Κυριακή, 26 Μαΐου 2019

ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΤΗΣ ΤΑΤΙΑΝΑΣ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΣΤΟ 4ο BOBOS ART FESTIVAL ΣΤΟΝ ΚΗΠΟ ΤΟΥ ΜΕΓΑΡΟΥ


Το Σάββατο 1η Ιουνίου, στο πλαίσιο του 4ο Bobos Arts Festival, του παιδικού πολιτιστικού φεστιβάλ της πόλης, στον Κήπο του Μεγάρου Μουσικής, η αγαπημένη τραγουδοποιός των παιδιών Τατιάνα Ζωγράφου, συνοδευόμενη από τη μουσική της παρέα & τριανταμελή παιδική χορωδία, τραγουδά για έναν κόσμο που αλλάζει κι… αγκαλιάζει! 
O καλός ο λύκος με το κίτρινο Ντεσεβό, η Κιτρινοσκουφίτσα, ένας γάτος που χορεύει ταραντέλα και άλλα όμορφα και «περίεργα» μπλέκονται μαζί μ’ένα μουσικό παραμύθι που θα ξεσηκώσει μικρούς και μεγάλους και θα μας ταξιδέψει στον μαγικό κόσμο της φαντασίας. Μαζί της τραγουδούν ο Κώστας Ζαμπούνης, η Δάφνη Πανουργιά και η Νεφέλη Φασούλη. 
Συμμετέχει η παιδική χορωδία «Καλλιτεχνήματα». Φιλική συμμετοχή: Βίκυ Καρατζόγλου, Κώστας Θωμαΐδης, Άρτεμις Γκόνου. Στο παραμύθι «Ένας γάτος μια φορά» (σε κείμενο του Κώστας Μάγου και της Γεωργίας Γκανάτσιου), συμμετέχει η Α’ Δημοτικού του 64ου Δημοτικού σχολείου Αθηνών.


Η Τατιάνα Ζωγράφου έχει κυκλοφορήσει μια πληθώρα επιτυχημένων δίσκων για παιδιά κι όχι μόνο, οι οποίοι ξεχωρίζουν για τη μουσική τους σύνθεση και τους ευφάνταστους, γεμάτους νοήματα στίχους τους. Τραγούδια της έχουν ερμηνεύσει σπουδαίοι καλλιτέχνες, όπως η Μαρία Φαραντούρη, ο Διονύσης Σαββόπουλος η Άλκηστις Πρωτοψάλτη, ο Δημήτρης Ζερβουδάκης, ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας κ.ά.
Ώρα έναρξης: 17.30 

Σάββατο, 25 Μαΐου 2019

Η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Νομίζω ότι ο μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικόλαος, είναι ο μοναδικός ιεράρχης της Εκκλησίας της Ελλάδος ο οποίος …τόλμησε και εξέδωσε «Εγκύκλιο» προς τους χριστιανούς της Μητροπόλεως του για «το μήνυμα των εκλογών». 
Ο σεβασμιώτατος επαναλαμβάνει τα τετριμμένα (κρίση «πνευματική» κ.ο.κ.), για να μας πει ότι «καὶ τὰ κριτήριά μας καὶ οἱ πολιτικές μας ἐπιλογὲς καὶ ἡ ψῆφος μας πρέπει νὰ ἔχουν βασικὰ πνευματικὸ ὑπόβαθρο». Και γίνεται πιο συγκεκριμένος ο σεβασμιώτατος: «Πῶς νὰ ἐμπιστευθοῦμε ἡγέτες δίχως σοβαρότητα καὶ ἀρχές, δίχως φόβο Θεοῦ καὶ σεβασμὸ στὴν ἱστορία, δίχως εὐαισθησία πίστεως, δίχως σταθερὲς καὶ ἀξίες; Ἂν σὲ τέτοιους ἐμπιστευθοῦμε τὴν ψῆφο μας, ἁμαρτάνουμε. Θέλουμε τὸ φρένο τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ στὴ ζωή μας. Καὶ αὐτὸ ἔχει νὰ κάνει μὲ τὴν ψῆφο μας. Ἐμπιστευόμαστε μόνον ἀνθρώπους ποὺ πιστεύουν στὸν Θεό, ποὺ τιμοῦν τὴν ἱστορία καὶ τὶς παραδόσεις μας, ποὺ σέβονται τὸν ἑαυτό τους, ποὺ ἀγαποῦν τὴν Ἑλλάδα πάνω ἀπὸ τὰ συμφέροντά τους, πρόσωπα τίμια καὶ μὲ σεβασμὸ στὴν ἱερὴ παρακαταθήκη ποὺ κληρονομήσαμε καὶ ὄχι μὲ ὑποτέλεια στὴν ἄθλια ταυτότητα ποὺ μᾶς κατασκευάζουνε.» 
Αλήθεια, σκέπτομαι, πού υπάρχουν γύρω μας τέτοιοι πολιτικοί, όπως τους «περιγράφει» ο μητροπολίτης Μεσογαίας, για να τους ψηφίσουμε; Η ερώτηση μου είναι, μάλλον, ρητορική… 
Το ενδιαφέρον είναι ότι ο σεβασμιώτατος ξέρει: «Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ἡ εὐθύνη γενικὰ τῶν πολιτικῶν ἐκπροσώπων μας εἶναι μεγάλη. Αὐτοὶ μᾶς χάλασαν. … Τέτοια κοινωνία μᾶς φτιάξανε. Τέτοια κοινωνία φτιάξαμε. Καὶ ὅλα αὐτὰ στηρίχθηκαν σὲ αὐτοὺς ποὺ ἐκλέξαμε καὶ σὲ μᾶς ποὺ τοὺς ψηφίσαμε. Ἐμεῖς καὶ ἐγκρίνουμε καὶ συγχωροῦμε, καὶ συχνὰ ἀδιαφοροῦμε. Γι’ αὐτὸ φταῖμε.» 
Θα μου επιτρέψει ο σεβασμιώτατος να ψελλίσω πως αν οι πνευματικοί ηγέτες της χώρας, και δη οι εκκλησιαστικοί, ήταν στο ύψος τους, δεν θα είχαμε …χαλάσει. Μας «χαλάσατε» και σεις, σεβασμιώτατε, γιατί συσχηματιστήκατε πλήρως τω αιώνι τούτω τω απατεώνι και υιοθετήσατε απολύτως τις λογικές και τις μεθόδους του. Οπότε η ευθύνη σας είναι πολύ μεγαλύτερη των πολιτικών, γιατί αυτοί έρχονται και παρέρχονται, αλλά εσείς είστε ισόβιοι! Και για να μένετε ισόβιοι και «αλώβητοι», φροντίζετε να τα έχετε καλά με όλες τις «διεφθαρμένες» κυβερνήσεις. Κατά καιρούς εσείς και οι συνιεράρχες σας λέτε κάτι κουβεντούλες άσφαιρες, χωρίς πνευματικό αντίκρισμα. Και κυρίως χωρίς προσωπικό αντίκρισμα. 
Τα υπόλοιπα ας τα καταλάβουν όσοι θέλουν… 
Καλή ψήφο!

Η ΧΟΡΩΔΙΑ ΤΗΣ ΕΡΤ ΥΠΟ ΤΟΝ MIHALY ZEKE

Ο μαέστρος Mihaly Zeke - φωτογραφία Ιδιωτική Οδός (2009)

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
 
Πριν δέκα χρόνια, εδώ στην Ιδιωτική Οδό, είχα γράψει τις εντυπώσεις μου από μια πραγματικά ξεχωριστή συναυλία, που είχα παρακολουθήσει στην αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, στο πλαίσιο του κύκλου Χριστούγεννα στο Μέγαρο: Έργα για χορωδία a capella με το φωνητικό σύνολο Mosaico Vocale της Στουτγάρδης υπό τη διεύθυνση του ταλαντούχου 27χρονου Μihaly Zeke. Μπορείτε να διαβάσετε το σχετικό κείμενο εδώ
Τότε είχα γράψει για τον νεαρό μαέστρο του συνόλου: «Ο μαέστρος Mihaly Zeke, από μητέρα ελληνίδα, την πιανίστα Καλλιόπη Γερμανού, έχει σίγουρα φωτεινό μέλλον. Του αξίζει!» 
Δέκα χρόνια μετά, χθες, Παρασκευή 24 Μαΐου 2019, στην αίθουσα του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός» απολαύσαμε την ιστορική χορωδία της ΕΡΤ σε ένα απαιτητικό πρόγραμμα, το οποίο διηύθυνε ο Μihaly Zeke. 
Ο μαέστρος με γνώση και αίσθημα οδήγησε την χορωδία της ΕΡΤ σε μουσικούς λειμώνες, συμπαρασύροντάς μας σε ένα συναρπαστικό μουσικό ταξίδι «Από τον Δούναβη ώς το Αιγαίο». 
Το πρόγραμμα ξεκίνησε με δύο εμβληματικές συνθέσεις των ρομαντικών Ρόμπερτ Σούμαν και Γιοχάνες Μπραμς πάνω στην τσιγγάνικη ζωή, στις χαρές και στους καημούς του έρωτα. 
Μετά τον χορωδιακό Μπράμς γευτήκαμε και τον πιανιστικό, με τον Θάνο Μαργέτη (που συνόδευε και την χορωδία), αλλά και τον μαέστρο Μihaly Zeke να ερμηνεύουν εξαίσια δύο ουγγρικούς χορούς (νο2 και 4), για τέσσερα χέρια!
Στη συνέχεια ακούσαμε από την χορωδία τις πανέμορφες μοραβικές μελωδίες του Αντονίν Ντβόρζακ από την περιοχή της σημερινής Τσεχίας (σε διασκευή Λέος Γιάνατσεκ).


Το δεύτερο μέρος του προγράμματος περιλάμβανε τέσσερα σλοβάκικα δημοτικά στη μοναδική εναρμόνιση του Ούγγρου Μπέλα Μπάρτοκ και μία από τις ωραιότερες συνθέσεις για χορωδία του μεγάλου μοντερνιστή Λέος Γιάνατσεκ, την «Αγριόπαπια». Για φινάλε, δύο έργα σύγχρονων Ελλήνων συνθετών: του Νίκου Χριστοδούλου («Ρουκέτα», σε ποίηση Γ. Σεφέρη) και Κωστή Κριτσωτάκη («Ελντοράδο», σε ποίηση του Ε.Α. Πόε και μετάφραση Ν. Σημηριώτη). 
Ελπίζω πως ο πολυτάλαντος μαέστρος Μihaly Zeke (Μιχάλης Ζέκε), ο οποίος κάνει λαμπρή καριέρα στο εξωτερικό, θα τύχει και άλλων προσκλήσεων στην Ελλάδα. Για μια δυναμική χορωδιακή μουσική και μια μουσική ποιητική, με λογισμό και μ’ όνειρο.


Παρασκευή, 24 Μαΐου 2019

ΥΠΑΡΧΕΙ "ΤΙΜΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΙΤΟΒΡΥΤΟΣ ΧΕΙΡ" ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΚΛΗΤΟΥ;

Η σύγχρονη λειψανοθήκη της Μητροπόλεως Πατρών με αποτμήματα δακτύλου του Πρωτοκλήτου


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Τον τελευταίο καιρό ο μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος μεταφέρει από δω κι από κεί «αποτμήματα δακτύλων» του Αγίου Ανδρέου του Πρωτοκλήτου, που φυλάσσονται σε μια περίτεχνη λειψανοθήκη. 
Όπως γράφτηκε σε σχετικά δημοσιεύματα, πρόκειται για «τα δάχτυλα του Αγίου και Πολιούχου των Πατρών, τα οποία είχαν μεταφερθεί το 1880 από τη Ρωσία και βρίσκονταν στον τάφο του Αγίου στον παλαιό ιερό ναό, καθώς κι ένα ακόμη απότμημα (δάχτυλο) που φύλαγε ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, το οποίο και είχε δωρίσει στον Μητροπολίτη Πατρών Χρυσόστομο όταν ενθρονίστηκε.» 
Σύμφωνα με μια άλλη πληροφορία τον Νοέμβριο του 1847 μ.Χ. ένας Ρώσος Πρίγκηπας, ο Ανδρέας Μουράβιεφ δώρησε στην πόλη της Πάτρας ένα τεμάχιο δακτύλου του χεριού του Αγίου. Ο Μουράβιεφ είχε λάβει το παραπάνω ιερό Λείψανο από τον Καλλίνικο, πρώην Επίσκοπο Μοσχονησίων, ο οποίος μόναζε τότε στο Άγιο Όρος.
Καλό θα ήταν να διακριβωθούν περαιτέρω αυτές οι πληροφορίες. 
Ως γέννημα θρέμμα πατρινός και ενεργό μέλος της τοπικής Εκκλησίας για πολλά χρόνια, έχω να μαρτυρήσω πως ουδέποτε ετέθη προς προσκύνησιν υπό των πιστών άλλο λείψανο του Αγίου Ανδρέου εκτός από την Αγία Κάρα και τον Σταυρό του Μαρτυρίου (από το 1980). 
Πώς ανακαλύφθηκαν (;) τα αποτμήματα από τον νυν μητροπολίτη Πατρών Χρυσόστομο; Οι προκάτοχοί του πάντως δεν προέβαλαν τα ψήγματα αυτά των λειψάνων. 
Από πού βρήκε το απότμημα που είχε στην κατοχή του ο μακαριστός Χριστόδουλος, ο οποίος το δώρισε στον νυν μητροπολίτη Πατρών; Γιατί, π.χ., έχουμε λειψανοθήκη με δάχτυλο του Αγίου Ανδρέου στην Βασιλική του Αγίου Φραγκίσκου στην Ασίζη της Ιταλίας. Οπότε θα ήταν καλό να ξέρουμε περισσότερα και για την εν Πάτραις προέλευση του αναλόγου λειψάνου.

Βασιλική Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης.
Λειψανοθήκη που περιέχει δάχτυλο του Αγίου Αποστόλου Ανδρέα του Πρωτόκλητου.
 Κατασκευασμένη τον 13ο αι. από επίχρυσο ασήμι, ορεία κρύσταλλο και κόκκινους γρανάτες.
Διαστάσεις 39,2 Χ 21,5 Χ 12,6 εκ.

Πάντως, τα «αποτμήματα δακτύλων» …θαυματουργικώς έγιναν ολόκληρο χέρι του Πρωτοκλήτου!
Σε σχετικό δελτίο τύπου της Μητροπόλεως Τρίκκης, αναφέρεται πως «με ευσέβεια και κατάνυξη οι κάτοικοι των Τρικάλων υποδέχτηκαν την Πέμπτη 23 Μαΐου 2019 το απόγευμα την Τιμία και Χαριτόβρυτο Χείρα του Αγίου ενδόξου και Πανευφήμου Αποστόλου Ανδρέου»! 
Γνωρίζω πολύ καλά ότι κανείς δεν ενδιαφέρεται για το θέμα που θίγω. Όμως, χάριν της ιστορίας της τοπικής, αλλά και θεολογίας ένεκεν, πρέπει να πω ότι η κατάσταση που έχει διαμορφώσει ο Πατρών Χρυσόστομος γύρω από τα λείψανα του Πολιούχου, είναι επιεικώς ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΗ! 
Είναι υπόλογος εσαεί έναντι Θεού και ανθρώπων.

Πέμπτη, 23 Μαΐου 2019

Το δείλι ως δίλημμα - Του π. Παναγιώτη Καποδίστρια


ΜΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΗΣ ΙΟΥΛΙΤΑΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΥΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ


Το 2019 συμπληρώνονται 130 χρόνια από τη γέννηση του ζωγράφου Γιώργου Γουναρόπουλου και 40 χρόνια από την ίδρυση του Μουσείου του στον δήμο Ζωγράφου. Με αυτή την αφορμή, το Μουσείο Γουναρόπουλου διοργανώνει δύο εκθέσεις μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης, και παράλληλες εκδηλώσεις εμπνευσμένες από τις εικαστικές αναζητήσεις του ζωγράφου. 
Η πρώτη έκθεση, που διαρκεί μέχρι τις 8 Ιουνίου 2019, έχει τίτλο «Ποίηση: ζωγραφία λαλούσα. Hommage à Gounaro». Με αφετηρία τον χαρακτηρισμό «ποιητική ζωγραφική» που έχει αποδοθεί στην τέχνη του Γουναρόπουλου από τον φιλόσοφο Γιώργο Μουρέλο, και τον εικαστικό-ποιητικό διάλογο που είχε αναπτύξει ο ζωγράφος με σύγχρονούς του ποιητές, όπως ο Κώστας Βάρναλης, ο Ανδρέας Εμπειρίκος και ο Απόστολος Μελαχρινός, εικονογραφώντας ή εμπνέοντας ποιήματά τους, η έκθεση στοχεύει να διερευνήσει τη συγγένεια των δύο τεχνών όπως αναπτύσσεται στον ελληνικό χώρο από την εποχή του τιμώμενου ζωγράφου μέχρι τις μέρες μας. 
Η έκθεση περιλαμβάνει κείμενα και έργα του Γουναρόπουλου, εικονογραφήσεις του ίδιου για ποιητικές συλλογές, καθώς και έργα των Νίκου Εγγονόπουλου, Οδυσσέα Ελύτη, Ανδρέα Εμπειρίκου, Δημοσθένη Αγραφιώτη, Λυδίας Δαμπασίνα, Δημήτρη Καλοκύρη, Κωστή (Τριανταφύλλου), Νίνας Παπακωνσταντίνου, Άγγελου Σκούρτη, Γιάννη Στεφανάκι, Θανάση Χονδρού και Αλεξάνδρας Κατσιάνη. Η επιμέλεια της έκθεσης είναι του Μανόλη Καρτεράκη, Ιστορικού τέχνης και Επιμελητή στο Μουσείο Γ. Γουναρόπουλου. 


Στο πλαίσιο αυτής της έκθεσης η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου πραγματοποίησε διάλεξη την Τετάρτη 22 Μαϊου 2019, στον χώρο του Μουσείου, με θέμα: «Ανάγκη να μετατρεπόμαστε κάθε στιγμή σε εικόνα», Ο Ελύτης και η ζωγραφική. 
Αξίζει να σημειωθεί πως για τις ανάγκες της έκθεσης η Ιουλίτα Ηλιοπούλου έχει παραχωρήσει τον πίνακα του Οδυσσέα Ελύτη «Οι τρεις γυναίκες», 1984, τέμπερα σε χαρτί, 33χ24,5 εκ. 
Στην διάλεξή της η Ιουλίτα Ηλιοπούλου αναφέρθηκε στην σχέση ποίηση και ζωγραφικής όπως την αποτύπωσε ο Ελύτης στα ερασιτεχνικά ζωγραφικά του έργα, στα κολάζ που ο ίδιος φιλοτέχνησε, αλλά και στα κείμενά του για σπουδαίους ζωγράφους του καιρού του, οι οποίοι υπήρξαν και φίλοι του. 
Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου αναφέρθηκε και στην εικαστική πλευρά των συλλογών του ποιητή, την οποία επιμελήθηκαν οι φίλοι του ζωγράφοι, φτιάχνοντας προμετωπίδες και κοσμήματα. 
Στον Ελύτη οφείλουμε μια σειρά από σημαντικά αισθητικά δοκίμια για μεγάλους ζωγράφους και γλύπτες όπως οι: Παναγιώτης Ζωγράφος, Ματίς, Πικάσο, Θεόφιλος, Παρθένης, Χατζηκυριάκος-Γκίκας, Εγγονόπουλος, Καπράλος, Νικολάου, Κανέλλης, Τσαρούχης, Μόραλης, Φασιανός, Δέρπαπας. Σ’ αυτά τα δοκίμια φαίνεται καθαρά η αγάπη του Ελύτη για την ζωγραφική και τους εκπροσώπους της, αλλά και η καθαρή ματιά του πάνω στην εικαστική δημιουργία. 
Κι όπως έλεγε κι ο ίδιος: «Να γιατί ευγνωμονώ τους ζωγράφους, μπορούν να μετασχηματίσουν την ύλη και να της δίνουν έναν αέρα αθανασίας». 
Π.Α.Α.

Ο πίνακας του Οδυσσέα Ελύτη «Οι τρεις γυναίκες»
Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου και ο επιμελητής της έκθεσης Μανόλης Καρτεράκης 

Τετάρτη, 22 Μαΐου 2019

ΕΝΑ ΚΟΥΙΖ ΓΙΑ ΤΟΝ ΝΤΙΝΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟ ΣΤΑ mikropragmata.lifo.gr


Με αφορμή την χθεσινή ονομαστική γιορτή του ποιητή της Θεσσαλονίκης Ντίνου Χριστιανόπουλου, ο Άρης Δημοκίδης φιλοξενεί στα mikropragmata.lifo.gr ένα κουίζ που ετοίμασα για μια ...άλλου είδους γνωριμία με τον ποιητή και το έργο του. 
Μπορείτε στη συνέχεια να πάρετε μία γεύση του κουίζ, το οποίο έχει αναρτηθεί ολόκληρο (20 ερωτήσεις) στα mikropragmata. 
1. Το πραγματικό όνομα του ποιητή είναι: 
Κωνσταντίνος Χρίστου 
Κωνσταντίνος Δημητριάδης 
Κωνσταντίνος Δημητρίου 
2. Ο Χριστιανόπουλος έχει πει πως θεωρεί την μελοποίηση: 
Ιδανική υπόθεση 
Πρόκληση 
Υποβιβασμό 
3. Ο ποιητής στα νιάτα του ήταν μέλος: 
Πολιτικών κομμάτων 
Χριστιανικών οργανώσεων 
Ακαδημαϊκών κύκλων 
4. Έχει αποδώσει στα νέα ελληνικά: 
Τον Ερωτόκριτο 
Την Ερωφίλη 
Το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο 
5. Δικό του είναι το ποίημα: 
Ιθάκη 
Τρώες 
Αβησσυνία 
6. Έχει γράψει μελέτη για τον: 
Παπαφλέσσα 
Παύλο Μελά 
Καραϊσκάκη

Τρίτη, 21 Μαΐου 2019

ΚΩΣΤΗΣ ΜΟΣΚΩΦ ΣΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ



ΚΩΣΤΗΣ ΜΟΣΚΩΦ
...Αλλά έχω δημιουργήσει κι αλλού πάλι καταστάσεις τέτοιες κι αισθάνομαι δεν αισθάνομαι πολίτης του κόσμου, αισθάνομαι Έλληνας βέβαια και Ρωμιός, και μάλιστα με την ιδιαιτερότητα του Θεσσαλονικιού που είμαι, αλλά αισθάνομαι ότι αυτό που είχα στην Ελλάδα το δημιουργώ μέσα από ανθρώπινες σχέσεις και σε άλλα μέρη και το επεκτείνω. Και αυτό έχει μια ομορφιά! Δηλαδή, φτιάχνεις τη ζωή σου με μεγαλύτερη ποικιλία, με περισσότερες εκφορές. Τα ίδια πράγματα με πιο πολλές γλώσσες, με διαφορετικά ημιτόνια κάθε φορά. Θα έλεγα ότι λίγο-πολύ είμαι πεισματάρης. Ό,τι ήθελα στη ζωή μου το απέκτησα. Εκείνο βέβαια που πάντα θέλω πιο πολύ και είναι πράγμα που ίσως κανένας δεν μπορεί να τ' αποκτήσει είναι, ακόμα πιο πολλή αγάπη, ακόμα πιο πολύ έρωτα. Και να παίρνω και να δίνω. Αυτό είναι ένα αλισβερίσι, όπως ξέρεις. Δηλαδή, θέλω το Θεό τον ίδιο, να αγαπήσω το Θεό τον ίδιο - να στο πω έτσι με λόγο θρησκευτικό -και αγαπάω τους αγγέλους του. Κι όχι τον ίδιο. Δεν μου δίνεται ο ίδιος ο Θεός, μου δίνονται οι προφήτες, οι αγγέλοι του. Ε, είναι ένας πλούτος, ίσως, να αισθάνεσαι αυτήν την έλλειψη. Μπορώ να την αισθάνομαι αυτήν την έλλειψη από τη συνείδησή της. Αλλά είναι και μια φτώχεια. Δηλαδή νοιώθω ανικανοποίητος. Ικανοποιημένος για πολλά, ανικανοποίητος για όλο και περισσότερα. Πάντα υπάρχει περιθώριο, βεβαίως, να καλυφθεί. Πάντα υπάρχει περιθώριο! Και ξέρεις, μεγαλώνοντας κανένας καταλαβαίνει πιο πολύ. Μπορεί βιολογικά να γερνάει, στα 57, αν μπορείς να πεις ότι γερνάει. Ήδη, δεν είσαι βέβαια 30 χρονών, είσαι, είμαι δηλαδή, στα 57. Αλλά απ' την άλλη μεριά καταλαβαίνω πολύ περισσότερα πράγματα, έχω ζήσει πολύ περισσότερα πράγματα. Ξέρεις, έχω ζήσει πιο πολύ, και έχω εκτιμήσει τη στιγμή της αποτυχίας του ανθρώπου. Εντάξει οι στιγμές της επιτυχίας. Μιλήσαμε γι' αυτές. Και είναι έκδηλες όταν υπάρχουν. Αλλά να μάθεις να βλέπεις το μεγαλείο του ανθρώπου όταν αποτυχαίνει στην προσπάθειά του να φτιάξει τον κόσμο καλύτερο και τον εαυτό του καλύτερο, ε, νομίζω και αυτό είναι σημαντικό. Κι αυτό το 'χω μάθει μέσα από πολλά πράγματα. Είχα μεγάλους έρωτες και έχω. Αλλά κάποια στιγμή νοιώθω ότι οι έρωτες αυτοί έχουν πολύ άγρια όρια προς εμένα. Ίσως ακριβώς ζητάω τους δύσκολους έρωτες, ζητάω τις δύσκολες σχέσεις. Θα έλεγα ότι δεν υπάρχουν τα όρια του έρωτα και της ιστορίας σ' ανθρώπους που δεν το συνειδητοποιούνε και σ' ανθρώπους που συνειδητοποιούνε. Ίσως εγώ το έχω συνειδητοποιήσει ότι είναι άγρια αυτά τα όρια.
Το ταξίδι μετράει βεβαίως. Η ιστορία μας και η ζωή μας όλη συμπυκνώνεται πάνω σ' αυτό το έπος της Οδύσσειας. Έτσι δεν είναι; Είναι αυτό το ταξίδι για το οποίο λέει κι ο Καβάφης αρκετά χρόνια μετά από τον Όμηρο. Αυτό μετράει. Δηλαδή είμαι πεισματάρης, επαναλαμβάνω πάλι και πάλι. Κι όταν βάλω κάποιο στόχο θα τον πετύχω, ή τουλάχιστον θα φάω το κεφάλι μου, θα προσπαθήσω όμως να τον πετύχω...
Ξέρεις, έχω γνωρίσει τελευταία περιπτώσεις ανθρώπων με μεγάλα προβλήματα, οι οποίοι πήγανε σε γιατρούς, πήγαν από δω, πήγαν από κει, γιατρεύτηκαν λέγεται ψυχικά, αλλά δεν νομίζω ότι αυτή η γιατρειά είναι μια πραγματική γιατρειά. Χρειάζεται αυτή η ανάγκη του να φτιάξεις κάτι άλλο, έστω κι αν αυτή η ανάγκη σε κάνει όχι ευτυχισμένο αλλά δυστυχισμένο. Γιατί μια ευτυχία αλλιώτικη είναι μια ευτυχία του ύπνου και της ανυπαρξίας, ενώ το άλλο είναι η ύπαρξη με τις δυσκολίες της, τις στιγμές αυτές που η παράδοσή μας ονομάζει πολύ ωραία "σταυραναστάσιμες", με το σταυρό της κάθε μέρας και την Ανάσταση, που είναι μία βέβαια μέρα της εβδομάδας ή μία μέρα του χρόνου, η Λαμπρή του Πάσχα, αλλά είναι η καθοριστική μέρα, είναι το κέντρο του κόσμου. Αυτό κάπου βρίσκεται και στην αρχαία τραγωδία. Αλλά ακόμα πιο πολύ βρίσκεται στην καινούρια τραγωδία που είναι η Ορθοδοξία μας. Κατά κάποιον τρόπο είναι κι αυτή μια τραγωδία. Επικαθορίζονται όλα από τη στιγμή της νίκης του ανθρώπου. Και γι' αυτήν πολεμάμε, αλλά και για την άλλη μεριά. Και για να κατανοήσουμε το μεγαλείο της μη νίκης. Της αποτυχίας μας. Όταν δεν είναι δυνατή η επιτυχία.


Από το βιβλίο Στα Όρια του Έρωτα και της Ιστορίας (Ιανός 1997)

"ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΗ ΜΠΟΥΡΜΠΟΥΛΗ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ένας γνησίως λαϊκός δίσκος του Μάνου Χατζιδάκι «Για την Ελένη», έργο 38, σε θαυμάσιους στίχους του Μιχάλη Μπουρμπούλη. Ο Χατζιδάκις υπογράφει τους στίχους του ομώνυμου τραγουδιού. 
Τα 12 λαϊκά τραγούδια "Για την Ελένη" πρωτοκυκλοφόρησαν σε δίσκο το 1978, με ερμηνευτή τον Στέλιο Μαρκετάκη. Τα είπε και εξαφανίστηκε… Κάποιοι τραγουδιστές του Χατζιδάκι - συνήθως ακατέργαστοι - που σφράγισαν με την ερμηνεία τους κύκλους τραγουδιών, λες και τους κατάπιε η γη… Δεν ξανακούστηκαν… Λες και γεννήθηκαν μόνο για να τραγουδήσουν Χατζιδάκι και μετά …αερικά… Σαν τα πρόσωπα της Χατζιδακικής μυθολογίας. 
Γράφει ο Μάνος Χατζιδάκις: 
"Η Ελένη είναι ο μύθος για ένα κορίτσι του καιρού μας που έχει χαθεί. Η Ελένη είναι ένα φάντασμα με τη μορφή ενός κοριτσιού, που κάθε τόσο φανερώνεται και χάνεται μέσα από τις βροχές, μέσα από τα σύννεφα και μέσα από τον ήλιο. Η Ελένη, όπως η Μελισσάνθη, η Μάγδα και η Μαριάνθη των ανέμων, ανήκει στην πολύ προσωπική μου μυθολογία. Τα τελευταία χρόνια πολλές φορές σαν είμαι μόνος σκέπτομαι την έννοια κορίτσι να μπλέκεται παράξενα στον μύθο μου και στη ζωή μου. Ίσως γιατί η ηλικία μ' εμποδίζει να δοκιμάσω την απειρία μου σε απομακρυσμένες ή καινούργιες εμπειρίες. Κι έτσι θα μείνω μ' ό,τι θυμάμαι από τον έρωτα συγκεχυμένα και μισά. Με μιαν Ελένη που κάπου στη γη ή μες στην απέραντη οικουμένη έχει ταφεί". 


Λίγα χρόνια αργότερα, το 1985, ο Χατζιδάκις αισθάνεται την ανάγκη να μας δώσει μια δεύτερη και τελική έκδοση του συγκεκριμένου κύκλου τραγουδιών, με εντελώς διαφορετική ενορχήστρωση και με ερμηνεύτρια τη αείμνηστη Μαρία Δημητριάδη. Ο ίδιος εξηγεί: 
"Η καινούργια φωνή της με βοήθησε πολύ να ξαναβρώ την τραγικότητα που επιζητούσα να διαπερνάει τα απλοϊκά από μια πρώτη όψη τραγούδια μου. Νομίζω πως τώρα πια έχω μπροστά μου ένα καινούργιο έργο αποσαφηνισμένο. Και σαν καινούργιο έργο το παρουσιάζω. Μια κι όλοι με ρωτάν: Πού θάψαν την Ελένη, είμαι υποχρεωμένος να τους απαντήσω: «Κάπου στο Άργος, στους αγρούς ή μες στην οικουμένη»."
Και στις δύο εκδόσεις, τα εξώφυλλα είναι έργα του γνωστού ζωγράφου Γιώργου Σταθόπουλου, φίλου και συνεργάτη του Μάνου Χατζιδάκι επί σειρά ετών. Έχω ακόμα στο αρχείο μου τις κασέτες – γιατί κάποτε υπήρχαν κι αυτές… - και των δύο αυτών εκδοχών του έργου. 
Να σημειώσουμε εδώ ότι και η αείμνηστη λαϊκή τραγουδίστρια Αλεξάνδρα ερμήνευσε με τον δικό της τρόπο τα τραγούδια "Για την Ελένη" σε δύο δισκογραφικές εκδόσεις. Τόσο στο δίσκο της "Η Αλεξάνδρα στα λαϊκά του Μάνου Χατζιδάκι", που κυκλοφόρησε τον Μάιο του 1980 όσο και σ' έναν επόμενο, του 1983, με τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι στην πρώτη πλευρά και του Βασίλη Τσιτσάνη στην άλλη. Η Αλεξάνδρα δεν αντιμετώπισε τα τραγούδια ως «κύκλο», αλλά μάλλον μεμονωμένα, χωρίς αυτό διόλου να μειώνει τη δική της λαϊκή ερμηνεία. 
Το ενδιαφέρον, πάντως, είναι πως αυτά "τα απλοϊκά από μια πρώτη όψη τραγούδια", όπως τα χαρακτήριζε ο Χατζιδάκις, έτυχαν μέσα σε λίγα χρόνια, αρκετά διαφορετικών μεταξύ τους, ηχογραφήσεων.



Δευτέρα, 20 Μαΐου 2019

Ο ΑΙΣΧΥΛΟΣ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΧΟΡΣ

Προμηθέας Δεσμώτης, 1979 - Αρχείο Εθνικού Θεάτρου


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Σαράντα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την θρυλική παράσταση «Προμηθεύς Δεσμώτης» του Αισχύλου, που ανέβηκε από το Εθνικό Θέατρο στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, στις 4 και 5 Αυγούστου 1979. 
Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι ο «Προμηθεύς Δεσμώτης» του 1979 έκανε διεθνή περιοδεία, καθώς μέσα σε τρία χρόνια (1979-1981) παρουσιάστηκε στις εξής χώρες: Κροατία (Ντουμπρόβνικ), Ιαπωνία (Τόκυο, Οζάκα, Κυότο), Κίνα (Πεκίνο, Σαγκάη, Ναγκίν), Ρωσία (Μόσχα), Γαλλία (Παρίσι), Βέλγιο (Βρυξέλλες). 
Οι συντελεστές της παράστασης ένας κι ένας! 
Μετάφραση: Τάσος Ρούσσος 
Σκηνοθεσία: Αλέξης Μινωτής 
Σκηνογραφία – Ενδυματολόγος: Βασίλης Φωτόπουλος 
Συνθέτης: Γιώργος Κουρουπός 
Χορογράφος: Μαρία Χορς 
Μουσική διδασκαλία: Έλλη Νικολαϊδου 
Βοηθός σκηνοθέτη: Γιώργος Μεσσάλας 
Στον ρόλο του Προμηθέα ο Αλέξης Μινωτής και στους υπόλοιπους μια πλειάδα σπουδαίων ηθοποιών (Θόδωρος Μορίδης, Ελένη Χατζηαργύρη, Στέλιος Βόκοβιτς, Βασίλης Κανάκης, Νικήτας Τσακίρογλου κ.α.). 
Με αφορμή αυτή την παράσταση – σταθμό, θα προσεγγίσουμε, στο παρακάτω κείμενό μας, την μοναδική δουλειά που έκανε η χορογράφος Μαρία Χορς στον Αισχύλο και στο αρχαίο δράμα γενικότερα. Ουσιαστικά πρόκειται για νύξεις προς περαιτέρω έρευνα και μελέτη. 

Προμηθέας Δεσμώτης, 1963 στην Επίδαυρο.
Η Μαρία Χορς με τους: Αλέξη Μινωτή, Ελένη Χατζηαργύρη, Γιάννη Χρήστου, Ανδρέα Παρίδη

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ 
Η χορογράφος Μαρία Παναγιωτοπούλου – Χορς (1921-2015) θεωρείται μια από τις κορυφαίες μορφές της παράδοσης των χορικών της αρχαίας τραγωδίας στη σύγχρονη ελληνική σκηνή.
Σπούδασε στο τμήμα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ ταυτόχρονα παρακολούθησε μαθήματα χορού στη Σχολή Γυμναστικής και Ρυθμικής της Κούλας Πράτσικα (1899-1984). Ως μέλος της ομάδας χορού της Σχολής Πράτσικα για πολλά χρόνια, η Μαρία Χόρς έλαβε μέρος στις περισσότερες από τις παραστάσεις της ομάδας από το 1938. Το 1940 λόγω του Β’ Παγκοσμίου πολέμου διακόπτεται η λειτουργία της σχολής και απ’ το 1943 επαναλειτουργεί ένας μικρός πυρήνας ως το 1955 στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Μετά την αποφοίτησή της από την Σχολή, η Χορς παρακολούθησε μαθήματα χορού στη Γαλλία με πολύ σημαντικούς χορογράφους: Harald Kreuzberg, Rosalia Chladek, Anna Sokolow, Mary Wigman κ.α. 
Το 1950 ίδρυσε το τμήμα Ρυθμικής στο Λύκειο Ελληνίδων στο οποίο δίδαξε επί σειρά ετών και επιμελήθηκε τη χορογραφία παραστάσεών του σε διάφορα θέατρα. Από το 1964 και για 42 χρόνια δίδαξε εκφραστική κίνηση, χορό και αυτοσχεδιασμό στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Για δέκα χρόνια δίδαξε και στην Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών. Έχει, επίσης, διδάξει στην Σχολή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και στο “Εργαστήριο Υποκριτικής Τέχνης” του Αμφι-Θεάτρου του Σπύρου Ευαγγελάτου. Η πρώτη επαγγελματική δουλειά της στο αρχαίο δράμα έγινε το 1956 (χορικά για την Ιφιγένεια εν Ταύροις του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία Αλέξη Δαμιανού) και το 1958 εγκαινίασε τη μακρά συνεργασία της με τον Αλέξη Μινωτή και το Εθνικό Θέατρο. Με το Εθνικό Θέατρο χορογράφησε πολλά θεατρικά είδη και όλες σχεδόν τις τραγωδίες, πολλές απ’ αυτές δύο και τρεις φορές σε διαφορετικές εκδοχές και με άλλους συνεργάτες. Η εργασία της αυτή αριθμεί περισσότερες από 50 παραγωγές αρχαίων τραγωδιών, αλλά και αρκετά έργα πρόζας. Οι τραγωδίες ανέβηκαν στην Επίδαυρο και σε άλλα αρχαία θέατρα στην Ελλάδα, και περιόδευσαν σε Ευρώπη, Αμερική, Καναδά, Κίνα, Ρωσία και Ιαπωνία. 
Συνεργάστηκε, επίσης, με το Εμπειρικό Θέατρο του Αλέξη Μινωτή και της Κατίνας Παξινού, το Αρχαίο Αττικό Θέατρο του Αλέξη Δαμιανού, το Αμφι-Θέατρο του Σπύρου Ευαγγελάτου, το Θέατρο Ουτοπία, την Εθνική Λυρική Σκηνή και την Εταιρεία Θεάτρου Κρήτης. 
Από τις εργασίες της στο εξωτερικό ξεχωρίζουν τρεις: Το 1961 υπέγραψε τα χορικά της Μήδειας του Κερουμπίνι, που ανέβηκε στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου και στη συνέχεια στη Σκάλα του Μιλάνου, με τη Μαρία Κάλλας στον ομώνυμο ρόλο, σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή και σκηνικά - κοστούμια Γιάννη Τσαρούχη. Το 1963 χορογράφησε τον Οιδίποδα Τύραννο του Σοφοκλή στο Φεστιβάλ του Θεάτρου Vicenza του Palladio, (σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή) και το 1964 επιμελήθηκε τα χορικά της Μήδειας του Ευριπίδη που ανέβηκε στο ίδιο θέατρο με ιταλικό θίασο, σε διδασκαλία Κατίνας Παξινού. 
Εκτός από το αρχαίο δράμα η Χορς επιμελήθηκε χορογραφικά πολλά έργα σημαντικών συγγραφέων του ελληνικού και παγκόσμιου ρεπερτορίου, που παρουσιάστηκαν από το Εθνικό Θέατρο. Μιλάμε για μία δουλειά από το 1956 έως το 1993. 
Σταθμός στην πορεία της το γεγονός ότι χορογράφησε επί 42 χρόνια (1964-2006), τις Τελετές Αφής της Ολυμπιακής Φλόγας. Στη μακρόχρονη σταδιοδρομία της συνεργάστηκε με όλους σχεδόν τους σημαντικούς καλλιτέχνες της σκηνής (σκηνοθέτες, ενδυματολόγους, σκηνογράφους, συνθέτες).

Προμηθέας Δεσμώτης, 1979 - Αρχείο Εθνικού Θεάτρου

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΧΟΡΣ ΣΤΟΝ ΑΙΣΧΥΛΟ 
Αισχύλος: ο πρώτος από τους τρεις μεγαλύτερους τραγικούς ποιητές, όπου ο χορός κατέχει μεγαλύτερο ρόλο σε σχέση με τον πιο περιορισμένο ρόλο του στα έργα του Σοφοκλή και του Ευριπίδη. Την εποχή του Αισχύλου, η τραγωδία παριστάνεται από έναν υποκριτή και τον Χορό, που συγκροτείται από δώδεκα μέλη. Γι’ αυτό στις πρώιμες αισχυλικές τραγωδίες, όπως τους Πέρσες, ο ηθοποιός συχνά διαλέγεται απευθείας με τον Χορό. Ο ίδιος ο ποιητής, προσθέτει δεύτερο υποκριτή. Με αυτό τον τρόπο αναδεικνύεται ο λόγος, αυξάνονται τα διαλογικά μέρη και μειώνονται σταδιακά τα χορικά. Στους Πέρσες, για παράδειγμα, ο Χορός έχει πρωταγωνιστικό ρόλο. Εκτεταμένη συμμετοχή του Χορού και στις «Ικέτιδες», όπου ο Χορός είναι ο πραγματικός πρωταγωνιστής, κυριολεκτικά στο προσκήνιο. 
Η Χορς χορογράφησε τις εξής τραγωδίες του Αισχύλου για το Εθνικό Θέατρο (Κεντρική Σκηνή): Προμηθεύς δεσμώτης (1963), Ορέστεια: Αγαμέμνων (1965), Αγαμέμνων (1966), Ορέστεια: Αγαμέμνων (1967), Πέρσαι (1971), Προμηθεύς δεσμώτης (1974), Ικέτιδες (1977, 1978), Προμηθεύς δεσμώτης (1979). 
Επίσης, η Μ. Χορς χορογράφησε τους Πέρσες για το "Εμπειρικό Θέατρο" Αλέξη Μινωτή (1984), και για το "Αμφι-Θέατρο" του Σπύρου Ευαγγελάτου τις Αισχύλειες τραγωδίες: Ευμενίδες (Επίδαυρος 1986), Χοηφόροι (Επίδαυρος 1987) και Ορέστεια (1990). 
Ακόμα κι όταν μία τραγωδία ανέβαινε σε άλλη σκηνοθεσία, η Χορς φαίνεται πως έκανε μια καινούργια χορογραφία, προσαρμοζόμενη στα νέα δεδομένα (σκηνοθεσία, μουσική). 
Για παράδειγμα, ο Τάσος Λιγνάδης στην κριτική που έκανε για τους «Πέρσες» του Αλέξη Μινωτή (1984), έγραψε για τον χορό και την δουλειά της Μ. Χορς: 
«…Ο Χορός στους Πέρσες είναι ένα πρόβλημα. Ο Αισχύλος και στον Χορό αλλά και στα επεισόδια (με τον κινητικότατο τροχαίο) δείχνει ότι απαιτεί μια ιδιάζουσα παραστατική κίνηση στα κορμιά. Στην παράσταση που είδαμε ήταν σαφής η αντιδικία ανάμεσα στο μέλος της παράστασης και στη χορογραφία της κ. Μ. Χορς. Ο κ. Θ. Αντωνίου συνέθεσε μια μουσική πραγματεία, που, παρά την κατάρα της μαγνητοφωνημένης εγγραφής, ταίριαζε με τη σκηνοθετική αντίληψη του υπερβατικού κόσμου της τραγωδίας. Προϋπόθετε όμως έναν Χορό πιο στατικό απ’ ό,τι προβλέπει το κείμενο. Έτσι, η χορογράφος αναγκάσθηκε να μειώσει τον ορχηστικό χαρακτήρα του περσικού θρόνου και να τονίσει περισσότερο τον κινησιογραφικό. Αποτέλεσμα; Χάθηκε σε πολλά σημεία το τραγούδι (παρά την έμπειρη διδασκαλία της κ. Έλλης Νικολαϊδη) και η «εκμαίευση» του φάσματος του Δαρείου από τον τάφο, αντί να δώσει οργιαστικό τόνο, φλυάρησε σε ενδεικτικές χειρονομίες. Αυτό ήταν μια ένδεια της παράστασης.» [ΤΑΣΟΣ ΛΙΓΝΑΔΗΣ (Η Καθημερινή, 26 Αυγούστου 1984), σε: Τάσος Λιγνάδης, Κριτικές θεάτρου, Αρχαίο Δράμα (1975-1989). Αθήνα 2013, σ. 319]. 
Ο ηθοποιός Μάνος Βακούσης που συνεργάστηκε στην παράσταση των Περσών με το Εμπειρικό Θέατρο Μινωτή – Παξινού, κρατάει έντονα στη μνήμη του τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπιζε η Μαρία Χορς τον Χορό. 
«…Αυτό που την χαρακτήριζε στη δουλειά της ήταν η μαθητεία ταυτόχρονα με τη γνώση. Η γνώση γύρω από τα πρόσωπα που ήθελε να ζωντανέψει και η μαθητεία γύρω από την ανίχνευση του καθενός από εμάς που καλούμασταν να τα ενσαρκώσουμε. Δεν υπήρχε μάζα στο Χορό, η συμπεριφορά της απέναντι στα πρόσωπα ήταν ατομική. Από τη στιγμή που μαζί με τον Μινωτή είχαν ήδη προεπιλέξει τα πρόσωπα, αυτά αποτελούσαν πια μονάδες και όχι μάζα. Έτσι το τρόπος που έκανε την προσέγγιση στον κάθε έναν από εμάς ήταν μαζί μοναδικός και μοναχικός. Στην πορεία ο ένας θα συναντούσε τον άλλο στη δημιουργία ενός «σώματος», του Χορού της τραγωδίας. Δεν έφερνε ποτέ κάτι έτοιμο. Όλα προέκυπταν μέσα από ατέλειωτες κουβέντες, αναζητήσεις, αυτοσχεδιασμούς. Την ενδιέφερε να εντοπίσουμε τις ψυχικές μας ενέργειες και όχι την εξωτερική κίνηση» (Μαρία Χορς, στον Τόμο Χορός και Θέατρο, επιμέλεια: Ελένη Φεσσά – Εμμανουήλ, σ. 494).

Προμηθέας Δεσμώτης, 1979. Αλέξης Μινωτής και Χορός - Αρχείο Εθνικού Θεάτρου

ΧΟΡΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ 
Ο τρόπος προσέγγισης που διάλεξε η χορογράφος για την κινησιολογική του σύνθεση και δημιουργία ήταν αρκετά καινοτόμος για την εποχή εκείνη. Στις χορογραφίες της ο χορός βιώνει το χώρο και αλληλεπιδρά άμεσα με την όλη εξέλιξη του δράματος δημιουργώντας ατομικά και όχι πάντοτε ως ομάδα μια ιδιαίτερη και προσωπική αντίληψη της κίνησης. Οι ρυθμοί και οι κινήσεις του δεν υπάγονται σε μια προκαθορισμένη εξωτερική νόρμα, αλλά εξαρτώνται από τη συγκίνηση και την εσωτερική ανάγκη του καλλιτέχνη. Ο τρόπος σύνθεσης της χορογράφου έρχεται σε συμφωνία με πολλές από τις αρχές και τις θεωρίες της Mary Wigman. Έτσι λοιπόν η άποψη της χορογράφου για τη χορογραφία του χορού στην αρχαία τραγωδία είναι ότι δεν πρέπει να δημιουργείται κάποια σύνθεση κωδικοποιημένων κινήσεων, αλλά οι μορφές και οι κινήσεις που χρησιμοποιούνται πρέπει να βγαίνουν βιωματικά από τις καθημερινές ιδιαίτερες για τον καθένα κινήσεις ή χειρονομίες, στα πάθη του, τον πανικό, την οργή ή τη χαρά του. Με βάση αυτό το ζωντανό υλικό μπορεί να αρχίσει η εργασία της αισθητικής οργάνωσης, της απαλλαγής από ότι περιττό, της ενοποίησης με βάση τα κριτήρια της χορογράφου, κάτι που θα προσδώσει στην κίνηση αξία και εκφραστική δύναμη. Ο/Η καλλιτέχνης κατέχεται από τις κινήσεις της ζωής της εποχής του και εκφράζει τη συμβολική τους εικόνα, και με αυτόν τον τρόπο η χορογραφία για το χορό προσδίδει στο σύνολο του έργου διαχρονικότητα. (βλ. Σοφία Παπαδοπούλου, Μ. Χορς, Άνθρωπος με μεγάλο πάθος και αγάπη για το χορό σε http://www.presspublica.gr/m-m-xors-anthropos-me-megalo-pathos-kai-agapi-gia-to-oro/).
Πρέπει να μην ξεχνάμε ότι η Μαρία Χορς είχε δασκάλα την Κούλα Πράτσικα, η οποία συμμετείχε στις Δελφικές Γιορτές που διοργάνωσε το ζεύγος Σικελιανού. Επηρεάζεται, λοιπόν, σίγουρα από τον τρόπο της Εύας Πάλμερ – Σικελιανού, αφού «η χορογραφία σε παραστάσεις αρχαίου δράματος του 20ού αιώνα αρχίζει ουσιαστικά με την Εύα Palmer – Σικελιανού… Η πρωτοποριακή ανάδειξη του άδοντος και ορχούμενου Χορού σε πρωταγωνιστή της σκηνικής παρουσίασης του αρχαίου δράματος έγινε στο πλαίσιο των δύο Δελφικών Εορτών – του 1927 και του 1930…» (Βλ. Φεσσά Ε., Η χορογραφία στο Αρχαίο Δράμα – Η προσφορά της Εύας Palmer – Σικελιανού, περιοδικό Αρχαιολογία και Τέχνες, τεύχ. 93, σ. 23-30). 
Άρα, θα πρέπει να μελετηθούν κάποια στιγμή σοβαρά: 
- Ο τρόπος που εργάστηκε η Μ. Χορς στις τραγωδίες του Αισχύλου. 
- Οι διαφορετικές χορογραφικές προσεγγίσεις της ίδιας τραγωδίας του Αισχύλου. Χορογράφησε τρεις φορές τον Προμηθέα Δεσμώτη για διαφορετικές παραστάσεις του Εθνικού Θεάτρου (1963, 1974, 1979). 
- Η σχέση της χορογραφίας της Μ. Χορς με την μουσική του συνθέτη της κάθε παράστασης, με δεδομένο ότι συνεργάστηκε για τις τραγωδίες του Αισχύλου με έξι συνθέτες, οι οποίοι είχαν διαφορετικές αντιλήψεις για την μουσική στην Αρχαία Τραγωδία. Πρόκειται για τους συνθέτες: Γιάννη Χρήστου (Προμηθεύς Δεσμώτης, 1963 – Ορέστεια: Αγαμέμνων, 1965), Στέφανο Βασιλειάδη (Πέρσες 1971), Μιχάλη Αδάμη (Προμηθεύς Δεσμώτης, 1974), Μίκη Θεοδωράκη (Ικέτιδες, 1977 – Ευμενίδες, 1986 – Χοηφόροι 1987), Γιώργο Κουρουπό (Προμηθεύς Δεσμώτης, 1979), Θόδωρο Αντωνίου (Πέρσες, 1984). 
Μνημονεύουμε την Μαρία Χορς νυν και αεί! Ως την πρωτοπόρο και μοναδική χορογράφο στο Αρχαίο Δράμα και όχι μόνο…

Η "ΑΡΑΠΙΑ" ΤΗΣ ΜΑΤΣΗΣ ΧΑΤΖΗΛΑΖΑΡΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ


ΜΑΤΣΗ ΧΑΤΖΗΛΑΖΑΡΟΥ
Αραπιά 
Ωχ! τη μάνα μου την καψερή, τη μάνα μου παρηγοριά 
και βάλσαμο της νύχτας. 
Απόψε δε χωράνε οι λύπες μου, ούτε μες στ’ απαλότερο φιλί. 
«Θέλω να πάω στην Αραπιά 
που μ’ έχουνε συστήσει 
σε μια μεγάλη μάγισσα 
τα μάγια να μου λύσει.» 
Θέλω ν’ ακούσω πάλι τα βλέφαρά μου να γέρνουνε μπρος σ’ ένα όραμα 
ξανθό. 
Θέλω να χορέψω, φούσκωμα και φύσημα τρυφερής κουρτίνας, 
μην απελευθερωθεί από το παράθυρο. 
Θέλω ν’ ανοίξω ένα πρωί με το φως, σαν το νούφαρο. 
Είναι οι καρδιές μου ένας αρμαθός, τις άπλωσα στον ήλιο. 
Ναι, άπλωσα στον ήλιο ένα άγριο κυκλάμινο στην άκρη της ρεματιάς, 
μια χειραψία φίλων συνοδοιπόρων και συναγωνιστών, 
λίγα κρόσσια που πέφτουνε στο μέτωπο ενός Κρητικού, 
τα γόνατα μιας κοπέλας όταν βγαίνει στη θάλασσα 
τη βραχνή φωνή του έρωτα, 
ένα αυλάκι αίμα μιας μάχης για τον ήλιο, 
κι ένα ασημένιο κουτάλι λαμπερό, στην άκρη των χειλιών του βρέθηκε 
ένα χθεσινό μου δάκρυ. 
Από τα Δύο Διαφορετικά Ποιήματα (με το ψευδώνυμο Μάτση Ανδρέου), περιοδικό «Τετράδιο Πρώτο», Αθήνα, Απρίλης 1945 
Μάτση Χατζηλαζάρου, Ποιήματα 1944-1985 (εκδόσεις Ίκαρος, Αθήνα, 1989)


Μάγισσα της Αραπιάς (πρώτη εκτέλεση)
Προπολεμικό χασάπικο. Μουσική και στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 1940 [H.M.V. A.0.2657]
Πρώτη εκτέλεση: Στράτος Παγιουμτζής και Βασίλης Τσιτσάνης

Ο ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΑΤΣΗ ΧΑΤΖΗΛΑΖΑΡΟΥ
«Γεννήθηκε δεν ξέρω πού. Εζησε, όπως κι εγώ στην Κατοχή. (...) Χάθηκε μες στην κατεστραμμένη Ευρώπη -τότες που η Ελλάδα ήταν Ελλάδα και η Ευρώπη, Ευρώπη. Χάθηκε... που λέει ο λόγος. Γιατί τα αληθινά κορίτσια, δεν χάνονται ποτέ. Δεν τ’ αρπάζει ο καιρός. Ξανάρχονται με τη μορφή βιβλίων, προσευχών και τραγουδιών...».
Από Τα σχόλια του Τρίτου


Θα πάω εκεί στην Αραπιά (Η μάγισσα της Αραπιάς)
Από τον δίσκο του Μάνου Χατζιδάκι "Ο σκληρός Απρίλης του '45" (1972) 
Διασκευή λαϊκών και ρεμπέτικων τραγουδιών του Μεσοπολέμου και της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου.
Κι ακόμα η "Αραπιά" στην εκδοχή του Χατζιδάκι για φωνή και πιάνο, όπως την πρόβαρε στην Αμερική με την Φλέρυ Νταντωνάκη. 


Κυριακή, 19 Μαΐου 2019

ΜΝΗΜΗ ΜΙΧΑΛΗ ΑΔΑΜΗ - 90 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ



Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος 
Σήμερα, 19 Μαΐου 2019, συμπληρώνονται 90 χρόνια από τη γέννηση του σπουδαίου έλληνα συνθέτη Μιχάλη Αδάμη (1929-2013). 
Ο Μ. Αδάμης, πρωτοπόρος της ηλεκτρονικής και της σύγχρονης μουσικής, είναι ταυτόχρονα ο πρώτος συνθέτης στον 20ό αιώνα που ασχολήθηκε πολύ με την χορωδιακή μουσική. Δεν είναι μόνο ότι έγραψε πολλή χορωδιακή μουσική, αλλά υπήρξε πρωτοπόρος της χορωδιακής πράξης σε πολλά επίπεδα. 
Σε ηλικία μόλις 21 ετών αναλαμβάνει την Παιδική Χορωδία του Παρεκκλησίου των Βασιλικών Ανακτόρων, την οποία διευθύνει από το 1950 ως το 1967. 
Το 1958 ίδρυσε τη Χορωδία Δωματίου Αθηνών, την οποία διηύθυνε ως το 1961. Από το 1961 ως το 1963 διηύθυνε τη Χορωδία της Ανώτατης Ορθόδοξης Θεολογικής Σχολής «Τίμιος Σταυρός» στη Βοστώνη, ενώ από το 1968 ως το 1999 ήταν επικεφαλής του μουσικού τμήματος και διευθυντής της χορωδίας του Pierce College στην Αθήνα. 
Επίσης, στήριξε την χορωδιακή τέχνη με όλα τα μέσα και από την θέση του προέδρου της Ομάδα Εργασίας του Υπουργείου Πολιτισμού για τη Χορωδιακή Ανάπτυξη, την περίοδο 1981-1984. Ακόμα, ήταν Πρόεδρος της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας - που ίδρυσε και διηύθυνε ο Λυκούργος Αγγελόπουλος - από το 1988 ως το θάνατό του. 
Αυτή, λοιπόν, η συστηματική και άοκνη ενασχόλησή του με την χορωδιακή μουσική πράξη, τόσο σε ερμηνευτικό όσο και σε συνθετικό επίπεδο, τον οδήγησε αφ’ ενός στην παρουσίαση για πρώτη φορά στην Ελλάδα έργων του παλαιότερου ρεπερτορίου και αφ’ ετέρου στη σύνθεση ενός μεγάλου όγκου έργων χορωδιακής μουσικής, εκκλησιαστικής και κοσμικής, τα οποία εκτελούνται μέχρι σήμερα από τις ελληνικές χορωδίες. 
Ο Μιχάλης Αδάμης είναι ο πρώτος έλληνας συνθέτης, ο οποίος ήταν βαθύς γνώστης και της βυζαντινής μουσικής και την χρησιμοποίησε με έναν δικό του, προσωπικό τρόπο στο έργο του. Διαμόρφωσε, χάρη στη γνώση και έρευνα της βυζαντινής μουσικής, μια προσωπική μουσική αντίληψη, που δεν έχει, όμως, καμία σχέση με «νοσταλγικότητες» ή άλλου τύπου ιδεοληψίες, ας πούμε «εθνικού» περιεχομένου.
Άλλωστε, όπως επισημαίνει πολύ σωστά ο συνθέτης Ιωσήφ Παπαδάτος: «Η χρήση νέων τεχνικών των οργάνων (λ.χ. multiphonics στα πνευστά), η χρήση των ηλεκτρονικών μέσων και η ενσωμάτωση των νέων ηχοχρωμάτων σε μεικτά έργα και η απενοχοποιημένη χρήση μουσικών χειρονομιών της avant – garde, σε συνδυασμό με τα περί βυζαντινής μουσικής προαναφερθέντα, οδηγούν τον Μιχάλη Αδάμη στην αποκρυστάλλωση ενός προσωπικού ύφους άμεσα αναγνωρίσιμου και στην σύνθεση μιας νέας μουσικής, που αποτελεί από μόνη της ξεχωριστή κατηγορία της σύγχρονης δημιουργίας».
Για την περίοδο που ο Αδάμης διηύθυνε την χορωδία της Θεολογικής Σχολής του Τιμίου Σταυρού στην Βοστώνη, ο συνθέτης είπε σε μία ραδιοφωνική εκπομπή τα εξής διαφωτιστικά για την εκκλησιαστική χορωδιακή μουσική: 
«Πήγα στην Αμερική. Εκεί δίδαξα βυζαντινή μουσική στο Holy Cross Seminary (Center)… για ένα μικρό διάστημα…. Τότε βέβαια είχα πάρει του Κωνσταντίνου Ψάχου τη Λειτουργία με τα ισοκρατήματα και την είχαμε μάθει αρκετά καλά. Αλλά στην Αμερική τότε αλλά και τώρα εν πολλοίς, -μάλλον τώρα έχουν κάπως έχουν διαφοροποιηθεί τα πράγματα-Βυζαντινή Μουσική εθεωρείτο ο Σακελλαρίδης». 
Η παρατήρηση του Αδάμη είναι εύστοχη. Την εποχή εκείνη το τρίφωνο σύστημα του Ιωάννη Σακελλαρίδη δεν κυριαρχούσε μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην ομογένεια όπου γης, κατ’ ελληνικήν επίδραση και ως πιο εύπεπτο, φυσικά. Η σπουδή της δυτικής μουσικής και η μελέτη και το βίωμα της βυζαντινής μουσική παράδοσης, έκαναν την μουσική σκέψη του Αδάμη να εκδιπλώνεται με πρωτοφανή τρόπο. Χρησιμοποιεί υλικό και από τους δύο κόσμους, αναιρεί – ή και συνθέτει, αν θέλετε – τις όποιες αντιθέσεις και παράγει έργα, τα οποία φέρουν ανεξίτηλη την προσωπική σφραγίδα και ανήκουν στην διεθνή πρωτοπορία. 
Η γραφή που χαρακτηρίζει τον Αδάμη είναι πολυμελωδική, πολυρυθμική και πολυχορική. Το αποτέλεσμα είναι ιδιαίτερα πυκνό και προκύπτει από εξαιρετικά λεπτοδουλεμένες σχέσεις συνηχήσεων επάλληλων οριζόντιων διαδοχών.
Το μεγαλύτερο μέρος του έργου του παραμένει άγνωστο ακόμα και στο κάπως μυημένο κοινό, καθώς απαιτεί σοβαρή δουλειά προκειμένου να παρουσιαστεί και απαιτούνται, επίσης, όλες οι σχετικές προϋποθέσεις. 
Αλλά ας ακούσουμε ένα έργο ηλεκτρονικής μουσικής του Μιχάλη Αδάμη απ' τα παλιά...


Σάββατο, 18 Μαΐου 2019

ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ "ΜΟΥΣΙΚΟΣ ΤΟΝΟΣ"

Έξοδος Επιταφίου στην Αγία Ειρήνη Αιόλου (1992). Ο αείμνηστος δάσκαλος εν μέσω των μαθητών του. 

Ημέρα μνήμης Λυκούργου Αγγελόπουλου σήμερα και αναρτούμε δύο κείμενά του που δημοσιεύτηκαν τη χρονιά 2004 στο περιοδικό «Μουσικός Τόνος», το οποίο εξέδιδε τότε το «Ωδείο Φίλιππος Νάκας», όπου δίδαξε επί σειρά ετών ο αείμνηστος δάσκαλος. 
Στο τεύχος 30 (Ιανουάριος 2004), ο Λ. Αγγελόπουλος καταγράφει τις δικές του «Σκέψεις για τη διδασκαλία της Βυζαντινής Μουσικής», ενώ στο επόμενο (τεύχος 31, Καλοκαίρι – Φθινόπωρο 2004), γράφει για την «Τεχνική του ισοκρατήματος στη νεώτερη μουσική πράξη»
Παραθέτουμε στη συνέχεια τα κείμενα αυτά.

ΜΝΗΜΗ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ


Πέντε χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την εκδημία του Λυκούργου Αγγελόπουλου. 
Παραθέτουμε, λοιπόν, το βίντεο της εκδήλωσης τιμής και μνήμης για τον αείμνηστο Λυκούργο Αγγελόπουλο (1941-2014), Άρχοντα Πρωτοψάλτη της Αγιωτάτης Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως, ιδρυτή και χοράρχη της "Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας" και Πρωτοψάλτη – επί σειρά ετών – στον Ι. Ναό Αγίας Ειρήνης Αιόλου, που πραγματοποιήσαμε την Πέμπτη 18 Μαΐου 2017, στην Μουσική Βιβλιοθήκη στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. 
Η εκδήλωση διοργανώθηκε από το “Καλλιτεχνικό Σύνολο Πολύτροπον” (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος) και περιλάμβανε οπτικοακουστικό υλικό από το αρχείο της Σωτηρίας Αδάμ (συνθέτις –μουσικολόγος) και της Στέλλας Αρκέντη (σκηνοθέτης – παραγωγός), οι οποίες είχαν συνεργαστεί με τον Λυκούργο Αγγελόπουλο για την παραγωγή συνολικά εννέα εκπομπών που μεταδόθηκαν από τον «Τηλεοπτικό Σταθμό της Βουλής» και αφορούσαν στο σημαντικό έργο του.
Από το αρχείο του Παναγιώτη Ανδριόπουλου, προβλήθηκε ένα απόσπασμα από την μεγάλη συναυλία που πραγματοποίησε η Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία στην Πάτρα το 2006, στο πλαίσιο του θεσμού «Πάτρα – Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2006», μετά από πρόσκληση του Θάνου Μικρούτσικου. Στην συναυλία αυτή η ΕΛ.ΒΥ.Χ. ερμήνευσε έργα των δύο μεγάλων της Βυζαντινής μουσικής, του Ρωμανού του Μελωδού και του Ιωάννη Κουκουζέλη. 
Ο Λιβανέζος Roni Bou Saba, θεολόγος, φιλόλογος και μαθητής για ένα διάστημα του Λυκούργου Αγγελόπουλου, αναφέρθηκε στην απήχηση του έργου του στον Λίβανο. Διαβάστε την ομιλία του εδώ.



Επίσης, παραθέτουμε το έργο «ΠΝΟΗ» για Κλαρινέτο και ηλεκτρονικούς ήχους της Σωτηρίας Αδάμ. Κλαρινέτο, Γιάννης Καραχάλιος. 
Ένα έργο αφιερωμένο στον Λυκούργο Αγγελόπουλο, το οποίο παρουσιάστηκε σε πρώτη εκτέλεση στην εκδήλωση που διοργανώσαμε στην Μουσική Βιβλιοθήκη, στο Μέγαρο Μουσικής, με θέμα: «Η Συμβολή του Λυκούργου Αγγελόπουλου στην σύγχρονη λόγια Μουσική» (16 Mαΐου 2016).
Δείτε ολόκληρη την εκδήλωση στο intv.gr
Η ομιλία του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου εδώ.


Τέλος, παραθέτουμε μία πραγματικά Αναστάσιμη συναυλία της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας υπό τον μακαριστό Λυκούργο Αγγελόπουλο, στην αίθουσα εκδηλώσεων του Ωδείου Αθηνών – θαρρώ το 2007 – όπου δίδαξε επί σειρά ετών. Μία συναυλία με Αναστάσιμους ύμνους σε διάφορες γλώσσες ορθοδόξων λαών (αραβικά, ρουμανικά, σερβικά, αλβανικά), δίνοντας το μήνυμα της Αναστάσεως πάση τη κτίσει, αλλά και προβάλλοντας την βυζαντινή μουσική ως την κυρίως εκκλησιαστική μουσική των ορθοδόξων. 
Την κάλυψη έκανε το διαδικτυακό κανάλι intv.gr του Γιώργου Αρβανίτη, με την επιμέλεια του Π.Α. Ανδριόπουλου.



Δείτε όλες τις αναρτήσεις της Ιδιωτικής Οδού για τον Λυκούργο Αγγελόπουλο εδώ.

Παρασκευή, 17 Μαΐου 2019

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΜΝΗΜΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΠΑΧΘΕΝΤΕΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΕΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ «ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ»


Το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος) διοργανώνει εκδήλωση μνήμης για τους δύο απαχθέντες Μητροπολίτες Χαλεπίου της Συρίας, τον Ελληνορθόδοξο Μητροπολίτη Παύλο Yazιji και τον Συροϊακωβίτη Ιωάννη Ibrahim, καθώς συμπληρώθηκαν, στις 22 Απριλίου 2019, έξι χρόνια από την απαγωγή τους. 
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 6 Ιουνίου 2019 και ώρα 8 μ.μ. στην Αίθουσα Διδασκαλίας της Μουσικής Βιβλιοθήκης του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής», στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. 
Για το διεθνές αυτό – άλυτο μέχρι στιγμής – ζήτημα, θα μιλήσουν οι: 
- Habib Lavant, καθηγητής θεολόγος – φιλόλογος, με καταγωγή από το Χαλέπι. 
- Roni Bou Saba, Λιβανέζος θεολόγος, φιλόλογος και μεταφραστής. 
- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος – blogger. 
Το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» είχε διοργανώσει το 2015 μεγάλη εκδήλωση στον ίδιο χώρο, με θέμα: «Οι Χριστιανοί της Μέσης Ανατολής: Ιστορία – Πνευματικότητα – Μνημεία», με αφορμή τις δραματικές εξελίξεις στην περιοχή τα τελευταία χρόνια.

ΕΠΑΝΑΠΑΤΡΙΣΤΗΚΕ Η ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΓΙΟ ΜΑΜΑ ΜΟΡΦΟΥ


Του Αριστείδη Βικέτου
Με τον θριαμβικό παιάνα της Εκκλησίας «Χριστός Ανέστη», που έψελναν ιερείς και ιεροψάλτες, τους χαρμόσυνους ήχους της καμπάνας του Αγίου Γεωργίου Ευρύχου έγινε σεμνοπρεπώς η υποδοχή της λειψανοθήκης, η οποία είχε κλαπεί μετά το 1974 από τον ναό του Αγίου Μάμα Μόρφου. Προπορεύονταν νεαρά παιδιά, που έφεραν τον τίμιο Σταυρό και τα Εξαπτέρυγα. Στην είσοδο του προσωρινού Επισκοπείου ο Μητροπολίτης Μόρφου Νεόφυτος, θύμιασε και προσκύνησε την λειψανοθήκη, την οποία μετέφερε από το Ντίσελντορφ της Γερμανίας ο πρωτοσύγκελλος, αρχιμανδρίτης Φώτιος. 
Στη συνέχεια ο κ. Νεόφυτος πήρε με ευλάβεια ανά χείρας την λειψανοθήκη και την μετέφερε εντός του Επισκοπείου, όπου την εναπέθεσε σε τραπέζι, μπροστά από την εικόνα του Αγίου Μάμα, στολισμένο με άνθη. Οι ιεροψάλτες έψαλαν τα απολυτίκια των Αγίων Μάμαντος, Τρύφωνος, Μιχαήλ Συνάδων, Παντελεήμονος, Χαραλάμπους, Νεοφύτου, Ιωάννου του Λαμπαδιστού, νεομάρτυρος Πολυδώρου του Κυπρίου και Αποστόλου Φιλίππου, των οποίων τίμια λείψανα βρίσκονται στην λειψανοθήκη. Στη συνέχεια αναπέμφθηκε από τον Μητροπολίτη, Νεόφυτο, δέηση ευχαριστίας προς τον Τριαδικό Θεό για τον επαναπατρισμό της λειψανοθήκης. Στην τελετή παραβρέθηκαν από το Τμήμα Αρχαιοτήτων ο έφορος βυζαντινών μνημείων, Γιώργος Φιλοθέου, και η συντηρήτρια Στέλλα Πισαρίδου , οι οποίοι μαζί με την ιστορικό Τέχνης Μαρία Παφίτη ήταν στο Ντίσελντορφ κατά την παράδοση του ιερού κειμηλίου, το οποίο χρονολογείται από το 1835. 


Ο Μόρφου Νεόφυτος χαρακτήρισε ιστορική την μέρα του επαναπατρισμού της λειψανοθήκης και εξέφρασε την ελπίδα ότι «θα γίνει το θαύμα της επιστροφής της στην ελεύθερη Μόρφου». Ο Άγιος Μάμας, είπε, άκουσε τις παρακλήσεις μας. Επίσης, εξέφρασε την πεποίθηση ότι «χωρίς την βοήθεια Του δεν θα είχε καταστεί δυνατός ο επαναπατρισμός». Μέσα στην ιστορική λειψανοθήκη συνυπάρχουν πολλοί Άγιοι, σημείωσε ο Μητροπολίτης Μόρφου και τόνισε ότι «αυτό αποδεικνύει σε μας ότι θέλουν ολόκληρη η Κύπρος να έχει μέλλον, γιατί ο τόπος μας στήριξε το μέλλον του στην ορθόδοξη πίστη». 
Ο κ. Νεόφυτος ευχαρίστησε όσους συνέβαλαν στον επαναπατρισμό και ιδιαίτερα τον γέροντα του, αρχιμ. Συμεών, τον κ. Ρηγίνο Αριστοτέλους, το Υπουργείο Εξωτερικών, το Τμήμα Αρχαιοτήτων, τους Γερμανούς ιδιοκτήτες του οίκου δημοπρασιών Hargesheimer και την ιστορικό τέχνης, Μαρία Παφίτη, η οποία, είπε, τους «ευαισθητοποίησε» να αποσύρουν την λειψανοθήκη από την δημοπρασία και να την προσφέρουν αφιλοκερδώς στην Μητρόπολη. 


Σε ένδειξη ευχαριστιών ο πρωτοσύγκελλος της Μητρόπολης Μόρφου δώρισε εκ μέρους του Μητροπολίτη Νεόφυτου στο ζεύγος Hargesheimer τον συλλεκτικό τόμο «Η εκκλησία της Παναγίας του Άρακος», ο οποίος εκδόθηκε πρόσφατα από το Ίδρυμα Α Γ Λεβέντη και το Πολιτιστικό Ίδρυμα της Τράπεζας Κύπρου. 
Η λειψανοθήκη θα συντηρηθεί από συντηρητές της Μητρόπολης Μόρφου σε συνεργασία με τον βυζαντινολόγο, δρα Χριστόδουλο Χατζηχριστοδούλου, ο οποίος ταύτισε την λειψανοθήκη, όταν εντοπίστηκε στην Γερμανία, με αυτή που είχε κλαπεί από τον ναό του Αγίου Μάμα.


Πέμπτη, 16 Μαΐου 2019

Ο ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΤΣΑΡΟΥΧΗ


Τριάντα χρόνια συμπληρώνονται φέτος (στις 20 Ιουλίου) από την κοίμηση του Γιάννη Τσαρούχη και πέντε χρόνια (18 Μαΐου) από την αναχώρηση του Λυκούργου Αγγελόπουλου. 
Ο Τσαρούχης λάτρευε την Βυζαντινή μουσική - είχε κάνει και μερικά μαθήματα (δείτε σχετικό άρθρο μας εδώ) - οπότε ...μοιραία ανακάλυψε τον Λυκούργο Αγγελόπουλο. Είναι γνωστό ότι τα τελευταία χρόνια της ζωής του εκκλησιαζόταν στην Αγία Ειρήνη της οδού Αιόλου, όπου έψαλε ο Λυκούργος Αγγελόπουλος. 
Παραθέτουμε στη συνέχεια ένα κείμενο του Λυκούργου Αγγελόπουλου που καταδεικνύει την σχέση του με τον Γ. Τσαρούχη και είναι δημοσιευμένο στον συλλογικό τόμο για τον Τσαρούχη "ΩΣΕΙ ΜΥΡΑ", που επιμελήθηκε ο Αλέξης Σαββάκης (Καστανιώτης, 1998).

117 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ



Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
«Η σχέση της σημερινής Περιφέρειας με την Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών, τις υπόλοιπες δεκατρείς Μητροπόλεις και τις Μονές της Αττικής δεν είναι ευκαιριακή αλλά βασίζεται από την πρώτη στιγμή σε γόνιμη και σταθερή συνεργασία» υπογράμμισε, την Τετάρτη 8 Μαΐου 2019 η Περιφερειάρχης Ρένα Δούρου, ερωτηθείσα σχετικά μετά από την τελετή του αγιασμού και της κατάθεσης του θεμέλιου λίθου για την έναρξη των εργασιών για την υλοποίηση του «Ιωνικού Κέντρου» της Ιεράς Μητρόπολης Νέας Ιωνίας και Φιλαδελφείας. «Πάνω από 100 εκατομμύρια ευρώ έχουμε διαθέσει για το φιλανθρωπικό έργο της Εκκλησίας μας, για υποδομές που αφορούν στον συνάνθρωπο, κατασκηνώσεις, για τη διάσωση και ανάδειξη του βυζαντινού πολιτισμού αλλά και την επικοινωνία του θρησκευτικού τουρισμού. Χρηματοδοτούμε με 5 εκατομμύρια ευρώ το Ιωνικό Κέντρο», είπε η Ρένα Δούρου, υποψήφια και πάλι για την Περιφέρεια Αττικής με τον ΣΥΡΙΖΑ, κατά τις προσεχείς Περιφερειακές εκλογές. 
Σύμφωνα με σχετικά δημοσιεύματα η Περιφέρεια Αττικής έχει δώσει στην Εκκλησία πάνω από 117 εκατομμύρια ευρώ που διατέθηκαν: στην ανέγερση Μουσειακού Κέντρου Πολιτιστικών Προϊόντων στην Ιερά Μονή Αγίας Παρασκευής Μαζίου Μεγάρων, αλλά και σε εργασίες ανακαίνισης σε ιστορικούς ναούς και μονές των Αθηνών όπως το εκκλησάκι του Αγίου Ελισσαίου στην Πλάκα (ενορία του Παπαδιαμάντη), τον Ιερό Ναό του Αγίου Δημητρίου Ψυρρή, το Καθολικό της Ιεράς Μονής Ασωμάτων Πετράκη, καθώς και σε σημαντικά ιδρύματα της Αρχιεπισκοπής όπως το Κέντρο Στήριξης Οικογένειας (ΚΕΣΟ) και το Ίδρυμα «Μ. Κόκκορη». Επίσης στήριξε με χρηματοδότηση ιερό ναό ακόμη και στα Κύθηρα (σ.σ. Ιερός Ναός Αγίου Ανδρέα στο Λιβάδι Κυθήρων), αλλά και στα Μέγαρα και στην Κερατέα. 
Κατόπιν αυτών τίθεται το ερώτημα: Είναι ο ΣΥΡΙΖΑ εναντίον της Εκκλησίας, όπως διατείνονται μητροπολίτες, θεολόγοι και πιστοί; Είναι «άθεη» μια κυβέρνηση που ενισχύει τόσο πολύ το έργο της Εκκλησίας; Και μιλάμε μόνο για την Περιφέρεια Αττικής. Φαντασθείτε τι συμβαίνει και στις υπόλοιπες Περιφέρειες της χώρας. Μιλάμε για δισεκατομμύρια προς την Εκκλησία, το έργο της οποίας ενισχύουν και οι τοπικοί Δήμοι. 
Κι ακόμα: Για ποιον «χωρισμό Κράτους – Εκκλησίας» κόπτονται οι οπαδοί του ΣΥΡΙΖΑ; Εδώ δεν μιλάμε ούτε για την μισθοδοσία του κλήρου ούτε για την «περίφημη» εκκλησιαστική περιουσία. Εδώ μιλάμε για μια τεράστια χορηγία του Κράτους προς δράσεις της Εκκλησίας, έτσι που ο «χωρισμός» να μοιάζει ουτοπία!… 
Αν είναι έτσι οι «άθεοι» κυβερνώντες, πώς είναι οι «ένθεοι»; 
Αν είναι έτσι οι «αριστεροί και άθεοι», πώς είναι οι «συντηρητικοί και θρησκευόμενοι»; 
Σταυρόλεξο για δυνατούς λύτες! 
Υ.Γ. Ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος φαίνεται πως κάνει καλά την δουλειά του… Αθόρυβα και σιωπηρά…

Τετάρτη, 15 Μαΐου 2019

"Φύγε, φύγε..." με την Φλέρυ Νταντωνάκη σε μια διονυσιακή ερμηνεία


Ο παρθενικός δίσκος της Φλέρυς Νταντωνάκη έφερε τον τίτλο Flery - The isles of Greece και κυκλοφόρησε στην Αμερική, όπου διέμενε τότε η Φλέρυ, στα μέσα της δεκαετίας του 1960. Στην Ελλάδα δεν κυκλοφόρησε ποτέ επισήμως. Πέντε τραγούδια από τον δίσκο αυτό περιελήφθησαν στο συλλεκτικό cd Φλέρυ Νταντωνάκη - Μια φωνή, ένας μύθος, που εξέδωσε το 2006 το μουσικό περιοδικό δίφωνο, σε επιμέλεια Αντώνη Μποσκοϊτη.
Ο δίσκος εκείνος, του 1965, περιελάμβανε παραδοσιακά και λαϊκά τραγούδια, αλλά και το Τι είν' αυτό που το λένε αγάπη του Τάκη Μωράκη, όπως και το Manha de Carnaval του Βραζιλιάνου Luis Bonfa.
Οι διασκευές των τραγουδιών και η διεύθυνση ορχήστρας ήταν του Gershon Kingsley.
Σε όλα τα κομμάτια δέσποζε το κλαρίνο του Ελληνοαμερικανού δεξιοτέχνη Γκας Βάλι (Gus Vali). Ειδικά σ' αυτό το τραγούδι, που σας προτείνω εδώ με το βιντεάκι, αγαπητοί συνοδίτες, το Φύγε φύγε των Στράτου Ατταλίδη και Κώστα Βίρβου, το κλαρίνο του Γκας Βάλι ακούγεται κυριολεκτικά σαν ένα διονυσιακό γαϊτανάκι. Η μεγάλη αυτή λαϊκή επιτυχία, βασισμένη σε ινδική μελωδία, ηχογραφήθηκε στις αρχές τις δεκαετίας του 1960 με τη Γιώτα Λύδια και τον Στράτο Διονυσίου. Η ας την πούμε ελληνοαμερικανική διασκευή με τη Φλέρυ είναι, νομίζω, ολωσδιόλου ξεχωριστή! Απολαύστε την!


Related Posts with Thumbnails