Παρασκευή, 18 Οκτωβρίου 2019

ΣΑΡΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΝΟΜΗ ΤΟΥ ΒΡΑΒΕΙΟΥ ΝΟΜΠΕΛ ΣΤΟΝ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ (ΒΙΝΤΕΟ)


18 Οκτωβρίου 1979 - Απονομή του Βραβείου Νόμπελ στον Οδυσσέα Ελύτη. 
"ΑΣ ΜΟΥ ΕΠΙΤΡΑΠΕΙ, παρακαλώ, να μιλήσω στο όνομα της φωτεινότητας και της διαφάνειας. Επειδή οι ιδιότητες αυτές είναι που καθορίσανε το χώρο μέσα στον οποίο μου ετάχθη να μεγαλώσω και να ζήσω. Και αυτές είναι που ένιωσα, σιγά σιγά, να ταυτίζονται μέσα μου με την ανάγκη να εκφρασθώ. Είναι σωστό να προσκομίζει κανείς στην τέχνη αυτά που του υπαγορεύουν η προσωπική του εμπειρία και οι αρετές της γλώσσας του. Πολύ περισσότερο όταν οι καιροί είναι σκοτεινοί και αυτό που του υπαγορεύουν είναι μια όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ορατότητα." 
Οδυσσέας Ελύτης «Λόγος στην Ακαδημία της Στοκχόλμης», ΕΝ ΛΕΥΚΩ
Στο απόσπασμα που ακολουθεί ακούγεται τμήμα από την ομιλία του Οδυσσέα Ελύτη στη Σουηδική Ακαδημία.


Παραθέτουμε στην συνέχεια την συνέντευξη Τύπου του ποιητή Οδυσσέα Ελύτη στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετανία», μία μέρα μετά την ανακοίνωση της απονομής του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας στις 19 Οκτωβρίου 1979.

Πέμπτη, 17 Οκτωβρίου 2019

Ο ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ, Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΤΟ "ΚΥΠΑΡΙΣΣΑΚΙ"

Από το mikropragmata.lifo.gr  του Άρη Δημοκίδη

Τι είχε απαντήσει ο Χατζιδάκις σε ισχυρισμό του Χριστιανόπουλου ότι συγκάλυπτε την ομοφυλοφιλία του

Ο ποιητής, ο συνθέτης και το «Κυπαρισσάκι»

Πολύς λόγος γίνεται αυτές τις μέρες για «Τα εσώψυχα του Ντίνου Χριστιανόπουλου», το βιβλίο – εξομολογητικές συζητήσεις του ποιητή στην Σωτηρία Σταυρακοπούλου (Εκδόσεις Ιανός).
Κάποιοι ενοχλούνται – όχι άδικα – από …αιρετικές αναφορές και εκτιμήσεις του Χριστιανόπουλου για διάφορα πρόσωπα του χώρου των γραμμάτων και των τεχνών.
Όμως, πρέπει εδώ να πούμε πως ο Ντίνος Χριστιανόπουλος έχει πει και έχει γράψει «περίεργα» πράγματα για ομοτέχνους του – και όχι μόνο – κατά διαφόρους καιρούς.

Διηγούμαι μια προσωπική – ας την πούμε έτσι – εμπειρία.

Είχα την μεγάλη τύχη να γνωρίσω από κοντά τον Μάνο Χατζιδάκι, στα τελευταία χρόνια της ζωής του. Παρακολουθώντας από κοντά το έργο του στην Ορχήστρα των Χρωμάτων εκείνο τον καιρό, είχα την ευκαιρία να του μιλώ με κάποια παρρησία κι εκείνος ευχαρίστως να με ακούει.
Στις 8 Αυγούστου 1992 ήμουν στην Πάτρα και διάβαζα τα δοκίμια του Ντίνου Χριστιανόπουλου «Με τέχνη και με πάθος» (Εκδόσεις Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη 1988). Διαβάζω το δοκίμιο «Γιατί το τολμηρό τραγούδι δε σοκάρει όσο σοκάρει το τολμηρό ποίημα;» και βλέπω έκπληκτος τον Χριστιανόπουλο να «μέμφεται» τον Χατζιδάκι διότι συγκαλύπτει – τρόπον τινα – την ομοφυλοφιλία του με το γνωστό (ήδη από το 1960 – Α΄ Βραβείο Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού) τραγούδι του «Κυπαρισσάκι ειν’ αψηλό / το παλικάρι π’ αγαπώ» (στίχοι και μουσική: Μ. Χατζιδάκις).
Ο Χριστιανόπουλος θεωρεί πως «το τραγούδι έχει διπλή προκάλυψη: τη μουσική και τον ερμηνευτή», ενώ «στο ποίημα, ο λόγος είναι γυμνός…».
Όσον αφορά τον ερμηνευτή σημειώνει: «Το παλικάρι π’ αγαπώ το τραγουδάει η Μούσχουρη, όχι ο Χατζιδάκις. Έτσι αποκοιμίζεται η προκατάληψη κι η υποψία…».
Και ο Χριστιανόπουλος αποφαίνεται κατηγορηματικά: «…σε καμιά μελωδία δεν δέχομαι να φρακάρει η πρόκλησή μου».
Διαβάζοντας το κείμενο του Χριστιανόπουλου μου ήρθε η σκέψη να τηλεφωνήσω στον Χατζιδάκι και το έκανα! Ήταν σπίτι του Αυγουστιάτικα!
«Μα δεν είστε σε διακοπές;», τον ρώτησα.
«Περνάω περίφημα στο σπίτι μου και δεν έχω ανάγκη διακοπών», μου απάντησε γελώντας.
Του λέω για το κείμενο του Χριστιανόπουλου. Γελάει και αρχίζει να μου διηγείται:
«Ανοησίες. Αυτό το τραγούδι το έγραψα στο στρατό μια βραδιά που μας είχαν κλείσει στο Χαϊδάρι – δεν μας επέτρεπαν την έξοδο – κι επειδή βαριόμασταν αφόρητα μου λένε τ’ άλλα παιδιά: Βρε Μάνο, δε γράφεις κανένα τραγουδάκι για να πούμε; Κι εγώ θυμήθηκα ένα δίστιχο, που μ’ άρεσε πολύ, από το αναγνωστικό του δημοτικού, σαν ήμουν 6 χρονών, το 1931. Κι αυτό ήταν: «κι ειν΄αψηλό τόσο αψηλό το παλικάρι π’ αγαπώ», Φωνάξαμε ένα παιδί που ‘παιζε μπουζούκι και καθώς …έψαχνε τη μελωδία, ο λοχίας λέει ξαφνικά το επόμενο δίστιχο: «κι είναι αψηλό τόσο αψηλό που ‘χει αγκαλιά τον ουρανό». Κι εγώ ενθουσιάζομαι και του λέω: «Βρε σύ είσαι ποιητής». Αυτή είναι όλη η ιστορία».
Και συνεχίζει ο Χατζιδάκις: «Εγώ ποτέ δεν έκανα τα προσωπικά μου τραγούδι. Αυτό το ‘κανε ο Αττίκ, ο οποίος για κάθε γυναίκα που γνώριζε έγραφε χίλια τραγούδια. Το τραγούδι για μένα είναι παιχνίδι. Τα τραγούδια μου δεν απηχούν τα κατά καιρούς πάθη μου. Ποτέ δεν θα σκεφτόμουν να γράψω ένα ομοφυλόφιλο τραγούδι. Επομένως δεν είχα ποτέ ένα παλικάρι αψηλό δίπλα μου που μου ενέπνευσε το τραγούδι. Είναι αστείο. Μπορεί να είναι ωραίος ο έρωτας μ’ ένα ψηλό αγόρι [γελάει!], αλλά δεν είναι για να γίνει τραγούδι».
Αυτά μου είπε ο Χατζιδάκις από τηλεφώνου ένα Αυγουστιάτικο απόγευμα του 1992.
Μετά το τηλεφώνημα μου ήρθε αμέσως στο νου το δίστιχο από τα «Λιανοτράγουδα» στον «Μεγάλο Ερωτικό» του Χατζιδάκι:
«Κυπαρισσάκι μου ψηλό, ποια βρύση σε ποτίζει,
που στέκεις πάντα δροσερό, κι ανθείς και λουλουδίζεις..».
Σκέπτομαι αυτή την ιδέα και την βρίσκω, κατόπιν, σε πλήθος ερωτικών δημοτικών δίστιχων που είναι τα «Λιανοτράγουδα».
Ιδού δύο ενδεικτικά παραδείγματα:
«Κυπαρισσάκι μου αψηλό, σκύψε να σε λαλήσω·
έχω δυό λόγια να σ’ ειπώ, κ’ απαί να ξεψυχίσω.
Κυπαρισσάκι μου ψηλό, που γέρνεις στο λεβάντη,
πολλά παιδιά ‘χει η μάνα σου, μα συ ‘σαι το διαμάντι».
Ο Χατζιδάκις δεν φαίνεται να θύμωσε με τον Χριστιανόπουλο, παρόλο που εκείνος έγραψε πράγματα εντελώς ανυπόστατα.
Ίσως γιατί ο Χατζιδάκις δεν ενδιαφερόταν γενικώς να ανασκευάσει την ιδέα που είχαν γι’ αυτόν οι άλλοι. Ήταν άρχοντας, όπως ξέρουμε.
Πάντως, Χατζιδάκις και Χριστιανόπουλος «συναντήθηκαν» στα περίφημα «Τραγούδια της αμαρτίας». Κι αυτό είναι κάτι που τους το χρωστάμε εσαεί…

Τετάρτη, 16 Οκτωβρίου 2019

"ΕΠΙ ΤΑ ΟΡΗ ΤΑ ΑΡΑΡΑΤ" - ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΑΡΜΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΑΠΟ ΤΟ "ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ"


Το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος) διοργανώνει μια βραδιά αρμενικής και ελληνικής μουσικής Հայ և հունական երաժշտության երեկո. 
Επί τα όρη τα Αραράτ 
Արարատ լերան վրայ  
Δευτέρα 18 Νοεμβρίου 2019, 8 μ.μ. 
Αίθουσα Διδασκαλίας της Μουσικής Βιβλιοθήκης του Συλλόγου Οι Φίλοι της Μουσικής, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών 
Τραγούδι: 
Άννα Γαζαριάν 
Δάφνη Πανουργιά 
Πιάνο: 
Μάριος Καζάς  
Προλογίζουν οι: 
Γιώργος Βλαντής 
Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος 
Artwork: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας
Η εκδήλωση αφιερώνεται στον σπουδαίο Αρμένιο μουσικό, αρχιμανδρίτη Κομιτάς, με αφορμή την συμπλήρωση 150 χρόνων από την γέννησή του. 


O αρχιμανδρίτης Κομιτάς (κοσμικό όνομα Σογομόν Σογομονιάν) γεννήθηκε στην Κιουτάχεια το 1869 και πέθανε στο Παρίσι το 1935. Ήταν συνθέτης, τραγουδιστής, χορωδός, μουσικοπαιδαγωγός, εθνομουσικολόγος και θεωρείται ως θεμελιωτής της νεότερης κλασικής αρμενικής μουσικής. Ορφάνεψε νεότατος. Παιδί ακόμη βρέθηκε στην έδρα της Αρμενικής Εκκλησίας, στο Ετσμιατζίν, από το εκκλησιαστικό σεμινάριο του οποίου και αποφοίτησε. Το 1895 χειροτονήθηκε κληρικός, ενώ αργότερα σπούδασε μουσική στην Τιφλίδα, αλλά και στο Βερολίνο, όπου αναγορεύτηκε διδάκτορας της Μουσικολογίας. Αργότερα επέστρεψε στο Ετσμιατζίν, όπου έμεινε έως το 1910, ενώ στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη, ενώ ανέπτυξε καλλιτεχνική, διδακτική και ερευνητική δραστηριότητα στην Κωνσταντινούπολη και σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις. Το 1915 συνελήφθη από τους Οθωμανούς στο πλαίσιο της αρμενικής γενοκτονίας και εκτοπίστηκε μαζί με εκατοντάδες άλλους Αρμένιους διανοούμενους στο Τσανκίρ (ανατολικά της Άγκυρας). Μολονότι απελευθερώθηκε, η οριακή αυτή εμπειρία κλόνισε ανεπανόρθωτα την ψυχική υγεία του, με αποτέλεσμα να περάσει τα τελευταία 19 χρόνια της ζωής του σε ψυχιατρικές κλινικές στην Πόλη και κατόπιν στο Παρίσι. Ο Κομιτάς περιόδευε στην πατρίδα του και συνέλεγε αρμενικά λαϊκά τραγούδια και χορούς, τα οποία και κατέγραφε σε ιδιαίτερη μουσική γραφή. Εκτός από πολλά έργα κοσμικής μουσικής, κεντρικό του έργο είναι η σύνθεση της Θείας Λειτουργίας (Παταράκ). Είναι αυτός που δια της καταγραφής έσωσε την τελευταία στιγμή τη μουσική της Δυτικής Αρμενίας, πριν τον όλεθρο της γενοκτονίας.

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΚΥΘΗΡΩΝ ΣΕΡΑΦΕΙΜ: «ΦΟΒΟΜΑΣΤΕ ΟΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΧΥΘΕΙ ΑΙΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΟΥΚΡΑΝΙΚΟ»!


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Ο Μητροπολίτης Κυθήρων Σεραφείμ είναι απίστευτα εκτεθειμένος με όσα έχει πει και έχει κάνει γύρω από το ζήτημα της Αυτοκεφαλίας της Εκκλησίας της Ουκρανίας, μετά την έκτακτη Σύνοδο της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος στις 12 Οκτωβρίου 2019.  
Η Ιερά Σύνοδος με σημερινό (15-10-2019) ανακοινωθέν της, τονίζει ρητά και κατηγορηματικά ότι «το εκδοθέν Δελτίο Τύπου, το οποίο στηρίχθηκε τόσο στην εισήγηση του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου και στην γενομένη συζήτηση κατά την οποία συμμετείχαν 33 Αρχιερείς, όπως και στα συμπεράσματα, τα οποία στο τέλος της συζητήσεως ανακοίνωσε ο Μακαριώτατος, αναγνώσθηκε εις επήκοον πάντων και κατόπιν γενομένων υπό των Αρχιερέων διορθώσεων, έλαβε την τελική του μορφή και απετέλεσε απόφαση της Ιεραρχίας.» 
Διαψεύδει, έτσι, πανηγυρικά τον ισχυρισμό του Κυθήρων ότι «δυστυχῶς, εἰς τήν δημοσιότητα ἐδόθη ἡ ἀναληθής εἴδησις καί ἡ πληροφορία ὅτι μόνο ἑπτά Μητροπολῖται ἦσαν οἱ διαφωνοῦντες πρός τήν ἀναγνώρισιν τῆς νέας «Αὐτοκεφαλίας» καί ὅλοι οἱ ὑπόλοιποι ἐτάχθησαν ὑπέρ αὐτῆς. Μεγάλο λάθος αὐτό καί θέλω νά πιστεύω ὅτι δέν εἶχε σκοπιμότητα, ἀλλ’ ἦτο ἐκ παραδρομῆς. Γιατί οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν παρόντων δέν ἔλαβαν τόν λόγον, ἀλλ’ αὐτοί ἐξ ὅσων γνωρίζουμε δέν σημαίνει ὅτι εἶναι ὑποστηρικτές τῆς νέας «Αὐτοκεφαλίας». Καί τό ἄλλο μεγάλο λάθος εἶναι ὅτι διεδόθηκε ἀστραπιαῖα ὅτι ἐλήφθη ἀπόφασις ὑπέρ τῆς ἀναγνωρίσεως τοῦ Οὐκρανικοῦ Αὐτοκεφάλου…». 
Η Ιερά Σύνοδος «αδειάζει» απολύτως τον Κυθήρων, τον οποίον, όμως εκθέτει ανεπανόρθωτα και ο Μητροπολίτης Παροναξίας κ. Καλλίνικος, με την σημερινή, επίσης, δήλωσή του: 
«Ἐξ ἀφορμῆς γραπτῆς δηλώσεως τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Κυθήρων καί ἀγαπητοῦ ἐν Χριστῷ ἀδελφοῦ κ. Σεραφείμ διά τό θέμα τῆς αὐτοκεφαλίας τῆς Οὐκρανίας εἰς τήν ὁποίαν μεταξύ ἄλλων ἀναφέρεται ὅτι «Καί ὁ ἀπουσιάζων διά τοπικόν Ἱερατικόν Συνέδριον Σεβ. Μητροπολίτης Παροναξίας κ. Καλλίνικος, συμμεριζόμενος τάς θέσεις τῶν ὡς εἴρηται Σεβ. Μητροπολιτῶν, ἐζήτησε νά παράσχῃ τήν ἐξουσιοδότησίν του εἰς τήν ἐλαχιστότητά μου σέ περίπτωσιν διεξαγωγῆς ψηφοφορίας, ἀλλά δέν ἐγένετο ἁρμοδίως δεκτό τό αἴτημά του», ἐπιθυμῶ νά δηλώσω, σαφῶς καί κατηγορηματικῶς, ὅτι οὐδέποτε ἐζήτησα νά ἐξουσιοδοτήσω τόν Σεβασμιώτατον Ἅγιον Κυθήρων ἤ ἄλλον Σεβασμιώτατον Ἅγιον ἀδελφόν διά τήν Συνεδρίασιν τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος τό Σάββατον 12-10-2019.» 
Σε προηγούμενο κείμενό μας τονίσαμε την τεράστια ευθύνη του Κυθήρων Σεραφείμ για το άρθρο του κληρικού του Άγγελου Αγγελακόπουλου, με τίτλο: «Θα υποδεχθούν με τιμές οι Αγιορείτες τον Οικουμενικό Πατριάρχη;» 
Στο συγκεκριμένο άρθρο ο κληρικός της Μητροπόλεως Κυθήρων καλεί, ουσιαστικά, σε ανταρσία τους Αγιορείτες εναντίον του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου, ο οποίος θα πραγματοποιήσει επίσημη επίσκεψη στο Άγιον Όρος από 19-22 Οκτωβρίου. Όμως και ο ίδιος ο Κυθήρων «εξέφρασε φόβο για τυχόν έκτροπα στο Άγιο Όρος», σε δηλώσεις του στο ρωσικό πρακτορείο sputniknews. Ο λόγος δεν είναι άλλος από την χορήγηση Αυτοκεφαλίας στην Εκκλησία της Ουκρανίας από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. 
Σήμερα ο ίδιος ο μητροπολίτης Κυθήρων Σεραφείμ προβαίνει σε απαράδεκτες δηλώσεις, στο sputniknews για την επικείμενη Πατριαρχική επίσκεψη στην Θεσσαλονίκη: 
Την ίδια στιγμή εξέφρασε τους φόβους για τα όσα μπορούν να προκύψουν μετά την κοινή λειτουργία Βαρθολομαίου - Ιερώνυμου στη Θεσσαλονίκη στις 19 Οκτωβρίου και την πιθανή μνημόνευση του Επιφάνιου, που πιθανότατα θα βρίσκεται εκεί, κάτι το οποίο θα σημάνει την επίσημη αναγνώριση: «Φοβόμαστε μήπως τα πράγματα έχουν κάποια όξυνση και ελπίζουμε να μη φτάσουμε σε αυτό το σημείο. Αν προχωρήσει αυτό το θέμα, σε λίγες μέρες που θα έχουν στη Θεσσαλονίκη συλλείτουργο, αν καλέσουν και τον Επιφάνιο, φοβάμαι ότι εκεί θα οξυνθούν τα πράγματα. Να μη χυθεί αίμα. Υπάρχουν άνθρωποι που στεναχωριούνται και ανησυχούν για όσα συμβαίνουν». 
Δηλαδή από ποιόν μπορεί να χυθεί αίμα Σεβασμιώτατε στην Θεσσαλονίκη; 
Από τους ανθρώπους «που στεναχωριούνται και ανησυχούν για όσα συμβαίνουν»; Και ποιοι είναι αυτοί; Μήπως τους γνωρίζετε; Έχετε κάποια σχετική πληροφόρηση; Μήπως πρέπει να πάτε στην Αστυνομία για να εκφράσετε τους φόβους σας, ώστε να αποτραπεί το κακό; 
Έχετε επίγνωση των όσων λέτε; 
Αν συμβεί το παραμικρό στην Θεσσαλονίκη – ή στο Άγιον Όρος – θα είστε ο πρώτος που θα κληθεί να απολογηθεί. 
Ελπίζω να καταλάβατε τι εννοώ…


Δευτέρα, 14 Οκτωβρίου 2019

Ο ΚΥΘΗΡΩΝ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΠΡΟΤΡΕΠΕΙ ΤΟΥΣ ΑΓΙΟΡΕΙΤΕΣ ΣΕ ΑΝΤΑΡΣΙΑ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ



Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Ο γνωστός και μη εξαιρετέος αντιπατριαρχικός – και όχι μόνο – κληρικός Άγγελος Αγγελακόπουλος, μετακόμισε στην Μητρόπολη Κυθήρων. 
Το μέχρι χθες πρωτοπαλίκαρο του μητροπολίτου Πειραιώς Σεραφείμ στον «αντιοικουμενιστικό αγώνα», πήρε μεταγραφή για τα Κύθηρα, για λόγους που ο Πειραιώς Σεραφείμ ξέρει καλά… 
Πάντως πάλι σε «αντιοικουμενιστική» Μητρόπολη πήγε και συνεχίζει απτόητος τον αγώνα του.
Τώρα την ευθύνη των γραπτών του κληρικού Άγγελου Αγγελακόπουλου έχει ακεραία ο μητροπολίτης Κυθήρων Σεραφείμ. 
Στο σημερινό κείμενό του, που κάνει τον γύρο του διαδικτύου, ο εν λόγω κληρικός διερωτάται: «Θα υποδεχθούν με τιμές οι Αγιορείτες τον Οικουμενικό Πατριάρχη;» αναφέρεται στην προσεχή (19-22 Οκτωβρίου 2019) επίσκεψη στο Άγιον Όρος του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου, του και Επισκόπου του Αγίου Όρους και θέτει μια σειρά από «ρητορικά» ερωτήματα τα οποία οδηγούν στο αβίαστο συμπέρασμα ότι δεν μπορούν οι Αγιορείτες να υποδεχθούν «έναν τέτοιο Πατριάρχη».
Γράφει, μεταξύ πολλών άλλων: «…σέ ἕναν τέτοιο Πατριάρχη δέν ἁρμόζουν οὔτε ὑποδοχές, οὔτε ἔπαινοι, οὔτε τιμές, οὔτε δῶρα, οὔτε χειροφιλήματα, οὔτε ἀσπασμοί, οὔτε φιλοφρονήσεις, οὔτε πανηγυρικά συλλείτουργα, ἀλλά αὐστηρότατος ἔλεγχος, ἁγία ἀνυπακοή καί διακοπή μνημονεύσεως, μήπως δώσει ὁ Θεός καί ὁδηγηθεῖ στήν σωτήρια μετάνοια, ἀποκηρύσσοντας τήν παναίρεση τοῦ Οἰκουμενισμοῦ, τήν ψευδοσύνοδο τῆς Κρήτης καί τήν Οὐκρανική ψευδοαυτοκεφαλία καί ἔτσι σώσει τήν ψυχή του, ἐνέργειες τίς ὁποῖες ἐναγωνίως ἀναμένει σύμπαν τό εὐσεβές Ὀρθόδοξο πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας ἀπό τούς Ἁγιορεῖτες καί τούς Πανοσιολογιωτάτους Καθηγουμένους, οἱ ὁποῖοι ἀπαρνήθηκαν τά τοῦ κόσμου καί τό ἐμπαθές καί κοσμικό φρόνημα, καί ζοῦν μόνοι μέ μόνο τόν Θεό, προσβλέποντας μόνο πρός τά οὐράνια, χωρίς βεβαίως νά ἔχουν ἀπωλέσει τό δογματικό τους κριτήριο καί τήν ἐκκλησιολογική εὐαισθησία τους. Σέ ἀντίθετη περίπτωση, ὅσοι Ἡγούμενοι καί Ἁγιορεῖτες ὑποδεχθοῦν καί συλλειτουργήσουν μέ τόν Πατριάρχη, θά λογισθοῦν ὡς συνυπεύθυνοι, παρέχοντας ἁγιορειτική συγκάλυψη στίς ἀντικανονικές καί ἔκνομες ἐνέργειες τοῦ Πατριάρχου, καί προκαλῶντας μέγιστο σκανδαλισμό, μέ ἀνυπολόγιστες συνέπειες καί ζημία γιά τήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία καί τό Περιβόλι τῆς Παναγίας.» 


Από τα παραπάνω εξάγεται αβίαστα το συμπέρασμα ότι ο κληρικός της Μητροπόλεως Κυθήρων και άρα και ο μητροπολίτης του, Κυθήρων Σεραφείμ, προτρέπουν τους Αγιορείτες σε ανταρσία – και διακοπή μνημοσύνου (sic) – του Οικουμενικού Πατριάρχου. 
Η ευθύνη του Κυθήρων Σεραφείμ είναι βαρύτατη, διότι ο κληρικός του απειλεί και τους Αγιορείτες που θα "συγκαλύψουν" τις "έκνομες ενέργειες του Πατριάρχου". 
Οφείλει άμεσα να αποσύρει το κατάπτυστο κείμενο του κληρικού του από το διαδίκτυο και να ζητήσει δημόσια συγγνώμη. 
Όσο δεν το κάνει είναι ο απολύτως υπεύθυνος και φέρει ολάκερη την ευθύνη για το παραμικρό που μπορεί να συμβεί στον Πατριάρχη.

Κυριακή, 13 Οκτωβρίου 2019

Η ΕΠΙΣΗΜΗ ΔΙΣΚΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΣΚΑΛΚΩΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΩΜΑ ΤΑΜΒΑΚΟ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Εκδόθηκε μόλις ένα βιβλίο – οδηγός, ένα βιβλίο – ποταμός, ένα πόνημα, καρπός της φιλοπονίας και του πάθους για την λόγια ελληνική μουσική, του ερευνητή και μουσικογράφου Θωμά Ταμβάκου, ιδρυτού του ομώνυμου Αρχείου Ελληνικής Μουσικής. 
Πρόκειται για την έκδοση "ΝΙΚΟΣ ΣΚΑΛΚΩΤΑΣ. ΕΠΙΣΗΜΗ ΔΙΣΚΟΓΡΑΦΙΑ (1929-2019)", που κυκλοφορήθηκε από την Μουσική Εταιρεία Αλεξανδρούπολης. Ένα βιβλίο 250 σελίδων με πολλές πληροφορίες και άφθονο φωτογραφικό υλικό για τις 212 επίσημες δισκογραφικές εκδόσεις σε όλες τις μορφές αποτύπωσης (δίσκοι γραμμοφώνου, επαφής ή βινυλίου, ακτίνας, οπτικοί και κασέτες), από το 1929 έως τις μέρες μας, και τις 14 ψηφιακές εκδόσεις που περιέχουν έργα του Νίκου Σκαλκώτα. Το πόνημα περιέχει επίσης, πληροφορίες για τις 12 εκδόσεις με τον Σκαλκώτα ως αρχιμουσικό, τέσσερις προλόγους από σημαντικούς ανθρώπους του χώρου (Νίκος Σαμαλτάνος, Θανάσης Τρικούπης, Βύρων Φιδετζής και Νίκος Χριστοδούλου), ευρετήρια, πληροφορίες για γνωστές (προγραμματισμένες) μελλοντικές δισκογραφικές εκδόσεις και παράρτημα με ηχογραφήσεις μη δισκογραφημένων έργων. 
Το βιβλίο αποτελεί πραγματική συμβολή για την επέτειο των 70 ετών από την εκδημία του μεγάλου Νίκου Σκαλκώτα. Δεν γνωρίζω άλλη έκδοση, μέχρι στιγμής, μέσα στη χρονιά Σκαλκώτα που εκπνέει, για τον οικουμενικό έλληνα δημιουργό. 
Η σημαντική αυτή έκδοση προέρχεται από ιδιώτες, οι οποίοι αφήνουν πίσω - επιτρέψτε μου - πολλά πανεπιστημιακά ιδρύματα, τα οποία θα έπρεπε να έχουν ενεργοποιηθεί δυναμικά για το έτος Σκαλκώτα, όχι μόνο με εκδηλώσεις αλλά και με εκδόσεις. 
Ο συγγραφέας Θωμάς Ταμβάκος και ο συνθέτης, μουσικολόγος και πιανίστας, Θανάσης Τρικούπης, διευθυντής της Μουσικής Εταιρείας Αλεξανδρούπολης, που ανέλαβε την έκδοση, μας κάνουν σαφώς πλουσιότερους γύρω από το φαινόμενο Σκαλκώτα. Και επειδή η έκδοση αυτή αποτελεί εργαλείο για την εξερεύνηση του Σκαλκωτικού έργου, θα πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος να κυκλοφορήσει και στα αγγλικά. 


Η επίσημη παρουσίαση του βιβλίου θα γίνει το Σάββατο 16 Νοεμβρίου, στις 6.30 το απόγευμα, στην Αίθουσα Διδασκαλίας της Μεγάλης Μουσικής Βιβλιοθήκης στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.
Πρέπει, όμως, εδώ να σημειώσουμε ότι στον Θωμά Ταμβάκο οφείλουμε και την επίσημη δισκογραφία του μεγάλου έλληνα συνθέτη Σπυρίδωνος – Φιλίσκου Σαμάρα (1861-1917). 
Και ο Ταμβάκος «ανθεί και φέρει κι άλλο», αφού προετοιμάζει ανάλογες εκδόσεις για τον Ιάννη Ξενάκη και τον Μανώλη Καλομοίρη. 
Κι ακόμη, μαζί με τον Γιώργο Κωνστάντζο και τον Θανάση Τρικούπη, μας έδωσαν την εξαιρετική έκδοση «Μουσουργοί της Θράκης» και μας ετοιμάζουν τους «Μουσουργούς της Μακεδονίας».
Πρόκειται για εκδόσεις – ουσιαστική συμβολή στην υπόθεση της λόγιας Ελληνικής Μουσικής.
Ευχαριστούμε από καρδιάς!

ΗΜΕΡΕΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΟΛΩΜΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΦΑΝΩΝ ΖΑΚΥΝΘΙΩΝ


Το Μουσείο Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, ως θεματοφύλακας της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου, καλεί τους φίλους της τέχνης να γιορτάσουν μαζί του τις διεθνείς και ευρωπαϊκές ημέρες πολιτισμού, που ήδη γιορτάζονται σε όλο τον κόσμο με πλήθος εκδηλώσεων, με μια επίσκεψη στους εκθεσιακούς του χώρους. 
Ήδη σε ευρωπαϊκό επίπεδο γιορτάζονται από τις πρώτες ημέρες του φθινοπώρου οι «Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2019», όπου το ίδρυμα κάλεσε το κοινό του να ξανα-ανακαλύψει τα 15 έργα τέχνης της σπουδαίας ζωγράφου-πιανίστριας Αμαλίας Νταγιάντα, που φυλάσσονται στη μόνιμη συλλογή του. Στο πολυδιάστατο έργο της καθρεφτίζεται το θέμα των φετινών εορτασμών "Τέχνες και Ψυχαγωγία: αναζητώντας τον ελεύθερο χρόνο". 
Την Κυριακή 13 Οκτωβρίου, γιορτάζεται για δεύτερη χρονιά η «Ευρωπαϊκή Ημέρα Συντήρησης» και το Μουσείο προτείνει στους επισκέπτες να δώσουν ιδιαίτερο βάρος στην έκθεση φορητών εικόνων της Αίθουσας Κολυβά, η οποία μαρτυρεί τη σημασία της συντήρησης και πώς αυτή αναδεικνύεται μέσα από τα εκτεθειμένα έργα τέχνης της συλλογής. 


Τέλος, την Πέμπτη 24 Οκτωβρίου, γιορτάζεται η «Διεθνής Ημέρα Εργαζομένων σε Μουσεία». Την ημέρα αυτή, οι "εορτάζοντες" υπάλληλοι του Μουσείου μας θα ξεναγήσουν τους ενδιαφερόμενους στους εκθεσιακούς χώρους και στο χώρο του Μαυσωλείου Σολωμού και Κάλβου, μιλώντας τους επίσης για τους νέους ψηφιακούς τρόπους ξενάγησης μέσα από τις ηλεκτρονικές θεματικές εκθέσεις στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, μιας και το θέμα των φετινών εορτασμών είναι "Βιώσιμη Πολιτιστική Κληρονομιά". Σας θυμίζουμε ότι το Μουσείο είναι ανοιχτό καθημερινά και Σαββατοκύριακα από τις 09:00 το πρωί μέχρι τις 14:00 το μεσημέρι. 
Περισσότερες πληροφορίες στο www.zakynthos-museumsolomos.gr.
Artwork: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας


Σάββατο, 12 Οκτωβρίου 2019

Ο ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΕ ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΚΕΦΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ


Η Ιερά Σύνοδος της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος αναγνώρισε, σήμερα Σάββατο 12 Οκτωβρίου 2019, στον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμο Β΄, το προνόμιο να χειρισθεί το ζήτημα της νεοπαγούς Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ουκρανίας. 
Ο Αρχιεπίσκοπος εισηγήθηκε, λοιπόν, την όντως αναγνώριση κι έτσι η Ελλαδική Εκκλησία είναι η πρώτη που προβαίνει σε τέτοια ιστορική ενέργεια! 
Σύμφωνα με την ενημέρωση που έκανε στους δημοσιογράφους ο μητροπολίτης Ναυπάκτου Ιερόθεος, μετά το πέρας των εργασιών της Ιεραρχίας, επτά ήταν οι Ιεράρχες οι οποίοι ζήτησαν αναβολή της απόφασης: Οι Σεβ. Μητροπολίτες Καρυστίας κ. Σεραφείμ, Ηλείας κ. Γερμανός, Δρυινουπόλεως κ. Ανδρέας, Καισαριανής κ. Δανιήλ, Μεσογαίας κ. Νικόλαος και Κυθήρων κ. Σεραφείμ και Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Κοσμάς. Ο Σεβ. Κερκύρας κ. Νεκτάριος, που έχει τις δικές του ενστάσεις, απουσίαζε αιτιολογημένα.
Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, την αντίρρησή του στην απόφαση για αναγνώριση εξέφρασε εντόνως ο μητροπολίτης Πειραιώς κ. Σεραφείμ, ο οποίος με πολλές δημόσιες παρεμβάσεις του τον τελευταίο καιρό τάχθηκε κατά της Ουκρανικής Αυτοκεφαλίας. 
Παρ' όλα αυτά ο Πειραιώς δεν αναφέρθηκε από τον μητροπολίτη Ναυπάκτου ανάμεσα στους ιεράρχες που διαφώνησαν και ζήτησαν αναβολή της απόφασης. 
Προφανώς ο Πειραιώς Σεραφείμ στην πορεία άλλαξε γνώμη και τάχθηκε με την πλειοψηφία των ιεραρχών. Κρίμα στον αγώνα του... και στο Γραφείο Αιρέσεών του που ξεσπάθωσε εναντίον του Οικουμενικού Πατριαρχείου. 
Τελικά ο Πειραιώς συντάχθηκε με την Μητέρα Εκκλησία! 
Καλό θα ήταν να το επιβεβαιώσει για να μην υπάρχει η παραμικρή σκιά για την ...ανδρεία στάση του. 
Π.Α.Α.

Παρασκευή, 11 Οκτωβρίου 2019

Ο ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ ΒΟΥΤΣΙΝΟΣ ΣΤΟ "ΑΗΔΟΝΙ ΤΟΥ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑ" ΤΗΣ ΛΕΝΑΣ ΠΛΑΤΩΝΟΣ


Η Λένα Πλάτωνος έγραψε το Αηδόνι του αυτοκράτορα, ένα «μουσικό παραμύθι με στοιχεία όπερας», όπως το έχει χαρακτηρίσει, το 1989, πάνω στο ομώνυμο παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Πέρασαν κιόλας 30 χρόνια… 
Η προηγούμενη ενασχόλησή της με την περίφημη Λιλιπούπολη του Τρίτου Προγράμματος του Μάνου Χατζιδάκι, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη μελοποίηση του συγκεκριμένου έργου, του οποίου το λιμπρέτο έγραψε ο ποιητής-βιολόγος Γιώργος Βολουδάκης. 
Το έργο ηχογραφήθηκε με τη συμμετοχή κορυφαίων ερμηνευτών, όπως ο Άρης Χριστοφέλλης, η Σαβίνα Γιαννάτου, ο Σπύρος Σακκάς, ο Φραγκίσκος Βουτσίνος, ο Γιάννης Σαμσιάρης και ο Χρήστος Στασινόπουλος. 
Η Λένα Πλάτωνος χαρακτήρισε τη μουσική του έργου «νεοϊμπρεσιονιστική» και είπε για το έργο της αυτό: «Το Αηδόνι του αυτοκράτορα του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν στην εκδοχή του σαν όπερα ήταν μια ιδέα-πρόταση του στενού φίλου μου κόντρα τενόρου Άρη Χριστοφέλλη, ο οποίος και ήθελε να τραγουδήσει τον ρόλο του Αηδονιού – η πρόταση έγινε σε μένα το 1986. Τώρα από μένα και τον φίλο βιολόγο-ποιητή Γιώργο Βολουδάκη το έργο σαν διασκευή βασίστηκε στην πρέπουσα αποφυγή της μονοκρατορίας της τεχνολογίας απάνω στον άνθρωπο, η υπερθεμάτιση της επαφής του ανθρώπου με τη φύση.» 
Οι ακαταμάχητες μελωδικές γραμμές της Λένας Πλάτωνος και η δεξιοτεχνική φωνητική γραφή καθιστούν το Αηδόνι του αυτοκράτορα μια ιδεώδη γνωριμία των παιδιών με τον μαγικό κόσμο της λυρικής τέχνης. 
Εδώ επιλέγουμε αποσπάσματα που τραγούδησε ο περίφημος βαθύφωνος Φραγκίσκος Βουτσίνος, ένας σπουδαίος λυρικός καλλιτέχνης, ο οποίος έφυγε πριν 20 χρόνια… 
Ο Βουτσίνος (1936-1999) ήταν ένας διεθνής τραγουδιστής, με καριέρα στο εξωτερικό ήδη από το 1961 και το ρεπερτόριό του περιλάμβανε πάνω από 65 ρόλους όπερας, καθώς επίσης και 25 ορατόρια και συμφωνικά έργα. Συνεργάστηκε και με την Εθνική Λυρική Σκηνή κατά την εικοσαετία 1975-1995, ερμηνεύοντας 25 ρόλους σε 43 παραγωγές και αναβιώσεις παραγωγών στο θέατρο Ολύμπια και στο Ηρώδειο. Αρκετές εξ αυτών ήσαν πρώτες παρουσιάσεις έργων. Φυσικά ο Φραγκίσκος Βουτσίνος ήταν και σπουδαίος δάσκαλος τραγουδιού. 
Η πλούσια φωνή του, η απαράμιλλη μουσικότητα του και η υψηλή υποκριτική του, τον συνόδευαν, ως χαρακτηριστικά της τέχνης του, και σε έργα της Λένας Πλάτωνος ή του Θάνου Μικρούτσικου (Η σονάτα του Σεληνόφωτος). 

 

ΤΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΕΠΙΣΗΜΑ ΠΡΟΤΕΚΤΟΡΑΤΟ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ ΜΟΣΧΑΣ



Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Ο μητροπολίτης Βολοκολάμσκ Ιλαρίων, πρόεδρος του Τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων της Ρωσικής Εκκλησίας, απέστειλε, ως γνωστόν, προ καιρού, επιτιμητική και απειλητική επιστολή προς τον Επίσκοπο Μοζαμβίκης Χρυσόστομο (του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας), επειδή συλλειτούργησε με Επίσκοπο της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ουκρανίας στην Μητρόπολη Λαγκαδά, στην Ελλάδα. 
Η κίνηση αυτή του Ρώσου ιεράρχη προκάλεσε αλυσιδωτή σειρά αντιδράσεων από ιεράρχες του Αλεξανδρινού Θρόνου. Απάντησαν στην προκλητική αυτή ενέργεια της Μόσχας, με δικαιολογημένη οξύτητα, οι Μητροπολίτες Ζάμπιας Ιωάννης και Νιγηρίας Αλέξανδρος. Μάλιστα την όλη στάση του Ζάμπιας Ιωάννη, ο οποίος έφερε στο φως την επιστολή του Βολοκολάμσκ, επικρότησε ο πολιός ιεράρχης του Οικουμενικού Θρόνου, Μητροπολίτης Πισιδίας Σωτήριος, με σχετική επιστολή του.
Γενικώς, όλη αυτή η υπόθεση πήρε έκταση στον τύπο, πλην, βεβαίως, των φιλορωσικών ΜΜΕ, που απέφυγαν επιμελώς κάθε αναφορά. 
Μετά από τέτοιο σάλο θα περίμενε κανείς το λιγότερο: Το θέμα να τεθεί στην Σύνοδο της Ιεραρχίας του Αλεξανδρινού Θρόνου, που συνήλθε αυτή την εβδομάδα, με δεδομένο το γεγονός της κοινοποίησης όλων των σχετικών επιστολών στον Πατριάρχη Αλεξανδρείας Θεόδωρο. 
Όμως, όπως φάνηκε από όλες τις ανακοινώσεις και τα σχετικά δημοσιεύματα, ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας δεν είχε καμία διάθεση να θίξει το θέμα, φοβούμενος ότι μπορεί να ανοίξουν έτσι οι ασκοί του Αιόλου για το Ουκρανικό, πράγμα που αποφεύγει πάση θυσία να αγγίξει. 
Η Ιεραρχία του Αλεξανδρινού Θρόνου έληξε χωρίς την παραμικρή αναφορά στην παρέμβαση Ιλαρίωνα σε ιεράρχες της Αλεξάνδρειας, προς τους οποίους δημοσιογραφικές πληροφορίες λένε πως έχουν καταφθάσει και άλλες επιστολές από την Μόσχα, αλλά δεν έχουν δει ακόμα το φως της δημοσιότητας. 
Δυστυχώς ο Μητροπολίτης Νιγηρίας διαψεύστηκε… 
Το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας είναι πλέον επισήμως προτεκτοράτο της Εκκλησίας της Ρωσίας. Ο Προκαθήμενός του και οι αρχιερείς του Θρόνου έγιναν «φόρου» υποτελείς... 
Ο Βολοκολάμσκ όχι μόνο δεν απολογήθηκε δημοσίως για το ατόπημά του αυτό, όπως τον κάλεσε ο Νιγηρίας Αλέξανδρος, αλλά στην πραγματικότητα επέβαλε στον Αλεξανδρινό προκαθήμενο το νόμο της σιωπής και της συγκάλυψης… 
Η ευθύνη, πλέον, του Αλεξανδρείας Θεοδώρου έναντι της ιστορίας είναι βαριά και ασήκωτη… 
Ίσως, τελικά, το Ουκρανικό καταστεί η αρχή του τέλους του…

Πέμπτη, 10 Οκτωβρίου 2019

Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΓΟΝΤΙΚΑΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΤΣΑΡΟΥΧΗ


Φέτος συμπληρώθηκαν 30 χρόνια από την αναχώρηση του Γιάννη Τσαρούχη από τον μάταιο αυτό κόσμο (20-7-1989).
Υπήρξε αναμφισβήτητα σημαντικός κρίκος του νεοελληνικού μας πολιτισμού. 
Ήταν τόσο ευρύ πνεύμα ώστε έκλεινε μέσα του και την Ορθοδοξία. 
Παραθέτουμε στη συνέχεια ένα θαυμάσιο κείμενο του αρχιμανδρίτου Βασιλείου Γοντικάκη, προηγουμένου της Ιεράς Μονής Ιβήρων, για τον Γιάννη Τσαρούχη, στο οποίο αποτυπώνεται η πνευματική του διάσταση. 
Επί την ηλίου δύσιν
Τον Τσαρούχη τον γνώρισα γέρο στο Άγιον Όρος, όταν ερχόταν για να παρακολουθήσει  τη Μεγάλη Εβδομάδα. Ήταν άνθρωπος ώριμος, με βαθιά σοφία και ανθρωπιά, που για να φτάσεις, πρέπει να έχεις πονέσει πολύ, και να είσαι ευγνώμων γι’ αυτό. Είχε μέσα του σαφήνεια και τόλμη, που έμοιαζε με τη σαφήνεια και την τόλμη του Αγίου Όρους. 
Έτσι δεν μπορείς, ούτε έχει νόημα, μιλώντας για τον Τσαρούχη, να απαριθμήσεις τα προσόντα και τις ικανότητές του. Αυτό που του χαρίσθηκε, είναι η σύνθεσις και η υπέρβασις όλων, και η άφιξή του δια της αληθούς μετανοίας στο μακάριον τέλος, που καταυγάζει τον άνθρωπο με ιλαρόν φως αγίας δόξης. 
Ο Τσαρούχης δεν ήταν ένας απλός καλλιτέχνης ή στοχαστής. Τέτοιους έχουμε πολλούς. Ήταν πνευματικός άνθρωπος, με την αληθινή σημασία του όρου. Και σε μια απλή του φράση περιέκλεισε και απεκάλυψε όλο το πνευματικό του μεγαλείο και τη δύναμη. 
Όταν τον ρώτησαν αν ευτύχησε στη ζωή του, είπε: «Τώρα, με τα γεράματα και τη αρρώστια, νοιώθω ευτυχισμένος, γιατί βρήκα αυτό που ζητούσα. Όταν ήμουν νέος, ήμουν δυστυχής, γιατί έψαχνα όλα αυτά και δεν τα εύρισκα». 
Αυτό είναι το επαναστατικό και γαλήνιο του Τσαρούχη, που πήρε από την Ορθόδοξη Εκκλησία. 
Για να απαντήσει έτσι, σημαίνει ότι είχε δύναμη που ανατρέπει την καθεστηκυία τάξη της φθοράς και φέρνει τα πάνω κάτω. 
Συνήθως λέγεται: «Το παν είναι η υγεία». Επίσης: "Το γήρας ουκ έρχεται μόνον", αλλά συνοδεύεται με πολλά δεινά, που οδηγούν στον θάνατο. Αυτό ουσιαστικά είναι υποδούλωση στη μοίρα και ηττοπάθεια. 
Αλλά ούτε για την Εκκλησία ούτε για τον Τσαρούχη είναι έτσι τα πράγματα. Η υγεία είναι σημαντικό αγαθό, αλλά δεν είναι το παν. Και το γήρας ουκ έρχεται μόνον, αλλά φέρνει μαζί του – γι’ αυτούς που ζητούν τα τίμια- την ευτυχία που δεν περιγράφεται. 
Η δύσις του ηλίου λέγεται – νομίζω μόνον στα Ελληνικά - και βιούται ως βασίλεμα. Ο ήλιος βασιλεύει όχι όταν μεσουρανεί, αλλά όταν δύει και σβήνει. Και ο αληθινός άνθρωπος βρίσκει τη δύση και το τέλος ως βασίλεμα, ανατολή νέου φωτός και ακτίστου φέγγους. 
Στην Ορθόδοξη Εκκλησία ο 103ος Ψαλμός, όταν διαβάζεται ως προοιμιακός στον Εσπερινό, δεν καταλήγει όπως στην Παλαιά Διαθήκη. Τελειώνει με τους προηγούμενους (δηλαδή τους προτελευταίους) στίχους: Έθου σκότος και εγένετο νυξ (στίχος 20), ως εμεγαλύνθη τα έργα σου, Κύριε, πάντα εν σοφία εποίησας (στίχος 24). Δόξα Πατρί και Υιώ και Αγίω Πνεύματι. Και νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν. 
Επειδή ο άνθρωπος ζητά το πολύ φως, και η Εκκλησία το ξέρει, γι’ αυτό δεν τελειώνει ο Προοιμιακός με το κτιστό φως της δημιουργίας, αλλά με αυτό που για την κοινή λογική και αίσθηση λέγεται και φαίνεται σκότος, επειδή είναι πλησμονή ακτίστου και αδύναμου φωτοχυσίας. 

Ανάσταση στο Πρωτάτο (1982). Ο Γ. Τσαρούχης στο στασίδι κρατώντας τη λαμπάδα του.
Ο Μ. Χατζιδάκις έγραψε: «Ο Τσαρούχης είναι χριστιανός, όχι γιατί πηγαίνει στην εκκλησιά, αλλά γιατί
ξέρει να στέκεται μέσα σ’ αυτήν, με την άνεση ενός παπά και με την αγιότητα ενός μικρού παιδιού».

Και όταν σε ένα Μεγάλο Εσπερινό άκουσε το «φως ιλαρόν» ψαλλόμενο από τους ιερείς, είχε συντονισθεί η ευαισθησία του στον ρυθμό εκείνο του αρχαίου ύμνου, που κυριολεκτικά ρίχνει τα τείχη της Ιεριχούς. Είχε πάρει το μήνυμα των αιώνων ο Τσαρούχης· και βγαίνοντας έξω, μετά τον Εσπερινό, είπε: «Αυτό είναι το αληθινό μαστούρωμα. Εδώ να έλθουν οι νέοι που το ζητούν ματαίως με χίλιους άλλους τρόπους». 
Όταν πατήσεις στο ύψωμα της βεβαιότητος που κάνει τα γεράματα αφορμή ευτυχίας, τότε ηρεμείς· στέκεσαι και προχωρείς. Σου αποκαλύπτονται, δια της στάσεως και θέας, διαρκώς νέα βάθη του παρελθόντος και του μέλλοντος. Μιλάς ελεύθερα για όλα, γιατί τα βλέπεις δίπλα σου. Έχεις απαντήσεις για τα δύσκολα. Βρίσκεις τη συνάφεια των αντιθέτων. Είσαι ήρεμος μέσα στην ταραχή και τρέφεσαι από τα αναλλοίωτα δια των προσκαίρων. Δεν θίγεις και δεν θίγεσαι. Δεν ζητάς παινάδια ή θέσεις. Ασχολείσαι με άλλα θέματα. 
Και ο Τσαρούχης δεν προσανατολιζόταν σε πράγματα που παρέρχονται. Δεν στηριζόταν σε βάσεις που γλιστρούν και φεύγουν. Είχε πονέσει. Και ο πόνος επιβάλλει απλότητα. Απαγορεύει τη φλυαρία.
Τα σχόλιά του για τα διάφορα πρόσωπα και πράγματα έχουν μια εσωτερική συνοχή. Δεν σχολίαζε πράγματα πρόσκαιρα και φρόκαλα που τα παίρνει ο άνεμος. Ή, καλύτερα, τα σχόλιά του για οποιαδήποτε πρόσωπα, πράγματα και γεγονότα δεν ήσαν απ’ εκείνα που τα παίρνει ο άνεμος.
Όταν στο Άγιον Όρος κάποιος τον είδε για πρώτη φορά, με έκπληξη είπε: «Α, εσείς είστε ο κύριος Τσαρούχης;» Εκείνος συμπλήρωσε: «Εγώ είμαι αυτός που νοιώθω σαν κατσαρίδα πεταμένη ανάποδα σε μια μπανιέρα. Και το θέμα είναι να μπορέσω να σταθώ στα πόδια μου». 
Άλλοτε σε συζήτηση για τη φύση της Ορθοδοξίας, είπε: «Η Ορθοδοξία είναι σαν ένας λεκές που δεν τον βγάζει κανένα απορρυπαντικό». 
Χρησιμοποιούσε τολμηρές εκφράσεις, για να πει εκείνο που ήθελε, επειδή ήταν ζωγράφος, και είχε ξεκάθαρα τα πράγματα μέσα του. 
Γνώρισα γυναίκες που αυτοκτόνησαν όταν είδαν ρυτίδες στο πρόσωπό τους. Συνάντησα "πνευματικούς" ανθρώπους που ήταν καταπρικαμένοι, γιατί δεν διορίστηκαν σε περίοπτη θέση. Και συνάντησα γέρους απλούς, φτωχούς καλόγερους, που, όσο πέρναγε ο καιρός, από μέσα τους έλαμπε, ως φως ανέσπερο η πνευματική αγαλλίαση που τους πλημμύριζε. Στον Τσαρούχη συνέβη το ίδιο· όσο γερνούσε, ηύξανε η έσωθεν σοφία και το φως. Σοβαρός και αγέλαστος, αλλά ταυτόχρονα σίγουρος και ευτυχισμένος, έκρυβε μέσα του θεία παράκληση, που του ρύθμιζε τη ζωή.

Στο Κουτλουμουσιανό Κελλί Αγ. Νικολάου Χαλκιά του Γέροντα Ιερόθεου στις Καρυές

Όταν κάποτε στο Άγιον Όρος κατέβαινε κούτσα κούτσα για την εκκλησία, όπου παρακολουθούσε όλες τις ακολουθίες, και είδε φοιτητές να πηγαίνουν προς το αρχονταρίκι, τους είπε: «Πηγαίνετε να ξεκουραστείτε. Είστε νέοι, και έχετε ανάγκη από ύπνο. Εγώ δεν έχω ανάγκη από ξεκούραση, γιατί είμαι σαν μια μούμια». 
Δεν τον ενοχλούσαν τα γεράματα· γι’ αυτό μπορούσε να αυτοχαρακτηρίζεται ως μούμια. Δεν απαιτούσε αναγνωρίσεις και καλή συμπεριφορά, γιατί είχε τη σπίθα της αιωνίου ζωής, που τον ανεδείκνυε όντως καλλιτέχνη και άνθρωπο. Ενώ σε έργα νεότητός του βρίσκεις κάτι από τη δυστυχία που αναφέρει, τα έργα και οι λόγοι των γηρατειών του φανερώνουν την πένθιμη και μελαγχολική ευτυχία - πλήρωμα χαράς -, η οποία βάρυνε την ψυχή του και τον κατέστησε πτωχό, - "εγώ ειμί πτωχός και πένης" - πολλούς δε πλουτίζοντα. 
Κάποιος, σχολιάζοντας αρνητικά το βιβλίο Ως στρουθίον μονάζον επί δώματος, έλεγε: «Μα, αυτός δεν λείπει από καμιά κοσμική συγκέντρωση, πώς είναι στρουθίον μονάζον;» 
Δεν είχε καταλάβει ότι ο Τσαρούχης ήταν με όλους, χωρίς να φεύγει από την ησυχία της μοναξιάς του. Ήταν με όλους και, ταυτόχρονα, βρισκόταν αλλού, γιατί πάντοτε έβλεπε πιο μακριά από τα παρερχόμενα, που βλέπουν οι πολλοί. Μέσα από τη σύγχυση και την οχλαγωγία μπορούσε να παίρνει στοιχεία ησυχίας και βεβαιότητος. 
Κάποτε, καθώς έβγαινε από το Άγιον Όρος με το καράβι της συγκοινωνίας, τον είχαν περικυκλώσει πολλοί φοιτητές και τον είχαν κυριολεκτικά "πνίξει" με ερωτήσεις, συζητήσεις και φασαρία. Κατεβαίνοντας τις σκάλες του καραβιού του είπα: «Συγγνώμη, σας κουράσαμε με ατέλειωτη φασαρία» (πολλοί από τους συζητητές της παρέας ήσαν προσκυνητές της Μονής μας). Εκείνος είπε: «Όχι. Ήταν όλα καλά, γιατί πάντοτε κρατώ τη ζωγραφική απόσταση». 
Η ζωγραφική απόσταση δια της ωριμότητος τον προστάτευε από τις επιπολαιότητες. Και ο πόνος που πέρασε, τον έκανε ικανό να τρέφεται από πράγματα που συγχύζουν και εκνευρίζουν τον ανώριμο. Γι’ αυτό, όταν κάποιος τελευταία μου έλεγε: «Χάσαμε τον Τσαρούχη. Μέχρι τώρα ξέραμε ότι βρίσκεται στο Μαρούσι, και αυτό ήταν μια παρηγοριά», κατάλαβα τι εννοούσε. Συμφωνούσα και δε συμφωνούσα ταυτόχρονα. Γιατί ο Τσαρούχης πέτυχε κάτι που δεν χάνεται με τον θάνατο, αλλά καθαίρεται δι’ αυτού. 
Ήταν γέρος με πνεύμα άγρυπνο. Ήταν ήσυχος, και τάραζε τα νερά της νωχέλειας. Η ησυχία του τρεφόταν από τη συναναστροφή. Και η μοναξιά του ήταν αφορμή αναπαύσεως για όλους. 
Στις συνηθισμένες ερωτήσεις απαντούσε απρόσμενα, χωρίς προσπάθεια, γιατί είχε ξεπεράσει την αντίθεση του παραδοσιακού και του μοντέρνου με το να έχει καταποντισθεί στο αληθινό. 
Ήταν μεγάλος· γι’ αυτό ανέπαυε τους μικρούς. Ήταν όντως πετυχημένος, γι’ αυτό τόνιζε τις αποτυχίες και τα βάσανα της ζωής του.

Ο Τσαρούχης φωτογραφημένος απ' τον Εμπειρίκο στο Μαρούσι, Φεβρουάριος 1972

Δεν γελούσε, και σου μετέδιδε χαρά. Ήταν χούφταλο τρεμάμενο, και σου έδειχνε το ατρεμούλιαστο φως της ευτυχίας, που αναδύεται από τα γεράματα και τον πόνο. 
Πολλοί ήθελαν να βρίσκονται μαζί του, γιατί δεν πλήγωνε κανένα, μόνο φώτιζε. 
Στα τελευταία του έβαζε κάθε πρωί να του διαβάζουν τη νεκρώσιμη ακολουθία, για να έχη χαρούμενη μέρα. 
Έφυγε γαλήνιος, αφήνοντας για πάντα παρηγοριά στους πολλούς. 
Συλλογικός τόμος για τον Γιάννη Τσαρούχη, Ωσεί μύρα, μέριμνα Αλεξίου Σαββάκη, Αθήνα 1998, σσ. 21-24 

Τετάρτη, 9 Οκτωβρίου 2019

ΟΙ ΣΥΝΑΣΚΗΤΕΣ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ ΚΑΙ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΟΥ ΗΣΑΝ ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ

Το άγιο ζεύγος Ανδρόνικος και Αθανασία στο ναό τους στην κατεχόμενη  Κυθρέα  

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Tη ενάτη του μηνός Οκτωβρίου μνήμη του Oσίου Πατρός ημών Aνδρονίκου, και Aθανασίας της συμβίας αυτού. 
Σύσκηνον Aνδρόνικος Aθανασίαν, 
Kόσμω τ’ εν ασκήσει τε καν πόλω έχει. 
Ο Ανδρόνικος και η Αθανασία ήταν ανδρόγυνο στην Μεγάλη Αντιόχεια των μέσων του 6ου αιώνα μ.Χ. 
 Ήταν πιστοί και φιλόχριστοι και ελεήμονες. Απέκτησαν δύο παιδιά τα οποία πέθαναν ταυτόχρονα σε μία μέρα σαν είχαν φτάσει στην ηλικία των 12 χρόνων. 
Αποφασίζουν οι γονείς να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους και να φύγουν για τους Αγίους Τόπους. Κατέληξαν στην Αίγυπτο, ο Ανδρόνικος σε ανδρικό μοναστήρι και η Αθανασία σε γυναικείο. 
Κάποια στιγμή συναντήθηκαν τυχαία. Η Αθανασία αναγνώρισε τον άνδρα της, αλλά όχι εκείνος την γυναίκα του, «επειδή και εμαράνθη το κάλλος αυτής από την πολλήν άσκησιν, και εφαίνετο ωσάν αράπης», όπως λέγει ο Συναξαριστής. 
Τελικά ο Ανδρόνικος αποφασίζει με την ευχή του Γέροντά του να συνασκητέψει με τον Αθανάσιο, δηλ. την γυναίκα του Αθανασία, η οποία του είχε παρουσιαστεί ως άνδρας μοναχός. Ασκήτεψαν μαζί δώδεκα χρόνια. 
Και όταν εκοιμήθη ο αββάς Αθανάσιος, βρέθηκε ένα πινακίδιο κατά την ώρα της ταφής, που έλεγε ότι «ήτον η γυναίκα του Aνδρονίκου, η αοίδιμος Aθανασία. Eπληροφορήθησαν δε τούτο, και όταν εκήδευον αυτήν. Eυρέθη γαρ, ουχί ανήρ, αλλά γυνή.» 
Ένας παντελώς παράδοξος βίος ενός αγίου ανδρογύνου, που τινάζει στον αέρα κάθε «λογική» ευσεβείας όπως την γνωρίζουμε στις μέρες μας. 
Γιατί να μη μείνουν στην αρχική «φυσιολογική» κατάσταση; Ο Ανδρόνικος στο ανδρικό και η Αθανασία στο γυναικείο μοναστήρι; 
Γιατί να συναντηθούν και να αποφασίσουν να ασκητέψουν μαζί, όταν μάλιστα η Αθανασία γνώριζε ότι αυτός ήταν ο άνδρας της, ενώ απέκρυπτε, με την ανδρική μεταμόρφωσή της, από τον άνδρα της την αλήθεια; Ποιο άραγε είναι το νόημα αυτής της ακραίας ξενιτείας; 
Ο Συναξαριστής λέει πως ήδη από τότε που γέννησαν τα παιδιά τους «ο ένας εις τον άλλον δεν ήγγισαν. Aλλ’ επέρνων την ζωήν τους και οι δύω με σωφροσύνην και με προσευχάς». Τι τους εμπόδιζε να περάσουν κατ’ αυτόν τον σεμνό τρόπο και το υπόλοιπο του βίου τους; 
Γιατί η Αθανασία να αποκρύπτει όχι μόνο την ταυτότητά της, αλλά και το φύλο της από τον ίδιο της τον άνδρα και να φροντίσει να αποκαλυφθεί το φύλο της μετά το θάνατό της; 
Κι ακόμα κάτι παράδοξο. Έγινε φιλονικία μεταξύ των μοναχών για το πού θα ταφεί ο Ανδρόνικος. «Mόλις δε και μετά βίας κατέπαυσεν ο Aββάς Δανιήλ την φιλονεικίαν αυτών, ειπών, ότι πρέπει να ενταφιασθή εκεί εις το Oκτωκαιδέκατον μαζί με τον συναγωνιστήν του, την Oσίαν Aθανασίαν λέγω. Kαι ούτως ενταφίασαν αυτό εκεί, δοξάζοντες τον επί πάντων Θεόν.» 
Πώς μπορεί να ερμηνεύσει η σύγχρονη θεολογία αυτά τα ακραία ασκητικά φαινόμενα; 
Πάντως σε καμία περίπτωση με κραυγές ιεραρχών που είναι πιο βέβαιοι κι απ’ τον Δημιουργό για την κρίση Του!
Στη συνέχεια παραθέτουμε το βίντεο της εκδήλωσης που πραγματοποιήσαμε με το Καλλιτεχνικό Σύνολο ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος), με τίτλο: «ΕΜΦΥΛΕΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ – ΘΗΛΕΙΣ ΑΓΓΕΛΟΙ».
Παρουσιάσαμε Συναξάρια Αγίων γυναικών που μόνασαν σε ανδρικά μοναστήρια. Ακούστηκαν επιλεγμένοι βίοι των Αγίων αυτών γυναικών της Ορθόδοξης Εκκλησίας – που ασκήτεψαν με έναν εντελώς παράδοξο τρόπο – όπως καταγράφονται από τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη στον περίφημο Συναξαριστή του. Μεταξύ αυτών και ο βίος των Αγίων Ανδρονίκου και Αθανασίας.


Η προσκυνηματική εικόνα των Αγίων Ανδρονίκου και Αθανασίας (13ος αι.), μετά από ενέργειες του Μητροπολίτη Μόρφου κ. Νεοφύτου βρέθηκε το 2007, μετά την κλοπή της, το 1936. 
Το άγιο ζεύγος με μοναχικά ενδύματα εποχής απεικονίζεται επάνω σε ανάγλυφο κάμπο που αποτελεί ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των κυπριακών εικόνων. Επιπλέον ο Άγιος Ανδρόνικος κρατά γυάλινο φιαλίδιο, στοιχείο ιδιαίτερα σπάνιο στην εικονογραφία του και η Αγία Αθανασία σταυρό τύπου Αναστάσεως. Το κάλυμμα της κεφαλής παραπέμπει σε ανάλογα εικονογραφικά παραδείγματα από την Κωνσταντινούπολη και το Σινά. 
Η εικόνα αυτή είχε δημοσιευτεί το 1935 από τον καθηγητή Γεώργιο Σωτηρίου και το 1937 από τον David Talbot Rice στο βιβλίο του "The icons of Cyprus". 
Οι Άγιοι Ανδρόνικος και Αθανασία τυγχάνουν ιδιαίτερου σεβασμού στην Κύπρο και ιδιαίτερα στη μητροπολιτική περιφέρεια Μόρφου, όπου πανηγυρίζει το παρεκκλήσιο των Αγίων Ανδρονίκου και Αθανασίας που ευρίσκεται στον χώρο του Γυμνασίου και Λυκείου Σολέας, επίσης απεικονίζονται συχνά και στις βυζαντινές και μεταβυζαντινές τοιχογραφημένες εκκλησίες.
Επίσης, τιμώνται ιδιαίτερα στην προσφυγική κοινότητα Μαντριά της Πάφου, αλλά και στην Ενορία της κατεχόμενης Κυθρέας,
Ο Άγιος Ανδρόνικος, ειδικότερα, τιμάται πολύ στην Κύπρο. Δύο χωριά φέρουν τ’ όνομα του και πολλές εκκλησίες, περισσότερες από τριάντα, είναι αφιερωμένες σ’ αυτόν.

Ο ναός των Αγίων Ανδρονίκου και Αθανασίας στο χωριό Μανδριά της Κύπρου

Related Posts with Thumbnails