Δευτέρα, 22 Ιουλίου 2019

"Ετσι κοιμάται ολόγυμνη μέσα στις άσπρες κερασιές μια τρυφερή μου αγάπη, ένα κορίτσι αμάραντο σα μυγδαλιάς κλωνάρι..."

Αμοργός, Ίκαρος 1997
Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Η Αμοργός, έργο 46 (1970 - 1987) του Μάνου Χατζιδάκι, είναι μια καντάτα βασισμένη στο ομώνυμο ποίημα του Νίκου Γκάτσου, για μια γυναικεία φωνή, δυο ανδρικές, μικτή χορωδία και συμφωνική ορχήστρα.
H μουσική σχέση του Μάνου Xατζιδάκι μ' αυτό το μοναδικό ποίημα του Γκάτσου δεν θα μπορούσε να ερμηνευθεί παρά μόνο μέσω της σχέσης του με τον Nίκο Γκάτσο, σχέσης πολυετούς, βαθιάς, σχέσης ζωής. Όταν πρωτογνωρίστηκαν, ο Χατζιδάκις ήταν δεκαεπτά ετών και ο Γκάτσος εικοσιοκτώ. 
Παρά το γεγονός ότι ο Χατζιδάκις απέφυγε, από πεποίθηση,  - με λίγες εξαιρέσεις - τη μελοποίηση ποιητικών έργων, ασχολήθηκε με την Αμοργό, την οποία θεωρούσε "ένα ελληνικό ποίημα, με χρήση κάποιων υπερρεαλιστικών στοιχείων, τα οποία όμως υπάρχουν στην ίδια την ελληνική παράδοση. Γι αυτό και ο Γκάτσος δεν δυσκολεύτηκε να τα μεταφέρει στο νεοελληνικό τραγούδι, δίνοντας μια καινούργια αίσθηση, αλλά στην ουσία επαναφέροντας τα διαχρονικά στοιχεία που περιείχε η ελληνική παράδοση".
Παρά την μακρόχρονη σχέση του με το ποίημα και τις επανειλημμένες εξαγγελίες ολοκλήρωσης του, στην πράξη ο Χατζιδάκις αφιερώθηκε αποκλειστικά στη σύνθεσή του σε δύο συγκεκριμένες χρονικές περιόδους:
H πρώτη ήταν το καλοκαίρι του 1972 στη Nέα Yόρκη, λίγο πριν την επιστροφή του στην Eλλάδα. Στην πρώτη εκείνη μορφή του έργου προβλέπονταν αφηγηματικά μέρη ανάμεσα στα τραγούδια, με τον Aλέξη Mινωτή ως αφηγητή, και τον Δημήτρη Χορν στο ρόλο του Βυζαντινού χρονογράφου.



Δεκαπέντε χρόνια μετά, το 1986 γράφει το Πόσο πολύ σ’ αγάπησα, και σχεδιάζει κάποιες μελωδίες για μερικούς από τούς τελευταίους στίχους του ποιήματος: Xρόνια και χρόνια πάλεψα. Tον Mάιο και τον Iούνιο του 1987 καταπιάνεται για τελευταία φορά με το έργο. 
Το 1981, καλεί τον Νίκο Κυπουργό από το Παρίσι να αναλάβει την ενορχήστρωση του έργου, υπό την καθοδήγησή του, ώστε εκείνος να αφοσιωθεί αποκλειστικά στην ολοκλήρωση της μελοποίησης, εν όψει της επικείμενης εκτέλεσης του έργου στα πλαίσια του Mουσικού Aυγούστου στο Hράκλειο Kρήτης. Tελικά, υπό την πίεση του χρόνου, στην Kρήτη αρκέστηκε να παρουσιάσει έξι από τα τραγούδια που ήδη είχε συνθέσει στην Aμερική, για φωνή (Σπύρος Σακκάς) και πιάνο (ο ίδιος ο Χατζιδάκις). 
Να σημειώσουμε εδώ ότι στην πρώτη μορφή του έργου, όπως την είχε συλλάβει ο Χατζιδάκις, προβλέπονταν δύο τραγουδιστές (ο Σπύρος Σακκάς και η Φλέρυ Nταντωνάκη), χορωδία και «μικρή ομάδα μουσικών». 
Αυτά τα έξι τραγούδια της Αμοργού (για φωνή και πιάνο) τα άκουσα σαν ήμουν νέος φοιτητής από το Γ' Πρόγραμμα, από την εκπομπή του Βασίλη Νικολαϊδη, τα ηχογράφησα - σε μια κασέτα τότε - και τα έκανα κτήμα μου.


Πολύ αργότερα, τo καλοκαίρι του 2003, η Αμοργός παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Hρώδειο (26 Iουνίου) και κυκλοφόρησε δυο χρόνια μετά από τον Σείριο (σε ενορχήστρωση - αναπροσαρμογή Νίκου Κυπουργού), παραμένοντας ανολοκλήρωτο ως έργο του Χατζιδάκι.
Επιλέγω από την Αμοργό να σας παρουσιάσω το τραγούδι - ποίημα Έτσι κοιμάται ολόγυμνη, το οποίο ανήκει στην ομάδα των πρώτων έξι τραγουδιών που μελοποίησε ο Χατζιδάκις στην Αμερική το 1972. 
Έτσι κοιμάται ολόγυμνη μέσα στις άσπρες κερασιές 
μια τρυφερή μου αγάπη, 
Ένα κορίτσι αμάραντο σα μυγδαλιάς κλωνάρι 
Με το κεφάλι στον αγκώνα της γερτό και την παλάμη 
πάνω στο φλουρί της 
Πάνω στην πρωινή του θαλπωρή όταν σιγά-σιγά σαν 
τον κλέφτη, 
Από το παραθύρι της άνοιξης μπαίνει ο αυγερινός να την 
ξυπνήσει!

 

Το τραγούδι έχει γνωρίσει τρεις επίσημες - ας τις πούμε έτσι - εκτελέσεις και ηχογραφήσεις. Οι δύο ιστορικές!
Μία με τον ίδιο τον Χατζιδάκι να παίζει πιάνο και να τραγουδάει, η οποία περιλαμβάνεται στον δίσκο Μάνος Χατζιδάκις 2000Μ.Χ. Η ερμηνεία του συνθέτη είναι καταλυτικά αυθεντική. Μόνον εδώ, πριν ο Χατζιδάκις αρχίσει να τραγουδάει το Έτσι κοιμάται ολόγυμνη, προτάσσονται σε ρετσιτατίβο οι στίχοι:
Έτσι σ’ ένα πιθάρι βαθύ το σταφύλι ξεραίνεται και στο
καμπαναριό μιας συκιάς κιτρινίζει το μήλο
Έτσι με μια γραβάτα φανταχτερή
Στην τέντα της κληματαριάς το καλοκαίρι ανασαίνει
Με τον Σπύρο Σακκά και τον συνθέτη στο πιάνο (ανέκδοτη) από ρεσιτάλ στον Μουσικό Αύγουστο το 1981.
Και, τέλος, αυτή του Δώρου Δημοσθένους που περιέχεται στο cd με την Αμοργό που επιμελήθηκε ο Νίκος Κυπουργός.
Κι ακόμα, η Αγαθή Δημητρούκα διαβάζει το ποίημα. 


Η καθεμιά από τις εκτελέσεις του τραγουδιού αυτή είναι εντελώς διαφορετική από την άλλη. Τις παραθέτουμε εδώ για να καταλάβει ο καθείς τη δύναμη αυτού του τραγουδιού, που μπορεί να μας συγκινεί με τον βαθύ ερωτισμό του χωρίς να τον…διαλαλεί.
Το τραγούδι στη συνέχεια σε μια εκδοχή για δύο κιθάρες και φωνή: Από τη συναυλία "Νυχτερινός κήπος", με την Αγγελική Ιονάτου και την Κατερίνα Φωτεινάκη. 


Kι ακόμη μία: Η Κατερίνα Φωτεινάκη στην κιθάρα και στο τραγούδι και ο Στάμος Σέμσης στη βιόλα. 


Κυριακή, 21 Ιουλίου 2019

«Ο Ελύτης συναντά τον Ελυάρ» στο Επταπύργιο της Θεσσαλονίκης


"Ο Ελύτης συναντά τον Ελυάρ, ο έρωτας στην ποίηση τους", είναι το θέμα της εκδήλωσης που θα πραγματοποιηθεί την Δευτέρα 22 Ιουλίου 2019, στις 9.30 το βράδυ, στο Επταπύργιο της Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο του εκεί Φεστιβάλ. 
Μια βραδιά ποίησης και μουσικής, μια ξεχωριστή περιπλάνηση στους στίχους δυο μεγάλων ποιητών. 
Θα διαβαστούν μεταξύ άλλων "Το Μονόγραμμα" και η "Μαρίνα των βράχων" του Ελύτη και "Η Ντάμα καρό" του Ελυάρ.
Απαγγέλλει η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου.
Αφηγήτρια η Γιολάντα Μπαλαούρα.
Την καλλιτεχνική επιμέλεια της βραδιάς υπογράφει η Άννα Μυκωνίου.
Ο Αντώνης Σουσάμογλου έχει την μουσική επιμέλεια με ένα μουσικό ensemble με πιάνο, βιολί και βιολοντσέλο.
Ο ίδιος ο Ελύτης δηλώνει ξεκάθαρα την επίδραση του Ελυάρ στην ποίησή του. 
Στο αυτοβιογραφικό δοκίμιο «Τέχνη-Τύχη-Τόλμη» από τα Ανοιχτά χαρτιά ο Ελύτης αφηγείται σε εξομολογητικό τόνο την ιστορία της συνάντησης του με την ποίηση του Πωλ Ελυάρ: 
"Δεν είχα φτάσει ακόμη στην τελευταία τάξη του Γυμνασίου όταν, σπρωγμένος ένα απόγευμα από την απροσανατόλιστη βιβλιοφιλία μου, είχα χωθεί στο παλιό και σκοτεινό μαγαζάκι του Κάουφμαν, ξεφυλλίζοντας λογής λογής περιοδικά και βιβλία, όμως αποφεύγοντας με επιδεικτική περιφρόνηση τα ποιητικά, που μου δίναν μιαν εντύπωση ...αισθηματολογίας, ασυμβίβαστης ολότελα με τις τότε αυτάρεσκες διαθέσεις μου...Ο πειρασμός της πολυτέλειας, κι ακόμα η παράξενη γοητεία που έπνεε πίσω από τα μαύρα και κόκκινα κεφαλαία μερικών εξωφύλλων, κατανικήσανε τους στερνούς μου δισταγμούς: Capital de la douleur, Defense de Savoir, Les Noces...ναι άρχισα να τα φυλλομετρώ ένα-ένα ...και...". 
Για την σχέση Ελύτη και Ελυάρ έχουμε και ενδιαφέρουσες μελέτες ειδικών. 

Σάββατο, 20 Ιουλίου 2019

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟΠΝΟΟ ΟΡΑΤΟΡΙΟ "ΗΛΙΑΣ" ΤΟΥ ΜΕΝΤΕΛΣΟΝ

Title page of the score for Elias, oratorio, composed by Felix Mendelssohn.
Lithograph by Hahn from a drawing by Julius Hubner (1806-1882), 1847.

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Στη μνήμη του Φραγκίσκου Βουτσίνου 
Ο Felix Mendelssohn Bartholdy (1809-1847) είναι γνωστός Γερμανός συνθέτης, πιανίστας, οργανίστας και διευθυντής ορχήστρας της πρώιμης ρομαντικής περιόδου, από τις διασημότερες φυσιογνωμίες της εποχής. 
Εγγονός του φιλοσόφου Μωυσή Μέντελσον (Moses Mendelssohn), ο Φέλιξ γεννήθηκε σε μια εξέχουσα εβραϊκή οικογένεια. Ανατράφηκε άθρησκος μέχρι την ηλικία των επτά ετών, όταν βαφτίστηκε ως Μεταρρυθμιστής χριστιανός. 
Συνέθεσε – εκτός των πολλών άλλων έργων του - δύο σπουδαία ορατόρια, που παίζονται ως σήμερα:"Άγιος Παύλος", Op. 36 (1834-6) και "Ηλίας", Op. 70 (1846, αναθεώρηση 1846-7). Κι ακόμα ένα ημιτελές: "Χριστός", Op. 97.

"Elijah", Introduction and overture, arranged for piano duet. Manuscript copy in Mendelssohn's handwriting.
 Page 1 of 7 (1847). Library of Congress

Το Ορατόριο ELIJAH το συνέθεσε το 1846 (έχουμε και μια αναθεωρημένη εκδοχή του 1847) και αφορά στη ζωή του μεγάλου βιβλικού Προφήτη Ηλία, με βάση την Παλαιά Διαθήκη, δηλ. τα βιβλία Α' και Β' Βασιλειών. Η ζωή του Προφήτη δοσμένη μέσα από μια παρτιτούρα εντυπωσιακής δραματικής δύναμης. Ένα ολοκληρωμένο έργο παλλόμενο από ειλικρινή και βαθιά πίστη. 
Το έργο συνέθεσε ο Μέντελσον για το Φεστιβάλ του Μπέρμιγχαμ (το διηύθυνε ο ίδιος στις 26 Αυγούστου 1846), εμπνευσμένος από συνθέσεις των Μπαχ και Χέντελ, την μουσική των οποίων αγαπούσε πολύ. Βέβαια ο ιδιοφυής συνθέτης έδωσε στο ορατόριο το δικό του στίγμα με το λυρισμό του και τον τρόπο χρήσης των ορχηστρικών και χορωδιακών χρωμάτων. Το έργο είναι γραμμένο για τέσσερις σολίστ [μπάσο/βαρύτονο (ELIJAH), τενόρο, άλτο και σοπράνο], συμφωνική ορχήστρα και μεγάλη χορωδία. Από την πρώτη του παράσταση το έργο έγινε αμέσως δημοφιλές και αγαπημένο έργο χορωδιών. Ερμηνεύεται συχνά, κυρίως στις αγγλόφωνες χώρες, γνωρίζοντας μεγάλη επιτυχία σε αμέτρητες παραστάσεις.

The manuscript used for the premiere, by a copyist with notes by Mendelssohn, now in the collection
of the Library of Birmingham

Έχει επισημανθεί σωστά πως ο Μέντελσον υπήρξε ο ιδρυτής του μεγάλου ρομαντικού χορωδιακού ύφους. Σίγουρα το προσωπικό του ύφος πήρε πολύ χρόνο για να εξελιχθεί σε αυτό τον τομέα. Τα μεγάλα έργα χρονολογούνται κυρίως στη δεκαετία του 1840. Και ο "Ηλίας" αποτελεί το επιστέγασμα αυτής της προσπάθειας. Μπορούμε να καταλάβουμε την εξέλιξη της θρησκευτικής μουσικής του Μέντελσον ως μια βαθμιαία στιλιστική απελευθέρωση σε σχέση με τον Μπαχ. 
Παρ’ όλα αυτά- σύμφωνα με μουσικολόγους - η επίδραση του Μπαχ στη θρησκευτική μουσική του είναι λιγότερο σημαντική από αυτή του Χέντελ, του οποίου ο Μέντελσον διηύθυνε τα μεγάλα ορατόρια, και εξέδωσε μάλιστα κάποια (Ισραήλ στην Αίγυπτο), κυρίως μετά το 1840. Στα μεγάλα χορωδιακά από τον «Ηλία» και στους «Ψαλμούς» αναδεικνύεται η απλότητα, η ρωμαλεότητα των χορωδιακών του Χέντελ. 
Στην Ελλάδα ο «Ηλίας» έχει ανέβει κάμποσες φορές, παρά το γεγονός ότι το εκτενέστατο ορατόριο απαιτεί πολυπρόσωπα σύνολα και μονωδούς, οι οποίοι καλούνται να υπηρετήσουν την σχεδόν οπερατικών προδιαγραφών παρτιτούρα του «Ηλία». 
Ξεχωρίζω εδώ μια παρουσίασή του, στις 14 Μαρτίου 1983, από την Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, με την χορωδία της ΕΡΤ, υπό την διεύθυνση Βύρωνα Κολάση. 
Η συναυλία πραγματοποιήθηκε στο Θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών.
Σολίστ: Μίσα Ικέουτσι, Λέλα Στάμος, Ζάχος Τερζάκης και ο Φραγκίσκος Βουτσίνος στον ρόλο του Ηλία.

Φραγκίσκος Βουτσίνος

Διευθυντής της χορωδίας ο αείμνηστος Αντώνης Κοντογεωργίου. 
Παραθέτω στη συνέχεια το – ιστορικό πλέον – πρόγραμμα εκείνης της συναυλίας. 
Αφιερώνω αυτή την ανάρτηση στον σπουδαίο λυρικό τραγουδιστή (μπάσο) Φραγκίσκο Βουτσίνο (5/02/1934 -15/02/1999), με αφορμή την συμπλήρωση 20 χρόνων από την αναχώρησή του. Ήταν ένας διεθνούς φήμης σολίστ, ένας μεγάλος ερμηνευτής που έφυγε νωρίς… 
Τέλος, παραθέτω και ολόκληρο το έργο όπως παρουσιάστηκε στο Festival de Saint-Denis από την L'Ochestre national de France υπό την διεύθυνση του Daniele Gatti.


Παρασκευή, 19 Ιουλίου 2019

ΕΝΑ ΚΟΥΙΖ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΤΣΑΡΟΥΧΗ ΣΤΑ MIKROPRAGMATA.LIFO.GR


Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος
Τριάντα χρόνια συμπληρώνονται φέτος, στις 20 Ιουλίου, από τον θάνατο του Γιάννη Τσαρούχη (1910-1989), ενός μεγάλου και πολυτάλαντου Έλληνα. 
Ο Τσαρούχης ήταν μια προσωπικότητα κυριολεκτικά άπιαστη! Δεν μπορούσες να τον εγκλωβίσεις ούτε να τον εντάξεις κάπου. Ήταν πολλά και διαφορετικά μαζί. 
«Αγαπώ την Κάλλας και την Σωτηρία Μπέλλου. Και δεν αισθάνομαι διχασμένος. Ας κοπιάσουν όσοι σκανδαλίζονται γι’ αυτό να καταλάβουν τι μου συμβαίνει», έλεγε ο ίδιος. 
Στην ίδια λογική ήταν και Δύση και Ανατολή. Βυζαντινός και αναγεννησιακός μαζί. Και στην ζωή και στην τέχνη του. Εραστής του υψηλού και του ταπεινού ταυτόχρονα. Συνδύαζε την πρόκληση με τη βαθειά πνευματικότητα. 
Και βέβαια αληθινά αντισυμβατικός. Σαν γέρασε δεν δίσταζε να αυτοχαρακτηρίζεται ως μούμια! Δεν απαιτούσε αναγνωρίσεις και καλή συμπεριφορά, ενώ ο ίδιος ήταν ένας αληθινός αριστοκράτης που χόρευε ζεϊμπέκικο. 
Ας γνωρίσουμε κάποιες λεπτομέρειες του έργου του, μέσα από το κουίζ που ακολουθεί.
Δείτε το στα mikropragmata.lifo.gr

ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΥΧΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ (ΦΩΤΟ)


Την Δευτέρα 15 Ιουλίου 2019, στο ξενοδοχείο Porto Veneziano, στα Χανιά της Κρήτης, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του κύκλου, «Μουσική – Λόγος», οι παρόντες απήλαυσαν μια σπάνια μουσική ποιητική βραδιά.  
Μελοποιημένα ποιήματα της νύχτας και της αγάπης, από διαφορετικούς κύκλους τραγουδιών του συνθέτη Γιώργου Κουρουπού, σε ποίηση: Σαπφούς, Οδυσσέα Ελύτη, Ιουλίτας Ηλιοπούλου, Ανδρέα Αγγελάκη, Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα και Λεωνίδα Κακάρογλου. 
Τα τραγούδια εναλλάσσονταν με ποιήματα της ίδιας, νυχτερινής και ερωτικής, ατμόσφαιρας. Ερμήνευσαν: 
Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι 
Γιάννης Τσανακαλιώτης, πιάνο 
Ιουλίτα Ηλιοπούλου, απαγγελία 
Παρών ήταν και ο συνθέτης Γιώργος Κουρουπός, αλλά και ο Χανιώτης ποιητής Λεωνίδας Κακάρογλου, εμπνευστής του κύκλου "Μουσική - Λόγος", που πραγματοποιείται στο Porto Veneziano για τρίτη χρονιά. 
Παραθέτουμε φωτογραφικά στιγμιότυπα από την βραδιά, που είχε ως τίτλο: "Βγες για λίγο στο μπαλκόνι".
Το αναλυτικό πρόγραμμα δείτε εδώ


Πέμπτη, 18 Ιουλίου 2019

Φλέρυ Νταντωνάκη: "Αγάπη που 'γινες δίκοπο μαχαίρι"


"Η Φλέρυ είναι ανεπανάληπτη και όταν δοκιμάζει", έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις για τα Λειτουργικά που μαζί δοκίμαζαν με τη Φλέρυ Νταντωνάκη στη Νέα Υόρκη το 1970. 
Δέκα χρόνια αργότερα η Φλέρυ "δοκιμάζει" ένα μυθικό τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι, σε στίχους Μιχάλη Κακογιάννη από την ταινία του Στέλλα: Αγάπη που 'γινες δίκοπο μαχαίρι. 
Πρόκειται για μια ιδιωτική ηχογράφηση του 1980. Στην κιθάρα ο Βασίλης Κεσίσογλου. Το βιντεάκι που παραθέτουμε εδώ απ' αυτή τη δοκιμή διαρκεί μόλις ενάμιση λεπτό. Είναι αρκετό για να μας εισάγει στον μαγικό κόσμο της τέχνης της Φλέρυς, όπου ο αυτοσχεδιασμός και η τραγικότητα πάνε αντάμα αρμονικά... 
Το πασίγνωστο τραγούδι που τραγούδησε μοναδικά η Μελίνα Μερκούρη, γίνεται, ας πούμε, αγνώριστο από τη Φλέρυ, χωρίς να χάνει όμως τίποτα από την ουσία του που είναι η βαθιά κι αμάραντη λαϊκότητα.
Σαν σήμερα, πριν 21 χρόνια, η Φλέρυ Νταντωνάκη ταξίδεψε στ' άστρα... Η μνήμη της παραμένει μέσα μας ολοζώντανη.


Τετάρτη, 17 Ιουλίου 2019

ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΣΑΡΟΥΧΗΣ: "ΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΟΣ"


Π. Α. Ανδριόπουλος 
Ο Γιάννης Τσαρούχης γράφει «Τα ποιήματα της πνευματικότητος» στα 1935. 
Τα εφτά (7) ποιήματα αριθμούνται με τα γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου. Α', Β', Γ', Δ', Ε', ΣΤ', Ζ' και καταλαμβάνουν τις σ. 41-47 του βιβλίου τού Γιάννη Τσαρούχη Ποιήματα 1934-1937, εκδόσεις Άγρα, 1980. 
Τα ποιήματα της πνευματικότητος είναι γραμμένα στην Αθήνα το 1935, πριν ο Τσαρούχης φύγει για το Παρίσι. Ο ίδιος στον πρόλογος της έκδοσης με τα Ποιήματα του, σημειώνει: «Τα ποιήματα αυτά αντανακλούν την ψυχική μου κατάσταση εκείνης της εποχής, που ήταν ένα μείγμα οδυνηρής νοσταλγίας της χαμένης μου παιδικής ζωής και συγχρόνως μια διάθεση να την αποτελειώσω με σκληρότητα…». 
Και πιο κάτω αποσαφηνίζει: «Αν δέχομαι να δημοσιευτούν σήμερα αυτά τα ποιήματα είναι πρώτον, γιατί νομίζω πως είναι χρήσιμο να δείχνουμε φανερά τους δρόμους που πήραμε για να φτάσουμε εκεί που φτάσαμε. Και δεύτερον, γιατί όλα αυτά είναι τόσο μακριά ώστε είναι σα να πρόκειται για έναν ξένο». 
Ο ποιητής Γιώργος Χρονάς μας λέει πώς βοήθησε στην έκδοση των ποιημάτων του Τσαρούχη: «Σ' έναν ταχυδρομικό φάκελο, στο ντουλάπι του ισογείου, δίπλα στο κρεβάτι του, της κατοικίας του στο Μαρούσι, Πλουτάρχου 28, είχε τα ποιήματα. Ο γραφικός του χαρακτήρας μού ήταν βατός και άρχισα, το 1975, να τα καθαρογράφω. Μόλις τελείωσα μου υπαγόρευσε την εισαγωγή. Τον πρόλογο.». 
Στα ποιήματα της πνευματικότητας ο Τσαρούχης αποδομεί, θα λέγαμε, την έννοια της «πνευματικότητος» που συνήθως χρησιμοποιείται για να εκφράσει κάτι τι «το υψηλόν». Για τον Τσαρούχη η πνευματικότητα είναι μάλλον συνυφασμένη με την απλότητα και την αλήθεια. Με την αμφισβήτηση του εαυτού και την διαρκή αμφιβολία που μας πάει παραπέρα. Κι ακόμα σκέπτομαι πως «ο πνευματικός άνθρωπος» θα έχει τα χαρακτηριστικά του Τσαρούχη: ανήσυχος, προφητικός, ασυμβίβαστος, και πάνω απ’ όλα γενναίος. 

Υδατογραφία του Γ. Τσαρούχη του 1934, που περιλαμβάνεται
στην έκδοση με τα ποιήματα του μεγάλου ζωγράφου

Αλλά ας δούμε τα νεανικά εκείνα ποιήματα της πνευματικότητος του Τσαρούχη. 
Α' 
Ένας άνθρωπος έστησε μια πνευματικότητα κοντά στη θάλασσα. ‘Ηταν από τσίγκο, σ' ένα τελάρο ξύλινο βαμμένο με λαδομπογιά. Το βράδυ την έριξε ο αέρας και σκότωσε έναν περαστικό. 
Β' 
Είχε πει πως η δική του πνευματικότης δε φοβάται τίποτα, ήταν νέου συστήματος. Το τελάρο ήταν από ξύλο, εν συνδυασμώ με σιδερογωνιές. ‘Ηταν ωραία και μεγάλη, βαμμένη με ριπολίνα άσπρη, θαλασσιά και χρυσή. Εγιναν και εγκαίνια. Υπήρχε κι ένας αρχιμανδρίτης. Και χωρίς να φυσάει άνεμος, από κακό υπολογισμό, έπεσε η πνευματικότης την ώρα του αγιασμού. Το τι γίνηκε δεν περιγράφεται. Ο παπάς πληγώθηκε. Η γυναίκα του δημάρχου έπαθε διάσειση. Τους πήγαν όλους στο νοσοκομείο. 
Γ' 
Οι άλλες πνευματικότητες που πέσανε, πέφτουνε γιατί κάτι τους λείπει. Κάποιος κακός υπολογισμός γίνεται. Εγώ ετοιμάζω να στήσω μια καινούργια και είμαι αισιόδοξος. Μα κι αν πέσει θα κάνω μιαν άλλη, ακόμα πιο τέλεια. Ξέρω καλά την τέχνη μου. 
Δ’ 
Εγώ δεν θα στήσω ποτέ μου πια πνευματικότητα και υπερηφανεύομαι γι’ αυτή μου την απόφαση. Ατυχήματα και σκοτωμοί είναι το τέλος κάθε πνευματικότητος. Άνθρωποι και ζώα σκοτώνονται από την πτώση τους, άντρες στο άνθος της ηλικίας τους, θύματα της περιέργειάς των, κι ανύποπτα άλογα, σκύλοι και γάτες και πρόβατα, που κατά τύχην περνούν από κει. Όχι πια άλλες πνευματικότητες. Αλλά ποιος είναι πρόθυμος να σ’ ακούσει; 
Ε’ 
Τρεις πνευματικότητες είχε στήσει στο παρελθόν, όλες νέου συστήματος, τελειοποιημένες, μεγάλες κι ωραίες, κοντά στη θάλασσα. Θες ο άνεμος, θες κακός υπολογισμός και οι τρεις πέσανε. Τώρα ετοιμάζεται για τέταρτη. Γίνεται λόγος για συρματόσχοινα που θα βαστάνε κόντρα και για πολλές άλλες τεχνικές λεπτομέρειες και τελειοποιήσεις. Αμφιβάλλω. Αμφιβάλλω πολύ. Αλλά γιατί θέλουν καλά και σώνει να στήνουν πνευματικότητες κοντά στη θάλασσα, που φυσάει ο άνεμος και τις σκουριάζει η υγρασία; 
ΣΤ’ 
Δεν θα με υπερνικήσει η αμφιβολία μου και θα στήσω κι εγώ την πνευματικότητά μου. Κανένα δυσάρεστο προηγούμενο δεν θα με σταματήσει. 
Ζ’ 
Θα πέσει! Θα πέσει! Εφώναζαν μερικοί άγγελοι, προς το δεξιό μέρος του ουρανού. Ενώ μερικοί άλλοι, αριστερά ανεστραμμένοι εφώναζαν: «Έπεσε! Έπεσε! Αχ, έπεσε η τόση λαμπρή πνευματικότης!». Πράγματι κατά το απόγευμα έπεσε η τεραστία πνευματικότης και εσκότωσε πολλούς , όχι επισήμους, αλλά διανοουμένους.

Τρίτη, 16 Ιουλίου 2019

Η ΑΓΙΑ ΜΑΡΙΝΑ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ: "Τα παμπάλαια πράσινα και τα χρυσά κείνα που μέσα μας έχουν παντοτινές δεκαεφτά Ιουλίου..."

Κολάζ Οδυσσέα Ελύτη
Επιμέλεια: Π.Α. Ανδριόπουλος

Στον Μικρό Ναυτίλο του Ελύτη η Αγία Μαρίνα έχει την τιμητική της: 
Τώρα που ο νους απαγορεύεται και οι ώρες δε γυρίζουν 
Από κήπο σε κήπο η σκέψη μου 
Δειλή σαν τριανταφυλλιά πρωτάρα 
Που αρπάζεται απ' τα κάγκελα 
Δοκιμάζει απαρχής ν' αρμόσει πάλι 
Με σταγόνων σφήνες λαμπερών 
Τα παμπάλαια πράσινα και τα χρυσά κείνα που μέσα μας 
Έχουν παντοτινές δεκαεφτά Ιουλίου 

Κολάζ του Οδυσσέα Ελύτη
Ν' ακουστεί και πάλι της Αγίας Μαρίνας το νερό στις πέτρες 

Στον Ταξιδιωτικό του Σάκο ΟΤΤΩ ΤΙΣ ΕΡΑΤΑΙ, ένα από Τα Στιγμιότυπα είναι το εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας στα Μυστεγνά της Λέσβου: 
ΜΥΤΙΛΗΝΗ 
Στα Μυστεγνά, πρωί, ανεβαίνοντας τους ελαιώνες για το εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας. Το βάρος που νιώθεις να σου έχει αφαιρεθεί σαν αμαρτία ή τύψη και χωνεύεται από το χοντρό χώμα, λες και το τραβά η μεγαθυμία των προγόνων.


Στα Ρω του Έρωτα συναντούμε το απίθανο Ντούκου ντούκου μηχανάκι. Τραγούδι, νομίζω, περισσότερο παρά ποίημα. Με την τελευταία στροφή - προτροπή για να πάμε στην Αγια - Μαρίνα. 
Χάιντε χάιντε βρε παιδιά 
       πάμε στην Αγια - Μαρίνα 
Πάμε στην Αγια - Μαρίνα 
      με την όμορφη μπενζίνα. 

Στο Άξιον εστί
Είδα πέρα, μακριά, στην άκρια της ψυχής μου             
                     μυστικά να διαβαίνουνε 
φάροι ψηλοί ξωμάχοι Στους γκρεμούς τραβερσωμένα κάστρα 
Τ' άστρο της τραμουντάνας Την αγία Μαρίνα με τα δαιμονικά ... 

Η Μαρίνα των Βράχων από τους Προσανατολισμούς:    
Έχεις μια γεύση τρικυμίας στα χείλη - Μα πού γύριζες 
Ολημερίς τη σκληρή ρέμβη της πέτρας και της θάλασσας 
Αετοφόρος άνεμος γύμνωσε τους λόφους 
Γύμνωσε την επιθυμία σου ως το κόκαλο 
Κι οι κόρες των  ματιών σου πήρανε τη σκυτάλη της Χίμαιρας 
Ριγώνοντας μ' αφρό τη θύμηση! ... 


Η Μαρίνα από τις Μικρές Κυκλάδες: ...   
    Μαρίνα πράσινό μου αστέρι 
Μαρίνα φως του Αυγερινού     
   Μαρίνα μου άγριο περιστέρι 
και κρίνο του καλοκαιριού.


Τα δημόσια και τα ιδιωτικά 
...Με τον ίδιο τρόπο που σ' ένα πέτρινο, σχεδόν διάφανο ειδώλιο που λευκάζει κι αναδύεται από τα κύματα συμπίπτουν οι λιγοστές γραμμές της Πάρου ή της Σικίνου και οι πτυχές του μανδύα μιας αγίας Μαρίνας, η μιας Διαμάντως που εναποθέτει λουλούδια στον επιτάφιο. 

ΜΝΗΜΗ ΜΑΙΡΗΣ ΑΡΩΝΗ


π.α. ανδριόπουλος
Την πρόλαβα ως δασκάλα φίλων μου στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου εκεί γύρω στο 1988. Ήξερα την αξία της - ανήκε ήδη στην προσωπική μου μυθολογία - και πάντα όταν την έβλεπα αισθανόμουν δέος απέναντί της. 
Ήταν μια μεγάλη Κυρία του θεάτρου και της ζωής. Κόρη του περίφημου καθηγητή της Μεγάλης του Γένους Σχολής Λέανδρου Αρβανιτάκη και σύζυγος του ηθοποιού Θεόδωρου Αρώνη. 
Η Μαίρη Αρώνη έφυγε σαν σήμερα... 16 Ιουλίου 1992. 
Σημάδεψε μια ολόκληρη εποχή της ελληνικής σκηνής, ερμηνεύοντας πολλούς και διαφορετικούς ρόλους, τόσο του κλασσικού όσο και του σύγχρονου δραματολογίου. Αναδείχθηκε ιδανική αριστοφανική ερμηνεύτρια. Έκανε και πολλές περιοδείες στο εξωτερικό με αντίστοιχες παραστάσεις, όπως στο Φεστιβάλ των Εθνών (Παρίσι 1957), Μέση Ανατολή (1958), Λονδίνο (1967), Πολωνία, Ουγγαρία (1969), Ιαπωνία (1972).
"Στοίχειωσε" με την παρουσία της όσους ηθοποιούς την είχαν δασκάλα στην Δραματική του Εθνικού, όπου δίδασκε από το 1968. 
Έγινε γνωστή στο ευρύτερο κοινό από τις πέντε κινηματογραφικές ταινίες στις οποίες πρωταγωνίστησε και έγιναν επιτυχίες, αλλά το θέατρο ήταν ο χώρος της. Έλεγε χαρακτηριστικά: 
"Μην το ξεχνάτε, ο πιο μεγάλος μου έρωτας είναι το θέατρο. Πιστεύω ότι όλα εδώ αρχίζουν και όλα εδώ τελειώνουν. Φοβάμαι το χρόνο - σε μας τους ηθοποιούς από ένα σημείο και μετά γίνεται εφιάλτης - γιατί δεν ξέρω τι υπάρχει μετά το θάνατο. Αλλά αν υπάρχει μια άλλη ζωή πέρα από 'δω, εγώ πιστεύω πως το θέατρο δεν τελειώνει ποτέ. Και θέλω να το πω, πως και στην Κόλαση ακόμη θεατρίνα θα γινόμουν."
«Προϊόν μιας πολύ μεγάλης υποκριτικής σχολής, με δάσκαλο τον Ροντήρη, που δίδασκε την υψηλή ποίηση και τη συνεχή άσκηση του "εργαλείου" που λέγεται ηθοποιός», θεωρούσε την Μαίρη Αρώνη ο Κ. Γεωργουσόπουλος, ενώ ο Σπύρος Ευαγγελάτος έλεγε ότι η Αρώνη διέθετε «κάτι που δε διδάσκεται: Ανεπανάληπτη σκηνική γοητεία, "δαιμονική" προσωπικότητα, θηριώδη ερμηνευτική ικανότητα και μοναδική μαστοριά που έδινε ιδιαίτερο νόημα και χρώμα στην κάθε συλλαβή της κάθε λέξης».
Ευτυχώς έχουμε έναν τόμο - βιοεργογραφική μελέτη της Λίλιαν Καραμητσοπούλου, με τίτλο «Μαίρη Αρώνη (Η μεγάλη κυρία του θεάτρου)» (εκδόσεις «Ergo»), όπου καταγράφεται πολύτιμο υλικό της πενηντάχρονης θεατρικής πορείας της μεγάλης ηθοποιού. 
Ας τη θυμηθούμε, λοιπόν, με το συγκλονιστικό μονόπρακτο του Ζαν Κοκτώ Η ανθρώπινη φωνή, από την εκπομπή "Το μικρό θέατρο στο Β' Πρόγραμμα" (1978), σε μετάφραση Αλέξη Σολομού. 



Στη συνέχεια και ένα βίντεο - αφιέρωμα στην Μαίρη Αρώνη



Δευτέρα, 15 Ιουλίου 2019

"ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ εορτάζοντας τη μνήμη των αγίων Κηρύκου και Ιουλίτης..."


Tω αυτώ μηνί IE΄, μνήμη των Aγίων Mαρτύρων Kηρύκου και Iουλίττης της μητρός αυτού.
Ιουλίττα σύναθλος υιώ Kηρύκω,
H λαιμότμητος τω κάραν τεθλασμένω.
Πέμπτη Iουλίτταν δεκάτη τάμον, υία δ’ έαξαν.
H Aγία Mάρτυς Iουλίττα ήτον κατά τους χρόνους του βασιλέως Διοκλητιανού εν έτει σϟϛ΄ [296], καταγομένη από το Iκόνιον. Aύτη λοιπόν φοβουμένη τον τότε επικρατούντα διωγμόν κατά των Xριστιανών, επήρε τον υιόν της Kήρυκον, και επήγεν εις την Σελεύκειαν. Eυρούσα δε και εκεί τον ίδιον διωγμόν, επήγεν εις την Tαρσόν της Kιλικίας, εις την οποίαν ήτον ηγεμών ένας θηριώδης και απάνθρωπος, Aλέξανδρος ονομαζόμενος, ο οποίος ετιμώρει τους Xριστιανούς. Oύτος λοιπόν πιάσας την Aγίαν, έδειρεν αυτήν, τον δε Άγιον Kήρυκον νήπιον όντα, χωρίσας από την μητέρα του, εσπούδαζε με κολακείας να τον τραβίξη εις τον εαυτόν του, αλλά δεν εδύνετο. Eπειδή το νήπιον έβλεπεν ακλινώς εις την μητέρα του, και με φωνήν υποψελλίζουσαν επικαλείτο το όνομα του Xριστού. Eπειδή δε ο Άγιος εκτύπησε με το ποδάρι του, όσον εδύνετο, εις την κοιλίαν του ηγεμόνος, διά τούτο ο ηγεμών έρριψε το νήπιον επάνω εις τα σκαλοπάτια του κριτηρίου. Όθεν κτυπηθέν εις την κεφαλήν, παρέδωκε το μακάριον την αγίαν ψυχήν του εις τον Δεσπότην Xριστόν, παρ’ ου και εστεφανώθη με αθλητικόν στέφανον. H δε μακαρία Iουλίττα δοκιμάσασα πολλάς βασάνους, δεν επείσθη να αρνηθή τον Xριστόν, όθεν απεκεφαλίσθη, και έλαβεν η αοίδιμος του μαρτυρίου τον στέφανον1. Tελείται δε η αυτών Σύναξις και εορτή εις τον ευκτήριον Nαόν του Aρχαγγέλου Mιχαήλ, εις τόπον λεγόμενον Aδδώ2.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1. Σημείωσαι, ότι εγκώμιον έπλεξεν εις την Aγίαν ταύτην Iουλίτταν και Kήρυκον, Nικήτας ο Pήτωρ, ου η αρχή· «Ώσπερ ουκ έστι συνεχόμενον τω Kυρίω». (Σώζεται εν τη Mεγίστη Λαύρα, εν τω Kοινοβίω του Διονυσίου, και εν τη Iερά Mονή του Bατοπαιδίου.) Tο δε ελληνικόν τούτων Mαρτύριον σώζεται εν τη Λαύρα, εν τη Iερά Mονή των Iβήρων και εν άλλαις, ου η αρχή· «Tω αγαπητώ αδελφώ και συλλειτουργώ». Tο δε ρηθέν εγκώμιον, εν τοις Πανηγυρικοίς της Λαύρας επιγράφεται, Nικήτα Φιλοσόφου δούλου Xριστού.
2. Περιττώς γράφεται εδώ το Συναξάριον του Aγίου Iωσήφ του Θεσσαλονίκης. Aυτό γαρ προεγράφη εις την δεκάτην τετάρτην του ιδίου τούτου μηνός, ότε τελείται και η μνήμη αυτού.
(από το βιβλίο: Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού. Τόμος Γ'. Εκδόσεις Δόμος, 2005) - Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού

- Δεῦτε πιστοί, τοῖς ἐπαίνοις συνελθόντες, στέψωμεν δυάδα παναγίαν, Τριάδος σέβας κατέχουσαν· τῶν γὰρ εἰδώλων τὴν πλάνην, καὶ τῶν τυράννων τὴν ἀπόνοιαν, τοῖς ἑαυτῶν ποσὶ κατεπάτησαν. Τούτους ἀνευφημοῦντες ἀνακράξωμεν, λέγοντες· Χαίροις Ἰουλίττα πανσεβάσμιε, ἡ τὴν γυναικείαν ἀσθένειαν ἀπορριψαμένη, καὶ ἀνδρικῶς ἀγωνισαμένη. Χαίροις Κήρυκε παμμακάριστε, ὁ τριετὴς τῇ ἡλικίᾳ, καὶ τὸν πολυμήχανον ἐχθρὸν καταβαλών. Χαίρετε το ἡμέτερον κλέος καὶ καύχημα, τῶν ἐν πίστει ἑορταζόντων τὴν ἱερὰν ὑμῶν ἄθλησιν, οὓς ἱκετεύομεν πρεσβεύειν ἀεὶ τὸν τῶν ὅλων Κύριον, τῷ κόσμῳ δωρηθῆναι εἰρήνην, καὶ ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν τὸ μέγα ἔλεος.
(Ιδιόμελον των Αίνων, ήχος β', ποίημα Βυζαντίου, από την Ασματική Ακολουθία των Αγίων)


- Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη, από το διήγημα Στο Χριστό στο Κάστρο
Ἐν τῷ μέσῳ δὲ κρέμαται ὁ μέγας ὀρειχάλκινος καὶ πολυκλαδος πολυέλεος, καὶ ὁλόγυρα ὁ κρεμαστὸς χορός, μὲ τὰς εἰκόνας τῶν Προφητῶν καὶ Ἀποστόλων, ὑφ᾿ ὃν ἐτελοῦντο τὸ πάλαι οἱ σεμνοὶ γάμοι τῶν χριστιανῶν ἀνδρογύνων. Καὶ ὁλόγυρα αἱ μορφαὶ τῶν Μαρτύρων, Ὁσίων καὶ Ὁμολογητῶν. Ἵστανται ἐπὶ τῶν τοίχων ἠρεμοῦντες, ἀπαθεῖς, ὁποῖοι ἐν τῷ Παραδείσῳ, εὐθὺ καὶ κατὰ πρόσωπον βλέποντες, ὡς βλέπουσι καθαρῶς τὴν Ἁγίαν Τριάδα. Μόνος ὁ Ἅγιος Μερκούριος, μὲ τὴν βαρεῖαν περικεφαλαίαν του, μὲ τὸν θώρακα, τὰς περικνημίδας καὶ τὴν ἀσπίδα, φαίνεται ὀλίγον τι ἐγκαρσίως βλέπων καὶ κινούμενος καὶ ὁρῶν, εἰς τὰ δεξιὰ του ναοῦ, ἐκεῖ ὅπου διατρυπᾷ μὲ τὸ δόρυ του τὸν ἐπὶ θρόνου καθήμενον ὠχρὸν Παραβάτην. Πελιδνὸς ὁ παράφρων τύραννος, μὲ τὸ βλέμμα σβῆνον, μὲ τὸ στῆθος αἱμάσσον, μάτην προσπαθεῖ ν᾿ ἀποσπάσῃ ἀπὸ τὸ στέρνον του τὸν ὀξὺν σίδηρον, καὶ ἐξεμεῖ μετὰ τῆς τελευταίας βλασφημίας καὶ τὴν μιαρὰν ψυχήν του. Γείτων τῆς τρομακτικῆς ταύτης σκηνῆς παρίσταται γλυκεῖα καὶ συμπαθεστάτη εἰκών, ὁ Ἅγιος Κήρυκος, τριετίζον παιδίον, κρατούμενον ἐκ τῆς χειρὸς ὑπὸ τῆς μητρός του, τῆς Ἅγιας Ἰουλίττης. Δι δώρων καὶ θυσιῶν ἐζήτει ὁ διώκτης Ἀλέξανδρος νὰ ἑλκύση τὸ παιδιον, καὶ διὰ τοῦ παιδιοῦ τὴν μητέρα. Ἀλλ᾿ ὁ παῖς, καλῶν τὴν μητέρα του καὶ ὑποψελλίζων τοῦ Χριστοῦ τὸ ὄνομα, ἔπτυσε τὸν τύραννον κατὰ πρόσωπον, καὶ ἐκεῖνος ἐξαγριωθεὶς ἐκρήμνισε τὸ παιδίον ἀπὸ τῆς μαρμαρίνης κλίμακος, ὅπου συνέτριψε τὸ τρυφερὸν καὶ διὰ στεφάνους πλασθὲν κρανίον.


- ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ εορτάζοντας τη μνήμη
των αγίων Κηρύκου και Ιουλίτης
ένα θαύμα να καίει στους ουρανούς τ’ αλώνια
ιερείς και πουλιά να τραγουδούν το χαίρε…

Οδυσσέας Ελύτης, «Το άξιον εστί»
(απόσπασμα από «Το Δοξαστικόν»)


«…Στο βάθος όμως είναι μπλε Ιουλίτας… 
Και η τελειότης η άκρα 
συντελεσμένη σ’ έναν κήπο με υάκινθους 
Οπού τους αφαιρέθηκεν ο μαρασμός για πάντα. Κάτι φαιό 
Που μια σταξιά μονάχα λεμονιού αιθριάζει οπόταν 
Βλέπεις κείνο που απ’ την αρχή εννοούσα με στοιχεία καθαρά 
Να χαράζεται 
Πάνω σε μπλε Ιουλίτας.»  
Από το ποίημα ΣΕ ΜΠΛΕ ΙΟΥΛΙΤΑΣ - Από την ποιητική συλλογή του Οδυσσέα Ελύτη ΔΥΤΙΚΑ ΤΗΣ ΛΥΠΗΣ (στη συγκεντρωτική έκδοση απάντων των ποιημάτων του Ελύτη - εκδ. Ίκαρος - σ. 583-84).
 - Τα άπαντα (ποιήματα, παραμύθια, τραγούδια και κείμενα) της Ιουλίτας Ηλιοπούλου, αγαπημένης της Ιδιωτικής Οδού.

"ΒΓΕΣ ΓΙΑ ΛΙΓΟ ΣΤΟ ΜΠΑΛΚΟΝΙ" ΑΠΟΨΕ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ


Σήμερα, Δευτέρα 15 Ιουλίου στις 9 το βράδυ, στο ξενοδοχείο Porto Veneziano, στα Χανιά της Κρήτης, στο πλαίσιο των φετινών εκδηλώσεων του κύκλου, «Μουσική – Λόγος» θα παρουσιαστούν τραγούδια του συνθέτη Γιώργου Κουρουπού. 
Πρόκειται για μελοποιημένα ποιήματα της νύχτας και της αγάπης, από διαφορετικούς κύκλους τραγουδιών του συνθέτη, σε ποίηση: Σαπφούς, Οδυσσέα Ελύτη, Ιουλίτας Ηλιοπούλου, Ανδρέα Αγγελάκη, Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα και Λεωνίδα Κακάρογλου. Τα τραγούδια εναλλάσσονται με ποιήματα της ίδιας, νυχτερινής και ερωτικής, ατμόσφαιρας. 
Ερμηνεύουν: 
Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι 
Γιάννης Τσανακαλιώτης, πιάνο 
Ιουλίτα Ηλιοπούλου, απαγγελία 
Παραθέτουμε, στη συνέχεια το αναλυτικό πρόγραμμα της εκδήλωσης:

«Βγες για λίγο στο μπαλκόνι» 
Τραγούδια του Γιώργου Κουρουπού 
Μελοποιημένα ποιήματα της νύχτας και της αγάπης

♫-Τύχη (Οδυσσέας Ελύτης)

◊-Σκέπτομαι μια ζωή (Μάτση Χατζηλαζάρου) 
♫-Μονάχη κι έρημη (Σαπφώ, μετ. Οδυσσέας Ελύτης)
♫-Ανέβαινε ψηλά η Πανσέληνος (Σαπφώ, μετ. Οδυσσέας Ελύτης)

◊-Το όνειρο (Διονύσιος Σολωμός)
♫-Όνειρο του Φεγγαριού (Ιουλίτα Ηλιοπούλου)
♫-Όνειρο (Ιουλίτα Ηλιοπούλου)

◊-Η Ωραία μας άγνωστη (Οδυσσέας Ελύτης)
♫-Μικρό βαλς του Κήπου (Ιουλίτα Ηλιοπούλου)
♫-Καημός (Ιουλίτα Ηλιοπούλου)

◊-Μπεμπελούνα θαλασσιά (Ιουλίτα Ηλιοπούλου)
♫-Μπεμπελούνα της Χαράς (Ιουλίτα Ηλιοπούλου)

◊-Στην άκρη του ύπνου των παιδιών ((Ιουλίτα Ηλιοπούλου)
♫-Χαμένη Μπεμπελούνα (Ιουλίτα Ηλιοπούλου)
♫-Άσπρη Μπεμπελούνα (Ιουλίτα Ηλιοπούλου)

◊-Τα βράδια τρίζουν τα σκαλοπάτια (Λεωνίδας Κακάρογλου)
♫-Το Σπίτι (Λεωνίδας Κακάρογλου)
♫-Αγριελιά (Λεωνίδας Κακάρογλου)

◊-Πιάνο (Ιουλίτα Ηλιοπούλου)
♫-Μαζί σου (Ιουλίτα Ηλιοπούλου)

◊- Ειδύλλιο (Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, μετ. Άρης Δικταίος)
♫-Σερενάτα (Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, μετ.Ανδρέας Αγγελάκης)
♫-Σαλιγκάρι (Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, μετ. Ανδρέας Αγγελάκης)
♫-Κάθε τραγούδι (Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα,μετ.Ανδρέας Αγγελάκης)

◊-Εσύ κι η θάλασσα (Ανδρέας Αγγελάκης)
♫-Η Ωδή (Ανδρέας Αγγελάκης)

◊-Η Ελένη της Κρήτης με το πρόσωπο και με το πλάι (Οδυσσέας Ελύτης)
♫-Τραγούδι της Ελένης (Ανδρέας Αγγελάκης)
♫-Νανούρισμα (Ανδρέας Αγγελάκης)


Κυριακή, 14 Ιουλίου 2019

"...ο καημός χτυπάει σαν κεραυνός..."


Μνήμη Νέλλης Βουτσινά
Τότες, στα φοιτητικά μας χρόνια, που ακούγαμε με πάθος Χατζιδάκι και ανακαλύπταμε με ευλάβεια όλο το έργο του...
Σαν εντρυφήσαμε στον δίσκο "Ο οδοιπόρος, το μεθυσμένο κορίτσι και ο Αλκιβιάδης", της είπα: 
"Το μεθυσμένο κορίτσι θαρρώ πως το 'γραψε ο Μάνος έχοντας υπ' όψιν του εσένα, χωρίς να σε γνωρίζει...". 
Μειδίασε παράξενα...
Ένα χρόνο μετά την απουσία της - και πολλά από την Αθήνα της νιότης μας - είμαι σίγουρος πως γράφτηκε για κείνη...

Μες στο κρύο μες στ’ αγιάζι 
το κορίτσι μου βουλιάζει 
το σκεπάζει τ’ αναφιλητό. 

Χύθηκαν τα ξεροβόρια 
σπάν’ τα ζάρια τρία αγόρια 
το κορίτσι κλαίει σαν το Χριστό. 

Μεθάει κι ανοίγει μια τρελή πηγή 
το στόμα γίνεται πληγή 
έχει το μίσος φτιάξει φυλαχτό 
παίζει στο θάνατο κρυφτό. 

Έχει στα μαλλιά κορδέλες 
στο κορμί της χίλιες βδέλλες 
και στο πλάι το Χάροντα σκυφτό. 

Απ’ τα μάτια της δυο στάλες 
κι απ’ τα χέρια πέφτουν κι άλλες 
ο καημός χτυπάει σαν κεραυνός. 

Ποιος της έδωσε μαχαίρι 
ποιος αγέρας θα τη φέρει 
για ν’ αστράψει ο μαύρος ουρανός; 

Με το μαχαίρι κόβει τη σιωπή 
κι είναι σαν πέτρα σκυθρωπή 
μπλέκει τα χέρια κάνει προσευχή 
ποιος θα της δώσει μιαν ευχή; 

Μες στο κρύο μες στ’ αγιάζι 
το κορίτσι μου τρομάζει 
πεθαμένο τρέχει στη βροχή.


Ο ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ ΚΑΙ Η ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ ΤΟΥ "Ζ" ΣΤΟ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Το εμβληματικό μυθιστόρημα του Βασίλη Βασιλικού Ζ έγινε όπερα μετά από παραγγελία της Εναλλακτικής Σκηνής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στον διακεκριμένο Έλληνα συνθέτη Μηνά Μπορμπουδάκη. 
Μία από τις σημαντικότερες στιγμές της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας της χώρας, η δολοφονία του βουλευτή της ΕΔΑ, Γρηγόρη Λαμπράκη, εντάχθηκε για πρώτη φορά στο λυρικό ρεπερτόριο και ανέβηκε σε σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου τον Μάρτιο του 2018 στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. 
Το Ζ του Βασίλη Βασιλικού είναι ένα μυθιστόρημα που έκανε θραύση στην εποχή του και που έγινε διεθνώς γνωστό μέσα από τις πολυάριθμες (33!) μεταφράσεις του και τη μεταφορά του στο σινεμά από τον Κώστα Γαβρά, που κέρδισε δύο Όσκαρ. Η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη σφράγισε την ταινία. 
Ο συγγραφέας χαρακτηρίζει το βιβλίο του «φανταστικό ντοκιμαντέρ ενός εγκλήματος», που «υπακούει στους νόμους ενός έργου φαντασίας, έχει δική του νομοτέλεια, αυτόνομη, μόνο που τυχαίνει όλα αυτά να μην είναι διόλου φανταστικά, αλλά μια πιστή και υπεύθυνη αντιγραφή της πραγματικότητας». 
Το Ζ ενόχλησε αρκετούς σε πολιτικά πόστα και καθώς κυκλοφόρησε στις αρχές της Επταετίας, δεν υπήρχε περίπτωση να βγει στις αίθουσες. Εθεωρείτο αντιαμερικανική ταινία. 
Όμως, το Ζ δεν θα προβληθεί ούτε στην Σοβιετική Ένωση, μολονότι ο Λαμπράκης ήταν εκεί σύμβολο αντιαμερικανισμού. Ο ίδιος ο Γαβράς είπε σε συνέντευξή του: «Πήγαμε με τον Περά να το παρουσιάσουμε στη Μόσχα. Έγινε μια προβολή για σκηνοθέτες και αυτό ήταν. Δεν το περάσαμε σε κινηματογραφικά φεστιβάλ, σε καμία απ’ αυτές τις χώρες, ούτε στους κινηματογράφους. Στη Μόσχα ήρθε και μας βρήκε ένας κρατικός αξιωματούχος ονόματι Μπασιάκοφ, ο οποίος μας είπε ότι δεν μπορούν να επιτρέψουν την προβολή, γιατί υπήρχε μια έμμεση αναφορά στα Μπολσόι. Αν θυμάστε, στη αρχή μιλάμε για έναν χορευτή που είχε αυτομολήσει». 
Για το θρυλικό Ζ, λοιπόν, και για πολλά ακόμα θέματα, όπως: Η Γαλλική Επανάσταση, το μετεμφυλιακό Ελληνικό Κράτος, τα εγκλήματα του Κομμουνισμού στην Ρουμανία, η εισβολή του Συμφώνου της Βαρσοβίας στην Τσεχοσλοβακία το 1968, η αντικομμουνιστική επανάσταση των Σολιντάρνος στην Πολωνία το 1981, η τέχνη του μυθιστορήματος, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης, θα μιλήσει ο συγγραφέας Βασίλης Βασιλικός, στην εκπομπή του σκηνοθέτη π. Πέτρου Μινώπετρου, σήμερα Κυριακή 14 Ιουλίου στις 8 το βράδυ, στον Ραδιοφωνικό Σταθμό της Εκκλησίας της Ελλάδος, στους 89,5 FM. Μια εκπομπή που αναμένουμε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.   

Σάββατο, 13 Ιουλίου 2019

ΜΕΛΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΠΟΙΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΚΟΥΡΟΥΠΟ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ


Το ξενοδοχείο Porto Veneziano, στα Χανιά της Κρήτης, εγκαινίασε από το καλοκαίρι του 2017 σειρά θεματικών εκδηλώσεων με τίτλο «Μουσική – Λόγος», υλοποιώντας μία έμπνευση του Χανιώτη ποιητή και συγγραφέα Λεωνίδα Κακάρογλου.
Στο πλαίσιο των φετινών εκδηλώσεων του κύκλου, την Δευτέρα 15 Ιουλίου στις 9 το βράδυ, θα παρουσιαστεί η μουσικοποιητική παραγωγή "Βγες για λίγο στο μπαλκόνι", με τραγούδια του συνθέτη Γιώργου Κουρουπού. 
Πρόκειται για μελοποιημένα ποιήματα της νύχτας και της αγάπης, από διαφορετικούς κύκλους τραγουδιών του συνθέτη, σε ποίηση: Σαπφούς, Οδυσσέα Ελύτη, Ιουλίτας Ηλιοπούλου, Ανδρέα Αγγελάκη, Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα και Λεωνίδα Κακάρογλου. 
Τα τραγούδια εναλλάσσονται με ποιήματα της ίδιας, νυχτερινής και ερωτικής, ατμόσφαιρας. 
Ερμηνεύουν: 
Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι 
Γιάννης Τσανακαλιώτης, πιάνο 
Ιουλίτα Ηλιοπούλου, απαγγελία


ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΣΑΡΟΥΧΗΣ: "Χρειάζεται ένα στοιχείο τρέλας..."


Φέτος συμπληρώνονται τριάντα χρόνια από την έξοδο του Γιάννη Τσαρούχη εκ του ματαίου τούτου κόσμου.
Έπεσα όλως τυχαίως πάνω σ' ένα παλιό σημειωματάριό μου όπου είχα καταγράψει ρήσεις του από ένα τηλεοπτικό αφιέρωμα σ' εκείνον όσο ακόμα ζούσε. Μετά από 30 τόσα χρόνια δημοσιεύω εκείνα τα έπεα πτερόεντα και στην μπλογκόσφαιρα. 
- Η αστραπή της θεότητος υπάρχει στο ανθρώπινο σώμα που ήταν το ένδυμα που επέλεξε ο Λόγος για να κατέλθει στη γη (όσο κι αν κηλιδώνεται από διαβολικές ενέργειες).
- Αν δεν συναντήσεις τον Υιό του Θεού μεταξύ των ανθρώπων, τότε δεν μπορείς να λες πως υπάρχει Θεός.
- Ο κόσμος σήμερα υποφέρει από άχρηστες ελευθερίες που είναι χειρότερες από την απαγόρευση και τη σκλαβιά.
- Η ελευθερία των σημερινών ανθρώπων έγκειται στο ότι αγνοούν τις συνέπειες των πράξεών τους για τους εαυτούς τους και τους άλλους.
- Το πιο δύσκολο πράγμα του κόσμου: Να ξεσηκώσεις πιστά τα σωστά χρώματα. Αυτό ήταν το "μυστικό" των αρχαίων και το βυζαντινό.
- Χρειάζεται ένα στοιχείο τρέλας που πάει να λείψει σιγά - σιγά.
- Η μοναξιά είναι το καλύτερο πράγμα για κάποιον που θέλει να ωφελήσει τους άλλους.
- Αν ήξερα πόσο λίγα χρειάζεται ο άνθρωπος για να ζήσει, θα είχα γλυτώσει από πολλά...

Παρασκευή, 12 Ιουλίου 2019

ΕΡΓΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΟ ΟΜΗΡΕΙΟ ΤΗΣ ΧΙΟΥ (ΦΩΤΟ)

φωτογραφίες: Αντώνης Λογοθέτης

Την Παρασκευή 5 Ιουλίου 2019 το βράδυ, στο Ομήρειο της Χίου, και στο πλαίσιο του 3ου Φεστιβάλ Σύγχρονης Ελληνικής Μουσικής με θέμα: "Η Αρχαία Ελλάδα πηγή έμπνευσης". πραγματοποιήθηκε μια μεγάλη και σημαντική συναυλία με έργα ελλήνων συνθετών γραμμένα για το αρχαίο θέατρο. 
Την ξεχωριστή βραδιά προλόγισε η Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Φεστιβάλ Ελευθερία Λυκοπάντη. 
Καλλιτεχνικός Σύμβουλος του Φεστιβάλ ο συνθέτης Αλέξανδρος Καλογεράς. 


Αναλυτικά το πρόγραμμα και οι συντελεστές. 
- Μαρίας Δελή, Ο θρήνος της Εκάβης (Τρωάδες-Ευριπίδης)
Ανάθεση του Φεστιβάλ, πρώτη εκτέλεση
- Γιώργου Κουρουπού (γενν. 1942), Λυσιστράτη (Αριστοφάνης) 
- Ανέστη Λογοθέτη (1921-1994), Οδύσσεια
Αλέξανδρου Καλογερά (γενν. 1961), Κασσάνδρα (Αγαμέμνων-Αισχύλος) 
Θόδωρου Αντωνίου 91935-2018), Βάτραχοι (Αριστοφάνης) 
Διηύθυναν οι μαέστροι 
Ιάκωβος Κονιτόπουλος και Παντελής Κογιάμης


Συμμετείχαν οι μουσικοί: 
Δάφνη Πανουργιά, σοπράνο 
Θάλεια Μουτοπούλου, σοπράνο 
Κατερίνα Μανιού, μέτζο σοπράνο
Τηλέμαχος Κρεβάικας, ηθοποιός 
Βασιλική Λυμπέρη, φλάουτο 
Γιάννης Σαμπροβαλάκης, κλαρινέτο 
Εβελίνα Χαρκοφτάκη, κλαρινέτο 
Χρήστος Καλούδης, κόρνο 
Ανδρέας Θεοδώρου, τρομπόνι 
Παναγιώτης Κραμπής, πιάνο 
Mikhail Murach, πιάνο 
Μαρία Δελή, ακορντεόν 
Angelina Tkatcheva, τσίμπελ 
Δημήτρης Μακρής, κιθάρα 
Thomas Schmidt, κρουστά 
Παναγιώτης Κολιαβασίλης, κρουστά 
Φώτης Πέζος, βιολί 
Καθλήν Καλογερά, βιόλα 
Κωστής Θέος, βιολοντσέλο 
Χριστίνα Καλογερά, κoντραμπάσο 


Φωνητικό Σύνολο (στα έργα των Αντωνίου, Κουρουπού, Λογοθέτη, Δελή) 
Θάλεια Μουτοπούλου, Δάφνη Πανουργιά, Κατερίνα Μανιού, Λέτα Κρίσιλα, Εβελίνα Χαρκοφτάκη, Μαρία Δελή, Σοφία Λεβαντή, Κατερίνα Δρομιάδη, Χριστίνα Καλογερά, Άννα Δανιηλίδη, Μαριάνθη Βούτα, Ελευθερία Λυκοπάντη, Νινέτα Λογοθέτη, Παναγιώτης Ανδριόπουλος, Νίκος Βουρνούς, Τηλέμαχος Κρεβάικας, Δημήτρης Μακρής, Αλέξανδρος Μπαλαούρας. 
Μουσικό Σχολείο Χίου 
Μιχάλης Πιλαβάς, υπεύθυνος καθηγητής 
Ελευθερία Λυκοπάντη, προετοιμασία 
Αριάδνη Βατάκη, Μαριέττα Γανιάρη, Ελένη Δροσάκη, Βιργινία Κολύβα, Γεωργία Κοντού, Ματρώνα Λεμάνη, Ισιδώρα Μαυρίκου, Αιμιλία Μπαστούνη, Μαργαρίτα Μπελόκα, Σοφία Μπράβου, Σίλβια Παπά, Κυριακή Πλατίγκου, Μαρίζα Πυκνή, Παρασκευή Σαλτζίδη, Γιώργος Φωτεινέλης, Ξένη Χαβιάρα. 
Μέλη της Φιλαρμονικής Χίου, Ευγενία Βορριά, διεύθυνση


Related Posts with Thumbnails