Σάββατο, 11 Ιουλίου 2020

ΝΤΟΚΥΜΑΝΤΕΡ: ΣΤΑ ΑΔΥΤΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ


Μια παλαιότερη, αλλά αποκαλυπτική και διαχρονική, ανάρτηση μας

«Στα άδυτα της Αγιάς Σοφιάς» 
ΣΤΟ ΛΟΣ ΑΝΤΖΕΛΕΣ Η ΠΡΩΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΡΟΒΟΛΗ 
ΤΗΝ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΓΡΑΨΕ Ο ΚΥΠΡΙΟΣ ΣΥΝΘΕΤΗΣ Γ. ΚΑΛΛΗΣ 
Του ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΒΙΚΕΤΟΥ  

Στο Los Angeles County Museum of Art - LACMA (Μουσείο Τέχνης της Κομητείας του Λος Άντζελες, το δεύτερο μεγαλύτερο μουσείο στις ΗΠΑ, θα προβληθεί αύριο, 23 Σεπτεμβρίου 2018, σε παγκόσμια πρεμιέρα το ντοκιμαντέρ, με τίτλο: «Στα άδυτα της Αγιάς Σοφιάς». Η έρευνα και σκηνοθεσία ανήκει στον Göksel Gülensoy, που γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Την μουσική έγραψε ο Κύπριος συνθέτης Γιώργος Καλλής και το σενάριο είναι του Kutsi Akilli. 
Tο ντοκιμαντέρ, για το οποίο ο «Φιλελεύθερος» είχε γράψει το 2014, είναι παραγωγή της Kinostanbul. Στο ρεπορτάζ του 2014 ο Göksel Gülensoy (Γκοκσέλ Γκιουλενσόϊ) είχε δηλώσει: «Έμεινα άφωνος, δεν πίστευα στα μάτια μου. Ήταν ως να βρέθηκα στον 5ο με 6ο μ.Χ αιώνα». Το ερέθισμα για να ξεκινήσει το ντοκιμαντέρ ήταν οι συζητήσεις του Göksel Gülensoy με τον αναπληρωτή καθηγητή , δρα İhsan Tunay. «Ανέκαθεν είχα έρωτα για την Αγία Σοφία. Ήξερα ότι θα ήταν μια μακροχρόνια σχέση. Πρώτα έπρεπε να την δω με τα ίδια μου τα μάτια, να την γνωρίσω και το πιο σημαντικό να την ανακαλύψω. Κι αυτό έκανα. Με το πέρασμα του χρόνου, η αγάπη μετατράπηκε σε πάθος που με κυριαρχεί εδώ και χρόνια», δηλώνει ο Göksel. 
Με την ευκαιρία της αυριανής πρεμιέρας του ντοκιμαντέρ ο Göksel Gülensoy (Γκοκσέλ Γκιουλενσόϊ) σε αποκλειστικές δηλώσεις στον «Φ» αναφέρει ότι είναι ο πρώτος σκηνοθέτης, που είχε την ευκαιρία να κινηματογραφήσει το κάτω μέρος μιας δομής (της Αγίας Σοφίας) 1500 χρόνων.

O Göksel Gülensoy και μέλη της ομάδας του μέσα στην Αγιά Σοφιά (ΦΩΤΟ: Kinostanbul)

Ο Τούρκος σκηνοθέτης μας είπε ότι έχει αποκομίσει πολλές εμπειρίες. Οι σημαντικότερες, συνεχίζει, ήταν ότι έμαθα για την ύπαρξη πολλών δωματίων της Ρωμαϊκής – Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στο υπόγειο (κάτω από τον ναό) και τις λειτουργίες του. «Είδα ότι υπήρχε μια άλλη πόλη κάτω από την σημερινή Κωνσταντινούπολη», τόνισε. "Οι θόλοι και οι μιναρέδες της Αγιάς Σοφιάς αποτελούν σύμβολα της Κωνσταντινούπολης που σου κόβουν την ανάσα», λέει ο σκηνοθέτης. «Αποκαλύψαμε ένα κόσμο τόσο εντυπωσιακό, όσο και αυτός που βρίσκεται στον ναό. Για τον λόγο αυτό είμαστε αφάνταστα ενθουσιασμένοι και συγκινημένοι», επισημαίνει ο Gülensoy. 
Το κινηματογραφικό ντοκιμαντέρ, αναφέρει, είναι 90 λεπτά. Το μήκος της τηλεοπτικής σειράς είναι 6x52 λεπτά. Μόνο 52 λεπτά από αυτό θα προβληθεί στην αποψινή πρεμιέρα στο LACMA. 
Υπήρξε, αναφέρει, μια προσφορά από το LACMA για την παγκόσμια πρεμιέρα της ταινίας. «Σκέφτηκα ότι θα ήταν σωστή η απόφαση για ένα τέτοιο ντοκιμαντέρ να προβληθεί σε ένα από τα σημαντικά μουσεία των ΗΠΑ και δέχτηκα. Το πρόγραμμά μας για την Τουρκία δεν είναι ακόμα βέβαιο», δηλώνει ο Τούρκος σκηνοθέτης. 
Ο Göksel Gülensoy αποκαλύπτει ότι θέλει να συνεχίσει το ερευνητικό πρόγραμμά του, «γιατί στην περιοχή του Σουλτάναχμετ, όπου βρίσκεται η Αγιά Σοφιά, υπάρχουν πολλά ανεξερεύνητα μέρη». Προσθέτει ότι αναζητεί συμπαραγωγό για να μπορέσει να υλοποιήσω τους στόχους του. 
Τέλος, δηλώνει στον «Φ» ότι, αν υπάρξει ενδιαφέρον, θα προβάλει στην Κύπρο το ντοκιμαντέρ, που θα παρουσιαστεί απόψε στο LACMA. 
Ο συνθέτης Γιώργος Καλλής απάντησε στις ερωτήσεις του «Φ»: 


- Πως έγινε η γνωριμία με τον Göksel Gülensoy; 
- Η γνωριμία μας ήταν αρχικά διαδικτυακή... Ο Göksel παρακολουθούσε τη δουλειά μου από καιρό και έτσι πριν από μερικούς μήνες μου έστειλε ένα ηλεκτρονικό μήνυμα και περιέγραφε την ταινία. Με ρώτησε, εάν θα με ενδιέφερε να την επενδύσω μουσικά. Βρεθήκαμε στην Λευκωσία για πρόγευμα το καλοκαίρι και συμφωνήσαμε να προχωρήσουμε με την συνεργασία μας. 
Γιατί αποφάσισες να γράψεις την μουσική στο συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ και τι σημαίνει για την μέχρι σήμερα δουλειά σου; 
-Το θέμα με ενδιέφερε, γιατί πρώτον πρόκειται για ένα Βυζαντινό Ναό ασύγκριτης αρχιτεκτονικής και ιστορικής αξίας. Εξ άλλου μετά από τη γνωριμία μου με τον Göksel διαπίστωσα ότι πρόκειται για ένα πολύ εργατικό σκηνοθέτη, αλλά και εξαιρετικό άνθρωπο. Μου περιέγραψε το ντοκιμαντέρ με περηφάνια κι ένα μεγάλο χαμόγελο και με κέρδισε αμέσως η αυθεντικότητα του. 
- Μπορείς να μας πεις δυο λόγια για τα βασικά χαρακτηριστικά της μουσικής του ντοκιμαντέρ; 
- Το θέμα του ντοκιμαντέρ μου δίνει τη δυνατότητα να συνδυάσω τις βυζαντινές ρίζες μας με συμφωνική κινηματογραφική μουσική, που πιστεύω θα δημιουργήσει ένα πολύ ενδιαφέρον μουσικό ακρόαμα. Εξάλλου, η γενική ιδέα της μουσικής υπόκρουσης είναι να μας πάρει πίσω στον χρόνο. 
- Ποιά η γνώμη σου για το ντοκιμαντέρ; 
- Δεν έχει ξαναγίνει τέτοιου είδους μελέτη για την Αγία Σοφία, πριν από αυτή τη πρωτοβουλία του Göksel. Για μένα είναι ένα θέμα ιδιαίτερα ενδιαφέρον, επηρεασμένος βεβαίως πάντοτε και από την ιστορία μας. Καταδυόμενος στα υπόγεια της Αγιάς Σοφιάς ο Göksel βρήκε και κατάλοιπα του παρελθόντος μέχρι και το 1200 μ.χ. Είναι σίγουρα μία αξιόλογη προσπάθεια επιστημονικής και όχι μόνον έρευνας, που αξίζει να την δει ο καθένας από εμάς. 
Το ντοκιμαντέρ "Στα άδυτα της Αγιάς Σοφιάς» είναι βασισμένο σε πολύχρονες εξερευνήσεις των υπόγειων στοών και υδροφόρων διόδων του εμβληματικού ναού. Πριν την προβολή του ντοκιμαντέρ θα μιλήσει η αρχαιολόγος, δρ. Χαλούκ Τσιετίνκαγια (Haluk Cetinkaya) . Ο διάσημος συγγραφέας Dan Brown έχει χαρακτηρίσει «υπέροχο» το ντοκιμαντέρ. Για την παραγωγή του, της οποίας εκτελεστικός διευθυντής είναι ο Σενά Ντεκτάς (Sena Denktas), δούλεψαν περίπου 45 άτομα διαφόρων ειδικοτήτων. 
Ο Τούρκος ντοκιμαντερίστας δηλώνει κατηγορηματικά ότι η επικοινωνία των στοών της Αγίας Σοφίας με τον Βόσπορο και τα Πριγκηπόννησα είναι ένας θρύλος.

Ο Göksel Gülensoy στα άδυτα της Αγιάς Σοφιάς

Τα υποβρύχια γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν στο βυθό των τριών μεγάλων ιστορικών δεξαμενών της Αγίας Σοφίας από τέσσερις επαγγελματίες δύτες, με εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας. Τα γυρίσματα στις σήραγγες και τις πλωτές διόδους κάτω από την Αγιά Σοφιά έγιναν από ειδικούς του Διεθνούς Σπηλαιολογικού Κέντρου Boğaziçi. Το γεγονός ότι δεν βρέθηκε ένα έγγραφο ή ντοκουμέντο σχετικά με τον υπόγειο χώρο της Αγιάς Σοφιάς είχε ως αποτέλεσμα οι εργασίες να πάρουν περισσότερο χρόνο. Τώρα, με βάση τα γυρίσματα , η περιοχή έχει χαρτογραφηθεί. Οι δεξαμενές της Αγιάς Σοφιάς, οι οποίες έχουν βυθιστεί, εξετάστηκαν και μετρήθηκαν για πρώτη φορά. 
Όλα όσα καταγράφηκαν από την κάμερα εξετάστηκαν από επιστημονική επιτροπή και αποφασίστηκε ότι χρειάζονται και άλλες έρευνες για τον υπόγειο χώρο της Αγιάς Σοφιάς. 
Με τη βοήθεια των καθηγητών της Βυζαντινής Αρχαιολογίας Ihsan Tunay και HaluK Cetinkaya, αλλά και των υπευθύνων του Μουσείου της Αγίας Σοφίας εντοπίστηκαν δύο πιθανές είσοδοι για τις σήραγγες του ναού . Η πρώτη είσοδος βρέθηκε στο τμήμα του πρόναου και λίγα μέτρα πιο μακριά εντοπίστηκε η δεύτερη. Στα υπόγεια της Αγιάς Σοφιάς υπάρχουν πολλοί κίονες, εξαιρετικού κάλλους, παρεκκλήσια με σπαράγματα νωπογραφιών και δωμάτια. 
Ο Göksel Gülensoy και η ομάδα του βρήκαν ένα τάφο, αλλά δεν είχαν αντιληφθεί τι είχαν ανακαλύψει. Αυτό το διαπίστωσε η αρχαιολόγος HaluK Cetinkaya, όταν είδε τις εικόνες. Ήταν ο τάφος του Αγίου Αντιγόνου! Τελευταία αναφορά στον τάφο του Αγίου είχε γίνει τον 13ο αιώνα από έναν Ρώσο περιηγητή. Επίσης, βρέθηκε ακόμη ένας τάφος, που εικάζεται πως ανήκει σε Πατριάρχη. Σύμφωνα με τον Göksel ο σεναριογράφος του Kutsi Akilli ελπίζει ότι μπορεί να βρεθεί δωμάτιο της Αγιάς Σοφιάς Σοφίας, από όπου διέφυγε ο ιερέας στη Λειτουργία της 29ης Μαΐου 1453, όταν ο Μωάμεθ ο Πορθητής εισέβαλε στον ναό, αλλά και το δισκοπότηρο που χάθηκε κατά την Άλωση της Πόλης και η παράδοση το θέλει να βρίσκεται κάπου στα βάθη του ναού. Στα ευρήματα συγκαταλέγεται και ένα στρατιωτικό παγούρι με ημερομηνία 1917.

Ψηφιδωτή τοιχογραφία στην Αγιά Σοφιά (ΦΩΤΟ: Α. Βικέτος)

Η Αγιά Σοφιά, την οποία επισκέπτονται κάθε χρόνο κατά μέσο όρο τρία εκ. τουρίστες, ήταν ο καθεδρικός ναός της Κωνσταντινούπολης, στο κέντρο της κωνσταντίνειας πόλης, στον Πρώτο λόφο της Κωνσταντινούπολης. Ο ναός, που σώζεται σήμερα και αποτελεί μουσείο, οικοδομήθηκε από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό Α΄ κατά το πρώτο μισό του 6ου αιώνα μ.Χ. Το έργο ανέλαβαν ο Ανθέμιος από τις Τράλλεις και ο Ισίδωρος από τη Μίλητο. Η κατασκευή προχώρησε γρήγορα και ο ναός, μια κολοσσιαία τρουλαία βασιλική με μια αψίδα στα ανατολικά και συνολικό μήκος περί τα 135 μ., εγκαινιάστηκε στις 27 Δεκεμβρίου 537. Ο τρούλος της Αγίας Σοφίας είναι ελαφρώς μικρότερος από εκείνον του Πάνθεου στη Ρώμη. Η διάμετρός του φτάνει τα 31,87 μ. και βρίσκεται σε ύψος 55,6 μ. από το επίπεδο του δαπέδου. 
Όσον αφορά το εσωτερικό του ναού οι επιφάνειες των τοίχων καλύπτονταν με πολύχρωμη ορθομαρμάρωση (όπως παραμένουν και σήμερα) και αρχικά είχαν διακοσμηθεί με πολυάριθμους ψηφιδωτούς σταυρούς και διακοσμητικά σχέδια σε χρυσό βάθος. Ο άμβωνας από μάρμαρο και ελεφαντοστό είχε δύο κλίμακες. 
Τα παλιότερα σωζόμενα ψηφιδωτά με εικόνες του Χριστού της Παναγίας, του Ιωάννη του Προδρόμου, των Αρχαγγέλων, αυτοκρατόρων κλπ. χρονολογούνται το 843 μ.Χ. στην περίοδο μετά την Εικονομαχία. Ο τρούλος του ναού πιθανώς διακοσμήθηκε επίσης τον 9ο αιώνα με μια μεγάλη παράσταση του Παντοκράτορα, ο οποίος καταστράφηκε εντελώς, αλλά στις αρχές της Οθωμανικής περιόδου, ήταν ακόμη ορατός.
ΠΗΓΗ: Εφημερίδα Κύπρου «Ο Φιλελεύθερος», 22.9.2018 

Υπόγεια σήραγγα 


Παρασκευή, 10 Ιουλίου 2020

ΝΥΧΤΕΡΙΝΟΣ ΑΓΓΕΛΟΣ: "Κάθε πρωί μέσ’ στην Αγιά Σοφιά..."


Ο δίσκος «Για τη Ελένη» του Μάνου Χατζιδάκι κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1978, με ερμηνευτή το Στέλιο Μαρκετάκη.
Ένας ανεπιτήδευτα λαϊκός ερμηνευτής που μετά απ' αυτόν τον γνησίως λαϊκό δίσκο του Χατζιδάκι εξαφανίστηκε! Δε νομίζω ότι είχε και καμιά άλλη παρουσία στον χώρο του τραγουδιού. Άλλωστε αυτή ήταν αρκετή, θαρρώ. 
Η δεύτερη παρουσίαση αυτού του κύκλου τραγουδιών έγινε το 1986, με νέα ενορχήστρωση και με ερμηνεύτρια τη Μαρία Δημητριάδη. «Η καινούργια φωνή της με βοήθησε πολύ να ξαναβρώ την τραγικότητα που επιζητούσα να διαπερνάει τα απλοϊκά από μια πρώτη όψη τραγούδια μου», είχε πει τότε ο Μάνος Χατζιδάκις. 
Κάποια από τα τραγούδια «Για την Ελένη» τραγουδήθηκαν και από την Αλεξάνδρα στους δίσκους της «Η Αλεξάνδρα στα λαϊκά του Μάνου Χατζιδάκι» και «Η Αλεξάνδρα τραγουδά Μ. Χατζιδάκι - Β. Τσιτσάνη». 
Για σήμερα επιλέγουμε ένα από τα δώδεκα τραγούδια του δίσκου. "Νυχτερινός άγγελος", σε στίχους Μιχάλη Μπουρμπούλη.
Παραθέτουμε τις ερμηνείες του Στ. Μαρκετάκη, της Αλεξάνδρας και της Μαρίας Δημητριάδη. 



Κάθε πρωί μέσ’ στην Αγιά Σοφιά 
όταν κοιμούνται όλοι 
βγαίνει ένας άγγελος να δει 
βγαίνει να δει  
τη χαλασμένη Πόλη. 
Ψάχνει για φως μες στα σκοτεινά 
κι όπως γυρίζει μοναχός 
είν’ ένας άγγελος αϊτός 
που μας κοιτάζει απ’ τα βουνά. 
Ένας καπνός το βράδυ θ’ απλωθεί 
τον κόσμο να σκεπάσει 
κι όσα έχουν τώρα ξεχαστεί 
σε μια γραφή 
θα σκύψει να διαβάσει. 
Νύχτα βαθιά πάνω απ’ τα νερά 
φυσάει ο αγέρας δυνατός 
είν’ ένας άγγελος αετός 
που μες στον κόσμο προχωρά.


Πέμπτη, 9 Ιουλίου 2020

Μια θεολογική προσέγγιση του π. Παν. Καποδίστρια στην ταινία "Η Θυσία" του Ταρκόφσκι


Του  Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Κυκλοφορήθηκε σε ανάτυπο αυτές τις μέρες του Ιουλίου 2020, η ευσύνοπτη μελέτη του π. Παναγιώτη Καποδίστρια "Θεολογία και κινηματογραφική αφήγηση στον Ταρκόφσκι. Ελευθερία, αγάπη και το νόημα της ύπαρξης στην ταινία Η Θυσία", προερχόμενη από τον τιμητικό επιμνημόσυνο Τόμο "Αγάπης Αντίδωρον. Μνήμη Μητροπολίτου κυρού Γερασίμου Φωκά", εκδ. Ιεράς Μητροπόλεως Κεφαλληνίας, 2019. Η εν λόγω μελέτη περιέχεται στις σελίδες 257-268 του Τόμου και αποτελεί μια θεολογική προσέγγιση της κινηματογραφικής γραφής του μεγάλου αυτού σκηνοθέτη και σεναριογράφου εκ Ρωσίας. Η προσέγγιση αυτή του π. Π. Κ., μαζί με τη θεολογική ενατένιση τόσο του ποιητή κινηματογραφιστή, όσο και του αυτοθυσιαζόμενου ήρωα της ταινίας "Η Θυσία", είναι συνάμα ένα ποιητικότροπο κοίταγμα του Ταρκόφσκι και του ήρωά του Αλεξάντερ, γι' αυτό ακριβώς και η εργασία καταλήγει με ένα ποίημα, που απέρρευσε στο πλαίσιο της σύνταξής της, σχολιαστικό της αυταπαρνητικής διάθεσης που υμνωδείται τόσο εξαίσια στην ταινία. 
Η μελέτη π. Π. Κ. θα αναρτηθεί προσεχώς ψηφιακά. Μέχρι τότε αποσπάμε το καταληκτικό ποίημα, για να λάβετε γνώση. 


ΕΠΙΜΕΤΡΟ 
(Στίχοι σχολιαστικοί στην «Θυσία» του Ταρκόφσκι) 

ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΗΣ 
Νοσταλγία «Θυσίας»Ταρκόφσκι 

 Δεν έχουν πια τα όνειρα νύχτες λευκές 
 τον κούκο μόνο των Εσχάτων να ολολύζει 
 ώσπου το γάλα με φωνή παθητική συντρίβεται 
 υπέρ μας 
 χάμω 
 κι έκτοτε ξεχειλίζουν όλα στη λευκότη. 

 Στα όνειρα πάντα πετώ 
 χαιρέκακα με κόβω απ’ τις φωτογραφίες 
 κι απογαλακτίζομαι 
 σπίρτα πετώ στο σπίτι μου 
 συνήθης καυσοκαλυβίτης 
 κι ο κούκος αίφνης αναφλέγεται 
 συν τις κουρτίνες νοσταλγίες και την μπουγάδα. 

 Στα ύστερα να θυμηθώ 
 πριν κοιμηθώ 
 με τι κουβά 
 με τι νερό 
 ποτίζουν πάντα οι νεκροί το δέντρο της ανάστασης 
 σε τι θυσία καρπερή σχοινοβατεί ο κόσμος. 
 [π. Π. Κ., Μπανάτο Ζακύνθου, 12 Ιανουαρίου 2012]

Η ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΡΥΠΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΤΑΧΑ ΚΑΙ "ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΥΣ"


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Διαβάζουμε την ...ωραία ανακοίνωση:
«Τήν Παρασκευή 10 Ἰουλίου 2020 στόν Ἱερό Μητροπολιτικό Ναό Εὐαγγελιστρίας Πατρῶν θά τελεσθεῖ Ἱερά Ἀγρυπνία ἐπί τῇ ἱερᾷ μνήμῃ τῶν Ἁγίων Εὐφημίας τῆς Μεγαλομάρτυρος, Ὄλγας τῆς Ἰσαποστόλου, Παϊσίου τοῦ Ἁγιορείτου & Σωφρονίου τῆς Μονῆς Τ. Προδρόμου Ἔσσεξ Ἀγγλίας.»
Αυτό, κατά πολιόν ιεράρχη, ονομάζεται «Ελληνογερμανικός φούρνος Ο ΚΑΝΑΔΑΣ»!
Δυστυχώς οι αγρυπνίες κακοποιούνται βάναυσα από τους τάχα και «παραδοσιακούς», τύπου Αρχιμ. Αμβρόσιου Γκουρβέλου και του προϊσταμένου του μητροπολίτου Πατρών Χρυσοστόμου, ο οποίος έκανε αγρυπνία «γιά τήν Μεγάλη Ἐκκλησιά, τόν Ναό δηλ. τῆς Ἁγίας Σοφίας στήν Κωνσταντινούπολη, λόγῳ τῶν γνωστῶν δηλώσεων τοῦ τελευταίου καιροῦ ἀπό τήν γείτονα χώρα».
Στην ίδια λαϊκίστικη λογική γίνονται πια στη χώρα μας Αγρυπνίες: κάθε πρώτη Δευτέρα (κάθε μηνός), για παράδειγμα, κάθε Παρασκευή (που κάνει ο Πατρών στον Άγιο Ανδρέα), αγρυπνία για τις Πανελλαδικές, για τον κορωνοϊό (που έκανε – δυστυχώς! – το Άγιον Όρος), για «την σωτηρία της πατρίδος» (που κάνει ο Καλαβρύτων Αμβρόσιος, όπως, φυσικά, αυτός εκλαμβάνει την «σωτηρία της πατρίδος»), αγρυπνία κατά του Gay Pride (από τον Θεσσαλονίκης Άνθιμο), αγρυπνία για την απελευθέρωση των δύο Ελλήνων Στρατιωτικών Αγγέλου Μητρετώδη και Δημητρίου Κούκλατζη που κρατούνταν για ένα διάστημα στην Αδριανούπολη,  αγρυπνία για τα ονομαστήρια αρχιερέως (ακόμα  – φευ! – και διακόνου!), αγρυπνία επί τη συμπληρώσει 24 ετών από τη μοναχική κουρά και χειροτονία του μητροπολίτου Ν. Κρήνης & Καλαμαριάς Ιουστίνου (sic), αγρυπνία  για την επέτειο τεσσάρων ετών από της εκλογής και χειροτονίας του μητροπολίτου Τρίκκης & Σταγών Χρυσοστόμου, αγρυπνία για την επέτειο Αγιοκατάταξης του Οσίου Παϊσίου του Αγιορείτου στο Παλαιόκαστρο (αν είναι δυνατόν!), αγρυπνία επί τη Αλώσει της Κων/πόλεως, «επί τη επετείω της εορτής της Αλώσεως της Τριπολιτσάς», αγρυπνία από την Εστία Πατερικών Μελετών για την 9η επέτειο της (αλίμονο!) και επιλείψει γαρ με διηγούμενον ο χρόνος...
Η αγρυπνία στην Εκκλησία δεν είναι καταναλωτικό προϊόν ούτε επαφίεται στις ορέξεις του καθενός. Δυστυχώς κατάντησε από τους «παραδοσιακούς» επαναλαμβάνω, που θεωρούν την Εκκλησία τσιφλίκι τους, μια υπόθεση προσωποπαγής και – στην καλύτερη περίπτωση – δημοσιογραφικού χαρακτήρα.
Δεν καταδέχομαι να παραθέσω τις σχετικές αποδείξεις του Τυπικού, που ακυρώνουν πανηγυρικά όλες τις παραπάνω φαιδρές αυθαιρεσίες. Καλό θα ήταν όλοι αυτοί να διαβάσουν την «Διάταξη της Αγρυπνίας», του σοφού Ηγουμένου της Ι. Μονής Τατάρνης, Αρχιμ. Δοσίθεου Κανέλλου. 
Αν γνωρίζουν γράμματα...

Τρίτη, 7 Ιουλίου 2020

ATHINA CACOURI: 1821 THE FOUNDING OF MODERN GREECE


Μόλις κυκλοφόρησε το βιβλίο 1821, The Founding of Modern Greece της Αθηνάς Κακούρη, που είναι η αγγλική απόδοση του γνωστού, από το 2013, 1821, Η αρχή που δεν ολοκληρώθηκε. 
Σύντομο και ευκολοδιάβαστο, αποτελεί καλή εισαγωγή για όποιον πλησιάζει πρώτη φορά την Ελληνική Επανάσταση, Η οπτική γωνία του είναι αυτή του Έλληνα, ο τρόπος που καλεί τον αναγνώστη να ονειροπολήσει και να θαυμάσει, να οργιστεί και να πονέσει, αλλά κυρίως να σκεφτεί, είναι γρήγορος και αποτελεσματικός, ενώ συγχρόνως τοποθετεί το πανευρωπαϊκής σημασίας γεγονός του Αγώνα μέσα στο πλαίσιο μιας γεωπολιτικής που τη ζούμε και σήμερα. 
Η Αθηνά Κακούρη μοιράζεται μαζί μας τη σκέψη που την ώθησε να μεταφράσει αγγλικά το βιβλίο της. 
«Οἱ λόγοι πού θέλησα νά μεταφραστεῖ τό «1821, Ἡ αρχή πού δέν ὁλοκληρώθηκε» εἶναι δύο: 
Ἡ Ἑλληνική Ἐπανάσταση εἶναι ἕνα πολύ μεγάλο γεγονός, ἀλλά ἡ πανευρωπαϊκή του ἐμβέλεια παραγνωρίζεται. Αὐτό εῖναι κρίμα μιά καί τό κῦμα τοῦ Φιλελληνισμοῦ ἦταν ἀπό τίς πιό μεγάλες στιγμές τῆς εὐρωπαϊκῆς συνείδησης. Εἶναι ὅμως καί κοντόφθαλμο, γιατί τά ὅσα ἴσχυαν στήν Ἐπανάσταση –οἱ ἀδυσώπητες συγκρούσεις συμφερόντων τῶν Μεγάλων Δυνάμεων– δέν ἔχουν πάψει νά ἐπηρεάζουν ὄχι ἁπλῶς τίς τύχες τῆς Ἑλλάδας ἀλλά καί τίς ζωές τῶν Εὐρωπαίων, διαρκῶς καί ἀδιακόπως, πότε χαλαρότερα καί πότε μέ μεγάλη ἔξαρση, ὅπως συμβαίνει σήμερα. Θεώρησα λοιπόν χρήσιμο νά ὑπάρχει στα ἀγγλικά μιά σύντομη περιγραφή τῆς Ἐπανάστασης, πού θά βοηθοῦσε ἕναν ἄνθρωπο τῆς ἐποχῆς μας νά δεῖ τί ἔγινε τότε καί ἔτσι νά καταλάβει τί διαδραματίζεται καί σήμερα.
Χρήσιμο δηλαδή σέ ἕναν ξένον, ἀλλά καί σέ πολλούς, πάρα πολλούς ἀπό μᾶς πού ἔχουμε φίλους ξένους, τούς ὁποίους θά θέλαμε νά βοηθήσουμε νά καταλάβουν τί εἴμαστε καί γιατί εἴμαστε ὅπως εἴμαστε καί κατά τί τά ὅσα ἔζησε τότε ὁ Ελληνισμός ἔχουν σημερινές ἀντιστοιχίες πού τούς ἀφοροῦν καί αὐτούς. Ὁ ἄλλος λόγος εἶναι τά παιδιά και τά ἐγγόνια μας. Ἔχουμε ἄλλη μιά Ἑλλάδα σκόρπια ἀνά τήν ὑφήλιο. Τά παιδιά καί τά ἐγγόνια μας στό ἐξωτερικό πιθανῶς μιλοῦν ἑλληνικά, ἐνδεχομένως ἴσως ξέρουν καί νά διαβάσουν – ἀλλά ὄχι ἄνετα καί ὄχι μέ εὐχαρίστηση. Ἔρχονται τό καλοκαίρι καί στίς μεγάλες γιορτές, στίς χαρές καί στίς θλίψεις τῆς οἰκογένειας. Ξέρουν ἴσως ὅτι εἶναι Ἕλληνες, ἤ ἐν μέρει Ἕλληνες, ἀλλά δέν ἔχουν ἰδέαν τί σημαίνει αὐτό. 
Ἡ ἀγγλική ἀπόδοση τοῦ «1821» εἶναι μιά μικρή συμβολή στήν προσπάθεια νά δοῦν τά παιδιά μας ἀπό ποῦ κατάγονται, τί φέρουν μέσα τους –διαχρονικά ὡς ἀταβιστικές ἀναμνήσεις καί ὡς πολιτισμό–, καθώς καί τίς ἰδιαιτερότητές τους ἐκεῖνες πού τούς ἔκαναν τό 1821, νά ἀπορρίψουν τήν κατώτερη κατηγορία ὅπου τούς εἶχαν ἐγκλωβίσει οἱ Ὀθωμανοί, καί μέ πολυαίμακτη προσπάθεια νά ἱδρύσουν ἕνα ἑλληνικό κράτος. 
Κοντολογίς δηλαδή, εἶναι μιά μικρή συμβολή στήν τεράστια προσπάθεια νά ἐφοδιαστεῖ ἡ γενιά τῶν παιδιῶν μας μέ τήν ἐπίγνωση τῆς ταυτότητάς τους, αὐτή δηλαδή πού θά τά βοηθήσει νά ζήσουν καλύτερα. Γιατί μόνον γνωρίζοντας καλά ποιός εἶσαι μπορεῖς νά ἀντικρίσεις καί τό διαφορετικό, τόν ξένον, τόν ἀλλοιώτικον, μέ ψυχική ἰσορροπία καί μέ δικαιοσύνη. 
Ἀθηνᾶ Κακούρη


1821: The founding of Modern Greece 
Συγγραφέας: ΑΘΗΝΑ ΚΑΚΟΥΡΗ 
Μετάφραση: GEOFFREY COX 
Λογοτεχνική Επιμέλεια: ΔΑΦΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 
Εκδόσεις: Πατάκη
Συνοπτική αλλά πλήρης και εξαιρετικά ευκολοδιάβαστη, αυτή η Ιστορία του εκπληκτικού Αγώνος της Ανεξαρτησίας και της δημιουργίας του Νεοτέρου Ελληνικού Κράτους, θα ενδιαφέρει τους Έλληνες της Διασποράς που τόσο οι ίδιοι όσο και τα παιδιά τους θα ήθελαν να καταλάβουν καλύτερα τη μακρινή πατρίδα τους∙ τους ξένους που κατοικούν μονίμως στην Ελλάδα ή περνούν εδώ τα καλοκαίρια τους, αλλά γνωρίζουν ελάχιστα για τον τόπο που τους φιλοξενεί∙ τον τουρίστα που θα ήθελε να πάρει μια ιδέα για το τι έγινε σ’ αυτήν εδώ την άκρη του κόσμου μετά από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης και επίσης τους Έλληνες που θα ήθελαν κάποιος φίλος τους ή συγγενής τους στην Αμερική, στην Αυστραλία, στην Ευρώπη να μάθει –δίχως να πελαγώσει σε πολύ ιστορικό υλικό– πότε και πώς γεννήθηκε το σημερινό Ελληνικό Κράτος μέσα στις αδυσώπητες γεωπολιτικές συγκυρίες που ίσχυαν τότε ακριβώς όπως και σήμερα. 
The distinguished historian Michael Llewellyn-Smith, author of the classic Ionian Vision as well as a number of other important studies about modern Greece, writes about this book: 
The story of how the Greeks founded their independent state, through a mixture of bravery, persistence, skulduggery and guile, is an inspiring one, and there is no better time to tell it than the 200th anniversary of the outbreak of the Greek war of independence in 1821. 
Athina Cacouri’s new book, 1821: The Founding of Modern Greece, tells the whole complicated story, from the outbreak of war in March 1821 to the emergence of a nominally independent state, in an English language narrative adapted from her Greek original in terms suitable for a young readership. 
The main focus of her book, rightly, is the leading Greek personalities, ranging from the doughty warrior Theodore Kolokotronis, whose vivid words on the ‘torment’ of leading an army of Greeks she quotes, to the western-influenced Alexander Mavrocordatos (for whom Cacouri has little love), and above all the tragic figure of Ioannis Capodistrias, the ‘Governor’ or first President of Greece, who did all in his power, with meagre resources, to create a well governed modern state. He was assassinated in Nafplion on 27 September 1831. Capodistrias is the first hero of this book. The other is the Greek People, to whose developing national feeling the emergence of the Greek state is largely owed. In what will be a crowded market, the book holds its own by the vigour of its narrative and judgements, and Athina Cacouri’s knowledge and love of her native country and its people. 
Michael Llewellyn-Smith 
Born in 1928, in the town of Patras, Greece, Athina Cacouri has lived in Vienna, Austria and Philadelphia, USA, and mostly in Athens, Greece. She has children, grandchildren and great grandchildren. She has worked in a petroleum company, a shipping agency, in tourism and as a journalist and a translator. She has published four volumes of detective stories, eight historical novels, and three studies of history, all about Greece during the last two centuries. Her translation of Stephen Vincent Benét’s short story ‘The Devil and Daniel Webster’ and of Charles Dickens’s The Mystery of Edwin Drood, as well as her novels Primarolia, set in Patras at the end of the 19th century, and Thekli, set during the Balkan Wars of 1912-1913, have been awarded major literary prizes. Her most recent works are two studies of the political rift which divided Greece during World War I, and a fresh look at the Greek War of Independence, 1821, and the creation of the modern Greek state, a translation of which is the volume in hand.

Δευτέρα, 6 Ιουλίου 2020

ΠΟΙΟΝ ΕΚΠΡΟΣΩΠΕΙ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΚΥΘΗΡΩΝ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΣΤΟ ΟΥΚΡΑΝΙΚΟ;


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Σύσσωμη η ηγεσία της Ρωσικής Εκκλησίας συγχαίρει δι’ επισήμων γραμμάτων τον μητροπολίτη Κυθήρων Σεραφείμ, επί τη συμπληρώσει 15ετούς αρχιερατικής διακονίας.
Τόσο ο Πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος όσο και ο Υπουργός των Εξωτερικών της Ρωσικής Εκκλησίας, μητροπολίτης Βολοκολάμσκ Ιλαρίων, βρήκαν στην πραγματικότητα μια αφορμή να ευχαριστήσουν τον Κυθήρων Σεραφείμ για τη σταθερή υποστήριξη των θέσεων της Μόσχας στο ζήτημα της αναγνώρισης της Αυτοκεφαλίας της Ουκρανίας.
Όπως πολύ σωστά επισημαίνει ο Μόσχας Κύριλλος, η θέση του Κυθήρων υπέρ της Μόσχας είναι «ακλόνητος» και έχει διατυπωθεί κατ’ επανάληψιν δημοσίως.
Ο δε Κυθήρων απαντά στον Μόσχας ότι «καθηκόντως, ὡς ταπεινός Ἀρχιερεύς τῆς Μιᾶς Ἁγίας Καθολικῆς καί Ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας συναλγῶ καί συστενάζω μεθ’ Ὑμῶν καί τῆς συντριπτικῆς πλειονότητος τῶν κατά τόπους Ἁγίων Αὐτοκεφάλων Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν καί ἀπό πρώτης ὥρας ἐτάχθην ὑπέρ τῆς Ἱεροκανονικῆς διευθετήσεως καί ἀντιμετωπίσεως τοῦ Οὐκρανικοῦ ζητήματος καί κατά τῆς οὕτω πως ἐκχωρηθείσης ὑπό τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου «Αὐτοκεφαλίας τῆς Οὐκρανικῆς Ἐκκλησίας», βαρυνομένης ὑπό βαρυτάτων Κανονικῶν παραβάσεων καί παραβιάσεων καί τοιουτοτρόπως κλονιζομένης καιρίως τῆς ἑνότητος τῶν Αὐτοκεφάλων Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, ἀφ’ ὅτου ἀνετράπη ἐν προκειμένῳ ἡ Κανονική Τάξις ἐν τῷ Ὀρθοδόξῳ Ἐκκλησιαστικῷ Χώρῳ.»
Τα ερωτήματα είναι αυτόματα:
Ποιον ακριβώς εκπροσωπεί ο Κυθήρων Σεραφείμ;
Την Εκκλησία της Ελλάδος στην οποία ανήκει και η οποία αναγνώρισε την Αυτοκεφαλία της Ουκρανίας; Προφανώς όχι.
Μήπως κάποια κυβερνητική θέση που συντάσσεται με την Μόσχα στο συγκεκριμένο ζήτημα; Σίγουρα όχι!
Μήπως εκφράζει το ποίμνιο του; Κατηγορηματικά όχι!
Άρα εκφράζει απλώς και μόνον τον εαυτό του, αλλά είναι αρχιερεύς κι αυτό του δίνει μια κάποια αξία, λόγω θέσεως.
Η αγωνία του για την ενότητα της Ορθοδοξίας δεν μπορεί να ληφθεί σοβαρά υπ’ όψιν. Ουδέποτε ασχολήθηκε με τις Διορθόδοξες Σχέσεις. Δεν έχει απολύτως καμία διορθόδοξη εμπειρία.
Επαναλαμβάνω παλαιότερη πρότασή μου: Να πάρει μεταγραφή για το Πατριαρχείο Μόσχας για να είναι εντός της «κανονικότητος». Ελπίζοντας, πάντα, ότι θα τον πάρει στην συνοδεία του ο Βολοκολάμσκ Ιλαρίων κατά το επόμενο ταξίδι του στο Βατικανό.

ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΤΩΝΗ ΣΚΙΑΘΑ ΣΤΑ ΑΡΑΒΙΚΑ ΣΕ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ RONI BOU SABA


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Στην μεγάλη αραβική εφημερίδα Al-Araby Al-Jadeed, στο σημερινό φύλλο (Δευτέρα 6 Ιουλίου 2020), δημοσιεύτηκαν στα αραβικά τρία ποιήματα του Πατρινού ποιητή Αντώνη Σκιαθά.  
Πρόκειται για τα ποιήματα «Φως» και «Το Δίκαιο της Συγκλήτου», από την συλλογή «Ευγενία» (2016), καθώς και το ανέκδοτο «Ο Αυχένας», ένα ποίημα με αφορμή την δολοφονία του Αφροαμερικανού Τζωρτζ Φλόυντ στις Η.Π.Α., που ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων.
Είναι η πρώτη φορά που μεταφράζονται ποιήματα του Αντώνη Σκιαθά στα αραβικά.
Θυμίζουμε ότι ποιήματά του έχουν μεταφραστεί σε πολλές ευρωπαϊκές και άλλες γλώσσες: Αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, αλβανικά, ρωσικά, βουλγαρικά, σερβικά, ισπανικά, ιταλικά, σουηδικά, ολλανδικά, δανέζικα. Αυτές οι μεταφράσεις των ποιημάτων του Α. Σκιαθά περιλαμβάνονται κυρίως σε ανθολογίες (όπως, π.χ.  GreeK Writers Today ή “WortundSpieleSportund Literaturim Griechenlandder Neuzeit”) ή έχουν δημοσιευθεί σε περιοδικά και εφημερίδες.
Επίσης, από τις πατρινές εκδόσεις «Πικραμένος» κυκλοφόρησε στα 2018 «Ο μόνος πιστός ένοικος» του Αντώνη Σκιαθά, μια τρίγλωσση ποιητική συλλογή και ταυτόχρονα ένα αισθητικό εκδοτικό γεγονός, καθώς περιλαμβάνει υδατογραφίες της Κατερίνας Καρκούλια. Η προσεγμένη μετάφραση των ποιημάτων του Α. Σκιαθά εδώ, είναι του Mario Dominguez Parra για την ισπανική και των Despina L. Crist και Robert L. Crist για την αγγλική γλώσσα. 
Τα ποιήματα που δημοσιεύονται σήμερα στην Al-Araby Al-Jadeed μετέφρασε από τα ελληνικά στα αραβικά ο Ρόνι Μπου Σάμπα, πτυχιούχος Αραβικής και Ελληνικής Φιλολογίας, Θεολογίας και υπ. Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ο Ρόνι Μπου Σάμπα ήλθε το 2006 στην Ελλάδα και σπούδασε Ελληνική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Από τότε χρονολογείται και η σχέση του με τους Πατρινούς ποιητές.


Από την εποχή των σπουδών του στην Πάτρα, ο Ρόνι Μπου Σάμπα ασχολείται συστηματικά με τις μεταφράσεις ελλήνων ποιητών στα αραβικά και πολλές μεταφράσεις του δημοσιεύονται σε φιλολογικά περιοδικά και εφημερίδες. 
Συνεργάζεται με την ευρείας κυκλοφορίας στον αραβικό κόσμο εφημερίδα Al-Araby Al-Jadeed. Στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας απέστειλε τρία ποιήματα του Αντώνη Σκιαθά, τα οποία δημοσιεύτηκαν τόσο στην έντυπη όσο και στηνηλεκτρονική μορφή της αραβικής εφημερίδας, με ευμεγέθη φωτογραφία του Πατρινού ποιητή. 
Μέχρι τώρα ο Ρόνι Μπου Σάμπα έχει δημοσιεύσει μεταφράσεις του στα αραβικά των ποιητών: Νίκου Γκάτσου, Γιάννη Ρίτσου, Κωνσταντίνου Καβάφη, Οδυσσέα Ελύτη, Γιώργου Σεφέρη, Κικής Δημουλά, Ιουλίτας Ηλιοπούλου, Κωστή Μοσκώφ, Ολυμπίας Καράγιωργα, π. Παναγιώτη Καποδίστρια, ένα άρθρο μελέτη για τον Λίβανο στο ημερολόγιο του Σεφέρη κ.α.
Επίσης, έχει δημοσιεύσει ποιήματα των Πατρινών ποιητών: Μαρίας Λαϊνά, Έρσης Σωτηροπούλου, Βασίλη Λαδά και τώρα του Αντώνη Σκιαθά. Και έπεται συνέχεια...


Κυριακή, 5 Ιουλίου 2020

ΜΑΤΘΑΙΟΣ ΜΟΥΝΤΕΣ: Η ΑΝΤΟΧΗ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ – 20 ΕΤΗ ΜΕΤΑ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Από τις εκδόσεις Πρώτη Ύλη έχουμε στα χέρια μας ένα σημαντικό βιβλίο για τον σπουδαίο εκείνο Χιώτη θεολόγο, εκπαιδευτικό και ποιητή,  Ματθαίο Μουντέ (1935-2000), με τίτλο «ΜΜ - Η αντοχή της ποίησης - Είκοσι έτη μετά».
Είκοσι χρόνια, λοιπόν, από την αναχώρησή του και ογδόντα πέντε από την γέννησή του.
«Η παρακαταθήκη που μας άφησες έγινε βιβλίο στη μνήμη σου...», γράφουν εν είδει αφιέρωσης στον θείο τους, οι ανιψιές του Δέσποινα και Αλεξάνδρα. Συγκινητικό και το σημείωμα της αδελφής του Μουντέ, Αθηνάς, στην έκδοση.
Και πραγματικά αυτό το μικρού σχήματος βιβλίο, που εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 2020 (και η διανομή γίνεται από τις εκδόσεις «Πορφύρα»), αποτελεί ένα ποιητικό εγκόλπιο για τον αναγνώστη, από τον μύστη Ματθαίο Μουντέ.
Την επιμέλεια της έκδοσης έκανε ο Νίκος Δαββέτας, ο οποίος προλογίζει και την έκδοση και μας θυμίζει κάτι πολύ καίριο για το ήθος του δικού μας Μαθιού: «...γνώριζε τη ματαιότητα των επιγείων, αδιαφορούσε για την όποια τιμή ή αναγνώριση και απεχθανόταν την επίδειξη γνώσεων».
Το βιβλίο περιλαμβάνει ένα ανθολόγιο από την ποιητική παραγωγή του Ματθαίου Μουντέ, που καλύπτει σαράντα χρόνια (1957-1997).


Ποιήματα από τις συλλογές: «Παρακαταθήκη», «Ισόπεδος διάβασις», «Η αντοχή των υλικών», «Τα αντίποινα», «Νηπιοβαπτισμός».
Αλλά η έκδοση περιλαμβάνει και θαυμάσια ανέκδοτα ποιήματα και πεζά του Μουντέ για την γενέτειρά του Χίο, αυτοβιογραφικά σχόλιά του («Ο Ματθαίος Μουντές σε πρώτο πρόσωπο»), φωτογραφίες (1940-1997) που για πρώτη φορά, νομίζω, βλέπουν το φως της δημοσιότητας και, τέλος, κάποια κείμενα άλλων για τον Μουντέ: Μαριγώ Αλεξοπούλου, Άγγελος Αντωνόπουλος, Ιωσήφ Βιβιλάκης, Νίκη Ζαχαρίου, Γιάννης Λιγνάδης.
Ο Γιάννης Λιγνάδης κλείνει το βιβλίο με την δικαία αγιογραφία του ποιητή:
«Ματθαίος Μουντές: ως και τ’ όνομα αυτού βυζαντινόν.
Άνθρωπος καλός, δάσκαλος αγγελικός, ποιητής εκστατικός».
Χαίρομαι ιδιαιτέρως διότι «τα αυτιά» της έκδοσης περιλαμβάνουν ένα δικό μου κείμενο για τον Ματθαίο Μουντέ, τον οποίον πριν τον γνωρίσω ως ποιητή – μικρό παιδί ακόμα – τον άκουγα να μας ταξιδεύει στο Αιγαίο μ’ εκείνη την ανεπανάληπτη εκπομπή του, που πραγματικά είχε ρίζα και διάρκεια!
Στον Μουντέ θα επανερχόμαστε πάλι και πάλι. Είναι από τις μορφές του νεοελληνικού μας βίου που άφησαν χνάρι ισχυρό, κι ας μην ήταν στις προθέσεις του κάτι τέτοιο...


Σάββατο, 4 Ιουλίου 2020

ΘΕΙΑ ΜΕΤΑΛΗΨΗ ΣΕ ΚΑΙΡΟΥΣ ΚΟΡΩΝΟΪΟΥ: ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗ, ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΛΑΒΙΔΕΣ, ΑΠΟΧΗ Ή ΑΡΧΑΙΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ;



Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Η πανδημία του κορωνοϊού έχει κινητοποιήσει τις Ορθόδοξες Εκκλησίες με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Η αντιμετώπιση του πρωτοφανούς φαινομένου ποικίλλει.
Πολύς ο λόγος που γίνεται για τον τρόπο της Θείας Κοινωνίας, ειδικά, μάλιστα, μετά την απαγόρευση της από συγκεκριμένες κυβερνήσεις.
Οι Μητροπολίτες ευρωπαϊκών χωρών, που ανήκουν  στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, έλαβαν ρητή κυβερνητική απόφαση σύμφωνα με την οποία απαγορεύεται η Θεία Μετάληψη, αλλά και η διανομή αντιδώρου. Γερμανία, Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Ελβετία, υπάγονται σ’ αυτή την απαγόρευση. Εκεί δεν υπάρχουν περιθώρια μη συμμόρφωσης των Ορθοδόξων με τις αποφάσεις του κράτους.
Στην Αυστρία ο τοπικός Μητροπολίτης Αρσένιος εφήρμοσε την αρχαία πρακτική της Εκκλησίας, δηλ. την Θεία Μετάληψη χωρίς τη χρήση λαβίδας. Ο εμβαπτισμένος άρτος στον οίνο που λαμβάνει απευθείας στο στόμα του ο πιστός, είναι ο αρχαίος τρόπος της Θ. Μετάληψης, τον οποίο προτείνουν ως παραδοσιακό και ασφαλή συνάμα, πολλοί θεολόγοι.
Ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος εισήγαγε την χρήση ατομικής λαβίδας, μια πρακτική που επικρίθηκε και δεν έτυχε συνολικής εφαρμογής από τους ιεράρχες της Αμερικής.
Ο Μητροπολίτης Γερμανίας Αυγουστίνος προέτρεψε τους πιστούς να κάνουν υπομονή και να μην κοινωνούν, μέχρι να ανακληθεί η προσωρινή απόφαση της κυβέρνησης. Δεν θέλησε να εφαρμόσει κάποια από τις λύσεις που προτείνονται. Θεώρησε προτιμότερη την αποχή.  
Το Οικουμενικό Πατριαρχείο στην πρόσφατη Σύνοδο στο Σαμπεζύ της Γενεύης, αποφάσισε πως το μυστήριο της Θ. Ευχαριστίας είναι αδιαπραγμάτευτο και δεν μπορεί να αλλάξει ο τρόπος μετάδοσής του. Μπορεί, όμως, κάποια Μητρόπολη να εφαρμόσει προς καιρόν κάποια εκκλησιαστική οικονομία, όπως λέγεται, πάντοτε σε συνεννόηση με το Φανάρι.
Ίσως οι πλέον ...πρωτότυπες και ασυνήθιστες, ταυτόχρονα, πρακτικές, εφαρμόζονται στο Πατριαρχείο Αντιοχείας και στο Πατριαρχείο Μόσχας.
Σε εγκύκλιο του Πατριάρχου Αντιοχείας Ιωάννη, ήδη από την αρχή της πανδημίας, έγινε λόγος για ατομική Θ. Κοινωνία, αποσυνδεδεμένη από την συμμετοχή στην Θεία Λειτουργία: 
"Προκειμένου να μην στερηθούν οι πιστοί την Θεία Ευχαριστία, κάθε ενορία ορίζει συγκεκριμένες ώρες για ατομική Κοινωνία σε όσους επιθυμούν να την λάβουν. Οι ιερείς προσφέρουν την κοινωνία επίσης σε όσους την χρειάζονται, όπως οι ασθενείς και οι ηλικιωμένοι στα σπίτια τους".
Η Ρωσική Εκκλησία συνέχισε κανονικά την τέλεση της Θείας Λειτουργίας, εν μέσω της πανδημίας του κορωνοϊού, αλλά με τρόπους που εφηύρε προκειμένου να συμμορφώνεται προς τις υποδείξεις των υγειονομικών αρχών. 
Το Πατριαρχείο Μόσχας, με ανακοίνωσή του, έδωσε οδηγίες προς τους κληρικούς και για τον τρόπο που θα κοινωνούν πλέον τους πιστούς. Επικαλείται την ιστορική πρακτική της Ορθόδοξης Εκκλησίας σε συνθήκες επιδημιών, παραπέμποντας στον Σ.Β. Μπουλγκάκοφ (Εγχειρίδιο για τους ευλαβείς κληρικούς της Εκκλησίας), αλλά και στο «Πηδάλιον», δηλαδή στην ερμηνεία του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου στον ΚΗ’ κανόνα της ΣΤ' Οικουμενικής Συνόδου.


Η «παραδοσιακή» Εκκλησία της Ρωσίας δεν διστάζει να εφαρμόσει την εξής πρακτική: Οι ιερείς απολυμαίνουν σε οινόπνευμα (αλκοόλ) τις λαβίδες κατά τη διάρκεια της Θ. Κοινωνίας, μετά από κάθε πιστό που κοινωνά. Επιπλέον, οι λαϊκοί δεν σκουπίζουν τα χείλη τους στο κοινό για όλους μάκτρο, αλλά σε ξεχωριστά μαντήλια τα οποία έπειτα καίγονται. Οι μεταλαμβάνοντες δεν ασπάζονται το Άγιο Ποτήριο.
Ενδιαφέρον, επίσης, είναι το γεγονός ότι η Ρωσική Εκκλησία αποφάσισε να αυξήσει την ποσότητα της Θείας Κοινωνίας στους πιστούς για να σκοτώσει τον κορωνοϊό, λόγω του αλκοόλ που εμπεριέχεται σε αυτήν! Μια άποψη η οποία ελέγχεται επιστημονικώς. Κι ακόμα αποφάσισε πως το κρασί για τη Θεία Κοινωνία θα εμφιαλώνεται σε σκεύη μιας χρήσης. 
Όλα τα παραπάνω μας φέρνουν ενώπιον μιας νέας πραγματικότητας στην Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία μετά την παρέλευση του κορωνοϊού θα πρέπει σοβαρά να συζητήσει τον τρόπο μετάδοσης της Θ. Κοινωνίας στις μέρες μας, γιατί μπορεί να πάμε πια και στην εποχή του ΜΗ κοινού ποτηρίου! Η θεολογική πρόκληση είναι μεγάλη!
Είναι πολύ χαρακτηριστική θέση του Μητροπολίτη Νιγηρίας Αλέξανδρου, ο οποίος υπηρετεί στην Αφρική πάνω από 20 χρόνια και τώρα έρχεται αντιμέτωπος με την πανδημία του κορωνοϊού.
Υποστηρίζει πώς και στον τρόπο μετάδοσης της Θ. Κοινωνίας «μπορούμε να διακινδυνεύσουμε κάτι το νέο με την προϋπόθεση ότι έχουμε την θέληση και την αντοχή να πορευθούμε στο σκοτάδι και στην αβεβαιότητα. Αυτοί που τολμούν και βγαίνουν από τα τείχη είναι οι πραγματικοί ηγέτες της εκκλησιαστικής κοινότητας. Είναι εκείνοι που δεν προσπαθούν να κάνουν το παρόν βιώσιμο, αλλά εκείνοι που αγωνίζονται να κάνουν το μέλλον εφικτό, πραγματικότητα. 
Ας συνειδητοποιήσουμε ότι σαν πνευματικοί ηγέτες κάποιας κοινότητας, επισκοπής ή ενορίας, δεν έχουμε χρέος στο χθες ούτε και στο σήμερα. Το χρέος μας είναι στο αύριο, στο όραμα μιάς δυναμικής, ζώσας, περιεκτικής και ευαίσθητης στα ανθρώπινα Εκκλησίας, που μαθαίνει να ζει και στο περιθώριο για να μπορεί να αγκαλιάσει και τους πιο αδύναμους στην πίστη και ευάλωτους αδελφούς. Είναι καιρός να τολμήσουμε να βγούμε από τα τείχη της πόλης...»
Πάντως στις μέρες κορωνοϊού φαίνεται πως οι Ορθόδοξες Εκκλησίες υπέκυψαν στην λογική του ...αυτοσχεδιασμού.
Το βίντεο που ακολουθεί είναι λίαν εύγλωττο! Ο ισχυρός άνδρας της Ρωσικής Εκκλησίας, μητροπολίτης Βολοκολάμσκ Ιλαρίων, μετάδιδει την Θ. Κοινωνία απολυμαίνοντας την λαβίδα μετά από κάθε πιστό.


Παρασκευή, 3 Ιουλίου 2020

Η ΟΠΕΡΑ "ΜΑΧΑΓΚΟΝΥ" ΤΩΝ ΜΠΡΕΧΤ - ΒΑΪΛ ΑΠΟ ΤΟΝ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΚΑΙ ΤΟΝ ΒΟΛΑΝΑΚΗ (ΒΙΝΤΕΟ)


Στα 1977, στην Εθνική Λυρική Σκηνή ανέβαινε, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, η όπερα «Μαχάγκονυ» των Μπέρτολντ Μπρεχτ και Κουρτ Βάιλ. 
Παραθέτουμε εδώ το συλλεκτικό, πλέον, πρόγραμμα εκείνης της παραγωγής και ένα βίντεο - ντοκουμέντο με σκηνές από τις δοκιμές της όπερας των Kurt Weill και Brecht "Austieg und Fall der Stadt Mahagony". Στις δοκιμές διηύθυνε ο Μάνος Χατζιδάκις, ενώ στην παράσταση ο Χανς Βέρνερ Πίντγκεν. 
Τη σκηνοθεσία υπέγραφε ο Μίνως Βολανάκης.
Συμμετείχαν οι: Βάσω Παπαντωνίου, Ζάχος Τερζάκης, Δημήτρης Καβράκος, Ανδρέας Κουλουμπής, Θέμης Σερμιέ, Κική Μορφωνιού, Μιχάλης Χελιώτης, Δημήτρης Στεφάνου κ.α. 



Related Posts with Thumbnails