαλέξεις και άλλες δραστηριότητες της Ακαδημίας.

Πριν προχωρήσω στην παρουσίαση κάποιων σκέψεων και προβληματισμών όχι μόνο δικών μου αλλά και πολλών φίλων, θα ήθελα να πω ότι συνήθως δεν παρεμβαίνω σε δημόσιες συζητήσεις αυτού του τύπου, αλλά είναι τέτοια η διαστρέβλωση της αλήθειας εκ μέρους των επικριτών της Ακαδημίας και της Ι. Μητροπόλεως Δημητριάδος και από την άλλη μεριά τόσο σημαντικό το έργο που προσφέρει η Ακαδημία και η Μητρόπολη που θέλω να εκφράσω και την λύπη μου γι αυτή την πολεμική εναντίον αφοσιωμένων και ακαμάτων εργατών του Ευαγγελίου και διακόνων του λαού του Θεού όπως είναι ο χαρισματικής προσωπικότητας μητροπολίτης Ιγνάτιος, ο δόκιμος και πολυτάλαντος θεολόγος Παντελής Καλαϊτζίδης και οι συνεργάτες τους.
Ένα απλό δείγμα του έργου του Μητροπολίτη Ιγνατίου και των συνεργατών του είναι αυτή η ατμόσφαιρα που επικρατεί στις εγκαταστάσεις της Μητροπόλεως και της Ακαδημίας. Ας πάει ο οποιοσδήποτε για λίγα λεπτά να περπατήσει στους διαδρόμους των γραφείων της ιεράς μητροπόλεως και στους χώρους της ακαδημίας.
Είναι πολύ σημαντικό. Η Εκκλησία δεν έχει γραφεία. Δεν είναι ούτε επιχείρηση ούτε δημόσια υπηρεσία. Εδώ, λοιπόν, δεν μυρίζει η δυσοσμία της πνευματικής μούχλας μιας απρόσωπης δημόσιας υπηρεσίας ή η μελαγχολία στρατιωτικού διοικητηρίου αλλά και ούτε η καμουφλαρισμένη κερδοσκοπική επιχειρηματικότητα. Το τηλέφωνο δεν κτυπάει για να ζητηθεί επισκοπική παράσταση σε γάμο η σε κηδεία και ο ρόλος του πρωτοσυγκέλλου δεν είναι να ενημερώνει την πελατεία για το κόστος μιας τέτοιας παραστάσεως - πράγμα που έχω προσωπικά βιώσει σε γραφεία Μητροπόλεως του Αττικού λεκανοπεδίου! Θα πρέπει να είναι αναίσθητος κανείς για να μην διαπιστώσει την ζεστασιά της φιλίας, την ειρήνη της εμπιστοσύνης, την ασφάλεια του διαπροσωπικού αλληλοσεβασμού, τον ρυθμό της δημιουργικότητας και κυρίως την αύρα ελευθερίας, που από τον Μητροπολίτη μέχρι τον τελευταίο υπάλληλο συνθέτουν τον τρόπο της ζωής και της κοινωνίας σε αυτό το χώρο της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος και της Ακαδημίας. Τολμάμε να προσθέσουμε ότι εδώ και το γραφείο ακόμη λειτουργεί ως ιερό θυσιαστήριο και η καθημερινή δραστηριότητα είναι συνέχεια της Λειτουργίας. (Αλλού δυστυχώς ισχύει το αντίθετο: ακόμη και ο ναός λειτουργεί ως γραφείο!)
Αλλά ας είναι. Στόχος αυτού του μικρού πονήματος είναι να ακουστεί μια ακόμη φωνή στον διάλογο που - μάλλον άθελά τους - άνοιξαν οι επικριτές της Μητροπόλεως και της Ακαδημίας, και όχι να συγγραφεί το δίκαιο εγκώμιο αυτών.

Η Μέθοδος και ο Τρόπος της Κριτικής:

1. Η πρώτη μας αναφορά στα επικριτικά κείμενα έχει να κάνει με την μέθοδο και τον τρόπο αυτής της κριτικής.
Η κριτική ελάχιστες φορές κινείται στο χώρο ενός νηφάλιου θεολογικού διαλόγου, την στιγμή μάλιστα που ο διάλογος αυτός θα έπρεπε να είναι όχι απλώς ακαδημαϊκά νηφάλιος αλλά αδελφικός η έστω συναδελφικός. Κατά κανόνα, δυστυχώς, θυμίζει αντιπαράθεση ποδοσφαιρικού τύπου, δηλ. επίθεση φιλάθλων ποδοσφαιρικής ομάδος εναντίον φιλάθλων αντιπάλου ομάδος. Όλοι μας νομίζω έχουμε τις προσλαμβάνουσες παραστάσεις του χουλιγκανισμού! Ένας νοερός χουλιγκανισμός - εν ονόματι της Ορθοδοξίας παρακαλώ - επικρατεί στο διαδίκτυο και στα θρησκευτικά έντυπα κατά της Μητροπόλεως Δημητριάδος και της Ακαδημίας! Εδώ βέβαια οι ύβρεις περιέχουν «εκκλησιαστική» ορολογία: αιρετικοί, πατρομάχοι, πλανεμένοι κ.λ.π. Δεν έχει σημασία αν οι λέξεις αυτές δεν έχουν τα ίδια φωνήεντα και τα ίδια σύμφωνα που έχουν οι λέξεις που ακούγονται στο γήπεδο ή στο πεζοδρόμιο. Σημασία έχει ότι η χρήση των «εκκλησιαστικών» αυτών όρων γίνεται υβριστικά, και η πρόθεση και το τελικό νόημα αυτών των όρων είναι ταυτόσημο με εκείνο του πεζοδρομίου ή του γηπέδου!!!

2. Άλλοτε η κριτική - αν είναι δυνατόν να είναι κριτική αυτό - αλλάζει ύφος. Ο άγιος Γρηγόριος ο θεολόγος στον περί της εν διαλέξεσιν ευταξίας λόγο (ΒΕΠΕΣ 60,σ.21) συνιστά «τι σοι δεινόν, εάν μη πάσι τοις λόγοις ενδυναστεύσης και την προεδρίαν έχης επί παντός προβλήματος η ζητήματος, αλλ ἕτεροί σου φανώσιν σοφώτεροι; … Τω Θεώ χάρις ότι και τα εξαίρετα δίδωσι και δια των κοινών σωζειν επίσταται!» Ποιό είναι όμως το ύφος της κριτικής; Στον αντίποδα της περί μη δυναστεύσεως των άλλων συστάσεως του αγίου Γρηγορίου. Πολλοί από τους αναγνώστες θα θυμούνται ασφαλώς τα «αποφασίζομεν και διατάσσομεν». Από τους «ορθοδόξους» υβριστές της Ιεράς Μητροπόλεως και της Ακαδημίας χρησιμοποιείται το ίδιο στυλ. Οι άγιοι Πατέρες χρησιμοπούνται σαν οι θεωρητικοί του ολοκληρωτικού καθεστώτος. Κάθε αποκλίνουσα διδασκαλία πρέπει να παταχθεί! Οι επικριτές της Μητροπόλεως και της Ακαδημίας έχουν ήδη αποφανθεί περί του αιρετικού χαρακτήρος της Μητροπόλεως και της Ακαδημίας και απαιτούν άμεση αλλαγή φρονημάτων, συμμόρφωση προς την γραμμή του κόμματος, που είναι η νομιζόμενη ως απόλυτα ορθή δική τους διδασκαλία. Ειδάλλως επικρέμμαται η δαμόκλειος σπάθη της διαπόμπευσης, της καταδίκης εκ μέρους της Συνόδου, των καθαιρέσεων και αφορισμών. Και ο πιο άκαρδος ιεροεξεταστής θα ζήλευε την κάθετη αποφασιστικότητα, την αδιάλακτη στάση, την επιθετικότητα και την αναλγησία της συμπεριφοράς κάποιων από αυτούς που αυτοκλήτως υπερασπίζονται την κατ 'αυτούς Ορθοδοξία στο διαδίκτυο και στον τύπο!

3. Εδώ, επίσης, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ο τρόπος που οι επικριτές της Μητροπόλεως και της Ακαδημίας επικαλούνται ΑΠΕΙΛΗΤΙΚΑ την προσφυγή στην Ιερά Σύνοδο. Σαν να είναι η Σύνοδος ο μπαμπούλας της Ορθοδοξίας που θα αναγκάσει το κακό παιδί να συμμορφωθεί! Άλλοτε πάλι επικαλούνται τη Σύνοδο σαν να πρόκειται περί Ιδεολογικής Αστυνομίας που θα δώσει την γραμμή στο κόμμα! Σαν να επικρατεί στην Εκκλησία κάποιο ολοκληρωτικό καθεστώς. Είναι άραγε αυτός ο ρόλος της Συνόδου; Τουλάχιστον θεωρητικά η Δογματική Θεολογία και το Κανονικό Δίκαιο μας λένε ότι ο ρόλος της Συνόδου είναι να διασφαλίζει την ενότητα και κοινωνία αγάπης των κατά τόπους Ευχαριστιακών κοινοτήτων δια της αδελφικής αγάπης και επικοινωνίας των προεστώτων αυτών, δηλ. των επισκόπων!!! Έργο της Συνόδου λοιπόν, είναι η ενότητα δια της αγάπης, όχι η αστυνόμευση. Επίσης έργο της Συνόδου είναι η διαποίμανση και η πατρική φροντίδα, η συμπερίληψη όλων στην αγκαλιά της Εκκλησίας, ακόμη και των «άλλων», των «διαφορετικών»: «καυχήσωμαι περί της εξουσίας ημών, ης έδωκεν ο Κυριος ημίν εις οικοδομήν και ουκ εις καθαίρεσιν υμών…»! (Β Κορ. 10:8) Η διαποίμανσις επιτελείται πάντα με καλωσύνη και αγάπη: «Πρεσβυτέρω μη επιπλήξης, αλλά παρακάλει ως πατέρα, νεωτέρους ως αδελφούς, πρεσβυτέρας ως μητέρας, νεωτέρας ως αδελφάς …» (Α Τιμ. 5:1-2)

4. Μία άλλη επίσης ενδιαφέρουσα μέθοδος είναι η δημαγωγία και μάλιστα από άμβωνος κατά τη Θεία Λειτουργία, η σε άλλες περιπτώσεις κατά τη διάρκεια της συνευωχίας των πιστών στον καφέ μετά την θεία Λειτουργία. Το πόσο ένα τέτοιου είδους κήρυγμα αλλάζει το κλίμα του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας, το πόσο προδίδει και λερώνει – δαιμονοποιεί τελικά; - τα όσα μόλις πριν λίγο έλαβαν χώρα στον ιερό ναό, ας το δουν οι ίδιοι οι κληρικοί ή οι θεολόγοι που δρουν κατ αυτόν τον τρόπο… Ας θυμηθούμε τα λόγια του ιερού Χρυσοστόμου από την ομιλία του εις την προδοσίαν του Ιούδα 2,6 «Ει και μετέχεις της θυσίας, ανωφελής σοι η μετάληψις γέγονεν άνευ του κατορθώματος της ειρήνης!» (PG49, 390-391) Δεν θα πούμε περισσότερα! Ας εξετάσουν οι ίδιοι τη συνείδησή τους, τις προθέσεις τους και τον συνεπαγόμενο αυτής της τακτικής σκανδαλισμό των πιστών!

5. Είναι επίσης ιδιαίτερα λυπηρό το γεγονός ότι κληρικοί, (πνευματικοί και γεροντάδες), αναθέτουν στα πνευματικά τους παιδιά να παρακολουθήσουν στο ραδιόφωνο ή στο ίντερνετ διαλέξεις και συνέδρια όχι για να κρατήσουν από τα πολλά που θα ακούσουν ότι είναι ωφέλιμο και εποικοδομητικό (σαν μέλισσες θα έλεγε ο Μ. Βασίλειος), αλλά για να περισυλλέξουν σαν μυίγες (όπως έλεγε ο π. Παΐσιος) ακαθαρσίες, ότι όζει, ή να συρθούν ως σκώληκες στη λάσπη ώστε για να κατασκευαστεί ο λίβελλος της κατακρίσεως … ή μάλλον το οπλοστάσιο της αδελφοκτονίας. Πόσο πνευματικά εποικοδομητικό είναι αυτό και πόση ευθύνη φέρουν αυτοί οι πνευματικοί που εκπαιδεύουν τα πνευματικοπαίδια τους στην κατάκριση; Ας το σκεφτούν οι ίδιοι! Επίσης αν η πνευματική καθοδήγηση κάποιων εξομολόγων ασκείται με τέτοιο καταλυτικό τρόπο ώστε να λειτουργεί ως ψυχικός βιασμός που κάνει τα πνευματικοπαίδια ελαφρά τη συνειδήσει – «επειδή το είπε ο γέροντας»! - να επιδίδονται σε τέτοιες αρρωστημένες δραστηριότητες, δεν είναι αυτό ένα σοβαρό πρόβλημα που πρέπει να απασχολήσει την Εκκλησία; Μήπως τελικά ο γκουρουϊσμός κάποιων πνευματικών και όχι η νεοπατερική θεολογία είναι το θέμα με το οποίο πρέπει να ασχοληθεί η Σύνοδος;

6. Το τελευταίο και πιο λυπηρό από όλα αυτά είναι η υποκρισία των επικριτών, όταν οι λίβελλοι της καταδίκης και της δημόσιας λασπολογίας κλείνουν με αδελφικές προσφωνήσεις αγάπης και προφάσεις αδελφικού εποικοδομητικού ενδιαφέροντος που δήθεν οδήγησε τους συντάκτες των λιβέλλων σε μία τέτοια ενέργεια. Μήπως επικρατεί κάποια σύγχυση εννοιών η εμπειριών; … «Αν έχεις τέτοιους φίλους τι τους θέλεις τους εχθρούς;» λέει η παροιμία!

Το Περιεχόμενο της αρνητικής κριτικής:

Το δεύτερο μέρος των σκέψεών μας έχει να κάνει με το περιεχόμενο της αρνητικής κριτικής κατά της Μητροπόλεως και της Ακαδημίας.

1. Θα περιοριστούμε δειγματοληπτικά σε κάποια σημεία της κριτικής. Από τη μονόπλευρη αυτή κριτική βάλλεται κατ' αρχήν η στάση της Ακαδημίας (την οποία καλώς ενθαρρύνει η Μητρόπολη) να προωθεί τον ελεύθερο θεολογικό προβληματισμό. Θεωρείται η στάση αυτή ως επικίνδυνη, ως a priori αμφισβήτηση των αγίων Πατέρων και ένας τέτοιος θεολογικός λόγος ως καταδικασμένος να καταλήξει «προτεσταντικός»! Πρώτον μεν, ποιός μπορεί να προδικάσει το αποτέλεσμα ενός ελευθέρου διαλόγου; Ποιός είναι ο προφήτης; Εν πάσει περιπτώσει εδώ θα συνιστούσαμε στους φίλους μας να εντρυφήσουν λίγο στους αγίους Πατέρες, σύμφωνα με τους οποίους η ελευθερία είναι στη φύση του λόγου: «παν λογικόν αυτεξούσιον», (Κύριλλος Αλεξανδρείας, PG 77,1152D), ο δε ελεύθερος λόγος και ο διάλογος όχι μόνο δεν οδηγεί στην πλάνη αλλά είναι ο ασφαλέστερος τρόπος να φτάσουμε στην αλήθεια: «τούς εκζητούντας εν πνεύματι την των ψυχών σωτηρίαν, και εξερευνώντας τούς ταύτης πνευματικούς της σωτηρίας λόγους τε και τρόπους, οδηγεί προς κατανόησιν το Πνεύμα το άγιον, ουκ εών ακίνητον αυτοίς μένειν, και ανενέργητον την δι ης τα θεία εκζητείν πεφύκασι δύναμιν»! (Μαξίμου, Περί θεολογίας εκατοντάς 6η, κα ) Θα τους συνιστούσαμε επίσης να διαβάσουν π.χ. τους θεολογικούς λόγους του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, για να δουν εκεί πόσο ελεύθερα και τολμηρά σκέπτεται ο άγιος, πόσα θεμελιώδη ερωτήματα θέτει και πόσο τολμά να αναθεωρήσει τα πάντα για να φτάσει αβίαστα στα θεολογικά εκείνα συμπεράσματα τα οποία αποτέλεσαν τελικά τα θεμέλια της Ορθόδοξης Τριαδολογίας.
Η αλήθεια δεν είναι στην τσέπη κανενός, ούτε καν των αγίων. Είναι πάντα το ζητούμενο! Ας θυμηθούμε του αποστόλου Παύλου το «ει δε τις δοκεί ειδέναι τι, ουδέπω ουδέν έγνωκε καθώς δει γνώναι»! (Α Κορ.8:2) Η κοινωνία με την Αλήθεια επιτελείται πάντα ως άθλος και ως κατόρθωμα: «ουδέ το Πνεύμα το άγιον εν τοις αγίοις ενεργεί τας γνώσεις των μυστηρίων χωρίς της κατά φύσιν ζητούσης τε και ερευνώσης την γνώσιν δυνάμεως»! (Μαξίμου, Περί θεολογίας εκατοντάς 6η, ιστ )

2. Στα ίδια πλαίσια επικρίνεται η χρήση του όρου «συναφειακή θεολογία». Κατά πρώτον επικρίνεται λόγω του τρόπου με τον οποίον έχει αυτός ο όρος χρησιμοποιηθεί από ετεροδόξους. Ομολογώ ότι το να μην χρησιμοποιήσω ένα θεολογικό όρο επειδή αυτός έχει χρησιμοποιηθεί από ετεροδόξους μου θυμίζει την σύσταση κάποιου αφελούς αδελφού ο οποίος μου συνιστούσε να μην διαβάζω το Ευαγγέλιο διότι «αυτό το κάνουν οι Ευαγγελικοί»!!!
Πέραν τούτου όμως θα μπορούσε επί της ουσίας να αμφισβητηθεί η Ορθοδοξότητα του όρου «συναφειακή θεολογία»; Προσωπικά πιστεύω ότι όχι μόνο δεν είναι αδόκιμος όρος αλλά μάλιστα είναι όρος συμφυής με τον όρο «θεολογία»! Η θεολογία δεν μπορεί παρά να είναι συναφειακή! Και ενώ αυτό θα έπρεπε να είναι αυτονόητο θα αναφερθούμε και πάλι σε κάποιο κείμενο αγίου πατρός της Εκκλησίας όπου φαίνεται ξεκάθαρα ο εγγενώς συναφειακός χαρακτήρας της θεολογίας. Μας λέει ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης στον πρόλογο του Μεγάλου Κατηχητικού λόγου του: «Ου μην ο αυτός της διδασκαλίας τρόπος επί πάντων αρμόσει των προσιόντων τω λόγω, αλλά κατά τας των θρησκειών διαφοράς μεθαρμόζειν προσήκει και την κατήχησιν, προς τον αυτόν μεν ορώντας του λόγου σκοπόν, ουχ ομοιοτρόπως δε ταις κατασκευαίς εφ ἑκάστου κεχρημένους. Άλλαις γαρ υπολήψεσιν ο ιουδαΐζων προείληπται και ετέραις ο τω ελληνισμώ συζών κ.λ.π.» (ΒΕΠΕΣ 68,378)
Τα πάντα στην θεολογία είναι μία συνάφεια: η Τριαδολογία, η Χριστολογία, η κτισιολογία, η Σωτηριολογία κ.λ.π. Ας μελετήσει κανείς την § 191 του Γ κατά Ευνομίου λόγου του αγίου Γρηγορίου Νύσσης (ΒΕΠΕΣ 68 σ.17) για να δει εκεί πως ο όρος «συνάφεια» διέπει την Τριαδολογία. Εν πάσει περιπτώσει θα μπορούσαμε να επιστρατεύσουμε πλείστα άλλα χωρία όπου επιβεβαιώνεται ο «συναφειακός» χαρακτήρας της θεολογίας εκ μέρους των Πατέρων της Εκκλησίας!

3. Θεωρούνται επίσης ως αδόκιμοι οι όροι νέο-πατερική και μετα-πατερική θεολογία. Θεωρείται επίσης αδόκιμος ο χαρακτηρισμός της θεολογίας των Πατέρων ως μετα-βιβλικής. Ο κάθε ομιλητής βέβαια έχει την ευθύνη των λεγομένων του και οι απόψεις του καθενός έχουν μία ποικιλία αποχρώσεων. Ο σχολιασμός λοιπόν και η χάριν της αληθείας άσκηση κριτικής και το άνοιγμα διαλόγου με τα λεχθέντα και τα γραφόμενα του κάθε συνέδρου είναι ένα ογκώδες έργο που αναμφισβήτητα ξεπερνάει τα όρια του παρόντος κειμένου. Μία γενική προσέγγιση και εκτίμηση των όρων μετα-βιβλική, νέο-πατερική και μετα-πατερική θεολογία νομίζω είναι εφικτή!
Οφείλω εκ προοιμίου να ομολογήσω ότι για όσους τουλάχιστον έχουν μελετήσει θεολογία, το δόκιμον των τεχνικών αυτών όρων είναι σαφές, και μάλστα σε τέτοιο βαθμό, ώστε η ύψωση σημαίας κατά των όρων αυτών να ενδέχεται να εξυπηρετεί άλλους λόγους και όχι καθαρά θεολογικούς! Το γεγονός ότι η Πατερική θεολογία χρησιμοποιεί ορολογία μη Βιβλική (όπως π.χ. το ομοούσιον) δεν την καθιστά σαφώς μετά-βιβλική; Μα το πρόθημα μετά- και νέο- στους όρους βιβλικός, πατερικός κ.λ.π. δεν έχει κατ' ανάγκην αντιθετικό χαρακτήρα. Η έννοια του μεταγενεστέρου δεν ακυρώνει το προγενέστερο, μάλλον το προϋποθέτει και μάλιστα το συνεχίζει και το προεκτείνει! Είναι θέμα κοινής λογικής!

Αλλά η υστεροβουλία των θέσεων αυτών αποκαλύπτεται από το γεγονός ότι οι ίδιοι οι επικριτές του όρου «μεταπατερική» ενώ την καταπολεμούν, με άλλα λεγόμενά τους επιβεβαιώνουν την ανάγκη μιας νεοπατερικής θεολογίας. Δηλαδή, φάσκουν και αντιφάσκουν. Σχολιάζοντας π.χ. η Μητρόπολη Γλυφάδας τα λεγόμενα του Daniel Ayuch (Δ’ συνεδρία 4/6/2010) που φέρεται να είπε ότι «από τον όγδοο αιώνα απουσιάζει η πρωτότυπη θεολογική παραγωγή», λέει ο Γλυφάδας ότι «ο εισηγητής φαίνεται ότι αγνοεί τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά…» Μα αν ο Παλαμάς είναι μια νέα θεολογική παραγωγή της εποχής του, τότε γιατί μας ενοχλεί μία νέα θεολογική παραγωγή στον 21ο αιώνα;

Θα μπορούσε, βέβαια, να πει κανείς ότι ο Παλαμάς, αν και πολύ μεταγενέστερος των αρχαιοτέρων Πατέρων, τους ακολουθεί πιστά! Θα καλούσαμε τους φίλους μας να μελετήσουν προσεκτικά και να συγκρίνουν τα κείμενα και να διαπιστώσουν πόσο ο Παλαμάς, ενώ ακολουθεί τους Πατέρες και βασίζεται σε αυτούς, συγχρόνως πρωτοτυπεί για να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της εποχής του. Προσέξτε πόσο διαφέρει η χρήση του όρου «ενέργεια» στον Μ. Βασίλειο στον Μάξιμο και στον Παλαμά: στον Μ. Βασίλειο είναι περισσότερο τα έργα του Θεού εντός της ιστορίας, στον Μάξιμο μοιάζει να είναι μία έσωτερική κίνηση της θείας φύσεως ή συγκεκριμένες πράξεις των προσώπων, ενώ στον Παλαμά πρόκειται σαφώς περί μιας προς τα έξω ακτινοβολίας της θείας ουσίας!
Ένα ακόμη παράδειγμα: συγκρίνατε την περί Λόγου θεολογία του αγίου Ιουστίνου του φιλοσόφου και μάρτυρος και την περί Λόγου θεολογία του Μ. Αθανασίου. Εδώ έχουμε σαφή υπέρβαση της θεολογίας του Ιουστίνου από τον Αθανάσιο. Αν ο Αθανάσιος είχε μείνει πιστός στον Ιουστίνο θα ήταν υποστηρικτής ενός μετρίου Αρειανισμού, αν και ο Ιουστίνος στην συνάφεια της εποχής του ήταν ορθόδοξος. Εντούτοις ο Αθανάσιος, ξεπερνώντας τον Ιουστίνο τολμά και κάνει ΜΕΤΑ-πατερική θεολογία για τα δεδομένα της εποχής του, και έτσι ορθοδοξεί!!! Όντως, λοιπόν, «πρέπει να άναζητήσουμε τα σπέρματα της μεταπατερικής θεολογίας στους ίδιους τους Πατέρες» (Διακ. Ιωάννης Μανουσάκης, ΣΤ’συνεδρια 5/6/2010).

4. Στα επιχειρήματα κατά του έργου και του θεολογικού προβληματισμού της Ακαδημίας και της νέο-πατερικής θεολογίας προβάλεται επίσης η άποψη ότι οι θεολόγοι Πατέρες της Εκκλησίας ασκούνταν, ένηφαν, ήταν άγιοι, και έτσι εξασφάλιζαν την θεία φώτιση και θεολογούσαν ορθώς!
Περί του πως ενεργεί το Άγιο Πνεύμα και μας οδηγεί στην αλήθεια το αναφέραμε προηγουμένως μέσα από την σωτηριολογική θεολογία του αγίου Μαξίμου του Ομολογητού. Εδώ όμως θα είχαμε να προσθέσουμε δύο ακομη σκέψεις.

Πρώτον ποιός μας λέει ότι οι σύγχρονοι θεολόγοι δεν ασκούνται και δεν προσεύχονται και δεν νήφουν. Ποιός το κρίνει αυτό; Εκτός εάν πρέπει να επιστρέψουμε στην Προτεσταντική κίνηση του 16ου και 17ου αιώνα και να δημιουργήσουμε ένα είδος στρατού σωτηρίας και να στέλνουμε ειδικούς κληρικούς επιφορτισμένους με αυτό το έργο να παρακολουθούν μέσα από τα παράθυρα των σπιτιών τη προσωπική ζωή των πιστών και να την αξιολογούν!!!
Επιπλέον, το επιχείρημα αυτό υποκρύπτει την πεποίθηση ότι η αγιότητα ανήκει οριστικά και αμετάκλητα στο παρελθόν! Ακούγεται σαν να αποκλείεται να υπάρχουν σήμερα άγιοι! Πως οι ίδιοι άνθρωποι από την μία υποστηρίζουν ότι υπάρχουν και σήμερα άγιοι που η ύπαρξή τους αποδεικνύει την εγκυρότητα και την μοναδικότητα της Ορθοδοξίας, και από την άλλη όμως λένε ότι οι σύγχρονοι θεολόγοι δεν μπορούν να παράγουν αυθεντική θεολογία διότι δεν υπάρχουν σήμερα άγιοι, φορείς της χάριτος του αγίου Πνεύματος! Τελικά ζει ή δεν ζει η Εκκλησία; Εξακολουθεί ή δεν εξακολουθεί να ενεργεί η χάρις του Αγίου Πνεύματος και να ανακαινίζει τα πάντα;

Επίσης έχω την αίσθηση ότι το επιχείρημα αυτό στηρίζεται σε μία αφελή αντίληψη του αγίου και της αγιότητας, που είναι μία ατομιστική και μηχανιστική αντίληψη της χάριτος του αγίου Πνεύματος. Δηλαδή, στηρίζεται στην αφελή πεποίθηση ότι οι άγιοι Πατέρες και διδάσκαλοι ήταν βέβαιοι ότι ήταν άγιοι, και με την αναμφισβήτητη βεβαιότητα αυτή ήξεραν ότι συνέπεια της αγιότητάς τους ήταν η αναμφίβολη κατοχή του Αγίου Πνεύματος, και ατομικά κατοχυρωμένοι (έχοντας, δηλαδή, το Άγιο Πνεύμα στην τσέπη τους), κάθησαν και έγραψαν ή κήρυξαν. Η ιστορία μας λέει όμως ακριβώς το αντίθετο! Η ιστορία μας λέει ότι αισθάνονταν αμαρτωλοί και ανάξιοι, κάθε άλλο παρά άγιοι. Ουδέποτε άγιος πίστεψε στην αγιότητά του! Η Ασκητική παράδοση και εμπειρία λέει ξεκάθαρα ότι την στιγμή που άγιος θα πιστέψει στην αγιότητά του την έχασε κιόλας!
Γιατί θεολόγησαν τότε, ενώ αισθάνονταν αμαρτωλοί; Άλλοτε γιατί θεώρησαν ότι ως ποιμένες είχαν καθήκον να το κάνουν, να θρέψουν και να ποτίσουν πνευματικά το λογικό τους ποίμνιο, άλλοτε δε, διότι ξεχείλισε η καρδιά τους! Ουδέποτε άγιος πίστεψε στην αγιότητά του! Πίστεψαν όμως στην ευθύνη τους η άφησαν να ξεχειλίσει η καρδιά τους… Τέλος πάντων είχαν το θάρρος να πουν τι σκέπτονται. Είναι η εμπειρία και το βίωμα της Εκκλησίας που έβαλε την σφραγίδα της καθολικότητας στη διδασκαλία τους και όχι οι ίδιοι!

Τέλος, το πιο ισχυρό θεολογικό ερώτημα που προκαλεί αυτό το επιχείρημα έχει να κάνει με την φύση της αγιότητας και των χαρισμάτων του Αγίου Πνεύματος και τον εκκλησιαστικό χαρακτήρα τους. Η παράδοση της Εκκλησίας μας επιβεβαιώνει ότι η αγιότητα δεν είναι μια ιδιότητα κάποιων ατόμων αλλά είναι χάρισμα κοινωνίας και αγάπης. Άρα, δεν μπορούμε να μιλάμε για άτομα που κατέχουν το πλήρωμα της αγιότητας. Η αγιότητα είναι ιδιότητα του Θεού και μόνον Αυτού. Η αγιότητα των αγίων της Εκκλησίας οφείλεται ακριβώς στο γεγονός ότι είναι μέλη της Εκκλησίας η οποία είναι ενωμένη με το Θεό ως Σώμα Χριστού! Όλοι οι βαπτισμένοι χριστιανοί είμαστε άγιοι λόγω του Βαπτίσματός μας με το οποίο ενεδύθημεν Χριστόν! Άρα δεν μπορεί η αγιότητα να γίνει ένα είδος ατομικής ιδιότητος, ατομικού credential για να θεωρηθεί κάποιος qualified.

Θα πρέπει όμως κάπου ο λόγος να τελειώσει. Είπαμε αρκετά και θα μπορούσαμε να πούμε άλλα τόσα.
Παράκληση και ελπίδα είναι όσοι τα διαβάσουν να σκεφτούν και να στοχαστούν πριν απαντήσουν. Κυρίως να ακούσουν τη συνείδησή τους: είναι η αδελφική αγάπη και το ενδιαφέρον για την οικοδομή της Εκκλησίας που τους ωθεί σε οποιαδήποτε ενέργεια ή άλλοι λόγοι;

«Αγωνίζου αγαπήσαι πάντα άνθρωπον εξ ίσου, και απελαύνεις συλλήβδην πάντα τα πάθη.» (Αββά Θαλασσίου, Εκατοντάς 2, 39, P.G.91, 1441B)

Η ΤΙΜΗΤΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟ ΤΗΣ Μ.τ.Χ.Ε. ΓΙΑΝΝΗ ΧΑΡΙΑΤΙΔΗ

«Αισθάνομαι ιδιαίτερα ευτυχισμένος που με δόθηκε σήμερα η ευκαιρία να συμβάλλω στην τιμητική αυτή εκδήλωση προς τιμήν του κ. Γιάννη Χαριατίδη» τόνισε αρχίζοντας την ομιλία του στην τιμητική εκδήλωση προς τιμήν του Μουσικολ. κ. Γιάννη Χαριατίδη, Άρχ. Λαμπαδαρίου της Μ.Χ.Ε. που διοργάνωσε τιμητικά ο Σύνδεσμος Μουσικοφίλων της Πόλης μας, ο Μουσικολ. κ. Αντώνιος Παριζιάνος, μιλώντας περί της προσωπικότητας του τιμωμένου εκ μέρους του ιεροψαλτικού κοινού της Πόλης μας και συνέχισε:
«Ο κ. Γ.Χ. γεννήθηκε και μεγάλωσε στα θρυλικά Ταταύλα. Τα Ταταύλα τις εποχές, που ήταν ένας παράδεισος, ένα εξοχικό μέρος με έντονο το ομογενειακό και χριστιανικό στοιχείο. Ο Άγιος Δημήτριος, ο Άγιος Αθανάσιος, ο Αθλητικός Σύλλογος και η Κοινοτική Σχολή, που φοίτησε και ο τιμώμενος ήταν τα κύρια σημεία που κυλούσε ευχάριστα η ζωή των Ρωμιών κατοίκων.
Ο κ. Γ.Χ. ανήλθε στο ιεροψαλτικό αναλόγιο από την 5η δημοτικού ως κανονάρχος στον Άγιο Δημήτριο Ταταούλων. Τότε στον Άγιο Δημήτριο έψελναν πατέρας και γιος οι Σεκέρογλου. Ο πατέρας ήταν γαμπρός του Γεωργίου Ραιδεστινού. Ακολούθως ανέλαβε το δεξί αναλόγιο ο Κωνσταντίνος Πρίγγος και το αριστερό ο Βασίλειος Νικολαϊδης με δομέστιχο τον κ. Γ.Χ.
Τον Κ. Πρίγγο διαδέχεται ο Πρόδρομος Τοπάλογλου, ο περίφημος Πόμος και τελικά ανέρχεται στο δεξί αναλόγιο ο Βασίλειος Νικολαϊδης με δομέστιχο φυσικά πάντοτε τον κ. Γ.Χ. Το έτος 1964 είναι σημαδιακό για τη ζωή της ρωμιοσύνης της Πόλης, γίνονται οι απελάσεις των Ελλήνων υπηκόων. Μεταξύ των απελαθέντων ήταν και ο Πρωτοψάλτης της Μ.Χ.Ε. Θρασύβουλος Στανίτσας. Αναλαμβάνει τη θέση ο Λαμπαδάριος Νικόλαος Δανιηλίδης αλλά ξαφνικά σε λίγο διάστημα αποθνήσκει. Για μια στιγμή ο Πατριαρχικός Ναός μένει χωρίς ιεροψάλτη. Τότε επειγόντως διορίζεται ο Βασίλειος Νικολαϊδης Άρχων Πρωτοψάλτης της Μ.Χ.Ε. και Α' Δομέστιχος της Μ.Χ.Ε. ο κ. Γ.Χ. Πατριάρχης ήταν ο μακαριστός Αθηναγόρας και Αρχιδιάκονος ο νυν Μητροπ. Πέργης κ. Ευάγγελος Γαλάνης.
Επί μία εικοσαετία διήρκησε η συνεργασία του με τον αείμνηστο Βασίλειο Νικολαϊδη, συνέχισε το καθήκον του συνεργαζόμενος και με τον σημερινό Άρχ. Πρωτ. της Μ.Χ.Ε. κ. Λεωνίδα Αστέρη και τελικά ανέλαβε το καθήκον του Άρχ. Λαμπαδαρίου της Μ.Χ.Ε. Το οποίο είναι και μια από τις υψηλότερες βαθμίδες της ιεροψαλτικής καριέρας.
Ο κ. Γιάννης αφιέρωσε τη ζωή στην κυριολεξία στο στασίδι του αναλογίου και στην εκκλησιαστική μουσική. Εκτέλεσε και εκτελεί τα καθήκοντα του με υπομονή και επιμονή, με πόθο και αγάπη, με προθυμία και αυταπάρνηση. Πάντοτε ευγενής, ευπροσήγορος, λεπτός, ταπεινόφρων χωρίς υπεροψίες ο κ. Γ.Χ. θυμίζει μια διογένεια μορφή ανθρώπου. Δεν νομίζω να υπάρχει κανείς που να έχει ακούσει από τον κ. Γιάννη έναν κακό λόγο ή μίαν ύβρη. Η σταδιοδρομία του υπήρξε μια σταδιοδρομία κλήσεως, ως ανθρώπου χριστιανού, ως δοκίμου μουσικού και ως αποδοτικού ιεροψάλτου. Είναι ένας ταπεινός και εμπνευσμένος μύστης της ιερής τέχνης του Ιωάννου Δαμασκηνού και διακονεί την ιερά Μούσα.
Ένας άλλος χώρος που υπηρέτησε ο κ. Γ.Χ. είναι ο Σύνδεσμος Μουσικοφίλων. Είναι από τα αρχαιότερα μέλη του Συνδέσμου. Στα παλαιά μητρώα είναι εγγεγραμμένος με αριθ. Μητρώου 69 και ημερομ. 27 Μαρτίου 1953. Ο κ. Γ.Χ. υπηρέτησε εύορκα στον Σύνδεσμο και ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, ως μέλος της χορωδίας αλλά και ως διδάσκαλος της εκκλησιαστικής μας μουσικής. Για πολλά έτη είχε αναλάβει τα μαθήματα των αρχαρίων ιεροψαλτών, οι οποίοι με πολύ ολίγες γνώσεις αναλάμβαναν εξ ανάγκης ιεροψαλτικά καθήκοντα.
Ο κ. Γ.Χ. με την απλότητα και την καλοσύνη του εκτιμήθηκε από τους συνεργάτες και συνανθρώπους του και το κοινωνικό του περιβάλλον. Πιστεύω ότι η συμπεριφορά του είναι αξιοζήλευτη. Του ευχόμαστε να συνεχίζει να προσφέρει τις υπηρεσίες του στην εκκλησιαστική μας μουσική, στην Μητέρα Εκκλησία και γενικά στο στασίδι του αναλογίου, στο οποίο ανήλθε ως μικρός κανονάρχος, όσο του έταξε ο Κύριος, με υγεία και ψυχική διάθεση, εκπληρώνοντας τη ρήση του ψαλμωδού «ψαλώ τω Θεώ μου έως υπάρχω».
Η τελετή άρχισε με τον χαιρετισμό του Προέδρου του Διοικ. Συμβ. του Συνδέσμου Μουσικολ. κ. Στυλιανού Φλοίκου και ακολούθησαν οι χαιρετισμοί του Μουσικολ. κ. Σταματίου Κίσσα, Προέδρου του Δ. Σ. του Συνδέσμου Μουσικοφίλων Αθηνών, του μουσικολ. κ. Λεωνίδα Αστέρη, Άρχ. Πρωτοψάλτου της Μ.Χ.Ε.Ακολούθως έλαβε το λόγο ο τιμώμενος, ο οποίος με καταφανή τα συναισθήματα συγκίνησης ευχαρίστησε όλους όσους τον τίμησαν και τόνισε ιδιαίτερα ότι στο αναλόγιο του Πατριαρχικού Ναού υπηρέτησε επί 45 συναπτά έτη με τις ευλογίες των τριών τελευταίων Πατριαρχών, τους μακαριστούς Αθηναγόρα και Δημήτριο και τελικά με τον σήμερα κοσμούντα τον θρόνο του Οικουμενικού Πατριαρχείου, την Α.Θ.Π. τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο, τον οποίο και ευχαρίστησε για την πνευματική και έμπρακτη ενίσχυση και εκτίμησή Του προς το ταπεινό του πρόσωπο.
Τελικά ανήλθε στο βήμα η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, ο οποίος εξήρε την προσωπικότητα του τιμωμένου, τον συγχάρηκε και τον προσέφερε αναμνηστικό δώρο καθώς και την ειδική πλακέτα του Συνδ. Μουσικοφίλων.
Ακολούθως η χορωδία του Συνδ. Μουσικοφίλων υπό τη διεύθυνση του Άρχ. Πρωτοψ. κ. Λεωνίδα Αστέρη, εκτέλεσε ορισμένα μουσικά μαθήματα όπως στίχο των ανοιξανταρίων του Ραιδεστινού, που ονομάζονται «τα πολίτικα», τον ύμνον «Φως Ιλαρόν» σε αργή εκτέλεση και το Εγκωμιαστικό Προσόμοιο, που συνέταξε ο Αγιορείτης Μοναχός π. Νικόλαος Διονυσιάτης, το εξής:

«Χαίρων υμνολογείς τόν Θεόν
εν τεσσαράκοντα καί πέντε τοις έτεσι
καί δόξαν αυτώ προσφέρεις
συν τοις αγγέλων χοροίς
και μετ’ευλαβείας και συνέσεως
ενώπιον , ίστασαι
της αυτού αγαθότητος
και της σοφίας, και της θείας χρηστότητος
και αιτούμενος την αυτού θείαν άφεσιν
όθεν καί συνηθροίσθημεν
τιμήσαι σε σήμερον
λαμπαδαρίων τό κλέος
ω Ιωάννη καί καύχημα
πολλά σοι τα έτη
επευχόμενοι καί δόξαν
την αιωνίζουσαν».
Η όλη τελετή έκλεισε με τον Πολυχρονισμό της Α.Θ.Π. που έψαλε η χορωδία του Συνδέσμου.
Την παρουσίαση διαφανειών (power point) από τη ζωή του τιμωμένου, επιμελήθηκε ο κ. Κυριάκος Σωφρονίου.
Την εκδήλωση τίμησαν Αρχιερείς, ο Εντιμοτ. κ. Αθανάσιος Αστρακάς, Πρόξενος της Ελλάδος, ο Πανοσιολ. Μ. Αρχιδιάκονος και φυσικός πρόεδρος του Συνδ. Μουσικοφίλων κ. Μάξιμος και άλλοι κληρικοί της Πατριαρχικής Αυλής, ο γιος του τιμωμένου κ. Σάββας Χαριατίδης με τη σύζυγό του, συνάδελφοι ιεροψάλτες και πολλοί φίλοι του τιμωμένου.
Εκφράζουμε τα συγχαρητήρια μας στον αγαπητό κ. Γιάννη Χαριατίδη και του ευχόμαστε ο Κύριος να τον χαρίζει υγεία για να συνεχίσει να προσφέρει τις πολύτιμες υπηρεσίες του στο ιεροψαλτικό αναλόγιο.

Πέρα 20 Δεκεμβρίου 2010
ΜΟΥΣΙΚΟΦΙΛΟΣΑπογευματινή Κωνσταντινουπόλεως 21.12.2010

Η ΣΑΠΦΩ ΝΟΤΑΡΑ ΔΙΑΒΑΖΕΙ ΤΟΝ "ΕΡΩΤΑ ΣΤΑ ΧΙΟΝΙΑ" ΤΟΥ ΚΥΡ-ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ

...Και η χιών έγινε σινδών, σάβανον

Από το Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας άκουσα πριν χρόνια – και ευτυχώς την μαγνητοφώνησα – μια σπάνια ηχογράφηση μεγάλης αξίας:
Η Σαπφώ Νοταρά διαβάζει Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη.

Ήταν μια έμπνευση του Μάνου Χατζιδάκι, όταν ήταν διευθυντής στο Τρίτο, η οποία αποδεικνύεται με το πέρασμα του χρόνου, ιστορικής σημασίας. Η Σαπφώ Νοταρά, κωμικός και τραγωδός μαζί, διαβάζει τα διηγήματα του Παπαδιαμάντη «Έρωτας στα χιόνια», «Το μοιρολόγι της φώκιας» και «Φώτα Ολόφωτα».
Ακούω το «Έρωτας στα χιόνια» από την Σαπφώ Νοταρά και σκέφτομαι γιατί άραγε διαβάζει τόσο συγκλονιστικά. Νομίζω διότι και η ίδια θα μπορούσε κάλλιστα να είναι μια τραγική φιγούρα του κυρ-Αλέξανδρου. Μια θηλυκή εκδοχή, ας πούμε, του ήρωα του διηγήματος «Έρωτας στα χιόνια», του μπαρμπα-Γιαννιού. Κι αυτή, όπως και κείνος, μόνη κι έρημη στη ζωή. Ίσως έζησε κάποιες καλές στιγμές, όπως κι εκείνος στην Μασσαλία, όταν «επρωτομπαρκάρησε ναύτης εις την βομβάρδαν του εξαδέλφου του». Αλλά αφού «έφαγεν» όλα όσα είχε αποκτήσει, επέστρεψε στην πατρίδα του μόνος. «Κανένα δεν είχε εις τον κόσμον, ήτον έρημος». Και η μακαρίτισσα η κυρά Σαπφώ μόνη έζησε και μόνη πέθανε. Ο μπαρμπα-Γιαννιός πέθανε μια χιονισμένη νύχτα στο κατώφλι του σπιτιού της γειτόνισσας «της πολυλογούς και ψεύτρας», χωρίς να τον πάρει κανείς είδηση. Σωριάστηκε στο χιόνι. «Και η χιών έγινε σινδών, σάβανον». Και η κυρά Σαπφώ πέθανε μόνη διότι «εψύγη η αγάπη των πολλών». Και κανείς δεν την αναζήτησε…Ποιος να τους αγαπήσει αυτούς; Ήσαν έρημοι εις τον κόσμον… Έρημοι μα κάτασπροι, πάλλευκοι, εξαγνισμένοι απ’ τα βάσανα…

«Και η χιών έγινε σινδών, σάβανον. Και ο μπαρμπα-Γιαννιός άσπρισεν όλος, κ’ εκοιμήθη υπό την χιόνα, δια να μη παρασταθή γυμνός και τετραχηλισμένος, αυτός και η ζωή του και αι πράξεις του, ενώπιον του Κριτού, του Παλαιού Ημερών, του Τρισαγίου».

Παραθέτω εδώ από το youtube τον Έρωτα στα χιόνια με την Σαπφώ Νοταρά, ευχαριστώντας τον επιμελητή του βίντεο.

«Περί πλουτισμοῦ Θεολογίας καί περί καυχωμένων ἤ συμπλεγματικῶν;»

Λόγος ἐπί τῇ Κυριακῇ πρό τῆς Χριστοῦ Γεννήσεως.

Ὑπό Πανοσιολ. Μ. Ἀρχιδιακόνου κ. Μαξίμου

«Περί πλουτισμοῦ Θεολογίας καί περί καυχωμένων ἤ συμπλεγματικῶν;»



Παναγιώτατε Δέσποτα,

Λαέ τοῦ Θεοῦ,

«Διό Σοι προσφέρομεν καί ἡμεῖς ὑπέρ τήν χρηματικήν φορολογίαν Ὀρθοδόξου πλουτισμόν Θεολογίας»

Ὁ ὑμνωδός τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων ὁμιλεῖ περί τοῦ πλουτισμοῦ τῆς Θεολογίας. Ἡμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι δοξολογοῦμεν τόν Κύριον διά τόν πλουτισμόν τῆς Ὀρθοδόξου Θεολογίας, προελθόντα ἐκ τῆς ἐνσαρκώσεως τοῦ Θεοῦ Λόγου. Καί οὕτω δυνάμεθα νά καυχώμεθα διά τόν πλουτισμόν τῆς Θεολογίας τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, τῆς Θεολογίας τῶν εἰκόνων, τῆς τέχνης, τῆς ἐν γένει παραδόσεως τῆς Ἐκκλησίας καί τοῦ ἐνδόξου βυζαντινοῦ πολιτισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπηρέασε τήν ζωήν τῶν Ὀρθοδόξων ἕως καί τήν περίοδον τῶν Κάτω Χρόνων. Καί δικαίως καυχώμεθα διά τά ὑψηλά μέτρα τοῦ βυζαντινοῦ πολιτισμοῦ. Ἡ σύγχρονος ἱστοριογραφία ἔδωκε τήν πρέπουσαν ἀξίαν εἰς τόν πάλαι ποτε παρεξηγημένον πολιτισμόν τοῦ Βυζαντίου.

Ἡ καύχησις ὅμως αὕτη δύναται νά ὁδηγήσῃ τήν Ὀρθόδοξον Θεολογίαν εἰς ἕνα αὐτάρεσκον ἐγκλεισμόν. Ἡ καύχησις αὕτη δύναται νά μετατραπῇ εἰς ἕνα κρυφόν ἤ φανερόν ἐγωϊσμόν, διότι εὐκόλως δύναταί τις καυχώμενος νά μετατραπῇ εἰς συμπλεγματικόν ἐγωϊστήν. Εἰς τούς καυχωμένους δύναται νά συμπεριληφθοῦν καί οἱ νοσταλγοί καί ἐρασταί ἰδεολογικῶν σχημάτων καί καταφυγίων, ὡς τό σχῆμα ἐκεῖνο τό ὁποῖον ἀντιπαραθέτει τήν ρωμέϊκην παράδοσιν πρός τήν φραγκικήν τοιαύτην.

Καί τό ἐρώτημα τίθεται: Διατί προσκολλώμεθα εἰς τό παρελθόν; Θά ἠδύνατό τις νά ἀπαντήσῃ ὅτι ἡ Ὀρθοδοξία εἶναι παραδοσιακή πίστις τεθεμελιωμένη ἐπί τῆς Ἁγίας Γραφῆς, τῶν Πατέρων καί τῆς ἐν γένει ἀρχαίας διδασκαλίας τῶν ἑπτά Οἰκουμενικῶν Συνόδων. Οὐδείς ἀντιλέγει περί τούτου. Ἄνευ τῆς Γραφῆς, τῆς ἐκκλησιαστικῆς παραδόσεως καί τῶν Πατέρων ἡ Ὀρθοδοξία δέν δύναται νά ὑφίσταται οὔτε εἰς τό παρόν οὔτε καί εἰς τό μέλλον. Μία ὅμως κατά γράμμα προσκόλλησις «ἀποκτείνει» τό πνεῦμα καί τήν οὐσίαν τῆς Ὀρθοδόξου πίστεως.

Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ἐθεολόγησαν ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι, ἐπί τῇ βάσει τῆς διδασκαλίας τῆς Ἁγίας Γραφῆς, ἄνευ ὅμως προσκολλήσεως εἰς τό γράμμα αὐτῆς. Πῶς εἶναι λοιπόν δυνατόν ἡμεῖς οἱ κληρονόμοι τῆς πατερικῆς διδασκαλίας νά μήν ἀκολουθήσωμεν τήν δοθεῖσαν ὑπ’αὐτῶν ἑρμηνευτικήν ἀρχήν τοῦ πνεύματος;

Οὕτως, οἱ Πατέρες διά τοῦ δημιουργικοῦ διαλόγου μετά τοῦ ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ ἐδημιούργησαν τόν λεγόμενον ἐμπολιτισμόν (inculturation) τῆς Θεολογίας τῆς Ἐκκλησίας καί κατέστησαν ταύτην συναφῆ-σχετικήν πρός τόν τότε πολιτιστικόν περίγυρον. Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ἐκχριστιάνισαν τόν ἑλληνικόν πολιτισμόν καί τοιουτρόπως ἐδημιούργησαν μίαν ἔξοχον θεολογικήν σύνθεσιν. Ἐπρόδωσαν οἱ Πατέρες τό δόγμα καί τό ἦθος τῆς Ἐκκλησίας; Ἄπαγε τῆς βλασφημίας! Ἡ συναφειακή θεολογία τῶν Πατέρων εἶναι πλουτισμός Θεολογίας ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι. Οἱ ὀξυδερκεῖς οὗτοι Ἅγιοι ἄνδρες τῆς Ἐκκλησίας ἐγνώριζον ὡς ἄριστα τά φιλοσοφικά ρεύματα τῆς ἐποχῆς καί διελέγοντο πρός αὐτά. Μετεμόρφωσαν φιλοσοφικούς ὅρους, ὡς ἐπί παραδείγματι τόν ὅρον «πρόσωπον», διά νά ἑρμηνεύσουν τό δόγμα τῆς Ἁγίας Τριάδος.

Καί τό ἐρώτημα πάλιν τίθεται ἐνώπιον ἡμῶν: Πρός τί ἡ τυφλή καί ἄνευ ὅρων καί προϋποθέσεων προσκόλλησις εἰς τό παρελθόν;

Φοβούμεθα ἐνώπιον μιᾶς νέας ὑπαρχούσης ἀπειλῆς, ἡ ὁποία ἀκούει εἰς τό ὄνομα παγκοσμιοποίησις-μεταμοντέρνος πολιτισμός; Ἡ μέν παγκοσμιοποίησις δημιουργεῖ τήν ἐντύπωσιν ὅτι ἰσοπεδώνει τήν ἰδιοπροσωπίαν καί τά χαρακτηριστικά λαῶν, ἀνθρώπων, πολιτισμῶν καί θρησκειῶν, ὁ δέ μεταμοντερνισμός ἀρνεῖται κατηγορηματικῶς οἱανδήτινα αὐθεντίαν καί ἀξίαν τοῦ παρελθόντος. Εἶναι τά κυρίαρχα πολιστικά μοντέλα τοῦ συγχρόνου τρόπου ζωῆς.

Ἐάν εἴμεθα ἑπόμενοι τοῖς Ἁγίοις Πατράσι δέν φοβούμεθα τόν διάλογον μέ τά ὡς ἄνω πολιτιστικά μοντέλα. Ἡ Ἀλήθεια ἐλευθερώνει ἐκ τοῦ φόβου τοῦ ἄλλου, τοῦ ἑτέρου καί καλεῖ εἰς διάλογον. Ὅστις κατέχει τήν Ἀλήθειαν δέν φοβᾶται, δέν διακατέχεται ὑπό ψυχολογικῶν συμπλεγμάτων ἤ εἰς τήν χειροτέραν περίπτωσιν ὑπό μίσους καί κακίας («Γνώσεσθε τήν Ἀλήθειαν καί ἡ Ἀλήθεια ἐλευθερώση ὑμᾶς»). Ὁ Χριστός συνωμίλησε μετά τῆς Σαμαρείτιδος! Μήπως ὡρισμένοι ἐξ ἡμῶν διακατεχώμεθα ὑπό τοῦ συμπλέγματος τῆς ἀνωτερότητος ὡς οἱ Ἰουδαῖοι τῆς ἐποχῆς τοῦ Κυρίου; Τό Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον, ὑπό τήν ἐμπνευσμένην ἡγεσίαν τῆς Ὑμετέρας Θειοτάτης Παναγιότητος, δέν φοβεῖται τόν διάλογον, διαλέγεται καί συνεργάζεται μετά πάντων τῶν ἀνθρώπων καλῆς θελήσεως διά τήν προαγωγήν τῆς εἰρήνης καί τήν ἀντιμετώπισιν τῶν προκλήσεων τοῦ συγχρόνου κόσμου.

Ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία ὀφείλει καί πρέπει νά διαλέγεται μέ τό ἑκάστοτε πολιτιστικόν περιβάλλον καί ἐν προκειμένῳ μέ τάς ἀνησυχίας καί τάς ἀναζητήσεις τοῦ μεταμοντέρνου πολιτισμοῦ. Εἰς ἀντίθετον περίπτωσιν, αὕτη θά καταστῇ μουσειακόν ἀπολίθωμα καί γκέττο.

Εὐτυχῶς ἀκούονται εἰς τήν Ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν φωναί, αἱ ὁποῖαι ἀντιλαμβάνονται τά σημεῖα τῶν καιρῶν καί ἀντιδροῦν ὑγιῶς εἰς τήν ἀπομόνωσιν καί τό κλείσιμον τῆς Ὀρθοδοξίας. Τό προσφάτως συγκληθέν ἐν Βόλῳ Συνέδριον ἐπί τοῦ θέματος: «Νεοπατερική Σύνθεση ἤ Μεταπατερική Θεολογία;» ἔθεσε τήν χεῖρα ἐπί τόν τύπον τῶν ἥλων καί ἐδημιούργησεν, ὡς μή ὤφελεν, ἀντιδράσεις ὀρθοδόξων, ἰδεολογικῶς προσκεκολλημένων εἰς τό παρελθόν, ἀρνουμένων κατ’ οὐσίαν δημιουργικόν διάλογον μέ τόν σύγχρονον πολιτισμόν καί καθιστώντων οὕτω τήν Ὀρθόδοξον Θεολογίαν γυμνήν διαλόγου καί πτωχήν!

Ἡ θεολογική ἡμῶν παιδεία περιορίζεται, ὡς ἐπί τό πλεῖστον, εἰς μίαν ἀκαδημαϊκοῦ χαρακτῆρος ἱστορικοκριτικήν μελέτην τῶν Πατέρων ἤ εἰς τήν χειροτέραν περίπτωσιν εἰς ἠθικολογικοῦ καί συναισθηματικοῦ περιεχομένου κηρύγματα. Ἡ ἐκκλησιαστική ἡμῶν ζωή ἐξαντλεῖται ἐνίοτε εἰς παροχήν ψυχολογικῆς ἀναπαύσεως καί «κατανυκτικῶν» Λειτουργιῶν, εἰς πνευματικούς τύπου «γκουρού» καταστάσεις αἱ ὁποῖαι δύνανται εὐκόλως νά ταυτίσουν τήν Ἐκκλησίαν μέ τά ἀνατολικά θρησκεύματα. Ὁ διακρινόμενος ἐπί προφητικῇ ἐγρηγόρσει Ἐλλογιμότατος καθηγητής κ. Χρῆστος Γιανναρᾶς εἰς τό βιβλίον του «Ἐνάντια στή Θρησκεία», ἤ ἐπί τό ἀκριβέστερον ἐναντίον τῆς θρησκευούσης Ἐκκλησίας, κατέδειξεν ἐναργῶς τήν ἔκπτωσιν τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς εἰς θρησκευτικόν καί ψυχολογικόν γεγονός.

Τό Ἅγιον Πνεῦμα κατέλιπεν εἰς τήν Ἐκκλησίαν μεγάλας θεολογικάς καί προφητικάς μορφάς, ὡς ἐκείνη τοῦ π. Γεωργίου Φλωρόφσκυ, ὁ ὁποῖος πρῶτος ὡμίλησε περί τῆς ἀνάγκης νεοπα- τερικῆς συνθέσεως καί διαλόγου μετά τῆς Δύσεως. Ὁ π. Γεώργιος ὑπῆρξεν ὄντως οἰκουμενικός διδάσκαλος, ἑπόμενος τοῖς Ἁγίοις Πατράσι! Καί τήν ἀνάγκην ταύτην ἐπισημαίνουν καί σύγχρονοι μορφαί, ὡς ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Περγάμου κ. Ἰωάννης, εἷς ἐκ τῶν πιστῶν μαθητῶν τοῦ ἀειμνήστου π. Γεωργίου.

Παναγιώτατε Δέσποτα,

Ἀδελφοί μου,

Ἡ ἔλλειψις προφητικῆς συνειδήσεως καί ἑρμηνείας ἴσως ἀποτελεῖ πτῶσιν χειροτέραν τῆς πτώσεως εἰς ἁμαρτωλά πάθη! Καί διά τοῦτο θά κατακριθῶμεν ὑπό τοῦ Κυρίου ἐν τῇ Δευτέρᾳ Αὐτοῦ παρουσίᾳ καί θά ἀποδώσωμεν φρικτόν λόγον εἰς τόν δικαιοκρίτην Κύριον! Ὁ Στῆβεν Ράνσιμαν ἐδήλωσεν ὅτι ὁ 21ος αἰών θά εἶναι ὁ αἰών τῆς Ὀρθοδοξίας. Θά ἐκπληρώσῃ ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία τήν προφητικήν της κλῆσιν εἰς ἕνα μεταμοντέρνον πολιτισμόν; Τό ἐρώτημα θέτει πάντας ἡμᾶς πρό τῶν εὐθυνῶν ἡμῶν!

Ἄς ἐξαγοράσωμεν τόν καιρόν!

Καλά καί εὐλογημένα Χριστούγεννα!

Η ομιλία εξεφωνήθη την περασμένη Κυριακή στον Ι. Ναό Αγίου Νικολάου Νεοχωρίου, κατά την Θεία Λειτουργία στην οποία χοροστάτησε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος.

ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΠΑΤΡΩΝ: "Παρακαλούμεν διά τα καθ' υμάς"

Πριν λίγες μέρες, αγαπητοί συνοδίτες, έλαβα μια απάντηση από τον Κλάδο Διαδικτύου της Εκκλησίας της Ελλάδος - με την υπογραφή του αρχιμ. Σεραφείμ Δημητρίου -στην επιστολή που απέστειλα και ηλεκτρονικά στην Ιερά Σύνοδο για το θέμα του αρχιμ. Κύριλλου Κωστόπουλου, ο οποίος φέρεται να είπε ότι ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος "είχε το κουσούρι" και χειροτονούσε ανάλογης ποιότητας κληρικούς.
Η απάντηση έλεγε ότι ο Μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος έχει επιληφθεί του θέματος και θα ενεργήσει τα δέοντα.
Σήμερα έλαβα την κοινοποίηση της επιστολής της Ιεράς Συνόδου προς τον Μητροπολίτη Πατρών για το θέμα, η οποία έχει ως εξής:

Αθήνησι 8η Δεκεμβρίου 2010

Προς
Την Ιεράν Μητρόπολιν Πατρών.
Εις Πάτρας.

Διαπέμπομεν υμίν, συνημμένως ώδε, λόγω αρμοδιότητος, την από 24.11.2010 Καταγγελίαν του κ. Παναγιώτου Αντ. Ανδριοπούλου, κατοίκου Πατρών, αφορώσαν δηλώσεις αποδιδομένας εις τον Πανοσιολογιώτατον Αρχιμανδρίτην κ. Κύριλλον Κωστόπουλον, Κληρικόν της καθ' υμάς Ιεράς Μητροπόλεως, και παρακαλούμεν διά τα καθ' υμάς.

Εντολή και Εξουσιοδοτήσει της Ιεράς Συνόδου
Ο Αρχιγραμματεύς

Αρχιμ. Μάρκος Βασιλάκης

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΙΣ:
Αξιότιμον κ. Παναγιώτην Αντ. Ανδριόπουλον.
Εις Πάτρας.

Η Ιερά Σύνοδος, άρα, αγαπητοί συνοδίτες, παραπέμπει το θέμα στον Μητροπολίτη Πατρών "λόγω αρμοδιότητος" και παρακαλεί διά τα κατ' αυτόν.
Αναμένουμε λοιπόν.
Πάντως αν διαβάσει κανείς προσεκτικά την επιστολή μου προς την Δ.Ι.Σ. θα παρατηρήσει ότι δεν έχει καταγγελτικό ύφος. Προέχει η διερεύνηση της υπόθεσης κατά τρόπο αξιόπιστο. Αν αποδειχθεί ότι ο αρχιμ. Κύριλλος Κωστόπουλος τα είπε αυτά για τον μακαριστό, τότε πάμε σε άλλα επίπεδα...
Προς το παρόν τελούμε εν αναμονή των κινήσεων του Σεβ. Πατρών.

ΣΤΟ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ Η ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΩΜΙΟΥΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

Τα εγκαίνια της έκθεσης «Ρωμιοί Αρχιτέκτονες της Πόλης στην περίοδο του εκδυτικισμού» έγιναν στις 17 Δεκεμβρίου, στο Σισμανόγλειο Μέγαρο του Γενικού Προξενείου της Ελλάδος στην Κωνσταντινούπολη, παρουσία του Γενικού Προξένου της Ελλάδος, κ. Βασιλείου Μπορνόβα, του εκπροσώπου του Istanbul 2010 European Capital of Culture, κ. Korhan Gümüş, και εκ μέρους του Συνδέσμου Αποφοίτων Ζωγραφείου Λυκείου, του υπευθύνου του προγράμματος, κ. Λάκη Βίγκα. Παρευρέθησαν περίπου 500 άτομα, εκπρόσωποι του διπλωματικού σώματος, ακαδημαϊκοί, μεγάλος αριθμός δημοσιογράφων και πλήθος κόσμου, Τούρκων, Ομογενών, Ελλαδιτών, αλλά και ξένων.
Οι προσκεκλημένοι γνώρισαν για πρώτη φορά συγκεντρωμένα σε μία έκθεση σημαντικά έργα Ελλήνων αρχιτεκτόνων, όπως ο Λύσανδρος Καυταντζόγλου (Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος), ο Βασιλάκης Ιωαννίδης (Αγία Τριάδα Ταξίμ, Εθνικόν Ιωακείμειον Παρθεναγωγείο), ο Αριστείδης Πασαδαίος (Οικουμενικό Πατριαρχείο - Πατριαρχικός Οίκος), ο Νικόλαος Τζελεπής (Τέμενος Hamidiye / Yıldız), ο Βασίλης Κουρεμένος (Τράπεζα Αθηνών, σήμερα Minerva Han), ο Πάτροκλος Καμπανάκης (Θέατρο Varieté), o Κλεάνθης Ζάννος (Στοά Çiçek) και περίπου 100 συνάδελφοί τους, που δραστηριοποιήθηκαν στην Οθωμανική πρωτεύουσα στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα.

Καταγόμενοι από την Κωνσταντινούπολη, την Ελλάδα και τις διάφορες οθωμανικές επαρχίες στα Βαλκάνια και την Ανατολία, σχεδίασαν και κατασκεύασαν σημαντικά κτήρια, όπως ιδιωτικές κατοικίες (εξοχικά, αστικές πολυκατοικίες, μέγαρα), εμπορικά, κοινοτικά και θρησκευτικά κτήρια κ.τ.λ.. Τα έργα τους τα συναντούμε, μεταξύ άλλων, στη Μεγάλη Οδό του Πέρα, γνωστή σήμερα ως İstiklal caddesi, στο λαϊκό Tarlabaşı, στο εμπορικό Eminönü, στις γραφικές ακτές του Βοσπόρου και στα όμορφα Πριγκηπόννησα. Τα ονόματά τους, συχνά, τα διακρίνουμε σήμερα στις γωνίες των κτηρίων, μεταξύ του ισογείου και του πρώτου ορόφου. «Τα έξοχα δείγματα εκλεκτικισμού, art nouveau, art deco, κ.ά. που συναντούμε, καθώς περπατούμε στο Πέρα ή το Ταρλάμπασι και αλλού στην Πόλη, είναι μνήμες ζωντανές, ανθρώπων που πέρασαν από τα μέρη αυτά και άφησαν πίσω τους ίχνη από ένα κόσμο που νοσταλγούμε», σχολίασε ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδος, κ. Βασίλειος Μπορνόβας.

Ήδη από την πρώτη ημέρα λειτουργίας της, 500 άτομα επισκέφθηκαν την έκθεση στο Σισμανόγλειο Μέγαρο.
Η έκθεση «Ρωμιοί Αρχιτέκτονες της Πόλης στην περίοδο του εκδυτικισμού», καθώς και η αναμενόμενη, στις 23 Δεκεμβρίου, παρουσίαση του βιβλίου «Οι Έλληνες ζωγράφοι της Πόλης» της Mayda Saris υπενθυμίζουν τον καθοριστικό ρόλο που διαδραμάτισε ο ελληνικός πνευματικός και επιστημονικός κόσμος στη διαμόρφωση και εξέλιξη της οθωμανικής κοινωνίας του 19ου αιώνα.
Η έκθεση «Ρωμιοί Αρχιτέκτονες της Πόλης στην περίοδο του εκδυτικισμού» θα διαρκέσει έως και τις 16 Ιανουαρίου 2011. Ώρες λειτουργίας: Καθημερινά: 15.00 -20.00. Σαββατοκύριακο: 12.00 - 20.00. Είσοδος ελεύθερη.

Ο ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ, Ο π. ΦΙΛΟΘΕΟΣ ΦΑΡΟΣ ΚΑΙ Η ΡΙΤΣΑ ΜΑΣΟΥΡΑ

Η δημοσιογράφος Ρίτσα Μασούρα στη στήλη της Πρόσωπα αναφέρεται πολύ εύστοχα στην πεπατημένη των ημερών. Οι άνθρωποι κινούνται μέσα σ' ένα γιορταστικό πνεύμα χωρίς να ξέρουν το γιατί. Και η Ρίτσα Μασούρα ευλόγως υπακούει στον Ελύτη και μνημονεύει Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη:

“...πλησιάζει η ημέρα των Χριστουγέννων. Η ημέρα της αγάπης, όπως έλεγαν παλιά οι χωρικοί. Οι χωρικοί που με τόση ευστροφία και αντικειμενικότητα περιγράφει ο Παπαδιαμάντης. Εγινε μόδα η επιστροφή στα χριστουγεννιάτικα διηγήματά του. Ο κόσμος ψάχνει να βρει απαντήσεις. Δεν του τις δίνει κανένας Παπαδιαμάντης. Ο τρόπος όμως που ο Σκιαθίτης συγγραφέας περιγράφει τις ανθρώπινες αδυναμίες, που σκιαγραφεί τα πάθη, το γεγονός ότι δεν κρίνει, δεν επικρίνει, δεν καταγγέλλει, αλλά αφήνει τον αναγνώστη να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα μέσα σε μια ηθογραφικά αυστηρή ατμόσφαιρα, είναι αρκετός για να ανακουφίσει τον φορτισμένο σύγχρονο άνθρωπο. Ας θυμηθούμε ότι στα χρόνια του Παπαδιαμάντη η επιλογή ήταν μια φοβερή πολυτέλεια. Η ζωή οριζόταν αποκλειστικά από τις βασικές ανάγκες του ατόμου.

Ισως γι’ αυτό ας σκεφτούμε λίγο διαφορετικά. Κι ο καθένας από μας ας τολμήσει ένα δόσιμο ψυχής με γνώμονα τη συμπόνια και την αλληλέγγυα συμπεριφορά. Η κοινωνία θα γίνει αβίωτη δίχως τις εκδηλώσεις αλληλεγγύης των μεν προς τους δε, δίχως την ευαισθησία απέναντι στη δυστυχία του άλλου. Τώρα είναι ο καιρός των μικρών υπερβάσεων”.

Η Ρίτσα Μασούρα μας υπενθυμίζει ότι ο Παπαδιαμάντης δεν επικρίνει, δεν καταγγέλλει κ.ο.κ. Κάτι που είναι πολύ συνηθισμένο στους “εκκλησιαστικούς κύκλους”, οι οποίοι θέλουν τον Παπαδιαμάντη “δικό τους”, αλλά και στην κοινωνία, η οποία πολλάκις “ζει” από την πάσης φύσεως κριτική.

Μου θύμισε τα όσα είπε πρόσφατα στο BHMagazino (τ. 524, 31-10-2010) ο παπα- Φιλόθεος Φάρος για την εμπειρία του στο κουρείο του πατέρα του στην Τρούμπα:

''Ήμουν 11 χρονών όταν ο πατέρας μου με πήρε βοηθό. Με πήρε για να έρθω σε επαφή με την πραγματικότητα. Εκεί μέσα μπαινόβγαιναν άνθρωποι μπλεγμένοι με τα ναρκωτικά, το νταβατζιλίκι, την πορνεία, τη χαρτοπαιξία. Το σπουδαίο ήταν ότι όλοι αυτοί δεν έκαναν καμιά προσπάθεια να δείξουν κάτι διαφορετικό από αυτό που ήταν. Και ετύγχαναν τρομακτικής αποδοχής! Δεν υπήρχε κατάκριση, κανείς δεν έκανε διαλέξεις περί ηθικής σε κανέναν. 'Οταν κάποιος έκανε μια κλοπή και τον μπουζουριάζανε, ο άλλος μάγκας πήγαινε να τον βρει στη φυλακή και να του δώσει τα τσιγάρα του. “Πάρ΄τα αδελφάκι” του 'λεγε... Δεν του 'λεγε “τι έκανες;”, “πώς το έκανες;”, “δεν ντρέπεσαι”...''.

Οι συνειρμοί και τα σχόλια δικά σας, αγαπητοί συνοδίτες.

- Το σκίτσο του Παπαδιαμάντη είναι του Νίκου Νομικού
- Η φωτογραφία του π. Φιλόθεου Φάρου είναι του Νίκου Κόκκα

ΕΚΛΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕ ΠΡΩΤΟΠΟΡΟ ΤΟ ΝΙΧΩΡΙ ΤΟΥ ΒΟΣΠΟΡΟΥ

Στις 10 σήμερα το πρωί ξεκίνησαν οι Κοινοτικές εκλογές στο Νιχώρι του Βοσπόρου.

Η συμβολαιογράφος κ. Hatice μαζί με την πρόεδρο της Εφορευτικής Επιτροπής Κατερίνα Πρόκου, σφράγισαν την κάλπη λίγο νωρίτερα, όπως βλέπουμε και στην φωτογραφία.

Ως γνωστό η Κοινότητα Νεοχωρίου το 2006 ξεκίνησε αυτή τη διαδικασία των εκλογών μετά από 15 χρόνια.

Η αμηχανία και οι πιεστικές συνθήκες έχουν σχεδόν ξεπεραστεί. Εξήντα δύο (62) ιδρύματα της Ρωμιοσύνης της Πόλης έχουν ανανεώσει τα διοικητικά τους σώματα.

Παραμένουν μόνο τρία που επιμένουν να μην κάνουν εκλογές από το 1991, κάτι που έχει στιγματίσει κατ' επανάληψιν ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος.

Η Ομογένεια της Πόλης πορεύεται μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες και διαδικασίες διαφάνειας. Μακάρι να πάνε όλα καλά και σ' αυτόν τον εκλογικό γύρο. 

 

"Των νομικών διδαγμάτων ο σύλλογος..." από την ΕΛΒΥΧ

Kυριακή προ της Χριστού Γεννήσεως σήμερα αγαπητοί συνοδίτες, και ένα μέλος εξαιρετικό από την Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία υπό την διεύθυνση του Λυκούργου Αγγελόπουλου. Το δοξαστικό των Αίνων "Των νομικών διδαγμάτων ο σύλλογος..." σε ήχο πλ. δ' και μέλος Ιακώβου Πρωτοψάλτου.
Περιλαμβάνεται στην πρώτη δισκογραφική παραγωγή της χορωδίας, πριν τριάντα τόσα χρόνια, με ύμνους των Χριστουγέννων. Και νομίζω πως είναι η πρώτη, αν δεν λαθεύω, ηχογράφηση δοξαστικού σε μέλος του Ιακώβου Πρωτοψάλτου.
Έκτοτε κάθε χρόνο τέτοια μέρα ο Λυκούργος Αγγελόπουλος ψάλλει το συγκεκριμένο μέλος με τους μαθητές του στον Ι. Ναό της Αγίας Ειρήνης Αιόλου, στην ακολουθία του Όρθρου. Και σε πολλά προγράμματα συναυλιών ανά τον κόσμο της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας το μέλος αυτό είχε τη δική του, ξεχωριστή θέση.

Δοξαστικὸν τῶν Αἴνων
Ἦχος πλ. δ´.
Τῶν νομικῶν διδαγμάτων ὁ σύλλογος, τὴν ἐν σαρκὶ ἐμφανίζει τοῦ Χριστοῦ θείαν Γέννησιν, τοῖς πρὸ τοῦ νόμου τὴν χάριν εὐαγγελιζομένοις, ὡς ὑπὲρ νόμον τῇ πίστει ὑπάρξασιν· ὅθεν τῆς φθορᾶς ἀπαλλαγῆς οὖσαν πρόξενον, ταῖς ἐν ᾅδῃ κατεχομέναις ψυχαῖς προεκήρυττον, διὰ τῆς ἀναστάσεως· Κύριε δόξα σοι.

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΟΥΣΙΚΟ ΟΜΙΛΟ ΤΟΥ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΠΑΤΡΩΝ

Σήμερα το μεσημέρι στο βιβλιοπωλείο Παπασωτηρίου της Πάτρας η "επίσημη πρώτη" του νεοσύστατου μουσικού ομίλου του Αρσακείου Δημοτικού Πατρών που ιδρύθηκε με πρωτοβουλία της διευθύντριας του σχολείου Ξανθής Κιτσάκη.
Η μουσικός Λάρα Λυμπεροπούλου με τους μικρούς μαθητές που συμμετέχουν στον όμιλο και με την αρωγή πατρινών μουσικών, παρουσίασε ένα χριστουγεννιάτικο πρόγραμμα με κάλαντα από διάφορες περιοχές της Ελλάδας και τραγούδια απ' όλο τον κόσμο σε πολλές γλώσσες.

Τα παιδιά τραγούδησαν και χορωδιακά και σόλο, έπαιξαν διάφορα όργανα - κυρίως κρουστά - σκόρπισαν σε όλους τους παρευρισκόμενους, γονείς και εκπαιδευτικούς, τη χαρά και την αισιοδοξία, μέσα από ένα πρόγραμμα απαιτήσεων. Ένα πρόγραμμα που κάλυπτε ισόρροπα την ελληνική παραδοσιακή και την δυτική μουσική αυτής της θαυμάσιας χριστουγεννιάτικης περιόδου.

Με μεγάλη χαρά συμπράξαμε κι εμείς, με τη σοπράνο Θεοδώρα Ζήκου, σε τραγούδια από τη δυτική μουσική παράδοση (Oh holy night, Adeste fideles κ.α.)

Ευχόμαστε από καρδιάς καλοτάξιδος ο νέος μαθητικός μουσικός όμιλος!
Χρόνια πολλά σε όλους!

"ΠΑΤΡΙΝΟ ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ" ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΕΤΡΟ ΨΩΜΑ

Το βιβλίο του φίλου Πέτρου Ψωμά, με τίτλο «Πατρινό Σαν Σήμερα», κυκλοφόρησε αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Σύμβουλος» και παρουσιάζεται αύριο Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010, στις 7.00 μ.μ., στην κεντρική αίθουσα της «Αγοράς Αργύρη» (Αγίου Ανδρέου 14).
Πρόκειται για μία καταγραφή γεγονότων που συνέβησαν στην Πάτρα, επηρέασαν την ιστορία της ή είχαν πρωταγωνιστές πατρινούς, τα οποία παρουσιάζονται με τη μορφή λευκώματος και με ημερολογιακή κατάταξη από την πρώτη ως την τελευταία μέρα του έτους (από 1 Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου).
Στην ουσία το βιβλίο περιέχει υλικό που απαντάει στη λογική της γνωστής δημοσιογραφικής στήλης «Σαν σήμερα…», με γεγονότα, σημαντικά ή όχι και τόσο, που όλα τους έχουν ως σημείο αναφοράς την Πάτρα τους και αφορούν ένα ευρύ φάσμα τομέων: πολιτική, οικονομία, πολιτισμός, αθλητισμός, κοινωνία. Καταγράφεται μια ιδιαίτερα εκτεταμένη χρονική περίοδος, από το 323 μ.Χ. μέχρι σήμερα, με έμφαση στους τελευταίους δύο αιώνες.
Το βιβλίο είναι εμπλουτισμένο από πλούσιο φωτογραφικό υλικό που αφορά την ιστορία, το παρελθόν και το παρόν της πόλης, καθώς και από σύντομα κείμενα που έχουν γράψει για την Πάτρα επιφανείς πατρινοί και μη. Κωστής Παλαμάς, Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Μίκης Θεοδωράκης, Κωνσταντίνος Π. Καβάφης, Παυσανίας, Γουστάβος Φλομπέρ είναι μερικοί από τους κειμενογράφους, κείμενα των οποίων έχει σταχυολογήσει ο Πέτρος Ψωμάς στο βιβλίο του.
Πρόκειται για το τρίτο βιβλίο του πατρινού συγγραφέα με θέμα την Πάτρα. Προηγήθηκαν τα: «Ο Θησαυρός είναι Κρυμμένος στο Σακούλι» (από τις εκδόσεις Περί Τεχνών, το 2002) και «1836-2006: Δήμαρχοι Πατρέων» (από τις εκδόσεις «Το Δόντι», το 2006). Το «Πατρινό Σαν Σήμερα» αποτελεί ταυτόχρονα την πρώτη έκδοση βιβλίου από τις εκδόσεις «Σύμβουλο» της εβδομαδιαίας οικονομικής εφημερίδας «Σύμβουλος Επιχειρήσεων».
Στην εκδήλωση της Κυριακής, στην «Αγορά Αργύρη» θα μιλήσουν για το βιβλίο ο λογοτέχνης Σταύρος Ιντζεγιάννης, ο διδάκτορας της νεότερης ελληνικής ιστορίας Νίκος Τόμπρος, ο εκδότης Παναγιώτης Γιαλένιος και ο ίδιος ο συγγραφέας. Την εκδήλωση θα συντονίσει η σύμβουλος επικοινωνίας Ζέττα Ζάχου.

ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ ΠΑΝΤΟΤΕ ΑΦΟΡΜΗ ΓΙΑ ΔΙΑΛΟΓΟ

Oι παραλείψεις του κ. Μπάκου

Του Χάρη Ανδρεόπουλου

Προς τον Διευθυντή της εφημερίδος "Ορθόδοξος Τύπος" και τους διαχειριστές των ιστολογίων "Θρησκευτικά", "Ακτίνες" και "Ζωηφόρος" (που αναπαρήγαγαν - αναδημοσίευσαν επιστολή δημοσιευθείσα στον"Ο.Τ.") εστάλη σήμερα (17/12/2010) η παρακάτω επιστολή:

Προς τον Διευθυντή

της εφημερίδος «Ορθόδοξος Τύπος»

κ. Γεώργιο Ζερβό.

* ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ στα ιστολόγια:

α) ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ (thriskeftika@gmail.com )

β) ΑΚΤΙΝΕΣ (aktinesblogspot@gmail.com )

γ) ΖΩΗΦΟΡΟΣ (zoiforos@yahoo.gr )

Αξιότιμε κύριε Διευθυντά,

Στο υπ’ αριθμ. 1858 / 17-12-2010 φύλλο της εφημερίδος σας και στη «Στήλη της Πανελληνίου Ενώσεως Θεολόγων» δημοσιεύθηκε άρθρο του κ. Ηλία Μπάκου. Σ’ αυτό το - υπό τον τίτλο «Σύγχυσις και αφωνία» - άρθρο του ο συνεργάτης σας κ. Μπάκος εκφράζοντας - απολύτως δικαιωματικά, ασφαλώς - τις απόψεις του για τη διδασκαλία και το περιεχόμενο του μαθήματος των Θρησκευτικών, παραθέτει επιστολή της συμπολίτιδος, Λαρισαίας, κυρίας Αννας Ζακατού, η οποία είχε την ευγενή (ευγενέστατη!) καλοσύνη να σχολιάσει δικό μου άρθρο στην εφημερίδα «Ελευθερία». Και ενώ ο κ. Μπάκος εξυμνεί (επίσης, απολύτως, δικαιωματικά) το περιεχόμενο της δημοσιευομένης επιστολής, παραλείπει, (τυχαίο;) ν’ αναφερθεί τόσο στο υπό τον τίτλο «Θρησκευτικά για όλους τους μαθητές» στο άρθρο μου («Ελευθερία», 11/11/2010, σελ. 8), το οποίο σχολιάζει η κ. Ζακατού με την επιστολή της στην εφημερίδα (18/11/2010, σελ. 8), όσο και με την απάντηση που εγώ έδωσα στην επιστολή της και η οποία δημοσιεύθηκε στην «Ελευθερία» («Διάλογος για τα Θρησκευτικά», 20/11/2010, σελ. 8).

Κύριε Διευθυντά, δεν ξέρω, ειλικρινώς, ποιούς σκοπούς υπηρετεί αυτή η μονομέρεια στο προδήλως ελλειματικό - εξ επόψεως παραθέσεως των κρινομένων απόψεων - άρθρο του κ. Μπάκου, καθώς δεν γνωρίζω τον άνδρα και τις αρχές του. Γνωρίζω, όμως, ότι ο «Ορθόδοξος Τύπος» σεβόμενος τις αρχές της δημοσιογραφικής δεοντολογίας, προσέτι δε και της χριστιανικής ηθικής, που θέλει και επιδιώκει τον εν αληθεία διάλογο, δημοσιεύει επιστολές που επιχειρούν φωτίσουν την αλήθεια προκειμένου ο αναγνώστης να σχηματίσει έντιμη γνώμη και άποψη. Και γι’ αυτό τον λόγο, επειδή γίνεται αναφορά σε άρθρο μου και επειδή θα ήθελα να αποφευχθούν οι όποιες παρερμηνείες, σας παραθέτω τα δύο κρίσιμα κείμενα τα οποία παραλείπει (ούτε μια κουβέντα!...) στην επιστολή του ο κ. Μπάκος (το άρθρο μου και την απάντησή μου στην αναδημοσιευόμενη στον «Ο.Τ.» επιστολή της αξιότιμης κ. Αννας Ζακατού) και ας αφήσουμε τους αναγνώστες να βγάλουν μόνοι τα συμπεράσματά τους:

α) Το άρθρο («Ελευθερία», 11/11/2010, σελ. 8):

ΣΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ

Θρησκευτικά για όλους τους μαθητές!

Να εξελιχθεί σ’ ένα μάθημα γενικής παιδείας με γνωσιολογικό χαρακτήρα που θ’ απευθύνεται σ’ όλους τους μαθητές, ανεξαρτήτως θρησκευτικής προέλευσης

Του Χάρη Ανδρεόπουλου

Τι είδους μάθημα θέλουμε νά’ ναι τα Θρησκευτικά, ομολογιακό ή γνωσιολογικό; Υποχρεωτικό μόνο για τους ορθοδόξους μαθητές και προαιρετικό για όλους τους άλλους (ετεροδόξους και αλλοθρήσκους) ή μήπως υποχρεωτικό για όλους τους μαθητές, ανεξαρτήτως θρησκευτικής προέλευσης, όπως είναι (υποχρεωτικό, ανεξαρτήτως εθνικής προέλευσης) το μάθημα της Ιστορίας;

To ερώτημα καθίσταται επίκαιρο εξαιτίας της συζήτησης που (ξανα-) ξεκίνησε μ’ αφορμή τις «διαρροές» για τη δομή του νέου Λυκείου που είδαν προσφάτως το φως της δημοσιότητας και θέλουν τα Θρησκευτικά, στο ωρολόγιο πρόγραμμα του νέου Λυκείου, υποβαθμιζόμενα στην κατηγορία των προαιρετικών μαθημάτων. Λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις δηλώσεις της υπουργού Παιδείας Αννας Διαμαντοπούλου ότι οι «διαρροές» αυτές δεν αποτελούν πρόταση του υπουργείου, παρά προσωπικές απόψεις τινών στελεχών που σε τίποτα, φυσικά, δεν δεσμεύουν το υπουργείο και ότι η (πραγματική) πρόταση για τα Θρησκευτικά (όπως και για τα άλλα μαθήματα) θα δημοσιοποιηθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας της διαβούλευσης, και συμμετέχοντας στο εξελισσόμενο δημόσιο διάλογο καταθέτουμε τις παρακάτω σκέψεις μας για τον χαρακτήρα του μαθήματος, ο σαφής προσδιορισμός του οποίου θα παίξει, κατά τη γνώμη μας, καθοριστικό ρόλο για την ειδική βαρύτητα που θα έχει το μάθημα (υποχρεωτικό ή προαιρετικό) στο ωρολόγιο πρόγραμμα του σχολείου.

Κατά τη γνώμη μας το μάθημα τα τελευταία χρόνια απέκτησε σαφή παιδαγωγικό προσανατολισμό και άρχισε να απομακρύνεται με σταθερά βήματα από τον παραδοσιακό κατηχητισμό και μέσα από αλλαγές που συντελέσθηκαν στα αναλυτικά προγράμματα και με την παράλληλη αναβάθμιση της ποιότητας των σχολικών βιβλίων το μάθημα άρχισε προοδευτικά να παίρνει έναν χαρακτήρα κατά βάσιν γνωσιολογικό, σαν αυτόν που χαρακτηρίζει και τα υπόλοιπα σχολικά μαθήματα, έχοντας, αναμφιβόλως, ενσωματωμένο και το βιωματικό στοιχείο.

Διευκρινίζω ότι όχι μόνο δεν διάκειμαι αρνητικά στη κατήχηση, αλλά τη θεωρώ πολύ σοβαρή υπόθεση και ότι όταν μου δίδεται η ευκαιρία συμμετέχω και υποστηρίζω κάθε κατηχητικό έργο και δράση της Ιεράς μας Μητροπόλεως μαζί με άλλους εκλεκτούς συναδέλφους. Θεωρώ, όμως, ότι άλλο κατήχηση, κι άλλο εκπαίδευση. Αλλοι είναι οι σκοποί της κατήχησης (η οποία γίνεται εντός της Εκκλησίας και απευθύνεται αποκλειστικά σε ορθοδόξους), και άλλοι οι σκοποί της εκπαίδευσης (η οποία παρέχεται μέσα στο σχολείο και απευθύνεται, ειδικά στις μέρες μας, σε μαθητές διαφορετικών θρησκειών). Το ένα (κατήχηση) δεν αποκλείει το άλλο (εκπαίδευση), ωστόσο, οι ρόλοι και οι σκοποί τους (πρέπει να) είναι διακριτοί.

Το θρησκευτικό μάθημα είναι μάθημα θεολογικό - εκπαιδευτικό, το διδάσκουν εκπαιδευτικοί που σπούδασαν τη θεολογική επιστήμη στα Θεολογικά Τμήματα των Πανεπιστήμιων μας και διδάσκουν μαθήματα όπως Βιβλική Θεολογία και Ιστορία, Χριστιανική θεολογία και Παράδοση, Πατερική Γραμματεία, Εκκλησιαστική Ιστορία, Ρωμαιοκαθολική και Προτεσταντική θεολογία, Ιστορία και Θεολογία του Ιουδαϊσμού και Ισλαμισμού, και άλλων θρησκειών, έχοντας, φυσικά, ως επίκεντρο τη θρησκευτική παράδοση της χώρας μας, η οποία υποστασιάζεται στην Ορθόδοξη χριστιανική διδασκαλία. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, θα πρέπει να ξεκαθαρισθεί ότι στο σχολείο, στη τάξη δεν κάνουμε κατήχηση ή «σωτηριολογία», αλλά θεολογία, με βάση τις γνώσεις μας απ’ το πανεπιστήμιο και τις οδηγίες απ’ το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. Και, φυσικά, όταν αξιολογούμε τους μαθητές δεν βαθμολογούμε τη πίστη τους, αλλά τον επίδοσή τους στους γνωστικούς στόχους του μαθήματος. Οι συνάδελφοι θεολόγοι που διαγωνίζονται εδώ και χρόνια στη διαδικασία του ΑΣΕΠ δεν εξετάζονται για την πίστη τους, αλλά αξιολογούνται για την επιστημονική τους επάρκεια (όπως οι φιλόλογοι, οι μαθηματικοί, οι χημικοί, κ.ο.κ.), για τις γνώσεις τους, τις οποίες αργότερα, όταν διορισθούν, καλούνται να προσφέρουν κατά τη διδασκαλία του μαθήματος στην τάξη.

Συνεπώς, το περιεχόμενο του μαθήματος πρέπει να είναι διαμορφωμένο έτσι ώστε να εξυπηρετεί όλα τα παραπάνω στοιχεία και να αποτελεί αντικείμενο διδασκαλίας με τέτοιο τρόπο που να «κρατάει» στη τάξη όλους τους μαθητές, ανεξαρτήτως θρησκεύματος. Οπως μένουν στο μάθημα της Ιστορίας όλοι οι μαθητές ανεξαρτήτως εθνικής καταγωγής, έτσι να μένουν και στα Θρησκευτικά. Να είναι τα Θρησκευτικά ένα μάθημα (θρησκευτικού) «εγγραμματισμού», όπως πολύ εύστοχα παρετήρησαν και ανέλυσαν σε άρθρο τους στην «Καθημερινή» (28/09/2008, σελ. 7) οι συναδέλφισσες Ολγα Γριζοπούλου και Πηγή Καζλάρη, σαν όλα τ’ άλλα μαθήματα στο Γυμνάσιο και το Λύκειο, με χαρακτήρα κατά βάσιν γνωσιολογικό.

Να είναι ένα μάθημα, επίσης, που να μπορεί να αρθρώσει λόγο και να δώσει απαντήσεις πάνω στα μεγάλα υπαρξιακά και κοινωνικά προβλήματα. Ένα τέτοιο μάθημα πιστεύουμε πως θα το αγαπάνε οι μαθητές και οι γονείς και θα θέλουν να το διδάσκονται τα παιδιά τους. Μπορούμε να διαμορφώσουμε τις προϋποθέσεις για ένα τέτοιο μάθημα; Ενα μάθημα, δηλαδή, ευρύτατης αποδοχής και νομιμοποίησης; Νομίζω ναι. Από μας εξαρτάται – ας το προσπαθήσουμε.

* Ενόψει των εξελίξεων που έχουν δρομολογηθεί για το νέο Λύκειο και ευρύτερα για τη Β’/βάθμια Εκπαίδευση θεωρώ ότι θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε με υπεύθυνο επιστημονικό λόγο, παιδαγωγικές προτάσεις και εκπαιδευτικά επιχειρήματα τις προσπάθειες για τις όποιες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις και να προσπαθήσουμε να τις συνδιαμορφώσουμε με θετικές παρεμβάσεις, χωρίς να κλεινόμαστε αμυντικά στον εαυτό μας, για να μη διαπιστώσουμε κάπως αργά ότι, όπως λέει ο Αλεξανδρινός ποιητής, «Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ μεγάλα κ’ υψηλά τριγύρω μας έκτισαν τείχη» και πως «ανεπαισθήτως μας έκλεισαν από τον κόσμο έξω». Ας το παλέψουμε να το αποτρέψουμε.

Β) Η απάντησή μου στην επιστολή της κ. Ζακατού («Ε», 20/11/2010)

Διάλογος για τα Θρησκευτικά

Αγαπητή «Ελευθερία»,

η αξιότιμη κ. Αννα Ζακατού είχε την ευγενή καλοσύνη, με επιστολή της που δημοσιεύθηκε προχθές (18/11/2010) στην εφημερίδα να σχολιάσει κριτικά το υπό τον τίτλο «Θρησκευτικά για όλους τους μαθητές» πρόσφατο (11/11/2010, σελ. 8) άρθρο μου στην «Ε».

Κατ’ αρχήν, θα ήθελα να την ευχαριστήσω θερμά που διέθεσε χρόνο για να ασχοληθεί με το άρθρο μου και τις απόψεις μου για το θρησκευτικό μάθημα και να διατυπώσει τις καθ’ όλα σεβαστές παρατηρήσεις της. Είναι, πράγματι, παρήγορο το γεγονός ότι ενδιαφέρον για το μάθημα δεν εκδηλώνεται μόνο από θεολόγους εκπαιδευτικούς (το ενδιαφέρον των οποίων θα μπορούσε κάποιος κάλλιστα να το συνδέσει και με το εύλογο κλαδικό τους συμφέρον), αλλά, όπως είχα την ευκαιρία να διαπιστώσω μ’ αφορμή το εν λόγω άρθρο μου στην «Ε», και σε μεγάλο βαθμό από τους γονείς των μαθητών μας.

Ειλικρινά, χαίρομαι που ανάμεσα στα δεκάδες μηνύματα (e-mails) που έλαβα (ακόμη και από τη μακρινή Αυστραλία – διαβάζεται και εκεί η «Ε»!), στις δεκάδες θετικές αναφορές και τις δεκάδες επισημάνεις και παρατηρήσεις που εισέπραξα, συγκαταλέγεται και η επιστολή της κ. Ζακατού, μέσα από την οποία φαίνεται η μεγάλη αγάπη της για το μάθημα των Θρησκευτικών, αλλά και η γενικότερη έγνοια και ο προβληματισμός της για τα θέματα της Παιδείας στο τόπο μας.

Με την κ. Ζακατού, όπως και με άλλους συναδέλφους και φίλους ξεκινούμε από διαφορετική αφετηρία (τι μάθημα θέλουμε) και καταλήγουμε σε διαφορετική προσέγγιση για το χαρακτήρα του μαθήματος (ομολογιακό - κατηχητικό ή εκπαιδευτικό - γνωσιολογικό). Ωστόσο, είμαι βέβαιος μέσα απ’ τον ευρύτερο διάλογο που ξεκίνησε μ’ αφορμή το «Νέο Λύκειο» και με τη συνδρομή και του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, ως θεσμοθετημένου επιστημονικού συμβούλου του υπ. Παιδείας μπορούν να προκύψουν συγκλίσεις που θα αναδεικνύουν τη παιδαγωγική και γνωσιακή αξία του θρησκευτικού μαθήματος, συνεπώς και την ανάγκη να διατηρηθεί στο κορμό των υποχρεωτικών μαθημάτων, ως ένα μάθημα ευρύτατης αποδοχής και νομιμοποίησης που θα το αγαπάνε οι μαθητές και οι γονείς θα θέλουν να το διδάσκονται τα παιδιά τους. Προς αυτή τη κατεύθυνση η συμμετοχή (και) των γονιών στην επικείμενη δημόσια θεματική διαβούλευση πολλά μπορεί να προσφέρει».

* Νομίζω κ. Διευθυντά ότι οι αναγνώστες σας μπορούν να βγάλουν μόνοι τους - ελεύθερα και έχοντας πλήρη εικόνα των δεδομένων - τα όποια συμπεράσματά τους. Σας εύχομαι Καλά Χριστούγεννα και Ευλογημένο το Νέο Ετος που ζυγώνει.

Λάρισα, 17/12/2010

Με εκτίμηση

Xάρης Ανδρεόπουλος

Δημοσιογράφος – θεολόγος ΑΠΘ (xaan@theo.auth.gr ), καθηγητής Β/θμιας εκπαίδευσης (Γυμνάσιο Δομενίκου Ελασσόνας). Συνεργάτης της πύλης εκκλησιαστικών ειδήσεων “Αmen.gr” (http://www.amen.gr/ ) και διαχειριστής του θεολογικού και εκπαιδευτικού ιστοχώρου «Θεολογικός Σύνδεσμος» (http://religiousnet.blogspot.com/ )