Τετάρτη, 26 Ιουνίου 2019

ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΕ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΜΟΛΥΝΕΤΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΜΑΣ


Ο μητροπολίτης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας κ. Αμβρόσιος ανήρτησε στο προσωπικό του ιστολόγιο μια "ανοιχτή επιστολή" προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, βάζοντας ως υπέρτιτλο την φράση: "ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΤΕ, ΜΟΛΥΝΕΤΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΝ ΜΑΣ". 
Έτσι μας δίνει το δικαίωμα κι εμείς με τη σειρά μας να αποδώσουμε "τα ίσα" στον Σεβασμιώτατο, για την απαράδεκτη και αντιεκκλησιαστική συμπεριφορά του οποίου επανειλημμένως έχουμε γράψει: "ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΕ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ, ΦΥΓΕΤΕ! ΜΟΛΥΝΕΤΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΜΙΑΙΝΕΤΕ ΤΗΝ ΓΗΝ ΜΑΣ" 
Της ανάρτησής μας προτάσσουμε μια φωτογραφία 20 ετών: Από την ειρηνική επίσκεψη του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου στην Εκκλησία της Ελλάδος επί Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου (Μάϊος 1999). Στη "Μεγάλη Βρετανία" ο γράφων, διευθυντής, τότε, προγράμματος του Τηλεοπτικού Σταθμού της Μητροπόλεως Πατρών "Λύχνος" (ο σταθμός κάλυπτε την Πατριαρχική επίσκεψη), παίρνει την ευχή του Οικουμενικού Πατριάρχου. Δίπλα ο μητροπολίτης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Αμβρόσιος, ο οποίος επί Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου διετέλεσε για χρόνια πρόεδρος της Επιτροπής Διορθοδόξων και Διαχριστιανικών Σχέσεων της Εκκλησίας της Ελλάδος. Τότε δεν τον ενοχλούσε ο "Οικουμενισμός" για τον οποίο εγκαλεί σήμερα τον Πατριάρχη. 
Παραθέτουμε, τέλος, για ιστορικούς λόγους, το θερμό γράμμα του Καλαβρύτων Αμβροσίου προς τον Ηγούμενο της Μονής Boze στην Ιταλία, Enzo Bianchi, δια του οποίου εύχεται επιτυχία στις εργασίες του συνεδρίου που διοργάνωσε η Μονή το 2016 και δηλώνει πως δεν θα παραστεί "λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων", παρά την "σφοδράν επιθυμίαν" του να παρακολουθήσει το συνέδριο.
Τον "αιρετικό" Ρωμαιοκαθολικό Ηγούμενο προσφωνεί ο Καλαβρύτων: "Αγαπητέ μοι, Άγιε Καθηγούμενε"!
Όποιος κατάλαβε, κατάλαβε!..
Π.Α.Α.



Τρίτη, 25 Ιουνίου 2019

ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΔΑΦΝΗ ΠΑΝΟΥΡΓΙΑ


Στο 3ο Φεστιβάλ Σύγχρονης Ελληνικής Μουσικής (30 Ιουνίου – 11 Ιουλίου), με θέµα: «Η Αρχαία Ελλάδα πηγή έµπνευσης», που θα πραγματοποιηθεί στην Χίο, η Δάφνη Πανουργιά, μεταξύ άλλων, θα συμπράξει και με το συγκρότημα "ΛύρΑυλος" του Παναγιώτη Στέφου, το οποίο ασχολείται ειδικά με την αρχαία ελληνική μουσική και την διάδοσή της με διάφορους τρόπους στο σήμερα. 
Με αφορμή το επερχόμενο αυτό μουσικό γεγονός, παραθέτουμε δείγματα από αρχαία ελληνικά άσματα που ερμήνευσε η Δάφνη Πανουργιά, αρκετά χρόνια πριν, συνεργαζόμενη με τον Πέτρο Ταμπούρη. 
Ο ΘΡΗΝΟΣ ΤΟΥ ΣΙΜΩΝΙΔΗ 
Η απόδοση του Θρήνου του Σιμωνίδη στην νεοελληνική: 
Είσαι άνθρωπος, και γι' αυτό ποτέ μην πεις τι μέλλει αύριο να συμβεί, μήτε να προβλέψεις, σαν δεις κανέναν να ευτυχεί, για το πόσο καιρό θα κρατήσει αυτό. Γιατί τόσο γοργό σαν την αλλαγή της μοίρας δεν είναι ούτε το φτερούγισμα της μακρόπτερης μύγας... 
Ο Σιμωνίδης ο Κείος ήταν Έλληνας λυρικός ποιητής (556-469). Ασχολήθηκε γενικά με όλα τα είδη της λυρικής ποιήσεως. Συνέθεσε ελεγείες, χορικά ποιήματα, επινίκιους ύμνους, διθυράμβους, παιάνες, παρθένεια, θρήνους και επιγράμματα, εκ των οποίων άριστα θεωρούνται αυτά για τους πεσόντες των Θερμοπυλών και του Μαραθώνος. Εφηύρε τον επίνικο και εισήγαγε τον θρήνο στο χορικό τραγούδι. 
O Θρήνος του Σιμωνίδη από την Δάφνη Πανουργιά, όπως τον ερμήνευσε στην δισκογραφική δουλειά του Πέτρου Ταμπούρη "Μέλος Αρχαίον" - Η μουσική των ανθρώπων (cd 1). 




ΣΙΜΩΝΙΔΗΣ O ΚΕΙΟΣ
Περί της μεταβολής των πραγμάτων

Ἄνθρωπος ἐὼν μήποτε φάσηις
ὅ,τι γίνεται αὔριον,
μηδ᾿ ἄνδρα ἰδὼν ὄλβιον,
ὅσον χρόνον ἔσσεται·
ὠκεῖα γὰρ οὐδὲ τανυπτερύγου μυίας
οὕτως ἁ μετάστασις!

Σύγχρονη απόδοση
Εἶσαι ἄνθρωπος καὶ γι'αυτό ποτὲ μὴν πεῖς
τὶ πρόκειται νὰ γίνει αὔριο,
μηδὲ ὅταν δεῖς κάποιον νὰ εὐτυχεῖ,
γιὰ πόσον χρόνο θὰ κρατήσει αὐτό·
διότι κι ἀπὸ τῆς γοργόφτερης μύγας
πιὸ ταχεῖα εἶναι ἡ μεταβολὴ τῶν πραγμάτων (τῆς τύχης)!
(Γιώργος Λαθύρης)



Μεσομήδους
Ύμνος στη Μούσα Καλλιόπη 
Τραγούδι: Δάφνη Πανουργιά 
Μουσική διασκευή και βάρβιτος: Πέτρος Ταμπούρης 
Παίζει η ορχήστρα Συναυλία


Η "ΜΗΔΕΙΑ" ΤΟΥ Γ. ΧΕΙΜΩΝΑ ΣΕ ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ Δ. ΓΕΩΡΓΑΛΑ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
«…Αλλά πώς η τραγωδία καταφέρνει να πλησιάσει αυτή την οχυρωμένη συγκίνηση, που μονάχα η μουσική απ’ όλες τις τέχνες (με άλλους τρόπους, πιο άμεσους – από άλλες οδούς, πολύ πιο σύντομες) έχει την ευκολία να διαταράξει; Χάρη στο καίριο, πιστεύω, όργανό της – αυτό το Πένθος που είπα.
Το πένθος είναι η δεύτερη πρώτη ύλη, που περιβάλλει το δράμα και επενδύει τους ήρωές του. Κάτι πολύ περισσότερο: υπάρχει διάχυτος, αλλά ανεπαίσθητος στην ατμόσφαιρα ένας έρως του πένθους. (Είναι αυτονόητο ότι το πένθος για το οποίο μιλώ, είναι ένα είδος οντολογικής θλίψης, έχει μια μακρινή σχέση με το κανονικό πένθος που δικαιολογημένα καταπονεί τον ήρωα από έναν θάνατο ή μια ταπείνωση και δεν πρέπει να συγχέεται μαζί του.) Παρακολουθώντας από πολύ κοντά τον ήρωα, τον νιώθεις να αντιστέκεται, να αρνείται να παραιτηθεί – όχι ασφαλώς από την μεγάλη πράξη για την οποία είναι κλητός, αλλά από το άλγος: Είναι ένας εραστής του πένθους». 
Αυτά γράφει, μεταξύ άλλων, ο Γιώργος Χειμωνάς στην εισαγωγή του στην μετάφραση της Μήδειας του Ευριπίδη, που αριστοτεχνικά εκπόνησε και κυκλοφόρησε το 1990, πριν σχεδόν 30 χρόνια! 
Είχα μαγευτεί με την μετάφραση του Χειμωνά, μα τώρα είμαι μαγεμένος με την απόδοσή της στη σκηνή από τον Δημήτρη Γεωργαλά, στο Μπάγκειον. 
Και καθώς άκουγα τον λόγο του Χειμωνά, σκεφτόμουν πόσο ανέδειξε την ποιητικότητα του Χειμωνά ο Δ. Γεωργαλάς, τόσο που η μουσική (που μόνη αυτή απ' όλες τις τέχνες, κατά τον Χειμωνά, έχει την ευκολία να διαταράξει την οχυρωμένη συγκίνηση) έμοιαζε σχεδόν περιττή, αν και - με μικρό ρόλο- υποβλητική (του Πλάτωνα Ανδριτσάκη), καθώς το Πένθος κυριαρχούσε. 
Πώς κατάφερε ο Δ. Γεωργαλάς να χτίσει μια τέτοια τραγωδία «δωματίου», σ΄ ένα δωμάτιο εγκαταλελειμμένου ξενοδοχείου, με πέντε μόνο ηθοποιούς, χωρίς σκηνικά ή άλλα ευρήματα, παρά μόνο εκείνα που εξασφάλιζαν την «οικονομία» της παράστασης; Το έκανε γιατί είναι ένας «εραστής του πένθους». 
Για τον ήρωα της τραγωδίας, την Μήδεια, που ενσάρκωσε συγκλονιστικά η Τζούλη Σούμα, το πένθος "είναι η μοναδική όσο και φυσική κατάστασή του", λέει ο Χειμωνάς. Και συνεχίζει: «Παραπάνω: το πένθος παράγει και συνεχώς μεγεθύνει την απάνθρωπη τόλμη του. Ακόμα παραπάνω: ηδονίζεται από το πένθος. 
Αυτός ο αδιόρατος βαθύς έρωτας του πένθους μοιάζει να μεταγγίζεται και στα άλλα πρόσωπα του δράματος. όλοι κινούνται, με επικεφαλής τον ήρωα, αδιαμαρτύρητα, πειθήνια, μέσα στη θολή μνήμη μιας ανεπανόρθωτης (και εξάλλου αναπότρεπτης κάποτε) Πτώσης: αυτό πρέπει να είναι το τετελεσμένο που εννοούσα πριν – η βάναυση απόσπαση του ατομικού όντος από το κοινό είναι, δηλαδή η γέννηση του θανάτου. Και από αυτό το τετελεσμένο εφύτρωσε η συγκίνηση και πήρε την πρώτη της, την πιο καθαρόαιμη μορφή που είναι ένα πένθος. Έκτοτε, ό,τι θα συγκλονίζει τον άνθρωπο θα είναι πόνος. Και ό,τι θα ανασκάπτει τον πόνο θα είναι ηδονικό. 
Ώστε το τραγικό κατάγεται από προϊστορικές στην πνευματική διαδρομή του ανθρώπου – από προπατορικές απώλειες και καταδίκες της ύπαρξής του. Και αυτά τα προπατορικά στίγματα δεν έχουν γεννήσει την Ενοχή μας, όπως πιστέψαμε, αλλά μας έχουν εσαεί σφραγίσει με το Πένθος.» 
Η Μήδεια του Δ. Γεωργαλά είναι πενθηφόρος, αλλά με μια δύναμη ζωής! Γιατί κι ο θάνατος απαιτεί γενναιότητα και δεν είναι τυχαίο που στην παράσταση η Μήδεια δεν φαίνεται να σκοτώνει τα παιδιά της. Όταν τα σκοτώνει τα γεννάει! Αυτό είναι ένα καταπληκτικό εύρημα του Γεωργαλά, όχι θεατρικό, μα οντολογικό. Ό,τι γεννιέται πεθαίνει, αργά ή γρήγορα… 
Και οι πέντε ήσαν υπέροχοι: Τζούλη Σούμα (Μήδεια), Κυριακή Καραλουκά, Γιώργος Σταυριανός, Νίκος Δερτιλής, Σταύρος Γιαννακόπουλος. 
Λειτουργικά, από κάθε άποψη, και στιβαρά τα κοστούμια του Δημήτρη Ντάσιου. 
Είναι μια παράσταση καταλυτική! 
«Κάνουμε θέατρο για να πλουτίσουμε τους εαυτούς μας», έλεγε ο Κάρολος Κουν. 
Σε τέτοιες παραστάσεις, σαν την Μήδεια του Δ. Γεωργαλά, αυτό ισχύει στο ακέραιο και για τους συντελεστές αλλά και για τους θεατές. Θα έλεγα, παραφράζοντας τον Κουν, πως κάνουμε θέατρο όλοι μας, για να πενθήσουμε τους εαυτούς μας, ως ερασταί του πένθους…

Δευτέρα, 24 Ιουνίου 2019

ΟΙ ΦΩΤΙΕΣ ΤΟΥ ΑΗ ΓΙΑΝΝΗ ΤΟΥ ΚΛΗΔΟΝΑ

Ταινία "Μανταλένα" - Από την σκηνή με τις φωτιές του Αη Γιάννη (φωτ. Ταινιοθήκη της Ελλάδος)

Του φιλολόγου Γιάννη Γιγουρτσή
Δυό τραγούδια για την φωτιά 
Του Άη Γιάννη του Κλήδονα στις 24 Ιουνίου και εμείς, παιδιά τότε, ανάβαμε φωτιές στις γειτονιές που μεγαλώναμε αμέριμνοι. Γεμάτος αλάνες και πεύκα τότε ο Μασταμπάς, η όμορφη συνοικία που μεγάλωσα στο Ηράκλειο. Σε κάποια αλάνα μαζευόμασταν τα γειτονόπουλα, η παρέα, μα έρχονταν και κάποιοι από άλλες γειτονιές, παιδιά και παλικάρια. Πηδούσαμε από πάνω από τις φωτιές, και ας φοβόμασταν λίγο οι πιο μικροί στην αρχή που οι φλόγες ήταν ακόμα υψηλές. Καίγαμε και το στεφάνι που, αφού το σάξαμε με μαντηλήδες την Πρωτομαγιά και το κρεμάσαμε στην πόρτα του σπιτιού μας, περιμέναμε από την πρώτη μέρα την ώρα που θα ξεραθεί για να μπορέσουμε να το κάψουμε του Αη Γιαννιού. 
Τσουρουφλιζόμασταν και εμείς καμιά φορά στη φωτιά, βρώμιζαν τα ρούχα και μουτζουρώνονταν τα πρόσωπά μας από τον καπνό, μα γελούσαμε και χαιρόμασταν. Και ήταν ο παππούς εκεί, με τις ιστορίες του για τις μεγάλες φωτιές που άναβε στα μικράτα του εκεί στην Σμύρνη, κοτζαμάν φωτιές, με φλόγες θεόρατες που μόνο τα παλικάρια οι Βουρλιώτες, όπως εκείνος δηλαδή ήθελε να πει - αλλά δεν το 'λεγε έτσι φτηνά-, μπορούσαν να τις περάσουν. Τον θαύμαζα και τον καμάρωνα και σκεφτόμουν το παππού θεόρατο, νέο και όμορφο παλικάρι να πηδά τις φωτιές τ’ Αη Γιάννη, αυτός και οι φίλοι του. 
Μέχρι που ήρθε η άλλη η μεγάλη φωτιά να μην αφήσει τίποτε πίσω της. Μα για αυτή δεν ήθελε να μιλά ο παππούς. Μόνο τις μικρές και τις όμορφες φωτιές ήθελε να θυμάται. Την άλλη που τον έριξε «στ’ αγριεμένο κύμα, στ’ άδικο και στο κρίμα» δεν ήθελε να την συλλογιέται. Ο παππούς, περήφανος και αγωνιστής σ’ όλη του τη ζωή, ήθελε (έπρεπε) να κοιτάει μπροστά. 
Όταν κάποια στιγμή, πάντως, άκουσα το τραγούδι το συνέδεσα αμέσως με τον παππού και με τις ιστορίες του και ακόμα αυτόν θυμάμαι, όταν το ακούω. Μουσική υπόκρουση βέβαια στις φωτιές του Αη Γιάννη, μισό ιστορία, μισό παραμύθι, και εμένα, αδιόρατα, χωρίς να ξέρω το γιατί, να μου αφήνει μια γεύση γλυκόπικρη και να μου σφίγγει το στομάχι. Η νοσταλγία για κάτι που δεν έζησα, μα το 'βλεπα ζωντανά στα μάτια του παππού. 
«Ανάβουνε φωτιές στις γειτονιές του Αη Γιάννη. Αχ πόσα ξέρεις και μου λες που `χουν πεθάνει». 


Για το παιδί του τότε, πάντως, ήταν το βράδυ του Άη Γιάννη του Κλήδονα η απόδειξη πως πια το καλοκαίρι έμπαινε για τα καλά, τα μπάνια και οι διακοπές δεν θα είχαν τελειωμό. Δεν θα ξεχάσω ποτέ το καλοκαιρινό σούρουπο στον Μασταμπά, εκείνες τις μέρες, τότε που έβλεπες ακόμα τον Στρούμπουλα και την παραλία Λίντο (Αμμουδάρα την είπαν μετά), που παρακολουθούσες άνετα από το σπίτι σου τον ήλιο να γέρνει πίσω από την Ψηλορείτη, στα ρεθυμνιώτικα, την ώρα που ο αέρας γύριζε στεργιανός για να γλυκάνει την νύχτα που ερχόταν. 
Μετά σαν πέρασαν τα χρόνια δεν πηδούσαμε πια τις φωτιές, ατόνησε το έθιμο, στην πόλη σχεδόν σταμάτησε, και γιατί εμείς μεγαλώσαμε μα και γιατί οι αλάνες γινήκανε πολυκατοικίες και πού να ανάψεις πια φωτιες τ' Αη Γιαννιού . Σοβαρέψαμε όλοι μας, στεγνώσαμε. 
Περνούσε ο καιρός, κι άρχισα να μαθαίνω την ζωή από τα βιβλία και να ξεχνώ τις ιστορίες του παππού . Διάβασα τότε πως αυτά όλα είναι λέει αναμνήσεις από τελετουργίες αρχαίες για το θερινό ηλιοστάσιο, τον θρίαμβο της ημέρας και του καλοκαιριού, και πως διασώζουν στοιχεία πυρολατρείας και λατρείας του ήλιου. Μα οι χριστιανοί αργότερα, μεθοδικά κινούμενοι, όπως πάντα, συνέδεσαν το έθιμο για το αρχαίο έθιμο για το θερινό ηλιοστάσιο με τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο και την γέννησή του, έξι ακριβώς μήνες πριν από τον Χριστό. Ο Πρόδρομος, ο ήλιος που θα φωτίσει τον δρόμο ο οποίος θα οδηγήσει στον Σωτήρα. Με τον ίδιο τον Ιησού συνδέθηκε το χειμερινό ηλιοστάσιο με το τρομακτικό σκότος, την είσοδο στον χειμώνα μα και την ελπίδα της μέρας που σιγά σιγά αρχίζει να μεγαλώνει, αναφορά που παραπέμπει με τη σειρά της στην προσμονή του ανθρώπου για απελευθέρωση από το σκότος, από τον φόβο του θανάτου. Είχα χρόνια να δω να πηδάνε φωτιές, το είχα ξεχάσει σχεδόν πώς γίνεται, μέχρι που η σούστα που ανέβηκα στην ζωή μου, με έφερε τοίχο τοίχο, χωρίς σχεδόν να το καταλάβω, στα ίδια χώματα που κι ο παππούς παλικάρι άναβε κάποτε τις δικές του φωτιές. Και εκεί, γύρω στο τέλος Μαρτίου, στο Νεβρούζ των Κούρδων και των Αλεβιτών, στις γιορτές για τον ερχομό της Άνοιξης, είδα τους δρόμους να γεμίζουν πάλι με άλλα παλικάρια που πηδούσαν κι αυτά πάνω από τις μεγάλες φωτιές της γιορτής. Μα και στις 21 Ιουνίου, για το θερινό ηλιοστάσιο, πάλι παρόμοια έθιμα έχουν στην Ανατολία. 
Πάντα ο ήλιος, ζωοδότης και φοβερός, στοιχειό μεγάλο, θεός που πρέπει να τον λατρέψεις και να τον εξευμενίσεις, να τον έχεις μαζί σου. 
Δεν ξέρω αν τα χρόνια αυτά που μεσολάβησαν μπόρεσα να πετύχω κάτι, μα σαν αναθυμούμαι, κάθε φορά που βλέπω της φωτιές και πιάνω το νήμα από την αρχή, σκέφτομαι τον παππού, εικόνα αδρή και ασπρόμαυρη και συλλογιέμαι, πως αν με βλέπει, θα πρέπει να χαίρεται να βλέπει τον εγγονό του να ανάβει και να προσπαθεί να πηδήξει τις δικές του φωτιές, μικρές και μεγαλύτερες, εκεί που κάποτε ήταν ο δικός του τόπος. 
Το τραγούδι, πάντως, εξακολουθεί να φέρνει το ίδιο σφίξιμο στο στομάχι και μια αναπόφευκτη νοσταλγία, μόνο που τώρα ξέρω γιατί τη νιώθω, καθώς αναμνήσεις παλιές και νέες σμίγουν σε μια σύνθεση οικεία. Βλέποντας τις φωτιές από την απέναντι πλευρά πια, νιώθω τον κύκλο να κλείνει, σκέψεις και συναισθήματα να παίρνουν τη θέση τους... 
Να το ακούσετε και εσείς το τραγούδι. Όπως το ακούγαμε τότε, με τη νεανική φωνή του σπουδαίου ερμηνευτή του και χωρίς την απλοϊκή οπτικοποίηση των βιντεοκλίπ. Τίποτα, πέρα ίσως από το εξώφυλλο του δίσκου, γιατί η ψυχή ξέρει πως να αποτυπώσει τις πραγματικές εικόνες στη μνήμη, συλλογική και ατομική, και πώς να τις κρατήσει φυλαχτό και πολύτιμη παρακαταθήκη. 


Ιντερμέδιο: Στον ναό βρέθηκα τυχαία, είχα ξεχάσει τι μέρα ήταν. Είχα πάει για άλλη δουλειά στα πατριαρχεία, μα ήμουν εκεί όταν χτύπησε η καμπάνα για τον εσπερινό. Οι κληρικοί της αυλής, όσοι είχαν υπηρεσία στον ναό, πέρασαν από μπροστά μου, με χαιρέτησαν ευγενικά αλλά βιαστικά και μπήκαν μέσα για να ξεκινήσουν. Ο Πρωτοσύγκελλος πήρε τη θέση του πρωτοψάλτη, και οι περισσότεροι μαζί του στο χορό. Δέκα, το πολύ, άτομα ακόμα. Οι μισοί κλητήρες. Μπήκα και εγώ να ανάψω κερί και να φύγω. Πήγα να προσκυνήσω. Κοντοστάθηκα σαν είδα την εόρτιο εικόνα. Μια πλούσια εικονογραφικά, μέτρια καλλιτεχνικά και σπάνια θεματικά απεικόνιση της γέννησης του Ιωάννη. Γράφει πάντως πάνω για να μην μπερδευτεί κανείς «Το γενέθλιον του Προδρόμου». Η Ελισάβετ, ο Ζαχαρίας, η μαμμή, μια υπηρέτρια και ο μικρός Πρόδρομος που μόλις γεννήθηκε. Ξαφνικά έπαψα να βιάζομαι τόσο. Δεν μου έκανε καρδιά να φύγω. Χαμογέλασα. Έμεινα να απολαύσω την σύντομη και απέριττη μα πανέμορφη μέσα στην λιτότητά της ακολουθία. 
Έφυγα πλήρης. Στα αυτιά μου ηχούσε σήμερα ένα άλλο τραγούδι, το απολυτίκιο της ημέρας. «Προφήτα και Πρόδρομε, της παρουσίας Χριστού, αξίως ευφημήσαι σε, ουκ ευπορούμεν ημείς, οι πόθω τιμώντες σε, …». Παππού μου, σήμερα, το ξέρω, ήμασταν μαζί.


Υστερόγραφο: Όσο το σκέφτομαι καλύτερα, θαρρώ πως οι φωτιές του Αη Γιάννη, οι αφηγήσεις του παππού και ο λυγμός του τραγουδιού ήταν μια από τις κρυφές, τις μυστικές και υποσυνείδητες αιτίες που με έφεραν να ζήσω σε αυτό τον ευλογημένο τόπο. 
Και του χρόνου λέω να ανάψω και εγώ μια φωτιά αυτή την μέρα, για τον ήλιο που και πάλι θα θριαμβεύσει πάνω στο σκοτάδι, για το Αη Γιάννη και τον Κλήδονα, μα πάνω απ’ όλα για σένα, παππού.

Κυριακή, 23 Ιουνίου 2019

"Είκοσι τρεις του Θεριστή στου Πικραμένου την αυλή..."


Από το Romancero Gitano
Μίκης Θεοδωράκης-Federico Garcia Lorca
Ποιητική απόδοση: Οδυσσέας Ελύτης 

ΤΟΥ ΠΙΚΡΑΜΕΝΟΥ
Είκοσι τρεις του Θεριστή
στου Πικραμένου την αυλή
πάνε και λεν παν και του λένε:
αν το μπορείς δυστυχισμένε
Στο περιβόλι σου έβγα απόψε
και τα λουλούδια σου όλα κόψε

Γράψε στη θύρα σου σταυρό
βάλ' από κάτου τ' όνομά σου
τι θα φουντώσουν στα πλευρά σου
ταχιά τσουκνίδες κι αγριάδες

Πάρε κεριά πάρε λαμπάδες
τα χέρια μάθε να σταυρώνεις
και πάνου από την ερημιά
γέψου της νύχτας τη δροσιά
Τι πριν περάσουν μήνες δυο
θα κείτεσαι στα σάβανα

Στους ουρανούς ψηλά προβαίνει
ο Ταξιάρχης και πηγαίνει
πόχει το σύννεφο σπαθί
στράφτει και πάει και δε μιλεί

Κι είκοσι τρεις του Θεριστή
μέσα στην έρμη την αυλή
Τα μάτια ανοίγει ο Πικραμένος
της μοίρας ο σημαδεμένος
Κι είκοσι τρεις του Αυγούστου
γέρνει και τα σφαλεί.


ΑΠΥΘΜΕΝΗΣ ΥΠΟΚΡΙΣΙΑΣ ΤΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ

Παρών στην ημερίδα εναντίον του Οικουμενικού Πατριαρχείου ο κληρικός Αναστάσιος Γκοτσόπουλος

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Πηγαίνει ένας νέος να εξομολογηθεί και λέει στον πνευματικό του ότι βάζει την μητέρα του να λέει ψέματα στο τηλέφωνο όταν τον ζητούν, προκειμένου να αποφύγει ανεπιθύμητους: «Δεν είναι εδώ, λείπει». 
Και ο πνευματικός τον συμβουλεύει «αγιοπατερικά»: «Θα βγαίνεις για λίγο έξω από το σπίτι την ώρα που η μητέρα σου θα λέει ότι λείπεις. Έτσι δεν θα πρόκειται για ψέμα». 
Αυτή την «πατερική» γραμμή τήρησαν σήμερα στην ημερίδα των Αποτειχισμένων εναντίον του Οικουμενικού Πατριαρχείου για το Ουκρανικό, οι δύο κληρικοί της Εκκλησίας της Ελλάδος που δεν είναι αποτειχισμένοι, αργοί και ακοινώνητοι, ενώ θα έπρεπε: ο Αναστάσιος Γκοτσόπουλος, της Μητροπόλεως Πατρών, και ο Άγγελος Αγγελακόπουλος της Μητροπόλεως Πειραιώς. 
«Για λόγους ευνοήτους», όπως είπε ο αποτειχισμένος κληρικός Θεόδωρος Ζήσης, προβλήθηκε μαγνητοσκοπημένο βίντεο της ομιλίας του Αν. Γκοτσόπουλου, ενώ ο ίδιος ήταν παρών! Σε ερώτηση που του έγινε, μάλιστα, από άλλον ιερέα για το πώς κρίνει την στάση του μητροπολίτου Ναυπάκτου Ιεροθέου στο Ουκρανικό, εκείνος αρκέστηκε σε ένα «Δεν έχω απάντηση». 

Ο παριστάμενος στην ημερίδα Αναστάσιος Γκοτσόπουλος μίλησε μέσω βίντεο!

Ο κληρικός του Πειραιά Άγγελος Αγγελακόπουλος παρίστατο αυτοπροσώπως, αλλά την ομιλία του ανέγνωσε κάποιος κύριος, πάλι «για λόγους ευνοήτους». 
Η υποκρισία εδώ φτάνει στο απόγειό της. Καλά τους ανθρώπους τους κοροϊδεύουν ανερυθρίαστα, μα κοροϊδεύουν, όμως, ξεδιάντροπα και τον Θεό στο οποίο υποτίθεται πως πιστεύουν; 
Και όλοι οι παριστάμενοι στην θλιβερή αυτή ημερίδα έψαχναν τρόπους για να «καθαιρέσουν» τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο! 
Τους εύχομαι να βρουν ένα …αμίμητο τέχνασμα «για λόγους ευνοήτους», ώστε να νιώσουν «αγιοπατερικώς» πεπληρωμένοι.

Σάββατο, 22 Ιουνίου 2019

ΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΙΟΥΛΙΤΑΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ "ΕΠΙΚΕΝΤΡΟΝ"


Την Παρασκευή 21 Ιουνίου 2019 το απόγευμα στο αίθριο του βιβλιοπωλείου ΕΠΙΚΕΝΤΡΟΝ, στους Αγίους Αναργύρους, πραγματοποιήθηκε μια λιτή και ουσιαστική εκδήλωση, κατά την οποία η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου και ο συγγραφέας - μεταφραστής Αχιλλέας Κυριακίδης διάβασαν ποιήματα από τις δύο τελευταίες συλλογές της Ιουλίτας Ηλιοπούλου "Το Σπίτι" και "Το Ψηφιδωτό της Νύχτας" (ύψιλον/βιβλία). 
Τραγούδια του Γιώργου Κουρουπού, σε στίχους Ιουλίτας Ηλιοπούλου, και του Μάνου Χατζιδάκι απέδωσαν η Ελένη Τζατζιμάκη (φωνή) και η Αρετή Κοκκίνου (κιθάρα). 
Συντόνισε ο φιλόλογος και κριτικός λογοτεχνίας Αριστοτέλης Σαϊνης.


Η ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΚΛΗΤΟΥ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Διαβάζουμε πως την Τρίτη 25 Ιουνίου στις 6:30μ.μ. μπροστά από το Δημαρχείο της Βεροίας θα πραγματοποιηθεί η υποδοχή της Τιμίας Κάρας του Αποστόλου Ανδρέου και στην συνέχεια θα τελεστεί Δοξολογία στον Μητροπολιτικό Ναό των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου Βεροίας. Η τιμία κάρα θα παραμείνει για προσκύνηση των πιστών μέχρι την Κυριακή 30 Ιουνίου 2019. 
Η Κάρα του Πρωτοκλήτου μεταφέρεται από την Πάτρα στην Βέροια για να …στολίσει τα ΚΕ’ Παύλεια, που διοργανώνει η Μητρόπολη Βεροίας. 
Ο μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος συνεχίζει ακάθεκτος την πολιτική του να μεταφέρει την Τιμία Κάρα και εντός Ελλάδος όπου του ζητηθεί. Μια πρακτική που θέσπισε ο ίδιος και δεν υπήρχε για 40 χρόνια στην Εκκλησία των Πατρών. Καταγράφουμε, για λόγους ιστορικούς, πότε η Τιμία Κάρα εξήλθε των Πατρών, από το 1964, οπότε επέστρεψε από τη Ρώμη, ως τις μέρες μας. 
- Επί Μητροπολίτου Πατρών Κωνσταντίνου (Πλατή) – ο οποίος είναι και ο ιεράρχης επί των ημερών του οποίου επέστρεψε η Κάρα - η Κάρα του πολιούχου Αγίου Ανδρέου μεταφέρθηκε στην Κύπρο το 1967, επί αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ'. Τότε είχε εκτεθεί για προσκύνημα στη Μονή του Αποστόλου Ανδρέα στην κατεχόμενη σήμερα Καρπασία και η υποδοχή της Κάρας είχε γίνει στο λιμάνι της Αμμοχώστου. 
- Επί Μητροπολίτου Πατρών Νικοδήμου (Βαλληνδρά), η Κάρα ταξίδεψε και πάλι στην Κύπρο (1987) και στη Ρουμανία (1996). Στο Ιάσιο υποδέχθηκε την Κάρα ο τότε Μητροπολίτης Μολδαβίας, νυν Πατριάρχης Ρουμανίας Δανιήλ. Επίσης, η Κάρα μεταφέρθηκε στο Κίεβο της Ουκρανίας το 2001, οπότε την συνόδευσε ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος. Στην τριαντάχρονη αρχιερατεία του Πατρών Νικοδήμου (1974-2004), η Τιμία Κάρα εξήλθε της πόλεως τρεις φορές και μεταφέρθηκε σε χώρες που θεωρούν τον Απόστολο Ανδρέα φωτιστή τους. 
- Επί μητροπολίτου Πατρών Χρυσοστόμου (Σκλήφα), και σε ένα διάστημα δεκατεσσάρων ετών η Κάρα μεταφέρθηκε στη Ρουμανία (2011), στην Κύπρο (2013) και – για πρώτη φορά – σε Μητροπόλεις της Εκκλησίας της Ελλάδος: Μητρόπολη Σερρών (2008), Μητρόπολη Καισαριανής (2012), Μητρόπολη Μαντινείας (2014), Μητρόπολη Πειραιώς (2018), Μητρόπολη Βεροίας (2019). 
Επίσης, επί ημερών του νυν μητροπολίτου Χρυσοστόμου μεταφέρθηκε – για πρώτη φορά εκτός Πατρών – στη Ρωσία ο Σταυρός του μαρτυρίου του Πρωτοκλήτου και σε μια μεγάλη περιοδεία εκτέθηκε σε προσκύνημα από τους πιστούς στην Αγία Πετρούπολη, στη Μόσχα, στο Κίεβο της Ουκρανίας και στο Μινσκ της Λευκορωσίας (2013). Κι ακόμα έχουμε την μεταφορά αποτμημάτων δακτύλου του Αγίου Ανδρέου – που ο Πατρών Χρυσόστομος έφερε στην επιφάνεια - τόσο στο εξωτερικό (Κύπρο και Ρουμανία) όσο και στο εσωτερικό (Μητρόπολη Τρίκκης κ.α.). 
Γνωρίζω ότι αυτά που καταγράφω δεν συγκινούν κανέναν. Όμως, το επ’ εμοί ως πατρινός και ως θεολόγος καταγγέλλω, για λόγους ιστορικούς, αυτή την πρακτική που δεν έχει καμία σχέση ούτε με την πατρινή παράδοση ούτε βέβαια με την εκκλησιαστική. Τα λείψανα των αγίων δεν υπάρχουν για να …στολίζουν τις τελετές μας. Δεν υπάρχουν για να τα περιφέρουμε αενάως τήδε κακείσε, με διάφορες προφάσεις κάθε φορά. Υπάρχουν για να απόκεινται όπου κείνται και για να μας μεταφέρουν το μήνυμα της κοινής Αναστάσεως εν τη εσχάτη ημέρα. Δε νομίζω ότι πάει κάποιου ο νους του σ’ αυτό το γεγονός, μεταφέροντας ιερά λείψανα από δω κι από κει. 
Η κατάσταση, βέβαια, στην Πάτρα ξέφυγε και πλέον δεν υπάρχει γυρισμός. Ο Πατρών Χρυσόστομος θα συνεχίζει απτόητος να χρησιμοποιεί τα λείψανα του Αγίου Ανδρέου για την προσωπική του πολιτική.

“ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ” ΚΑΡΡΕΡ, 190 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ (1829-2019), ΑΠΟ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΟΛΩΜΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΦΑΝΩΝ ΖΑΚΥΝΘΙΩΝ


Το Μουσείο Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Μουσικής - 21 Ιουνίου, κοιτά πίσω και γεμάτο ικανοποίηση καμαρώνει το έργο της ψηφιοποίησης των Αρχείων Παύλου Καρρέρ. Πέρα από τα προσωπικά αντικείμενα, το πιάνο και παρτιτούρες του πρώτου Έλληνα μουσουργού που βρίσκονται σε ειδική προθήκη στην μόνιμη έκθεση του, τα ψηφιοποιημένα αρχεία του Καρρέρ παρουσιάζονται σε μέρη ανά κατηγορίες, εδώ και δύο χρόνια από τον πιανίστα Διονύση Σεμιτέκολο, ο οποίος τα μελέτησε και τα εκτέλεσε, ορισμένα κομμάτια για πρώτη φορά, στο κοινό της Ζακύνθου και όχι μόνο. Οι μέχρι στιγμής πέντε «μικρές συναυλίες» ξεκίνησαν από τις αρχές του 2018 και συνεχίζουν…


• Ιανουάριος ’18: «Έργα για τέσσερα χέρια», Διονύσης Σεμιτέκολος και Βέρα Στραβοπόδη στο πιάνο, και παρουσίαση του έργου της ψηφιοποίησης από την Διευθύντρια του Μ. Σ.&Ε. Ζ. Κατερίνα Δεμέτη (η εκδήλωση παρουσιάστηκε και στη Κεφαλονιά στα πλαίσια του ΙΑ’ Διεθνούς Πανιονίου Συνεδρίου, τον Μάιο του ίδιου έτους), 
• Ιούνιος ’18 και Ιανουάριος ‘19: «Έργα της Ιταλικής περιόδου, Α′ και Β′ μέρη» με την συμμετοχή του Συγκροτήματος Υακίνθη σε χορούς εποχής και επεξηγηματική εισήγηση από τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος του Μ. Σ.&Ε. Ζ. Ιωάννη Στεφ. Παπαδάτου, 
• Μάιος του ’19: «Τα χρονολογημένα χειρόγραφα, Α′ μέρος», με επεξηγηματική εισήγηση από τον Α′ Αντιπρόεδρο του Δ. Σ. του Ιδρύματος Διονύση Σέρρα. Τον Ιούνιο του 2019, το Μουσείο μας έχει την τιμή να σας προσκαλεί στο δεύτερο μέρος της παρουσίασης των χρονολογημένων έργων Καρρέρ. Αυτή η πέμπτη κατά σειρά εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 22/6, στις 21:00, στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Ζακύνθου. Τα έργα θα παρουσιάσει, για ακόμη μια φορά, ο πιανίστας Διονύσης Σεμιτέκολος, ενώ τη βραδιά θα προλογίσει ο Πρόεδρος Ιωάννης Στεφ. Παπαδάτος. 
Με αυτή τη συναυλία, του Μουσείο Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων συμμετέχει στους εορτασμούς για τη Παγκόσμια Ημέρα Μουσικής, που εορτάζεται σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, το διάστημα 21-23 Ιουνίου 2019, με την «Ευρωπαϊκή Γιορτή της Μουσικής», θεσμός ο οποίος κλείνει φέτος τα 20 χρόνια του. 
Όλες αυτές οι εκδηλώσεις, εντάσσονται στους εορτασμούς για την συμπλήρωση 190 χρόνων από την γέννηση του Παύλου Καρρέρ (12/5/1829). 
Τα εκάστοτε digital artworks και το artwork-compination, είναι βασισμένα στη προσωπογραφία του συνθέτη που εκτίθεται στην Α′ Αίθουσα Επιφανών Ζακυνθίων, και σχεδιάστηκαν ε ι δ ι κ ά για τις συναυλίες και τα 190 χρόνια του Καρρέρ αντίστοιχα, από τον Ιωάννη-Πορφύριο Καποδίστρια.


Παρασκευή, 21 Ιουνίου 2019

FLAMENCO DE CAMARA ΜΕ ΕΝΑ ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΟ ΤΡΙΟ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Οι Έλληνες μπορούν να κάνουν τα πάντα! 
Ακόμα και φλαμένκο σαν γνήσιοι Ισπανοί. 
Η μικρή, αλλά πολύ δυνατή εμπειρία μου από την συνεργασία μου με τον μεγάλο Ισπανό χορογράφο και χορευτή φλαμένκο Israel Galvan, μου επιτρέπει να εκθειάσω την χθεσινή (20-6-2019) παράσταση «Flamenco de Camara” της Γιώτας Πεκλάρη στο Ίδρυμα Θεοχαράκη. 
Η Γιώτα Πεκλάρη (χορός), ο Γιώργος Βαλίρης (κιθάρα) και η Δροσιά Χαρίση (τραγούδι), μας χάρισαν μια έντονη θερινή βραδιά, με ρυθμό και εσωτερικό παλμό, καθώς είχαμε ενώπιόν μας ένα δυναμικό τρίο, απελευθερωμένο από περιττά στοιχεία, που αναζητά τον πυρήνα που διαμορφώνει το φλαμένκο και αφηγείται με αμεσότητα. Αυτό το εκπληκτικό τρίο ήταν αρκετό για την μέθεξη. Η τέχνη λίγα χρειάζεται για ν’ ανθίσει. Για να μην πω, μόνο ένα: την αλήθεια. Και οι τρεις καλλιτέχνες υπηρέτησαν την αλήθεια του φλαμένκο και της ύπαρξής τους. 
Εφτά μαγικά μέρη αποτελούσαν το πρόγραμμα της βραδιάς. Σοφά επιλεγμένα και εξόχως αντιπροσωπευτικά του είδους: Solea por buleria, Tangos de Malaga, Guajira, Bambera, Zambra, Granaina, Seguirilla. 
Η Γιώτα Πεκλάρη, ο Γιώργος Βαλίρης και η Δροσιά Χαρίση …έσταζαν φλαμένκο. Αβίαστα μα δυνατά! Χωρίς επιτήδευση αλλά σε όλο τους το μεγαλείο! Μια τελετουργία που απέδιδε την ιερή ανδαλουσιανική παράδοση. Πηγαίνοντάς μας σε ρίζες αρχέγονες. 
Και οι τρεις καλλιτέχνες έχουν θητεύσει για χρόνια και με σοβαρότητα στην παράδοση του φλαμένκο. Έχουν μείνει καιρό στους τόπους της νότιας Ισπανίας που αυτό ανθεί κι έχουν μπολιαστεί με τον ήχο του και το ήθος του. Κι αυτό φάνηκε στο flamenco de Camara. 
Εύχομαι σύντομα να ξαναγευτούμε μια τέτοια εμπειρία και να ξαναμαγευτούμε, γιατί το φλαμένκο είναι πράγματι ένα εξαιρετικά αριστοτεχνικό μουσικό είδος με λαϊκό και «μαγικό» χαρακτήρα.

Iwona Glinka: Βραβευμένα TWO MINUTES


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Παγκόσμια ημέρα μουσικής σήμερα, 21 Ιουνίου, και τι καλύτερο από το να παρουσιάσουμε έναν καταπληκτικό ψηφιακό δίσκο της σπουδαίας σολίστ στο φλάουτο Ιβόνας Γκλίνκα: TWO MINUTES. 
Μετά τον δίσκο με κομμάτια για φλάουτο του ενός λεπτού, τώρα η Ιβόνα Γκλίνκα μας χαρίζει συνθέσεις δίλεπτες. Προσεκτικά επιλεγμένες, αντιπροσωπευτικές και εξαιρετικά παιγμένες από την ίδια, η οποία παίζει piccolo, flute, alto flute, bass flute. 
Στο cd One Minute, η Ιβόνα αποδίδει 60 (!) διαφορετικά έργα για φλάουτο, με διάρκειες, το κάθε ένα, λίγο πάνω ή λίγο κάτω από το ένα λεπτό! Μάλιστα, αυτά τα έργα αφορούν σε 42 συνθέτες, που προέρχονται από 17 χώρες! Από τα 60, τα 15 έργα είναι ελλήνων συνθετών. 
Στο cd Two Minutes, η σολίστ ερμηνεύει 53 κομμάτια από 40 συνθέτες, από 14 χώρες! Και 14 έργα ελλήνων συνθετών. Γι’ αυτό πριν λίγες μέρες της απονεμήθηκε το διεθνές βραβείο Global Music Awards, που σημαίνει: Εξαιρετικό επίτευγμα - ασημένιο μετάλλιο σε τρεις κατηγορίες: σύγχρονη κλασική, άλμπουμ και μουσικός (φλάουτο), για το άλμπουμ Two minutes για δύο φλάουτα. 


Το ξεχωριστό στην περίπτωση της Ιβόνας Γκλίνκα είναι ότι τις μουσικολογικές της σπουδές (έχει κάνει διδακτορικό πάνω στα έργα ελλήνων συνθετών για φλάουτο) τις σαρκώνει σε μουσική, οικουμενική και ελληνική. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η σύγχρονη μουσική για φλάουτο της οφείλει πολλά, καθώς η ίδια προκάλεσε πάμπολλες συνθέσεις, τις οποίες, στη συνέχεια, ερμήνευσε. Συνθέσεις για σόλο φλάουτο ή σε συνδυασμό με άλλα όργανα, ξένων και ελλήνων συνθετών. Ειδικά για την ελληνική μουσική παραγωγή, ποιος θα το ‘λεγε πως μια Πολωνέζα θα μας άνοιγε τα μάτια, τόσο μουσικολογικά όσο και από πλευράς ερμηνείας έργων για φλάουτο. 
Της εύχομαι να είναι πάντα το ίδιο ακατάβλητη και ακαταπόνητη, συνεχίζοντας το σπουδαίο οικουμενικό μουσικό έργο της.
Στο διαδίκτυο μπορείτε, αγαπητοί συνοδίτες, να ακούσετε πολλά από το έργα του βραβευμένου δίσκου της Ιβόνα Γκλίνκα. Εδώ παραθέτουμε, ενδεικτικά, δύο από αυτά.

"Άγιος ο Έρωτας, Άγιος ο Καημός, Άγιος ο Θάνατος, ελέησον ημάς"


Aκούω την μεγάλη Μαρία Φαραντούρη να τραγουδάει Μίκη Θεοδωράκη με την περίφημη Ορχήστρα των Χρωμάτων, που ίδρυσε ο Μάνος Χατζιδάκις - και δεν υπάρχει πια...- και διευθύνει ο Μίλτος Λογιάδης. Πρόκειται για ηχογράφηση συναυλίας που πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και κυκλοφορήθηκε από την Legend. 
H Μαρία Φαραντούρη με συγκινεί πάντα. Όπως και ο Μίκης Θεοδωράκης. Συνέλαβα τον εαυτό μου να ακούει, κάποιες χρονικές περιόδους, περισσότερο Θεοδωράκη από Χατζιδάκι - εγώ ο Χατζιδακικός!
Τα τραγούδια που ερμηνεύει στο δίσκο αυτό η Φαραντούρη γνωστά και αγαπημένα. Τα 'χει πει χιλιάδες, ίσως, φορές. Το ξεχωριστό στοιχείο εδώ είναι ότι η υπέροχη, πλατιά φωνή της δένει με την Ορχήστρα των Χρωμάτων, για την οποία έκαναν ειδικές και εμπνευσμένες ενορχηστρώσεις των τραγουδιών του Θεοδωράκη οι εξαιρετικοί μουσικοί Τάσος Καρακατσάνης, Γιάννης Σαμπροβαλάκης και Κώστας Γανωσέλης.
















Ξεχωρίζω δύο τραγούδια σε στίχους του Πατρινού και φίλου ποιητή Διονύση Καρατζά: Δέντρα νερού και Αυτοκτονία εφέδρου μηνός από τα Λυρικότερα. Ο ίδιος ο Θεοδωράκης  έχει δηλώσει πως "με τα "Λυρικότερα" του Διονύση Καρατζά, καθώς και με τη "Βεατρίκη" του ίδιου ποιητή, έκανα στην αρχή της δεκαετίας του '80 τη στροφή στα τραγούδια μου, εγκαταλείποντας κατά ένα μεγάλο μέρος τα λαϊκίζοντα στοιχεία και πηγαίνοντας προς μια περισσότερο έντεχνη ως προς τη μορφή και λυρική ως προς το περιεχόμενο μουσική γραφή".
Τα Λυρικότερα πρωτοκυκλοφόρησαν στη Γερμανία, όπου και ηχογραφήθηκαν την άνοιξη του 1996, και έτυχαν θερμής υποδοχής από κοινό και κριτικούς. Στην Ελλάδα δε νομίζω πως αυτός ο κύκλος τραγουδιών έχει προσεχθεί όπως θα 'πρεπε. Στην δε Πάτρα, τη γενέτειρα του Δ. Καρατζά, στην πόλη που συνειδητά ζει ο ποιητής, δεν έχει γίνει, απ' όσο γνωρίζω, μια συναυλία με την Μαρία Φαραντούρη να τραγουδάει τους μελοποιημένους από τον Μίκη στίχους του.
Ας είναι... Εγώ κρατώ βαθειά μέσα μου την φωνή της Φαραντούρη να τραγουδάει μοναδικά το υπέροχο ασματικό τρισάγιο του Διονύση Καρατζά: "Άγιος ο Έρωτας, Άγιος ο Καημός, άγιος ο θάνατος, ελέησον ημάς".


Πέμπτη, 20 Ιουνίου 2019

ΚΛΗΡΙΚΟΙ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ: «Θα συντρίψουμε τις σχισματικές και αιρετικές προσπάθειες του κ. Βαρθολομαίου»


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
«Θα συντρίψουμε τις σχισματικές και αιρετικές προσπάθειες του κ. Βαρθολομαίου», είναι ένα από τα χαρακτηριστικά συνθήματα που υπάρχουν στο διαφημιστικό βίντεο της ημερίδας με θέμα «Το Ουκρανικό Αυτοκέφαλο και η νέα Εκκλησιολογία του Φαναρίου», που θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 22 Ιουνίου 2019 στην Θεσσαλονίκη και διοργανώνεται από αποτειχισμένους, ακοινώνητους και σε αργία κληρικούς της Βορείου Ελλάδος, με την συμμετοχή των κληρικών Αναστάσιου Γκοτσόπουλου (Μητρόπολη Πατρών) και Άγγελου Αγγελακόπουλου (Μητρόπολη Πειραιώς). 
Είναι, επίσης, χαρακτηριστικό ότι στο διαφημιστικό βίντεο φαίνεται και ο νέος Αρχιεπίσκοπος Αμερικής κ. Ελπιδοφόρος, ο οποίος θεωρείται από τους διοργανωτές ως «αρχιτέκτονας» της Αυτοκεφαλίας της Εκκλησίας της Ουκρανίας. Στην ημερίδα θα μιλήσει και ο Χαράλαµπος Μηνάογλου, ∆ρ. Νεότερης Ιστορίας, ο οποίος δίνει, με το θέμα του, το στίγμα της ημερίδας: «Το Φανάρι ως πιόνι της αµερικανικής πολιτικής :Οι γεωπολιτικές συνέπειες του ουκρανικού σχίσµατος».
Δύσκολα θα πιστέψει κανείς ότι η εν λόγω «πολεμικού χαρακτήρα» ημερίδα δεν έχει την στήριξη της Μόσχας, αν λάβει υπ’ όψη του ότι κείμενα του κληρικού Αναστάσιου Γκοτσόπουλου, που υπεραμύνονται των ρωσικών θέσεων και ασκούν δριμεία κριτική στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, έχουν αναρτηθεί στην επίσημη ιστοσελίδα του Τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας.


Τετάρτη, 19 Ιουνίου 2019

ΠΑΦΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ: ΟΧΙ ΣΤΗΝ "ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΗ" ΜΠΛΟΥΖΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΪΣΙΟΥ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Από χρόνων και επανειλημμένως έχουμε εκφράσει την πλήρη αντίθεσή μας στην περιαγωγή ιερών λειψάνων, κειμηλίων και εικόνων ανά την οικουμένη, γεγονός το οποίο τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει διαστάσεις επιδημίας. 
Δεν υπάρχει κανένας λόγος – ούτε θεολογικός ούτε άλλος – για μια τέτοια κινητικότητα, την ώρα μάλιστα που όλη αυτή η κατάσταση γίνεται αντικείμενο χλεύης από εκείνους που τους δίνεται πλέρια η ευκαιρία να κατηγορήσουν την Εκκλησία και τους πιστούς της για μύρια όσα. 
Οι πιστοί φαίνεται πως έχουν καταντήσει «καταναλωτές» λειψάνων! Όσα και να τους δώσεις δεν χορταίνουν! Με την συνειδητή πίστη να εξορίζεται στο …ασυνείδητο. 
Το πράγμα παράγινε με τον γέροντα Παϊσιο τον Αγιορείτη, ειδικά μετά την αγιοκατάταξή του από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. 
Από τις παντόφλες και τη ζώνη του μέχρι ένα «άφθαρτο» κάστανο, «προσκύνησαν» οι πιστοί σε διάφορα μέρη της Ελλάδος. 
Να που βρέθηκε ένας ιεράρχης, ο Πάφου Γεώργιος, της Εκκλησίας της Κύπρου, να βάλει φρένο στις άλογες ορέξεις μοναχού τινός – εν όψει της μνήμης του αγίου Παϊσίου – ο οποίος σκόπευε να εκθέσει σε προσκύνημα μια «θαυματουργή μπλούζα» του αγίου. 
Το αυστηρό και σοβαρό γράμμα του Πάφου Γεωργίου δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα της Μητροπόλεως και έχει ως εξής: 
Μοναχόν Εφραίμ 
Ιερά Μονή Αγίου Εφραίμ 
Τ.Κ. 8545 
Πάφο 
Αγαπητέ, π. Εφραίμ, 
Είδαμε, με έκπληξη, να κυκλοφορεί, χωρίς προηγούμενη άδεια της Ιεράς Μητροπόλεως Πάφου, ανακοίνωσή σας, για μεταφορά στη Μονή και έκθεση σε "λαϊκό προσκύνημα" της "Μυροβλύζουσας και θαυματουργού Μπλούζας του Αγίου Παϊσίου του Αγιορείτου". 
Γνωρίζετε πολύ καλά ότι χωρίς την προηγούμενη άδεια και ευλογία της Μητροπόλεως κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει. Γι’αυτό και σας καλούμε να περάσετε από την Ιερά Μητρόπολη, τόσο εσείς όσο και η κυρία Τριάδα Καργιανιώτου που, κατά την ανακοίνωση, θα μεταφέρει την "μπλούζα", για τις απαραίτητες επεξηγήσεις και την εξασφάλιση της σχετικής άδειας. 
Η Ιερά Μητρόπολη θα ερευνήσει για τη γνησιότητα του μεταφερόμενου αντικειμένου και θα προσπαθήσει να προστατεύσει τους πιστούς από τυχόν παραπλάνηση ή/ και οικονομική εκμετάλλευση. 
Χωρίς την ως άνω γραπτή άδεια ΑΠΑΓΟΡΕΥΟΥΜΕ την έκθεση στη Μονή οποιουδήποτε αντικειμένου. Θα ειδοποιηθεί προς τούτο και η Αστυνομία προς λήψη των κατάλληλων μέτρων.
Μετ’ευχών, 
Ο Πάφου Γεώργιος 
Κοινοποίηση 
1. Αστυνομικό Διευθυντή Πάφου 
2. Ιερείς Ιεράς Μητροπόλεως Πάφου 


Ακόμα κι αν «μπλούζα» του αγίου αποδεικνυόταν αληθινή, τέτοιου είδους προσκυνήματα θα έπρεπε να απαγορεύονται από την Εκκλησία. Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν μπορεί να ξεπέφτει σε μια μαγική υπόθεση της λατρείας αντικειμένων. Η όλη ιστορία της ατέρμονης μεταφοράς και περιαγωγής ιερών κειμηλίων στις μέρες μας, αποκαλύπτει μια Εκκλησία γυμνή πνευματικότητος. Δυστυχώς, η συνάντηση με το λείψανο του αγίου - όπως γίνεται σήμερα - αποκλείει την συνάντηση με το μυστήριο…

Τρίτη, 18 Ιουνίου 2019

Η "ΜΗΔΕΙΑ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ ΣΕ ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ ΔΗΜΗΤΡΗ ΓΕΩΡΓΑΛΑ


π.α. ανδριόπουλος

Η «Μήδεια» του Ευριπίδη ανεβαίνει από τις 20 Ιουνίου και για 10 μόνο παραστάσεις στην καρδιά της πόλης, στην Ομόνοια και το ατμοσφαιρικό ξενοδοχείο «Μπάγκειον». 
Η παράσταση παρουσιάστηκε για πρώτη φορά, πριν δύο χρόνια,στο Εθνικό Θέατρο της Χάγης, STET- the English Theatre, όπου για πρώτη φορά ακούστηκε η τραγωδία στα ελληνικά και απέσπασε διθυραμβικές κριτικές. 
Την σκηνοθεσία υπογράφει ο Δημήτρης Γεωργαλάς, ο οποίος εδώ και δύο χρόνια μετά το πρώτο ανέβασμα, συνεχίζει να πειραματίζεται και να δουλεύει πάνω στον λόγο του Ευριπίδη με την εξαιρετική μετάφραση του Γιώργου Χειμωνά, η οποία επιμένει να ερμηνεύει την ιστορία με ψυχαναλυτική προσέγγιση. 
Μια μετάφραση, άμεση και ποιητική, που εμπεριέχει την προσωπική του θεώρηση και επιχειρεί να πλησιάσει την ψυχή των ηρώων.
Την μετάφραση του Χειμωνά την διάβασα σαν πρωτοβγήκε. Με είχε κυριεύσει, κυριολεκτικά! 
Ο Δημήτρης Γεωργαλάς είναι φιλόλογος και μουσικός, επίσης. Άρα διαθέτει όλα τα απαραίτητα εφόδια για να προσεγγίσει ένα τέτοιο απαιτητικό έργο.
Ο Δημήτρης είναι φίλος απ' τα φοιτητικά μας χρόνια. Δούλεψε σκληρά στο θέατρο, το οποίο αγάπησε βαθιά από την αρχή. Εκπτώσεις δεν έκανε ποτέ. Άρα, αυτό που κομίζει σε κάθε παράστασή του είναι η ίδια η αλήθεια του. Αναμετριέται κάθε φορά με τον εαυτό του. Μου αρέσει διότι είναι αρκετά σνομπ, αν και δεν είναι στις προθέσεις του. Μακριά απ' αυτόν η κολακεία του κοινού. Μόνη του έγνοια το θέατρο για την ψυχή του, που θα ΄λεγε κι ο Κουν.


Στο σημείωμα του σκηνοθέτη διαβάζουμε: 
"Η πρώτη φορά που ασχολείσαι με την αρχαία τραγωδία, είναι σαν μια πρώτη εξερεύνηση ενός οικείου –άγνωστου τόπου. Υπάρχουν πολλά να δεις και να σε τραβήξουν μέσα στη δίνη της και πολλά που σου αποκαλύπτονται όταν έχεις φύγει από εκεί και σε κάνουν να θες να ξαναγυρίσεις. 
-Η Μήδεια δεν είναι η ιστορία ενός άντρα και μιας γυναίκας. 
-Είναι ο πρώτος πόλεμος ή ο πρώτος Γάμος μεταξύ του ΑΝΤΡΑ και της ΓΥΝΑΙΚΑΣ. -Είναι η ρήξη μεταξύ δύο ισχυρών πολιτισμών. 
-Είναι η αναμέτρηση, η καταδικασμένη, του ανθρώπου με τη φύση και με το «θείο». 
-Είναι, για μένα, ένα αρχέγονο μυστήριο απ’ το οποίο βγαίνεις σοκαρισμένος και καθαγιασμένος. Ο θεός Έρωτας, σαν άλλος Διόνυσος, αποκαλύπτεται και επιβάλλεται μέσα από πράξεις καταλυτικές για την ανθρώπινη ψυχή. 
Η πρώτη ευκαιρία μου δόθηκε από το θέατρο STET– the English Theatre και το Εθνικό Θέατρο της Χάγης, όπου παρουσιάστηκε πρώτη φορά στα ελληνικά η τραγωδία του Ευριπίδη, πριν δυο χρόνια στα πλαίσια του φεστιβάλ Μήδειας που έγινε εκεί. Η παράσταση εκείνη παρουσιάζεται τώρα στο ΜΠΑΓΚΕΙΟΝ. Από τότε η προσέγγιση οφείλει να έχει πάει πιο βαθιά. Τόσο για μας όσο και για τους θεατές, η «Μήδεια» είναι ο ΤΟΠΟΣ μέσα μας όπου θα θελήσουμε σίγουρα να ξαναγυρίσουμε."



Ηθοποιοί: Τζούλη Σούμα (Μήδεια), Κυριακή Καραλουκά, Γιώργος Σταυριανός, Νίκος Δερτιλής, Σταύρος Γιαννακόπουλος. 
Μουσική: Πλάτων Ανδριτσάκης 
Κοστούμια: Δημήτρης Ντάσιος 
Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης 
Χορογραφίες- Επιμέλεια Κίνησης: Φαίδρα Σούτου 
Φωτογραφίες: Αγγελική Κοκκοβέ

Η ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΠΑΤΡΩΝ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ ΥΠΕΡ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
patrasevents
Ο μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος θα ταξιδέψει στις Η.Π.Α. προκειμένου να παραστεί στην ενθρόνιση του νέου Αρχιεπισκόπου Αμερικής κ. Ελπιδοφόρου, το ερχόμενο Σάββατο 22 Ιουνίου 2019. 
Ο Αμερικής κ. Ελπιδοφόρος θεωρείται από τους ιεράρχες του Οικουμενικού Πατριαρχείου που στήριξαν έργω και λόγω την Αυτοκεφαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας, η οποία χορηγήθηκε από το Φανάρι στις 6 Ιανουαρίου 2019. 
Μάλιστα, είναι χαρακτηριστικό ότι ο Πρόεδρος του Τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας, μητροπολίτης Βολοκολάμσκ Ιλαρίων, σχολίασε στα social media την εκλογή του νέου Αρχιεπισκόπου Αμερικής ως εξής: "Ο Μητροπολίτης Ελπιδοφόρος που είναι ο πρώτος ιδεολόγος της νομιμοποίησης του Ουκρανικού σχίσματος, και πρώτος μισητής της Εκκλησίας της Ρωσίας στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, έγινε επικεφαλής της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αμερικής". 
Την ίδια ώρα, λοιπόν, που ο μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος θα παρίσταται στην ενθρόνιση του νέου Αρχιεπισκόπου Αμερικής, στη Ν. Υόρκη, ο κληρικός της Μητροπόλεως Πατρών Αναστάσιος Γκοτσόπουλος θα συμμετέχει σε ημερίδα στην Θεσσαλονίκη, η οποία διοργανώνεται από αποτειχισμένους (δηλ. ακοινώνητους και σε αργία) κληρικούς της Βορείου Ελλάδος, με θέμα: «Το Ουκρανικό Αυτοκέφαλο και η νέα Εκκλησιολογία του Φαναρίου». Τόσο ο κληρικός της Πάτρας όσο και οι λοιποί συμμετέχοντες στην ημερίδα, έχουν επιτεθεί με σφοδρότητα (κατά τη συνήθη τακτική τους) στο Οικουμενικό Πατριαρχείο για το ζήτημα της Αυτοκεφαλίας της Ουκρανίας – συντασσόμενοι απολύτως με την Ρωσική πλευρά - και η ημερίδα αυτή φαίνεται πως αποτελεί την κορύφωση της πολεμικής τους. 
Ταυτόχρονα, λοιπόν, την ίδια ημέρα, Σάββατο 22 Ιουνίου, η Μητρόπολη Πατρών υπέρ του Οικουμενικού Πατριαρχείου πέραν του Ατλαντικού και κατά του Οικουμενικού Πατριαρχείου εντός Ελλάδος.

Δευτέρα, 17 Ιουνίου 2019

"Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΠΗΓΗ ΕΜΠΝΕΥΣΗΣ" ΣΤΟ 3ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗ ΧΙΟ


Πρόκειται, ίσως, για την μεγαλύτερη περιφερειακή διοργάνωση του καλοκαιριού και μάλιστα με ιδιαίτερες απαιτήσεις και υψηλά standards. 
Για τρίτη χρονιά, η ΜΟΥΣΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ, ο Πολιτιστικός και Κοινωνικός Οργανισμός που εδρεύει στην Χίο, διοργανώνει το Φεστιβάλ Σύγχρονης Ελληνικής Μουσικής της Χίου, το πρώτο δεκαήμερο του Ιουλίου. Ένα φεστιβάλ για την σύγχρονη, λόγια ελληνική μουσική, που δεν είναι και τόσο εύκολη υπόθεση. 
Η ιδρύτρια και καλλιτεχνική διευθύντρια της ΜΟΥΣΑΣ, η ακατάβλητη Ελευθερία Λυκοπάντη, φιλόλογος-μουσικός, τ. μαέστρος Χορωδίας Χίου, μαζί με τον Καλλιτεχνικό Σύμβουλο του Φεστιβάλ Αλέξανδρο Καλογερά, συνθέτη και καθηγητή σύνθεσης Berklee College of Music Βοστώνης, επιμένουν ελληνικά και άκρως ποιοτικά, διοργανώνοντας φέτος το 3ο Φεστιβάλ Σύγχρονης Ελληνικής Μουσικής (30 Ιουνίου – 11 Ιουλίου), με θέµα: «Η Αρχαία Ελλάδα πηγή έµπνευσης». 
Το εξαιρετικά φιλόδοξο φετινό πρόγραμμα περιλαμβάνει συναυλίες, διαλέξεις, masterclassses, εκπαιδευτικά προγράμματα, πρεμιέρες μουσικών έργων, παρουσίαση συνθέσεων που γράφτηκαν κατόπιν παραγγελίας του φεστιβάλ, Καλλιτεχνικό Εργαστήρι Έκφρασης Νέων για μαθητές όλων των βαθμίδων µε θέμα την Οδύσσεια του Ομήρου και άλλες δράσεις. 
Συμμετέχουν: διακεκριμένοι ομιλητές, καθηγητές πανεπιστημίων στην Ελλάδα και στην Αμερική, προσκεκλημένοι μουσικοί και καλλιτέχνες από την Ελλάδα (Αθήνα, Χαλκίδα, Κρήτη, Θεσσαλονίκη) και το εξωτερικό (Βοστώνη, Νέα Υόρκη, Μινεάπολη, Ρωσία, Ολλανδία, Αυστρία, Βραζιλία, Ισραήλ), μουσικοί από τη Χίο και μαθητές, σ' έναν πραγματικό μουσικό οργασμό, που θα αναδείξει μεγαλοπρεπώς, πώς η σύγχρονη μουσική δημιουργία εμπνέεται από την Αρχαία Ελλάδα και ζωογονεί το σήμερα και το αύριο. 
Είναι πραγματικά τιμή μας που συμμετέχουμε με διαλέξεις και συναυλίες. 
Παραθέτουμε στη συνέχεια το συνοπτικό πρόγραμμα του Φεστιβάλ. 

Η ΝΕΛΛΗ ΒΟΥΤΣΙΝΑ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ "Η ΓΡΑΜΜΗ ΤΟΥ ΟΡΙΖΟΝΤΟΣ" ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ


Της Νέλλης Βουτσινά

ΧΡΗΣΤΟΣ ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ 
Η γραμμή του ορίζοντος
Εστία 1991 
Είναι η Ρέα Φραντζή, τριανταδύο χρόνων, μελαχρινή, πολιτική επιστήμων, παντρεμένη, ελαφρά πάντα ντυμένη. Χωρίζει και αναχωρεί για το πρώτο ελληνικό νησί που θα βρει στο δρόμο της και που καθόλου τυχαία είναι η Πάτμος. Δεν εξηγεί πολλά, δεν ξέρει τα γιατί. Ξέρει ότι μέχρι το ’68 κατοικούσε στο κέντρο του γνωστού κόσμου που ήταν η Κυψέλη, υπήρχε η πλατεία, υπήρχε το ραδιόφωνο, υπήρχαν οι ουρές για τις απογευματινές προβολές στο Κυψελάκι και υπήρχε και η επιτακτική ανάγκη να αρέσεις. Υπήρχε η εβδομάδα που έμοιαζε μ’ ένα ανθεκτικό απόγευμα Σαββάτου, υπήρχαν τα καλοκαίρια που ήταν πολύ εύκολο να μπεις στη θάλασσα και πάνω απ’ όλα υπήρχε τότε η μουσική. Τον Αύγουστο του ’68 δύο ιδρωμένοι τύποι εγκατέστησαν μια τηλεόραση στο σαλόνι τους και από τη στιγμή εκείνη ο κόσμος εισέβαλλε στο σπίτι, η Κυψέλη δεν ήταν πια το κέντρο του και έκτοτε είναι δύσκολο να θυμηθεί πως ήταν η ζωή πριν τον Αύγουστο του ’68. Αργότερα, τον Ιούλιο του ’71, αυτή και άλλοι συνομήλικοι έλληνες, αμήχανοι και μελαγχολικοί ταξίδεψαν στον έξω ξανθό κόσμο για να προσηλυτιστούν στην πραγματική ζωή και να πάψουν να ‘ναι ντροπαλοί. Κάποιοι, μαζί και αυτή δεν τα κατάφεραν και τόσο καλά, επέστρεψαν και συνέχισαν να χαμηλώνουν το βλέμμα. Αλλά πάντως αργότερα το ’85, όταν στην Βενετία ο Γιάννης της έκανε πρόταση μπροστά στον Άγιο Μάρκο, δε γινόταν να μη δεχτεί, έτσι που η στιγμή ήταν σαν βγαλμένη από διαφημιστικό. Η ζωή έγινε επιτέλους διαφημιστικό, έγινε πραγματική, το καταιγιστικό παρόν νίκησε τη μουσική, όλοι τράβηξαν όσο μακρύτερα γινόταν από τον παιδικό τους εαυτό, κανείς δε νοσταλγούσε τα απογεύματα, κανείς δεν είχε χρόνο. Ακόμα μακρύτερα από το κέντρο, στο νησί-απόκεντρο του κόσμου, η Ρέα Φραντζή παρακολουθεί το ξανθό πλήθος που μαυρίζει ομοιόμορφα, που νομίζει ότι υπάρχει ακόμα μουσική και την παίζει δυνατά, που ξέρει να διασκεδάζει, να μη διστάζει, να μην πονά, να φωτογραφίζει τα απογεύματα και να βουτά στη θάλασσα συχνά. Μέσα από τις εικόνες που περνούν από μπροστά της, ψάχνει την εικόνα που είναι βαθιά φυλαγμένη μέσα της από τη ζωή πριν τον Αύγουστο του ’68, ψάχνει τη μια μικρή φράση, όχι για να εξηγηθεί (ας μείνει οριστικά απληροφόρητη, ας δώσει και μια εξήγηση λιγότερη), αλλά να θυμηθεί και να βρει επιτέλους τη στιγμή , την απολύτως σωστή να πέσει στη θάλασσα, γιατί για την ώρα δεν μπορεί. Εν ολίγοις, στο νησί της Αποκάλυψης, η Ρέα Φραντζή, τριανταδύο χρόνων, ελαφρά ντυμένη, περιμένει ένα σημάδι από τον άγνωστο κόσμο που δεν υπήρξε ποτέ, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από το κέντρο του γνωστού κόσμου. 


Ξαναδιαβάζοντας δεκαπέντε και βάλε χρόνια μετά, βιβλίο τόσο σφιχτά δεμένο με την εμπειρία μιας γενιάς (αυτής που ενηλικιώθηκε και πολιτικοποιήθηκε τη δεκαετία του ’70 μετά την Χούντα, και που στις αναζητήσεις της, η επόμενη δεκαετία αντέταξε την εισηγμένη καταναλωτική ευφορία), ακόμα κι αν δεν είναι ακριβώς η γενιά σου (αφού μια δεκαετία μετά, εσύ δεν μπορείς να ξέρεις πώς ήταν πριν ο ορίζοντας καταληφθεί από παχύρρευστα στρώματα εικόνων και δεν «θυμήθηκες» τις εικόνες που έχει ξεχάσει η Ρέα Φραντζή), μετράς θες δε θες και την απόσταση και την αντοχή. Πολύ περισσότερο που οι κατά Βακαλόπουλο όροι της διελκυστίνδας μεταξύ γνωστού και άγνωστου κόσμου, κουβαλούν ιδεολογικό φορτίο πιο βεβαρημένο με την πάροδο της εικοσαετίας, πιο περιπλεγμένο, ειδικά μέσα στα τρέχοντα συμφραζόμενα και στο όπως όλα δείχνουν, επίπονο κλείσιμο του μεταπολιτευτικού κύκλου. 
Καθώς η απώλεια του βαθύτερου εαυτού, η υπαρξιακή δηλαδή κρίση της Ρέας Φραντζή, στέκεται μετέωρη πάνω σε μια ρήξη μεταξύ δύο κόσμων. Γνωστού και άγνωστου, καινούργιου και παλιού: δύο διακριτά σύμπαντα, που οι όροι τους συντίθενται από κεφάλαιο σε κεφάλαιο. Είναι από τη μία, η Ελλάδα του ’60, με τις γνωστές και ριζωμένες στις συνειδήσεις εικόνες τής γειτονιάς και του χωριού. Ένας οροθετημένος και δεδομένος φαντασιακός χώρος, ένα περιβάλλον-μήτρα όπου ο εαυτός μπορεί να είναι αρραγής και αθώος, ο χρόνος μπορεί να είναι συνεχής, αφού μέσα στο παρόν αναπνέει και το παρελθόν, κυοφορείται και το μέλλον. Είναι ο κόσμος της συνοχής και της συνέχειας, του συμπαθητικού και ντροπαλού παρόντος και του βλέμματος που μπορεί να χαμηλώνει. Και ακόμα με τους όρους του Βακαλόπουλου: ο κόσμος του αιώνιου απογεύματος του Σαββάτου, της μουσικής -που ακόμα υπάρχει και κοιτά στα μάτια τον πόνο, και της αυτονόητης θάλασσας -που είναι πάντα τόσο εύκολο να μπεις. 
Και είναι μετά η ρήξη: το άνοιγμα στον ξανθό κόσμο, η εισβολή και η έκτοτε αναπόφευκτη παρεμβολή άλλων εικόνων. Εικόνων που επιβάλλονται ως πραγματική ζωή, ως ένα αδιαφιλονίκητο και αυτάρεσκο παρόν που έστειλε στον αγύριστο τους αιώνες. Εικόνων που τελεσίδικα διαρρηγνύουν τη σχέση με τον παρελθόντα χρόνο και τον παλιό εαυτό. Είναι οι εικόνες ενός γενναίου νέου κόσμου που εκφυλίζει τον πόνο σε πόζα, και που προκύπτει σαν ιστορική αναγκαιότητα από τη μακρινή εκείνη μέρα, που ο Γοδεφρείδος Βιλλαρδουίνος με τους σταυροφόρους του μπήκαν στην Κωνσταντινούπολη και τα έκαναν γυαλιά-καρφιά. Και ήταν έκτοτε, ιστορική αναγκαιότητα να γνωρίσει η ανθρωπότητα τον εαυτό της μέσα από τα υπέροχα δυτικά διαφημιστικά, ήταν ιστορική αναγκαιότητα να υποκλιθούν όλοι στην αναγκαιότητα των πολιτικών επιστημών και ήταν ιστορική αναγκαιότητα οι Κέλτες επιτέλους να διαβούν και το απόγευμα να παραδώσει το πνεύμα. Έτσι όμως βρέθηκε η Ρέα Φραντζή χαμένη κάπου ανάμεσα στον μελαγχολικό ύπνο της Ανατολής και στην κουρασμένη αϋπνία της Δύσης, ανήμπορη να μπει στη θάλασσα. 
Έτσι, αν η Γραμμή του ορίζοντος, εξαντλούνταν στο παλιό, κραταιό και αναλόγως πάντα φορτισμένο «Δύση ή Ανατολή», η ανάγνωση δεκαπέντε χρόνια μετά, απλώς θα διαπίστωνε την απόσταση. Όμως η συναρμογή από τον Βακαλόπουλο των όρων της διελκυστίνδας, δεν της επιτρέπει να τελειώνει έτσι εύκολα μ’ αυτό, άσε που διαβάζοντας παρατηρεί ότι ξαναγοητεύεται. Αφού είναι μία συναρμογή, που ακόμα και όταν χρησιμοποιεί δεδομένους συμβολικούς τόπους (το νησί, η θάλασσα, ο παιδικός εαυτός, τα απογεύματα), χτίζεται και φορτίζεται βήμα το βήμα, με τις αναδιπλώσεις και τις επωδούς της, από δικά της υλικά, ακροβατώντας με αυθάδικη χάρη από το πολύ συγκεκριμένο στο καθαρά ποιητικό, για να εντοπίσει κάθε τόσο, το καίριο και το αγωνιώδες. Τα υλικά της είναι βασικά «πεζά»: οι εικόνες και τα σημεία των καιρών, και εδώ ο Βακαλόπουλος εισέρχεται με όλες τις αποσκευές του Παρισιού (τους φαινομενολόγους και τους θεωρητικούς της επικοινωνίας), για να υπαινιχθεί τους τρόπους που η εικόνα διαβρώνει τόσο τη σχέση με την πραγματικότητα, όσο και με τον εαυτό ή αλλιώς τους τρόπους που η εποχή σκηνοθετεί την επιθυμία. Η χρήση παρ’ όλ’ αυτά, παντού ποιητική, δεν ενδιαφέρεται να εκθέσει ένα δίλημμα, ούτε να ασκήσει κριτική, αλλά να συντάξει αφήγηση, να αναζητήσει μια στάση ή ένα βλέμμα ειλικρινέστερο και αισθαντικότερο στη σχέση του με τα πράγματα. Αίτημα μπορεί ρομαντικό και καθαρά απογευματινό, αλλά ακόμα επιτακτικό. Ανθεκτικά επιτακτικό. Και η αφήγηση σώζεται, (πράγμα που μπορεί να ήταν κι από την αρχή αναμενόμενο), όπως σώζεται και η Ρέα Φραντζή, ή όπως σώζεται κάποιος, όταν συναντάει τον παιδικό του εαυτό, ακόμα και με τρύπες σ’ ολόκληρο το σώμα.

Κυριακή, 16 Ιουνίου 2019

Κεραμικές δημιουργίες του Πικάσσο στο Κυπριακό Μουσείο


Του Αριστείδη Βικέτου 
Άνοιξε στο Κυπριακό Μουσείο, στην Λευκωσία, έκθεση με κεραμικές δημιουργίες του μεγάλου Ισπανού ζωγράφου, χαράκτη, γλύπτη, ποιητή, σκηνογράφου και δραματουργού, Πάμπλο Πικάσο (1881 – 8 Απριλίου 1973). Η έκθεση, που θα διαρκέσει μέχρι τις 8.9.2019, διοργανώνεται από το Τμήμα Αρχαιοτήτων, στο πλαίσιο του προγράμματος Picasso Mediterranée, που ηγείται το Εθνικό Μουσείο Πικάσσο στο Παρίσι. Παρουσιάζεται ένα μικρό μεν, αλλά απόλυτα αντιπροσωπευτικό μέρος της κεραμικής του δημιουργίας, με πρωτότυπα και μοναδικά έργα. Παράλληλα, η έκθεση περιλαμβάνει κυπριακές αρχαιότητες, ομαδοποιημένες με τέτοιο τρόπο, ώστε να διακρίνονται συγκεκριμένες θεματικές, σχήματα και μοτίβα της αρχαιότητας, απόηχους των οποίων οι αρχαιολόγοι διακρίνουν σε έργα του Πικάσσο. Ο επισκέπτης προσκαλείται να αναλογιστεί και να αισθανθεί πιθανά σημεία συνάντησης και διαλόγου, αλλά και κοινά γνωρίσματα, πολλά από τα οποία, ίσως και να εξελίχθηκαν τυχαία. 
Ανακοίνωση του Τμήματος Αρχαιοτήτων σημειώνει: «Αλήθεια, γνώριζε ο Πικάσσο για την κυπριακή αρχαιότητα; Ο καλλιτέχνης είναι σίγουρο ότι δεν επισκέφθηκε ποτέ την Κύπρο. Το έργο του όμως με τίτλο ¨Πρόσωπα Γυναίκας¨, το οποίο αποτέλεσε και το έναυσμα της παρούσας έκθεσης, είναι εμπνευσμένο από ένα κυπριακό πήλινο σύνθετο αγγείο της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού (περ. 2000 π.Χ.), το οποίο εκτίθεται στο Μουσείο του Λούβρου, ενώ παρόμοια υπάρχουν και στο Κυπριακό Μουσείο. 

Κυπριακό αγγείο

Παρόλο που στα "Πρόσωπα Γυναίκας" ο παραλληλισμός με συγκεκριμένο αρχαίο έργο είναι ξεκάθαρος, για τα υπόλοιπα έργα του Πικάσσο η επιλογή κυπριακών αρχαιοτήτων έγινε με τέτοιο τρόπο ώστε να γίνουν πιο απτές οι κοινές θεματικές, τα παρόμοια μοτίβα, οι χρήσεις και οι αναλλοίωτες τεχνικές που μπορεί να διακρίνει κανείς στα επώνυμα έργα του 20ου αιώνα και στα έργα των ανώνυμων δημιουργών της αρχαιότητας. 
Ως εκ τούτου, το ενδιαφέρον των επιμελητριών της έκθεσης εστιάστηκε κυρίως σε θέματα όπως η μεταμφίεση και το παίξιμο με τη φιγούρα του ταύρου, ο ανθρωπομορφισμός και ο ζωομορφισμός των αγγείων, οι περίτεχνες και πολυδιάστατες λαβές, ο γραπτός διάκοσμος, η στάση κάλυψης του σώματος και οι εικονιστικές σκηνές αγγείων». 
Ο Πάμπλο Πικάσσο, στην ώριμη ηλικία των εξήντα πέντε ετών, ασχολήθηκε με πάθος με την κεραμική τέχνη, η οποία και έγινε μέχρι το τέλος της ζωής του ένα από τα κύρια μέσα έκφρασής του.  
Ουσιαστικά, η συστηματική ενασχόληση του διάσημου καλλιτέχνη με την κεραμική ξεκίνησε το 1946 στο Vallauris, κατά τη διάρκεια των διακοπών του εκεί. Στο χωριό αυτό της νότιας Γαλλίας ο Πικάσσο γνώρισε το ζεύγος Suzanne και Georges Ramié, ιδιοκτήτες του εργαστηρίου κεραμικής «Madoura». Το ζεύγος είχε επαναλειτουργήσει ένα παλιό εργαστήριο κεραμικής με παραδοσιακό καμίνι που λειτουργούσε με ξύλα. Τόσος ήταν ο ενθουσιασμός του καλλιτέχνη με τον τόπο και τις δυνατότητες του πηλού, που ένα χρόνο αργότερα εγκαταστάθηκε στο Vallauris μαζί με τη νέα του σύντροφο Françoise Gilot. Έτσι, ξεκίνησε μια εξαιρετικά γόνιμη συνεργασία με το ζεύγος Ramié, οι οποίοι ουσιαστικά έθεσαν το εργαστήριο και τους τεχνίτες τους στη διάθεση του καλλιτέχνη. Διαμορφώθηκαν έτσι οι ιδανικές συνθήκες για να ξεκινήσει ο Πικάσσο να πειραματίζεται πυρετωδώς με τις διάφορες τεχνικές του πηλού. 


Η πανάρχαια τέχνη της αγγειοπλαστικής, η μεταβλητότητα και ανθεκτικότητα του πηλού ως πρώτης ύλης, η έκπληξη για το αποτέλεσμα, ο συνδυασμός των τεχνών (ζωγραφική, γλυπτική, αγγειοπλαστική), η χρηστικότητα και η μεταμόρφωση γοήτευαν τον Πικάσσο. Παράλληλα, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της νότιας Γαλλίας και συγκεκριμένα του Vallauris, όπως o άπλετος χώρος, το φως, τα αρώματα της φύσης και η απλότητα της καθημερινής ζωής, ήταν όλα στοιχεία που συνέβαλαν καθοριστικά στο άνοιγμα ενός νέου αλλά σημαντικού κεφαλαίου στη ζωή του καλλιτέχνη. Ο Πικάσσο δημιουργεί κατά τη διάρκεια των επόμενων χρόνων και μέχρι το 1971 έναν τεράστιο αριθμό πρωτότυπων έργων κεραμικής που ξεπερνούν τις 3.500 σε αριθμό. 
Ο Πικάσσο θεωρούσε ότι η τέχνη των αρχαίων πολιτισμών «δεν είναι παρελθόν». Στα κεραμικά του έργα είναι φανερή η χρήση διάφορων σχημάτων, μοτίβων, υφών και θεματικών της αρχαιότητας και της μυθολογίας, χωρίς όμως να τα αντιγράφει, αλλά δημιουργώντας μια εντελώς νέα πραγματικότητα. Από τα προπαρασκευαστικά του σκίτσα μέχρι και τα τελικά του έργα, μπορεί κανείς να διακρίνει επιρροές από την κεραμική τέχνη αρχαίων πολιτισμών, ιδιαίτερα αυτών της περιοχής της Μεσογείου. 
Επιμέλεια Έκθεσης: Άντρη Μιχαήλ και Ευτυχία Ζαχαρίου-Καϊλα 
Σχεδιασμός Έκθεσης: Λάρα Άλφας
Γραφιστικά Έκθεσης: Φίλιππος Βασιλειάδης

Related Posts with Thumbnails