Τετάρτη, 20 Φεβρουαρίου 2019

ΤΟ ΑΝΑΛΟΓΙΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΛΗΚΤΡΟΛΟΓΙΟ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Με εγκύκλιό της προς τις Μητροπόλεις της Εκκλησίας της Ελλάδος, η Ιερά Σύνοδος, ανανεώνει την απαγόρευση χρήσης του «ηλεκτρονικού ισοκράτη» στους ναούς της επικράτειας και συνιστά την «κατ' οἰκονομίαν λελογισμένη καί μετά φειδοῦς χρῆσι τῶν ἠλεκτρονικῶν μέσων ἐν τοῖς ἱεροῖς ἀναλογίοις κατά τήν Θείαν Λατρείαν». 
Επίσης, στην εγκύκλιο επισημαίνεται ότι «θεωρεῖται ἀπολύτως ἀπαραίτητον, ὅπως αἱ ἐν λόγῳ συσκευαί χρησιμοποιοῦνται ἀποκλειστικῶς διά τήν Θείαν Λατρείαν καί οὐχί διά διαφόρους χρήσεις, αἱ ὁποῖαι μάλιστα ἀπάδουν εἰς τήν λειτουργικήν διακονίαν». 
Η ρητή και κατηγορηματική απαγόρευση του «ηλεκτρονικού ισοκράτη» είναι φυσικά σωστή. Στην σωστή κατεύθυνση είναι και η φειδωλή χρήση των λοιπών ηλεκτρονικών μέσων από τους ψάλτες.
ΟΜΩΣ, φοβούμαι ότι και αυτή η εγκύκλιος δεν θα εφαρμοστεί εάν δεν υπάρχει η βούληση, κυρίως από τους οικείους ποιμενάρχες. 
Η ιστορία του «ηλεκτρονικού ισοκράτη» ή «βυζαντινού (sic) ψηφιακού ισοκράτη» (σε διάφορες «εκδόσεις») καλά κρατεί, εδώ και 27 χρόνια! Γιατί – φυσικά – δεν εφαρμόστηκε, όπως θα έπρεπε, η σχετική Συνοδική εγκύκλιος του 1992. Τώρα είναι μάλλον δύσκολο να αναχαιτιστεί το ρεύμα… 
Η χρήση των ηλεκτρονικών μέσων από τους ψάλτες στη λατρεία συνιστά πλέον ενδημική νόσο. Ποιος θα οριοθετήσει την «λελογισμένη χρήση»; Ο οικείος Επίσκοπος; Οι ίδιοι οι ψάλτες θα πρέπει να έχουν την συνείδηση ότι το αναλόγιο δεν είναι πληκτρολόγιο, ότι το λειτουργικό βιβλίο δεν είναι e-book, ότι δεν μπορεί να χαθεί και όση φυσικότητα απέμεινε στη λατρεία μας με τη χρήση ποικίλων ηλεκτρονικών μέσων. 
Εννοείται πως αυτά θα πρέπει να ισχύουν στο ακέραιο και για τους κληρικούς, πολλοί από τους οποίους εκτρέπονται εντελώς, χρησιμοποιώντας το κινητό τους εν ώρα λατρείας ποικιλοτρόπως. 
Η λατρεία θα πρέπει να μείνει εκτός ψηφιακής εποχής. Κι αυτό δεν θα πρέπει να καθορίζεται με Συνοδικές εγκυκλίους και απαγορεύσεις, αλλά να είναι γραμμένο «εν ταις πλαξί των καρδιών ημών». Πέρα, όμως, κι απ’ τη λατρεία, το θέμα αγγίζει την σοβαρή υπόθεση που λέγεται βυζαντινή μουσική. 
Αίφνης θυμάμαι ένα …αλλιώς ωραίο στιγμιότυπο: 
Στούντιο εκκλησιαστικού τηλεοπτικού σταθμού. 
Δύο κύριοι συζητούν περί βυζαντινής μουσικής. 
Ο προσκεκλημένος, καθήμενος, έχει μπροστά του έναν ισοκράτη, δηλ. το μηχάνημα που παράγει κονσέρβα ισοκράτημα. Στο χέρι κρατάει μικρόφωνο. Χειρίζεται το μηχάνημα και ψάλλει on camera. Λέει φυσικά “νεωτερικά μέλη”, ήτοι ό,τι του κατέβει. Ό,τι πρέπει, δηλαδή, για να αποστραφεί κανείς την εκκλησιαστική μουσική. Θέαμα και ακρόαμα παρακμιακό! Προκαλεί εν ταυτώ θυμηδία και αηδία. Στον 21ο αιώνα τέτοιου είδους “προβολή” της βυζαντινής μουσικής.

Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 2019

"ΠΟΛΕΜΩΝΤΑΣ ΥΠΟ ΣΚΙΑΝ..." ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΖΙΑ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ


ΠΡΩΤΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ της τελευταίας ποιητικής συλλογής του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΖΙΑ «Πολεμώντας υπό σκιάν…[Ελεγεία και σάτιρες]» (Περισπωμένη, 2017). 
Την Πέμπτη 21 Φεβρουαρίου 2019 και ώρα 8μ.μ. στο Polis Art Cafe. 
Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο καθηγητής Ευριπίδης Γαραντούδης και ο κριτικός Αλέξης Ζήρας.
Ποιήματα θα διαβάσει ο Γιώργος Κοζίας.  
Από το Δελτίο Τύπου της έκδοσης: 
Στίχοι μοναχικοί, αρρενωποί, ηρωικοί και πένθιμοι φτερουγίζουν κατακορύφως, αναζητώντας την αρετή και την τόλμη της ελευθερίας του Κάλβου, την εξεγερμένη φύση του αυτόχειρα Καρυωτάκη, το αγγελικό μαύρο φως του Σεφέρη, ψάχνοντας έναν απαστράπτοντα ορίζοντα, στίχοι που ορμούν αιρετικοί και αγέρωχοι ενάντια σε κάθε φουρκισμένη μούσα.

Δευτέρα, 18 Φεβρουαρίου 2019

Johnny Cash - Your own personal Jesus

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Personal Jesus / Προσωπικός Ιησούς
Your own personal Jesus / Ο δικός σου προσωπικός Ιησούς 
Someone to hear your prayers / Κάποιος ν’ ακούει τις προσευχές σου 
Someone who cares / Κάποιος που νοιάζεται 
Your own personal Jesus / Ο δικός σου προσωπικός Ιησούς
Someone to hear your prayers / Κάποιος ν’ ακούει τις προσευχές σου
Someone who’s there /Κάποιος που θα σου σταθεί
Feeling unknown / Αισθάνεσαι άγνωστος
And you‘re all alone / Κι είσαι ολομόναχος
Flesh and bone / Σάρκα και οστά
By the telephone / Δίπλα στο τηλέφωνο
Lift up the receiver / Σήκωσε το ακουστικό
I’ll make you a believer / Θα σε κάνω να πιστέψεις
Take second best / Διάλεξέ με κι ας είμαι η δεύτερή σου επιλογή
Put me to the test / Βάλε με σε δοκιμασία
Things on your chest / Ό,τι σε βαραίνει
You need to confess / Και θέλεις να εξομολογηθείς
I will deliver / Θα σε λυτρώσω
You know I’m a forgiver / Θα σε συγχωρήσω, το ξέρεις
Reach out and touch faith / Άπλωσε το χέρι σου και άγγιξε την πίστη 
Your own personal Jesus… / Ο δικός σου προσωπικός Ιησούς


Το παραπάνω τραγούδι το ερμηνεύει, στο βίντεο που παραθέτουμε, ο Johnny Cash. Ένας διάσημος εκπρόσωπος της country music.
Ας δούμε την περιπέτεια αυτού του τραγουδιού.
Πρωτοκυκλοφόρησε τον Αύγουστο του 1989 σε single από τους Depeche Mode και συμπεριλήφθηκε ένα χρόνο αργότερα στο δίσκο τους VIOLATOR, έναν από τους πιο δημοφιλείς pop δίσκους όλων των εποχών. Σύμφωνα με τον δημιουργό Martin Gore, η έμπνευσή του προήλθε από το βιβλίο «Ο Έλβις κι εγώ» της Priscilla Presley. Ένα τραγούδι, δηλαδή, για τη θεοποίηση του άλλου στις ερωτικές σχέσεις.

Παρά όμως τους απλοϊκούς στίχους και την «πιασάρικη» μελωδία που εύκολα εντυπώνεται, το τραγούδι έχει μία σκοτεινή απειλητική δύναμη, θρησκευτικής έντασης, που το κάνει να ξεπερνάει τα όρια της pop-electric, τα όρια ενός ανώδυνου συναισθηματισμού εμπνευσμένου από το αμερικάνικο άρλεκιν του βασιλιά του ροκ εν ρολ και της μούσας του. Υπάρχει μία απελπισμένη κραυγή, μία έκκληση για επιείκεια με άρωμα θανάτου που νομίζω ότι γίνεται ακόμα πιο έντονη στην πολύ πιο προσωπική, σχεδόν αυτοβιογραφική χροιά της διασκευής του τραγουδιού από τον Johnny Cash προς το τέλος της πολυτάραχης ζωής του. Ο μύθος της country που έλιωσε στο αλκοόλ και τα ναρκωτικά και βρήκε καταφύγιο στην εσωτερική, προσωπική του σχέση με το Θεό. Παραλλαγές στο θέμα αυτό έχουμε δει πολλές, η αλήθεια στον Cash προέρχεται από το ότι δεν αποποιείται το αμαρτωλό παρελθόν του και χωρίς διδακτισμούς και τυμπανοκρουσίες, παραμένει απελπισμένος, ανθρώπινος, συνεχίζει να αναμετριέται με τους προσωπικούς του δαίμονες, απλώς με μεγαλύτερη σοφία και στωϊκότητα. Ένα μουσικό όνειρο για την πίστη και τη συγχώρεση όπου συναντιούνται ο Μπωντλέρ, ο Μπάροουζ και ο Έντγκαρ Άλαν Πόε.

Ο Cash έχει κυκλοφορήσει κι έναν άλλο δίσκο με τίτλο GOD. Εκεί συναντούμε ένα ακόμη τραγούδι για τον Ιησού: It was Jesus.
Ο Cash μας υπενθυμίζει κάτι που πολλές φορές ξεχνάμε. Την προσωπική μας συνάντηση με τον Ιησού. Αυτήν που επεδίωξαν με τρόπο ερωτικό, δηλαδή καρδιακά, οι Μάγοι ζητώντας το «νέον παιδίον, τον προ αιώνων Θεόν», οι Απόστολοι που ανταποκρίνονται στην κλήση του Ιησού, ο Ζακχαίος που ανεβαίνει στο δέντρο για να δει τον Ιησού και στη συνέχεια Τον δέχεται σπίτι του, η αιμορροούσα γυναίκα που τον αγγίζει και θεραπεύεται (πρβλ. τον στίχο “Reach out and touch faith”), η πόρνη που τον ραίνει με μύρα και δάκρυα ζητώντας εν σιωπή τη λύτρωση (“I’will deliver”), ο ληστής που αναφωνεί την υστάτη ώρα το «Μνήσθητί μου» (“You know I’m a forgiver”), οι Μυροφόρες που αψηφούν κάθε εμπόδιο για να συναντήσουν τον Νυμφίο τους, ο απόστολος Παύλος που Τον συναντά στον δρόμο προς την Δαμασκό (“I’ll make you a believer”), οι άγιοι και οι μάρτυρες ανά τους αιώνες που αισθάνονταν την παρουσία του Ιησού σε κάθε στιγμή της ζωής τους (Cash: “Someone to hear your prayers, someone who cares, someone who’s there”).
Ο προσωπικός Ιησούς του Cash δεν διαφέρει από τον Νυμφίο του Άσματος: Λαβώνει με την αγάπη του.
Τον ψάχνεις συνεχώς («ζητήσω όν ηγάπησεν η ψυχή μου») και μπορεί να μην τον βρίσκεις («εζήτησα αυτόν και ουχ εύρον αυτόν»). Τον αναζητάς στους λαβυρίνθους της ψυχής σου και στους δρόμους της πολιτείας («Μη όν ηγάπησεν η ψυχή μου είδετε;»). Σου χτυπάει την πόρτα και βγαίνεις προς υπάντησίν του («ήνοιξα εγώ τω αδελφιδώ μου, αδελφιδός μου παρήλθεν, ψυχή μου εξήλθεν εν λόγω αυτού»).
Είναι ο δικός σου, ο προσωπικός Ιησούς. Your own personal Jesus…

"ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΩΡ ΚΥΡΙΕ..." ΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΣΜΥΡΝΗΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΔΑΝΙΗΛΑΙΟΥΣ


Το δοξαστικό του Εσπερινού της Κυριακής του Τελώνου και Φαρισαίου, "Παντοκράτωρ Κύριε...", σε ήχο πλ. δ' και στο μέλος του Νικολάου πρωτοψάλτου Σμύρνης (ακμή περ. 1790-†1887), όπως το ερμηνεύουν οι Αγιορείτες πατέρες της Αδελφότητος των Δανιηλαίων (Ακάκιος και Δανιήλ).
Πρόκειται για ηχογράφηση του αείμνηστου Λυκούργου Αγγελόπουλου, την οποία είχε μεταδώσει από τις εκπομπές του στην Ελληνική Ραδιοφωνία, ήδη από την δεκαετία του 1980. 
Το μέλος δημοσιεύεται στο "Δοξαστάριο του Tριωδίου και Πεντηκοσταρίου" του Νικολάου Σμύρνης (Κων/πολη 1857).
Ανέσυρα αυτή την ηχογράφηση από το αρχείο μου και την δημοσιεύω ως ένα σημαντικό τεκμήριο αγιορείτικου ήθους ψαλτικής που δεν υπάρχει πια. Στιβαρό, αρρενωπό, βαθιά κατανυκτικό, αναδεικνύει ως "κλασικό" ένα νεωτερικό μέλος.
π.α.α. 

Κυριακή, 17 Φεβρουαρίου 2019

Η "ΣΥΝΝΕΦΙΑΣΜΕΝΗ ΚΥΡΙΑΚΗ" ΤΟΥ ΤΣΙΤΣΑΝΗ, ΤΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΚΑΙ ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
35 χρόνια, φέτος, από τον θάνατο του Βασίλη Τσιτσάνη (18-1-1984)
70 χρόνια από την ιστορική διάλεξη του Μάνου Χατζιδάκι για το Ρεμπέτικο, στο Θέατρο Τέχνης και 25 χρόνια από την αναχώρησή του...
Κι ο Μίκης Θεοδωράκης; Στα 94!
Ας κάνουμε, λοιπόν, μια αναφορά στην  θρυλική "Συννεφιασμένη Κυριακή" του Τσιτσάνη, με πολύτιμους αρωγούς τους δύο μεγάλους μας συνθέτες. Αυτοί εκτίμησαν από πολύ νωρίς την αξία του Τσιτσάνη και ειδικότερα της "Συννεφιασμένης Κυριακής".
Στο βιβλίο "Ο καθρέφτης και το μαχαίρι" του Μάνου Χατζιδάκι, εκτός από τα κείμενά του, περιλαμβάνονται και φωτογραφίες ανθρώπων και δημιουργών που συγκρότησαν την προσωπική του μυθολογία. Οι φωτογραφίες είναι 65 συνολικά και στο τέλος του βιβλίου ο Χατζιδάκις τις υπομνηματίζει, άλλες μόνο με λεζάντες, άλλες με μερικές ουσιαστικές γραμμές. Η υπ' αρ. 19 φωτογραφία είναι του Μάνου με τον Βασίλη Τσιτσάνη. 
Παραθέτουμε, λοιπόν, στη συνέχεια, τα όσα σημειώνει ο Χατζιδάκις για τον Τσιτσάνη, με αφορμή την φωτογραφία τους που επέλεξε για το βιβλίο του. 
Με τον Βασίλη Τσιτσάνη, το 1960. Έξι μήνες τυραννιόμουν να βρω αυτό το Κυ-ρια-κή, πριν το Χριστέ και Παναγιά μου... μού φανέρωνε σ' ανύποπτους καιρούς ο Τσιτσάνης. Κι εγώ έμενα έκπληκτος, γιατί δεν είχα φανταστεί τόση αγωνία για ένα τραγούδι απλό. Είχα την απορία του ημισπουδαγμένου κι αφελούς. Μα όσο μεγάλωνα, τόσο ένιωθα καταλυτική αυτή την εμμονή στις λέξεις συν-νε-φιά ή Κυ-ρια-κή. Σαν ένα βλέμμα διαπεραστικό, που σκίζει εκεί ψηλά τον Ουρανό. Κι ακόμα πιο πολύ, που διαπερνά τον ίδιο το Θεό. Χριστέ και Παναγιά μου.
Ο Χατζιδάκις την εποχή της θρυλικής διάλεξή του για το Ρεμπέτικο, στο Θέατρο Τέχνης το 1949, συνέθεσε και τις Έξι λαϊκές ζωγραφιές (έργο 5, για πιάνο), δηλ. μεταγραφή, αρχικά για δύο πιάνα, έξι γνωστών ρεμπέτικων τραγουδιών (των Τσιτσάνη, Μητσάκη, Χατζηχρήστου, Καλδάρα), που παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά το 1951 ως μπαλέτο από το «Ελληνικό Χορόδραμα» της Ραλλούς Μάνου, με τον συνθέτη και τον Αργύρη Κουνάδη στα δύο πιάνα.
Πρώτη λαϊκή ζωγραφιά η "Συννεφιασμένη Κυριακή".
Παραθέτουμε στη συνέχεια σχετικά ηχητικά ντοκουμέντα με την κατά Χατζιδάκι "Συννεφιασμένη Κυριακή", καθώς και μια δική μας προσέγγιση στην διασκευή του Χατζιδάκι, ήτοι από εκδήλωση του Συνόλου μας "Πολύτροπον".


Ο Μίκης Θεοδωράκης στην Αυτοβιογραφία του "Το χρέος" και στο κεφάλαιο "Τα στοιχεία της μουσικής μας παράδοσης", αναφέρεται στις επιρροές της βυζαντινής μουσικής, στη νεώτερη λαϊκή μας μουσική. Χρησιμοποιεί ως ένα καίριο παράδειγμα το "Τη Υπερμάχω" και σημειώνει:
"Ο Βασίλης Τσιτσάνης, πήρε το χαρακτήρα αυτής της μελωδίας. Στη Συννεφιασμένη Κυριακή, που αποτελεί ένα από τα πιο αξιόλογα μνημεία της νεοελληνικής τέχνης, διακρίνουμε αφομοιωμένες τις βαθύτερες σχέσεις της βυζαντινής μουσικής...".
Να υπενθυμίσουμε ότι για τη σχέση αυτή είχε μιλήσει, ίσως πρώτος, κι ο Χατζιδάκις στην διάλεξή του για το ρεμπέτικο.


Και ο Θεοδωράκης προβαίνει σε διάφορες παρατηρήσεις για τον δρόμο της μελωδίας του Τσιτσάνη με τις βυζαντινές ρίζες. Αρκούμαστε στην πρώτη:
"Η αρχή είναι πανομοιότυπη (τρία ντο πριν από το ρε) με το "Τη Υπερμάχω". Με τη διαφορά ότι ο Τσιτσάνης, κάνοντας άλμα, οδηγεί σε μια νέα πτώση χαρακτηριστική της νεοελληνικής λαϊκής μουσικής. Με τον τρόπο αυτό δένει οργανικά τις δύο μουσικές μας εποχές". 
Δείτε στη συνέχεια ένα βίντεο όπου ο Μίκης Θεοδωράκης τραγουδάει τη Συννεφιασμένη Κυριακή.


Τέλος, παραθέτουμε αυτή τη θρυλική Συννεφιασμένη Κυριακή του Τσιτσάνη, με την αξέχαστη Μελίνα Μερκούρη. 



Σάββατο, 16 Φεβρουαρίου 2019

Arvo Pärt - Triodion


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Το Τριώδιον του Arvo Pärt είναι ήδη ένα έργο 20 χρόνων, αφού γράφτηκε στα 1998. Ακούγοντάς το και πάλι συνειδητοποιώ πως έχει νικήσει πια το χρόνο. 
Στάζει μουσική και πνευματικότητα. Μνημείο της σύγχρονης χορωδιακής μουσικής. Ένας ύμνος στην ανθρώπινη φωνή. Κι ένας ύμνος στον Κύριο και τον άνθρωπο του Τριωδίου. Δεν πρόκειται απλώς για μια κατανυκτική μουσική. Σαφώς και είναι τέτοια. Αλλά είναι πέρα κι απ' την κατάνυξη αυτή η μουσική του Pärt. Είναι μετεωρισμός, είναι λυγμός, είναι δοξαστικό, είναι ικεσία, είναι κραυγή, είναι περιπέτεια, ό,τι, δηλαδή, κι ο Θεός. 
Δεν πρόκειται για συναισθηματική μουσική, και σε καμία περίπτωση δεν μιλάμε για μια καλή "εύπεπτη" χορωδιακή μουσική. Το αντίθετο. Πρόκειται για μια δύσκολη μουσική - ειδικά ως προς την ερμηνεία πολύ δύσκολη, με σαφείς επιρροές από το Γρηγοριανό μέλος και την προκλασική μουσική. Δεν είναι τυχαίο, π.χ., που στην Ελλάδα δεν υπάρχει η χορωδιακή υποδομή για ερμηνεία τέτοιων έργων. Γι' αυτό και με το συγκεκριμένο έργο δεν καταπιάστηκε μέχρι τώρα καμία ελληνική χορωδία. Αλλά πέρα από τις τεχνικές δυσκολίες, η πνευματική εγρήγορση που απαιτείται δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Η συγκέντρωση, η προσήλωση και η ευλάβεια είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για ένα τέτοιο έργο, καθαρά φωνητικό, απόλυτα - θα λέγαμε - πολυφωνικό και καθαρά προσευχητικό.
"Απαιτείται απ’τους ακροατές προσήλωση, θρησκευτικότης και ει δυνατόν νηστεία", όπως έλεγε κι ο Χατζιδάκις για τα δικά του "Παράλογα".
Κάποιοι σ' αυτή τη ζωή, όπως ο Arvo Pärt, φαίνεται πως πήραν πολύ σοβαρά την περίοδο του Τριωδίου. Πέρα από παχιά λόγια και συνθηματάκια "ευσεβών συνάξεων". 
Γιατί μη ξεχνάμε πως ο συνθέτης έγραψε και τον «Κανόνα Μετανοίας» (Kanon pokajanen) όπου μελοποιεί σλαβική μετάφραση του γνωστού ύμνου που έχει συνθέσει ο Άγιος Ανδρέας Κρήτης και ο οποίος ψάλλεται την Μ. Τεσσαρακοστή. 
Σε καθαρά μουσικό επίπεδο τώρα, πρέπει να παρατηρήσουμε ότι ο Pärt είναι από τους λίγους σύγχρονους συνθέτες που γράφει πολλή χορωδιακή μουσική, την οποία ανανεώνει ως προς τα εκφραστικά μέσα, έχοντας ως αφετηρία την εκκλησιαστική χορωδιακή μουσική και μάλιστα αυτή της ρωσικής παράδοσης, καθότι Εσθονός ο ίδιος, που σημαίνει ότι αυτά είναι τα ακούσματά του. Η θεματολογία της χορωδιακής μουσικής του είναι κατ' εξοχήν εκκλησιαστική. Προφανώς και ίδιος θεωρεί ότι η ανθρώπινη φωνή καθιστά τον ίδιο τον άνθρωπο "ψαλτήριο" και άρα είναι η μόνη ικανή για να αποδώσει την θρησκευτικότητά του.
Ακούμε χορωδιακή μουσική του Arvo Pärt και ιδιαιτέρως το επίκαιρο Triodion, για να επανακτήσουμε τα χαμένα κριτήρια μας. Μουσικώς και γενικώς...


ΤΡΑΓΟΥΔΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΚΩΣΤΗ ΠΑΛΑΜΑ ΔΥΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΩΝ ΣΤΟ ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ


Το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος) παρουσιάζει την Δευτέρα 25 Φεβρουαρίου 2019 και ώρα 7μ.μ. στην Αίθουσα Διδασκαλίας της Μουσικής Βιβλιοθήκης του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής», στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, τη νέα παραγωγή του με τίτλο: «Ο ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ ΔΥΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΩΝ». 
Με αφορμή την επέτειο των 160 χρόνων από τη γέννηση του μεγάλου ποιητή Κωστή Παλαμά, το «Πολύτροπον» θα παρουσιάσει τις Παλαμικές ανθολογίες δύο Πατριαρχών της Ορθόδοξης Εκκλησίας: Του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου και του μακαριστού Πατριάρχου Αντιοχείας Ηλία Δ΄. 
Πρόκειται, δηλαδή, για τα ποιήματα του Παλαμά που ανθολόγησε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος ως μαθητής στην Θεολογική Σχολή της Χάλκης (από το 1954) και για τα Παλαμικά ποιήματα που ανθολόγησε και μετέφρασε στα αραβικά ο μακαριστός, ελληνομαθής Πατριάρχης Αντιοχείας Ηλίας Δ΄, τα οποία, μάλιστα, εξέδωσε σε μια ανθολογία ελλήνων ποιητών που επιμελήθηκε (1960).
Αξίζει να σημειωθεί πως και ο Αντιοχειανός ιεράρχης σπούδασε στην Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Στην εκδήλωση θα ομιλήσουν: ο θεολόγος και μουσικός Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος και ο Λιβανέζος θεολόγος, φιλόλογος και μεταφραστής Roni Bou Saba. 


Το πρόγραμμα περιλαμβάνει, επίσης, απαγγελίες ποιημάτων του Κωστή Παλαμά, από τις ανθολογίες των δύο Πατριαρχών, στα ελληνικά, τουρκικά και αραβικά, καθώς και μελοποιημένη ποίηση του Κ. Παλαμά από τους έλληνες συνθέτες: Δημήτρη Μητρόπουλο, Ιάκωβο Χαλιάσα, Δημήτρη Μηνακάκη, Δημήτρη Δημακόπουλο και Σοφία Καμαγιάννη.
Η «Κασσιανή» του Κ. Παλαμά (που ανθολογείται από τον Οικουμενικό Πατριάρχη), στην μελοποίηση του μεγάλου έλληνα συνθέτη Δημήτρη Μητρόπουλου, θα παρουσιαστεί με αφορμή και τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την σύνθεσή της (1919).

Ερμηνεύουν: 
Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι
Μάριος Καζάς, πιάνο
Κλεονίκη Δεμίρη, τραγούδι
Σοφία Καμαγιάννη, πιάνο
Απαγγέλλουν: 
Φοίβος Νομικός (τουρκικά)
Σταματία Κασιμάτη
Νικόλαος Λιάμης
Παναγιώτης Παναγιώτου (αραβικά)

Artwork: Ιωάννης – Πορφύριος Καποδίστριας
Είσοδος ελεύθερη



Πέμπτη, 14 Φεβρουαρίου 2019

Γιώργος Κοζίας: APPASSIONATA


Σὰν τὴν Ἀγαπούλα Ἀντρέγεβνα 
ἐπιστρέφω, ἀδέλφια μου, 
στὸ στοιχειωμένο σπίτι μας, 
στὶς ξεχασμένες αἰσθήσεις. 
Μὲ ὑποδέχονται φαντάσματα, 
χτυποῦν τὰ κουδουνάκια τους, 
σπαραχτικὰ γελοῦν καὶ ψιθυρίζουν. 

Τὸ σπίτι ἔρημο, ἡ πλάση παντέρημη, 
καρφώνουν τὰ παντζούρια 
στὰ χαλάσματα, τσεκούρια 
ἀποκεφαλίζουνε τὰ δέντρα, 
τὸ χῶμα ὑποχωρεῖ 

κι ὁ κρότος, ὁ ξένος κρότος 
στὰ σώματα ποὺ φεύγουν, 
σπάει τὰ ποτήρια, ραγίζει τοὺς καθρέφτες. 

Σὰν τὴν Στιούαρτ τῶν Σκώτων 
ἐπιστρέφω σὲ λαμπερὴ ἔκρηξη 
παίρνοντας σάρκα καὶ ὀστᾶ 
σὲ χώρα ἀναμάρτητων, 
στὴ δόξα τῶν ὑπάρξεων. 

Τὸ σπίτι ξυπνᾶ, ἀνοίγουν τὰ παράθυρα, 
στολίζουν τοὺς καθρέφτες, 
στρώνουν τραπεζομάντιλα, 
ἀνάβουν τὶς λαμπάδες, καῖνε τὰ κεριά. 

Εἶμαι ἡ Dolce Vita, ἀδέλφια μου, 
ποὺ προσῆλθε μεσάνυχτα 
μὲ τὸ πέπλο τῶν ἀπόντων σὲ λυσσασμένο δεῖπνο. 
* Γ. Κοζίας: Πολεμώντας υπό σκιάν... Ελεγεία και σάτιρες, Περισπωμένη, 2017


Τετάρτη, 13 Φεβρουαρίου 2019

ΑΚΡΙΒΟΣ ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΛΥΡΙΚΗΣ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Τρία σπουδαία έργα – από τα λιγότερο γνωστά - του Μάνου Χατζιδάκι παρουσιάστηκαν στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, στο πλαίσιο του Κύκλου Μάνος Χατζιδάκις: Τα Τραγούδια της αμαρτίας (1992), ο Κοινός βίος (1977) και οι Παίδες επί Κολωνώ (1977). 
Τα Τραγούδια της αμαρτίας για φωνή και πιάνο ερμήνευσαν ο Πάρις Κιμιωνής (τραγούδι) και ο Τίτος Γουβέλης (πιάνο), ενώ τον Κοινό βίο και τους Παίδες επί Κολωνώ ερμήνευσαν ο Αλκίνοος Ιωαννίδης και δεκαμελές μουσικό σύνολο. Την καλλιτεχνική επιμέλεια των παραστάσεων είχε ο Γιώργος Χατζιδάκις, ενώ τη σκηνοθετική επιμέλεια ο Γιάννης Σκουρλέτης και η ομάδα του bijoux de kant. Συμμετείχαν, επίσης, φωνητικό σύνολο, περφόρμερ και χορευτές της Ανώτερης Επαγγελματικής Σχολής Χορού της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. 
Ήταν μια σημαντική στιγμή του Κύκλου Μάνος Χατζιδάκις, καθώς μας αποκαλύφθηκαν τα έργα αυτά σε μια πλήρη, θα λέγαμε, μορφή – αν όχι και οριστική –, ιδιαιτέρως ο Κοινός βίος και οι Παίδες επί Κολωνώ, που τα γνωρίζαμε από ανολοκλήρωτες εκδοχές. Κι απ’ αυτή την άποψη είναι εξαιρετικά σημαντικό ότι παρήχθη ένα σπουδαίο μουσικό υλικό, σε παρτιτούρες, που δεν υπήρχε. 


Η αποκάλυψη της βραδιάς ήταν, σίγουρα, ο 23χρονος Πάρις Κιμιωνής, ο οποίος, σε αρμονική συνεργασία με τον έμπειρο πιανίστα Τίτο Γουβέλη, απέδωσε με μοναδικό τρόπο τα «Τραγούδια της αμαρτίας». Νομίζω πως κατατάσσεται αυτόματα στους «χατζιδακικούς» ερμηνευτές κι έχει να μας δώσει πολλά στο μέλλον. Το σύνολο που απέδωσε τα άλλα δύο έργα ήταν, επίσης, εξαιρετικό. Με πάθος λελογισμένο και μουσικότητα πλέρια. Ο Αλκίνοος Ιωαννίδης μέσα στο κλίμα. 
Δεν μπορώ να πω ότι είμαι υπέρ της «εικονοποίησης» των συγκεκριμένων κύκλων τραγουδιών του Χατζιδάκι, όπως εκφράστηκε από την διαρκή παρουσία επί σκηνής των χορευτών. Ήταν διακριτική μεν – σε γενικές γραμμές – αλλά εδώ μας ενδιέφεραν τα τραγούδια, που έχουμε ανάγκη να τα ενστερνισθούμε, να τα «βιώσουμε» ατόφια, χωρίς «επεξηγήσεις» ή διαμεσολαβητές. Ας θυμίσουμε ότι ο Χατζιδάκις δεν έκανε ποτέ κάτι ανάλογο, καθώς θεωρούσε την πράξη του τραγουδιού ακέραια και ακριβή από μόνη της. Γενικώς ήταν του ολίγου και του ακριβούς, που θα ‘λεγε κι ο Ελύτης. 
Το μουσικό σύνολο στα έργα Κοινός βίος / Παίδες επί Κολωνώ, αποτελούσαν οι: Διονύσης Βερβιτσιώτης (βιολί), Δημήτρης Τίγκας (κοντραμπάσο), Χάρης Κανελλίδης (κιθάρα Ι), Άρης Χατζησταύρου (κιθάρα ΙΙ), Βιβή Γκέκα (μαντολίνο), Νίκος Κατσίκης (μπουζούκι), Λευτέρης Μιχαλόπουλος (πιάνο), Μαριλένα Δωρή (φλάουτο), Ηλίας Σκορδίλης (κλαρινέτο), Κώστας Βλαχόπουλος (φυσαρμόνικα). 


Παραθέτουμε στη συνέχεια λίγα λόγια για τα έργα. 
Τα Τραγούδια της αμαρτίας (1992) είναι ένας κύκλος τραγουδιών σε ποίηση Ντίνου Χριστιανόπουλου και Γιώργου Χρονά, ο οποίος παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην παράσταση σταθμό Ενός λεπτού σιγή (1995) της Ομάδας Εδάφους του Δημήτρη Παπαϊωάννου σε μουσική Γιώργου Κουμεντάκη. Ο Κοινός βίος (1977) είναι ένα έργο πάνω σε τέσσερα ποιήματα του Γιώργου Χρονά, το οποίο εκδόθηκε το 1999 στον δίσκο Μάνος Χατζιδάκις 2000 Μ.Χ.. Οι Παίδες επί Κολωνώ (1977) είναι μια «σκηνική καντάτα» σε στίχους Νίκου Γκάτσου, Μιχάλη Μπουρμπούλη, Αγαθής Δημητρούκα, Μάνου Ελευθερίου και του συνθέτη. 
Τα τραγούδια της αμαρτίας 
[…] μια πολύχρωμη τοιχογραφία που περιέχει ποιήματα του Ντίνου Χριστιανόπουλου κι ένα του Γιώργου Χρονά, βυζαντινές υμνωδίες, λαϊκούς ρυθμούς και μια στρατιωτική μπάντα που να παίζει επίμονα το «Ειδύλλιο του Ζήγκφριντ» του Βάγκνερ. Το έργο αυτό το αφιερώνω σ’ όσους μπορούν ακόμη να διαβρωθούν από τη Μουσική και το Τραγούδι. 
Μάνος Χατζιδάκις, 4 Ιανουαρίου 1993 
Κοινός βίος 
Ένα έργο πάνω σε μια ποιητική ιδέα μου, που χρησιμοποιώντας ποιήματα του Γιώργου Χρονά σχηματίζεται ένα ειδικό κλίμα διαφορετικού κοινού βίου, ποιητικά τοποθετημένου, με περιγραφές ενός ακριβού κινηματογράφου. Έχουν γραφεί τέσσερα τραγούδια, μα ολόκληρο το έργο μένει ανολοκλήρωτο. 
Μάνος Χατζιδάκις 
Παίδες επί Κολωνώ 
Οι «ΠΑΙΔΕΣ» παίζουν μέσα στη γοητεία των ημιτονίων και του αναμφισβήτητου στη λαϊκή μας μουσική διάλεκτο. 
Οι «ΠΑΙΔΕΣ» στον Κολωνό είναι τόσο λίγο παιδιά, χωρίς όμως ποτέ να καταφέρουν να γίνουν άνδρες. 
Οι «ΠΑΙΔΕΣ ΕΠΙ ΚΟΛΩΝΩ» συνθέτουν ελληνικές εικόνες του έρωτα, της αθλιότητας και της απελπισίας. 
Μάνος Χατζιδάκις, 4-5 Μαρτίου 1978
Παραθέτουμε στη συνέχεια και τραγούδια από τον "Κοινό βίο", σε ποίηση Γιώργου Χρονά, όπως τα ερμήνευσε ο ίδιος ο Μάνος Χατζιδάκις και κυκλοφόρησαν στον δίσκο Μάνος Χατζιδάκις 2000 Μ.Χ.

Τρίτη, 12 Φεβρουαρίου 2019

ΜΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΜΟΥΣΟΥΡΓΟΥΣ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ


Η Βιβλιοθήκη του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης διοργανώνει Επιστημονική Ημερίδα με θέμα "Η λόγια (έντεχνη) μουσική δημιουργία των Ελλήνων και ελληνικής καταγωγής μουσουργών στα Βαλκάνια" την Τετάρτη 13 Φεβρουαρίου 2019 και ώρες 3-8 μ.μ. στις εγκαταστάσεις του Τμήματος στην Πανεπιστημιούπολη της Θέρμης Θεσσαλονίκης. Ομιλητές θα είναι οι: 
- Θωμάς Ταμβάκος, ιδρυτής του Αρχείου Ελλήνων Μουσουργών Θωμά Ταμβάκου, 
- Θανάσης Τρικούπης, πιανίστας, μουσικολόγος και μεταδιδάκτορας του ΕΚΠΑ, 
- Γιώργος Σκαλλιέρος, αναπληρωτής καθηγητής του ΤΜΣ-ΑΠΘ και 
- Άρης Μπαζμαδέλης, υπεύθυνος της Βιβλιοθήκης, των Συλλογών και των Αρχείων του ΤΜΣ-ΑΠΘ.
Στην Επιστημονική Ημερίδα θα συμμετέχουν επίσης το Μουσικό Εργαστήρι του Τμήματος Μουσικών Σπουδών υπό τη διεύθυνσης της Εριφύλης Δαμιανού, διδάσκουσας του Τμήματος και οι πιανίστες Άγγελος Ποιμενίδης και Αλέξανδρος Σιδηρόπουλος. Θα ερμηνευθούν έργα των Boris Papandopulo, Dinu Lipatti, Ion Hartulari, Βασιλείου Θεοφάνους, Grigore Ventura, Ioan Procopiu, Dimitrie Voreas, Marie Chefaliady-Taban και Calliope Zographos. Τα έργα προέρχονται από το Αρχείο Ελλήνων Μουσουργών Θωμά Ταμβάκου και παρουσιάζονται σε Α' εκτέλεση. 



Στο Αρχείο Ελλήνων Μουσουργών Θωμά Ταμβάκου, που έχει ενοποιηθεί με το Αρχείο Ελληνικής Μουσικής του Γιώργου Κωνστάντζου, μουσικολόγου-ερευνητή, αποτυπώνεται η συνολική καταγραφή και τεκμηρίωση των καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων των 195 Ελλήνων και ελληνικής καταγωγής μουσουργών έντεχνης (λόγιας) μουσικής, που έζησαν σε ολόκληρη την περιφέρεια της βαλκανικής χερσονήσου, από τις αρχές του 17ου, έως και τον 20ό αι. Είναι καρπός πολυετούς, ενδελεχούς και κοπιώδους έρευνας της ερευνητικής ομάδας Κωνστάντζου-Ταμβάκου-Τρικούπη, που πραγματοποιήθηκε σε ολόκληρη τη βαλκανική χερσόνησο με τις σημερινές 10 κρατικές οντότητες. Ως γνωστόν το ελληνικό στοιχείο (ελληνόφωνο και βλαχόφωνο κυρίως) ήταν διάσπαρτο αλλά ισχυρό σε περισσότερες από 300 πόλεις και κοινότητες, από την Κροατία έως φυσικά τη δυτικά του Βοσπόρου Τουρκία με την Κωνσταντινούπολη. Με τη χρήση πολλών διαφανειών και επιλεγμένων οπτικών και ηχητικών παραδειγμάτων αλλά και με την παράθεση πληροφοριών καταδεικνύεται αυτή η ισχυρή μουσική και καλλιτεχνική παρουσία, ποσοτικά και ποιοτικά, της ομογένειας στις βαλκανικές χώρες. Παράλληλα, σε μικρή έκθεση στους χώρους του Τμήματος Μουσικών Σπουδών, θα παρουσιαστεί υλικό σχετικό με τη συνθετική δημιουργία Ελλήνων και ελληνικής καταγωγής μουσουργών των Βαλκανίων. Το υλικό που θα εκτεθεί προέρχεται κυρίως από τη συλλογή του Αρχείου Ελλήνων Μουσουργών Θωμά Ταμβάκου. 
Την οργάνωση της Επιστημονικής Ημερίδας έχουν αναλάβει οι Σοφία Τσοπάνη, Γιώργος Σακαλλιέρος και Άρης Μπαζμαδέλης με τη στήριξη της Επιτροπής Ερευνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Αρχείου Ελλήνων Μουσουργών Θωμά Ταμβάκου.

Η σύνθεση "Marche Turque" για πιάνο (1895;) της ελληνικής καταγωγής συνθέτριας,
πιανίστριας και μουσικοπαιδαγωγού Μαρίας Κεφαλιάδη-Ταμπάν (1863-1932)
θα ερμηνευθεί στην επιστημονική ημερίδα για τη λόγια μουσική των Ελλήνων
και ελληνικής καταγωγής μουσουργών στα Βαλκάνια
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (Κραϊόβα, 1875-μ.1935)
Ένας από τους 195 Έλληνες μουσουργούς στα Βαλκάνια, άγνωστος στην Ελλάδα.
Το εξώφυλλο του Presto rumeno για πιάνο, αφιερωμένο στον Έλληνα συμπατριώτη
και φίλο του και γνωστό τενόρο της εποχής Δημήτριο Κουταβά.

Διαβάστε μια σημαντική συνέντευξη του Θωμά Ταμβάκου στην Τίνα Βαρουχάκη στο Μουσικό Διαδικτυακό Περιοδικό TAR
Δείτε μια ομιλία του Θωμά Ταμβάκου για τους Έλληνες μουσουργούς των Βαλκανίων, 17ος-20ος αι. στο blod.gr 

Δευτέρα, 11 Φεβρουαρίου 2019

Ο ΘΕΟΤΟΚΟΜΠΑΙΧΤΗΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΑΜΒΡΟΣΙΟΣ

Ο Μητροπολίτης Καλαβρύτων κ. Αμβρόσιος
σε τοιχογραφία στον πρόναο της Μονής του Μ. Σπηλαίου

Ο Μητροπολίτης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Αμβρόσιος καταδικάστηκε σε μια ποινή με αναστολή, επειδή προσέβαλε τους ομοφυλόφιλους με λόγια άλογα που εκσφενδόνισε. 
Ποιος όμως θα τον καταδικάσει που εμπλέκει την Παναγία στο απίθανο σήριαλ της παραίτησής του και με αυτόν τον τρόπο - όπως ο ίδιος τον δημοσιοποίησε - εμπαίζει την Παναγία; 
π.α.α.

Το μεγάλο αφιέρωμα του Κέντρου Λόγου "Αληθώς" στον Ανδρέα Κάλβο


Μιαν εξαιρετική βραδιά ποίησης και μουσικής προσέφερε το Μορφωτικό Κέντρο Λόγου “Αληθώς” στο απαιτητικό κοινό της πνευματικής Ζακύνθου, το βράδυ της Κυριακής, 10ης Φεβρουαρίου 2019, εντός του Ναού της Παναγούλας Μπανάτου. 
Επρόκειτο για αφιέρωμα του Κέντρου στον εθνικό ποιητή μας ΑΝΔΡΕΑ ΚΑΛΒΟ (1792-1869), τον “φιλόπατρι” Ποιητή των “Ωδών” και της “Λύρας”, ευκαιρίας δοθείσης από τη συμπλήρωση φέτος 150 χρόνων μετά τον θάνατό του. 
Ίσως είναι και η πρώτη μεγάλη εκδήλωση για τον Κάλβο στην Ελλάδα, τούτη την επετειακή χρονιά. 
Ο γενικός τίτλος της βραδιάς είχε ληφθεί από την εκφραστικό στίχο του Κάλβου: “και με φως και με θάνατον ακαταπαύστως”. 
Ο ευρύχωρος Ναός της Παναγούλας γέμισε από νωρίς, δεδομένου ότι η προσέλευση του κοινού ήταν αθρόα. Πάμπολλοι παρέμειναν όρθιοι, άλλοι ανέβηκαν στο υπερώο. Επικεφαλής ήταν οι Σεβ. Μητροπολίτες Δωδώνης κ. Χρυσόστομος, Ζακύνθου κ. Διονύσιος Δ΄, ο Καθηγούμενος της Μονής Στροφάδων και Αγίου Διονυσίου Γέροντας Διονύσιος, αρκετοί άνθρωποι των τοπικών πολιτιστικών ιδρυμάτων, ποιητές, λογοτέχνες, μουσικοί και πολλοί άλλοι.

Ο εμπνευστής και υπεύθυνος του "Αληθώς" ποιητής π. Παναγιώτης Καποδίστριας,
ο οποίος έχει γράψει και δημοσιεύσει τα
"'Οφειλόμενα στό νυκτερινό μαθητή τοῦ Ὁμήρου 'Ανδρέα Κάλβο",
["Δελτίο τῆς 'Οργανωτικῆς 'Επιτροπῆς γιά τό ἔτος Κάλβου", Φλεβάρης 1992]

Στο πρώτο μέρος της εκδήλωσης, ο Φιλόλογος κ. Γιώργος Φιορεντίνος ομίλησε, με πειστικότητα και γλαφυρότητα, με θέμα: “Ο ανεικόνιστος Ανδρέας Κάλβος, ανάμεσα στον Σολωμό και τον Φώσκολο”. Στην διάλεξή του ο κ. Φιορεντίνος αναφέρθηκε συνοπτικά στην περιπετειώδη ζωή του Κάλβου, στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα των ιστορικών και ανατρεπτικών καιρών του, στο πώς έφθασε να παράξει μια τόσο πρωτοποριακή ποιητική δημιουργία, η οποία κατέχει περίοπτη θέση τιμής στη Νεοελληνική Γραμματεία, κυρίως κατά τους σύγχρονους καιρούς.


Στο δεύτερο μέρος, δυο συνεργαζόμενα χορωδιακά σχήματα του νησιού, η Παιδική – Νεανική Χορωδία Ζακύνθου και η Χορωδία Εκπαιδευτικών Π.Ε. Ζακύνθου, απέδωσαν, με τρόπο υπέροχο, μελοποιημένα ποιήματα του τιμώμενου Ποιητή (από τους Μίκη Θεοδωράκη, Δημήτρη Λάγιο, Τιμόθεο Αρβανιτάκη και Αντώνη Κλάδη) κι ένα νεότερο στιχούργημα του σύγχρονου ποιητή Διονύση Σέρρα, που αφορά στον “Κάλβο της σιωπής”, δηλαδή την ιδιόρρυθμη και μοναχική ποιητική φυσιογνωμία του μεγάλου Ποιητή. Διηύθυνε ο Μουσικός κ. Αντώνης Κλάδης, ενώ στο πιάνο ήταν ο Δημήτρης Αναστόπουλος. 
Όλοι, ομιλητής και μουσικοί, καταχειροκροτήθηκαν από το συγκινημένο κοινό, ο δε Μητροπολίτης Δωδώνης, στην αποφώνησή του, συνεχάρη αφενός μεν τον υπεύθυνο του “Αληθώς”, π. Παναγιώτη Καποδίστρια, για τις πάντα προσεγμένες δράσεις του “Αληθώς”, όσο και τους συντελεστές της συγκεκριμένης βραδιάς προς τιμήν του Κάλβου. 
Αξίζει τέλος να σημειωθεί ότι, κατά την είσοδο και την έξοδο στον Ναό, επί του εμπρόσθιου τοίχου του, προβάλλονταν στίχοι από τα χειρόγραφα του Ποιητή και μάλιστα από τον “Φιλόπατρί” του. Ήταν ένα εμπνευσμένο light installation, το οποίο δημιούργησε ο Ιωάννης-Πορφύριος Καποδίστριας, συνεργαζόμενος με τους Κωνσταντίνο Β. Μάτσα και Ιωάννη Σπ. Κοντονή.

Κυριακή, 10 Φεβρουαρίου 2019

ΓΙΑ ΤΑ ΣΗΜΕΡΙΝΑ ΓΕΝΕΘΛΙΑ ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ


π.α. ανδριόπουλος
Με αφορμή τα σημερινά γενέθλια (10 Φεβρουαρίου 1935) του δασκάλου Θόδωρου Αντωνίου, ο οποίος αναχώρησε στ' άστρα πριν ενάμιση μήνα (26-12-2018), θυμόμαστε ένα αφιέρωμα της αλησμόνητης Ορχήστρας των Χρωμάτων, που ίδρυσε ο Μάνος Χατζιδάκις, στον Θόδωρο Αντωνίου, για τα 75χρονά του, που πραγματοποιήθηκε στις 27 Απριλίου 2010 στην αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης του Μεγάρου Μουσικής, παρουσία του τότε Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας Κάρολου Παπούλια, φίλου και θαυμαστή του συνθέτη. 
Το πρόγραμμα είχε ως εξής:
Α' Μέρος
- Moto perpetuo για μεγάλη ορχήστρα (1995), Πρώτη παγκόσμια εκτέλεση
- Κοντσέρτο για πιάνο (1998), Σολίστ: Τάσος Πάππας
Β' Μέρος
ΝΕΝΙΚΗΚΑΜΕΝ
Καντάτα για βαρύτονο, μέτζο σοπράνο, αφηγητή, χορωδία και ορχήστρα σε ποίηση Τούλας Τόλια
Παραγγελία της Συμφωνικής Ορχήστρας της Ραδιοφωνίας και της πόλης του Μονάχου για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1972
Τάσος Αποστόλου, βαρύτονος - Αγγελική Καθαρίου, μέτζο σοπράνο - Γιάννης Φέρτης, αφηγητής
Σε συνεργασία με τη Χορωδία της ΕΡΤ - Διδασκαλία και διεύθυνση Δημήτρης Μπουζάνης.
Συμμετείχε η Χορωδία Δωματίου του Δημοτικού Ωδείου Πατρών, διδασκαλία και διεύθυνση Αγαθάγγελος Γεωργακάτος.
Την Ορχήστρα των Χρωμάτων διηύθυνε ο Μίλτος Λογιάδης.

Ο Θόδωρος Αντωνίου είχε πει σε συνέντευξή του:
"Όταν Σπούδαζα στο Μόναχο, οι Γερμανοί έκαναν επένδυση στο νεαρό τότε Θόδωρο Αντωνίου και έγραψα το έργο «Νενικήκαμεν» κατά παραγγελία της Βαυαρικής Ραδιοφωνίας και Χορωδίας του Μονάχου στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1972. Με κάλεσε ο Ραφαέλ Κούμπελικ και διηύθυνα το έργο με σολίστ τον Σπύρο Σακκά". 
Παραθέτουμε στη συνέχεια το κατατοπιστικό σημείωμα που έγραψε Κωνσταντίνος Λυγνός, στο πρόγραμμα της βραδιάς;
"Πρόκειται για μία σύγχρονη καντάτα για βαρύτονο, μέτζο σοπράνο, αφηγητή, χορωδία και μεγάλη ορχήστρα. Γράφτηκε μετά από παραγγελία της Συμφωνικής Ορχήστρας της Ραδιοφωνίας και της πόλης του Μονάχου και πρωτοπαίχτηκε τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1972.
«Πρόθεση μου δεν ήταν απλώς να εξαρθεί η νίκη των Αθηναίων κατά των Περσών στο Μαραθώνα», λέει ο Θόδωρος Αντωνίου, «αλλά να αποδώσω με έναν αφηρημένο τρόπο το σύμβολο του Ανθρώπου, ο οποίος αγωνίζεται για να φτάσει υψηλούς στόχους, καθώς επίσης και για να αρνηθεί την έννοια του Πολέμου, γενικά». «Η περιγραφή της μάχης και οι άλλες ιστορικές αναφορές δίνονται σαν σε όνειρο.»
Γραμμένο το 1971, μια εποχή που η πρωτοπορία είχε φτάσει πλέον στα πιο προχωρημένα της στάδια, το «Νενικήκαμεν» εκφράζει την αισθητική και τα επιτεύγματα της μουσικής τεχνικής και τέχνης, εκείνης της εποχής. Χρησιμοποιεί πολλές από τις – τότε – «σύγχρονες τεχνικές» όχι μόνο στα όργανα ή στην ενορχήστρωση αλλά και στη γραφή της παρτιτούρας, μερικές από τις οποίες είναι προσωπικές επινοήσεις του συνθέτη. Ενδιαφέρον θα έχει να ακούσουμε τί απ’ όλα αυτά λειτουργεί και σήμερα...
Το Πρώτο Μέρος ξεκινάει με τα κρουστά όργανα που παίζουν, «λεπτούς ήχους σαν παιδικά μουσικά όργανα, που δίνουν την εντύπωση ενός παραμυθιού». Η είσοδος της χορωδίας μας οδηγεί στο πεδίο της μάχης, που ξεσπά με μία τρομακτική είσοδο της ορχήστρας. Η μάχη περιγράφεται άλλοτε με χαρά, άλλοτε με ειρωνεία και άλλοτε με φρίκη από τον αφηγητή και τη χορωδία.
Το Δεύτερο Μέρος (για βαρύτονο, αφηγητή και ορχήστρα), βασίζεται σε στίχους του Πινδάρου από τους «Ύμνους στους Ολυμπιονίκες» και αποδίδεται στα Αρχαία Ελληνικά. Εδώ ο αφηγητής περιγράφει την αγωνιώδη πορεία του δρομέα, που ήδη αρχίζει να διερωτάται για τη χαρά, τη νίκη και τη σκοπιμότητα του πολέμου.
Το Τρίτο και τελευταίο μέρος μας επαναφέρει στην ατμόσφαιρα της μάχης. Εδώ πλέον συμμετέχουν όλοι: οι σολίστ, ο αφηγητής, η χορωδία και η ορχήστρα. Η μέτζο σοπράνο είναι η «Μητέρα». Με τα λόγια του συνθέτη: «η κάθε μητέρα που θρηνεί το παιδί της». Για προφανείς λόγους κατανόησης του νοήματος, το μέρος της αποδίδεται σε σύγχρονα Ελληνικά, ενώ ο αφηγητής και η χορωδία, κατά το μεγαλύτερο μέρος, έχουν Αρχαία Ελληνικά από κείμενα του Ηροδότου, του Θουκυδίδη και του Πινδάρου.
Το έργο κλείνει με ένα αποκορύφωμα αγωνίας και φρίκης απ’ όπου ξεσπάει με τη λέξη «Νενικήκαμεν», που όμως είναι πλέον διαλυμένη και παραμορφωμένη."

Περισσότερα και για τα άλλα έργα της βραδιάς διαβάστε εδώ.

Νομίζω ότι η Ορχήστρα των Χρωμάτων, σολίστ και χορωδίες ανταποκρίθηκαν στα απαιτητικά έργα του συνθέτη. Ειδικά στο Νενικήκαμεν η μεγάλη χορωδία της ΕΡΤ, ενισχυμένη απ' αυτήν του Δημοτικού Ωδείου Πάτρας, ανέδειξε την ιδιαίτατη γραφή του Θ. Αντωνίου, πολύπλοκη μα γοητευτική, που αντικατοπτρίζει με ενάργεια τις τάσεις της εποχής που γράφτηκε το έργο.

Στις φωτό της Ιδιωτικής Οδού:
- Οι συντελεστές του Νενικήκαμεν επί σκηνής.
- Ο συνθέτης και δάσκαλος Θόδωρος Αντωνίου.
- Ο Θ. Αντωνίου με την επί σειρά ετών συνεργάτη του μέτζο σοπράνο Μαργαρίτα Συγγενιώτου.

Σάββατο, 9 Φεβρουαρίου 2019

ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΚΩΣΤΑ ΛΟΓΑΡΑ ΕΠΙ ΤΟΙΣ ΓΕΝΕΘΛΙΟΙΣ ΤΟΥ


π.α. ανδριόπουλος
«Αφού τόλμησες να τα βάλεις με αυτούς, μπράβο σου», είχε πει η Ρέα Γαλανάκη στον Κώστα Λογαρά, πριν κάμποσα χρόνια, κατά την παρουσίαση του βιβλίου του «Πολύ Πριν Λίγο Μετά»  (εκδόσεις Το Δόντι), το οποίο περιλαμβάνει 70 επιφυλλίδες του δημοσιευμένες στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο.
Σήμερα, που ο Κώστας Λογαράς έχει γενέθλια, η Ιδιωτική Οδός τον πολυχρονίζει για την μάχαιρα του πνεύματός του, για την δίστομο, ως ρομφαία, γλώσσα του, για την ποιητικότητά του, που διαποτίζει ολόκληρο το λογοτεχνικό του έργο, μα πάνω απ' όλα για την αληθινά ερωτική ματιά του στη ζωή.
Αδέσμευτος, καίριος, σημερινός, χωρίς ιδεολογικές παρωπίδες στον τρόπο της γραφής ή στην διατύπωση των σκέψεών του.
Και πάντα εκεί, να μας υπενθυμίζει τα "Σπίτια της μνήμης, σπίτια της σιωπής", τα "Σάββατα δίχως μύθο", τις "Λοξές ματιές στον έρωτα", την Πάτρα των αγγέλων, που θα 'λεγε κι ο Διονύσης Καρατζάς, τον θρύλο της Πατρινέλλας, στα όρια μιας θείας τρέλας, τον λόγο ως άρτο ζωής. 
Η αλήθεια του Κώστα Λογαρά θα εκπέμπεται από το έργο του, ανεπηρέαστη από σχήματα και συμβατικότητες, εις πολλά έτη! 
Διαβάστε όλες τις αναρτήσεις της Ιδιωτικής Οδού για τον Κώστα Λογαρά εδώ κι εδώ

Related Posts with Thumbnails