Σάββατο, 23 Μαρτίου 2019

ΑΠΟΨΕ ΣΤΟ ΚΕΛΑΡΙ ΤΟΥ ΑΤΕΝΕΟΥΜ ΜΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΒΡΑΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΣΟΓΕΙΟ


Σήμερα Σάββατο 23 Μαρτίου 2019 στο Κελάρι του Ατενέουμ στο Θησείο (Αδριανού 3), μια ξεχωριστή μουσική βραδιά. 
Μεσόγειος, η θάλασσα ανάμεσά μας - Ένα ταξίδι από το Βόσπορο, την Σμύρνη, την Κύπρο έως την Πορτογαλία, την Ισπανία και επιστρέφοντας από Γαλλία και Ιταλία, φτάνουμε στα δικά μας τα νησιά. Με το καράβι της Μουσικής. Ένα ταξίδι στη Μεσόγειο που ενώνει τους λαούς της.  
«Μια αρχαία, ιριδιστή, γαλάζια θάλασσα, που στις ήμερες και φιλόξενες ακτές της, άνθισαν οι πιο λαμπροί πολιτισμοί. Μια θάλασσα, που τα δαντελένια της κύματα, όργωσαν οι γαλέρες ατρόμητων ποντοπόρων, φέρνοντας από όχθη σε όχθη την Ευμάρεια, το Φως, το Πνεύμα, την Τέχνη. Μια θάλασσα, που έθρεψε Ανθρώπους, Ιδανικά και Μεγάλα Όνειρα». (Εμίλ Λούντβιχ, ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ - Τα Πεπρωμένα μιας θάλασσας) 
Τρεις μουσικοί ταξιδεύουν, αυτοσχεδιάζουν, ψάχνουν, στη θάλασσα της Μεσογείου, την μεγαλοσύνη... 
Δάφνη Πανουργιά, φωνή 
Βάσια Βουγιουκλή, ούτι – φωνή 
Γιώργος Καλκάνης, πιάνο – φωνή

Παρασκευή, 22 Μαρτίου 2019

"ΤΗ ΥΠΕΡΜΑΧΩ" ΣΕ ΜΙΝΟΡΕ ΤΟΥ ΠΕΤΡΟΥ ΜΑΝΕΑ ΚΑΙ Ο ΠΑΤΡΩΝ ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ

Το "Τη υπερμάχω" του Μανέα από ένα τετράδιο της εποχής καταγεγραμμένο από τον Αθ. Ντάκουλα
Παραθέτουμε εδώ σύγχρονη μεταγραφή

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
«Σεβασμιώτατε», του λέω με ενθουσιασμό, «άκουσα ένα Τη υπερμάχω σε μινόρε!». Και ευθύς αρχίζει να μου το ψάλλει! 
Μένω εμβρόντητος! «Αυτό το Τη υπερμάχω είναι του Μανέα», του λέω. «Πώς το ξέρετε απέξω;».
Και μου απαντάει χαμογελώντας: «Και τον Μανέα τον ήξερα». 
Ο μακαριστός Μητροπολίτης Πατρών Νικόδημος, ο μουσικότατος, μου είχε λύσει τον γρίφο. Γι’ αυτό ήξερε και έψαλε Νικόλαο Σμύρνης, ήδη από τη νεότητά του. Ως μαθητής, και μάλιστα στην διάρκεια μιας διδακτικής ώρας (όπως μου είχε πει), τόνισε το δοξαστικό της Πεντηκοστής «Δεύτε λαοί» σε ήχο πλ. δ’, με βάση την αντίστοιχη μελοποίηση του Νικολάου πρωτοψάλτου Σμύρνης. 
Είχε έλθει, λοιπόν, από τη νεανική του ηλικία ο μακαριστός Πατρών Νικόδημος σε επαφή με την Σμυρναίϊκη ψαλτική παράδοση, προφανώς λόγω των προσφύγων ψαλτών που ήλθαν στην Αθήνα μετά την μικρασιατική καταστροφή. Γι’ αυτό έψαλε – απαραιτήτως την περίοδο του Τριωδίου – το «Τριώδιο» του μικρασιάτη Εμμανουήλ Φαρλέκα (Αϊδίνι 1877 – Αθήνα 1959), ο οποίος διετέλεσε Γραμματεύς της Αρχιεπισκοπής Αθηνών και Πρωτοψάλτης στην Συνοδική Ι. Μονή Πετράκη. 
Γνώριζε και τον Πέτρο Μανέα. Και ο Δεσπότης και ο αδελφός του μακαρίτης Απόστολος Βαλληνδράς. Το «Τη υπερμάχω» σε μινόρε του Μανέα, ψαλλόταν και μονοφωνικά από Αθηναίους ψάλτες, μεταξύ των οποίων και ο Απ. Βαλληνδράς. 
Ο Μανέας ήταν διάσημος ψάλτης στη Σμύρνη και ηχογράφησε ύμνους για πρώτη φορά το 1911 (Gramophone). Παρότι ο Μανέας ήταν σπουδαίος βυζαντινός ψάλτης, σύγχρονος (για κάποιους και μαθητής) του πρωτοψάλτη της Μ.τ.ΧΕ. Ιακώβου Ναυπλιώτη και μαθητής του Μισαήλ Μισαηλίδη, ήδη από τη Σμύρνη είχε συστήσει και ένα είδος πολυφωνικής χορωδίας.


Ο κληρωτός στρατιώτης της κλάσεως του 1922, Νικόλαος Ζευγαδάκης, είναι το πρόσωπο που κατέγραψε στο ημερολόγιό του με απαράμιλλη ακρίβεια, τις χριστιανικές εορτές και τελετές του τελευταίου έτους της Σμύρνης (1921-1922), στους μεγαλύτερους ναούς της οποίας εκκλησιάσθηκε κατά την εκεί παραμονή του αναμένοντας να προωθηθεί στο μικρασιατικό μέτωπο. Μας διασώζει μια πολύτιμη μαρτυρία για τον Μανέα, όταν εκκλησιάστηκε στον Ι. Ναό του Αγίου Δημητρίου Σμύρνης στις 2 Ιανουαρίου 1922. Γράφει: 
"Έψαλλε δε ο επίσης ονομαστός ωσαύτως ιεροψάλτης Πέτρος Μανέας. Ήτο επικεφαλής μικτής και λίαν πολυσυνθέτου χορωδίας, ήτις έψαλλεν από κειμένου ευρωπαϊκής σημειογραφίας αρμονικήν μουσικήν. Από τον βυζαντινόν ή μάλλον τον ανατολίτην ιεροψάλτην Μανέαν δεν το επερίμενα αυτό. Πιθανόν θεωρώ, ότι η απρόβλεπτος εκείνη προσφορά από τον βυζαντινόν τούτο ιεροψάλτην ανταπεκρίνετο εις ανάλογον του εκκλησιαζομένου κοινού επιθυμίαν."
Είναι ακριβώς όπως το υποθέτει ο αείμνηστος στρατιώτης. Η Σμύρνη είχε επιρροές δυτικές, λόγω του κοσμοπολίτικου χαρακτήρα της, και ο Μανέας ήταν από τους ψάλτες που είχε ανταποκριθεί στην πρόκληση των καιρών. Κάτι ανάλογο συνέβαινε και στην Αθήνα και στην Πάτρα και σε άλλες πόλεις του Ελλαδικού χώρου με αστική τάξη, η οποία είχε προσχωρήσει στην πολυφωνία ή σε εκδοχές της. Αρκετοί ονομαστοί ψάλτες υπηρετούσαν και τα δύο είδη. 
Ο Πέτρος Μανέας άφησε εποχή στον ιστορικό Ιερό Ναό Ζωοδόχου Πηγής Ακαδημίας, όπου ήταν πρωτοψάλτης από το 1931 έως το θάνατό του. Από την παρουσία του Μανέα στην Αθήνα (εκτός από τη γενική θρυλική εντύπωση του γερο-Μανέα!) τρία μέλη του γνώρισαν μεγάλη διάδοση, από στόμα σε στόμα, κυρίως, μάλιστα, μέσω γυναικείων μοναστηριών: ένα Άξιον εστί, το Τη υπερμάχω και ένα Σήμερον κρεμάται, όλα σε πλάγιο πρώτο εναρμόνιο. Σήμερα δε νομίζω ότι έχει επιβιώσει κάποιο από αυτά. 
Παραθέτω εδώ μια ηχογράφηση του "Τη υπερμάχω στρατηγώ" σε μινόρε, του Πέτρου Μανέα (1870-1950), με συνοδεία χορωδίας και αρμονίου. Πρόκειται για μία – μάλλον ζωντανή - ηχογράφηση του 1930 και περιλαμβάνεται στον ψηφιακό δίσκο "Μουσική της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας" 1924-1930, της σειράς ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΡΧΕΙΟΝ. Ο προσεκτικός ακροατής θα καταλάβει ότι η μελοποίηση αυτή του Μανέα δεν είναι τίποτε άλλο παρά μία έξυπνη προσαρμογή του γνωστού μέλους του «Τη υπερμάχω» (ήχος πλ.δ’) σε μινόρε.


Μητροπολίτου Πατρών Νικοδήμου, του αυταδέλφου αυτού Αποστόλου και Πέτρου του Μανέα, αιωνία η μνήμη!

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΤΑΣ: ΓΙΟΡΤΗ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ


Με αφορμή την εθνική επέτειο της 25ης Μαρτίου 1821
Δημήτρης Μπαλτᾶς 
Γιορτή καί μνήμη 
Ἡ γιορτή γενικά, καί ἀσφαλῶς καί ἡ σημερινή γιορτή, λειτουργεῖ πάντοτε κατά ἕνα τρόπο ἀναμνηστικό καί ὑπομνηματιστικό, δηλαδή ὡς ἀνάμνηση καί ὑπόμνηση ἑνός προσώπου ἤ ἑνός γεγονότος τοῦ παρελθόντος πού θέλουμε νά διατηρήσουμε ἀναλλοίωτα στόν χρόνο, διότι αὐτά ἐξέφρασαν ἄλλοτε ἕνα ἀξιακό πνεῦμα πού σέ ὁρισμένο βαθμό μπορεῖ νά ἀποτελέσει ὁδοδείκτη καί σήμερα. Ἐδῶ λοιπόν, μέ τήν ἐκδήλωση τῆς γιορτῆς ἡ ὁποία συνδέεται μέ τήν μνήμη, τό παρελθόν γίνεται παρόν καί μάλιστα παρέχει ἕνα νόημα στήν ὕπαρξή μας, τήν ἀτομική καί τήν ἐθνική. 
Τό πρῶτο στοιχεῖο πού θέλω νά ἐπισημάνω, εἶναι ὅτι ἡ γιορτή ἀφορᾶ πρόσωπα ἤ γεγονότα, πού ἐπιμένουμε – καί καλῶς πράττουμε καί ἐπιμένουμε – νά διατηροῦμε ζωντανά στόν χρόνο. Γιορτάζουμε πρόσωπα ἤ γεγονότα, ἀλλά ὄχι ἰδέες, ἤ, σέ τελική ἀνάλυση, γιορτάζουμε πρόσωπα πού ἐνσάρκωσαν ἰδέες. Ἔτσι ἡ γιορτή ἀποκτᾶ ἕναν ἰδιαίτερο ἀντιστασιακό στήν ροή τοῦ χρόνου καί στό ἐνδεχόμενο ἀμνησίας χαρακτήρα. 
Στό σημεῖο αὐτό εἶναι χρήσιμα ὁρισμένα παραδείγματα κατ’ ἀνάγκην ἐπιλεκτικά. Ἔτσι μέ τίς θρησκευτικές ἑορτές ἐπαναφέρουμε στήν μνήμη πρόσωπα καί γεγονότα τῆς χριστιανικῆς-ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας. Μέ τήν προσωπική μας ἑορτή ἀνακαλοῦμε στήν μνήμη ἕναν ἄνθρωπο πού ξεπέρασε τά συνήθη φυσικά καί ἠθικά ὅρια καί ἔφτασε σέ κάτι μοναδικό, πού ἄλλοτε ὀνομάζαμε καλοκἀγαθία καί τώρα ὀνομάζουμε ἁγιότητα. Μέ τήν γιορτή τῆς Πρωτομαγιᾶς, φέρνουμε στήν μνήμη τά γεγονότα τῆς 1ης Μαΐου τοῦ 1886, ὅταν τά ἐργατικά συνδικάτα στό Σικάγο διεκδίκησαν καλύτερες συνθῆκες ἐργασίας. Μέ τήν σημερινή ἐθνική ἑορτή τοῦ τόπου μας, ἐπαναφέρουμε στήν συλλογική μνήμη πρόσωπα (Κολοκοτρώνης, Καραϊσκάκης, Παπαφλέσσας, Μακρυγιάννης, Κανάρης, Μπουμπουλίνα, Μαυρογένους κ.ἄ.) καί γεγονότα (τήν ἅλωση τῆς Τριπολιτσᾶς, τήν μάχη στά Δερβενάκια, τήν καταστροφή τῆς Χίου καί τῶν Ψαρῶν, τήν μάχη τῆς Ἀλαμάνας κ.ἄ.), γιά τήν ἀνάκτηση τῆς ἐλευθερίας τοῦ τόπου μας κατά τά ἔτη 1821-1829. 
Ἕνα δεύτερο στοιχεῖο, ἐξίσου βασικό γιά τό θέμα μας, εἶναι ὅτι ἡ γιορτή συνδέεται πάντοτε μέ γεγονότα πού εἶναι ἀφορμή χαρᾶς, ὄχι πάντοτε στήν ἐξέλιξή τους, ἀλλά κυρίως στό ἀποτέλεσμά τους. Καί ἐπειδή σήμερα ἐπαναφέρουμε στήν συλλογική μνήμη τήν ἐπανάσταση τοῦ 1821, ἀναδεικνύουμε, ὅπως εἶναι φυσικό, τόν ἡρωϊσμό πού ἐπέδειξαν οἱ πρόγονοί μας, τούς τόπους πού ἔδρασαν καί γενικότερα τήν συμβολή τους στήν ἀνάκτηση τῆς ἐλευθερίας. Ἀλλά ἐπειδή ἡ ἑλληνική ἐπανάσταση, ὅπως καί κάθε ἐπανάσταση, εἶναι ἕνα ἀνορθολογικό, στήν ἐξέλιξή του καί στήν διαχείρισή του, γεγονός, δηλαδή ἕνα γεγονός στό ὁποῖο ἐπισυμβαίνουν ἐνίοτε ἀνορθολογικές πράξεις τῶν ἐπαναστατῶν ἤ ἄλλων προσώπων, εἶναι γνωστό ὅτι καί στήν ἐπανάσταση τοῦ 1821 συνέβησαν γεγονότα λίγο-πολύ ἀνορθολογικά, ὅπως λ.χ. ἡ σφαγή τῶν Τούρκων τῆς Τριπολιτσᾶς ἤ τό γεγονός ὅτι στήν ἐπανάσταση τοῦ 1821 συμμετεῖχαν καί Τοῦρκοι οἱ ὁποῖοι πάντως καταπιέζονταν ὑπό τῶν ὁμοεθνῶν τους ἤ ἀκόμη τό γεγονός ὅτι ἡ Ρωσική Ἐκκλησία τῆς ἐποχῆς ἔκανε ἔρανο ὑπέρ τῶν Ἑλλήνων ὕστερα ἀπό τήν σφαγή τῆς Χίου, ἐνῶ ἡ ἐπίσημη ρωσική πολιτική συμπορευόταν μέ τίς ἀρχές τῆς λεγόμενης Ἱερᾶς Συμμαχίας. Ἀλλά αὐτά τά ἰδιάζοντα ἀνορθολογικά γεγονότα δέν εἶναι ἀναγκαῖο νά ἀναδεικνύονται στό πλαίσιο τοῦ σχολείου παρά μόνον ὡς τρόποι διαπαιδαγώγησης καί μέ ἰδιαίτερη προσοχή. Θά ἔλεγα ὅτι αὐτά τά στοιχεῖα, πού βεβαίως δέν εἶναι μικρότερης σημασίας, μποροῦν νά ἐπισημανθοῦν καί νά ἀναδειχθοῦν καλύτερα καί ἀκριβέστερα σ’ ἕνα πλαίσιο ἔρευνας ἤ συνεδρίου. 
Τό τρίτο πού θέλω νά τονίσω σήμερα, εἶναι ὅτι ἡ μνήμη τοῦ ἀνθρώπου εἶναι κριτήριο τῆς ταυτότητάς του. Εἶναι γνωστό ὅτι ὅταν κάποιος παθαίνει ἀ-μνησία, οὐσιαστικά λησμονεῖ τήν ἴδια τήν ταυτότητά του, καί ἀσφαλῶς στοιχεῖα τοῦ παρελθόντος του. Ὑπό τήν ἔννοια αὐτή, ἡ μνήμη δέν εἶναι ἁπλῶς μία λειτουργία τοῦ ἐγκεφάλου, ἀλλά συνδέεται μέ τό Εἶναι τοῦ ἀνθρώπου, ἑπομένως θά πρέπει νά θεωρηθεῖ ἕνα γεγονός ὀντολογικό. Μάλιστα, σέ ἕνα εὐρύτερο πλαίσιο, ἐάν ἕνας λαός ἀπωλέσει τήν ἱστορική του μνήμη, θά ἀπωλέσει κατ’ οὐσίαν καί σταδιακά τήν ἱστορική του ταυτότητα καί κατά ταῦτα καί τήν ἐθνική του προσωπικότητα. 
Ἔτσι ἡ σημερινή γιορτή διασώζει τήν μνήμη, συνιστᾶ μνήμη, ἕνα εἶδος μνημοσύνου γιά ἐκείνους πού σέ κάθε περίπτωση, ἀκόμη καί στόν φοβερό ἐμφύλιο πόλεμο πού διεξήχθη μεσούσης τῆς Ἐπανάστασης, ἀγάπησαν ἀσφαλῶς τήν ἐλευθερία περισσότερο ἀπό τήν δουλεία. Ὅπως σ’ ἕνα μνημόσυνο ἀγαπημένου προσώπου συγκινούμαστε, ἐπαναφέροντας συνήθως στήν μνήμη στιγμές τοῦ κοινοῦ μας βίου, εἶναι ἀπολύτως φυσικό, ἀλλά ἀπό μιᾶς διαφορετικῆς πλευρᾶς, νά αἰσθανθοῦμε μία ἀνάλογη διάθεση, δέν ἐννοῶ ἕνα γλυκανάλατο ρομαντισμό πλαισιωμένο μέ ἐθνικιστική ρητορική, καί στήν σημερινή γιορτή μνήμης ξένων, γνωστῶν μόνον κατ’ ὄνομα, μακρινῶν ἀπό τίς διαστάσεις τοῦ χώρου καί τοῦ χρόνου, ἀνθρώπων, ἀλλά καί γεγονότων, πού ἐμεῖς δέν γνωρίσαμε καί δέν ζήσαμε, τά οποῖα ἐντούτοις ἐξακολουθοῦν νά παρέχουν μοναδικό νόημα στήν ἐθνική μας προσωπικότητα: τόν ἀγώνα γιά τήν ἐλευθερία.

Γιώργος Κοζίας: ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΗ ΘΥΣΙΑ


ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΗ ΘΥΣΙΑ 
Η πέρδικα άγγιξε με τα 
φτερά της 
τον νεαρό ιερωμένο. 
Κι αυτός ανατρίχιασε. 

Μη φοβάσαι, 
καλογεράκι, μη 
φοβάσαι. 
Το βούρλο τρέμει απ’ 
τον βοριά 
κι εγώ από τη ζήλια. 
Το αλάτι λιώνει στη 
βροχή 
κι εγώ από αγάπη. 

Μεσίτεψε, καλογεράκι 
μου, 
στον ουρανό να βρω 
άγγελο κυνηγό. 

*Πεδίον ρίψεων, Γιώργος Κοζίας, εικονογράφηση: Εύη Τσακνιά, Στιγμή, 2001 
*Φωτό: Καλογεράκι από την Ρουμανία.

Πέμπτη, 21 Μαρτίου 2019

ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΖΑΚΥΝΘΙΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ ΜΑΖΙ ΜΑΣ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ

Πίνακας με τους τρεις Ποιητές της Ζακύνθου, έργο Χρήστου Ρουσέα

Για την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, το Μουσείο Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, μας προτείνει τους τρεις μεγάλους και οικουμενικούς ποιητές της Ζακύνθου: Ugo Foscolo, Διονύσιος Σολωμός, Ανδρέας Κάλβος. 
Παραθέτουμε εδώ την σχετική artwork του Ιωάννη - Πορφύριου Καποδίστρια. 


ΑΚΤΙΣΤΟΣΥΜΠΛΑΣΤΟΥΡΓΟΣΥΝΘΡΟΝΟΝ


Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος 

Ακτιστοσυμπλαστουργοσύνθρονον, λέει, το Πνεύμα 
κι εμείς, κτιστοί 
πλαστουργημένοι και θρονιασμένοι για τα καλά 
σ’ έναν κόσμο απνευμάτιστο 

μα γιατί; 

Έχουμε απ’ όλα 
πνεύμα και ηθική 
πνεύμα και διανόηση 
το πνεύμα και το γράμμα του νόμου 

τι μας λείπει; 

Μα το Πνεύμα 
το ακτιστοσυμπλαστουργοσύνθρονον 
που όπου θέλει πνει 
και άντε να το πιάσεις 

εκτός κι αν το εκ-βιάσεις.

Υ.Γ. Ανταποκρίθηκα στο κάλεσμα του φίλου ποιητή π. Παναγιώτη Καποδίστρια για μια συμμετοχή μου στον πρωτότυπο Μαραθώνιο Ποίησης που διοργανώνει σήμερα, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, όχι φυσικά ως ποιητής - άπαγε! - αλλ' ως εραστής της ποιήσεως. 

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΠΟΙΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ


Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, αγαπητοί συνοδίτες, σήμερα, και ο φίλος ποιητής π. Παναγιώτης Καποδίστριας, διοργανώνει ένα  Μαραθώνιο Ποίησης, με ποιήματα γραμμένα ειδικά γι' αυτόν τον Μαραθώνιο. 
Αυτήν την εξαιρετική ιδέα, υλοποίησε ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας και παλαιότερα, τις χρονιές 2012 και 2013
Φέτος, άρχισε ήδη, "από φυλακής πρωίας", να δημοσιεύει τα ανέκδοτα ποιήματα όσων ποιητών ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμά του και δεν είναι λίγοι...
Τα ποιήματα αναρτώνται ανά μία ώρα στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη ΠΑΡΑΘΕΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ  του ξεχωριστού ηλεκτρονικού περιοδικού του ΣΤΟΝ ΙΣΚΙΟ ΤΟΥ ΗΣΚΙΟΥ.
Μια πραγματική συμβολή στην Ημέρα της Ποίησης.
Τελικά αναρτήθηκαν 47 ποιήματα 32 δημιουργών. 
Την αφίσα του Μαραθωνίου φιλοτέχνησε ο Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας.



Τετάρτη, 20 Μαρτίου 2019

ΟΙ ΟΠΑΔΟΙ ΤΟΥ π. ΛΙΒΥΟΥ ΣΥΝΙΣΤΟΥΝ ΗΡΕΜΙΣΤΙΚΑ ΧΑΠΙΑ!


Ο κληρικός Χαράλαμπος Παπαδόπουλος (π. Λίβυος) εκτρέφει αγέλη. 
Οι οπαδοί του, μην αντέχοντας την κριτική μου για τον γκουρού τους, μου πρότειναν ...ηρεμιστικά χάπια!
Αυτό είναι το ήθος των ανθρώπων που διαπλάθει ο π. Λίβυος, ο οποίος ευαγγελίζεται την ψυχική (sic) ισορροπία. 
Στη σελίδα του στο fb, τα σχόλια των θαυμαστών - οπαδών του είναι συχνά εμετικά. 
Εκείνο το "πατερούλη" με παρέπεμψε στον Στάλιν! Συγγνώμη, κιόλας...
Το πρώτο που θα έπρεπε να κάνει είναι να μη δέχεται εγκωμιαστικά σχόλια για το πρόσωπό του. 
Αλλά φαίνεται ότι από αυτά ζει...
π.α.α.

ΜΕΛΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΠΟΙΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΚΟΥΡΟΥΠΟ ΑΠΟΨΕ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ


"ΣΤΟΥ ΠΟΘΟΥ ΤΟ ΚΑΜΙΝΙΝ" 
Μία βραδιά Ποίησης και Μουσικής 
Η ποίηση που γίνεται τραγούδι Ελληνική και Κυπριακή ποίηση μελοποιημένη από τον Γιώργο Κουρουπό. 
Απόψε στο Σπίτι της Κύπρου, Ξενοφώντος 2Α, Σύνταγμα. 
Τρία τραγούδια σε Κυπριακή ποίηση του 16ου αιώνα για φωνή, βιόλα, κλαρινέτο και πιάνο συναντώνται με ποιήματα του εικοστού αιώνα, αλλά και με τραγούδια για φωνή και πιάνο σε ποίηση Σαπφούς, Διονυσίου Σολωμού, Γιώργου Σεφέρη, Οδυσσέα Ελύτη, Ανδρέα Εμπειρίκου, Γιάννη Βαρβέρη, Γιάννη Ρίτσου, Λεωνίδα Κακάρογλου, Ιουλίτας Ηλιοπούλου, αλλά και με τραγούδια σε ποίηση Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα,μεταφρασμένη από τον Ανδρέα Αγγελάκη. 
Ανάμεσα στα τραγούδια ποιήματα των: Διονυσίου Σολωμού, Οδυσσέα Ελύτη, Γιώργου Σεφέρη, Γιώργου Βέη, Μάτσης Χατζηλαζάρου, Χριστόφορου Λιοντάκη, Νάντιας Στυλιανού.
Τραγούδι: Άρτεμις Μπόγρη 
Πιάνο: Γιάννης Τσανακαλιώτης 
Κλαρινέτο: Γιάννης Σαμπροβαλάκης 
Βιόλα: Ηλίας Σδούκος 
Απαγγελία: Ιουλίτα Ηλιοπούλου 
Είσοδος ελεύθερη

Τρίτη, 19 Μαρτίου 2019

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΕ ΤΟΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ (ΒΙΝΤΕΟ)


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Ο Μητροπολίτης Πειραιώς Σεραφείμ κατά την Κυριακή της Ορθοδοξίας του 2012 προχώρησε στα δικά του αυτοσχέδια «Αναθέματα», για τα οποία έχουμε γράψει εδώ
Τις επόμενες χρονιές έδωσε την …σκυτάλη στους «αντιοικουμενιστές» ιερείς του, προφανώς για να μην πολυεκτίθεται ο ίδιος. Έτσι, και φέτος οι κληρικοί της Μητροπόλεως Πειραιώς Άγγελος Αγγελακόπουλος και Ματθαίος Βουλκανέσκου εξαπέλυσαν αναθέματα κατά πάντων. Φυσικά και κατά της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδοξίας και κατά του Οικουμενικού Πατριάρχου. Πολλά από τα «Αναθέματα» είναι τα ίδια με αυτά που είχε εκφωνήσει το Πειραιώς το 2012, αλλά έχουν προστεθεί και αρκετά άλλα, που απηχούν απολύτως τις «θεολογικές» απόψεις του Σεβ. Πειραιώς. Παραθέτουμε ενδεικτικώς κάποια: 
- Τοις διδάσκουσι και κηρύσσουσι την αίρεσιν ότι ο εκάστοτε Οικουμενικός Πατριάρχης πρώτος εστί άνευ ίσων, Ανάθεμα, Ανάθεμα, Ανάθεμα.
- Τη ληστρική, αιρετική, οικουμενιστική, ψευδοσυνόδω της Κρήτης του Ιουνίου 2016, και τοις κακοδόξοις αυτής κειμένοις, Ανάθεμα, Ανάθεμα, Ανάθεμα.
- Τω κανονικώς ανυποστάτω και εκπεσόντι αιρεσιάρχη Πάπα και Πατριάρχη Παλαιάς Ρώμης Φραγκίσκω τω Α΄ και τοις αυτώ κοινωνούσι, Ανάθεμα, Ανάθεμα, Ανάθεμα. 
- Τοις Μαρτίνω Λουθήρω, Ιωάννη Καλβίνω, Ουρλίχω Σβιγκλίω και Ερρίκω τω 8ω δυσσεβή βασιλεί και τοις συν αυτοίς συγκροτήσασι τας αιρετικάς παραφυάδας της Διαμαρτυρήσεως, Ανάθεμα, Ανάθεμα, Ανάθεμα. 
- Τοις αρνουμένοις και καθυβρίζουσι την Παναγίαν, Ομοούσιον, Αδιαίρετον και Ζωοποιόν Τριάδαν, Ραβίνοις του Ιουδαϊσμού, Ισλαμισταίς και μέλεσι της ανωνύμου φυλλαδικής Εταιρίας Σκοπιά του Πύργου, των Μαρτύρων του Ιεχωβά, Ανάθεμα, Ανάθεμα, Ανάθεμα. 
- Τοις αρνουμένοις τας Αγίας 4ην, 5ην, 6ην και 7ην Οικουμενικάς Συνόδους Μονοφυσίταις, Μονοθελήταις και Μονοενεργήταις, Ανάθεμα, Ανάθεμα, Ανάθεμα. 
- Τοις κηρύσσουσι και διδάσκουσι την παναίρεσιν του Διαχριστιανικού και Διαθρησκειακού Συγκρητιστικού Οικουμενισμού, Ανάθεμα, Ανάθεμα, Ανάθεμα. 
- Τοις κηρύσσουσι και διδάσκουσι την μεταπατερικήν, νεοπατερικήν , συναφειακήν και μετακανονικήν αίρεσιν, Ανάθεμα. 
Επίσης, ο Πειραιώς Σεραφείμ δια των κληρικών του αναθεμάτισε: \τον Αρχηγό της Αγγλικανικής Εκκλησίας, το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (κατ’ αυτούς «αιρέσεων»), όσους αρνούνται την «8η και 9η» Οικουμενική Σύνοδο, όσους συμμετέχουν σε «αντικανονικές προσευχές» με «αιρετικούς» κατά την Εβδομάδα Ενότητος των Χριστιανών, τα «αντορθόδοξα» κείμενα που προήλθαν από τους διαχριστιανικούς διαλόγους (Τορόντο, Μπαλαμάντ, Σαμπεζύ, Πόρτο Αλέγκρε, Πουσάν), όσους θεωρούν ότι οι ετερόδοξοι έχουν έγκυρα μυστήρια κ.α.
Δείτε τα "Αναθέματα" του 2018 εδώ.

Δευτέρα, 18 Μαρτίου 2019

ΕΝΑ ΑΤΙΤΛΟ - ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΜΠΝΕΥΣΕΩΣ - ΚΟΛΑΖ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Σαν σήμερα, πριν 23 χρόνια, ο ποιητής της Ιδιωτικής Οδού απέδρασε στ' άστρα... 
Θυμόμαστε, αίφνης. ένα πρώιμο κολάζ (1968) του Οδυσσέα Ελύτη, που παραθέτουμε εδώ. 
Πρόκειται για ένα άτιτλο κολάζ σε χαρτόνι, σαφώς, όμως, θρησκευτικής εμπνεύσεως. Το κολάζ αυτό ανήκει στο Αρχείο Δημήτρη Καλοκύρη και εκτίθεται μόνιμα στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης από το 2011, οπότε έλαβε χώρα εκεί η έκθεση Οδυσσέας Ελύτης: «ΦΡΟΝΤΙΣΕ ΝΑ ΤΥΠΩΘΕΙ ΠΑΝΟΜΟΙΟΤΥΠΟ», με πρωτότυπο υλικό (χειρόγραφα, σχέδια, κολάζ και φωτογραφίες) από το Αρχείο του Δημήτρη Καλοκύρη, ψηφιακά και πρωτότυπα έργα ζωγραφικής που φιλοτέχνησαν από κοινού με την Ελένη Καλοκύρη. Μια έκθεση που είχε πραγματοποιηθεί με αφορμή τα 100 χρόνια από την γέννηση του ποιητή (1911-2011).


Στο κολάζ αυτό του Ελύτη διακρίνουμε ένα γαλάζιο με ασημί ακτίνες και μικρές επιφάνειες τροχό, που περιέχει διάφορα γεωμετρικά σχήματα (τετράγωνο, ρόμβο κ.α.) και παραπέμπει στη «δόξα» των βυζαντινών εικόνων, η οποία περιβάλλει τον Χριστό. Το κεντρικό πρόσωπο του κολάζ παραπέμπει στον Χριστό, αλλά νομίζω ότι η «πηγή» του Ελύτη είναι κάποιος άγιος και όχι μια εικόνα του Χριστού. Από το στόμα του εκπορεύονται ακτίνες που είναι ο λόγος του, ο οποίος δηλώνεται με το ανοιχτό Ευαγγέλιο. Στο Ευαγγέλιο αναγράφεται η φράση του Χριστού: «ἐγώ εἰμι ἡ θύρα• δι' ἐμοῦ ἐάν τις εἰσέλθῃ, σωθήσεται, καὶ εἰσελεύσεται καὶ ἐξελεύσεται, καὶ νομὴν εὑρήσει» (Ιωάν. 10,9). Η μύτη του Χριστού (;) συνεχίζει, θα λέγαμε, προς τα πάνω με ένα «στύλο» στον οποίο στηρίζεται ένα κεφάλι βυζαντινής τεχνοτροπίας. Πρόκειται ή για κεφάλι του Χριστού ως βρέφους στην εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας ή κεφάλι αγγέλου από ευρύτερη σύνθεση. 
Το κολάζ αυτό είναι του 1968. Έχουν προηγηθεί δύο ακόμα θρησκευτικής εμπνεύσεως κολάζ, όπου δεσπόζουν άγγελοι στο Αιγαίο: Ο άγγελος της Αστυπάλαιας (1966) και Η προσφορά (1967). Την ίδια χρονιά (1968) ο Ελύτης κάνει και το κολάζ Το μήνυμα
Στις 23 Φεβρουαρίου αυτή της χρονιάς το Θέατρο Τέχνης ανεβάζει το μονόπρακτο του Jean Genet «Οι δούλες», σε μετάφραση Ελύτη. Ο Pierre Emmanuel τον προσκαλεί να διαβάσει ποιήματά του στο Παρίσι. Ο Ελύτης αρνείται, μια και επικρατεί στην Ελλάδα δικτατορία. Αποφασίζει να καταπιαστεί με τη μετάφραση αποσπασμάτων της Σαπφούς. Το καλοκαίρι, εκδίδεται στο Παλέρμο της Ιταλίας επιλογή ποιημάτων του, με τίτλο 21, Poesie, σε μετάφραση Vincenzo Rotolo στη σειρά «Τετράδια νεοελληνικής ποίησης» του Ινστιτούτου Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών. 
Στις 3 Μαΐου του επόμενου έτους (1969) αναχωρεί, τελικά, για το Παρίσι.
Δείτε, επίσης, στην Ιδιωτική Οδό: Οι άγγελοι στις συνεικόνες του Ελύτη.

Κυριακή, 17 Μαρτίου 2019

Ο ΜΟΥΣΟΛΙΝΙ ΚΑΙ Η ΖΩΖΩ ΝΤΑΛΜΑΣ ΤΟΥ ΑΛΕΚΟΥ ΛΙΔΩΡΙΚΗ ΣΤΟ FAUST BAR


Στα 60 χρόνια της δημοσιογραφικής του καριέρας ο δημοσιογράφος Αλέκος Λιδωρίκης (1907 - 1988) συνομίλησε με τις σημαντικότερες προσωπικότητες του 20ου αιώνα: Μουσολίνι, Ρούζβελτ, Μακάριος, Αϊζενχάουερ. Αλλά και Παλαμάς, Κρισναμούρτι, Μητρόπουλος, Πρίσλεϊ. 
Με τη χαρακτηριστική του ευγένεια και οξυδέρκεια, ο Λιδωρίκης κατάφερε όχι απλώς να εντοπίσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε προσωπικότητας, αλλά και να τα διασυνδέσει με το κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο έδρασε καθένας από αυτούς τους σπουδαίους πολιτικούς, καλλιτέχνες και πνευματικούς δημιουργούς. 
To Faust Bar-Theatre (Καλαμιώτου 11 και Αθηναίδος 12 Αθήνα), σε συνεργασία με τη σύζυγο του, Ζωζώ Λιδωρίκη, την Κίρκη Καραλή και τον μουσικό Πλάτωνα Ανδριτσάκη παρουσιάζουν σε τέσσερις βραδιές με ζωντανή μουσική και βίντεο-προβολές, τις δραματοποιημένες συνεντεύξεις του Λιδωρίκη από τις ακόλουθες προσωπικότητες τους 20ου αιώνα: 
Δευτέρα 18 Μαρτίου - Ζωζώ Νταλμάς και Μπενίτο Μουσουλίνι 
Δευτέρα 1 Απριλίου - Φράνκλιν Ρούσβελτ και Έλβις Πρίσλεϊ 
Δευτέρα 15 Απριλίου - Μάρλεν Ντίτριχ και Ζαν Κοκτώ 
Δευτέρα 6 Μαΐου - Μέριλιν Μονρόε και Λουίτζι Πιραντέλο. 
Τον Λιδωρίκη και τα πρόσωπα των συνεντεύξεων ενσαρκώνουν επί σκηνής γνωστοί ηθοποιοί. 
Την Δευτέρα 18 Μαρτίου: 
Δημήτρης Λιγνάδης (Μπενίτο Μουσολίνι),  
Μάνος Καρατζογιάννης (Αλέκος Λιδωρίκης), 
Ζωζώ Σαπουντζάκη (Ζωζώ Νταλμάς). 
Τραγούδια με αφορμή τον Μουσολίνι και τραγούδια που ερμήνευσε μοναδικά η Ζωζώ Νταλμάς αποδίδουν η Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι και ο Γιώργος Καλκάνης, πιάνο.



Σάββατο, 16 Μαρτίου 2019

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΗΓΙΑΣΜΕΝΗ Θ. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΜΑΚΑΡΙΣΤΟ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΠΑΤΡΩΝ ΝΙΚΟΔΗΜΟ


Η Ακολουθία των Α' Χαιρετισμών προς την Υπεραγία Θεοτόκο, στον Μητροπολιτικό Ναό Ευαγγελιστρίας Πατρών (1994), χοροστατούντος του μακαριστού Μητροπολίτου Πατρών Νικοδήμου Βαλληνδρά (1915-2008). 
Ψάλλουν οι: Σπυρίδων Ψάχος (τότε πρωτοψάλτης) και Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος.

 


Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία στον Ι. Ναό Αγίου Γεωργίου Κηφισιάς, προεστώτος του μακαριστού Μητροπολίτου Πατρών Νικοδήμου Βαλληνδρά
Η Προηγιασμένη Θ. Λειτουργία τελέστηκε για τους σπουδαστές της τότε Ανωτέρας Εκκλησιαστικής Σχολής Αθηνών, την Παρασκευή της Β' Εβδομάδος των Νηστειών, 13 Μαρτίου 1987. 
Ψάλλει χορός των ιεροσπουδαστών υπό την διεύθυνση του μουσικοδιδασκάλου και πρωτοψάλτου Φώτη Κετσετζή. 

 

Παρασκευή, 15 Μαρτίου 2019

Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΜΑΣ ΣΤΟΝ "ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΤΥΠΟ" ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΚΛΗΡΙΚΟ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Στην ιστοσελίδα «Ορθόδοξος Τύπος» δημοσιεύτηκε το ακόλουθο σχόλιο, που αφορά στην ανάρτησή μας με τίτλο: Η ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΠΑΤΡΩΝ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΟΥΚΡΑΝΙΚΟ
«Ο κ. Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος αναφέρει εις δημοσίευσίν του της 2ας Μαρτίου 2019 εις το ιστολόγιον που διαχειρίζεται μεταξύ άλλων τα εξής:
«Την ώρα που στο Φανάρι ο Πατριαρχικός Επίτροπος, Σεβ. Μητροπολίτης Σηλυβρίας κ. Μάξιμος, δεχόταν τον Μητροπολίτη Πατρών Χρυσόστομο και όμιλο προσκυνητών από την Πάτρα (Παρασκευή 1-3-2019), η εφημερίδα «Ορθόδοξος Τύπος» στο καινούργιο της φύλλο (1-3-2019) δημοσίευε άλλο ένα κείμενο του κληρικού της Μητροπόλεως Πατρών Αναστάσιου Γκοτσόπουλου εναντίον του Οικουμενικού Πατριαρχείου για το ζήτημα της Αυτοκεφαλίας της Ουκρανίας. 
Τα κείμενα του κληρικού Αναστάσιου Γκοτσόπουλου παίρνουν αναφανδόν το μέρος της Ρωσικής Εκκλησίας στο ζήτημα και προσπαθούν να αποδομήσουν τελείως τις ενέργειες του Οικουμενικού Θρόνου που οδήγησαν στην χορήγηση της Αυτοκεφαλίας στην Εκκλησία της Ουκρανίας. 
Την ίδια, επίσης, ημέρα, σε μία περαιτέρω προσπάθεια αμφισβήτησης του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ο κληρικός Αναστάσιος Γκοτσόπουλος ανέβασε στο διαδίκτυο βίντεο από την ενθρόνιση του Μητροπολίτη Κανάγκας Θεοδοσίου, υπογραμμίζοντας πως ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόδωρος δεν μνημόνευσε στα Δίπτυχα τον Μητροπολίτη Κιέβου Επιφάνιο και άρα δεν αναγνωρίζει την Αυτοκεφαλία της Εκκλησίας της Ουκρανίας». 
Δεν έχομεν πρόθεσιν να υπερασπισθώμεν κανένα, καθώς έκαστος διαθέτει ιδίαν φωνήν και αξιόπιστον εις επιχειρήματα, ώστε να απαντήση. Όσον αφορά όμως τον «Ο.Τ.» είναι ψευδές να ισχυρίζεται κανείς ότι κείμενα που δημοσιεύονται, όπως και του π. Αν. Γκοτσοπούλου, είναι εναντίον του Φαναρίου. Τα κείμενα της εφημερίδος υπενθυμίζουν τι αναγράφεται εις τους Ι. Κανόνας με τεκμήρια. Όταν λοιπόν γίνεται κριτική να γίνεται με επιχειρήματα που αναιρούν επιχειρήματα και όχι να επιδιώκουν απλώς να προκαλέσουν διχόνοιαν μεταξύ Μητροπόλεων, προσώπων και του «Ο.Τ.». Ας αναιρέσουν, αν δύνανται, όσα γράφονται με αποδείξεις, άλλως να μη ενσπείρουν διχασμόν.» 
Φυσικά είναι αληθέστατο ότι τόσο ο «Ο.Τ.» όσο και ο κληρικός Αναστάσιος Γκοτσόπουλος στρέφονται με τα κείμενά τους εναντίον του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Είναι αστείο να ισχυριστεί κάποιος το αντίθετο. Και είναι και εντελώς γελοία η λογική τους ότι δεν επιτίθενται στον «θεσμό» του Οικουμενικού Πατριαρχείου, αλλά ασκούν κριτική στα πρόσωπα. Ας τους υπενθυμίσουμε, μόνο, ότι ασκούν κριτική – και μάλιστα αήθη - κατά τη διάρκεια ολόκληρου του 20ού αιώνα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και στους προκαθημένους του.
Επειδή όμως οι υπεύθυνοι του «Ο.Τ.» μας καλούν - «αν δυνάμεθα» (sic) – να αναιρέσουμε τα όσα γράφονται «με αποδείξεις», επειδή αυτοί απλώς «υπενθυμίζουν τι αναγράφεται εις τους Ι. Κανόνας με τεκμήρια», τους παραπέμπουμε στα πολλά και άκρως τεκμηριωμένα κείμενα του Οικουμενικού Πατριαρχείου για το ζήτημα της Αυτοκεφαλίας της Ουκρανίας, για την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο κ.ο.κ. Εκτός και αν νομίζουν ότι μόνον αυτοί ερμηνεύουν «θεόπνευστα» τους ιερούς Κανόνες.
Τον διχασμό δεν τον ενσπείρουμε εμείς, οι «Πατριαρχικοί», αλλά οι «Ορθοδοξοτυπίτες» και οι όμοιοί τους, για τους οποίους ισχύει το Κυριακόν: «περιάγετε τήν θάλασσαν καί τήν ξηράν ποιῆσαι ἕνα προσήλυτον, καί ὅταν γένηται, ποιεῖτε αὐτόν υἱόν γεέννης διπλότερον ὑμῶν» (Ματθ. 23,15).
Ακόμα να μας απαντήσει ο κληρικός Αναστάσιος Γκοτσόπουλος με τίνος ευλογία πήγε στην Γεωργία για να προπαγανδίσει εναντίον της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου.
Αλλά και ο μητροπολίτης του Πατρών Χρυσόστομος που πηγαινοέρχεται στο Φανάρι προσκυνώντας; Σιγήν ιχθύος για την στάση του κληρικού του, όπως και για τα μείζονα θέματα που θέτει στον καιρό μας το Οικουμενικό Πατριαρχείο. 
Εδώ ισχύει και πάλι το Κυριακόν: "οὕτω καὶ ὑμεῖς ἔξωθεν μὲν φαίνεσθε τοῖς ἀνθρώποις δίκαιοι, ἔσωθεν δὲ μεστοί ἐστε ὑποκρίσεως καὶ ἀνομίας."
Στο Φως Φαναρίου μπορείτε να διαβάσετε, αγαπητοί συνοδίτες, την απάντηση φίλου του ιστολογίου στον κληρικό Αναστάσιο Γκοτσόπουλο, για όσα γράφει σχετικά με το ζήτημα της Αυτοκεφαλίας της Ουκρανίας.

Πέμπτη, 14 Μαρτίου 2019

ΑΝΗΚΩ ΣΤΗΝ "ΑΣΗΜΑΝΤΗ ΜΕΙΟΨΗΦΙΑ" ΠΟΥ ΑΜΦΙΣΒΗΤΕΙ ΤΟΝ π. ΛΙΒΥΟ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Ο κρητικός κληρικός Χαράλαμπος Παπαδόπουλος (π. Λίβυος) είναι πολύ γνωστός, είναι αποδεκτός, είναι «της μόδας», όπως προσφυώς είπε και μία θαυμάστριά του ηθοποιός. 
Τον προβάλλουν τα κανάλια, τον καλεί για να απολαύσει τον λόγο του η Ελλάς σύμπασα, τον "πάνε" άπαντες. 
Με γειά του με χαρά του. Να ζει και να απολαμβάνει την «αγάπη» του κόσμου και ό,τι άλλο προκύπτει από την καταξίωσή του. 
Ας μου επιτρέψει, όμως και μένα, να ανήκω στην «ασήμαντη εκείνη μειοψηφία» (ο χαρακτηρισμός δικός του), που δεν αποδεχόμαστε ακρίτως την περίπτωσή του. 
Η προ διετίας δημόσια αντίθεσή μου στην ανάρτησή του για την αποτυχία του γιού του στις Πανελλαδικές εξετάσεις αποκάλυψε πως ο π. Λίβυος κλονίστηκε από την αμφισβήτηση. Δεν την αντέχει. Δεν αντέχει το …τσαλάκωμα. Γι’ αυτό και πέρασε στην …αντεπίθεση γράφοντας: «…οι επικριτές μου …πεθαίνουν για μισό λεπτό δημοσιότητας; Δείτε πόσες φωτογραφίες έχω στο προφίλ μου και πόσες οι επικριτές μου.» 
Φαίνεται πως δεν του φτάνει που τον υμνεί και τον δοξάζει όλη η Ελλάδα! Ένας βρέθηκε να αντιλέξει και ο π. Λίβυος έπαθε κρίση πανικού. Και ασχολείται – τι ειρωνεία – με την ψυχολογία! 
Έγραψε στην «απάντηση στους επικριτές» του ότι «στο παρόν ζήτημα δεν θα επανέλθω». Έτσι έκλεισε το θέμα και συνέχισε την πορεία του προς τη δόξα! 
Όμως, το επ’ εμοί θα επανέρχομαι στην περίπτωσή του. Η θεολογία της ατάκας, του φτηνού συναισθηματισμού, των γλυκερών συνθημάτων, του λιγωτικού ψυχολογισμού που εκφράζει ο π. Λίβυος - και στην πραγματικότητα είναι "οργανωσιακό" copy, για όποιους καταλαβαίνουν - μπορεί να ηδονίζουν ή και να «παρηγορούν» τον κοσμάκη αλλά όχι κι εμάς την «ασήμαντη μειοψηφία». 
Ο «πατερούλης», όπως τον αποκαλούν κάποιοι ξελιγωμένοι θαυμαστές του, συντηρεί με τον τρόπο του έναν αξιοθαύμαστο οπαδισμό. Και στη λογική της αγέλης είμαστε σαφώς εναντίον!
Πέρα απ' αυτό, ο λαλίστατος π. Λίβυος, ουδέποτε πήρε θέση στα μείζονα εκκλησιαστικά θέματα του καιρού μας. Προτιμά - προφανώς - την ασφάλεια και την αποδοχή του ψυχολογισμού. 
Άσε που μας κραδαίνει μια "ζωή δίχως συνταγές" και μόνο συνταγούλες μας προτείνει. 

Τετάρτη, 13 Μαρτίου 2019

"ΤΑ ΒΡΑΔΙΑ ΤΗΣ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ" ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ


ΤΑ ΒΡΑΔΙΑ ΤΗΣ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ

Στην Καρχηδόνα ένας ληστής μ' έναν παλιό δερβίση
Τα βράδια της Σαρακοστής δειπνούσαν με χασίσι

Ναύτης σε πλοίο της γραμμής ο Διγενής στη Σμύρνη
Κι ο Μεγαλέξανδρος νταής μέσ' σε ταβέρνες πίνει

Στην Πειραιώς, στην Αθηνάς, με βάψιμο και λούσα
Η Γκόλφω βρίζει σαν πονάς και βήχει η Αρετούσα

Κ' ανάβει ο Μάρκος το λουλά
Και το χαβά του πιάνει
Και μοσχοβόλησε ο ντουνιάς
Ρεμπέτικο λιβάνι


Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Στίχοι: Μιχάλης Μπουρμπούλης



Είναι το πέμπτο τραγούδι από την σκηνική καντάτα του Μ. Χατζιδάκι Παίδες επί Κολωνώ, έργο 43 (1978-1990) που δεν ολοκληρώθηκε τελικά.
"Το έργο είναι μια τολμηρή θρησκευτική ιδέα του συνθέτη, που βασίζεται στον ερωτισμό των μεταπολεμικών συνοικιών της Αθήνας, και οραματίζεται τον Οιδίποδα να παίρνει τη θέση του Χριστού πάνω στο Σταυρό, αφού περάσει μέσα από τις ερωτικές εμπειρίες του Κολωνού. Και τον Χριστό να γίνεται Οιδίποδας μετά την αποκαθήλωσή Του. Και όλα αυτά με την ζωγραφική αισθητική του Γιάννη Τσαρούχη, περί στρατιωτών και λαϊκών αγοριών."
Αυτά αναφέρονται στον ψηφιακό δίσκο Το ρεσιτάλ του Μάνου Χατζιδάκι και του Σπύρου Σακκά. Σ' αυτόν τον σημαντικό δίσκο με τον συνθέτη στο πιάνο και τον βαρύτονο Σπύρο Σακκά σε κύκλους τραγουδιών του Χατζιδάκι, περιλαμβάνεται και η μοναδική εκτέλεση του έργου Παίδες επί Κολωνώ (πέντε τραγούδια).
Προς έκπληξίν μου, ανακάλυψα στο ψηφιακό αρχείο της ΕΡΤ μία παρτιτούρα του τραγουδιού - χορωδιακή επεξεργασία, χωρίς άλλες ενδείξεις.
Ο Χατζιδάκις τον Μάρτιο του 1978 έγραφε για τους Παίδες επί Κολωνώ:
Οι «ΠΑΙΔΕΣ» παίζουν μέσα στη γοητεία των ημιτονίων και του αναμφισβήτητου στη λαϊκή μας μουσική διάλεκτο. 
Οι «ΠΑΙΔΕΣ» στον Κολωνό είναι τόσο λίγο παιδιά, χωρίς όμως ποτέ να καταφέρουν να γίνουν άνδρες. 
Οι «ΠΑΙΔΕΣ ΕΠΙ ΚΟΛΩΝΩ» συνθέτουν ελληνικές εικόνες του έρωτα, της αθλιότητας και της απελπισίας. 
Π.Α.Α.



Τρίτη, 12 Μαρτίου 2019

ΜΕΛΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΥΧΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΚΟΥΡΟΥΠΟ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΟΧΑΡΑΚΗ


Την ερχόμενη Πέμπτη 14 Μαρτίου 2019, στις 8.30 το βράδυ, στο Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β & Μ Θεοχαράκη (Βασιλίσσης Σοφίας 9 και Μέρλιν 1), θα παρουσιαστεί ένας σπουδαίος κύκλος τραγουδιών του Γιώργου Κουρουπού για φωνή και πιάνο με άξονα την ελληνική ποίηση και ειδικότερα την ποίηση που αναφέρεται στη νύχτα. 
Μελοποιημένα ποιήματα των: Διονυσίου Σολωμού, Γιώργου Σαραντάρη, Παυλίνας Παμπούδη, Λεωνίδα Κακάρογλου, Γιάννη Βαρβέρη, Οδυσσέα Ελύτη, Νίκου Εγγονόπουλου, Κώστα Καρυωτάκη, Ανδρέα Εμπειρίκου, Ιουλίτας Ηλιοπούλου και Γιάννη Ρίτσου παρουσιάζονται μέσα από την ευαισθησία της μουσικής του Γιώργου Κουρουπού, χαρτογραφώντας μ’ έναν πρωτότυπο τρόπο τον ελληνικό νυχτερινό ουρανό. 
Ερμηνεύουν: 
Μάιρα Μηλολιδάκη, τραγούδι 
Τίτος Γουβέλης, πιάνο 
Ιουλίτα Ηλιοπούλου, απαγγελία 

Γιώργος Κουρουπός, Ιουλίτα Ηλιοπούλου και Μάιρα Μηλολιδάκη στο Ίδρυμα Θεοχαράκη - Αρχείο Ιδιωτικής Οδού 

Ο ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΑΜΒΡΟΣΙΟΣ ΟΦΕΙΛΕΙ ΜΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΑΡΧΟ ΠΑΤΡΕΩΝ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Με ανακοίνωσή της η «Λαϊκή Συσπείρωση Πάτρας», ήτοι η Δημοτική Αρχή, επιτίθεται στην δημοτική παράταξη του ΣΥΡΙΖΑ γιατί θεωρεί πως το άρμα του Καρναβαλιού που αποσύρθηκε και απεικόνιζε τον μητροπολίτη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Αμβρόσιο παρέα με τον Χίτλερ είναι «ένα ανύπαρκτο θέμα.» 
«Ανακάλυψαν», αναφέρεται στην σχετική ανακοίνωση «δήθεν λογοκρισία στα άρματα του Πατρινού Καρναβαλιού… ενώ γνωρίζουν ότι τα άρματα εγκρίθηκαν πέρσι τον Μάη (!!!) από το Δ.Σ. του Καρναβαλικού Οργανισμού και την Γνωμοδοτική Επιτροπή και ότι σε αυτή την απόφαση δεν υπήρχε το καρναβαλικό στοιχείο για το οποίο γίνεται η επίθεση. Τα άρματα που εγκρίθηκαν τελικά κατασκευάστηκαν και θα παρελάσουν», σημειώνεται στην ανακοίνωση. 
Όμως, το θέμα φυσικά δεν είναι της δημοτικής παράταξης του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά της καρναβαλικής πολιτικής του Δήμου Πατρέων, η οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση …μπάζει από παντού! 
Έχει ενδιαφέρον το γεγονός ότι στην ανακοίνωση της «Λαϊκής Συσπείρωσης Πάτρας», δεν γίνεται η παραμικρή αναφορά στο όνομα του Καλαβρύτων Αμβροσίου και στην περιγραφή του άρματος. Τέτοια προστασία! 
Το ερώτημα είναι αβίαστο: Ξύπνησε ένα πρωί ο κατασκευαστής του άρματος – ο Πέτρος Βρυώνης, όπως γράφτηκε – και έφτιαξε, παραμονές του Καρναβαλιού, ένα μη εγκεκριμένο άρμα; Κι αν αυθαιρέτησε τόσο καταλυτικά, δεν πρέπει να τιμωρηθεί που δαπάνησε χρόνο και χρήμα για να φτιάξει ένα άρμα που δεν εγκρίθηκε τον περασμένο Μάϊο; Κι ακόμα, από τον Μάϊο μέχρι τον Φεβρουάριο ή Μάρτιο που είναι το Καρναβάλι, δεν επιτρέπεται η δημιουργία σατιρικού άρματος ακόμα κι αν η τρέχουσα επικαιρότητα το επιβάλλει; 
Πάντως, σε κάθε περίπτωση, αξίζει να σημειωθεί και η εκκωφαντική σιωπή του λαλίστατου Καλαβρύτων Αμβροσίου πάνω στο θέμα. Θα έπρεπε, τουλάχιστον, να εκφράσει την ευγνωμοσύνη του στον Δήμαρχο Πατρέων Κώστα Πελετίδη, ο οποίος τον …έσωσε από την καρναβαλική παρέλαση, όταν μάλιστα ο Καλαβρύτων είχε γράψει τα μύρια όσα τον Δεκέμβριο του 2017 για την απουσία του Δημάρχου Πατρέων από την εορτή του πολιούχου Αγίου Ανδρέου. Ας θυμηθούμε τα σχετικά: 
«Δυστυχώς μεγάλος απών από τόν λαμπρό εορτασμό - και οπωσδήποτε αδικαιολόγητος- ήταν ο Δήμαρχος της πόλεως, ο αριστερών φρονημάτων κ. Κωνστ. Πελετίδης! Είχε, βλέπετε, ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ! Προτίμησε τα Ιωάννινα, διότι εκεί υπήρχαν κομματικές υποχρεώσεις! Με άλλα λόγια, δεν έχασε την ευκαιρία να επιδείξει την περιφρόνησή του προς την χριστιανική πίστη! Ο κ. Δήμαρχος δεν περιεφρόνησε μόνον τον πολιούχο Άγιον Ανδρέαν, αλλά και τον Εξοχώτατο Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, τον κ. Προκόπιο Παυλόπουλο, για τον Οποίον εκ του Πρωτοκόλλου ήταν υποχρεωμένος να ευρίσκεται στην πόλη για να Τον υποδεχθή. Αλλά για τους αθέους και τους απάτριδες της συγχρόνου εποχής μετράει ΜΟΝΟΝ ΤΟ ΚΟΜΜΑ!» 
Όμως, αυτός «ο άθεος και άπατρις», Σεβ. Καλαβρύτων σας προστάτεψε αποτελεσματικά. Του οφείλετε μια δημόσια συγγνώμη ή μια δημόσια ευχαριστία. Ό,τι προτιμάτε. 
Από την πλευρά του το ΚΚΕ (Τομεακή Επιτροπή Αχαΐας), από όλες τις προκλητικές παρεμβάσεις του Καλαβρύτων Αμβροσίου, είχε ενοχληθεί από το γεγονός ότι με κείμενό του (Απρίλιος 2017) αναγόρευσε την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και τον πρωθυπουργό της Αλέξη Τσίπρα, «ως δήθεν εκφραστή των ιδανικών του Νίκου Μπελογιάννη». Μόνο σ’ αυτή την περίπτωση το ΚΚΕ διέγνωσε στον μητροπολίτη Καλαβρύτων «το γνωστό ασφαλίτικο ρόλο του ως στυλοβάτη της πλουτοκρατίας και του πολιτικού της συστήματος». 
Κωμωδία! Ή ποιος κοροϊδεύει ποιον… 
Με Αμβρόσιο και ΚΚΕ η Ελλάς πορεύεται δυναμικά στον 21ο αιώνα! Και κυρίως ηθικά! 
Ζήτω το έθνος!

Δευτέρα, 11 Μαρτίου 2019

ΙΧΝΗΛΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΠΟΔΕΙΠΝΟΥ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
«Όσοι της φιλοσοφίας τρόφιμοι και των υψηλών ερασταί και μαθηταί του Λόγου. Αγαπήσατε τον ενεστώτα καιρόν και την αγίαν Τεσσαρακοστήν χαίροντες υποδέξασθε, ως σωφροσύνης διδάσκαλον και αρετής μητέρα και τροφόν των υιών του Θεού και παιδαγωγόν ατάκτων και γαλήνην ψυχών και ευστάθειαν βίου και ειρήνην ένσπονδον και ατάραχον».
Η επίκαιρη αυτή προτροπή του Αστερίου Αμασείας μάς υπενθυμίζει εμφαντικά ότι δεν μπορεί να υπάρξει Σαρακοστή «ει μη εν προσευχή και νηστεία». Αγαπώντας τον ενεστώτα καιρό και καλλιεργώντας το σωτήριο αυτό δίπτυχο, εν κρυπτώ εργαζόμενοι αρετάς, δεχόμαστε πνευματικάς αμοιβάς: «γαλήνην ψυχών και ευστάθειαν βίου και ειρήνην ένσπονδον και ατάραχον».
Για να προσεγγίσουμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή θα πρέπει να κάνουμε αυτό που δεν ταιριάζει στις σύγχρονες συνθήκες της ζωής μας, αλλιώς κάθε αντίληψη προσπάθειας μέσα στη Σαρακοστή χάνει τελείως το νόημά της. Και για να επικεντρωθώ στο θέμα της λατρείας. Ο μεγάλος λειτουργιολόγος του 20ου αι. π. Αλέξανδρος Σμέμαν λέει, πως «δεν υπάρχει καμιά δικαιολογία για κείνους που στη διάρκεια της Μεγάλης Σαρακοστής δεν αυξάνουν το χρόνο για παρακολούθηση και συμμετοχή στη Θεία Λατρεία... είναι ανάγκη να υπάρξει μια απόφαση, είναι ανάγκη να γίνει μια προσπάθεια, να υπάρξει μια σταθερή επιδίωξη»
H κατανυκτική αυτή ακολουθία χαρακτηρίζει, θα λέγαμε, τη Σαρακοστή, αφού η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η μόνη περίοδος του λειτουργικού έτους κατά την οποία διατηρήθηκε η αρχαία μορφή του αποδείπνου, το λεγόμενο σήμερα Μέγα Απόδειπνο. Πρόκειται για τη μοναδική μορφή αποδείπνου που μαρτυρείται από τα αρχαία χειρόγραφα. Το λεγόμενο Μικρό Απόδειπνο, που είναι η συντετμημένη μορφή του Μεγάλου Αποδείπνου, απαντά μόνο σε νεώτατα χειρόγραφα και περιλαμβάνει τα «καιριώτατα» του Μεγάλου Αποδείπνου, κατά την εύστοχη παρατήρηση του αγ. Συμεών Θεσσαλονίκης. Το Μικρό Απόδειπνο επικράτησε τελικά για τις εκτός της Τεσσαρακοστής ημέρες, δηλ. για όλο το υπόλοιπο λειτουργικό έτος, αλλά ακόμα και για τις Παρασκευές, τα Σάββατα και τις Κυριακές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.
Η ακολουθία του Αποδείπνου τελείται, όπως και το όνομά της δηλώνει, μετά το δείπνο και προ της κατακλίσεως, γι’αυτό και σε ορισμένα χειρόγραφα ονομάζεται «ακολουθία των προθυπνίων». Ο δεύτερος αυτός όρος υποδηλώνει και το περιεχόμενό της, που δεν είναι ευχαριστία για το δείπνο, αλλά προσευχή προ του ύπνου. Κατ’αρχήν ήταν ιδιωτική προσευχή και στα μοναστήρια, γι’αυτό και δεν αριθμείται πάντοτε στις «επτά αινέσεις», δηλ. στις επτά ακολουθίες του νυχθημέρου των μονών. Ελέγετο «εν τοις κελλίοις». Γι’αυτό διαβάζουμε στα τυπικά: «Η δε ακολουθία των Αποδείπνων εν τη Μονή της Λαύρας ου ψάλλεται εις την Εκκλησίαν, αλλ’ έκαστος αναγινώσκει αυτήν εν τοις κελλίοις». Αντιθέτως στα κοινόβια της Παλαιστίνης το Απόδειπνο ετελείτο στην Εκκλησία.
Η ακολουθία του Μεγάλου Αποδείπνου απαντάται για πρώτη φορά ως μοναχικό Απόδειπνο, στις αρχές του 15ου αιώνος, οπότε και αντικαθιστά την ακολουθία της Παννυχίδος. Δεν αποτελεί βέβαια η συγκεκριμένη αντικατάσταση μιας ακολουθίας από μια άλλη ένα ξαφνικό και αυτόνομο γεγονός. Εντάσσεται μέσα στη γενικότερη λειτουργική μεταρρύθμιση, ή καλύτερα σύνθεση και συγχώνευση διαφόρων λειτουργικών τύπων, που είχε αρχίσει ήδη να συντελείται στο τυπικό της Εκκλησίας μερικούς αιώνες πιο πριν - ήδη από την εικονομαχία - και την εποχή αυτή (15ος αι.) βρίσκεται στην κορύφωσή της. Το μοναχικό τυπικό ή Ιεροσολυμιτική τάξη, πιο γνωστό ως τυπικό της μονής του αγ. Σάββα, που οφείλει την προέλευσή του στα κοινόβια της Παλαιστίνης, εκτοπίζει ολοσχερώς τον Ασματικό ή Βυζαντινό κοσμικό τύπο των Ακολουθιών που εκφράζει τη Μεγάλη Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως. Αυτού του ασματικού τυπικού ήταν ακολουθία η Παννυχίς, που ψαλλόταν κατά το εσπέρας εν είδει μικράς αγρυπνίας, στη θέση περίπου του μοναχικού Μεγάλου Αποδείπνου, με το οποίο έχει μερικά κοινά σημεία.
Ενώ αρχικά η Παννυχίδα ετελείτο καθ’ όλες τις ημέρες του έτους, τη Μ. Τεσσαρακοστή και τη Μ. Εβδομάδα, ήδη από τον 10ο αιώνα η Παννυχίς- κατά τη μαρτυρία του τυπικού της Μεγάλης Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως- ετελείτο κυρίως κατά τις παραμονές των μεγάλων εορτών, κατά την Α΄ Εβδομάδα των Νηστειών και κατά τη Μ. Εβδομάδα.
Για να κατανοήσουμε καλύτερα τη σχέση Παννυχίδος και Μεγάλου Αποδείπνου, αξίζει να σημειώσουμε εδώ ότι, λίγο παλαιότερα το Μέγα Απόδειπνο ετελείτο και τις παραμονές των Χριστουγέννων και των Θεοφανείων, πράξη που διατηρείται ακόμα και σήμερα στο Άγιον Όρος και στις Σλαβικές Εκκλησίες. Σε πιο παλιά φάση το Μέγα Απόδειπνο ψαλλόταν και κατά τις Κυριακές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, καθώς και κατά τις νηστείες των Χριστουγέννων και των αγίων Αποστόλων κατά τις ημέρες που ψάλλεται το «Αλληλούϊα».
Ας επιστρέψουμε όμως στις Παννυχίδες. Οι Παννυχίδες της Α΄ Εβδομάδος των Νηστειών είχαν κατανυκτικό χαρακτήρα και προεξήρχε σ’αυτές ο ίδιος ο Πατριάρχης. Από την ασματική αυτή παννυχίδα προέρχεται και η σειρά των πέντε ευαγγελικών περικοπών, τα λεγόμενα «ευαγγέλια της παννυχίδος», που διαβάζονται και σήμερα κατά τα Απόδειπνα της Α΄ Εβδομάδος των Νηστειών και διασώζονται στα Ευαγγελιστάριά μας.
Το Μέγα Απόδειπνο εντάσσεται στις ακολουθίες της νυκτός, που αποτελούσαν ένα σύμπλεγμα νυκτερινής προσευχής, μια Παννυχίδα, εντελώς διαφορετική απ’αυτήν που μόλις περιγράψαμε, στην οποία φέρεται η ορθρινή προσευχή ενωμένη με την εσπερινή. Η ακολουθία των «προνυκτίων», έτσι όπως τη συναντούμε σε χειρόγραφο του 12ου αιώνα της Μονής Λειμώνος, συμπίπτει σε γενικές γραμμές με τη σημερινή ακολουθία του μεγάλου αποδείπνου, εκτός από κάποια τροπάρια και ευχές. Είναι αξιοσημείωτο και ιδιαίτερα σημαντικό, νομίζω, ότι το περίφημο τροπάριο του Μεγάλου Αποδείπνου «Κύριε των δυνάμεων μεθ’ημών γενού...» είναι το εφύμνιο του ψαλμού 150 που είναι ένας από τους ψαλμούς των Αίνων του Όρθρου, γεγονός που επιβεβαιώνει την άποψη για κοινά στοιχεία των ακολουθιών του μοναχικού τυπικού, αλλά μαρτυρεί και την ύπαρξη της παλαιότατης παννυχίδος που ένωνε εσπερινή και ορθρινή προσευχή.

Κανόνες Αποδείπνων
Η θέση των κανόνων στα απόδειπνα είναι ένα ειδικό κεφάλαιο του τυπικού που περιλαμβάνει πολλές περιπτώσεις. Περιορίζομαι μόνο στη Μεγάλη Τεσσαρακοστή για να σημειώσω τις χαρακτηριστικότερες των περιπτώσεων. Στα απόδειπνα των τεσσάρων πρώτων ημερών της Α’ Εβδομάδος των Νηστειών ψάλλεται τμηματικώς ο Μέγας Κανών του αγ. Ανδρέου Κρήτης, ενώ στο μικρό απόδειπνο κατά τις Παρασκευές των τεσσάρων πρώτων εβδομάδων ψάλλεται ο κανών του Ακαθίστου Ύμνου και το κοντάκιο τμηματικώς. H συνήθεια, που επικράτησε στις ενορίες να ψάλλεται ο Μέγας Κανών και ο Ακάθιστος κατά το μικρό απόδειπνο της Τετάρτης και της Παρασκευής της Ε΄ Εβδομάδος των Νηστειών, οφείλεται σε μια προσπάθεια προσαρμογής προς τις ενοριακές συνθήκες. Η ορθή τάξη προβλέπει και για τις δύο περιπτώσεις την τέλεση αγρυπνίας.
Αυτό, όμως, που είναι άξιο ειδικής μνείας είναι ότι σύμφωνα με το τυπικό «από της Κυριακής της Ορθοδοξίας εσπέρας μέχρι της Πέμπτης προ του Λαζάρου εσπέρας, καθ’ εκάστην εις τα απόδειπνα, ψάλλομεν τον κανόνα του Θεοτοκαρίου, και συν αυτώ ψάλλεται και ανά εις κανών του Μηναίου οι από του Σαββάτου του Λαζάρου μέχρι της Κυριακής του Αντιπάσχα συμπίπτοντες» (Βλ. Τυπικόν Γ. Ρήγα, σ. 768). Αυτό σημαίνει ότι η Εκκλησία δεν παραλείπει τίποτε. Προνοεί για την περίπτωση που καταλιμπάνεται το Μηναίον, δηλαδή κατά τη Μ. Εβδομάδα και τη Διακαινήσιμο, έτσι ώστε να ψαλούν στα απόδειπνα και να μην παραληφθούν οι κανόνες των αγίων, των οποίων η μνήμη θα συμπέσει την περίοδο αυτή. Έτσι ο κανόνας είναι ένα αδιάσπαστο στοιχείο της ακολουθίας του Μεγάλου Αποδείπνου, που βέβαια σήμερα ψάλλεται ανελλιπώς και καθημερινώς μόνο στα μοναστήρια.



Οι Ύμνοι του Μεγάλου Αποδείπνου
Το Μέγα Απόδειπνο διασώζει παλαιότατο υμνογραφικό υλικό αλλά και αρχαίους τρόπους ψαλμωδίας που παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον.
- Το «Μεθ’ ημών ο Θεός» είναι ένα ανθολόγημα στίχων, από το βιβλίο του Ησαΐα, όπου επαναλαμβάνεται ως επωδός το ακροστίχιο του πρώτου στίχου, το «Ότι μεθ’ ημών ο Θεός». Με βάση αυτόν τον ύμνο, που εντάσσεται από τους ερευνητές στην πρώτη περίοδο της υμνογραφίας, δηλαδή στους τέσσερεις πρώτους αιώνες, μπορεί κανείς να αντιληφθεί πώς διεξαγόταν η λεγόμενη «καθ’υπακοήν» ψαλμωδία, η οποία έδινε την άνεση για τη συμμετοχή του εκκλησιάσματος στα ψαλλόμενα (εδώ ο λαός επαναλάμβανε το εφύμνιο «Ότι μεθ’ ημών ο Θεός»).
- «Η ασώματος φύσις». Πρόκειται για αρχαίο ύμνο σε στίχους ενδεκασύλλαβους, που τον συναντούμε σε πάπυρο του 6ου αιώνος και υπήρχε και στην αρχαία Παννυχίδα. Θα μού επιτρέψετε εδώ μια μικρή παρένθεση με αφορμή το σημαντικότατο γεγονός ότι οι ύμνοι της Εκκλησίας εμπεριέχουν όλες τις μορφές της αρχαίας γλώσσας και μετρικής (όπως π.χ. στον ύμνο αυτό οι ενδεκασύλλαβοι στίχοι). "Η Εκκλησία αξιοποιεί γόνιμα τη δουλειά των αρχαίων, και σ’ αυτήν επιβιώνουν ζωντανά οι κατακτήσεις και επιτεύξεις τους. Μέσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία ο αρχαίος πολιτισμός επιβιοί και θάλλει μεταμορφωμένος", όπως αναφέρει ευστοχώτατα ένα κείμενο της Ιεράς Κοινότητος του Αγίου Όρους για την Παιδεία του Γένους μας (σ. 55).
- «Παναγία Δέσποινα Θεοτόκε...»: Σύντομες επικλήσεις που ψάλλονται αντιφωνικά. Η Παναγία προηγείται των αγγέλων ως ασυγκρίτως ενδοξοτέρα και τιμιωτέρα. Μετά τους Αγγέλους οι πιστοί επικαλούνται τον τίμιο Πρόδρομο, τους Αποστόλους, τους Οσίους και Διδασκάλους της οικουμένης, την ακατάλυτο δύναμη του Σταυρού. Ο μικρός αυτός ύμνος δηλώνει την ιστορική συνέχεια του μυστηρίου της Θείας οικονομίας μετά την έλευση της Χάριτος.
- Τα τροπάρια «Ως φοβερά η κρίσις σου Κύριε...», που ψάλλονται στο Μέγα Απόδειπνο την Τρίτη και την Πέμπτη, ανάγονται στον 6ο αιώνα ενώ τα κατανυκτικά τροπάρια «Ελέησον ημάς...» αποδίδονται στον άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό (7ος - 8ος αι.). Τα τροπάρια αυτά ψάλλονται σε ήχο πλ. β΄ αλλά, όπως σημειώνεται σε κάποια χειρόγραφα, «χύδην», δηλαδή μ’ ένα υποτυπώδες μέλος όπως μάς έχει διασωθεί από την προφορική παράδοση. Η παρατήρηση του αγίου Συμεών Θεσσαλονίκης είναι καίρια: «Και αι καθολικαί εκκλησίαι πάσαι ανά την οικουμένην απαρχής ταύτης ετέλουν μελωδικώς, μηδέν χωρίς λέγουσαι μέλους». Τίποτε στις ακολουθίες μας δεν διαβάζεται ξηρά και με στόμφο ή επιτήδευση. Πρέπει να υφέρπει πάντοτε, ακόμα και στα αναγνώσματα, ένα υποτυπώδες μέλος.
- Η Δοξολογία «Δόξα εν υψίστοις Θεώ», που είναι ένας από τους αρχαιότερους ύμνους της Εκκλησίας-μεγάλο μέρος της χρονολογείται τον 4ον αιώνα- στο Απόδειπνο δεν ψάλλεται, απλώς διαβάζεται. Κι αυτό διότι η μελισματική απόδοσή της αποτελεί έκφραση και σύμβολο του πανηγυρικού χαρακτήρα μιας εορτής, ενώ ο χαρακτήρας της ακολουθίας του αποδείπνου είναι εντελώς διαφορετικός.
Το Τριώδιο δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια αλυσίδα λειτουργικών ευκαιριών που μάς προσφέρει η Εκκλησία συνεχώς και αδιαλείπτως. Μια λειτουργική τράπεζα, στην οποία μέρα και νύχτα υπάρχουν παρατεθειμένα εδέσματα πνευματικής ευτυχίας. Η Σοφία του Θεού «έσφαξε τα εαυτής θύματα, εκέρασεν εις κρατήρα τον εαυτής οίνον και ητοιμάσατο την εαυτής τράπεζαν, συγκαλούσα μετά υψηλού κηρύγματος επί κρατήρα» τους δούλους αυτής. Όλους εμάς. «Το Θαύμα της εκκλησιαστικής ποίησης, η ακρότατη ευγένεια του βυζαντινού μέλους, το ρίγος από τις μνήμες της αυτοκρατορικής αρχοντιάς των Ελλήνων- όλα συντονισμένα στην αποκαλυπτική εμπειρική ψηλάφηση της εκκλησιαστικής ελπίδας για την όντως ύπαρξη και ζωή» (Χρ. Γιανναράς, Καθημερινή 17/3/96). 
Το Μέγα Απόδειπνο που διακρίνεται για τον ιδιαίτερα προσωπικό τόνο στην επικοινωνία Θεού και ανθρώπου αμαρτωλού και μετανοούντος, μάς ωθεί προς την τέλεια πνευματική λειτουργική Τεσσαρακοστή, όπως την ορίζει ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς: «...ούτε νηστεία, ούτε ψαλμωδία, ούτε προσευχή σώζειν ημάς καθ’ εαυτά δύνανται, αλλά το ενώπιον εκτελείσθαι ταύτα του Θεού... Ενώπιον δε ταύτα γίνεται Θεού, όταν ατενώς η διάνοια εκείνω ενορά και δια το προς αυτόν οράν και νηστεύη και ψάλλη και προσεύχηται».

Κυριακή, 10 Μαρτίου 2019

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ: "Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠΟΚΡΙΑ ΤΟΥ ΜΙΚΗ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΚΟΜΜΑΤΙ ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ"

Από το πρόγραμμα της συναυλίας της Ορχήστρας των Χρωμάτων της 28-3-1990

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Στις 28 Μαρτίου 1990, ημέρα Τετάρτη, παρακολούθησα στο ΠΑΛΛΑΣ την 4η συναυλία της Ορχήστρας των Χρωμάτων, της νεοϊδρυθείσης τότε ορχήστρας από τον Μάνο Χατζιδάκι (Νοέμβριος 1989) που τάραξε τα νερά των μουσικών πραγμάτων της χώρας. Πέρασαν κιόλας 30 χρόνια...
Το πρόγραμμα της συναυλίας ανατρεπτικό. Στο πρώτο μέρος Το βόδι πάνω στα κεραμίδια του Μιγιώ και 4 άριες με τον τενόρο Σώτο Παπούλκα. Στο δεύτερο μέρος η Ελληνική Αποκριά, σουίτα μπαλέτου του Μίκη Θεοδωράκη.
Έμεινα άναυδος με την Ελληνική Αποκριά ή Carnaval του Θεοδωράκη. Έργο που άρχισε να γράφεται το 1947, όταν ο συνθέτης ήταν εξόριστος στην Ικαρία, και ολοκληρώθηκε το 1953 με αφορμή τον ομώνυμο μύθο που εμπνεύστηκαν ο Βασίλης Ρώτας και ο Σπύρος Βασιλείου (μια απλή ερωτική ιστορία από την Αποκριά στην Παλιά Αθήνα) και απέδωσε το Ελληνικό Χορόδραμα της μεγάλης χορογράφου Ραλλούς Μάνου, η οποία χόρεψε και τον κύριο ρόλο. Η χορεύτρια και μετέπειτα χορογράφος Ντόρα Τσάτσου ερμήνευσε το ρόλο του Παιδιού της ταβέρνας. 
Ο Θεοδωράκης βασίστηκε για το έργο, στα σχέδια που είχε ήδη κάνει όταν ήταν εξόριστος στην Ικαρία. Τότε που τον είχαν εντυπωσιάσει τα λαϊκά τραγούδια που τραγουδούσαν οι συνεξόριστοί του, και ιδιαίτερα ο «Ανδρέας Ζέππος», ένα δημοφιλές τραγούδι του μικρασιάτη Γιάννη Παπαϊωάννου. Πράγματι, το θέμα του τραγουδιού αυτού κυριαρχεί στο «Μεγάλο Χορό». Σημειώνουμε ότι το τραγούδι αυτό άρεσε πολύ και στον Μάνο Χατζιδάκι, ο οποίος μας έδωσε μια ορχηστρική διασκευή του στις "Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη". 
Όμως από κει και πέρα, όλα τα υπόλοιπα μελωδικά θέματα μπορούν να θεωρηθούν σαν προαναγγέλματα της μετέπειτα τραγουδιστικής του περιόδου. Με το ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ο Θεοδωράκης επιχειρεί για πρώτη φορά να «ντύσει» νεοελληνικές μελωδίες και χορούς με συμφωνικά ορχηστρικά χρώματα. Αργότερα θα χαρακτηρίσει την προσπάθειά του αυτή σαν «μετασυμφωνική» μουσική. Δηλαδή αναζήτηση της χρυσής τομής μεταξύ της λαϊκής και της έντεχνης μουσικής. 

Μακέτα του σκηνικού και κοστουμιών του Σπύρου Βασιλείου
Δομημένο, λοιπόν, με συνιστώσες του λαϊκού και του δημοτικού μας πολιτισμού, το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε στην Όπερα της Ρώμης τον Μάρτιο του 1953. Το Ελληνικό Χορόδραμα, που έκλεινε τότε τρία χρόνια ζωής, έδωσε τρεις παραστάσεις στην Όπερα της Ρώμης, ύστερα από επίσημη πρόσκληση της Ιταλικής Κυβέρνησης. Μαζί με τις επαναλήψεις των χοροδραμάτων του Μάνου Χατζιδάκι (καλλιτεχνικού διευθυντή του Ελληνικού Χοροδράματος) Έξι Λαϊκές Ζωγραφιές και Το Καταραμένο φίδι, παρουσιάστηκε και η Ελληνική Αποκριά, που ήταν η δεύτερη συνεργασία του Μ. Θεοδωράκη με το Ελληνικό Χορόδραμα (η πρώτη ήταν το 1952 με το Ορφέας και Ευρυδίκη). Την ορχήστρα διηύθυνε ο Ανδρέας Παρίδης. Υπάρχει μια ιστορική ηχογράφηση του 1954, υπό τον Ανδρέα Παρίδη. 
Το έργο σημείωσε μεγάλη επιτυχία και έκτοτε δόθηκε σε πολλές παραστάσεις στην Αθήνα. Με τη μορφή της συμφωνικής σουίτας παίχτηκε τον ίδιο χρόνο από την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών στην αίθουσα « Ορφεύς», πάντοτε υπό τη διεύθυνση του Ανδρέα Παρίδη.


Μ. Θεοδωράκης, Ανδρέας Παρίδης, Μ. Χατζιδάκις
Ρώμη  1953

Ο Μίκης Θεοδωράκης γράφει για εκείνη την εποχή:
"Νομίζω ότι ο Μάνος βρήκε τότε, στη δεκαετία του ’50, τον δρόμο του που αργότερα θα γινόταν και δικός μου δρόμος. Το θέατρο, το Ελληνικό Χορόδραμα και αργότερα ο κινηματογράφος τον βοήθησαν να λυτρωθεί από τις φαντασιώσεις των προτύπων της ευρωπαϊκής μουσικής και να ακολουθήσει έναν δρόμο μοναδικό, προσωπικό, πρωτότυπο και βαθιά ελληνικό. Ο Καραγκιόζης ήταν ένα καθαρό αριστούργημα γεμάτο μελωδικές ιδέες, η μια πιο φωτεινή απ’ την άλλη, και ρυθμικές παραλλαγές γεμάτες πρωτοτυπία και λάμψη. H πρώτη γραφή του για πιάνο ήταν για μένα και η πιο γνήσια και αποκαλυπτική. Όταν ακολούθησε η ενορχήστρωση, τότε άρχισαν και τα προβλήματα που παραμένουν άλυτα έως σήμερα. Πώς μπορείς να ενορχηστρώσεις ένα καθαρά ελληνικό έργο χωρίς να προδώσεις τον βαθύτερο χαρακτήρα του;
Στο μεταξύ η δική μου αγωνία συνεχιζόταν παίρνοντας όλο και πιο δραματική μορφή για μένα. Με το ένα μάτι στη Δύση και με το άλλο στην Ελλάδα… Τι να κάνω; Πώς να το κάνω; Πώς να συνδυάσω, πώς να παντρέψω αυτούς τους δύο κόσμους;

φωτογραφία από την παράσταση του Ελληνικού Χοροδράματος με την Ελληνική Αποκριά (1954)
Όταν άκουσε ο Χατζιδάκις τη δική μου Ελληνική Αποκριά τον είδα με μεγάλη μου ανακούφιση να συμφωνεί. Άλλωστε το έπαιζε συχνά με την Ορχήστρα των Χρωμάτων και είχε κάνει απόπειρες να ολοκληρώσει μια ηχοληψία όπως ο ίδιος την ήθελε: με τελειότητα. Τι ήταν εν τέλει το έργο αυτό; Νομίζω μια πρόταση για ενορχήστρωση ενός καθαρά ελληνικού μουσικού υλικού…
Ευτύχησα να είμαι μαζί του στην Όπερα της Ρώμης στα 1953, όταν ο Ανδρέας Παρίδης διηύθυνε με τους Ιταλούς μουσικούς τον Καραγκιόζη και την Ελληνική Αποκριά. Βγαίναμε και οι δύο για πρώτη φορά στην εμβληματική Ευρώπη των μεγάλων συμφωνιστών! Την επομένη εγώ θα πήγαινα στο Παρίσι να δαμάσω επιτέλους τα φαντάσματα της συμφωνικής μουσικής που με βασάνιζαν, ο δε Μάνος θα γύριζε στην Ελλάδα ακολουθώντας έναν δρόμο που ο ίδιος είχε στρώσει και που θα είχε ως αποτέλεσμα την κατάκτηση μιας κορυφής που ήταν ίσως η πιο ψηλή για όλους μας: το Ελληνικό Τραγούδι". (εφημ. Το Βήμα, 15-6-2003).




Ο Μάνος Χατζιδάκις στο πρόγραμμα εκείνης της συναυλίας της 28ης Μαρτίου 1990, οπότε και διηύθυνε την Ορχήστρα των Χρωμάτων στην Ελληνική Αποκριά σημείωνε:
"Η Ελληνική Αποκριά είναι γέννημα μιας περιθωριακής ευαισθησίας που έμελλε να σφραγίσει τον τόπο εδώ και 40 χρόνια, σε πείσμα των κρατούντων και των εμπόρων". Και σχολιάζοντας στη συνέχεια τα μέρη του έργου γράφει για την "Καμήλα": "Μες στην οποία υπάρχει το υπέροχο θέμα του σαξοφώνου που το έκλεψα συνειδητά για να γράψω το τραγούδι μου Το πέλαγο είναι βαθύ, πιστεύοντας όπως ο Στραβίνσκυ πως ...οι μεγάλοι κλέβουν ενώ οι μέτριοι μιμούνται".
Και καταλήγει ο Χατζιδάκις: "Οφείλω να ομολογήσω ότι κατέχομαι από ιδιαίτερη συγκίνηση που παρουσιάζω απόψε αυτό το έργο του Μίκη. Είναι ένα κομμάτι από τη ζωή μου".

Το 2005, χρονιά κατά την οποία γιορτάστηκαν τα 80χρονα του Μίκη, η Ορχήστρα των Χρωμάτων υπό τον Μίλτο Λογιάδη ερμήνευσε, στο πλαίσιο συναυλιών (στο Μέγαρο Μουσικής) με Συμφωνικά έργα του Θεοδωράκη, και την Ελληνική Αποκριά, που τόσο αγαπούσε ο Μάνος Χατζιδάκις. Αυτή η εκτέλεση κυκλοφόρησε και σε ψηφιακό δίσκο (Legend). 
Παραθέτουμε εδώ κάποια αποσπάσματα από το έργο, τα μέρη του οποίου είναι τα εξής:


Overture (Εισαγωγή) 
Men ’ s Dance (Ανδρικός χορός) 
Grand Dance (Μεγάλος Χορός) 
Erotic Dance (Ερωτικός Χορός) 
Divertimento (Ντιβερτιμέντο) 
Three Carnival Dances (Τρεις Χοροί του Καρναβαλιού) 
α. Maypole (Γαϊτανάκι) 
β. Little Horse (Αλογάκι) 
γ. Camel (Καμήλα) 
Girl ' s Dance (Χορός της Κοπέλας) 
Finale (Φινάλε)


Αξίζει εδώ να σημειώσουμε πως η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠΟΚΡΙΑ (CARNAVAL) παρουσιάστηκε τον Οκτώβριο του 1957 με τη Συμφωνική Ορχήστρα του B.B.C. υπό τη διεύθυνση του Collin Davis. 
Παραθέτουμε ένα μέρος της ιστορικής εκείνης ερμηνείας (πριν 62 χρόνια). 


Πολλά από τα μέρη του έργου αυτού ο συνθέτης τα ενσωμάτωσε στο μπαλέτο ΖΟΡΜΠΑΣ, στα 1988, κατά την επιθυμία του χορογράφου Lorca Massine και της Arena di Verona, που ήθελαν να αποτελείται από τους πιο λαμπρούς χορούς και τραγούδια του Θεοδωράκη.

Παραθέτουμε εδώ ένα κείμενο του Μίκη Θεοδωράκη για το έργο. 
Στο κείμενό του αυτό ο Μ. Θεοδωράκης αναφέρεται και στις παραστάσεις στη Ρώμη, όπου παίχτηκαν και έργα του Μ. Χατζιδάκι. 

Related Posts with Thumbnails