Τετάρτη, 17 Σεπτεμβρίου 2014

Ο ΑΒΒΑΣ ΙΣΑΑΚ Ο ΣΥΡΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΩΣΟΙ ΔΙΑΝΟΗΤΕΣ 19ου και 20ου αι.


Δημήτρης Μπαλτᾶς 
Τά Ἀσκητικά τοῦ Ἰσαάκ τοῦ Σύρου στήν ρωσσική σκέψη τοῦ 19ου καί τοῦ 20οῦ αἰ. 
Εἶναι γνωστό ὅτι τά Ἀσκητικά τοῦ ἀββᾶ Ἰσαάκ τοῦ Σύρου ἄσκησαν μεγάλη ἐπίδραση στήν χριστιανική γραμματεία καί ζωή καί εἰδικότερα στόν σλαβικό πολιτισμό. Ἔχει σχετικῶς παρατηρηθεῖ ὅτι τόν Ἀββᾶ Ἰσαάκ «τόν δέχτηκαν σέ Ἀνατολή καί Δύση. Δημιούργησε ὁλόκληρη σχολή καί παράδοση γιά τόν τόπο του καί τούς συρόφωνους χριστιανούς (παρ’ ὅλες τίς ἀντιδράσεις πού προξένησε ἡ τόλμη τῆς ἁγιότητός του). Μέ τήν ἀραβική μετάφραση ἐπηρέασε τή μουσουλμανική εὐσέβεια. Μέ τήν αἰθιοπική πέρασε στήν Ἀφρική. Μεταφράστηκε στά ἑλληνικά καί καθιερώθηκε ὡς πρύτανις τοῦ ἡσυχασμοῦ. Ἐπηρέασε τόν ἅγιο Συμεών, Νικήτα Στηθᾶτο, Γρηγόριο Παλαμᾶ. Ὁ ἅγιος Νικόδημος τόν ἀποκαλεῖ: ‘’ὁ ἐμός πνευματικός φιλόσοφος’’. Ἀπό τό ἑλληνικό κείμενο πέρασε στόν σλαβικό κόσμο καί διαβάστηκε μέ πάθος ἀπό τούς Ρώσσους τοῦ περασμένου αἰώνα»[1].
Εἰδικότερα,μέ τήν συμβολή τοῦ στάρετς Παϊσίου Βελιτσκόφσκυ (1722-1794) τά Ἀσκητικά τοῦ Ἀββᾶ Ἰσαάκ βρέθηκαν στό ἐπίκεντρο τῶν ἐκδοτικῶν δραστηριοτήτων τῆς ἀσκητικο-φιλολογικῆς σχολῆς του[2]. Ὡστόσο, στήν Ρωσσία τοῦ 19ου αἰ. δέν κατέστη δυνατόν νά κυκλοφορήσει ἡ μετάφραση (Νεάμτσου,1812) τοῦ Παΐσίου Βελιτσκόφσκι «λόγῳ τῆς ὑφισταμένης ἀπαγορεύσεως περί εἰσαγωγῆς σλαβονικῶν βιβλίων τυπωμένων ἐκτός αὐτῆς»[3]. Αὐτό ὁδήγησε στήν ἀπόφαση τῆς μονῆς τῆς Ὄπτινα νά ἐκπονήσει μία νέα ρωσσική μετάφραση τῶν Ἀσκητικῶν (Μόσχα 1854). Ἡ ἔκδοση αὐτή τῶν Ἀσκητικῶν εἵλκυσε τό ἐνδιαφέρον σημαντικῶν Ρώσσων λογοτεχνῶν καί φιλοσόφων τοῦ 19ου καί τοῦ 20οῦ αἰ[4]. Ὁρισμένες πτυχές αὐτοῦ τοῦ ἐνδιαφέροντος θά δείξω στό παρόν μελέτημα.
Μεταξύ τῶν πρώτων προσεγγίσεων τῶν Ἀσκητικῶν τοῦ ἀββᾶ Ἰσαάκ ἐκ μέρους τῶν Ρώσσων διανοητῶν τοῦ 19ου αἰ. θά καταγραφεῖ ἕνα ἀπόσπασμα ἑνός ἀπό τούς ἡγέτες τῶν σλαβοφίλων, τοῦ Ἰβάν Κιριέφσκι (1806-1856),ὁ ὁποῖος τό 1839 ἔγραφε ὅτι «ὅλοι οἱ ἅγιοι Ἕλληνες Πατέρες ἦσαν μεταφρασμένοι,ἀνεγνωσμένοι καί ἀντιγεγραμμένοι μέσα στήν σιωπή τῶν μοναστηριῶν μας, αὐτοί οἱ ἅγιοι τῶν πανεπιστημίων πού δέν ἔχουν δεῖ τό φῶς τῆς δημοσιότητας. Ὁ Ἰσαάκ ὁ Σύρος, ὁ πιό βαθύς συγγραφέας ὅλων τῶν φιλοσοφικῶν κειμένων, ξαναβρίσκεται σήμερα ἀκόμη μέσα στά χειρόγραφα τοῦ 12ου καί τοῦ 13ου αἰ.»[5]. Ἐκτός τῆς ἀναγκαιότητας τῶν μεταφράσεων τῶν Πατερικῶν κειμένων τήν ὁποία ἐπισημαίνει τό ἀπόσπασμα τοῦ Κιριέφσκι, εἶναι προφανές ὅτι γιά τόν Ρῶσσο διανοητῆ τά κείμενα τοῦ ἀββᾶ Ἰσαάκ παρουσιάζουν φιλοσοφικό καί ὄχι στενά θεολογικό ἐνδιαφέρον. 
Ἀργότερα τά Ἀσκητικά τοῦ Ἰσαάκ τοῦ Σύρου θά ἀναγνωσθοῦν καί θά χρησιμοποιηθοῦν ἀπό τόν μεγάλο Ρῶσσο μυθιστοριογράφο Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι (1821-1881), στήν βιβλιοθήκη τοῦ ὁποίου ἀνευρέθη ἕνα ἀντίτυπο τῆς ρωσσικῆς ἐκδόσεως[6].Σ’ ἕνα χαρακτηριστικό ἀπόσπασμα ἀπό τούς Ἀδελφούς Καραμάζωφ ὁ στάρετς Ζωσιμᾶς προτρέπει τά ἑξῆς: «Ἀγαπᾶτε τή διημιουργία τοῦ Θεοῦ καί στήν ὁλότητά της μά καί στό κάθε της κομματάκι. Ἀγαπᾶτε τό κάθε φυλλαράκι, τήν κάθε ἀχτίδα τοῦ Θεοῦ. Ἀγαπᾶτε τά ζῶα, ἀγαπᾶτε τά φυτά, ἀγαπᾶτε τό κάθε τι. Ὅταν θ’ ἀγαπήσεις τό κάθε τι, θ’ ἀνακαλύψεις μέσα σ’ αὐτά τά πράγματα τό μυστικό τοῦ Θεοῦ»[7]. Στήν τοποθέτηση αὐτή ὁ Ντοστογιέφσκι ἔχει ἀναμφιβόλως ὑπ’ ὄψιν του τήν κοσμοαντίληψη τοῦ ἀββᾶ Ἰσαάκ τοῦ Σύρου: «Τί ἐστι καρδία ἐλεήμων; Καῦσις καρδίας ὑπέρ πάσης τῆς κτίσεως, ὑπέρ τῶν ἀνθρώπων, καί τῶν ὀρνέων, καί τῶν ζώων, καί τῶν δαιμόνων,καί ὑπέρ παντός κτίσματος … καί ὑπέρ τῶν ἀλόγων, καί ὑπέρ τῶν ἐχθρῶν τῆς ἀληθείας καί ὑπέρ τῶν βλαπτόντων αὐτόν…»[8]. Σέ μία γενικότερη προσέγγιση τοῦ ἔργου τοῦ Ἰσαάκ τοῦ Σύρου καί τοῦ Ντοστογιέφσκι ἔχει λεχθεῖ ὅτι «ἡ πνευματική συγγένεια (ἐνν. τοῦ Ντοστογιέφσκι) καί ὁμοιότης –παρ’ὅλη τήν ἐμφανῆ καί μεγάλη διαφορά- μέ τόν Ἀββᾶ εἶναι ἀναμφισβήτητη. Μποροῦμε νά ποῦμε: κοσμικός Ἀββᾶς Ἰσαάκ»[9]. 
Ἀλλά ὁ ἀπόηχος τῶν Ἀσκητικῶν τοῦ Ἀββᾶ Ἰσαάκ δέν σταματᾶ στόν Ντοστογιέφσκι. Ἕνας ἀπό τούς σπουδαιότερους Ρώσσους φιλοσόφους, ὁ Εὐγένιος Ν. Τρουμπετσκόϊ (1836-1920), σ’ ἕνα δοκίμιό του ὑπό τόν τίτλο «Κοσμοθεώρηση στά χρώματα»(1915), συνδέει τό χαρούμενα δοξολογικό στοιχεῖο τῆς ρωσσικῆς εἰκονογραφίας μέ τό ἀσκητικό μοτίβο, ὅπου «συναντᾶμε τή μορφή τοῦ ἁγίου γύρω ἀπό τόν ὁποῖο μαζεύονται ζῶα τοῦ δάσους καί μέ ἐμπιστοσύνη τοῦ γλείφουν τά χέρια. Κατά τήν ἑρμηνεία τοῦ ἀββᾶ Ἰσαάκ τοῦ Σύρου, ἐδῶ ἀποκαθίσταται ἐκείνη ἡ πρωταρχική σχέση τοῦ παραδείσου ἡ ὁποία ὑπῆρχε κάποτε μεταξύ τοῦ ἀνθρώπου καί τῆς ὑπόλοιπης πλάσης … Σέ ἀντικατάσταση ἐκείνης τῆς στενά χρησιμοθηρικῆς ἀντίληψης, σύμφωνα μέ τήν ὁποία τό ζῶο ἐκτιμᾶται μόνο σάν τροφή ἤ ἐργαλεῖο τῆς ἀνθρώπινης οἰκονομίας ... ἐδῶ ἡ ἀσκητική ἐγκράτεια ἀπό τό κρέας καί ἡ ἀγαπητική ἐκείνη σχέση πού βαθιά συμπονεῖ ὅλη τήν πλάση, ἀποτελοῦν διαφορετικές πλευρές τῆς μοναδικῆς ἀλήθειας τῆς ζωῆς ἐκείνης πού ἀντιτίθεται στή στενά βιολογική κατανόηση τῆς ζωῆς»[10]. Εἶναι σαφές ὅτι ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀναφορᾶς του στήν ρωσσική εἰκονογραφία, ὁ Εὐγένιος Τρουμπετσκόϊ ἐπικαλεῖται τήν γνωστή, καί ἀπό τόν Ντοστογιέφσκι, ἑρμηνεία τοῦ Ἀββᾶ Ἰσαάκ γιά νά προχωρήσει στόν συσχετισμό τῆς ὀντολογίας μέ τήν αἰσθητική. 
Ἀλλά καί ὁ γνωστός στό ἑλληνικό ἀναγνωστικό κοινό Ρῶσσος φιλόσοφος Νικόλαος Μπερντιάγιεφ (1874-1948) προβαίνει σ’ ἕναν ἐνδιαφέροντα συσχετισμό μεταξύ τῆς ἀσκητικῆς τήν ὁποία γενικῶς ὁρίζει ὡς «ἀπελευθέρωση τοῦ ἀνθρώπου»[11], τοῦ Ἰσαάκ τοῦ Σύρου καί τῆς «ἐπαναστατικῆς ἀσκητικῆς» πού ἀναδεικνύεται στόν Νικόλαο Τσερνιτσέφσκι (1828-1889) καί συγκεκριμένα στό ἔργο του Τί νά κάνουμε; ἀλλά καί στόν Σεργκέϊ Νετσάγιεφ (1847-1882) καί στό ἔργο του Ἡ Κατήχηση τοῦ Ἐπαναστάτη. Ἀσφαλῶς εἶναι εὐνόητο ὅτι «ὁ ἐπαναστατικός ἀσκητισμός εἶναι μιά ἀπό τίς μεταμορφώσεις καί τίς παραμορφώσεις τοῦ θρησκευτικοῦ ἀσκητισμοῦ»[12]. Ἀλλά, πρός ἀποφυγήν παρερμηνειῶν, τίς ὁποῖες εἶναι εὔκολο νά διατυπώσει κανείς, σπεύδει νά διευκρινίσει ὁ Μπερντιάγιεφ ὅτι «τό περιεχόμενο καί οἱ σκοποί τους (ἐνν. τῶν ἀναφερθέντων ἔργων) εἶναι διαφορετικά»[13].


Τά ἀνωτέρω παραδείγματα εἶναι ὁρισμένες, βεβαίως ὄχι οἱ μοναδικές, προσεγγίσεις ἐκ μέρους τῶν Ρώσσων διανοητῶν τοῦ ιθ΄ καί τοῦ κ΄ αἰ. τῶν Ἀσκητικῶν τοῦ ἀββᾶ Ἰσαάκ τοῦ Σύρου. Οἱ συσχετισμοί πού ἐπιχειροῦν οἱ Ρῶσσοι συγγραφεῖς, ἑστιάζονται στό ὀντολογικό, αἰσθητικό καί ἀσκητικό-ἠθικό περιεχόμενο τῶν Ἀσκητικῶν. Σέ τελική ἀνάλυση, ἡ ἑρμηνευτική τῶν Ἀσκητικῶνἐκ μέρους τῶν Ρώσσων διανοητῶν κινεῖται στό πλαίσιο τῶν ζητημάτων πού ἀπασχόλησαν τήν τότε διαμορφούμενη ρωσσική θρησκευτική φιλοσοφία. 
(Τό παρόν δημοσιεύθηκε στήν Σύναξη, τ. 130, 2014, σσ. 75-77) 
___________________________________________________
[1] Ἀρχιμ. Βασιλείου, Ἀββᾶς Ἰσαάκ ὁ Σύρος. Ἕνα πλησίασμα στόν κόσμου του, Ἐκδόσεις Δόμος, Ἀθήνα 1988, σ. 17. 
[2] Βλ. σχετικῶς Ἀντ.-Αἰμ. Ταχιάος, Ὁ Παΐσιος Βελιτσκόφσκι (1722-1794) καί ἡ ἀσκητικοφιλολογική σχολή του,Institut for Balkan Studies 73, Thessaloniki, 1964, σσ. 89-94. 
[3] Ἀντ.-Αἰμ.Ταχιάος, Ὁ Παΐσιος Βελιτσκόφσκι (1722-1794)…, σ. 141. 
[4] Πβ. N. Arseniev, Ἡ ἁγία Μόσχα, μετ. Μ. Σπυροπούλου, Ἐκδόσεις Τῆνος, Ἀθήνα 1991, σ. 49, σ. 63. 
[5] P. Caussat, «Ivan V. Kiréievski (1806-1856):De la philosophie à la patristique», στόν τόμο Présences grecques dans la penée russe, Université Paris X-Nanterre, 2000, σσ. 64-65. 
[6] Βλ. σχετικῶς Μ. Κ. Μακράκης, Φρόϋντ καί Ντοστογιέφσκι, Ἐκδόσεις Ἁρμός, Ἀθήνα, 2004, σ. 276, σημ. 57. 
[7] Ἀδελφοί Καραμάζωφ, μετ. Ἄ. Ἀλεξάνδρου, τ. Β΄, Ἀθήνα, ἄ. ἔ., σ. 182. 
[8] Ἰσαάκ τοῦ Σύρου, Ἀσκητικά, ΠΑ΄, σ. 306 (=Ἀββά Ἰσαάκ τοῦ Σύρου, Λόγοι Ἀσκητικοί, κριτική ἔκδοσι Μάρκελλος Πιράρ, Ἱερά Μονή Ἰβήρων, Ἅγιον Ὄρος, 2012, σ. 736, 13-25. 
[9] Ἀρχιμ.Βασιλείου, Φῶς Χριστοῦ φαίνει πᾶσι,Ἱερά Μονή Ἰβήρων, 2002, σ. 94. 
[10] Εὐγ. Τρουμπετσκόϊ, Ἡ ἱστορία τῆς Ρωσσίας μέσα ἀπό τήν εἰκονογραφία της, μετ. Δ. Β. Τριανταφυλλίδης, Ἐκδόσεις Πουρναρᾶ, Θεσσαλονίκη 1989, σσ.49-50. 
[11] Ν. Μπερντιάεβ, Πνεῦμα καί πραγματικότητα, μετ. Ἀντ. Χατζηθεοδώρου, Ἐκδόσεις τῶν Φίλων, Ἀθήνα, 1968, σ. 93. 
[12] Ν. Μπερντιάεβ, Πνεῦμα καί πραγματικότητα, ὅ.π., σ. 95. 
[13] Ν. Μπερντιάεβ, Πνεῦμα καί πραγματικότητα, ὅ.π., σ.95.

ΚΕΝΤΡΟ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΕΒΕΡΗ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ


To παλιό χάνι, που έγινε Κέντρο Εικαστικών Τεχνών και Έρευνας του Ιδρύματος Κώστα και Ρίτας Σεβέρη. Εγκαινιάστηκε από τον πρόεδρο Αναστασιάδη. 
Του Αριστείδη Βικέτου 
Στην οδό Ερμού στην Λευκωσία, κοντά στην «νεκρή ζώνη», ένα παλιό χάνι μετατράπηκε σε ένα εντυπωσιακό Κέντρο Εικαστικών Τεχνών και Έρευνας από το Ίδρυμα Κώστα και Ρίτας Σεβέρη. Η οδός Ερμού, διασχίζει την εντός των τειχών Λευκωσία γεμάτη από συμβολισμούς, ο άλλοτε ζωηρός εμπορικός δρόμος είναι σήμερα μέρος της διαχωριστικής γραμμής. 
Το Κέντρο φιλοξενεί περισσότερους από χίλιους πίνακες που απεικονίζουν την Κύπρο και οι οποίοι χρονολογούνται από τον 18ο αιώνα μέχρι το τέλος του 20ου αιώνα, περίπου 6.000 βιβλία ιστορίας, τέχνης και περιηγητισμού καθώς και κομμάτια ενδυμασιών και μεγάλο αριθμό αρχείων, φωτογραφιών και ταινιών με θέμα την Κύπρο. 
Η δημιουργία του Κέντρου χρηματοδοτήθηκε από τα προγράμματα USAID, UNDP-ACT, EEA Grants – Norway Grants και DeMinimis, με συντονίστρια την Άννα Μάντη. Όπως η συλλογή, έτσι και η ιστορία του κτηρίου στο οποίο στεγάζεται το Κέντρο ακολουθεί ένα σημαντικό μέρος της πρόσφατης ιστορίας του τόπου. 
Το παλιό χάνι στην οδό Ερμού, μετατράπηκε τη δεκαετία του ‘50 σε Αλευρόμυλο ο οποίος λειτουργούσε μέχρι τη δεκαετία του 1990. Η μετατροπή του σε εκθεσιακό και ερευνητικό κέντρο είναι έργο των αρχιτεκτόνων Ανδρέα και Ζωή Λόρδου. 
Το Ίδρυμα Κώστα και Ρίτας Σεβέρη είναι ένας μη κυβερνητικός, μη κερδοσκοπικός οργανισμός αφοσιωμένος στην προώθηση της Κυπριακής κουλτούρας, της γνώσης και της ειρηνικής συμβίωσης τόσο μεταξύ των κοινοτήτων στο νησί όσο και μεταξύ των σχέσεων της Κύπρου με τους γείτονες λαούς. 


Κεντρικού ενδιαφέροντος είναι σίγουρα η μόνιμη έκθεση με σημαντικά έργα τέχνης, τα οποία έχουν κοινό παρονομαστή το θέμα τους – αναπαραστάσεις της Κύπρου. Τα έργα της συλλογής, η οποία παρουσιάζεται σε τρεις ορόφους ακολουθώντας χρονολογική σειρά, ξεκινούν από τις πρώτες αποτυπώσεις του νησιού από ξένους περιηγητές ξεκινώντας από το 18ο αιώνα. 
«Η συλλογή», εξηγεί η Ρίτα Σεβέρη, «η οποία τελειώνει με κάποια έργα Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, παρουσιάζει μια εικόνα της Κύπρου όπως ήταν από τον 18ο αιώνα μέχρι τον 20ό αιώνα. Βλέπεις την εξέλιξη της αρχιτεκτονικής, του τοπίου, της καθημερινής ζωής, αλλά και την ενδυμασία σε σχέση με την εξέλιξη της κυπριακής κοινωνίας: στην αρχή βλέπεις ότι οι ενδυμασίες ήταν εντελώς ανατολίτικες, ύστερα σιγά-σιγά αρχίζουν να δυτικοποιούνται».Τα έργα δίνουν μια πληθώρα πληροφοριών για τον τρόπο ζωής των Κυπρίων και τις αλλαγές του μέσα από τα χρόνια. Απεικονίζουν μνημεία και τοπία, σκηνές από την καθημερινότητα των Κυπρίων, τόσο σε δημόσιους [δρόμους, καφενεία, αγορές] όσο και σε εσωτερικούς χώρους. Την ίδια στιγμή, τα έργα τα ίδια αποτελούν ιστορικά τεκμήρια της εποχής τους δίνοντάς μας την ευκαιρία να μελετήσουμε τους τρόπους αναπαράστασης της Κύπρου και των ανθρώπων της από τους Ευρωπαίους ζωγράφους.
Σύμφωνα με τη δρα Σεβέρη, η οποία έχει μελετήσει τους τρόπους αναπαράστασης της Κύπρου από ξένους ζωγράφους, [έρευνα η οποία εκδόθηκε με τίτλο «Travelling Artists in Cyprus 1700-1960» (2003]: «Στην ερμηνεία των ξένων ζωγράφων υπάρχουν δύο σημεία: υπάρχουν αυτοί οι ρομαντικοί ζωγράφοι οι οποίοι ήρθαν να ανακαλύψουν την Ανατολή, να δουν ένα νησί διαφορετικό, πιο εξωτικό… 
Παράλληλα, προς το τέλος του 19ου αιώνα έχουμε παραδείγματα από Άγγλους ζωγράφους οι οποίοι χρησιμοποίησαν την τέχνη προσπαθώντας να δείξουν την Κύπρο σαν ένα παραμελημένο νησί, ώστε να μπορέσουν μετά να δικαιολογήσουν την παρουσία τους ως ευεργετική. Οι καλλιτέχνες αυτοί δουλεύουν μέσα στο πνεύμα του Οριενταλισμού και της Αποικιοκρατίας. Αυτήν την προσέγγιση μπορούμε να τη δούμε πολύ καλά μέσα από πίνακες όπου για παράδειγμα οι Άγγλοι παρουσιάζονται πάντα καθαροί και συγυρισμένοι ενώ οι Κύπριοι είναι πάντα ρακένδυτοι, μέσα στα παζάρια, και πάντοτε σε πλήθη. Οι Άγγλοι παρουσιάζουν τον εαυτό τους πάντα σε μικρούς αριθμούς, ή μονάδες και πάντα σε απόσταση από τους Κυπρίους. Οι απεικονίσεις αυτές αλλάζουν μέχρι τις αρχές του εικοστού αιώνα, όταν οι Άγγλοι αρχίζουν να προωθούν το νησί ως τουριστικό προορισμό πια και παρουσιάζουν μια Κύπρο εντελώς διαφορετική». Παράλληλα με τους εκθεσιακούς χώρους, η βιβλιοθήκη του ιδρύματος με έξι χιλιάδες τόμους είναι σημαντικότατη τόσο για τους ερευνητές όσο και για το κοινό. Πρόκειται για εκδόσεις που αφορούν την Κύπρο, την Ελλάδα, την Τουρκία και την Εγγύς Ανατολή, για τέχνη και ιστορία. Παλιά βιβλία όσο και βιβλία αναφοράς, μεγάλα αρχεία με ημερολόγια των περιηγητών, άρθρα εφημερίδων που γράφτηκαν για την Κύπρο όπως και πληθώρα φωτογραφιών από το 1880 μέχρι το 1950.

Η στολή του πρώτου Άγγλου (1887) ύπατου αρμοστή στην Κύπρο,
σερ Γκάρνετ Γούλσλεϊ

Στο Κέντρο, εκτός από την έκθεση της μόνιμης συλλογής, θα διοργανώνονται περιοδικές εκθέσεις Κυπρίων και ξένων, όπως και εκδηλώσεις ενός πολύ ανοικτού φάσματος από μουσική, μαγειρική, χορό, προβολές ταινιών, κ.λπ. οι οποίες θα προτιμούμε να είναι δικοινοτικές. 
Η δρ Σεβέρη αναφέρεται συχνά στον ρόλο που θα ήθελε να διαδραματίσει το ίδρυμα στην καλλιέργεια της συνύπαρξης των κοινοτήτων στην Κύπρο. Η ιδέα παρουσιάζεται ρητά στην αποστολή του ιδρύματος όπου μεταξύ άλλων αναφέρεται: «Να ενθαρρύνουμε τον πολιτισμό, την εκπαίδευση, την ειρηνική συμβίωση, την κατανόηση και τη συνεργασία ανάμεσα στους ανθρώπους της Κύπρου και τους γείτονές της».
Το συμβούλιο του Ιδρύματος περιλαμβάνει Ελληνοκυπρίους και Τουρκοκυπρίους: τον Κώστα Ζ. Σεβέρη (Πρόεδρο), τη Ρίτα Κ. Σεβέρη (Εκτελεστική ∆ιευθύντρια), την Aϊλά Γκιουλέρ (Ερευνήτρια και μέλος του PRIO), την Γκιουλντέν Πλουμέρ Κιουτσούκ, (Επιχειρηματία και μέλος της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τους αγνοουμένους), τον Συμεών Μάτση, πρώην Διευθυντή του Γραφείου Προγραμματισμού και πρώην Γενικό Διευθυντή υπουργείων, τον ∆ημήτριο Μιχαηλίδη,Καθηγητή Κλασικής Αρχαιολογίας, τον Μιχάλη Σαρρή πρώην Υπουργό Οικονομικών), την Mουγκέ Σεβκέτογλου, αρχαιολόγο και τον Νίνο Χατζηρούσο, λογιστή και επιχειρηματία. Πέρα από τον τρόπο λειτουργίας του Κέντρου και το περιεχόμενό του, η συλλογή μπορεί να λειτουργήσει σαν σημείο συνάντησης, εξηγεί η δρ Σεβέρη και φέρνει ως παράδειγμα τα έργα τέχνης της συλλογής: «Οι πίνακες αυτοί παρουσιάζουν μια πιο αντικειμενική εικόνα για το πώς ζούσαν οι Ελληνοκύπριοι και οι Τουρκοκύπριοι παλιά, μέσα από την προοπτική ξένων ζωγράφων. Βλέπεις ότι η μόνη διαφορά μεταξύ των δύο εθνικοτήτων ήταν ο τρόπος που ντύνονταν: Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, υπήρχε μια διαφορά στα χρώματα η οποία αργότερα, προς τον 20ό αιώνα, χάνεται εντελώς. Βλέπεις ότι ζούσαν αρμονικά, στους ίδιους χώρους, με τον ίδιο τρόπο… Βλέποντας αυτό, μαθαίνεις από το παρελθόν και ίσως κάνεις γέφυρες για το μέλλον – αυτό ελπίζουμε. Γέφυρες για το μέλλον όπου να μπορούμε να συνυπάρχουμε. Πρέπει να βλέπουμε τα θετικά, και να προχωρούμε μπροστά».

Πορσελάνινα σερβίτσια που χρησιμοποιούνταν στο κυβερνείο κατά την διάρκεια της Αγγλοκρατίας
στην Κύπρο

Στο Κέντρο θα διοργανώνονται εκπαιδευτικά προγράμματα, θα φιλοξενούνται περιοδικές εικαστικές εκθέσεις, ενώ θα υπάρχει δυνατότητα για παραχώρηση του χώρου σε τρίτους για διοργάνωση επιλεγμένων εκδηλώσεων. 
Σκοπός του Κέντρου Εικαστικών Τεχνών και Έρευνας είναι να προωθήσει τον πολιτισμό και την ιστορία της Κύπρου, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, μέσα από ένα πνεύμα συμφιλίωσης και αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των κοινοτήτων της Κύπρου. Παράλληλα, σκοπός του Κέντρου είναι να καταστεί φόρουμ συζήτησης και έρευνας για να ενθαρρύνει τους νέους της Κύπρου να γνωρίσουν την ιστορία, τον πολιτισμό, τη θρησκεία και την κοινωνικοπολιτική ιστορία του τόπου τους, να καλλιεργήσει την κατανόηση και τον σεβασμό προς την κοινή πολιτιστική κληρονομιά όλων των Κυπρίων,ν α αποτελέσει ένα πεδίο δράσης για την ειρηνική συνύπαρξη και την επίλυση των αντιπαραθέσεων στην Κύπρο, να προωθήσει τη σημασία των εικαστικών τεχνών στην εκπαίδευση των νέων και να παρουσιάσει και να ερμηνεύσει τα έργα και τις εμπειρίες καλλιτεχνών διεθνούς εμβέλειας που επισκέφθηκαν την Κύπρο και τις απόψεις που έτρεφαν για τους ανθρώπους της.
Μιλώντας στην τελετή των εγκαινίων ο πρόεδρος Αναστασιάδης σημείωσε ότι το Κέντρο «θα αποτελεί όχι μόνο λίκνο τέχνης και πολιτισμού στη χώρα μας, αλλά και κέντρο ιστορικής έρευνας και χώρο συνύπαρξης των κοινοτήτων της Κύπρου». 
Ο πρόεδρος Αναστασιάδης είπε ότι ο Κώστας και η Ρίτα Σεβέρη μετέτρεψαν με τον πιο παραστατικό τρόπο, ένα όραμα ζωής σε έργο ειρηνικής συνύπαρξης των κοινοτήτων της Κύπρου και επεσήμανε ότι μέσα από τα έργα τέχνης και τις διάφορες συλλογές που φιλοξενούνται στο Κέντρο αναδεικνύεται η συμβίωση όλων των κατοίκων του νησιού μας. 
Ο Κώστας Σεβέρης σημείωσε πως «μέσα από τους πίνακες και τα βιβλία σκιαγραφείται η εικόνα ενός εκπληκτικού τόπου όπου όλες οι κοινότητες συνυπήρχαν ειρηνικά» και πρόσθεσε ότι η προσπάθεια που κατεβλήθη ήταν να συγκεντρωθεί όλο αυτό το μοναδικό υλικό κάτω από μια στέγη, ανοιχτή στο κοινό και τους ερευνητές. Ο κ. Σεβέρης υπογράμμισε το δικοινοτικό χαρακτήρα του Κέντρου, λέγοντας ότι φιλοδοξεί να χτίσει γέφυρες φιλίας και ειρηνικής συνύπαρξης μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. 
Το ζεύγος Σεβέρη
Η Ευρωπαία Επίτροπος Εκπαίδευσης, Πολιτισμού, Πολυγλωσσίας και Νεολαίας, Ανδρούλα Βασιλείου εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι το Κέντρο Εικαστικών Τεχνών και Έρευνας θα προωθήσει την πολιτισμική επίγνωση και διαφορετικότητα. 
Η Αναπληρώτρια Γενική Διευθυντής του Νορβηγικού ΥΠΕΞ αρμόδια για θέματα Κεντρικής Ευρώπης και Χρηματοδότησης είπε ότι η παρουσία του Κέντρου αναζωογονεί την οδό Ερμού, τον πάλε ποτέ εμπορικό δρόμο της Λευκωσίας, προσφέροντας ελπίδα προς την κατεύθυνση της αλλαγής. 
Ο Πρέσβης των ΗΠΑ στην Κύπρο, Τζον Κόνιγκ, ανέφερε ότι το Κέντρο «αποτελεί μια γέφυρα για το μέλλον, ένα μέλλον, όπου η πλούσια πολιτιστική κληρονομιά της Κύπρου θα αποτελέσει μέσο επικοινωνίας, σύνδεσης αλλά και έμπνευσης». 
ΣΗΜ: Οι φωτογραφίες είναι από τα εγκαίνια και τις συλλογές του Κέντρου Εικαστικών Τεχνών και Έρευνας.
Ο αλευρόμυλος, προηγουμένως χάνι, που μετατράπηκε σε Κέντρο Εικαστικών Τεχνών και Έρευνας

Τρίτη, 16 Σεπτεμβρίου 2014

Η "ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΔΟΣ" ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΓΑΛΗ ΝΤΙΒΑ


"Ήταν μια θεά και θα μείνει αθάνατη", είχε πει ο Τσαρούχης αναγγέλλοντας τον θάνατο της Κάλλας, στο θέατρο που ανέβασε τις "Τρωάδες" του. 
Κι όπως όλοι οι μύθοι πέθανε νωρίς... Σε ηλικία μόλις 54 ετών, σαν σήμερα, 16 Σεπτεμβρίου 1977. Είχε αποσυρθεί σε μια θλιβερή απομόνωση στο Παρίσι... Η ντίβα βίωσε την τραγικότητα σε όλη της την ένταση! Και πέθανε από έρωτα... Η μετά Κάλλας εποχή που ζούμε εξελίσσεται βαθειά αντιερωτική. Ευτυχώς που υπάρχουν οι ηχογραφήσεις της για να ακονίζουν ακόμα - και εσαεί, νομίζω - την ευαισθησία των αληθινά ερωτικών όντων.
Την ακούω πολύ... Και την σκέφτομαι περισσότερο... Αν ένιωσε την αληθινή αγάπη που περίμενε, όπως κάθε άνθρωπος ή αισθανόταν απλώς ένα ακριβό προϊόν προς κατανάλωση. Η σιωπή στην οποία έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής της, είναι από τα σπουδαιότερα μαθήματα μουσικής που μας άφησε.
37 χρόνια σήμερα από την αναχώρησή της. Γι΄ αυτό σας παραπέμπω, αγαπητοί συνοδίτες, στις αναρτήσεις της Ιδιωτικής Οδού για αυτήν την ντίβα που παραμένει αξεπέραστη. 

- 90 χρόνια από τη γέννηση της αξεπέραστης ντίβας

- Ο άτυφος Μάνος Χατζιδάκις και η ...ατυχήσασα Μαρία Κάλλας με "Τα παιδιά του Πειραιά"

- Τσαρούχης για την Κάλλας: "Μεγάλη σαν τον Γκρέκο!"

- Μαρία Κάλλας η μυθική!

- Το σπίτι που έζησε η Κάλλας στην Πατησίων ρημάζει...

Δευτέρα, 15 Σεπτεμβρίου 2014

ΕΛΛΑΣ 2014: ...ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΟΙ ΑΓΙΑΣΜΟΙ ΕΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟΙΣ...


Για μισαλλόδοξη αντικομμουνιστική προπαγάνδα καταγγέλλεται ο Μητροπολίτης Πειραιώς Σεραφείμ κατά τον αγιασμό του Ζάννειου Γυμνασίου και Λυκείου! 
Σε σχετικό δημοσίευμα της Εφημερίδας των Συντακτών αναφέρεται: 
Σύμφωνα με ανακοίνωση εκπαιδευτικών δημόσιων σχολείων του Πειραιά (Ενότητα Αντίστασης Ανατροπής ΕΛΜΕ Πειραιά), ο εν λόγω εκπρόσωπος της Εκκλησίας, «επειδή θεώρησε ότι οι μαθητές δεν έκαναν ησυχία κατά την τελετή, άρχισε να επιτίθεται με χυδαίο αντικομμουνιστικό υβρεολόγιο, κατηγορώντας τους ότι τέτοια συμπεριφορά έχουν μόνο οι κομμουνιστές και προχώρησε μάλιστα σε πολιτικές κρίσεις γύρω από τα καθεστώτα στη πρώην Σοβιετική Ενωση και την Ανατολική Ευρώπη.»
Ξεθάβοντας τις χειρότερες μνήμες του ελληνικού λαού, όπου η ηγεσία της Εκκλησίας μαζί με τα πιο αυταρχικά και εκμεταλλευτικά καθεστώτα πολεμούσαν με λύσσα τον κομμουνισμό και οποιαδήποτε απελευθερωτική ιδέα, σε αντίθεση με κατώτερα μέλη του κλήρου που στελέχωσαν τις γραμμές της Εθνικής Αντίστασης ενάντια στους κατακτητές». 
Στη δικαιολογημένη αντίδραση των μαθητών σε αυτό το παραλήρημα, ο Μητροπολίτης Σεραφείμ άφησε τον αγιασμό στη μέση και έφυγε. Μάλλον επικράτησε η μισαλλόδοξη πολιτική συνείδηση αντί η θρησκευτική… 
Οι εκπαιδευτικοί του Πειραιά τονίζουν ότι «αν δεν μπορεί η Εκκλησία να απομονώσει τέτοιες αντιλήψεις, θα πρέπει η εκπαιδευτική κοινότητα να τις βγάλει έξω από τα σχολεία». Εμείς να επαναφέρουμε τα αιτήματα για διαχωρισμό της Εκκλησίας από το κράτος και την εκπαίδευση.
Με άλλα λόγια, αγαπητοί συνοδίτες, η είδηση μας λέει:
Την ίδια ώρα που ο π. Σαράντης Σαράντος τελούσε τον αγιασμό στο σχολείο των Ουρσουλίνων και σκεφτόταν να αποχωρήσει επειδή δίπλα του στάθηκε καθολικός ιερέας ή να τον σπρώξει "ευγενικά", την ίδια ώρα, λοιπόν, ο Μητροπολίτης Πειραιώς Σεραφείμ άφηνε τον σχολικό αγιασμό στο Ζάννειο του Πειραιά στη μέση και αποχωρούσε πανηγυρικά - όπως τουλάχιστον αναφέρει η ανακοίνωση - αφού τα παιδιά δεν ήσαν και τόσο υπάκουα...
Τελικά, αν οι κληρικοί μας είναι να συγχύζονται τόσο πολύ πλέον στους αγιασμούς στα σχολεία (παπικοί απ' τη μια, κομμουνιστές απ' την άλλη), μήπως θα πρέπει να κάνουν μόνο ...πριβέ αγιασμούς για τους "ημέτερους"; Διότι το εν γένει κοινωνικό κλίμα δεν φαίνεται να τους σηκώνει...

Κυριακή, 14 Σεπτεμβρίου 2014

"Ο ΣΤΑΥΡΟΣ" ΤΩΝ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΚΑΙ ΝΙΚΟΥ ΓΚΑΤΣΟΥ ΜΕ ΤΗ ΝΑΝΑ ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ


"Οι Μύθοι μιας γυναίκας" Έργο 47 (1988) είναι ένας κύκλος τραγουδιών του Μάνου Χατζιδάκι σε στίχους του Νίκου Γκάτσου και ένα της Αγαθής Δημητρούκα. Τραγουδά η Νάνα Μούσχουρη. Είναι η συνεργασία του Χατζιδάκι με την μούσα των νεανικών του χρόνων Ν. Μούσχουρη, μετά από σχεδόν τρεις δεκαετίες!
Επιλέγουμε σήμερα τον "Σταυρό", σε στίχους Ν. Γκάτσου, που όπως σημειώνει ο Χατζιδάκις είναι "ένας ευφυής κι αισθαντικός μελωδισμός σε 5/8, κατάλληλος για ένα διάλογο με τον εσταυρωμένο. Τον κάθε εσταυρωμένο". 
Στο εσώφυλλο του δίσκου υπάρχει το πεντάγραμμο που παραθέτουμε εδώ κι ο Χατζιδάκις σχολιάζει: "Έτσι αρχίζει η ατμόσφαιρα που περιβάλλει αυτόν τον μονόλογο περισσότερα παρά διάλογο, μια και τα ερωτήματα μένουν αναπάντητα. Λέει ο ποιητής, "κι αν ξανακατέβει εδώ στη Γη, πάλι ένα δέντρινο σταυρό θα του έχουν ετοιμάσει".

Ήταν μεσημέρι στα ρολόγια τ' ουρανού
ήτανε σκοτάδι στα μεσάνυχτα του νου
τότε που σε πήραν κι ήρθα πρώτη να σε βρω
καρφωμένο απάνω σ' ένα δέντρινο σταυρό.
Γύρω σου ποτάμια, κυπαρίσσια και βουνά
σού 'δειχναν το δρόμο που δε βγάζει πουθενά.

Ήμουνα για σένα και γυναίκα και αδερφή
πότε Παναγιά σου πότε λύκαινα κρυφή
μού 'δινες μαχαίρι να μοιράσω το ψωμί
χάρη δε ζητούσες δε ζητούσες πληρωμή.

Τώρα είσαι ξένος τα πουλιά δε χαιρετάς
σ' άλλα περιβόλια φτερουγίζεις και πετάς.
Γράφω τ' όνομά σου στ' ασημένιο το νερό
τι να περιμένω πες μου τι να καρτερώ
ξέρω πως αν ήταν και ξυπνούσες μιαν αυγή
πάλι το σταυρό σου θά 'χαν έτοιμο στη γη.


Σάββατο, 13 Σεπτεμβρίου 2014

π. Σαράντης Σαράντος: "θά καταθέσω στόν πνευματικό μου πατέρα τά διατρέξαντα πρός διόρθωση τῶν ἡμαρτημένων" (sic)


Ο κ. Χαράλαμπος Άνδραλης, Νομικός Σύμβουλος "Εστίας Πατερικών Μελετών" της οποίας ηγείται ο π. Σαράντης Σαράντος, μου έστειλε το ακόλουθο ηλεκτρονικό μήνυμα: 
κ. Ανδριόπουλε, 
Επειδή αναδημοσιεύσατε άρθρο του κ. Παπαθανασόπουλου με τίτλο "Ένας σοβαρότατος προβληματισμός": http://panagiotisandriopoulos.blogspot.gr/2014/09/blog-post_97.html, υποχρεούστε για λόγους χριστιανικής δικαιοσύνης και επειδή έτσι επιτάσσει ο νόμος περί τύπου, να δημοσιεύσετε και την απαντητική επιστολή του π. Σαράντη Σαράντου που σας επισυνάπτω, προς αποκατάσταση της αλήθειας. 
Φυσικά έχω τελείως διαφορετική αντίληψη για την "χριστιανική δικαιοσύνη" από τον κ. Άνδραλη. Και επίσης δεν είμαι "τύπος" για να εμπίπτω στον σχετικό νόμο. Οπότε κάλλιστα θα μπορούσα να μην δημοσιεύσω την απάντηση του π. Σαράντου και να παραπέμψω απλώς στην ιστοσελίδα της "Εστίας Πατερικών Μελετών". 
Την δημοσιεύω, όμως, στη συνέχεια ως ένα κείμενο απολύτως cult. Και αρκούμαι σε σχολιασμό των πλέον ...φευγάτων φράσεων, υπογραμμίζοντάς τις με έντονα γράμματα. 
Καλή σας απόλαυση, αγαπητοί συνοδίτες.
π. Σαράντη Σαράντου 
Ὀφείλεται ἐκ μέρους μου μία ἀπάντηση γιά τό θέμα τοῦ ἐναρκτηρίου Ἁγιασμοῦ στό Δημοτικό Σχολεῖο τῶν Οὐρσουλινῶν στό Μαρούσι. 
Τριάντα χρόνια τελῶ κάθε μήνα τή θεία Λειτουργία στά τριακόσια ὀρθόδοξα παιδιά τοῦ δημοτικοῦ στό κλειστό γυμναστήριο τοῦ σχολείου. Ὁ παπικός βρίσκεται τήν ἴδια ὥρα μέ τά πενήντα περίπου παιδιά τῶν παπικῶν οἰκογενειῶν σέ μιά μικρή αἴθουσα γιά τά θρησκευτικά τους καθήκοντα. 
Πρίν ἀπό μιά εἰκοσαετία ἡ ἀρχιεπισκοπή τῶν παπικῶν εἶχε ζητήσει τηλεφωνικῶς ἀπό τήν παπική ὑπέργηρη διευθύντρια τοῦ Σχολείου νά μήν ἐξυπηρετῶ λειτουργικά τό Σχολεῖο λόγῳ τῶν ἀντιπαπικῶν μου ἀπόψεων, τίς ὁποῖες ἐξέφραζα τότε στό ραδιοφωνικό Σταθμό τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος στήν τακτική ἐκπομπή μου «τῶν ἀθεάτων τά κάλλη». Ἡ διευθύντρια ἀπάντησε στήν παπική ἀρχιεπισκοπή ὅτι δέν εἶχε λόγους νά μοῦ ἀπαγορεύσει νά λειτουργῶ στά ὀρθόδοξα παιδιά καί ἐξακολούθησε ἡ διακονία μου μιά καί βρισκεται τό σχολεῖο στά ὅρια τῆς ἐνορίας μου. 
Σάν νέος κληρικός τό πρωί πρό τῆς Θείας Λειτουργίας περνοῦσα ἀπό τό γραφεῖο τῆς Διευθύνσεως καί χαιρετοῦσα τήν ἑλληνίδα Διευθύντρια καί τήν πλησίον αὐτῆς εὑρισκομένη, γαλλίδα παπική μοναχή. Γιά λόγους εὐγενείας καί ἀνθρωπιᾶς θεωροῦσα ὅτι ἔτσι ἔπρεπε νά συμπεριφέρομαι. Λίγο ἀργότερα γιά νά μή δημιουργῶ ἐσφαλμένες ἐντυπώσεις (παπολαγνικῆς κομπλεξικῆς διάθεσης) πήγαινα ἀπ' εὐθείας στό κλειστό γυμναστήριο καί ἄρχιζα τήν Ἁγία Πρόθεση. Ἔπαψα ἐπίσης νά πηγαίνω στό γραφεῖο τῆς Διευθύνσεως καί νά παίρνω ἕνα καφέ, ὅπως μοῦ πρότειναν, στό τέλος ὅλης τῆ λειτουργικῆς διαδικασίας, γιά τούς ἴδιους λόγους. Εἴχαμε ὅμως καί ἀπό τά δύο μέρη ἁπλές καλές ἀνθρώπινες σχέσεις. 
Ὅσον ἀφορᾷ στόν ἐναρκτήριο Ἁγιασμό ὁ παπικός μοῦ εἶχε ζητήσει νά λέει καί αὐτός μιά εὐχή, ἀφοῦ τό σχολεῖο ἔχει ἐκτός τῶν τριακοσίων ὀρθοδόξων μαθητῶν καί μαθητριῶν καί πενήντα δικά τους παιδιά. Εἶπα καί στόν ἴδιο καί στήν παπική Διευθύντρια ὅτι αὐτό δέν γίνεται. Τότε μοῦ ἀπήντησε ὁ παπικός, ὅτι ὅταν τελειώσω θά ἀπευθύνει καί αὐτός λίγα λόγια στά παιδιά, εὐχόμενος καλή χρονιά. Μάλιστα ἐπειδή διαισθανόμουν ὅτι αὐτό μπορεῖ νά μή τηρηθεῖ, ἔπαιρνα μαζί μου τόν ἱεροψάλτη τῆς Ἐκκλησίας μας, γιά νά μή δοθεῖ ὁ χρόνος καί ἡ εὐκαιρία στόν παπικό νά «κάνει χρέη» ἔστω ψάλτη, ὅπως προσπαθοῦσε νά κάνει. 
Στό συγκεκριμένο φετινό Ἁγιασμό τόν εἶδα ντυμένο καί ὅταν ἄρχισα τή Ἱερά Ἀκολουθία τοῦ Ἁγισμοῦ ἦρθε πιό κοντά μου καί ἀρκετές φορές ἔκανε παπικά (πῶς ἀλλιῶς θά ἔκανε) τό σταυρό του. Ἐκείνη τή στιγμή σκέφτηκα νά ἀποχωρήσω· θά μποροῦσα καί νά τόν σπρώξω «εὐγενικά» νά φύγει πιό μακριά, γιά νά μή σκανδαλίζονται οἱ πιστοί μας. Αὐτό δέν τό ἔκανα. Ἴσως νά ἦταν χειρότερο γιά ὅλο τό ποίμνιό μας. Ἄλλωστε τόσο ὁ ἴδιος, ὅσο καί οἱ ὑπέργηρες μοναχές ἀποτελοῦν θεσμικά τούς ἰδιοκτῆτες τοῦ σχολείου, στό ὁποῖο ἔτσι καί ἀλλιῶς οἱ ὀρθόδοξοι γονεῖς μας ἐμπιστεύονται τά παιδιά τους. Ἄν ἀποχωροῦσα εἴτε εὐγενικά, ὅπερ προσιδιάζει στό χαρακτῆρα μου, εἴτε ἐντονότερα (σαματατζήδικα), δέν θά παραχωροῦσα ὅλο τό ποίμνιο μας στόν παπικό, ὁ ὁποῖος θά ἅρπαζε τήν εὐκαιρία νά δημιουργήσει ἕνα νέο προηγούμενο στό σχολεῖο, διαβάζοντας εἴτε μιά εὐχή εἴτε τό ὑπόλοιπο τοῦ Ἁγιασμοῦ; 
Κατέθεσα προβληματισμό χρόνων ἐξ ἀφορμῆς τοῦ τελευταίου περιστατικοῦ τοῦ ἐναρκτήριου Ἁγισμοῦ στήν ἀρχή τοῦ σχολικοῦ ἔτους 2014-2015. 
Τά παιδιά μας ὠφελοῦνται σ' αὐτοῦ τοῦ εἴδους τά σχολεῖα ξένων συμφερόντων; Δέν πρέπει νά ἔχουν μερίδιο ὀρθοδόξου ἀγωγῆς ἐκ μέρους μας; Τά παιδιά καί οἱ γονεῖς τους μποροῦν νά μαρτυρήσουν γιά τήν ποιότητα τῆς ὀρθοδόξου ἀγωγῆς πού προσφέρθηκε ἐκ μέρους μας στά παιδιά τους, τόσο μέ τίς Θ. Λειτουργίες ὅσο καί μέ τίς ἀπαραίτητες ἐποικοδομητικές ὁμιλίες, ὅσο καί μέ τήν ἱερά ἐξομολόγηση ὅποτε μοῦ ἐπετράπη. Ἐξ ἄλλου πάντες γνωρίζουν ὅτι οὐδέποτε παλαντζάραμε σέ θέματα Πίστεως καί Οἰκουμενισμοῦ. 
Ὀφείλω πάντως νά ζητήσω συγγνώμη ἀπό ὅσους σκανδαλίστηκαν ἐξ αἰτίας μου. Νά εὐχαριστήσω ὅσους ἐξανέστησαν καί ἔφεραν στό προσκήνιο ἕνα τόσο σοβαρό θέμα. Ἔτσι μποροῦμε νά ἐκθέσουμε τά δρώμενα μέσα σ' αὐτά τά σχολεῖα. 
Τόν προβληματισμό τοῦ ἀξιότιμου δημοσιογράφου κ. Παπαθανασόπουλου θά τόν χρησιμοποιήσω γιά νά τεκμηριώσω ἔτι περισσότερο στή διεύθυνση τοῦ Σχολείου, γιατί δέν ἐπιθυμῶ, ὅπως καί πάντοτε δέν ἐπιθυμοῦσα, νά παρευρίσκεται, ἔστω καί βουβός ὁ παπικός ἱερωμένος. Ὅμως δέν θά ἀφήσω τόν ἑαυτό μου, οὔτε ἄλλους νά μοῦ ὑποβάλουν κάποια, ἔστω καί ἁμυδρά, ἀντιπάθεια πρός κανένα, οὔτε καί πρός τούς αἱρετικούς, ὑπέρ ὧν Χριστός ἀπέθανε. 
Μετά ἀπό τό σκανδαλισμό τοῦ ἐκλεκτοῦ δημοσιογράφου κ. Παπαθανασόπουλου ὑπόσχομαι νά ἱκετεύσω τόν Ὕψιστο νά μοῦ χαρίσει, μέ τίς εὐχές ὅλων, περισσότερη ἐν Χριστῷ διάκριση γιά νά μή σκανδαλίζω κανένα, οὔτε ἕναν, διακονώντας μέσα σ' αὐτό τόν εὐαίσθητο χῶρο τοῦ Σχολείου τῶν Οὐρσουλινῶν. Μία τῶν προσεχῶν ἡμερῶν θά καταθέσω στόν πνευματικό μου πατέρα τά διατρέξαντα πρός διόρθωση τῶν ἡμαρτημένων.

ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΔΟΣ ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΟΜΕΝΗ


To portal της Δυτικής Ελλάδας dete.gr αναδημοσιεύει σήμερα Ιδιωτική Οδό και συγκεκριμένα:
- Το θέμα της κηδείας του αφορισμένου θεολόγου Νικολάου Σωτηρόπουλου.
Για το πρώτο γράφει, μεταξύ άλλων:
«Υπάρχει «κάστα» φανατικών «παποφάγων» στην Πάτρα» Αναψαν τα αίματα και στην τοπική εκκλησία με αφορμή παρέμβαση του π. Αναστάσιου Γκοτσόπουλου, προϊσταμένου του Ι.Ν. Αγίου Νικολάου κατά του Μητροπολίτη Σύρου. Όπως είναι γνωστό στην Σύρο υπάρχει μεγάλη κοινότητα καθολικών (μεγαλύτερη από αυτήν της Πάτρας).
Στην περιοχή της Πάτρας αρκετοί είναι οι ιερείς που κατά καιρούς βάλλουν κατά των καθολικών και κατά του Πατριάρχη, αγνοώντας παντελώς ακόμη και τις επισημάνσεις του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος.
Η τελευταία αυτή η παρατήρηση του αρθρογράφου του dete.gr έχει γίνει πλέον συνείδηση στην κοινωνία της Πάτρας. Απτή - και εντελώς πρόσφατη - απόδειξη είναι το γεγονός ότι ο επίσης κληρικός της Μητροπόλεως Πατρών Αρχιμ. Τιμόθεος Παπασταύρου, αναδημοσιεύει στο ιστολόγιό του το κείμενο του π. Αναστάσιου Γκοτσόπουλου εναντίον του Μητροπολίτου Σύρου Δωροθέου.


Αναφορικά με την κηδεία του αφορισμένου θεολόγου Ν. Σωτηρόπουλου, ο αρθρογράφος του dete.gr σημειώνει μεταξύ άλλων:
Έθαψαν αφορισμένο θεολόγο που έλυνε και έδενε στην Πάτρα… σε Μοναστήρι! 
Μεγάλος ντόρος έγινε τις προηγούμενες ημέρες για τον θεολόγο από τη Ναύπακτο ο οποίος όμως δραστηριοποιείτο και στην Πάτρα (ακόμη και με τηλεοπτικές εκπομπές) Νικόλαο Σωτηρόπουλο ο οποίος προ μηνός έφυγε από τη ζωή.... Ο Σωτηρόπουλος ετάφη στην Μονή Μυρτιάς, προφανώς με ευθύνη του Μητροπολίτου Αιτωλοακαρνανίας Κοσμά. Δηλαδή ένας θεολόγος και μάλιστα αφορισμένος, ετάφη σε Μοναστήρι όπου εκεί θάβονται μόνο μοναχοί! Πράγματα και θαύματα!

Παρασκευή, 12 Σεπτεμβρίου 2014

Ο RONI BOU SABA ΓΙΑ ΤΟ "ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΚΟΜΜΑ ΤΟΥ ΛΙΒΑΝΟΥ"


Του Λιβανέζου θεολόγου και φιλολόγου Roni Bou Saba
Διάβασα στο διαδίκτυο ότι θα ερχόταν στην Αθήνα ο Ροντρίγκ Eλ Χούρι. Αλλά δεν είχα ενδιαφερθεί να χάσω κάμποση ώρα για ν' ακούσω τις τελευταίες μεγαλοστομίες του. Δεν αξίζει να ασχοληθεί κανείς σοβαρά μαζί του, αλλά δεν μπορεί κανείς να εθελοτυφλεί για το ενδιαφέρον που δείχνουν κάποιοι κύκλοι στην Ελλάδα για την περίπτωσή του. Γι’ αυτό παραθέτω λίγο τον προβληματισμό μου σχετικά με το κίνημά του. 
Ο Ροντρίγκ- ο επονομαζόμενος για άγνωστο λόγο και Δημήτρης- έχει ιδρύσει στον Λίβανο πριν λίγα χρόνια ένα κόμμα- λέμε τώρα- που το λέει το Κόμμα της Ανατολής, με σημαία το Δικέφαλο- με ποια λογική δεν ξέρω. Αυτό το κόμμα θεωρείται ως «ορθόδοξο κόμμα», παρότι ένα κόμμα εκ φύσεως ασκεί πολιτική και μέλη του μπορούν να είναι όλοι οι πολίτες μιας χώρας και όχι μέλη μιας εκκλησίας- άσχετα που κάποιοι φαντάζονται την εκκλησία σαν σέκτα ή κόμμα. Μέλη του δηλαδή πρέπει να οργανώνονται σύμφωνα με τα πολιτικά πιστεύω τους και όχι με βάση διάκριση που στηρίζεται στη θρησκεία των υποψηφίων μελών. 
Ευτυχώς όμως ούτε ο Ροντρίγκ ούτε το κόμμα του έχουν πέραση, και ούτε πρόκειται. Έχει μαζέψει γύρω του μια χούφτα ανθρώπων, οι οποίοι έμειναν ορφανοί όταν διαλύθηκαν στο Λίβανο οι ένοπλες παραστρατιωτικές ομάδες θρησκευτικού χαρακτήρα και αναζητούσαν μαζί με ολίγους εφήβους μια στέγη ναζιστικής χροιάς - όμως άοπλη. Ο Ροντρίγκ δεν εκπροσωπεί παρά τον εαυτό του, και σε ενδεχόμενες δημοτικές εκλογές δεν εκλέγεται ούτε δημοτικός σύμβουλος. Με 100 άτομα γύρω του τι να κάνει ο δυστυχής; Κατά καιρούς έχω διαβάσει αποσπάσματα κειμένων του, τα οποία είναι τελείως ανιστόρητα. Δεν είναι τώρα η κατάλληλη στιγμή να παρατεθούν οι απόψεις του και να απαντήσω. Αρκούμαι στο να εφιστώ την προσοχή των σοβαρών και σκεπτόμενων αναγνωστών, και σχολιάζω ενδεικτικά δυο ιδέες. 
Κύρια ιδέα του Ροντρίγκ είναι ότι οι ορθόδοξοι του Λιβάνου και της Συρίας - δηλαδή του Πατριαρχείου Αντιοχείας - είναι Ρωμιοί. Ωραία και πιασάρικη ιδέα. Τι θα πει «Ρωμιοί»; Η Ρωμιοσύνη αναγνωρίζεται στο DNA; Ή εκδηλώνεται ως ένας από τους μεγαλύτερους πολιτισμούς της ανθρωπότητας, με ιδέες και ιδεώδη που ξεπερνούν τις φυλετικές και συνοριακές διαφορές; Ρωμιός ήταν για παράδειγμα ο Αρμένιος αυτοκράτορας Λέων ο Ε’. Επίσης, από τους πρώτους ήδη χριστιανικούς αιώνες οι χριστιανοί των σημερινών περιοχών του Λιβάνου και Συρίας βίωναν το εκκλησιαστικό γεγονός με διάφορες γλώσσες (αραμαϊκά, συριακά, αραβικά, ελληνικά) ο καθένας ανάλογα με την περιοχή στην οποία βρισκόταν. Παρενθετικά θυμίζω ότι οι χριστιανοί αυτοί δεν έχουν έρθει από τον Άρη, αλλά είναι στην πλειονότητα τους γηγενείς, γι’ αυτό είχαν διαφορετικές γλώσσες που διέφεραν ανάλογα με τα μέρη στα οποία βρίσκονταν. Και δεν είχαν όλοι το Τυπικό και τη λειτουργική ζωή της Κωνσταντινούπολης. 
Επειδή ο Ροντρίγκ θέλει να πιστεύει ότι είναι στο DNA Ρωμιός - πράγμα που δεν υπάρχει - δεν σημαίνει ότι θα το επιβάλει σε όλους τους ορθοδόξους του Πατριαρχείου Αντιοχείας. Πιστεύοντας κανείς ότι οι ορθόδοξοι του Πατριαρχείου Αντιοχείας είναι και αυτόματα Ρωμιοί με την έννοια που πιστεύει ο Ροντρίγκ πέφτει στο ατόπημα ότι δεν είναι γηγενείς, αλλά ήρθαν με την κατάκτηση της Φοινίκης και της Συρίας από τα στρατεύματα της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, γεγονός που φέρνει τους χριστιανούς σε ισοδύναμη θέση με τους μουσουλμάνους που είχαν έρθει σ’ εκείνες τις περιοχές τον 7ο αιώνα. Ενώ οι χριστιανοί είναι γηγενείς, και η εκκλησία τους είναι αποστολική εκκλησία, γιατί έγιναν οι Σύριοι και οι Φοίνικες χριστιανοί από τους ίδιους τους Αποστόλους. 
Επίσης τίθεται το ζήτημα της γλώσσας σε σχέση με τον αυτοπροσδιορισμό. Εννοώ από τη στιγμή που οι ορθόδοξοι χριστιανοί αυτοί δεν υιοθέτησαν όλοι τους τα ελληνικά ούτε στην καθημερινή τους ζωή ούτε στην εκκλησιαστική τους λειτουργική ζωή, πώς μπορούμε να τους λέμε Ρωμιούς; Έχουμε χειρόγραφα «μηναίων» στα συριακά για παράδειγμα σε χωριά του Όρους Λιβάνου. Άρα ακολουθούσαν το Τυπικό της Κωνσταντινούπολης αλλά στη συριακή γλώσσα. Είναι αυτοί Ρωμιοί; Προφανώς και πολλοί ορθόδοξοι σ’ εκείνα τα μέρη είναι Ρωμιοί. Όχι όλοι. Κάποιοι ήταν και δεν είναι πια σήμερα. Και οι εβραίοι, μουσουλμάνοι, και άλλοι χριστιανοί των άλλων εκκλησιών που στο διάβα του χρόνου έγιναν ορθόδοξοι είναι και αυτοί Ρωμιοί; Το πρόβλημα είναι πολύ σύνθετο και μια ισοπεδωτική διάνοια σαν του Ροντρίγκ δεν μπορεί να το συλλάβει. 
Η άλλη ιδέα που με προβλημάτισε και στο άκουσμα της μάλιστα διέκοψα την παρακολούθηση του βίντεο με την ομιλία του Ροντρίγκ (κάπου στο δεύτερο λεπτό) είναι η εξής - παραθέτω απομαγνητοφωνώντας τον, μαζί με την απροσεξία στην ανάγνωση των σημείων στίξης: «[…] μεσογειακό κύμα το οποίο μετέφερε μια μέρα τον Κάδμο από την Βύβλο, στις ακτές της Ανατολής, στην Θήβα κοντά στην Αθήνα, για να κηρύξει την αλφάβητο, το εργαλείο του πολιτισμού το πιο σημαντικό από όλα. Εκείνος δεν αισθάνθηκε ότι είχε μετακινηθεί από μια χώρα σε χώρα αλλά μάλλον από μέρος σε μέρος της μιας χώρας […]». Προφανώς θα έχει πει και άλλα μαργαριτάρια παρακάτω αλλά δεν έχει νόημα να τα ακούσει κανείς. Όταν η βάση του οικοδομήματος είναι στραβή πώς μπορεί να ορθωθεί; Η Θήβα, όπως διαβάζει ο Ροντρίγκ, παρέπεσε «στις ακτές της ανατολής» σε σχέση με τη Βύβλο! «Ανάποδο χάρτη είχε;» όπως μου είπε μια φίλη σχολιάζοντάς το. 
Λέει παρακάτω μιλώντας για τον Κάδμο (είναι Ρωμιός και αυτός; Πώς βρέθηκε στο κείμενο;): «Εκείνος δεν αισθάνθηκε» και διερωτώμαι πώς ξέρει ο Ροντρίγκ πώς αισθάνθηκε ο Κάδμος; Πήγαν μαζί στο δημοτικό; Του εμφανίστηκε στον ύπνο; Φαντάζομαι στα γραφεία του κόμματος θα πέφτει πολύς ύπνος με την πολλή δουλειά που κάνουν. Και ολοκληρώνει την ιδέα λέγοντας «Εκείνος δεν αισθάνθηκε ότι είχε μετακινηθεί από μια χώρα σε χώρα αλλά μάλλον από μέρος σε μέρος της μιας χώρας». Το ότι η Βύβλος ήταν μέρος της ίδιας χώρας με τη Θήβα ταράττει τις ιστορικές και γεωγραφικές μου γνώσεις. Για ποια χώρα μιλάει; Ανιστόρητος ο Ροντρίγκ, το ξέρω και το δέχομαι, αλλά να φέρει στα χαμηλά μέτρα του τον Κάδμο είναι απαράδεκτο! 
Πολλά είπα και δεν είχα πρόθεση, και χωρίς καν να μπω σε διεξοδικό και σοβαρό σχολιασμό των απόψεων του Ροντρίγκ. Τι να κάνω; Η αστεία και χαιρέκακη διάθεση που μου δημιούργησαν όσα διάβασα για την ομιλία του με παρέσυραν. 
Κλείνω θυμίζοντας όσους ξεγελιούνται με αυτά που λέει ο νεαρός αργόσχολος δικηγόρος και πλέον πρόεδρος κόμματος, ότι η Ρωσία τον αξιοποιεί δεόντως στο Λίβανο και αυτό πρέπει να προβληματίσει λίγο τους Έλληνες, δεδομένου ότι η Ρωσία πάντα ψάχνει τρόπους να μειώσει την Ρωμιοσύνη και να κληρονομήσει την αθάνατη Νέα Ρώμη.

Πέμπτη, 11 Σεπτεμβρίου 2014

ΕΝΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΑΓΙΑΣΜΟΣ ΜΕ "ΣΥΜΠΡΟΣΕΥΧΗ" ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ


Έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς σήμερα, αγαπητοί συνοδίτες, και οι αγιασμοί σφράγισαν την πρώτη μέρα στα σχολεία. 
Στην Αθήνα είχαμε και μια απρόσμενη έκπληξη! Καλύτερα ένα θαύμα, θα έλεγα! Ο γνωστός «ζηλωτής» κληρικός π. Σαράντης Σαράντος τέλεσε αγιασμό με συμπροσευχόμενο δίπλα του καθολικό ιερέα! 
Το θέμα ανέδειξε με κείμενό του στο διαδίκτυο ο δημοσιογράφος Γιώργος Παπαθανασόπουλος, ο οποίος περιγράφει το γεγονός ως εξής: 
«Σοβαρότατος είναι ο προβληματισμός από τη συμπροσευχή με παπικό ιερέα του Αρχιμ. π. Σαράντη Σαράντου, άτεγκτου κριτή κάθε προσέγγισης με τους παπικούς και ζηλωτή των Ιερών Κανόνων και της Ορθοδόξου Πίστεως. 
Πέμπτη πρωί, 11η Σεπτεμβρίου 2014, ελληνογαλλικά σχολεία Ουρσουλινών στο Μαρούσι. Τέλεση Αγιασμού. Ιερουργός ο π. Σαράντης Σαράντος. Δίπλα του συμπροσευχόμενος ο παπικός ιερέας, φορώντας την ιερατική του στολή. Ο π. Σαράντης στις ευχές ή στις αιτήσεις που διάβαζε έκαμε τον Σταυρό του κατά το Ορθόδοξο δόγμα και μαζί του ταυτόχρονα ο παπικός ιερέας κατά το παπικό. Θα έλεγε κανείς ότι ήταν «μια όμορφη ατμόσφαιρα, ενωτική, ειρηνική, αγαπητική». 
Στη συνέχεια ο π. Σαράντης απευθύνθηκε στους μαθητές και στους γονείς με έναν θεολογικού περιεχομένου λόγο, ακατάληπτο σε όλους. Ο παπικός ιερέας μίλησε με απλά λόγια και κατέληξε με την προτροπή τα παιδιά, σχεδόν όλα Ορθόδοξων οικογενειών, να προσεύχονται γι’ αυτόν, ως ιερέα του σχολείου, δηλαδή ως ιερέα τους! Ο Ορθόδοξος ιερέας απευθυνόταν στο ποίμνιο του, αφού το σχολείο βρίσκεται στην ενορία του, ως ξένος και με παράξενο λόγο, ο παπικός ιερέας απευθυνόταν στα παιδιά των Ορθοδόξων, καλώντας τα να προσεύχονται γι’ αυτόν, ως τον ποιμένα τους! Στο τέλος ο π. Σαράντης ευλόγησε με τον Αγιασμό και τις παπικές Ουρσουλίνες μοναχές, όπως νωρίτερα τους Ορθοδόξους διδάσκοντες! 
Ο σοβαρότατος προβληματισμός προέρχεται από το γεγονός ότι η συμπροσευχή δεν συνέβη με κληρικό που θεωρείται «οικουμενιστής», αλλά με κληρικό ζηλωτή της τήρησης των Κανόνων της Πίστεως! Όταν το πλήθος των γονέων και των παιδιών βλέπουν δύο κληρικούς μαζί, που και οι δύο φορούν την ιερατική τους αμφίεση και είναι γύρω από το τραπέζι που τελείται ο Αγιασμός να κάνουν το Σταυρό τους, ο καθένας με τον τρόπο του, ευλόγως μπορούν να παρασυρθούν στην ιδέα ότι δεν υπάρχουν μεταξύ τους διαφορές, κι επομένως ντε φάκτο να νιώθουν ότι έχει επέλθει η ένωση των εκκλησιών… Ο παρών στον Αγιασμό των Ουρσουλινών Ορθόδοξος πιστός ασφαλώς διερωτήθηκε τι παραπάνω από τον π. Σαράντη κάνει λ.χ. ο Οικουμενικός Πατριάρχης με τον Πάπα;». 


Στη συνέχεια του κειμένου του ο Γ. Παπαθανασόπουλος κάνει κι άλλες παρόμοιες εκτιμήσεις με αφορμή το γεγονός. 
Εμείς, όμως, χαιρόμαστε που ο εν λόγω κληρικός τόλμησε το μέχρι χθες απίθανο γι’ αυτόν. Ελπίζουμε να έχει καταλάβει ότι ο καταγγελτικός λόγος, το ανελέητο σφυροκόπημα των όποιων αιρετικών και οι παρόμοιες εξαλλοσύνες δεν οδηγούν πουθενά. 
Όπως και να έχει το πράγμα – γιατί δεν ξέρουμε πώς ακριβώς φτάσαμε στην «συμπροσευχή» - ο π. Σαράντος επέδειξε σωφροσύνη την συγκεκριμένη στιγμή. 
Ας ελπίσουμε το παράδειγμά του να ακολουθήσουν και άλλοι «αντιοικουμενιστές», οι οποίοι στο όνομα της «αυθεντικής πίστης» βιώνουν την κόλασή τους απ’ αυτή τη ζωή. Οι τάλαινες… 
Π.Α.Α.

ΜΠΑΚΟΥΝΙΝ: Περί της μή άθεης και αναρχικής φιλοσοφίας!


Μιχ. Μπακούνιν 
Περί τῆς φιλοσοφίας 
μετάφραση Δημήτρης Μπαλτᾶς 
Πουθενά ἀλλοῦ δέν ὑπάρχει πολυφωνία πού ἀποτελεῖ τόν οὐσιώδη χαρακτῆρα τῆς σύγχρονης βιβλιογραφίας, ὅσο στό ζήτημα γιά τήν φιλοσοφία: Κάποιοι ἰσχυρίζονται ὅτι ἡ φιλοσοφία εἶναι ἡ ἀληθινή, ἡ ὕψιστη ἐπιστήμη πού δίδει τό φῶς της σέ ὅλους τούς τομεῖς τῆς γνώσεως καί πού ἀπαιτεῖ τόν θετικιστικό τρόπο μελέτης· ἀντιθέτως, κάποιοι ἄλλοι ἰσχυρίζονται ὅτι ἡ φιλοσοφία δέν εἶναι παρά συνονθύλευμα ψευδαισθήσεων, ἕνα κενό παιχνίδι τῆς φαντασίας πού ἀποτελεῖ ἐμπόδιο στήν ἐξέλιξη τῶν ἄλλων θετικῶν ἐπιστημῶν. Κάποιοι λένε ὅτι ὁ ἄνθρωπος πού ἀσχολεῖται μέ αὐτήν, εἶναι ἕνας χαμένος ἄνθρωπος, γιατί αὐτό τόν ἀποκόπτει ἀπό κάθε πραγματικότητα, σκοτώνει μέσα του τήν θρησκευτική πίστη, ἐμφυτεύει μέσα του ἀμφιβολίες καί ἀπό ἕνα ὑγιῆ, δυνατό, χρήσιμο τόσο γιά τόν ἐαυτό του ὅσο καί γιά τήν κοινωνία ἄνθρωπο, τόν μεταμορφώνει σ’ ἕνα ἀρρωστημένο κι ἐντελῶς ἄχρηστο πλάσμα. Κάποιοι ἄλλοι, ἀντιθέτως, ἰσχυρίζονται ὅτι ἡ φιλοσοφία εἶναι ὁ μοναδικός τρόπος ἐξαλείψεως τῆς κάθε ἀμφιβολίας, τῆς κάθε πνευματικῆς ἀσθένειας, εἶναι τό μοναδικό μέσο γιά νά συμφιλιωθεῖ ὁ ἄνθρωπος, πού ἔχει ἤδη πέσει στήν ἐπήρεια τοῦ σκεπτικισμοῦ, μέ τήν πραγματικότητα, μέ τόν οὐρανό καί μέ τήν γῆ. 
Ἀπό ποῦ λοιπόν προέρχεται ἡ ἀντίφαση αὐτή, καί ὑπάρχει, ἄραγε, δυνατότητα ἐπιλύσεώς της; Ἡ ἐπίλυση τῆς ἀντιφάσεως πρέπει νά ἐνδιαφέρει τόν κάθε σκεπτόμενο ἄνθρωπο, τόν κάθε φίλο τῆς παιδείας, διότι τό ὄφελος πού ὑπόσχεται ἡ μία πλευρά καί ἡ ζημία πού ὑπόσχεται ἡ ἄλλη, εἶναι τόσο δυνατά καί ἔντονα, πού δέν μποροῦν νά μήν τραβήξουν τήν προσοχή. Τό ζήτημα αὐτό εἶναι ἕνα ἀπό τά κυριότερα ζητήματα τῆς ἐποχῆς μας καί γι’ αὐτό κάθε ἄνθρωπος πού συμμετέχει στόν πατροπαράδοτο ρωσσικό διαφωτισμό μας, πρέπει, στό μέτρο τῶν δυνατοτήτων του, νά συμβάλει στήν ἐπίλυση τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. 
Ἕνα ἀπό τά κυριότερα αἴτια τῆς παρανοήσεως εἶναι ὡς ἐπί τό πλεῖστον ἡ ἀοριστία τῶν ἐννοιῶν καί τῶν ἐκφράσεων, γι’ αὐτό θά προσπαθήσουμε νά καθορίσουμε πρῶτα ἀπ’ ὅλα τί εἶναι ἡ φιλοσοφία, ὥστε, στηριζόμενοι ἀργότερα σ’ ἕνα συγκεκριμένο ὁρισμό της, νά εἴμαστε σέ θέση νά ἐπιλύσουμε καί ἄλλα δύο ζητήματα: εἶναι χρήσιμη ἡ φιλοσοφία καί μπορεῖ, ἄραγε, νά ὑφίσταται; 
Τί εἶναι φιλοσοφία καί ποιό εἶναι τό ἀντικείμενό της; Ἰδού τό πρῶτο ζήτημα πού ἀντιμετωπίζει ἡ μελέτη μας. Φιλοσοφία, μέ τήν κυριολεκτική ἔννοια τῆς λέξεως, σημαίνει «φιλία τῆς σοφίας», μία ἔκφραση πού χρησιμοποιεῖται ἀπό κάποιους συγγραφεῖς μας, ἀλλά εἶναι πολύ ἀόριστη: ὁ καθένας μπορεῖ νά ἀγαπᾶ τήν φιλοσοφία χωρίς νά εἶναι φιλόσοφος καί χωρίς νά ἀσχολεῖται μέ την φιλοσοφία ὡς ἐπιστήμη. Θά ἦταν πολύ λυπηρό ἐάν ἡ σοφία καί ἡ ἀγάπη πρός αὐτήν ἦταν ἀποκλειστικό κτῆμα μερικῶν μόνον ἀνθρώπων πού ἀσχολοῦνται μέ τήν φιλοσοφία καί παρέμενε ἀπρόσιτη γιά τούς ὑπολοίπους. Οἱ ὑπόλοιποι αὐτοί ἀποτελοῦν τήν πλειονότητα τοῦ ἀνθρώπινου γένους, καί τό ἀνθρώπινο γένος, σέ ὅποιο ἐπίπεδο ἐξελίξεως καί ἄν βρίσκεται, διψᾶ γιά σοφία καί δέν μπορεῖ νά ὑπάρξει χωρίς αὐτήν. 
Ὑπάρχει ἡ πρακτική σοφία πού ἀπορρέει ἀπό τήν θρησκευτική παιδεία τοῦ ἀνθρώπου καί ἡ ὁποία ἀποτελεῖ μία ἀπό τίς οὐσιώδεις βάσεις τῆς κρατικῆς εὐημερίας: εἶναι ἡ σοφία τοῦ οἰκογενειάρχη, ἡ σοφία τοῦ μέλους τῆς κοινωνίας τῶν πολιτῶν πού ἀποκτᾶται ἀπό τήν θρησκευτική παιδεία, τίς γνώσεις καί τίς ἐμπειρίες τῆς ζωῆς. Ὁ Μέγας Πέτρος δέν ἦταν φιλόσοφος, ἀλλά κανείς δέν μπορεῖ νά ἀρνηθεῖ τήν σοφία του καί τήν ἀγάπη του γιά τήν σοφία. Εἶναι γνωστό ὅτι ἡ λ. φιλοσοφία ἐμφανίσθηκε στην Ἑλλάδα, ὅταν ἡ ἐπιστήμη δέν εἶχε ἀποκτήσει ἀκόμη τήν αὐτονομία της καί ὅταν μέ τήν φιλοσοφία ἐννοοῦσαν τήν πολιτική σοφία καί ἐν γένει τήν κοινωνική εὐσυνειδησία. Οἱ λ. φιλοσοφία καί φιλόσοφος χρησιμοποιοῦνται καί σέ μᾶς ὑπό μία ἄλη ἔννοια: ὁ ὑπάλληλος πού δέν πῆρε τήν διάκριση τήν ὁποία περίμενε, λέγει: «Εἶμαι φιλόσοφος καί ὑπομένω τήν δυστυχία μου μέ σθένος!». Χωρίς νά ἀρνούμαστε τό σθένος καί τό ὕψιστο τῆς ἀρετῆς πού εἶναι ἀπαραίτητο γιά μία τέτοια ἠρωϊκή πράξη, δέν μποροῦμε νά μήν δεχθοῦμε τήν ἐντελῶς ἰδιαίτερη σημασία τῆς λ. φιλοσοφία στἠν σφαῖρα τῆς μελέτης μας. 
Ἀπό κάποια ἐποχή καί μετά ἀποκτήσαμε τήν συνήθεια –καί ἡ συνήθεια αὐτή μᾶς ἦλθε ἀπό τούς Γάλλους- νά ἀποκαλοῦμε τήν κάθε εἴδους ἐπιχειρηματολογία φιλοσοφία. Στήν Γαλλία κυκλοφοροῦν μυθιστορήματα μέ τίτλο «roman philosophique»· μερικά ἀπό αὐτά ἔχουν πολύ ἐνδιαφέρον καί ἀναφέρονται στά μεγαλύτερα ζητήματα τῆς σύγχρονης ἐποχῆς, ἀλλά, παρ’ ὅλα αὐτά, δέν ἔχουν τό δικαίωμα νά κάνουν φιλοσοφία· μπορεῖ νά εἶναι κανείς πολύ καλλιεργημένος ἄνθρωπος, νά λαμβάνει μέ δυνατή παρουσία μέρος στά ζητήματα τῆς ἐποχῆς καί νά μήν εἶναι φιλόσοφος. Φιλοσοφία εἶναι μία θετική ἐπιστήμη πού διαθέτει συνοχή καί πού ἐμπεριέχεται στόν ἴδιο της τόν ἑαυτό, ἐνῶ ἡ ἐπιχειρηματολογία καί οἱ συνήθεις συλλογισμοί δέν ἔχουν καί δέν μποροῦν νά ἔχουν αὐτήν τήν ἀξίωση. Ἡ συνήθεια αὐτή, ἡ ὁποία καλλιεργήθηκε στήν Σχολή τῶν λεγομένων Γάλλων φιλοσόφων τοῦ 18ου αἰ., εἶχε τίς πλέον βλαβερές συνέπειες γιά τήν φιλοσοφία· ἡ ἄσκοπη ἐπιχειρηματολογία, οἱ ἐπιφανειακοί καί ἀνούσιοι συλλογισμοί ἔχουν κάνει μεγάλο κακό στή γῆ καί ἔχουν καταστρέψει πολλούς νέους ἀνθρώπους, ἀποκόπτοντάς τους ἀπό τά οὐσιαστικά καί σημαντικά ζητήματα τῆς ζωῆς καί παραδίδοντάς τους στήν ἐπιζήμια κυριαρχία τῆς ἀπερίσκεπτης καί ἀνόητης αὐθαιρεσίας. Καί ἀποτέλεσμα ἦταν νά προκύψει ἡ κοινή ἄποψη ὅτι ἡ φιλοσοφία, ἡ ἀθεΐα καί ὁ φιλελευθερισμός, τά τόσο ἐπικίνδυνα γιά τήν εὐημερία τῆς κοινωνίας πράγματα, εἶναι ἕνα καί τό αὐτό. Ὅμως, αὐτἡ ἡ ἄποψη εἶναι ἐντελῶς ψευδής· ὁ ἄνθρωπος πού ἔχει τήν ἱκανότητα νά σκέπτεται πράγματι καί πού ἀσχολεῖται οὐσιαστικῶς μέ τήν φιλοσοφία, δέν μπορεῖ νά ἔχει ἐπιφανειακή σκέψη καί ποτέ δέν θά εἶναι ἄθεος καί ἀερολόγος φιλελεύθερος. Τό πρῶτο πραγματικό βῆμα στήν σφαῖρα τῆς ἀληθινῆς φιλοσοφίας εἶναι ἡ ἄρνηση τῆς ὁποιασδήποτε ἐπιφανειακῆς σκέψεως· μέσα ἀπό τήν σταδιακή ἐξέλιξή της ἡ φιλοσοφία μπορεῖ νά καταλήξει σέ μονομερῆ σκέψη, στήν ἀφαίρεση, ὅμως ὁ σκοπός της θά εἶναι πάντοτε σημαντικός, εἶναι πάντοτε διαποτισμένος ἀπό ἀγάπη γιά τήν ἀλήθεια· μία τέτοια φιλοσοφία δέν θά εἶναι ποτέ ἄθεη καί ἀναρχική, διότι ἡ οὐσία τῆς ζωῆς καί τῆς κινήσεώς της συνίσταται στήν ἀναζήτηση τοῦ Θεοῦ καί τοῦ αἰωνίου. 
(σημ. μετ.: M. Μπακούνιν, Περί τῆς φιλοσοφίας, 1840, ἀνατύπωση Μόσχα 2000, σσ. 31-34).

Τετάρτη, 10 Σεπτεμβρίου 2014

ΕΙΣΠΗΔΗΣΗ ΚΛΗΡΙΚΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΠΑΤΡΩΝ ΣΕ ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΥΡΟΥ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Η Ιδιωτική Οδός από την πρώτη στιγμή επεσήμανε μετ’ εμφάσεως τον κίνδυνο που εγκυμονεί για την Εκκλησία η ασύδοτη δράση των κάθε λογής ζηλωτών, οι οποίοι μέσω του διαδικτύου δημιουργούν κλίμα, εντυπώσεις, θόρυβο αλλά και συκοφαντούν και σπιλώνουν όσους δεν συμμερίζονται την ιδιωτική τους «θεολογία». 
Τα παραδείγματα είναι πάμπολλα και τα προβλήματα που αναφύονται είναι πια σχεδόν καθημερινά. Πριν λίγο καιρό ο Αρχιμ. Ευθύμιος Χαραλαμπίδης, κληρικός της Ι. Μητροπόλεως Σύρου, δημοσιοποίησε την «αποτείχισή» του από τον Μητροπολίτη του Σεβ. Σύρου Δωρόθεο, δηλαδή προχώρησε σε παύση της μνημονεύσεώς του. 
Ο λόγος είναι ότι κατά τον εν λόγω κληρικό ο Μητροπολίτης Σύρου «ακολουθεί την παναίρεση του Οικουμενισμού». Αφορμή για την κίνηση αυτή ήταν η συμμετοχή του Μητροπολίτου Σύρου στην χειροτονία του νέου Καθολικού Επισκόπου Σύρου Πέτρου. 
Όπως ήταν φυσικό, το «αντι-οικουμενιστικό» διαδίκτυο πήρε φωτιά! Αποτειχισμένοι και οι ομόφρονές τους εγκωμιάζουν την κίνηση του Αρχιμ. Ευθυμίου, κατακεραυνώνοντας, παράλληλα, σε πολλά επίπεδα τον Μητροπολίτη Σύρου Δωρόθεο. 
Η πλέον σοβαρή παρενέργεια –μέχρι τώρα –που εκδηλώθηκε, είναι, κατά τη γνώμη μας, η υπέρ του π. Ευθυμίου παρέμβαση του κληρικού της Μητροπόλεως Πατρών Αναστάσιου Γκοτσόπουλου. Γνωστός «αντιοικουμενιστής» και παποφάγος, ο κληρικός της Πάτρας βρήκε την ευκαιρία να συνταχθεί με τον «αποτειχισμένο» κληρικό, βάλλοντας ταυτόχρονα και εναντίον του Μητροπολίτου Σύρου Δωροθέου. 
Ο π. Α. Γκοτσόπουλος θεωρεί ότι «ο π. Ευθύμιος Χαραλαμπίδης έκανε χρήση του κανονικού δικαιώματος που παρέχει η κανονική εκκλησιαστική παράδοση (15ος κανόνας της Πρωτοδευτέρας Συνόδου) και διέκοψε το μνημόσυνο του ονόματος του Επισκόπου του (του Σεβ. Σύρου Δωροθέου) για συγκεκριμένους λόγους, τους οποίους με εξαιρετική σαφήνεια εκθέτει στην από Ιουλίου 2014 επιστολή του». 
Άρα ο π. Αναστάσιος θεωρεί απολύτως εύλογη την στάση του κληρικού της Μητροπόλεως Σύρου και σε σχόλιο του παρατηρεί ότι σε κείμενο του Σεβ. Σύρου για το φαινόμενο των «ζηλωτών» (στο οποίο, πάντως, δεν αναφέρεται ειδικά στον κληρικό του), «δεν μπόρεσε να διαπιστώσει τίποτα απ’ όσα του καταμαρτυρεί [ενν. του π. Ευθυμίου] ο Σεβ. Σύρου». 
Και συμπληρώνει ο κληρικός της Μητροπόλεως Πατρών: «Θα περίμενα από το Σεβ. Σύρου να αναφερθεί κυρίως στα συγκεκριμένα σοβαρά εκκλησιολογικά και κανονικά ζητήματα τα οποία θέτει ο π. Ευθ. Χαραλαμπίδης». 
Το κείμενο του π. Ευθυμίου προς τον Μητροπολίτη Σύρου είναι θρασύτατο και άκρως προσβλητικό. Αλλά ο π. Αναστάσιος αυτό δεν το βλέπει. Μα πώς να το δει, αφού –πέραν των άλλων –έχει υποπέσει, με την παρέμβασή του αυτή, στο κανονικό παράπτωμα της εισπηδήσεως; Εν ποία εξουσία ταύτα ποιεί και ποιος τού έδωσε του π. Αναστασίου αυτή την εξουσία να παρεμβαίνει σε υπόθεση άλλης Μητροπόλεως όταν ακόμα ο τοπικός Μητροπολίτης δεν έχει τοποθετηθεί δημοσίως; Ποιος του δίνει το δικαίωμα να "περιμένει" εξηγήσεις από τον Σεβ. Σύρου; 
Η Εκκλησία θα πρέπει να πάρει μέτρα για τέτοια φαινόμενα. Αλλιώς σε λίγο ο κάθε κληρικός θα επιτιμά τον κάθε Μητροπολίτη για την άσκηση του ποιμαντικού του έργου, επειδή θα το θεωρεί «οικουμενιστικό», «αιρετικό», «επαίσχυντο» κ.ο.κ. Τέτοιες ενέργειες υποσκάπτουν σοβαρά την ενότητα της Εκκλησίας. 
Αν και ο π. Αναστάσιος Γκοτσόπουλος αισθάνεται ...άβολα στην Εκκλησία της Ελλάδος, ας αποτειχισθεί κι αυτός, ώστε να βιώσει απερίσπαστος την ...καθαρότητα –φευ!- της πίστης του.

Τρίτη, 9 Σεπτεμβρίου 2014

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΗΔΕΙΑ ΤΟΥ ΑΦΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ


Αυτό που γράφτηκε, διαβάστηκε και διαδόθηκε – με την απαραίτητη δόση μίσους, φυσικά – είναι ότι ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος είναι αυτός που απαγόρευσε την «μετά βαϊων και κλάδων» κηδεία του αφορισμένου θεολόγου Νικόλαου Σωτηρόπουλου, δηλαδή αυτός που «απαγόρευσε» στους Αρχιερείς που παρέστησαν στην εξόδιο ακολουθία να συμμετάσχουν σε αυτήν.
Ένας λογικός άνθρωπος, όμως, που ξέρει το θέμα, διερωτάται αυτομάτως: 
Οι συγκεκριμένοι Αρχιερείς της Εκκλησίας της Ελλάδος είχαν καταργήσει στην πράξη τον αφορισμό του δυστυχούς Σωτηρόπουλου, δηλ. τον κοινωνούσαν, τον καλούσαν ως ομιλητή, τον εκθείαζαν κ.ο.κ. Αυτοί καταφρονούσαν προκλητικά την απόφαση Μείζονος και Υπερτελούς Συνόδου και τώρα υπάκουσαν στην «απαγόρευση» του Πατριάρχου; 
Η αλήθεια είναι, λοιπόν, ότι η απόφαση να κηδευτεί ο Σωτηρόπουλος με ένα παπά και εκτός της Μονής όπου έγινε η εξόδιος ακολουθία, είναι απόφαση των εμπλεκομένων μερών (δηλ. των συμμετασχόντων στην Μείζονα και Υπερτελή Σύνοδο) στον αφορισμό του, ήτοι και της Εκκλησίας της Ελλάδος, η οποία ουδέποτε επισήμως ήρε το σκληρό αυτό επιτίμιο. Άρα οι Αρχιερείς υπήκουσαν στην Εκκλησία τους μάλλον παρά στον Πατριάρχη. 
Και παρ’ όλα αυτά το δεύτερο σκέλος της συμφωνηθείσης απόφασης δεν τηρήθηκε. Έτσι ο Σωτηρόπουλος ετάφη στην Μονή Μυρτιάς, προφανώς με ευθύνη του Μητροπολίτου Αιτωλοακαρνανίας Κοσμά. 
Ταύτα προς αποκατάστασιν της αληθείας. Για περισσότερες πληροφορίες στους Αρχιερείς που παρέστησαν και ένεκα της συμφωνίας δεν έλαβαν μέρος - ευτυχώς - στην ακολουθία. 
Π.Α.Α.

Δευτέρα, 8 Σεπτεμβρίου 2014

Ντοκουμέντο: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΛΣΤΟΪ - ΓΚΑΝΤΙ


Ἀπό τήν ἀλληλογραφία Τoλστόϊ-Γκάντι 
μετάφραση-σημειώσεις Δημήτρης Μπαλτάς 

Πρός τόν Γκάντι 
Μόλις ἔλαβα τήν πολύ ἐνδιαφέρουσα ἐπιστολή σου, ἡ ὁποία μοῦ ἔδωσε ἰδιαίτερη χαρά. Ἄς βοηθήσει ὁ Θεός τά ἀγαπητά μας ἀδέλφια καί τούς συναγωνιστές μας στήν Transvaal. Kαί ἀνάμεσά μας, αὐτή ἡ μάχη μεταξύ τῆς πραότητας καί τῆς βιαιότητας, μεταξύ τῆς ταπεινοφροσύνης καί τῆς ἀγάπης καί τῆς ὑπερηφάνειας καί τῆς βίας, κάνει τήν παρουσία της ἐντονότερα αἰσθητή, κυρίως μέσα ἀπό μία ὀξεία σύγκρουση μεταξύ τοῦ θρησκευτικοῦ καθήκοντος καί τῆς νομοθεσίας, ἐκφραζόμενη μέ τήν ἄρνηση τῆς ἐκπληρώσεως τῆς στρατιωτικῆς θητείας. Τἐτοιες ἀντιρρήσεις συμβαίνουν ὅλο καί πιό συχνά.
Ἔγραψα τό «Γράμμα σ’ ἕναν Ἰνδό» [σημ. μετ. Τό «Γράμμα σ’ ἕναν Ἰνδό» ἐγράφη τό 1908] καί εἶμαι πολύ εὐχαριστημένος πού μεταφράστηκε. Οἱ Μοσχοβίτες θά σέ ἐνημερώσουν γιά τόν τίτλο τοῦ βιβλίου γιά τόν Κρίσνα. Σχετικά μέ τήν ἀνα-γέννηση, ἐγώ, ἀπό τήν πλευρά μου δέν θά παρέλειπα τίποτε, καθώς νομίζω ὅτι ἡ πίστη σέ ὁποιαδήποτε ἀνα-γέννηση δέν θά ἑλκύσει τόν ἄνθρωπο περισσὀτερο ἀπ’ ὅ,τι ἡ πίστη στήν ἀθανασία τῆς ψυχῆς καί στήν θεϊκή ἀλήθεια καί ἀγάπη. Ἀλλά αὐτό τό ἀφήνω σέ σένα νά τό παραλείψεις, ἄν ἐπιθυμεῖς. Θά χαρῶ πολύ νά σέ βοηθήσω μέ τήν ἔκδοση πού ἑτοιμάζεις. Ἡ μετάφραση καί ἡ ἔκδοση τῶν βιβλίων μου στίς ἰνδικές διαλέκτους μποροῦν νά μοῦ προσφέρουν μόνον χαρά. 
Σέ χαιρετῶ ἀδελφικά καί χαίρομαι πού ἐπικοινωνήσαμε. 
Λέων Τολστόϊ (χωρίς ἡμερομηνία, ἀλλά πιθανόν γραμμένο τόν Μάρτιο τοῦ 1910) 


Πρός τόν κόμη Λέοντα Τολστόϊ, 
Γιάσναγια Πολιάνα 
Ρωσσία 
Γιοχάνεσμπρουργκ. 4 Ἀπριλίου 1910 
Ἀγαπητέ Κύριε, 
Θά θυμᾶστε ἴσως ὅτι σᾶς ἔγραψα ἀπό τό Λονδῖνο ὅπου ἔμεινα διερχόμενος. Ὡς ἀφοσιωμένος ὀπαδός σας, σᾶς ἀποστέλλω μαζί μέ τήν ἐπιστολή, ἕνα μικρό βιβλίο πού ἔχω ἑτοιμάσει, μέ τίς μεταφράσεις τῶν κειμένων μου ἀπό τά Γκουτζαρατικά [σημ. μετ.: Τά Gujarati έἶναι μία ἀπό τίς διαλέκτους τῆς Ἰνδίας]. Ἀξίζει νά σημειωθεῖ ὅτι ἡ Ἰνδική κυβέρνηση κατέσχεσε τό πρωτότυπο. Γιά τόν λόγο αὐτόν βιάστηκα νά ἐκδώσω τό μεταφρασμένο. Φοβοῦμαι μήπως σᾶς γίνομαι βάρος, ἀλλά δέν χρειάζεται νά σᾶς πῶ πόσο θά ἐκτιμοῦσα τήν κριτική σας, ἄν βεβαίως τό ἐπιτρέπει ἡ ὑγεία σας καί ὁ χρόνος σας νά κοιτάξετε τό βιβλίο. Παράλληλα σᾶς ἀποστέλλω καί μερικά ἀντίτυπα ἀπό τό δικό σας «Γράμμα σ’ ἕναν Ἰνδό», τό ὁποῖο μοῦ ἐπιτρέψατε νά ἐκδώσω. Ἔχει ἐπίσης μεταφραστεῖ καί σέ μία ἀπό τίς Ἰνδικές διαλέκτους. 
Ὁ ταπεινός σας ὑπηρέτης 
Μ.Κ. Γκάντι 


Πρός τόν Γκάντι 
Γιάσναγια Πολιάνα, 8 Μαίου 1910 
Ἀγαπητέ φίλε 
Μόλις ἔλαβα τό γράμμα σου καί τό βιβλίο σου «Indian Home Rule» [σημ. μετ.: Τό «Hind Swaraj or Indian Home Rule» ἐγράφη τό 1909 καί ἐξεδόθη ἀπό τόν Γκάντι τό 1910]. Διάβασα τό βιβλίο μέ μεγάλο ἐνδιαφέρον καθώς θεωρῶ τό ζήτημα τῆς παθητικῆς ἀντιστάσεως μέ τό ὁποῖο ἀσχολεῖσαι, μεγάλης σημασίας ὄχι μόνον γιά τούς Ἰνδούς ἀλλά καί γιά ὅλην τήν ἀνθρωπότητα. 
Δέν μπόρεσα νά βρῶ τό πρῶτο σου γράμμα ἀλλά ψάχνοντας γι’ αὐτό ἔπεσα πάνω στήν βιογραφία τοῦ Doke [σημ. μετ.: Joseph Doke, M.K. Gandhi. An Indian Patriot in South Africa, 1909], ἡ ὁποία μοῦ τράβηξε τό ἐνδιαφέρον καί μοῦ ἔδωσε τήν δυνατότητα νά σέ γνωρίσω καί νά σέ καταλάβω καλύτερα.
Δέν εἶμαι πολύ καλά στήν ὑγεία μου αὐτό τό διάστημα καί αὐτό μέ ἐμποδίζει νά σοῦ γράψω ὅλα ὅσα ἔχω στήν καρδιά μου σχετικά μέ τό βιβλίο σου ἀλλά καί μέ ὅλη σου τήν δραστηριότητα, τήν ὁποία ἐκτιμῶ ἰδιαίτερα. Θά τό κάνω ὅμως ἀμέσως μόλις νιώσω καλύτερα. 
Ὁ φίλος σου καί ἀδελφός 
Λέων Τολστόϊ 

Πρός τόν Γκάντι 
Γιοχάνεσμπουργκ 
Transvaal 
Nότια Ἀφρική 
Ἔλαβα τήν ἐφημερίδα σου «Indian Opinion» [σημ. μετ.: Ἡ ἐφημερίδα τοῦ Γκάντι ἐξεδίδετο στά Gujarati, στά Ηindi, στά Tamil καί στά Ἀγγλικά] καί χάρηκα πού διάβασα ὅλα ὅσα λέγει γι’ αὐτούς πού ἀποκηρύττουν τήν ἀντίσταση μέ τήν χρήση βίας. Ἀμέσως ἔνιωσα τήν ἐπιθυμία νά σοῦ ἀποκαλύψω τίς σκέψεις πού μοῦ προκάλεσε ἡ προσεκτική της μελέτη. 
Ὅσο περισσότερο ζῶ -κυρίως τώρα πού αἰσθάνομαι καθαρά τόν θάνατο νά πλησιάζει- τόσο πιό πολύ θέλω νά ἐκφράσω τά ἔντονα συναισθήματά μου καί τήν γνώμη μου γι’ αὐτό πού θεωρῶ πώς εἶναι μεγάλης σημασίας, δηλαδή γι’ αὐτό πού ὀνομάζουμε ἀποκήρυξη κάθε μορφῆς ἀντιστάσεως μέ τήν χρήση βίας, τό ὁποῖο ἁπλῶς σημαίνει τό δόγμα τοῦ Νόμου τῆς ἀγάπης. Ἡ ἀγάπη ἤ, μέ ἄλλα λόγια, ὁ ἀγώνας τῶν ἀνθρώπινων ψυχῶν γιά ἑνότητα καί ἡ πειθήνια συμπεριφορά τοῦ ἑνός πρός τόν ἄλλο πού προκύπτει ἀπό αὐτόν τόν ἀγῶνα, ἀντιπροσωπεύει τόν ὑψηλότατο καί πράγματι μοναδικό νόμο τῆς ζωῆς, ὅπως ὁ καθένας γνωρίζει καί αἰσθάνεται στά βάθη τῆς καρδιᾶς του (ὅπως τό βλέπουμε ξεκάθαρα στά παιδιά). Αὐτός ὁ Νόμος κηρύχθηκε ἀπό ὅλες τίς φιλοσοφίες –τήν Ἰνδική, τήν Κινεζική, τήν Ἑβραϊκή, τήν Ἑλληνική καί τήν Ρωμαϊκή. Πιό ξεκάθαρα, ὅμως, νομίζω, ὅτι κηρύχθηκε ἀπό τόν ἴδιο τόν Χριστό, ὁ ὁποῖος εἶπε ρητά ὅτι σ’ αὐτόν στηρίζεται ὅλος ὁ Νόμος καί οἱ Προφῆτες. Ἐπιπλέον, κατέδειξε ἰδιαίτερα τόν κίνδυνο μιᾶς παραπλανήσεως ἡ ὁποία παρουσιάζεται στούς ἀνθρώπους πού ζοῦν σύμφωνα μέ τά ὑλικά τους συμφέροντα -δηλαδή νά ἔχουν τό δικαίωμα νά ὑπερασπισθοῦν τά συμφέροντά τους μέ τήν βία ἤ, ὅπως τό ἐξέφρασε ὁ ἴδιος, νά ἀνταποδώσουν τό χτύπημα μέ χτύπημα καί νά ἐπανακτήσουν τήν κλεμμένη περιουσία μέ τή βία κ. ἄ. Ἤξερε, ὅπως ὅλοι οἱ λογικοί ἄνθρωποι πρέπει νά γνωρίζουν, πώς κάθε χρήση βίας εἶναι ἀσυμβίβαστη μέ τήν ἀγάπη ὡς τόν ὑπέρτατο νόμο τῆς ζωῆς, καί πώς μόλις ἡ χρήση βίας φανεῖ ἀποδεκτή, ἀκόμα καί σέ μία μεμονωμένη περίπτωση, ὁ ἴδιος ὁ νόμος ἀμέσως ἀναιρεῖται. Ὁλόκληρος ὀ χριστιανικός πολιτισμός, ἐξωτερικά τόσο ὑπέροχος, ἔχει διαμορφωθεῖ βάσει αὐτῆς τῆς περίεργης καί κατάφωρης -κατά ἕνα μέρος σκόπιμης ἀλλά κυρίως μή συνειδητῆς- παρανοήσεως καί ἀντιφάσεως. Κατά βάθος, ὅμως, ὁ νόμος τῆς ἀγάπης δέν ἰσχύει καί δέν μπορεῖ νά ἰσχύει, ἅπαξ καί ἡ ἄμυνα μέ τήν βία τοποθετηθεῖ δίπλα του. Ἔστω κι ἄν μία φορά ὁ νόμος τῆς ἀγάπης δέν ἰσχύσει, τότε δέν ἀπομένει κανείς νόμος ἐκτός ἀπό τόν νόμο τοῦ δυνατοῦ. Σ’ αὐτό τό κράτος τό βασίλειο τοῦ Χριστιανισμοῦ ἔχει ζήσει γιά 1.900 χρόνια. Σίγουρα οἱ ἄνθρωποι ἄφηναν πάντοτε τούς ἑαυτούς τους νά καθοδηγοῦνται ἀπό τήν βία σἀν τήν κύρια ἀρχή τοῦ κοινωνικοῦ τους συστήματος. Ἡ διαφορά ἀνάμεσα στό Χριστιανικό ἔθνος καί σέ ὅλα τά ἄλλα ἔθνη εἶναι μόνον αὐτή: ὅτι στόν Χριστιανισμό ὁ νόμος τῆς ἀγάπης εἶχε δοθεῖ πιό καθαρά καί ρητά ἀπ’ ὅ,τι σέ κάθε ἄλλη θρησκεία, καί ὅτι οἱ ὀπαδοί του τόν ἀναγνώρισαν μέ κάθε σοβαρότητα. Ὅμως, παρά ταῦτα, θεώρησαν τήν χρήση βίας ἐπιτρεπόμενη καί βάσισαν τήν ζωή τους στήν βία ἔτσι ὥστε ἡ ζωή τῶν Χριστιανικῶν ἐθνῶν παρουσιάζει μεγάλη ἀντίφαση μεταξύ τῆς πίστεώς τους καί τῆς ἀρχῆς βάσει τῆς ὁποίας ἔχουν χτίσει τήν ζωή τους: μία ἀντίφαση μεταξύ τῆς ἀγάπης ἡ ὁποία πρέπει νά διέπει τόν νόμο τῆς συμπεριφορᾶς καί τῆς χρήσεως βίας, ὅπως αὐτή ἀναγνωρίζεται μέ διάφορες μορφές, ὅπως εἶναι οἱ κυβερνήσεις, τά δικαστήρια καί ὁ στρατός, οἱ ὁποῖες εἶναι ἀποδεκτές ὡς ἀπαραίτητες καί χαίρουν ἐκτιμήσεως. Αὐτή ἡ ἀντίφαση αὐξάνεται μέ τήν ἀνάπτυξη τῆς πνευματικῆς ζωῆς τοῦ χριστιανισμοῦ. 
Τώρα τό ζήτημα εἶναι πώς θά πρέπει νά ἐπιλέξουμε τό ἕνα ἀπό τά δύο πράγματα –ἤ νά παραδεχθοῦμε ὅτι δέν ἀναγνωρίζουμε καμμία θρησκευτική ἠθική ἀλλά ἀφήνουμε τόν τρόπο τῆς ζωῆς μας νά καθορίζεται ἀπό τόν νόμο τοῦ δυνατοῦ ἤ νά ἀπαιτήσουμε νά σταματήσει ἡ ὑποχρεωτική ἐπιβολή τῶν φόρων καί νά καταργηθοῦν ὅλοι οἱ θεσμοί πού βασίζονται στούς νόμους καί στήν καταστολή καί κυρίως οἱ στρατιωτικοί θεμσοί. 
Αὐτήν τήν ἄνοιξη, κατά τήν διάρκεια μιᾶς ἐξετάσεως τῶν ἱερῶν κειμένων σ’ ἕνα σχολεῖο θηλέων στήν Μόσχα, ἀρχικά ὁ καθηγητής τῶν Θρησκευτικῶν καί στήν συνέχεια ἕνας ἀρχιεπίσκοπος ρωτοῦσαν τά κορίτσια σχετικά μέ τίς δέκα ἐντολές, εἰδικότερα δέ σχετικά μέ τήν ἕκτη. Ὕστερα ἀπό τήν σωστή ἀπαρίθμησή τους, ὁ ἀρχιεπίσκοπος ἔκανε μερικές φορές τήν ἐρώτηση: «Εἶναι πάντοτε καί σέ κάθε περίπτωση ἀπαγορευμένο νά σκοτώνουμε;». Καί τά δυστυχῆ κορίτσια, παραπλανημένα ἀπό τόν καθηγητή τους, ἔπρεπε νά ἀπαντήσουν καί ἀπαντοῦσαν: «Ὄχι πάντοτε, ἀφοῦ ἐπιτρέπεται στόν πόλεμο καί στίς ἐκτελέσεις». Ὅμως, ὅταν αὐτή ἡ συνήθης ἐρώτηση ἄν εἶναι πάντοτε ἁμαρτία τό νά σκοτώνει κανείς, τέθηκε σ’ ἕνα ἀπό αὐτά τά δυστυχῆ πλάσματα, τό κορίτσι κοκκίνησε καί ἀπάντησε ἀποφασιστικά «Πάντοτε». Καί παρά τίς συνήθεις σοφιστεῖες τοῦ ἀρχιεπισκόπου, ἔμεεινε ἀκλόνητη στήν θέση της, ὅτι δηλαδή τό νά σκοτώνεις εἶναι σέ ὅλες τίς περιπτώσεις ἀπαγορευμένο, ἀκόμα καί στήν Παλαιά Διαθήκη, καί ὅτι ὁ Χριστός δέν μᾶς ἔχει ἀπαγορεύσει μόνον τό νά σκοτώνουμε, ἀλλά γενικότερα τό νά βλάπτουμε τόν συνάνθρωπό μας. Ὁ ἀρχιεπίσκοπος, παρά τήν μεγαλοπρέπειά του καί τήν λεκτική του ἐπιδεξιότητα, ἀναγκάστηκε νά σιωπήσει. 
Ναί, μπορεῖ νά γράφουμε στίς ἐφημερίδες γιά τήν πρόοδό μας, γιά περίπλοκες διπλωματικές μας σχέσεις, γιά ἀνακαλύψεις, γιά τίς συμμαχίες μας καθώς καί γιά τά λεγόμενα ἔργα τέχνης καί μποροῦμε νά περάσουμε στά ἐλαφρά αὐτό πού εἶπε τό κορίτσι. Ἀλλά δέν μποροῦμε νά τήν κάνουμε νά σιωπήσει τελείως, γιατί κάθε Χριστιανός αἰσθάνεται τό ἴδιο, ὅσο ἀόριστο κι ἄν εἶναι αὐτό. Ὁ Σοσιαλισμός, ὁ Κομμουνισμός, ὁ Ἀναρχισμός, ἡ αὔξηση τῆς ἐγκληματικότητας, ἡ αὐξανόμενη πολυτέλεια τῶν πλουσίων καί ἡ αὐξανόμενη μιζέρια τῶν φτωχῶν, ὁ φοβερά αὐξανόμενος ἀριθμός τῶν αὐτοκτονιῶν -ὅλα εἶναι ἐνδείξεις αὐτῆς τῆς ἐσωτερικῆς ἀντιφάσεως ἡ ὁποία καί πρέπει νά διαλυθεῖ. Καί βεβαίως θά διαλυθεῖ μέ τέτοιο τρόπο ὥστε ὁ Νόμος τῆς ἀγάπης θά άναγνωρισθεῖ καί ὅλη ἡ πίστη στήν βία θά ἐγκαταλειφθεῖ. Ἡ δουλειά σου στήν Transvaal, ἡ ὁποία μᾶς φαίνεται νά εἶναι στήν ἄκρη τῆς γῆς, εἶναι στό ἐπίκεντρο τοῦ ἐνδιαφέροντός μας, καί παρέχει τήν πιό σοβαρή πρακτική ἀπόδειξη, τήν ὁποία τώρα ὁ κόσμος μπορεῖ νά μοιραστεῖ, καί στήν ὁποία ὄχι μόνον οἱ Χριστιανικοί ἀλλά καί ὅλοι οἱ λαοί τοῦ κόσμου μποροῦν νά συμμετέχουν. 
Νομίζω ὅτι θά σέ εὐχαριστήσει νά ἀκούσεις ὅτι ἐδῶ στήν Ρωσσία ἕνα παρόμοιο κίνημα τραβάει τό ἐνδιαφέρον καί ὅτι ὁ ἀριθμός αὐτῶν πού ἀρνοῦνται νά ὑπηρετήσουν τήν στρατιωτική τους θητεία αὐξάνεται χρόνο μέ τόν χρόνο. 
Στήν ὁμολογία τοῦ Χριστιανισμοῦ -ἀκόμα καί σ’ ἕναν Χριστιανισμό παραποιημένο ὅπως εἶναι αὐτός πού διδάσκεται ἀνάμεσά μας- καί στήν πίστη στήν ἀναγκαιότητα τοῦ στρατοῦ καί στίς προετοιμασίες γιά σφαγές ἀκόμη μεγαλύτερης κλίμακας, ὑπάρχει μία προφανής ἀντίφαση. Ὅμως, εἴτε θά ἐκμηδενισθεῖ ἡ χριστιανική θρησκεία, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητη γιά τήν διατήρηση τοῦ Κράτους, εἴτε θά ἐξαφανισθεῖ ὁ στρατός καί ὅλη ἡ χρήση βίας πού εἶναι μέρος του. Ὅλες οἱ κυβερνήσεις γνωρίζουν αὐτήν τήν ἀντίφαση, καί ἡ δική σου ἡ Βρεταννική καί ἡ δική μας ἡ Ρωσσική. Οἱ κυβερνήσεις γνωρίζουν τούς κινδύνους πού τίς ἀπειλοῦν καί εἶναι σέ ἐπιφυλακή ὄχι ἁπλῶς γιά νά διατηρήσουν τά συμφέροντά τους ἀλλά, στήν πραγματικότητα, γιά νά πολεμήσουν γιά τήν ἴδια τους τήν ὕπαρξη. 
Δικός σου κ.ἄ. 
Λέων Τολστόϊ 
[σημ. μετ.: Ἡ μετάφραση βασίστηκε στά κείμενα πού περιέχονται στόν τόμο Recollections and Essays by Leo Tolstoi, Oxford University Press, London-New York-Toronto, 1937, σσ. 433-439]

Κυριακή, 7 Σεπτεμβρίου 2014

Διασωθέντα κειμήλια του Ιερομάρτυρα Σμύρνης Χρυσοστόμου


Tου ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΒΙΚΕΤΟΥ 
Στην Σμύρνη στρέφεται η σκέψη σήμερα, καθώς από το 1992 με απόφαση της Εκκλησίας Ελλάδος τιμάται κάθε χρόνο την Κυριακή προ της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού μνήμη του τελευταίου Μητροπολίτη της Χρυσόστομου (Καλαφάτη) του από Δράμας, ο οποίος βρήκε μαρτυρικό θάνατο, αφού κατακρεουργήθηκε από τον φανατισμένο τουρκικό όχλο κατά την ανακατάληψη της Σμύρνης από τον τουρκικό στρατό, στις 27 Αυγούστου ( 9 Σεπτεμβρίου με το νέο ημερολόγιο) 1922, μετά από εντολή του Νουρεντίν Πασά. 
Επίσης, σήμερα τιμάται η μνήμη και «των συν αυτώ αγίων αρχιερέων Γρηγορίου Κυδωνιών, Αμβροσίου Μοσχονησίων, Προκοπίου Ικονίου, Ευθυμίου Ζήλων καθώς και των κληρικών και λαϊκών», που σφαγιάσθηκαν κατά τη Μικρασιατική Καταστροφή». 
Ο Χρυσόστομος γεννήθηκε το 1867 στην Τρίγλια της Βιθυνίας, στην Προποντίδα. Ήταν γιος του Νικολάου Καλαφάτη και της Καλλιόπης Λεμωνίδου, οι οποίοι απέκτησαν συνολικά 6 παιδιά, 2 αγόρια και 4 κορίτσια. Ο μεγαλύτερος αδελφός του Χρυσοστόμου ονομαζόταν Ευγένιος. Ο πατέρας του ήταν νομομαθής και αντιπροσώπευε συμπολίτες του ενώπιον των τουρκικών δικαστηρίων. Επίσης, αναμιγνυόταν στα κοινά και εκλεγόταν δημογέροντας. Η μητέρα του ήταν ευλαβής χριστιανή και αναφέρεται ότι τον είχε τάξει στην Παναγία. Σπούδασε στην Θεολογική Σχολή της Χάλκης, όπου σώζεται στα αρχεία της η εναίσιμος (διδακτορική)) διατριβή του με θέμα «Θέσις θεολογική περί του ότι μόνη των τριών μεγάλων Χριστιανικών Εκκλησιών η Ορθόδοξος Ανατολική εστίν η αληθής», η οποία εκπονήθηκε το 1891. 


Στο Εθνολογικό Μουσείο Αθηνών στις αίθουσες της Παλαιάς Βουλής των Ελλήνων, σε περίοπτη θέση, ο επισκέπτης συναντά μέσα σε βιτρίνες την αρχιερατική μίτρα του Σμύρνης Χρυσοστόμου, ένα σάκο του, ένα εγκόλπιο, ένα Σταυρό ευλογίας, επιγονάτια, επιμάνικα, ζώνες, ωμοφόριον, αρχιερατική ράβδος κ.α. Τα κειμήλια αυτά διασώθηκαν, σύμφωνα με τον μακαριστό μακαριστό Μητροπολίτη Αυστρίας Χρυσόστομο Τσίτερ, ανεψιό του Σμύρνης, από τους Θωμά Βούλτσο και Νικόλαο Σοφοκλέους, οι οποίοι, πριν την είσοδο των στρατευμάτων του Κεμάλ στη Σμύρνη, με οδηγίες του ιερομάρτυρα τα έστειλαν για φύλαξη στο θωρηκτό του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού «Λήμνος». Μαζί με τα άμφια εστάλησαν για φύλαξη έγγραφα του Σμύρνης Χρυσόστομου. 
Τα άμφια δωρήθησαν το 1927 στο Εθνολογικό Μουσείο Αθηνών από τις αδελφές και την νύφη του Εθνομάρτυρα. Αρχιερατικός σάκος του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης δωρήθηκε στο Μουσείο Μπενάκη σύμφωνα με την επιθυμία του μακαριστού Μητροπολίτη τέως Αυστρίας κυρού Μιχαήλ. Πρόκειται για τον δεύτερο από τους δύο Αρχιερατικούς σάκους που είχαν δοθεί από τον Άγιο Χρυσόστομο στην αδελφή του Εριφύλη σύζυγο Ηρακλή Τσίτερ και από εκείνη εν συνεχεία στον υιό της Χρυσόστομο, τον μετέπειτα μητροπολίτη Αυστρίας. Από τον τελευταίο οι δύο Αρχιερατικοί σάκοι κληροδοτήθηκαν στο διάδοχό του Μιχαήλ. Εκείνος δώρησε εν ζωή τον ένα από αυτούς στην Ι. Μονή Διονυσίου του Αγίου Όρους και τον άλλο με τη διαθήκη του στο Μουσείο Μπενάκη. 
Όπως είχε γράψει το AMEN.gr (13-5-2012), το ιερό κειμήλιο παρέδωσε στην επιμελήτρια της Βυζαντινής Συλλογής του Μουσείου, κ. Αναστασία Δρανδάκη, η κ. Μαρία Λεμονή, κόρη της αδελφής Μητροπολίτη Αυστρίας κυρού Μιχαήλ. Ο Αρχιερατικός σάκος φυλασσόταν μέσα σε κουτί εντός του οποίου υπήρχε ιδιόχειρο σημείωμα του δωρητή.

Ο λόγιος μοναχός π. Μάξιμος Ιβηρίτης (Νικολόπουλος) στο πολυσέλιδο έργο του για τον Χρυσόστομο Σμύρνης αναφέρει ότι Αρχιερατικοί σάκοι του Αγίου φυλάσσονται επίσης στην Ι. Μονή Αγίου Νεκταρίου στο Γαργηττό Αττικής, στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνος στη Θεσσαλονίκη, στην Ι. Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στα Καμένα Βούρλα Φθιώτιδος, στην Ι. Μονή Τοπλού στη Σητεία της Κρήτης. Ένας ακόμα Αρχιερατικός σάκος υπήρχε στα κατάλοιπα του Αρχιεπισκόπου Αμερικής κυρού Ιακώβου Κουκούζη, χωρίς όμως να είναι γνωστό εάν βρίσκεται στα χέρια των κληρονόμων του μακαριστού Ιακώβου ή αλλού. 
Τα έγγραφα τα φύλαγε ο Μητροπολίτης Αυστρίας και λίγο πριν την εκδημία του τα δώρησε στο Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος, το οποίο το 2000 εξέδωσε το τρίτομο έργο «Το Αρχείον του Εθνομάρτυρα Σμύρνης ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ». Το έργο επιμελήθηκε ο Κωνσταντινουπολίτης, Αλέξης Αλεξανδρής, σήμερα πρέσβης της Ελλάδος στην Γενεύη. 
ΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ 
Πλήρη Ασματική Ακολουθία του αγίου ιερομάρτυρος Σμύρνης Χρυσοστόμου, η οποία περιλαμβάνει: Μικρό και Μεγάλο Εσπερινό, Όρθρο (με το Συναξάριο), και τα ψαλλόμενα στη Θεία Λειτουργία, συνέταξε ο μακαριστός Μητροπολίτης Πατρών Νικόδημος (Βαλληνδράς).
 
Το απολυτίκιο του είναι: 
Ἦχος γ´. Θείας πίστεως. 
Μέγαν μάρτυρα ἡ Ἐκκλησία, μέγαν ἥρωα τὸ ἔθνος σύμπαν, τὸν τῆς Σμύρνης ὑμνοῦμεν Χρυσόστομον. Καὶ γὰρ γενναίως ἀθλήσας ὑπέμεινεν ὑπὲρ πατρίδος καὶ πίστεως θάνατον. Ἱεράρχου τε ὑπόδειγμα ἑαυτὸν ἀνέδειξε, τὸν στέφανον λαβὼν τὸν ἀμαράντινον. 

Πρόσφατα είχα την εξαιρετική τιμή να λάβω από την Μονή Αγίου Παύλου του Αγίου Όρους ένα φάκελλο, ο οποίος περιείχε την «ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΕΝΔΟΞΟΥ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΟΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, Του νέου, Μητροπολίτου Σμύρνης και των συν αυτώ υπέρ της Ορθοδόξου Πίστεως και των δικαίων του Ελληνισμού μαρτυρησάντων», την οποία συνέγραψε το 1936, 56 χρόνια πριν από την επίσημη διακήρυξη της αγιότητας του, ο μακαριστός σήμερα Νικόλαος Αβούρης, πρωτοπρεσβύτερος τότε και Ιεροκήρυκας Ζακύνθου. 
Ο Άγιος Ιερομάρτυρας Χρυσόστομος Σμύρνης με το μαρτύριο του έκανε πράξη τον λόγο του Κυρίου: «Ὁ ποιμήν ὁ καλός την ψυχήν αὐτοῦ τίθησιν ὑπέρ τῶν προβάτων…Ἔμπροσθεν αὐτῶν πορεύεται». 

Σάββατο, 6 Σεπτεμβρίου 2014

ΓΚΡΕΚΟ ΚΑΙ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΣΤΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΤΜΟΥ


Του Π. Α. Ανδριόπουλου 
Το 14ο Φεστιβάλ Θρησκευτικής Μουσικής στην Πάτμο ολοκληρώθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου. 
Και φέτος ήταν μεγάλη η προσέλευση κοινού και πολλών ξένων, οι οποίοι παρακολούθησαν με θρησκευτική ευλάβεια, θα λέγαμε, τις εκδηλώσεις. 
Το Σάββατο 30 Αυγούστου πραγματοποιήθηκε στον συναυλιακό χώρο κοντά στο Σπήλαιο της Αποκάλυψης μια ιδιαίτερη συναυλία – αφιέρωμα σε δύο μεγάλους έλληνες: Στον Ελ Γκρέκο και στον Μάνο Χατζιδάκι, με αφορμή την επέτειο 400 και 20 χρόνων, αντίστοιχα, από τον θάνατό τους. 
Το πρώτο μέρος ήταν αφιερωμένο στον μέγιστο και οικουμενικό ζωγράφο Δομήνικο Θεοτοκόπουλο. Δύο αφηγήτριες διάβαζαν στα ελληνικά και στα αγγλικά σύντομες αναφορές για τη ζωή και το έργο του Γκρέκο. Ανάμεσα στα κείμενα η Ορχήστρα του Φεστιβάλ Πάτμου υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Άλκη Μπαλτά, Καλλιτεχνικού Διευθυντού του Φεστιβάλ, ερμήνευε έργα συνθετών συγχρόνων του Δ. Θεοτοκόπουλου (Λεονταρίτη, Ανδρέα και Τζιοβάνι Γκαμπριέλι, Μοράλες, Μοντεβέρντι, Βιττόρια, Λάσσο, Αρκαντέ). Τις χορωδιακές συνθέσεις αυτών των συνθετών τις μετέγραψε για ορχήστρα εγχόρδων ο Άλκης Μπαλτάς, ενώ δύο κομμάτια του Γκαμπριέλι ερμηνεύτηκαν από την γνωστή πιανίστρια Βίκυ Στυλιανού. Παράλληλα με τον λόγο και τη μουσική γινόταν προβολή διαφανειών θρησκευτικών έργων του Γκρέκο. Το ενδιαφέρον αυτού του πρώτου μέρους ήταν η απήχηση της μάλλον άγνωστης στους πολλούς αναγεννησιακής μουσικής, η οποία άρεσε πολύ στο κοινό.


Στο δεύτερο μέρος, που ήταν ένα αφιέρωμα στον Μάνο Χατζιδάκι, o Βασίλης Γισδάκης (συνεργάτης του συνθέτη) ερμήνευσε τραγούδια από τη "Ρωμαϊκή Αγορά" σε ενορχήστρωση Βίκυς Στυλιανού. Στην αρχή το κοινό άκουσε μερικά βιογραφικά στοιχεία του Χατζιδάκι, ενώ πριν από κάθε τραγούδι προβαλλόταν μια φωτογραφία του συνθέτη από διάφορες περιόδους του βίου του. Το κοινό ενθουσιάστηκε – και οι ξένοι, κι ας μη καταλάβαιναν τα λόγια των τραγουδιών – οπότε η Ορχήστρα με τον Β. Γισδάκη ερμήνευσαν ακόμα τρία τραγούδια του Μ. Χατζιδάκι για encore. 
Η συναυλία αυτή ήταν μια σύλληψη και εκτέλεση του μαέστρου Μπαλτά προκειμένου να τιμηθούν αυτοί οι δύο μεγάλοι έλληνες καλλιτέχνες, και ομολογουμένως πέτυχε πλήρως το σκοπό της, καθώς το κοινό μυήθηκε ουσιαστικά, έστω για λίγο, στην υψηλή τέχνη τους.


Παραθέτουμε στη συνέχεια τις σκέψεις του Άλκη Μπαλτά για το φεστιβάλ που μας ταξίδεψε και φέτος: 
Το 14ο Φεστιβάλ Θρησκευτικής Μουσικής στην Πάτμο τελείωσε! 
Μία συναυλία με βυζαντινούς ύμνους, ένα αφιέρωμα στον Ελ Γκρέκο και μία "μουσική προσευχή" στη μνήμη του Μάνου Χατζιδάκι, ένα αφιέρωμα για την ημέρα προστασίας του περιβάλλοντος με ελληνικά τραγούδια που αναφέρονται στη Φύση, το αριστούργημα του βωβού κινηματογράφου "το πάθος της Ζαν ντ'Αρκ" με ζωντανή μουσική υπόκρουση, οι ωραίες φωνές της Παιδικής Χορωδίας Κέρκυρας και μία, εκτός φεστιβάλ, παράλληλη εκδήλωση, για μικρούς και μεγάλους, με την ταινία του Τσάρλυ Τσάπλιν "Ο Χρυσοθήρας" και ζωντανή συνοδεία στο πιάνο. 
Ένα πρόγραμμα που χειροκροτήθηκε θερμά από τους ακροατές. 
Ένοιωσα ευτυχής που συνέχεια με σταματούσαν στον δρόμο επισκέπτες του νησιού - πολλοί από αυτούς φαινόταν να είναι εξαιρετικά μορφωμένοι και καλλιεργημένοι - οι οποίοι με ενθουσιασμό επαινούσαν τις επιλογές του προγράμματος και το υψηλό επίπεδο των μουσικών που συμμετείχαν. Θερμότατα τα λόγια τους, επίσης, για το Πνευματικό Κέντρο Πάτμου και τον Δήμο Πάτμου διότι, καθώς έλεγαν, χαρίζει στους επισκέπτες του ιερού νησιού σοβαρές μουσικές εκδηλώσεις με πνευματικό περιεχόμενο. Στον ιερό αυτόν χώρο (υπαίθριο θέατρο μπροστά από το Ιερό Σπήλαιο της Αποκάλυψης), πρόσθεταν, μόνον τέτοιας ποιότητας εκδηλώσεις αρμόζουν. 


Μεγάλη χαρά μου έδωσαν και τα πολύ θερμά λόγια μιας άγνωστης μου κυρίας και του συζύγου της - και οι δύο Πάτμιοι - κατά το τελευταίο αποχαιρετιστήριο "happening" της παιδικής χορωδίας στην Σκάλα. "Συνεχίστε, συνεχίστε, αυτός ο θεσμός σέβεται τους ακροατές του και τον Ιερό Χώρο στον οποίο πραγματοποιείται...". 
Νομίζω πως ο τίτλος του Φεστιβάλ "Η Θεία Αποκάλυψη της Μουσικής" είναι σωστός. Όχι μόνον για εκείνους που με τόση αγάπη αγκαλιάζουν κάθε χρόνο το φεστιβάλ, αλλά και για όσους δεν ανακάλυψαν ακόμη την δύναμη και την ομορφιά της υψηλής Τέχνης. Είμαι σίγουρος, ότι κάποτε θα αποκαλυφθεί και σε αυτούς. Όλοι όσοι εργαζόμαστε για το Φεστιβάλ Πάτμου θα συνεχίσουμε να προσπαθούμε για την διαρκή αναβάθμιση αυτού του θεσμού, ενάντια στους δύσκολους καιρούς και τα κάθε είδους εμπόδια. 
Ένα θερμό ευχαριστώ στον Δήμο και στο Πνευματικό Κέντρο Πάτμου και σε όλους τους πολύτιμους συνεργάτες μου. 
Άλκης Μπαλτάς


Related Posts with Thumbnails