Παρασκευή 15 Μαΐου 2020

ΟΙ "ΜΥΣΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ" ΤΩΝ "ΑΚΤΙΒΙΣΤΩΝ ΙΕΡΕΩΝ"


Του Συμεών Σολταρίδη 
Δρος Θεολογίας 
Καλά κρατεί η πολιτική εναντίωσης της φιλο-Καραμανλικής εφημερίδας «Εστία» η οποία δεν αφήνει μέρα να περάσει και να μην στιγματίσει την Κυβέρνηση Μητσοτάκη. Επί παντός επιστητού έχει άποψη. Από την απαγόρευση των λειτουργιών στις Εκκλησίες λόγω κορονοϊού μέχρι αν πρέπει να κτυπούν τα νταούλια αυτή την περίοδο του ραμαζανιού στην Δυτική Θράκη τα ξημερώματα, ένα έθιμο που ξυπνά τους πιστούς για το πρωινό φαγητό το sahur. 
Από το κτύπημα με τις καμπάνες στην περίοδο του κορονοϊού πού σημαίνει πρόσκληση των πιστών σε Ιερή Ακολουθία, μέχρι το εζάνι του μουεζίνη από τα μεγάφωνα, που δεν είναι πρόσκληση σε τελετουργία γιατί στο Ισλάμ δεν υπάρχουν τελετουργίες με δογματικό χαρακτήρα, αλλά είναι υπενθύμιση στους πιστούς για ομαδική ή ατομική προσευχή. 
Με το άρθρο της «Νέο κρυφό σχολείο οι Εκκλησίες: Μυστικές Λειτουργίες 4-6 π.μ» στις 9/5/2020 κάνει λόγο για «ακτιβιστική δράση ιερέων» την περίοδο που απαγορεύονταν οι Εκκλησιαστικές Ακολουθίες, αφού σημειώνει στην εισαγωγή του άρθρου τα περί κρυπτοχριστιανών στην Τουρκία, γιατί όπως γίνεται κατανοητό εν πολλοίς στον Ελληνικό Τύπο δεν περνά κομμάτι αν δεν συγκριθεί με κάτι στην Τουρκία. 
Επιπλέον δεν γίνεται αναφορά σε Χριστιανισμό και Ορθοδοξία από ορισμένους αρθρογράφους, αν δεν υπάρξει σύγκριση με το Ισλάμ και πολύ περισσότερο περνά στα ψιλά γράμματα του Τύπου, αν δεν παραλληλιστεί με την Μειονότητα στην Δυτική Θράκη. Έχουμε φτάσει σε σημείο ορισμένες εφημερίδες του κέντρου ή ραδιόφωνα ή κανάλια στην τηλεόραση, να αναφέρονται σε κάποια δράση που έπρεπε να απαγορευτεί λόγω κορονοϊού και αντί να συζητηθεί ή μη η απαγόρευση, γράφουν ή συζητούν «επαΐοντες» για την μειονότητα της Δυτικής Θράκης και σημειώνουν, «ναι, αλλά το κάνει η μειονότητα»; 
Δεν ήθελα να αναφερθώ σε όλα αυτά που γράφονται ή λέγονται από μερίδα πολιτών «Ελληναράδων και Ορθοδόξων» που σε άλλους καιρούς δεν πατάνε στις Εκκλησίες ή και δεν γνωρίζουν που είναι η Θράκη ή και αγνοούν τα ζητήματα της Θράκης και τα θυμούνται μόνο αν «ενοχληθούν»! 
Πήρα λοιπόν έναυσμα από το παραπάνω άρθρο της εφημερίδας η οποία γράφει «αποκαλύπτουμε σήμερα τι συνέβη το Πάσχα σε χιλιάδες Ορθοδόξους Ναούς της επικράτειας». Και σε άλλο σημείο του άρθρου αναφέρεται σε «ακτιβιστές ιερείς και αθόρυβους ιερείς». 
Παρακάτω γράφει «οι οποίοι έδρασαν χωρίς δημοσιότητα. Συμφώνως προς απολύτως εξακριβωμένες πληροφορίες της ”Εστίας” κάτω από την μύτη της Κυβερνήσεως και των αρχών δεκάδες ναοί μέσα στο Άγιο Πάσχα άνοιγαν την ώρα που ο αρμόδιοι υπουργοί και οι αστυνομικές αρχές ευρίσκοντο στον τρίτο ύπνο… Οι εκκλησίες λειτούργησαν με γερμανικό νούμερο μέσα στο Πάσχα! Οι ιερείς λειτουργούσαν μυστικά κάθε βράδυ από τις 4 έως τις 6 τα χαράματα με ικανό εκκλησίασμα! Στην… παρανομία». Ενώ το δημοσίευμα κάνει λόγο «για τους πιστούς που πείσμωσαν από τις απαγορεύσεις και τα πρόστιμα και δεν πτοήθηκαν για το «κρυφό σχολείο των Εκκλησιών»! 
Συνεχίζοντας το άρθρο σημειώνεται ότι σε Ναό της Νότιας Ελλάδας «ιερέας κάλεσε τους πιστούς του να παρακολουθήσουν την λειτουργία έξω από την Εκκλησία και τα χαράματα να του στείλουν μήνυμα για να τους κοινωνήσει στα αυτοκίνητα τους μέσα με το δισκοπότηρο στο χέρι, την λαβίδα και την θεία κοινωνία και τους πλησίαζε, κατά τα γραφόμενα πάντα της εφημερίδας, μετά από συνθηματικό ανοιγόκλεισμα των φώτων των αυτοκινήτων και τους κοινωνούσε «πριβέ» μέσα στα αυτοκίνητα τους»! Και καταλήγει το άρθρο «Οι ιστορίες αυτές έρχονται να προστεθούν στις ιστορίες των ιερέων που έκρυβαν την Θεία Κοινωνία στις τσάντες με τα φρούτα»! 
Μετά από 40 χρόνια περίπου δημοσιογραφίας και αρθρογραφίας δεν έχω λόγια να σημειώσω σχετικά με το άρθρο το οποίο επαινεί τις πράξεις όλων αυτών των κληρικών, τους οποίους χαρακτηρίζει «ακτιβιστές» οι οποίοι εν μέσω πανδημίας μετέφεραν την Θεία Κοινωνία σαν φρούτο του μπαχτσέ στις τσάντες τους! Επί πλέον πήγαιναν στα αυτοκίνητα και κοινωνούσαν τους οδηγούς μετά από μηνύματα που έστελναν στον παπά; Και πού είχαν το δισκοπότηρο; Όταν η εφημερίδα επαινεί όλους αυτούς τους δήθεν κληρικούς οι οποίοι δεν φοβούνται έναντι του Θεού, μια και μεταφέρουν το «σώμα και το αίμα του Χριστού», ρίγη με συνεπαίρνουν για το ολίσθημα τους! 
Πού είναι το μυστήριο της θείας Εξομολόγησης, πού είναι «το έτι μεταδίδοται σοι..», πού είναι το τροπάριο «του δείπνου σου του μυστικού», τι έκανε ο αποκαλούμενος «ακτιβιστής» παπάς και τι έκανε ο οικείος Μητροπολίτης του και ακόμη δεν τον καθαίρεσε επειδή ενέπαιξε με την Θεία Κοινωνία; Τι θα γίνονταν αν από τα χέρια του «ακτιβιστή» έπεφτε ένα σπυρί από το σώμα του Χριστού στην γη; 
Πολλά θα μπορούσα να γράψω σαν άνθρωπος, που εκτός των άλλων, σπούδασε την επιστήμη της Θεολογίας και πολύ περισσότερα για το θέατρο των κληρικών εκείνων που όψιμα ανακάλυψαν ότι το πλήρωμα της ενορίας στους έπρεπε να «κοινωνήσει»! Μήπως γνωρίζουν όλοι αυτοί οι ανυπάκουοι και μακράν των κανόνων της Εκκλησιαστικής τάξης «δήθεν» ιερείς τι έκαναν; Όταν το συνειδητοποιήσουν ας δικαιολογηθούν μπροστά στο θυσιαστήριο. 
Όσο για την εφημερίδα η οποία προβάλει το γεγονός, ας μου επιτραπεί να σημειώσω ότι μετά από αρκετές δεκαετίες επαγγελματικής δημοσιογραφίας ανακαλύπτω εκ νέου την δημοσιογραφία και αρθρογραφία σε νέο ιδεολογικό πλαίσιο!

Ο ΠΑΤΡΩΝ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΥΠΟΚΛΙΝΕΤΑΙ ΣΤΟΝ "ΟΜΟΛΟΓΗΤΗ" ΝΙΚΟ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ο μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος διαβάζουμε πως συγχαίρει τον "αοιδό" Νίκο Οικονομόπουλο για τη δημόσια τοποθέτησή του σχετικά με τη Θεία Κοινωνία. 
Ο τραγουδιστής πριν από μερικές μέρες σε συνέντευξή του είχε πει χαρακτηριστικά: «Θα κοινωνούσα και μετά από ένα λεπρό». 
Σε δηλώσεις του στην έντυπη έκδοση της πατρινής εφημερίδας ΓΝΩΜΗΣ, ο Μητροπολίτης είπε για τον τραγουδιστή: «Ένα δικό μας παιδί, από την Κάτω Αχαΐα, ο Νίκος Οικονομόπουλος, ένας νεαρός καλλιτέχνης, έκανε μια πολύ ωραία δήλωση και τον συγχαίρω διότι από τα βάθη της ψυχής του ομολόγησε την πίστη του στον Θεό και βεβαίωσε ότι η Θεία Κοινωνία είναι ο ίδιος ο Χριστός. Με συγκίνησαν πολύ τα όσα είπε, ότι ακόμα και αν έβλεπε μπροστά του έναν λεπρό θα κοινωνούσε χωρίς να έχει κανένα πρόβλημα...». 
Φαίνεται πως περιποιεί ιδιαιτέρα ...τιμή στον Ιησού Χριστό ότι θα τον κοινωνήσει ο "αοιδός" Νίκος Οικονομοπόπουλος και ο μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος σπεύδει να τον συγχαρεί (sic) συγκινημένος! 
Σωστά! Γιατί ούτε ο μητροπολίτης ούτε ο Ν. Οικονομοπόπουλος έχουν ακούσει ποτέ το "¨Σιγησάτω πάσα σάρξ βροτεία..." ενώπιον του φρικτού μυστηρίου της Θ. Ευχαριστίας και έχουν την ανάγκη να κάνουν "δηλώσεις"! Πάντως μπράβο στον μητροπολίτη Χρυσόστομο που στηρίζει την Θ. Κοινωνία στην showbiz. 
Και επειδή η δήλωση Οικονομόπουλου κάνει τον γύρο του διαδικτύου, γιατί η Θ. Κοινωνία είναι πια στο νόμο της αγοράς και της ζήτησης, έβγαλε και ο Πατρών Χρυσόστομος το μυστήριο σεργιάνι...
Ελπίζουμε σύντομα να δούμε σε μια από τις "μεγαλειώδεις" συναυλίες που διοργανώνει η Μητρόπολη Πατρών τον "ομολογητή" Νίκο Οικονομόπουλο και τις κοριτσάρες του να άδουν ενώπιον του μητροπολίτου το ...ψυχωφελές άσμα "Βαλ' το τέρμα"!


Πέμπτη 14 Μαΐου 2020

Η ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΚΟΥΚΟΥΖΕΛΗ


Ο καθηγητής Βυζαντινής Μουσικής Άγγελος Μπέντης, με σπουδές στην Μουσικοθεραπεία, εκπόνησε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα εργασία με θέμα: "Λυκούργος Αγγελόπουλος και η Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία – Μορφολογικές, παλαιογραφικές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις στον ψαλμικό στίχο «Τότε λαλήσει πρὸς αὐτοὺς» σε ήχο πλ. δ΄, σε μελοποίηση Ι. Κουκουζέλη". 
Στο πλαίσιο του αφιερώματός μας για την επέτειο των έξι χρόνων από την εκδημία του Λυκούργου Αγγελόπουλου, παρουσιάζουμε στη συνέχεια ολόκληρη την εργασία αυτή, για την οποία έγραψε ο Άγγελος Μπέντης: 
"Πριν ξεκινήσω τη συγγραφή της εργασίας μου, πραγματοποίησα βιβλιογραφική έρευνα και διαπίστωσα ότι σχετικά με τον Λ. Αγγελόπουλο και την Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία έχουν γραφτεί μόνο κάποια αφιερώματα και κριτικές των συναυλιών τους σε εφημερίδες και περιοδικά. Επίσης δίνονται στοιχεία για την πορεία της ΕΛ.ΒΥ.Χ. και σε κύκλους συναυλιών και εμφανίσεών της, αλλά συνολικά η υπάρχουσα βιβλιογραφία είναι πολύ περιορισμένη. Καμία όμως επιστημονική μελέτη δεν έχει πραγματοποιηθεί μέχρι τώρα και έτσι θεώρησα ότι η παρούσα, εργασία συνιστά απόπειρα προσέγγισης ενός θέματος, που θα καλύψει το κενό αυτό τόσο στη βιβλιογραφία όσο και στην έρευνα. Ακόμη δεν έχει γίνει απ’ όσο γνωρίζω καμία μουσικολογική ανάλυση του ψαλμικού στίχου «Τότε λαλήσει πρὸς αὐτούς», σε ήχο πλ. δ΄ του Ι. Κουκουζέλη, όπου μέσα από την αντιπαραβολή των πηγών και τους σχολιασμούς που ακολουθούν, πιστεύω μπορεί κανείς να καταλήξει σε χρήσιμα και τεκμηριωμένα συμπεράσματα, είτε προέρχεται από το χώρο της Ψαλτικής τέχνης, είτε από τον κλάδο της Δυτικοευρωπαϊκής κλασσικής μουσικής.
Στο πρώτο κεφάλαιο αναλύεται συνολικά η διττή καλλιτεχνική παρουσία του Λ. Αγγελοπούλου ως σολίστ-ψάλτη και χοράρχη καθώς και το πολύπλευρο έργο του, διδακτικό και ερευνητικό. Με βάση τις ελάχιστες δημοσιευμένες πληροφορίες και το βιβλιογραφικό υλικό που παρεχωρήθη στον γράφοντα από τον Λ. Αγγελόπουλο, συντάσσεται η προσωπογραφία του βιογραφουμένου και καταγράφεται η πολυδιάστατη δράση του.
Στο δεύτερο κεφάλαιο προβάλλεται η δημιουργική πορεία, η καλλιτεχνική δραστηριότητα, το δισκογραφικό έργο και η συνολική παρουσία της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας στα καλλιτεχνικά δρώμενα σε παγκόσμιο επίπεδο. Από το 1977 -έτος ιδρύσεώς της- η ΕΛ.ΒΥ.Χ. μέσα από συνεχή συστηματική προσπάθεια και τεκμηριωμένες ερμηνευτικές προσεγγίσεις, κατάφερε να αποτελεί την πλέον αναγνωρισμένη από τον ευρύτερο μουσικό και επιστημονικό χώρο, βυζαντινή χορωδία στο παγκόσμιο στερέωμα.
Στο τρίτο κεφάλαιο σχολιάζονται η θεολογία, η ιστορία καθώς και το λειτουργικό πλαίσιο του ψαλμικού στίχου «Τότε λαλήσει πρὸς αὐτούς». Παράλληλα σκιαγραφείται ο βίος και το έργο του Αγίου Ιωάννη Κουκουζέλη, του κυριοτέρου εκπροσώπου της περιόδου της καλοφωνίας, ο οποίος συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση της ασματολογίας του Μ. Εσπερινού και στην οριοθέτηση του είδους των αναγραμματισμών.
Το τέταρτο κεφάλαιο περιλαμβάνει μουσικολογικές και παλαιογραφικές προσεγγίσεις στον ψαλμικό στίχο «Τότε λαλήσει πρὸς αὐτούς» σύμφωνα με δύο χειρόγραφα μεταβυζαντινής σημειογραφίας (όψιμης και εξηγητικής) και της εξήγησης του Χουρμουζίου Χαρτοφύλακος. Στο β΄ τόμο παρατίθεται η αντιπαραβολή των πηγών, επί των οποίων γίνεται η συγκριτική ανάλυση, ακολουθεί ο πίνακας των αναλύσεων (αρχιτεκτονική, μετρική, τροπική, συντακτική) και ο σχολιασμός αυτών, καθώς και η ερμηνευτική ανάλυση σύμφωνα με την ερμηνεία της ΕΛ.ΒΥ.Χ. Στο τελευταίο μέρος της εργασίας παρατίθενται τα γενικά συμπεράσματα και ακολουθεί το παράρτημα το οποίο περιλαμβάνει μουσικά χειρόγραφα μεσοβυζαντινής και εξηγητικής σημειογραφίας, χειρόγραφα μελοποιήσεων του Λ. Αγγελοπούλου και φωτογραφίες της ΕΛ.ΒΥ.Χ."
Η εργασία είναι αρχικά δημοσιευμένη εδώ



Ο Άγγελος Μπέντης γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη.
Ξεκίνησε τις μουσικές του σπουδές στη βυζαντινή εκκλησιαστική μουσική σε ηλικία 9 ετών στην Αλεξανδρούπολη με τον αείμνηστο Γεώργιο Σβυντρίδη, παππού του και πρωτοψάλτη της Ιεράς Μητροπόλεως Αλεξανδρουπόλεως. Παράλληλα στις τελευταίες τάξεις του δημοτικού ξεκίνησε τα θεωρητικά και της ευρωπαϊκής μουσικής.
Σε ηλικία 18 ετών έλαβε το δίπλωμα βυζαντινής μουσικής με βαθμό Άριστα παμψηφεί. Μετά από 3 μήνες εισήχθη στο τμήμα Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, στην κατεύθυνση βυζαντινής μουσικής.
Εκπόνησε την δίτομη πρωτοποριακή πτυχιακή του εργασία με τίτλο «Ο Λυκούργος Αγγελόπουλος και η Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία – Μορφολογικές, παλαιογραφικές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις στον ψαλμικό στίχο «Τότε λαλήσει πρὸς αὐτοὺς» σε ήχο πλ. δ΄, σε μελοποίηση Ι. Κουκουζέλη». Η παρουσίαση της εργασίας πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, παρουσία καθηγητών μουσικολογίας, μουσικολόγων, συνθετών, ιεροψαλτών, αλλά και του ίδιου του Άρχοντος Πρωτοψάλτου της Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως αειμνήστου Λυκούργου Αγγελόπουλου. Αποφοίτησε το 2011 από το τμήμα Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης και της κατευθύνσεως βυζαντινής μουσικής, με ειδίκευση: Ερμηνεία και εκτέλεση Ψαλτικής με βαθμό 9.73.
Μαθήτευσε δίπλα στον Αναπληρωτή Καθηγητή του τμήματος Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης και Αρχιμανδρίτη του Οικουμενικού Θρόνου, π. Νεκτάριο Πάρη, ενώ εντρύφησε βαθύτερα στο επιστημονικό πεδίο της βυζαντινής μουσικολογίας, δίπλα στην Καθηγήτρια του τμήματος μουσικών σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, Μαρία Αλεξάνδρου. Επίσης μαθήτευσε από το 2009 μέχρι το 2014 δίπλα στον Λυκούργο Αγγελόπουλο.
Ταυτόχρονα ήδη από τη σχολική του ηλικία, ήταν πολύ συχνές οι παρουσίες του για διδακτικούς σκοπούς στον Πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης, δίπλα στον τέως Άρχοντα Πρωτοψάλτη της Μ.τ.Χ.Ε. Λεωνίδα Αστέρη.
Το 2011 ξεκίνησε τις διετείς μεταπτυχιακές του σπουδές στο ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα SRH Hochschule, στην πόλη της Χαϊδελβέργης στη Γερμανία. Το 2013 αποφοιτά με τον μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών Master of Arts στον τομέα της Μουσικοθεραπείας. Έχει κάνει 2 πρακτικές ως μουσικοθεραπευτής σε ψυχιατρικές κλινικές και ενηλίκων και παιδιών και νέων στο Ludwigshafen της Γερμανίας. Έχει παρακολουθήσει μουσικολογικά συνέδρια και ημερίδες, ενώ υπήρξε μέλος της οργανωτικής επιτροπής της επιστημονικής διεθνούς διημερίδας «Αφιέρωμα στην Ευρωπαϊκή ημέρα για τη Μουσικοθεραπεία» του τμήματος Μουσικών σπουδών του ΑΠΘ.
Κατά τη Μεγάλη Εβδομάδα του 2010 εστάλη από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και έψαλλε στις Αναστάσιμες ακολουθίες στην Ελληνική Πρεσβεία της Άγκυρας. Το έτος 2011 διετέλεσε Λαμπαδάριος του Ι.Ν. Παναγίας Δεξιάς της Ι. Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης. Στη συνέχεια από το 2012 μέχρι το 2015 διετέλεσε Πρωτοψάλτης του Ι.Ν. Αγίου Γεωργίου Φραγκφούρτης της Ιεράς Μητροπόλεως Γερμανίας, όπου έψαλλε αρκετές φορές σε πανήγυρεις Ιερών Ναών, χοροστατούντος του Σεβ. Μητροπολίτου Γερμανίας κ. Αυγουστίνου.
Από τον Ιούλιο του 2016 μέχρι και σήμερα είναι ο Πρωτοψάλτης του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου της Ι. Μητροπόλεως Αλεξανδρουπόλεως. Έχει συμμετάσχει σε πολλά festivals και εκδηλώσεις στην Ελλάδα και με βυζαντινές χορωδίες και με ευρωπαϊκές πολυφωνικές χορωδίες.
Το 2011 τραγούδησε με τη χορωδία του Τμήματος Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης σε παρουσίαση έργων του Νίκου Σκαλκώτα, όπου την ορχήστρα διηύθυνε ο αείμνηστος Γεώργιος Χατζηνίκος. Επίσης έχει συμμετάσχει με διάφορα μουσικά σχήματα και σε πολλές εκδηλώσεις και στο εξωτερικό. Στη Κωνσταντινούπολη, στο Λονδίνο με τη Χορωδία «Άγιος Ιωάννης ο Κουκουζέλης», αλλά και σε εμφανίσεις της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας υπό τη διεύθυνση του Λυκούργου Αγγελόπουλου, στο Άαχεν της Γερμανίας, στο Αββαείο Notre-Dame de Saint Remy στο Rochefort (γαλλόφωνο Βέλγιο), αλλά και στο Κρεμνλίνο στη Μόσχα.
Συμμετείχε με το μουσικό σχήμα «Πολύτροπον» του Παναγιώτη Ανδριόπουλου στην παράσταση La Fiesta του γνωστού ισπανού χορευτή Flamenco και χορογράφου Israel Galvan στη Βαρκελώνη (2017) και στο Λουξεμβούργο (2018).
Κατά το ακαδημαϊκό έτος 2016-2017 εργάστηκε ως μουσικοθεραπευτής στο κέντρο δημιουργικής απασχόλησης για ΑμεΑ του Παιδικού Χωριού SOS Θράκης, ως δάσκαλος μουσικής προπαιδείας στον παιδικό σταθμό «Ο Άγιος Στυλιανός» του Νιαρχείου Εκκλησιαστικού Ιδρύματος της Ι. Μητροπόλεως Αλεξανδρουπόλεως, ενώ παράλληλα συνέστησε και διηύθυνε την Παιδική Χορωδία της Μητροπόλεως Αλεξανδρουπόλεως.
Ως καθηγητής βυζαντινής μουσικής εργάζεται στο μουσικό σχολείο Αλεξανδρούπολης, στο ωδείο «ΦΑΕΘΩΝ», ενώ έχει διδάξει και στο μουσικό σχολείο Αργολίδας. 

ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΗΜΕΡΑ

Artwork: Ιωάννης Πορφύριος - Καποδίστριας

Έξι χρόνια συμπληρώνονται την Δευτέρα 18 Μαΐου 2020, από την εκδημία του Λυκούργου Αγγελόπουλου, ιδρυτού και διευθυντού της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας, Άρχοντος Πρωτοψάλτου της Αγιωτάτης Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως και επί έτη Πρωτοψάλτη στον Ι. Ναό της Αγίας Ειρήνης (οδού Αιόλου). 
Με αφορμή αυτή την επέτειο, η Ιδιωτική Οδός προβαίνει αυτές τις μέρες σε σχετικές αναρτήσεις, με σπάνιο, εν πολλοίς, υλικό, που αφορά στη ζωή και το έργο του μακαριστού δασκάλου. 
Σήμερα δημοσιεύουμε ένα γενικό κείμενό του για την Βυζαντινή Μουσική και μία ανακοίνωσή του σε διεθνές συνέδριο στο Παλέρμο της Ιταλίας, στις 23 Μαΐου 1992. Το συνέδριο είχε ως γενικό θέμα: "Η μουσική στην Ελλάδα σήμερα" και ο Λυκούργος Αγγελόπουλος ανέπτυξε το θέμα: "Θεωρία και πρακτική της Βυζαντινής Μουσικής στη σημερινή Ελλάδα". 
Το γενικό κείμενο δημοσιεύτηκε στο 1ο τεύχος του τριμηνιαίου περιοδικού "Παράδοση", που άρχισε να εκδίδει το 1992 ο αείμνηστος Γιάννης Χατζηφώτης και η ανακοίνωση δημοσιεύτηκε σε τρεις συνέχειες στα επόμενα τεύχη (2-4).

Τετάρτη 13 Μαΐου 2020

Η ΠΑΤΡΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΙ ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΠΑΤΡΑ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Το βιβλίο του Νίκου Βατόπουλου «Όπου και να ταξιδέψω – Περπατώντας σε 24 πόλεις» (εκδ. Μεταίχμιο), είναι σίγουρα όχι μόνο ένας συναρπαστικός ταξιδιωτικός οδηγός υψηλής αισθητικής, αλλά και μια σύνοψη, θα έλεγα, του νεοελληνικού μας βίου, μέσα από τις ελληνικές πόλεις.
Το βιβλίο είναι πυκνό και δίνει αφορμή στον αναγνώστη για πραγματικό ψάξιμο παραπέρα, αναφορικά με την ιστορία και το σήμερα κάθε πόλης.
Οι πληροφορίες δίνονται με ποιητικό τρόπο  και δεν συνιστούν μια απλή παράθεση, έστω ενδιαφέρουσα.
Η οδοιπορία στα ελληνικές πόλεις είναι ψυχική υπόθεση κι όχι «ταξιδιωτική» εμπειρία.
Στέκομαι στο κείμενο για την γενέθλια πόλη μου, την Πάτρα, την οποία ο Ν. Βατόπουλος αναδεικνύει αριστοτεχνικά.
Πρώτα απ’ όλα η βιωματική εμπειρία, καθώς ο συγγραφέας έχει επισκεφθεί την Πάτρα ήδη ως έφηβος. Και κατόπιν, βέβαια, η ιστορική ματιά στη νεώτερη ιστορία της πόλης.
Άρα μιλάει για μια Πάτρα που δεν υπάρχει πια, την αστική πόλη, του εμπορίου και των νεοκλασικών, που είχαν στοιχειώσει την φαντασία του, την Πάτρα του Παναγιώτη Κανελλόπουλου και της γενιάς του, αυτή της Παναχαϊκής του Δαβουρλή, την μεταπολεμική Πάτρα των πολυκατοικιών και πάει …περπατώντας…
Και βέβαια στέκεται στο περίφημο θέατρο του Τσίλλερ και στο ιστορικό κέντρο της πόλης, αλλά ανηφορίζει και στην Άνω Πόλη και σεργιανίζει στα προσφυγικά «έναν κόσμο που ήταν ξένος», καθώς γράφει, «αλλά απροσδιόριστος οικείος και αγαπητός».
Ο Βατόπουλος θέλγεται από την αστική αρχιτεκτονική. Είναι το πάθος του και το φωνάζει. Μπορεί, όμως, να νιώσει και την ταπεινή αρχιτεκτονική των προσφυγικών της Πάτρας και να αισθανθεί τους ισχυρούς κραδασμούς της.
Η Πάτρα με την ιταλική αύρα, ως πύλη προς την Δύση, αλλά και η Πάτρα της προσφυγιάς, που θυμίζουν στον συγγραφέα «σελίδες από τον Βενέζη».
Ανακαλύπτει κι ο Βατόπουλος «τα σπίτια της σιωπής», που μας αποκάλυψε ο Κώστας Λογαράς το 1988, στο Διεθνές Φεστιβάλ Πάτρας του μεγάλου Πατρινού Θάνου Μικρούτσικου.
Δεν παραλείπει να μνημονεύσει τον Νίκο Μπακουνάκη και τον Ξενοφώντα Παπαευθυμίου, οι οποίοι όντως έχουν συμβάλλει στην ανάδειξη της «πατρινής μυθολογίας».
Αίφνης, θυμάμαι και το σχετικά πρόσφατο άρθρο (29-11-2019) του Νίκου Βατόπουλου στην Καθημερινή, με τίτλο «Η Πάτρα πριν από μισό αιώνα», που αναφέρεται στην πολύτιμη παρακαταθήκη του αρχιτέκτονα Μιχάλη Δωρή, με φωτογραφίες από την Πάτρα εκείνης της εποχής.
Ναι! Η Πάτρα του Νίκου Βατόπουλου είναι η δική μας Πάτρα. «Η Πάτρα των Αγγέλων», που θα ‘λεγε κι ο ποιητής Διονύσης Καρατζάς.

Τρίτη 12 Μαΐου 2020

Ο ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ ΤΟΥ ΤΑΣΟΥ ΛΙΓΝΑΔΗ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Ο Νίκος Γκάτσος απέδρασε στ’ άστρα σαν σήμερα, στις 12 Μαΐου 1992. Πριν 28 χρόνια...
Φυσικά είναι αεί παρών στη ζωή μας μέσα από την ποίησή του και για τους πολλούς μέσα από τους στίχους που έγραψε για τραγούδια – σταθμούς του νεοελληνικού μας βίου.
Πάντα τέτοια μέρα σκέπτομαι το βιβλίο – ευαγγέλιο που έγραψε για τον Γκάτσο ο αείμνηστος κράτιστος φιλόλογος, ιστορικός και κριτικός Τάσος Λιγνάδης (1926 -1989): «Διπλή επίσκεψη σε μια ηλικία και σ’ έναν ποιητή – Ένα βιβλίο για τον Νίκο Γκάτσο», εκδόσεις Γνώση, Αθήνα 1983.
Όποιος έχει διαβάσει ή μέλλει να διαβάσει την «Αμοργό» του Γκάτσου, θα πρέπει να διαβάσει και την «ξενάγηση» του Λιγνάδη στο σημαντικό αυτό ποίημα του 20ού αιώνα. Και τον συνακόλουθο σχολιασμό. Για να δει πώς ο Γκάτσος μετασχηματίζει τον απίθανο πλούτο της ελληνικής παράδοσης σε ένα μοντέρνο υπερρεαλιστικό ποίημα.
Ο Τάσος Λιγνάδης θεώρησε την «Αμοργό» ως «πρότυπο, υπόδειγμα, μοντέλο, το οποίο επετέλεσε κατά τρόπο ραγδαίο τον προορισμό του αμέσως από τη χρονιά που βγήκε».
Και έγραψε εύστοχα ο Λιγνάδης για την «Αμοργό»: "Ο τίτλος είναι αιγαιοπελαγίτικος. Δηλώνει μεταφορικά την ιθαγένεια ενός τοπίου, το οποίο κινηματογραφεί σε μια εκδοχή ονείρου η πλανητική ματιά του Ποιητή. Είναι ευνόητο φαντάζομαι ότι δεν πρέπει να ζητούμε γεωγραφία στην Αμοργό[Η λέξη από το ρήμα αμέργω, σημαίνει  εκείνο που στραγγίζει, που συνθλίβει, που αποστάζει]. Στο ποίημα αυτό η θάλασσα, τα δέντρα, τα βουνά, ο ουρανός, δεν είναι αντίτυπα γεωγραφικά ενός χώρου. Είναι στραγγιγμένα, αποσταγμένα τοπία ψυχής. Και η Αμοργός δεν είναι νησί. Είναι μια κατάσταση του πνεύματος" (σ. 91-92).
Ναι, είναι μια κατάσταση πνεύματος! Γι’ αυτό και ο Γκάτσος δεν πήγε ποτέ στην Αμοργό! Την έφερε μέσα του.


Γι’ αυτό ο Λιγνάδης λέει πάλι: «...αυτό το φαινομενικά φυσιοκρατικό ποίημα επαληθεύει τη θέση του Paul Eluard ότι «τα φαινόμενα της φύσης είναι φαινόμενα του πνεύματος συνάμα». Εκείνο που είναι πραγματικό στην Αμοργό είναι μόνο η ποίηση. Και κατά τον μυστικό λόγο του Novalis «η Ποίηση είναι το απολύτως πραγματικό».
Στο βιβλίο του για τον Γκάτσο ο Λιγνάδης αναφέρεται και σε άλλα έργα του ποιητή. Για παράδειγμα σχολιάζει «Το τραγούδι του παλιού καιρού» το οποίο ο Γκάτσος αφιερώνει στον Γιώργο Σεφέρη.
Όπως λέει ο Λιγνάδης "είναι ένα λυρικό αφιέρωμα στον Γιώργο Σεφέρη. Έχει διατυπωθεί σε έμμετρο λόγο με ομοιοκαταληξία. Γι’ αυτό και του “παλιού καιρού”, για να δηλώσει την παραδοσιακή μορφή του. Το περιεχόμενό του είναι σαφές, μιας και λειτουργεί μέσ’ από σήματα που προτιμούν να μιλήσουν με το ανακάλεσμα της σεφερικής μνήμης, χρησιμοποιώντας συνοψισμένα σύμβολα και όχι το αφηρημένο και το κρυπτικό της συνεκδοχικής μεταφοράς… Το ποίημα φτιάχνεται με υπαινιγμούς, αναφορές, μεταμφιέσεις, αναγνωρίσιμου σεφερικού υλικού…".
Επίσης, ο Λιγνάδης αναφέρεται και στο ποίημα του Γκάτσου «Ο ιππότης κι ο θάνατος» - που συνοδεύει την «Αμοργό» - το οποίο μελοποίησε ο Μάνος Χατζιδάκις και το ενέταξε στον σπουδαίο δίσκο του «Τα παράλογα».
Κι ακόμα έχει ένα κείμενο για το «Ελεγείο», ένα τραγούδι επιτύμβιο, που κλείνει την «Αμοργό» της έκδοσης του 1969, επίμετρο με κείμενο για τις μεταφράσεις του Νίκου Γκάτσου σπουδαίων θεατρικών έργων του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, μια προσωπική ανθολογία τραγουδιών, βιβλιογραφία και πολύτιμο ευρετήριο.
Νομίζω πως αυτό το βιβλίο του Λιγνάδη για τον Γκάτσο, συστηματικό μα όχι στυγνά ακαδημαϊκό, παραμένει αξεπέραστο μέχρι σήμερα.

Ο Τάσος Λιγνάδης 

Δευτέρα 11 Μαΐου 2020

Ο ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ ΤΩΝ ΛΟΓΟΚΡΙΜΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ ΣΤΟ ΚΑΣΕΛ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΙΑ

φωτογραφίες: Ιδιωτική Οδός

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Πριν τρία χρόνια...

Στην κεντρική πλατεία Friedrichsplatz στο Κάσελ της Γερμανίας, στήθηκε και δέσποζε ένας «Παρθενώνας» από απαγορευμένα βιβλία. Ένα συγκλονιστικό έργο το οποίο εμπνεύστηκε η καλλιτέχνις Μάρτα Μινουχίν από την Αργεντινή. 
Στο πλαίσιο της έκθεσης σύγχρονης τέχνης, Documenta14, που πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία της σε δύο πόλεις ταυτόχρονα, στο Κάσελ και την Αθήνα, η Μινουχίν παρουσίασε τον Παρθενώνα των Βιβλίων στο σημείο όπου στις 19 Μαΐου του 1933 ρίχτηκαν στην πυρά από τους Ναζί περίπου 2.000 βιβλία. Ένα έργο σύμβολο της αντίστασης στην απαγόρευση των κειμένων και τη δίωξη των συντακτών τους. Το σημείο όπου επιλέχθηκε να παρουσιαστεί ο Παρθενώνας βρίσκεται κοντά στο μουσείο Fridericianum, που το 1941 χρησιμοποιούνταν ως βιβλιοθήκη, την εποχή που ξέσπασε πυρκαγιά κατά τη διάρκεια βομβιστικής επίθεσης των Συμμάχων, με αποτέλεσμα να χαθεί για πάντα μια συλλογή περίπου 350.000 βιβλίων. 
Επισκέφθηκα τον Παρθενώνα των βιβλίων και αναβοώ: 
Τιμή και δόξα στην καλλιτέχνιδα για την έμπνευση και την υλοποίηση. 
Τιμή και δόξα στους Γερμανούς διοργανωτές για την όλη παραγωγή και την προβολή της Ελλάδος μέσα από αυτό το έργο, στα πέρατα του κόσμου. 
Στις 9 Σεπτεμβρίου 2017 άρχισε η «κατεδάφιση» του Παρθενώνα των Βιβλίων, ούτως ώστε τα κάποτε απαγορευμένα βιβλία να ξαναέρθουν στα χέρια του κοινού και να ξαναδιαβαστούν. 
Με αυτή την πράξη αναδιανομής η καλλιτέχνις θέλησε να εκφράσει το εφήμερο και μεταβατικό αυτού του αντι-μνημειώδους έργου τέχνης. 
Τέτοιες, πρωτοποριακές και άκρως συμβολικές πρωτοβουλίες θα πρέπει να αναλάβει η Επιτροπή 2021 για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση. 
Αλλιώς μας βλέπω να γιορτάζουμε με χορούς του βουνού και του κάμπου από χορευτικές ομάδες των Μητροπόλεων...


Κυριακή 10 Μαΐου 2020

"ΠΙΣΩ ΑΠ' ΤΙΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΕΣ" ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΜΕ ΤΗ ΝΑΝΑ ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ


Στην ταινία Αγάπη και Θύελλα (1961), σε σενάριο Νίκου Φώσκολου και σκηνοθεσία Σωκράτη Καψάσκη, μια δραματική - αισθηματική ταινία της εποχής, την μουσική έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις.
Στην ταινία έπαιζαν οι: Ξένια Καλογεροπούλου, Στέφανος Ληναίος, Μάρθα Βούρτση, Γιάννης Φέρτης, Λαυρέντης Διανέλλος, Σαπφώ Νοταρά, Θόδωρος Κατσαδράμης, κ. α.  
Η ταινία προβλήθηκε τη σαιζόν 1960-1961 και έκοψε 7.566 εισιτήρια. Ήρθε στην 51η θέση σε 58 ταινίες. 
Στην ταινία αυτή, λοιπόν, η Νάνα Μούσχουρη, - ερμηνεύτρια του Χατζιδάκι εκείνη την εποχή / με μια ...απρόβλεπτη εμφάνιση - τραγουδάει ένα από τα λιγότερο γνωστά τραγούδια του Μάνου, σε στίχους δικούς του.


Πίσω απ’ τις τριανταφυλλιές 
μου ήρθαν κάτι ακεφιές 
και σε θυμήθηκα αγόρι μου θλιμμένο 
ξενιτεμένο, μακριά σου μένω. 

Πίσω απ’ τις τριανταφυλλιές 
μου ήρθαν κάτι ακεφιές 
και σε θυμήθηκα στο χώμα ξαπλωμένο 
πουλί χαμένο και πληγωμένο.

Το τραγούδι κυκλοφορήθηκε σε δίσκο 45 στροφών το 1961, υπάρχει και στους δίσκους: “Mes Plus Belles Chansons Grecques” (Nανά Μούσχουρη, 1964), «Νανά Μούσχουρη» (1967) και (1994) και συμπεριλήφθηκε μετά στο CD: ΝΑΝΑ ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ - ΚΑΠΟΥ ΥΠΑΡΧΕΙ Η ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ.
Παραθέτουμε εδώ το σχετικό απόσπασμα από την ταινία, αλλά και το τραγούδι στην δισκογραφική του εκδοχή, πάντα με τη Νάνα Μούσχουρη.


Σάββατο 9 Μαΐου 2020

ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ: ΑΓΙΟΣ Ή ΔΙΚΤΑΤΟΡΑΣ;


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Ο Ιωάννης Καποδίστριας βρίσκεται δυναμικά στο προσκήνιο της Ελλάδας των τελευταίων χρόνων.
Είναι ο «άγιος» της πολιτικής, είναι ο κυβερνήτης που μετά από αυτόν το ...χάος, αλλά είναι και ο κυβερνήτης που είπε  ότι το Σύνταγμα στα χέρια των Ελλήνων «είναι σαν το ξυράφι στα χέρια μικρού παιδιού».
Πρόσφατο κείμενο του Αριστείδη Χατζή, καθηγητή Φιλοσοφίας και Θεωρίας Θεσμών και Δικαίου στο ΕΚΠΑ και μέλους της επιτροπής ΕΛΛΑΔΑ 2021, σχετικά με την ...σχετικοποίηση του Συντάγματος από τον Καποδίστρια, ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων από όσους θέλουν τον πρώτο κυβερνήτη της Ελλάδας οιονεί άγιο!
Ήδη από το 2013 ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Άνθιμος πρότεινε στην Ι. Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος την αγιοποίηση (ή αγιοκατάταξη, αν προτιμάτε) του Ιωάννη Καποδίστρια, αλλά η πρόταση παραπέμφθηκε στις καλένδες...
Αυτό δεν πτόησε πολλούς και διάφορους ...πατριώτες να προβάλλουν μετ’ επιτάσεως την «αγιότητα» του κυβερνήτη, ο οποίος πήρε και θέση σε μια σύγχρονη εικόνα της Παναγίας της «Πατριώτισσας». Αυτήν την εικόνα εγκατέστησε με τιμές και δόξες στο Πεντάγωνο, επί των ημερών του, ο Πάνος Καμμένος.


Οι φανατικοί υποστηρικτές του Καποδίστρια θεωρούν πως ο κυβερνήτης αποτελεί «γέφυρα μεταξύ Ελλάδας και Ρωσίας», αφού διετέλεσε υπουργός των Εξωτερικών της ομόδοξης χώρας. Μάλιστα έχουν επιστρατεύσει όλες τις σύγχρονες ρωσικές δυνάμεις (πολιτικές και εκκλησιαστικές), προκειμένου να προβληθεί η «αγιότητα» του κυβερνήτη από πολλές πλευρές.
Αυτοί οι ένθερμοι υποστηρικτές του Καποδίστρια ...διέρρηξαν τα ιμάτια τους στην ανάγνωση του κειμένου του καθηγητή Αριστείδη Χατζή, ο οποίος αμφισβητεί την ...δημοκρατικότητα του κυβερνήτη και στράφηκαν εναντίον και της Επιτροπής «Ελλάδα 2021», η οποία φιλοξένησε το κείμενο στη σελίδα της στο διαδίκτυο.
Προβλέπεται, λοιπόν, «εμφύλιος πόλεμος» με φόντο τον Καποδίστρια, αλλά και γενικότερα την γραμμή και το πνεύμα της «Ελλάδα 2021» για τους εορτασμούς των 200 χρόνων από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης. Το κυρίαρχο σύνθημα των ...αντιφρονούντων είναι ότι η Επιτροπή διέπεται από «εθνομηδενισμό»!
Η «αγιοποίηση» του Καποδίστρια είναι μια αστεία υπόθεση. Δεν του χρειάζεται το «φωτοστέφανο» του κυβερνήτη.
Από την άλλη, η όποια προσπάθεια αντικειμενικής, ας πούμε, προσέγγισης της περίπτωσής του, θέλει καθαρότητα και όχι ιδεοληψίες. Και φυσικά γνώση των εξαιρετικά δύσκολων συνθηκών κάτω από τις οποίες εργάστηκε ο Καποδίστριας, με αληθινό πάθος για την ανάσταση του Γένους.
Αλλά ο κυβερνήτης δεν θα πρέπει, επίσης, σε καμία περίπτωση να γίνεται σημαία των εν Ελλάδι φιλορώσων, οι οποίοι πιστεύουν ακόμα – φευ! - στη σωτηρία της Ελλάδας από το «ξανθό γένος».
Τα κάθε λογής περιττά και ιδεοληπτικά επιχρίσματα θα πρέπει να αφαιρεθούν από την «αγιογραφία» του Καποδίστρια.
Το 2021 συμπληρώνονται και 190 χρόνια από την στυγερή δολοφονία του κυβερνήτη (9 Οκτωβρίου 1831), οπότε είναι μία επιπλέον ευκαιρία για μια ουσιαστική επανανακάλυψη του, μακριά από ...προλήψεις και δεισιδαιμονίες...

DETE.GR: «Μπαϊράκι» π. Αναστάσιου Γκοτσόπουλου - Αποκαλεί αξιοθρήνητο τον Μητροπολίτη Πατρών Χρυσόστομο; (Βίντεο)

Παρασκευή 8 Μαΐου 2020

ΜΙΑ ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΒΥΧ ΥΠΟ ΤΟΝ ΛΥΚΟΥΡΓΟ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΥΠΤΟΘΗΚΗ



Δημοσιεύουμε σήμερα ένα βίντεο που επιμελήθηκε ο ηχολήπτης κ. Θέμης Ζαφειρόπουλος με μια συναυλία της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας υπό τη διεύθυνση του αειμνήστου ιδρυτού και διευθυντή της Λυκούργου Αγγελόπουλου στο πλαίσιο του θεσμού EΛΛΗΝΙΚΕΣ ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ, που οργάνωσε η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών το 2005. 
Καλλιτεχνικός Διευθυντής της ΚΟΑ και εμπνευστής του συγκεκριμένου θεσμού ήταν τότε ο μαέστρος Βύρων Φιδετζής. 
Η συναυλία, με μέλη από την έρευνα και την παράδοση, πραγματοποιήθηκε στην Εθνική Γλυπτοθήκη της Αθήνας στις 08.05.2005, δηλαδή ακριβώς πριν 15 χρόνια.


Το αναλυτικό πρόγραμμα της συναυλίας έχει ως εξής: 
- Eίσοδος: "Χριστός Ανέστη..." Ήχος πλάγιος του πρώτου. 
- Πρωτοχρονιάτικος ύμνος στην Αγία Τριάδα. Από τον πάπυρο της Οξυρύγχου του 3ου μ.χ. αιώνα, σε αρχαιοελληνική αλφαβητική σημειογραφία. Μεταγραφή Egert Poehlmanm.
- "Προσκυνούμεν τον σταυρόν σου..." "Adoramus crucem tuam..." Αντίφωνο Μ. Παρασκευής στο μέλος του Benevento με στιχολογία του ψαλμού 21, ελληνικά και λατινικά.
- "Τη υπερμάχω στρατηγώ..."
Το κοντάκιο του Ακαθίστου στη συλλαβική παραδοσιακή μελωδία του. Ήχος πλάγιος του τετάρτου. 
- "Χριστός Ανέστη..." μέλος αρχαίο. Ήχος πλάγιος του πρώτου.
- "Πάσχα ιερόν..." και "Αι μυροφόροι γυναίκες" Στιχηρά του Πάσχα. Ήχος πλάγιος του πρώτου. 
- "Αι αγγελικαί προπορεύεσθε δυνάμεις..."
Το αυτόμελο και τρία προσόμοια ποιήματα του Οσίου Ρωμανού του Μελωδού σε συλλαβικό μέλος. Το αυτόμελο επαναλαμβάνεται στο τέλος σε αργό ειρμολογικό μέλος. Ήχος πλάγιος του δευτέρου τετράφωνος. 
- "Αυγούστου μοναρχήσαντος επί της γης...". Δοξαστικό εσπερινού Χριστουγέννων, ποίημα της Κασσιανής, εξήγηση Σίμωνος Καρά. Ήχος δεύτερος.
- Το Θ' αναστάσιμο εξαποστειλάριο. Ποίημα του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου. Ήχος δεύτερος. 
- "Σιγησάτω πάσα σαρξ βροτεία..." Το αντί χερουβικού ψαλλόμενο στη Θ.Λειτουργία του Μ.Σαββάτου. Μέλος Ιακώβου Πρωτοψάλτου της Μ.τΧ.Ε. (+1800) 
- Η Θ' ωδή του Πάσχα. Με τα μεγαλυνάρια και επανάληψη του ειρμού στο αργό ειρμολογικό μέλος. Ποίημα του Οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού. Ήχος πρώτος. 
- Κράτημα (μέρος) του περιφήμου βυζαντινού μαϊστορος Ιωάννου Κουκουζέλη (13ος-14ος, αιώνας).

ΠΡΟΣΕΧΩΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑ ΤΩΝ ΣΟΥΛΤΑΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟ "ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ"


Από την αρχή της Ιδιωτικής Οδού, εδώ και κάμποσα χρόνια, είχαμε εστιάσει στο πολύ ιδιαίτερο μουσικοφιλολογικό είδος των Πολυχρονισμών στους Σουλτάνους, από Ρωμιούς συνθέτες, με μικρά σημειώματα εδώ κι εδώ.
Τώρα, εν όψει και της επετείου των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση του 1821, θα πραγματοποιήσουμε μια δημόσια εκδήλωση με το Καλλιτεχνικό Σύνολο ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ, με αυτό το θέμα.
Ο Δρ Αντώνιος Χατζόπουλος έχει δημοσιεύσει σχετική μελέτη, μέρος της οποίας έχουμε αναρτήσει στο ΦΩΣ ΦΑΝΑΡΙΟΥ. 
Στην δική μας εκδήλωση θα παρουσιαστεί όσο το δυνατόν περισσότερο και αντιπροσωπευτικότερο υλικό για το θέμα, το οποίο είναι μεγάλο, έχει, δηλαδή, όγκο.
Έχουμε κάνει, άλλωστε, κάτι ανάλογο στο πρόσφατο παρελθόν με τα Πολυχρόνια των Βασιλέων.
Δημοσιεύουμε στη συνέχεια ένα ηχητικό ντοκουμέντο, το οποίο παραχώρησε ο Σεβ. Μητροπολίτης Καλλιουπόλεως και Μαδύτου κ. Στέφανος στον κ. Αντώνιο Χατζόπουλο και εκείνος είχε την ευγενή καλοσύνη να μας το εμπιστευθεί για ανάρτηση.
Πρόκειται για ένα ηχητικό ντοκουμέντο του πρεσβ. Ιωάννη Γαλάνη (+1979), πατρός του αοιδίμου Μητροπολίτου Πέργης Ευαγγέλου, όπου ο π. Ιωάννης ψάλλει πολυχρονισμό του Σουλτάνου: 
"Τον Οσμανιδών το κλέος και την δόξαν των Σουλτάνων, πας αιών αρχαίος, νέος ύμνησε διά παιάνων. Όθεν έθνος, πάσα γλώσσα τον Θεόν υμνολογείτο, εν ωδαίς αναβοώσα ζήτω ο Σουλτάνος ζήτω, ζήτω ο Σουλτάνος ζήτω, ζήτω!".
Οι δύο φωτογραφίες του βίντεο είναι της οικογενείας του αειμνήστου π. Ιωάννη Γαλάνη.

 

Πέμπτη 7 Μαΐου 2020

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ: "ΔΕΝ ΑΝΕΧΟΜΑΙ ΤΙΣ ΑΝΟΡΘΟΓΡΑΦΙΕΣ"


Toυ Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Στην εποχή της πανδημίας του κορωνοϊού και της αναγκαστικής τηλεκπαίδευσης, μια ποιητική εικόνα αλλοτινών εποχών, που παρήλθαν ανεπιστρεπτί...
“Και στις μαθήτριες, πρέπει να προσθέσω, τις όμορφες, που κάθε μεσημέρι ξεχύνονται στους δρόμους με τις ριγωτές ποδιές και τα λευκά κορδελλάκια στα μαλλιά τους (κουτές, που βιάζονται να τα πετάξουν) βάζοντας κάποτε κατά μέρος την αισθησιακή καθαρή χαρά που μούδιναν, δεν μπορούσα να μη βλέπω τις μεθαυριανές γυναίκες και ν' αναλογίζομαι το λόγο του Σολωμού για το γλυκοβύζαστο γάλα της αντρείας και της λευτεριάς”.
Αυτά έγραφε πριν εξήντα δύο χρόνια (1955) ο Οδυσσέας Ελύτης στον φίλο του φιλόλογο και ποιητή Λευτέρη Αλεξίου, αποτυπώνοντας σε μερικές επιστολές του την γοητεία που άσκησε πάνω του η Κρήτη εκείνης της εποχής (η σχετική αλληλογραφία δημοσιεύθηκε στη Ν. Εστία, Μάϊος 2002. Επιμέλεια: Μάρθα Αποσκίτη).
Μεταξύ των πολλών άλλων εικόνων που έκαναν εντύπωση στον Ελύτη από την καθημερινή ζωή της μεγαλονήσου – όπου βλέπει “τη συνέχιση της παράδοσης που συντήρησε και κράτησε ζωντανή την Ελλάδα μαζί και παράλληλα με τ' άρματα και τις τέχνες” - ξεχωριστή θέση κατέχει και η θέα των όμορφων μαθητριών που ξεχύνονται στους δρόμους με τις ριγωτές ποδιές και τα λευκά κορδελλάκια στα μαλλιά τους. Μια εικόνα που δεν βλέπει πια κανείς παρά μόνο στις ταινίες και τις φωτογραφίες εκείνου του καιρού. Εικόνα μιας πραγματικότητας, που, όμως, στα μάτια του ποιητή προσλάμβανε άλλες διαστάσεις. “Τα μάτια μου δεν έφθασαν να δουν καμμιά μισητή πεζότητα”, λέει ο Ελύτης στο ίδιο γράμμα του, περιγράφοντας τις εικόνες της καθημερινότητας στην Κρήτη.
Μια καθημερινότητα χωρίς πεζότητα. Αυτό είναι το ζητούμενο για τον ποιητή. Και οι μαθήτριες με τις ποδιές και τα κορδελλάκια, υπηρετούν – χωρίς να το γνωρίζουν διόλου – αυτή την πραγματικά ποιητική ζωή που προτρέχει της καθημερινής. Γι' αυτό ο ποιητής χαρακτηρίζει “κουτές” τις μαθήτριες, που βιάζονται να πετάξουν τα λευκά κορδελλάκια απ' τα μαλλιά τους! Θεωρώντας, προφανώς, τα κορδελλάκια ένα στοιχείο που θα διατηρήσει τη φωτιά του μύθου της νεότητας...
Μιας νεότητας που για τον ποιητή είναι -
Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ
Με τον άσπρο γιακά και την κορδέλα
(Το φωτόδεντρο και η δέκατη τέταρτη ομορφιά)


Μιας νεότητας που δεν προβαίνει στην κατάργηση της αθωότητας, στο ξεθώριασμα της ποιητικής εικόνας των μαθητριών, που παρά την συντηρητική (για την εποχή μας) εμφάνισή τους, γεμίζουν με “αισθησιακή καθαρή χαρά” τον ποιητή και ταυτόχρονα τον ανάγουν στο μέλλον. Τις αναλογίζεται ''μεθαυριανές γυναίκες'', που θα υπηρετήσουν την ανδρεία και τη λευτεριά, καθώς θα βυζάξουν τα παιδιά τους μ'αυτό το “γλυκοβύζαστο γάλα”. Γιατί λέει ο ποιητής: “αντρεία και λευτεριά, μην το ξεχνάτε, θα χρειαστούμε περισσότερο στην ειρήνη παρά στους πολέμους, στην κοινωνική ζωή και στον έρωτα....”.
Οι ριγωτές ποδιές και τ' άσπρα κορδελλάκια σήμερα, θα προκαλούσαν – το ολιγότερο – χλευαστικό γέλωτα. Τι δουλειά έχει η ομοιομορφία στην πολυπόθητη πολυμορφία του καιρού μας; Γιατί να μην απαλλαγούμε, επιτέλους, από την “τάξη” που με τον σχολαστικισμό της συνθλίβει τη ζωή μας; Κι έτσι καταργείται η μαθητική περιβολή και μαζί της μια ποιητική εικόνα. Μετά την παρέλευση ετών πάλι και πάλι καταφεύγω στον Ελύτη:

Ώστε λες δίκιο θα 'χε ο Υπερίων που μιλούσε
“γι' άλλες μνήμες ευγενέστερων καιρών” και προσέθετε
“μας υπολείπεται πολλή και ωραία δουλειά
όσο ν' αγρεύσωμε το μεγαλείο”.
(Το φωτόδεντρο και η δέκατη τέταρτη ομορφιά)

Δεν πρόκειται για νοσταλγία ή φτηνή συναισθηματολογία, αλλά για μια πραγματικότητα που απεργάζεται την αποϊέρωση παιδείας και ζωής. Μια διαστροφή που αλλοιώνει το νόημα των λέξεων και των εννοιών, των εικόνων των ποιητικών. Γιατί το σχολείο είναι μια σύνθεση “εικόνων” που καλλιεργούν ή ευνουχίζουν - δυστυχώς συμβαίνει κι αυτό στους καιρούς μας - την ευαισθησία.
Η σπουδή στην δυναμική της ευαισθησίας δεν προϋποθέτει μόνο την πολυμάθεια ή την υποταγή σε κώδικες συμπεριφοράς. Έχει σχέση με την Αλήθεια, που αφορά στην ψυχική περιουσία, δηλ. στην ψυχική σχοινοβασία που οδηγεί στην όντως Παιδεία, την οποία οι όχι ενήμεροι των ιερών αγνοούν. Αυτό, λοιπόν, που ονομάζουμε “σχολική διαδικασία” είναι στην ουσία μια ποιητική συν-ουσία. Κι όταν μιλάμε, ας πούμε, ευφυία, θα πρέπει να εννοούμε μια εξαιρετικά οξυμένη ευαισθησία. Κι όταν προσβλέπουμε σε μιάν αληθινή παιδεία, θα πρέπει να έχουμε υπ' όψιν μας τον λόγο του ποιητή της Ιδιωτικής Οδού: “Η αλήθεια μόνον έναντι θανάτου δίδεται” (Τα ελεγεία της Οξώπετρας). Δεν έχουμε, δηλαδή, άλλη επιλογή από την ακατάπαυστη σπουδή που νοηματοδοτεί τον θάνατο και τη ζωή. Για να την ψαύσουμε μάς είναι απαραίτητη η “άλλη γλώσσα” του ποιητή:
"Η πολυαιώνια παρουσία του Ελληνισμού πάνω στα δώθε ή εκείθε του Αιγαίου χώματα έφτασε να καθιερώσει μιαν ορθογραφία, όπου το κάθε ωμέγα, το κάθε ύψιλον, η κάθε οξεία, η κάθε υπογεγραμμένη, δεν είναι παρά ένας κολπίσκος, μια κατωφέρεια, μια κάθετη βράχου πάνω σε μια καμπύλη πρύμνας πλεούμενου, κυματιστοί αμπελώνες, υπέρθυρα εκκλησιών, ασπράκια ή κοκκινάκια, εδώ ή εκεί, από περιστεριώνες και γλάστρες με γεράνια. Είναι μια γλώσσα με πολύ αυστηρή γραμματική, που την έφκιασε μόνος του ο λαός, από την εποχή που δεν πήγαινε ακόμα σχολείο. Και την τήρησε με θρησκευτική προσήλωση και αντοχή αξιοθαύμαστη, μέσα στις πιο δυσμενείς εκατονταετίες. Ώσπου ήρθαμ' εμείς, με τα διπλώματα και τους νόμους, να τον βοηθήσουμε. Και σχεδόν τον αφανίσαμε. Δεν αναφέρομαι σε καμιά χαμένη γραφικότητα. Απλώς, δεν ανέχομαι τις ανορθογραφίες" (Ελύτης, Τα δημόσια και τα ιδιωτικά).

Τετάρτη 6 Μαΐου 2020

Η "ΟΡΕΣΤΕΙΑ" ΤΟΥ ΙΑΝΝΗ ΞΕΝΑΚΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΠΡΙΝ ΔΕΚΑ ΧΡΟΝΙΑ (ΦΩΤΟ ΚΑΙ ΒΙΝΤΕΟ)


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

«Ύμνος στη Δημοκρατία» χαρακτηρίστηκε η παρουσίαση της Ορέστειας στην Κωνσταντινούπολη από τα ΜΜΕ της Τουρκίας.
Η εμβληματική Ορέστεια του Αισχύλου κατά Ιάννη Ξενάκη θυμόμαστε πως παρουσιάστηκε πριν 10 χρόνια (21-6-2010) στην Αγία Ειρήνη της Κωνσταντινουπόλεως, στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Μουσικής της Πόλης και του θεσμού Πόλη - Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2010. 
Η συναυλία πραγματοποιήθηκε παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου και πλήθους κόσμου που κατέκλυσε τον ιστορικό χώρο.
Το απαιτητικό έργο του Ξενάκη που ερμήνευσαν ο βαρύτονος Σπύρος Σακκάς, χορωδίες και ορχηστρικό σύνολο υπό τον μαέστρο Γκιουρέρ Αϊκάλ, κατέκτησε το κοινό και απέδειξε, θα λέγαμε, την διαχρονικότητά του.

Η Παγκόσμια Ημέρα της Μουσικής γιορτάστηκε τότε στην Πόλη μ' ένα έργο ελληνικό, αλλά και οικουμενικό ταυτόχρονα, καθώς η Ορέστεια του έλληνα µουσικού, αρχιτέκτονα, µαθηµατικού, διανοητή και φιλοσόφου είναι ένα έργο που θεωρείται από τα σηµαντικότερα για τη µουσική του 20ού αιώνα και για την πρωτοπορία όσον αφορά τη µουσική αλλά και την εν γένει αντίληψη για το αρχαίο δράµα. 
Το μουσικό έργο με υπότιτλο «Σουίτα Ιάννη Ξενάκη» γράφτηκε από τον συνθέτη το 1965-67, έπειτα από πρόσκληση του Αλέξη Σολωμού για την παράστασή του στην πόλη Υψηλάντη των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής. Στη σημερινή του μορφή το έργο ακολουθεί μία ιδιαίτερη προσέγγιση, με το λιμπρέτο να αποτελείται από επιλογές του συνθέτη συγκεκριμένων στίχων από το αρχαίο κείμενο του Αισχύλου, ενώ από το 1987 και έπειτα προστέθηκαν οι σολιστικοί ρόλοι της Κασσάνδρας και της Θεάς Αθηνάς γραμμένοι ειδικά για τον βαρύτονο Σπύρο Σακκά, ο οποίος τους ερμηνεύει μέχρι σήμερα.
Η Ορέστεια του Ξενάκη ένωσε στην Πόλη έλληνες και τούρκους µουσικούς, σε µια σύµπραξη της µεικτής (τουρκικής) πανεπιστηµιακής χορωδίας Μimar µε την 25µελή του Δήµου Αθηναίων, υπό τον Σταμάτη Μπερή, µιας χορωδίας µε παιδιά από το Ζωγράφειο της Πόλης αλλά και τούρκους µαθητές δηµοτικού και γυµνασίου, της Φιλαρµονικής Ορχήστρας Βorusan της Κωνσταντινούπολης, υπό τον σπουδαίο μαέστρο και δραστήριο στην Αµερική Γκιουρέρ Αϊκάλ και µε σολίστ στα κρουστά τον Ισπανό Μιγκέλ Μπερνάτ και φυσικά τον Σπύρο Σακκά. 
Ήταν µια παραγωγή του Κέντρου Φωνητικών Τεχνών, του οποίου Καλλιτεχνικός διευθυντής είναι ο Σπύρος Σακκάς, σε συµπαραγωγή µε το Διεθνές Φεστιβάλ Κωνσταντινούπολης (ΙΚSV), υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισµού και Τουρισµού.
«Τέτοια έργα οφείλουν να γίνονται πάλι και πάλι όσο οφείλει και η ζωή να ξαναγεννιέται διαρκώς! Ο Ξενάκης δεν δέχεται τον άνθρωπο βουτηγμένο μέσα στη σύγχρονη ανοησία…» έχει πει ο Σπύρος Σακκάς, 35 χρόνια συνεργάτης του Ιάννη Ξενάκη,  φίλος και πρώτος ερµηνευτής πολλών σολιστικών έργων του. 







φωτό: Νικόλαος Μαγγίνας και Ιδιωτική Οδός
Related Posts with Thumbnails