Γιάννης Ιωαννίδης (1930-2026): Μαέστρος, διανοούμενος, παιδαγωγός, με το πάθος της ελληνικότητας

Δημήτρης Α. Βασιλάκης* 

Στις 2 Ιανουαρίου έφυγε από τη ζωή μια σημαίνουσα μορφή της μουσικής και των ελληνικών γραμμάτων, ο Γιάννης Ιωαννίδης. Μία ημέρα πριν από την επέτειο 115 ετών από τον θάνατο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, η πνευματική ατμόσφαιρα των έργων τους μπορεί να ήταν εντελώς διαφορετική, ωστόσο αμφότεροι αποτελούν κορυφώσεις του νεοελληνικού πολιτισμού. Ο Γιάννης Ιωαννίδης (1930-2026), ο οποίος ουδεμία σχέση είχε με τον συνώνυμο «Ξανθό» του ελληνικού μπάσκετ (ο οποίος πέθανε το 2023), αποτελούσε ένα mutatis mutandis συνδυασμό μεταφερμένο στα ελληνικά δεδομένα δύο κολοφώνων της μουσικής του 20ού αιώνα: με τον Χέρμπερτ φον Κάραγιαν τον συνέδεαν η αυστηρότητα, η αναζήτηση της τελειότητας, καθώς και το απόλυτο δόσιμο στη (λεγόμενη) σοβαρή μουσική, μαζί με τις φιλοσοφικές ενατενίσεις και τον λιτό τρόπο βίου. 

Με τον Λέοναρντ Μπερνστάιν (διάδοχο του Δημήτρη Μητρόπουλου στη Φιλαρμονική Ορχήστρα της Νέας Υόρκης) μοιραζόταν τον κοσμοπολιτισμό και την πολύπλευρη προσωπικότητα (συνθέτης, πιανίστας, μαέστρος, ερευνητής, χαρισματικός ομιλητής, παιδαγωγός και συγγραφέας). O Γιάννης Ιωαννίδης γεννήθηκε και πέθανε στην Αθήνα, σπούδασε μουσική μεταξύ άλλων στο Ωδείο Αθηνών και στη Μουσική Ακαδημία της Βιέννης. Εργάσθηκε ως μαέστρος και καθηγητής Θεωρητικών και Σύνθεσης τόσο στην πατρίδα της πιανίστριας συζύγου του (Νίλιαν Πέρεζ-Ιωαννίδου), Βενεζουέλα, η οποία σήμερα βιώνει πολιτικές αναταράξεις, ενώ ο μουσικός θεσμός της, El Sistema αριθμεί αισίως 50 χρόνια ζωής, όσο και στην Ελλάδα. 

Μεταξύ άλλων, χρημάτισε διευθυντής της ΚΟΑ (Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών) από το 1983 έως το 1989, έχοντας προηγουμένως θητεύσει ως διευθυντής του Μουσικού Τμήματος (της Πανεπιστημιακής Λέσχης) του ΕΚΠΑ (Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών). Υπήρξε διευθυντής και δίδαξε σε πολλά αθηναϊκά ωδεία, όπως και στο τότε νεότευκτο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του ΕΚΠΑ, καταλήγοντας να ιδρύσει το 1993 το δικό του Ωδείο και Πολιτιστικό Οργανισμό με την επωνυμία «Μουσική Εταιρία (sic) Αθηνών». 

Ο Γιάννης Ιωαννίδης υπήρξε μια ιδιαίτερη και προικισμένη προσωπικότητα με έντονη αίσθηση της ιστορικής και παιδαγωγικής ευθύνης που χαρακτηρίζει έναν καλλιτέχνη και διανοούμενο. Σχεδόν το σύνολο του συγγραφικού έργου του, και τμήμα των ηχογραφήσεων έργων τόσο δικών του όσο και άλλων κλασικών ή σύγχρονων συνθετών με ερμηνευτή τον ίδιο ή συνεργάτες του, θησαυρίζονται στον ιστότοπο της Μουσικής Εταιρίας του (https://athensmusicsociety.com). 

Ηταν επίσης δάσκαλος αναρίθμητων μουσικών εκτελεστών, μαέστρων, συνθετών, και συνεργάσθηκε συναυλιακά με πλειάδα μουσικών. Παρ’ όλα αυτά, το έργο του, τόσο το συνθετικό όσο και το θεωρητικό-αισθητικό, δεν έχει λάβει την αναγνώριση που του αξίζει. Πρόσφατα ολοκληρώθηκε το έτος 2025, το οποίο ήταν αφιερωμένο στα 100 χρόνια από τη γέννηση του διδύμου Θεοδωράκη – Χατζιδάκι. 

Με τις προσωπικότητες αυτές ο Ιωαννίδης μοιραζόταν το πάθος για την καλλιτεχνική-μουσική καλλιέργεια του λαού και την έκφραση της ελληνικότητας. Ωστόσο, η αισθητική οδός του ήταν αντιδιαμετρική, γι’ αυτό και ο Ιωαννίδης τούς άσκησε δριμεία κριτική, κυρίως στην αισθητική του Θεοδωράκη, τον οποίο ο Ιωαννίδης γνώριζε από τα μαθητικά του χρόνια στο Ωδείο Αθηνών. 

Στα τέλη του 2025 έφυγε από τη ζωή και ο Διονύσης Σαββόπουλος, με την πολιτεία και τον λαό επάξια να αποτίουν φόρο τιμής στον μεγάλο καλλιτέχνη. Και με αυτόν τον καλλιτέχνη ο Ιωαννίδης ένιωθε δυστυχώς πως δεν υπήρχαν γέφυρες, αν και ο προβληματισμός του Σαββόπουλου για τη γλώσσα (βλ. https://antifono.gr/τὰ-ἑλληνικὰ-ὡς-τραγούδι/) έρχεται αναπάντεχα κοντά στις αναλύσεις του Ιωαννίδη για τη γλώσσα. 

Τέλος, το παρόν έτος συμπληρώνεται η επέτειος 50 ετών από τον τραγικό θάνατο του Γιάννη Χρήστου (8 Ιανουαρίου 1926-1970), φίλου του Γ. Ιωαννίδη, (όπως ήταν άλλωστε και ο πάλαι ποτέ συμμαθητής του, ακαδημαϊκός και φιλόσοφος Ευάγγελος Μουτσόπουλος, 1930-2021), αν και ο σύγχρονος μουσουργός τον οποίο ο Ιωαννίδης θαύμαζε όσο κανέναν άλλον ήταν ο Ιάννης Ξενάκης (1922-2001). Ο Ερμής Θεοδωράκης, διακεκριμένος πιανίστας και ερμηνευτής των πιανιστικών έργων του Ξενάκη, υπήρξε μαθητής του Ιωαννίδη. 

Είναι κρίμα το γεγονός ότι ενώ οι προαναφερόμενοι αποβιώσαντες καλλιτέχνες τυγχάνουν επάξιας αναγνώρισης (αν και όχι ισόποσης – αυτό είναι ένα άλλο θέμα), ο Ιωαννίδης παραμένει κάπως παραγκωνισμένος και λησμονημένος, τόσο από την πλευρά της ερμηνείας έργων του όσο και από τη θεωρητική ενασχόληση με το έργο του. 

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι ο Ιωαννίδης δεν είχε τις μονομέρειες, τις ελλείψεις και τα ελαττώματά του. Προσωπικά είχα την καλή τύχη να υπάρξω μαθητής του (στο πιάνο και στη σύνθεση) για αρκετά χρόνια. Οταν επρόκειτο σε σχετικά νεαρή ηλικία να δώσω ένα ρεσιτάλ πιάνου (ο Ιωαννίδης με το χαρακτηριστικό χιούμορ του αποκαλούσε αυτού του είδους τις συναυλίες ως «ρεζιλιτάλ»), προκειμένου να μου απαλύνει το άγχος μου, είπε (σε παράφραση) το εξής: «Δημήτρη, δεν θα κριθείς για τα λάθη που θα κάνεις στη συναυλία σου, αλλά για τα όσα θετικά στοιχεία θα αναδείξει η ερμηνεία σου». Δάσκαλε, θα σε θυμόμαστε πάντοτε για τις πολυάριθμες αρετές σου. Ας ευχηθούμε οι επόμενες γενιές να έχουν την ευκαιρία να τις γνωρίσουν. 

* Ο κ. Δημήτρης Α. Βασιλάκης είναι επίκουρος καθηγητής Φιλοσοφίας της Υστερης Αρχαιότητας και των Μέσων Χρόνων στο Τμήμα Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Η Καθημερινή

Το «Αληθώς» του Βανάτου Ζακύνθου τίμησε την Ημέρα της Γυναίκας [video-photos]

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, το Μορφωτικό Κέντρο Λόγου και Τέχνης «Αληθώς» της Ενορίας Βανάτου Ζακύνθου πραγματοποίησε, το βράδυ της Κυριακής 8 Μαρτίου 2026, στον Ναό της Παναγούλας Βανάτου, μια ξεχωριστή πολιτιστική εκδήλωση αφιερωμένη στη γυναικεία παρουσία, όπως αυτή αναδεικνύεται τόσο στη λογοτεχνία όσο και στην εκκλησιαστική παράδοση.

    

Κεντρικός άξονας της βραδιάς υπήρξε το θέμα «Η γυναίκα στη ζωή και το έργο του Γρηγορίου Ξενοπούλου – Βιωματική σχέση και συγγραφική έμπνευση», το οποίο ανέπτυξε με επιστημονική τεκμηρίωση και γλαφυρότητα η αρχαιολόγος και διευθύντρια του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων κ. Κατερίνα Δεμέτη. Μέσα από την εισήγησή της φωτίστηκαν ουσιώδεις πτυχές της προσωπικότητας και της δημιουργικής πορείας του μεγάλου Ζακυνθινού λογοτέχνη, ιδίως ως προς τη βιωματική του σχέση με τη γυναικεία παρουσία, η οποία συχνά μεταπλάστηκε σε δημιουργική έμπνευση και λογοτεχνική αποτύπωση στο έργο του. 

Στο δεύτερο μέρος της εκδήλωσης το βλέμμα μεταφέρθηκε από τη λογοτεχνική πρόσληψη της γυναίκας στην κορυφαία μορφή της χριστιανικής πίστης, την Υπεραγία Θεοτόκο. Η εκκλησιαστική χορωδία «Θ. Κουρκουμέλης – Κοθρής», υπό την διεύθυνση του μαέστρου κ. Παναγιώτη Π. Μαρίνου, απέδωσε εκλεκτούς ύμνους προς την Παναγία κατά το ζακύνθιο ύφος της ψαλτικής, δημιουργώντας ατμόσφαιρα κατανύξεως και υψηλής αισθητικής, η οποία συνέδεσε οργανικά την εκκλησιαστική μουσική παράδοση του τόπου με το θεματικό περιεχόμενο της βραδιάς. 

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε το καταληκτικό μέρος της εκδήλωσης, κατά το οποίο πραγματοποιήθηκε η απονομή των Βραβείων «Αληθώς». Στην εκδήλωση παρέστη ο Σεβ. Μητροπολίτης Ζακύνθου κ. Διονύσιος Δ΄, ο οποίος προέβη προσωπικά στις απονομές, τιμώντας πρόσωπα που με συνέπεια και διάρκεια υπηρετούν τον πολιτισμό της Ζακύνθου και έχουν συνδέσει την παρουσία τους με τις δράσεις του «Αληθώς». 

Το σκεπτικό των βραβεύσεων παρουσίασε ο υπεύθυνος του «Αληθώς», Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου π. Παναγιώτης Καποδίστριας, ο οποίος αναφέρθηκε διεξοδικά στη διαχρονική προσφορά των τιμωμένων. Όπως υπογραμμίστηκε, η τιμητική διάκριση προς την κ. Κατερίνα Δεμέτη αποτελεί αναγνώριση της επιστημονικής της πορείας και της πολύτιμης συμβολής της στην ανάδειξη της πνευματικής και ιστορικής κληρονομιάς της Ζακύνθου, ιδίως μέσα από το έργο της στο Μουσείο Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, αλλά και για τη συνεπή συμμετοχή της επί σειρά ετών στις εκδηλώσεις του «Αληθώς», τις οποίες έχει πλουτίσει με λόγο επιστημονικά τεκμηριωμένο και πολιτισμικά ουσιαστικό. 

Αντίστοιχα, η βράβευση του μαέστρου κ. Παναγιώτη Π. Μαρίνου και της εκκλησιαστικής χορωδίας «Θ. Κουρκουμέλης – Κοθρής» πραγματοποιήθηκε ως ελάχιστη ένδειξη ευγνωμοσύνης για την πολυετή και ουσιαστική παρουσία τους στα πολιτιστικά και εκκλησιαστικά δρώμενα της Ζακύνθου. Η χορωδία, με τη συστηματική καλλιέργεια του ζακυνθίου ύφους της ψαλτικής και με τη σταθερή συμμετοχή της επί δεκαέξι συναπτά έτη στις εκδηλώσεις του «Αληθώς», έχει συμβάλει ουσιαστικά στη διατήρηση και ανάδειξη μιας πολύτιμης πτυχής της τοπικής εκκλησιαστικής μουσικής παράδοσης. 

Μετά τις απονομές, ο Μητροπολίτης Ζακύνθου κ. Διονύσιος Δ΄ συνεχάρη θερμά τόσο τους τιμωμένους όσο και τον π. Παναγιώτη Καποδίστρια για την διαρκή και δημιουργική συμβολή του στο πολιτισμικό γίγνεσθαι της Ζακύνθου και της Ιεράς Μητροπόλεως, υπογραμμίζοντας τη σημασία πρωτοβουλιών που καλλιεργούν τη σύνδεση της εκκλησιαστικής ζωής με την πνευματική και καλλιτεχνική δημιουργία.

Την εκδήλωση τίμησε πλήθος ανθρώπων των γραμμάτων και των τεχνών της Ζακύνθου, οι οποίοι παρακολούθησαν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον το πρόγραμμα της βραδιάς και εξέφραζαν τον ενθουσιασμό τους τόσο για το περιεχόμενο της εκδήλωσης όσο και για την επιλογή των βραβευθέντων, επειδή διακρίθηκαν πρόσωπα με αποδεδειγμένη προσφορά στον πολιτισμό και την πνευματική ζωή του τόπου.

Στο πλαίσιο της ίδιας εκδήλωσης ανακοινώθηκε και μια ακόμη σημαντική πρωτοβουλία του «Αληθώς». Ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας γνωστοποίησε ότι την παραμονή της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στις 14 Αυγούστου 2026, θα πραγματοποιηθεί νέα τελετή απονομής Βραβείων «Αληθώς», κατά την οποία θα τιμηθούν τρεις προσωπικότητες της σύγχρονης Ζακύνθου που έχουν αναλωθεί στην ιστορική έρευνα, στη λογοτεχνία, στην πνευματική δημιουργία και στην καλλιτεχνική έκφραση, ενώ παράλληλα έχουν σταθερά στηρίξει τις πολιτισμικές πρωτοβουλίες του Μορφωτικού Κέντρου. 

Όπως ανακοινώθηκε, τα βραβεία εκείνης της βραδιάς θα απονεμηθούν στους κ.κ. Ιωάννη Δεμέτη, Διονύση Σέρρα και Νίκο Μπιάζη-Σεντή, ως ένδειξη αναγνώρισης της μακρόχρονης προσφοράς τους στο πνευματικό και πολιτισμικό γίγνεσθαι της Ζακύνθου. Η ανακοίνωση έγινε δεκτή με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και θερμά σχόλια από το κοινό, το οποίο υποδέχθηκε με ικανοποίηση την προοπτική τιμητικής διάκρισης προσωπικοτήτων που έχουν συμβάλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση της σύγχρονης πολιτιστικής φυσιογνωμίας του νησιού. 

Η βραδιά ολοκληρώθηκε μέσα σε κλίμα συγκίνησης και πνευματικής ευφροσύνης, επιβεβαιώνοντας για μία ακόμη φορά τον σταθερό ρόλο του «Αληθώς» ως ενεργού πυρήνα πολιτισμού, λόγου και εκκλησιαστικής ευαισθησίας στη Ζάκυνθο.

"ΧΑΛΙΝΟΥΣ ΑΠΟΠΤΥΣΑΣ..." - ΙΔΙΟΜΕΛΟ Β' ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΝΗΣΤΕΙΩΝ ΜΕ ΤΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΠΑΤΡΩΝ ΝΙΚΟΔΗΜΟ

Xαλινούς αποπτύσας ηχ πλ δ'. B' Kυριακής Nηστειών Eσπέρας 

Ψάλλει ο Μητροπολίτης Νικόδημος Βαλληνδράς (1915-2008)

Από τη σειρά "Μνημεία Εκκλησιαστικής Μουσικής" που επιμελήθηκε και εξέδωσε ο Μανόλης Κ. Χατζηγιακουμής (Κέντρον Ερευνών και Εκδόσεων, Σώμα Τρίτο - Δοξαστικά Ιακώβου Πρωτοψάλτου, cd 24). 

Ο Μανόλης Χατζηγιακουμής σημειώνει για την ερμηνεία του μακαριστού Μητροπολίτου Πατρών Νικοδήμου: 

"H ερμηνεία του μητροπολίτη Νικοδήμου Βαλληνδρά στα Ιδιόμελα της Μ. Τεσσαρακοστής του Ιακώβου είναι εξαιρετικά έντεχνη και ιδιότεχνη. Πέρα από τον σταθερό και στιβαρό χρόνο και ρυθμό, την πεποικιλμένη εκφορά, τη συνεκτική διατύπωση των μουσικών γραμμών και φράσεων, πρέπει κυρίως να τονισθεί το εξαγγελτικό και επίσημο ύφος, ιδιοπρόσωπο και επιβλητικό, η εξπρεσιονιστική διαγραφή αισθημάτων και διανοημάτων, γενικότερα η προφορά και το ήθος, τα οποία παραπέμπουν περισσότερο προς τον πατριαρχικό τρόπο ψαλμώδησης αντίστοιχων μελών. Τα Ιδιόμελα του Ιακώβου, όπως ψάλλονται εδώ από τον μητροπολίτη Νικόδημο Βαλληνδρά, αποτελούν ένα συνάλληλο, και παράλληλο, άκουσμα, το οποίο αναδεικνύει, εξίσου έξοχα, τον ιστορικό και παλαιότροπο χαρακτήρα των τόσο ειδικών και όντως εκκλησιαστικών αυτών μελών. Πολύ περισσότερο που στον ευρύτερο ψαλτικό χώρο έχουν επικρατήσει να ψάλλονται τα νεωτερικά, και συντομότερα, Ιδιόμελα του Πέτρου Πελοποννησίου. Από την άποψη αυτή, η εκτέλεση και ερμηνεία των Ιδιομέλων του Ιακώβου αποτελεί ήδη μιαν ιστορική ψαλτική κατάθεση".

 

Η ΕΠΕΤΕΙΑΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΩΔΕΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΪΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ

Πειραϊκός Σύνδεσμος

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 1η Μαρτίου 2026 η επετειακή Ημερίδα του Ωδείου Πειραιώς του Πειραϊκού Συνδέσμου, στην ανακαινισμένη Αίθουσα Εκδηλώσεων «Βαρώνου Κίμωνος Ράλλη» του Πειραϊκού Συνδέσμου, στο πλαίσιο των Επετειακών Εκδηλώσεων για τα 132 χρόνια αδιάλειπτης λειτουργίας του. 

Στην Ημερίδα παρέστησαν μεταξύ άλλων η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας και Βουλευτής Α’ Πειραιά Δόμνα Μιχαηλίδου, ο Δήμαρχος Πειραιά Γιάννης Μώραλης, ο εκπρόσωπος του Σεβασμιώτατου Μητροπολίτη Πειραιώς και Φαλήρου κ. Σεραφείμ, Πρωτοπρεσβύτερος του Ιερού Ναού Αγίου Σπυρίδωνος Πειραιά π. Βασίλειος Πόπης, ο Βουλευτής της «Πλεύσης Ελευθερίας» και Α΄ Αντιπρόεδρος & Υπευθ. Τομέα Θεάτρου του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών Σπύρος Μπιμπίλας, ο Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Πειραιά Ηλίας Κλάππας, ο Αντιδήμαρχος Προγραμματισμού και Βιώσιμης Ανάπτυξης Δημήτρης Καρύδης, ο Δημοτικός Σύμβουλος Πειραιά Χρήστος Φωτιάδης και πολλοί άλλοι. Η Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Ωδείου Πειραιώς, Ρενέ Νικολάου, υπήρξε η εμπνεύστρια της Ημερίδας και μερίμνησε για τη διοργάνωση και επιμέλειά της. 

Κατά την έναρξη της Ημερίδας ο Πρόεδρος του Πειραϊκού Συνδέσμου Ευάγγελος Καρλάφτης, απηύθυνε χαιρετισμό και καλωσόρισε όλους τους παρευρισκόμενους στην ανακαινισμένη πλέον αίθουσα εκδηλώσεων «Βαρώνου Κίμωνος Ράλλη». Ο ίδιος, ως ένδειξη εκτίμησης προσέφερε σε όλους τους συμμετέχοντες της Ημερίδας, το επετειακό βιβλίο που έχει εκδώσει ο Πειραϊκός Σύνδεσμος, για τα 130 χρόνια συνεχούς λειτουργίας και προσφοράς του στις τέχνες και τον πολιτισμό. Ιδιαίτερα, επέδωσε τιμητική πλακέτα στον κο Ιωάννη Μαλαφή, ο οποίος ανήκει στο Εργαστηριακό - Διδακτικό Προσωπικό του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, για την πολύτιμη προσφορά του στο Ωδείο Πειραιώς του Πειραϊκού Συνδέσμου. 

Εκλεκτοί ομιλητές από τον κόσμο της Μουσικής, ανέπτυξαν εισηγήσεις για τις εξέχουσες προσωπικότητες που σφράγισαν την ιστορική πορεία του Ωδείου Πειραιώς. Συγκεκριμένα: 

- Η Ειρήνη Νικολάου – Συνθέτις & Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Ωδείου Πειραιώς, αναφέρθηκε στην ιστορία του Ωδείου από την ίδρυσή του το 1894 έως σήμερα. 

- Η Μαγδαληνή Καλοπανά – Διδάκτωρ, Μουσικολόγος, Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό ΕΚΠΑ μίλησε για τους Γεώργιο Αξιώτη, Γεώργιο Λαμπελέτ και Μενέλαο Παλλάντιο. 

- Η Στεφανία Μεράκου – Μουσικολόγος, τέως Διευθύντρια Μουσικής Βιβλιοθήκης «Λίλιαν Βουδούρη» του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής» μίλησε για τον Φιλοκτήτη Οικονομίδη. 

- Ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος – Μουσικός, Θεολόγος μίλησε για τον Γεώργιο Σκλάβο. 

- Ο Θωμάς Ταμβάκος – Μουσικογράφος, μουσικός ερευνητής, μουσικοκριτικός, συγγραφέας μίλησε για τον Μάριο Βάρβογλη. 

- Ο Χρήστος Ηλ. Κολοβός – Διδάκτωρ, Διευθυντής Ορχήστρας, Ερευνητής μίλησε για τη Λούλα Μαύτα, τον Κωνσταντίνο Κυδωνιάτη, τον Ιωσήφ ντε Μπουστίντουι και τον Σπύρο Φαραντάτο. 

- Ο Αθανάσιος Παϊβανάς – Καθηγητής Μαθηματικών & Βυζαντινής Μουσικής μίλησε για τον Γεώργιο Μαλαφή. 

- Ο Νίκος Σουκαράς – Καθηγητής Κιθάρας μίλησε για τον Ανδρέα Καρμπόνε. 

- Η Κατερίνα Μόμτζου – Καθηγήτρια Πιάνου μίλησε για τη Μαργαρίτα Μπούρα, τον Γεώργιο Μάνεση και τον Ελευθέριο Παπασταύρου. 

- Η Ερμίλα Φραγκουλίδου – Καθηγήτρια Πιάνου μίλησε για τη Μέμα Ειρηναίου και τη Θάλεια Μοίρα. Τις ομιλίες συντόνιζε η Συνθέτις, Μουσικολόγος και Μουσικοτεχνολόγος Ελένη Σκάρκου. 

Το απόγευμα της ίδιας ημέρας πραγματοποιήθηκε Εργαστήριο Σύνθεσης, στο οποίο ανέπτυξαν εισηγήσεις: 

- Ο Γιώργος Χατζημιχελάκης – Συνθέτης, Διδάκτωρ Μουσικολογίας, 

- Ο Βασίλης Κίτσος – Συνθέτης, Μουσικολόγος, Πιανίστας, 

- Ο Στέφανος Δορμπαράκης – Καθηγητής στο Κανονάκι, 

- Ο Όθωνας Μπικάκης – Καθηγητής Κρητικής Λύρας, 

- Η Κατερίνα Μητροπούλου – Καθηγήτρια Παραδοσιακών Κρουστών. 

Στο Εργαστήριο αναλύθηκαν οι τεχνικές, οι ιδιαιτερότητες και οι εκφραστικές δυνατότητες των οργάνων, παρέχοντας ουσιαστική γνώση στους συμμετέχοντες και στους νέους δημιουργούς. 

Η Ημερίδα συνδιοργανώθηκε με την Ένωση Ελλήνων Μουσουργών και υποστηρίχθηκε από το blod.gr, την ηλεκτρονική βιβλιοθήκη διαλέξεων του Ιδρύματος Μποδοσάκη. 

Το Κανάλι 1 του Πειραιά (90,4 FM) κάλυψε δημοσιογραφικά την εκδήλωση, λαμβάνοντας συνεντεύξεις και καταγράφοντας πλάνα. 

Το Ωδείο Πειραιώς του Πειραϊκού Συνδέσμου, επί 132 συναπτά έτη, παραμένει θεματοφύλακας της μουσικής παιδείας και της πολιτιστικής συνέχειας της πόλεως, υπηρετώντας με συνέπεια και υψηλό αίσθημα ευθύνης την καλλιτεχνική δημιουργία.

Η ΙΔΑΝΙΚΗ ΡΩΣΙΑ ΒΑΣΙΖΕΤΑΙ ΣΤΟ "ΟΡΘΟΔΟΞΟ" ΙΡΑΝ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Τα θερμά συλλυπητήρια του Πατριάρχη Μόσχας Κυρίλλου για τον θάνατο του θρησκευτικού ηγέτη του Ιράν Αγιατολάχ Χαμενεϊ, δεν μας εκπλήσσουν. Απλώς μας θυμίζουν με έμφαση την πραγματικότητα. 

Η ιδανική Ρωσία, η οποία βασίζεται στις «παραδοσιακές αξίες», είναι το ορθόδοξο Ιράν. Σε αυτό το παράδειγμα, ο αρχηγός του κράτους δεν είναι απλώς ένας διαχειριστής, αλλά ένας αγιατολάχ που ερμηνεύει τα πάντα, ενώ η εκκλησία ενεργεί ως αναμεταδότης. 

«Κάποτε, όταν ο πρόεδρός μας Βλαντιμίρ Πούτιν ρωτήθηκε από δημοσιογράφους για τη στάση της Ορθοδοξίας απέναντι στον Καθολικισμό και το Ισλάμ, απάντησε ότι είμαστε πιο κοντά στο Ισλάμ, αυτό πιστεύω και εγώ», είχε παραδεχθεί παλαιότερα ο προκαθήμενος της Εκκλησίας της Ρωσίας στη διάρκεια μιας επισκέψεώς του στο Καζάν, την πρωτεύουσα του Ταταρστάν. «Τόσο το Ισλάμ όσο και η Ορθοδοξία», εξήγησε ο πατριάρχης, «ανήκουν στην ίδια ανατολική ομάδα. Άλλωστε, στις άμεσες προτεραιότητες του διαλόγου της Εκκλησίας της Ρωσίας με το Ισλάμ το Ιράν κατέχει την πρώτη θέση.

Υπάρχει σημαντική …προϊστορία. Ενδεικτικά μνημονεύουμε: 

Η Ι’ συνεδρίαση της Κοινής Ρωσο-Ιρανικής Επιτροπής Διαλόγου «Ορθόδοξος Χριστιανισμός - Ισλάμ» με θέμα «Ο διαθρησκειακός διάλογος και η συνεργασία ως εργαλεία σταθερής και δίκαιης ειρήνης» πραγματοποιήθηκε στις 26–27 Σεπτεμβρίου 2016 στη Μόσχα. Συμπρόεδροι της συνεδριάσεως διατέλεσαν ο Μητροπολίτης Καζάν και Ταταρστάν Θεοφάνης και Δρ. Αμπουζάρ Αιμπραζίμ Τοκραμάν, Πρόεδρος του Οργανισμού Πολιτισμού και Ισλαμικών Σχέσεων. 

Στο κοινό ανακοινωθέν διαβάζουμε, μεταξύ άλλων: 

«Τα μέλη των συμβουλεύσεων καταδίκασαν την επιβολή των κοσμικών κανόνων και προτύπων συμπεριφοράς, τους οποίους είναι αδύνατο να τους δεχθούν οι οπαδοί της παραδοσιακής ηθικής. Τα μέλη των αντιπροσωπειών υπογράμμισαν ότι κάθε προσπάθεια οικοδομήσεως μιας ειρηνικής και δίκαιης κοινότητας χωρίς θρησκεία είναι καταδικασμένη σε αποτυχία. Τα σημερινά κρισιακά φαινόμενα στη Δύση οφείλονται ακριβώς στην μυωπική επιδίωξη των πολιτικών παραγόντων να εκκοσμικεύσουν την κοινωνία. Μία τέτοια στάση δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από οπαδούς των παραδοσιακών θρησκειών και αναποφεύκτως οδηγεί στην ένταση και τις συγκρούσεις. Τα μέρη εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για τη συνέχιση του διαλόγου μεταξύ της Ρωσικής Εκκλησίας και της μουσουλμανικής κοινότητας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Έκριναν σπουδαία τα επιτεύγματα της Επιτροπής της τελευταίας εικοσιετίας καθώς και την προσφορά της στην εδραίωση φιλίας μετξαύ των λαών της Ρωσίας και του Ιράν. Οι μέτοχοι εξήραν τον κορυφαίο ρόλο του Αγιωτάτου Πατριάρχη Μόσχας και Πασών των Ρωσσιών κ.κ. Κυρίλλου και του Μοχάμμαντ αλί Τασχίρι στη συγκρότηση της Κοινής Επιτροπής προ εικοσαετίας. Το επίκαιρον του διαλόγου επιβεβαιώνεται από το ευρύ φάσμα των υπό συζήτηση θεμάτων και το αμείωτο αμοιβαίο ενδιαφέρον των μερών». 

Με τα μέλη εκείνης της Ι’ συνεδριάσεως της Κοινής Ρωσο-Ιρανικής Επιτροπής Διαλόγου «Ορθοδοξία - Ισλάμ», δεν παρέλειψε να συναντηθεί στις 26 Σεπτεμβρίου 2016 ο Μόσχας Κύριλλος, ο οποίος εξήρε το έργο της Κοινής Ρωσο-Ιρανικής Επιτροπής Διαλόγου «Ορθοδοξία - Ισλάμ», το οποίο δαπίστωσε τη σύγκλιση θέσεων επί πολλών προβλημάτων της σύγχρονης εποχής: 

«Χαίρομαι που η πρωτοβουλία, την οποία αναλάβαμε από κοινού, αγαπητέ αδελφέ Taskhiri, είχε τόσο αγαθά αποτελέσματα. Η συγκροτηθείσα ομάδα εργασίας επί διαλόγου της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ρωσίας με τους Ιρανούς μουσουλμάνου απέδειξε ότι ο διαθρησκειακός διάλογος είναι εκείνος, ο οποίος βοηθά στην καλύτερη κατανόηση των λαών μεταξύ τους και στην επίτευξη ομοφωνίας επί πολύ σημαντικών προβλημάτων της σύγχρονης εποχής. Κρίνω σπουδαίο ότι στα πλαίσια της Επιτροπής μας από κοινού αντιμετωπίσαμε και εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις του επιθετικού θύραθεν κόσμου, οι οποίες στοχεύουν ακόμη και στις ηθικές αρχές των θρησκειών μας. Βασιζόμενοι στις διδασκαλίες πίστεών μας επί εικοσαετία ανταλλάξαμε σκέψεις σχετικά με καίρια προβλήματα του σύγχρονου κόσμου». 

Ο Μόσχας Κύριλλος όταν δέχθηκε τον Πρέσβη του Ιράν στη Ρωσία, Καζέμ Τζαλάλι, στην Πατριαρχική Κατοικία στη Μονή Ντανίλοφ (Απρίλιος 2022). καλωσορίζοντας τον προσκεκλημένο, τόνισε ότι έχουν αναπτυχθεί καλές σχέσεις μεταξύ των λαών της Ρωσίας και του Ιράν, οι οποίες αναπτύσσονται ιδιαίτερα ενεργά τις τελευταίες δεκαετίες. Ο Πατριάρχης Μόσχας μοιράστηκε τις αναμνήσεις του από την επίσκεψή του στο Ιράν το 1995: «Τότε είχα την ευκαιρία να επισκεφθώ την Τεχεράνη και άλλα μέρη και να γνωρίσω την πνευματική ζωή του λαού σας. Αυτό μου ξύπνησε ακόμη περισσότερο μια αίσθηση συμπάθειας για τον λαό σας, τον πολιτισμό και την ιστορία σας». 

Ο συνασπισμός Ρωσικής Εκκλησίας και Ιράν εναντίον της «διεφθαρμένης Δύσης», μας αποκαλύπτει ότι η «ηθική» και η «παράδοση», μπορεί να λειτουργήσουν ως ενωτικά στοιχεία για τον «ιερό πόλεμο». Η ορθοδοξο-ισλαμική σαρία πρέπει να επιβληθεί. Και ο Μόσχας Κύριλλος, ως αληθινός αγιατολάχ, πρωτοστατεί!

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΤΟΥ ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΟΥ "ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ" ΣΤΟΝ ΔΙΟΝΥΣΙΟ ΣΟΛΩΜΟ ΣΤΟ BLOD.GR

Το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος), παρουσίασε την εκδήλωση με τίτλο: «Ύμνος Παθητικός για τον Διονύσιο Σολωμό», την Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου 2026, στην Αίθουσα Διδασκαλίας της Μουσικής Βιβλιοθήκης του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής», στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. 

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, που είναι η 9η Φεβρουαρίου, ημέρα μνήμης του μεγάλου ποιητή Διονυσίου Σολωμού. Η Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας καθιερώθηκε το 2017 από το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών και επικυρώθηκε από την UNESCO το 2025, με σκοπό την ανάδειξη της διαχρονικής συμβολής της ελληνικής γλώσσας στον παγκόσμιο πολιτισμό. 

Την εκδήλωση στήριξε και κάλυψε το @blod.gr, η ηλεκτρονική βιβλιοθήκη διαλέξεων του Ιδρύματος Μποδοσάκη.

Το σχετικό βίντεο ΕΔΩ

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΗ ΣΤΟΝ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΔΙΟΝΥΣΗ ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟ ΣΤΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ

Στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 190 χρόνια από την ίδρυση της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας (1836-2026), το Α’ και το Β’ Αρσάκειο Λύκειο Ψυχικού συνδιοργανώνουν συναυλία αφιερωμένη στους μεγάλους Έλληνες συνθέτες Μίκη Θεοδωράκη και Διονύση Σαββόπουλο, με τίτλο «Όταν τα τραγούδια συνομιλούν». 

Η συναυλία θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 6 Μαρτίου 2026, στις 7 μ.μ., στο Θέατρο των Αρσακείων Ψυχικού. 

Η εκδήλωση περιλαμβάνει τραγούδια και κείμενα των δύο σημαντικών Ελλήνων, που έχουν σχέση κυρίως με την «πολιτική» και την «ερωτική» διάσταση στο όλο έργο τους. 

Ερμηνεύουν: Η Πέγκυ Ζήνα, η Δάφνη Πανουργιά και η χορωδία του Σχολείου σε διδασκαλία της μουσικού Μαρικίτας Μιχαλοπούλου. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι και οι δύο ερμηνεύτριες είχαν συνεργαστεί στενά με τον Μίκη Θεοδωράκη σε διάφορες περιόδους, ενώ το ρεπερτόριο τους περιλαμβάνει και τραγούδια του Διονύση Σαββόπουλου. 

Τα Αρσάκεια Σχολεία έχουν πραγματοποιήσει στο παρελθόν πολλές αφιερωματικές εκδηλώσεις στον Μίκη Θεοδωράκη και τον Διονύση Σαββόπουλο, οι οποίοι τίμησαν τα Σχολεία με την αυτοπρόσωπη συμμετοχή τους. 

Με την εκδήλωση της 6ης Μαρτίου η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία τιμά τους δύο συνθέτες μετά θάνατον, αναδεικνύοντας την μυστική, μουσική τους συνομιλία. 

Όπως, άλλωστε, είχε πει ο Διονύσης Σαββόπουλος για τον Μίκη Θεοδωράκη «το ελληνικό τραγούδι μάς έδωσε μεγάλες στιγμές αλλά ο Μίκης μάς έδωσε κάτι που μόνο αυτός το έδωσε: Πώς να μην χάσουμε τον άλλον.» 

Ο Πρόεδρος της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, Καθηγητής Γεώργιος Μπαμπινιώτης, έχει γράψει για τον Μίκη Θεοδωράκη: «Η μουσική του και τα τραγούδια του είναι κατόρθωμα και καμάρι τού νεότερου ελληνικού μουσικού πολιτισμού μας και πρέπει να ακούγονται διαρκώς και να προβάλλονται με κάθε ευκαιρία». 

Η εκδήλωση στοιχείται στο πνεύμα του Διονύση Σαββόπουλου, ο οποίος, σε συνέντευξη του στον μαθητή των Αρσακείων Σχολείων Άγη Καράμπελα, προέτρεψε το νέο της εποχής μας: «Να ακούει τραγούδια γενικά, να τα ευχαριστιέται, να μαθαίνει να τα λέει. Ν’ ακούει και τα ελληνικά, να μάθει και λίγη μουσική και να ακολουθήσει το δρόμο της καρδιάς του».

Η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό. 

"Η ΑΝΟΙΞΗ" ΤΟΥ ΠΛΑΤΕΡΟ (ΒΙΝΤΕΟ)

"Η Άνοιξη". 

Απόσπασμα από την παράσταση "Ο Πλατέρο κι εγώ" που πραγματοποιήθηκε στον "πολυχώρο Πόλις" στο Ν. Ηράκλειο την Κυριακή 16 Μαρτίου 2025. 

Κείμενο: J.R. Jimenez 

Μουσική: M.C.Tedesco 

Αφήγηση: Δάφνη Πανουργιά 

Κιθάρα: Αλεξάνδρα Χριστοδήμου 

Βίντεο: Κωστής Παπαδόπουλος 

Η απόδοση στα ελληνικά βασίστηκε στο πρωτότυπο κείμενο του J.R.Jimenez και στις μεταφράσεις των: Κλεοπάτρας Ελαιοτριβιάρη και Ιουλίας Ιατρίδη.

Robert Schumann: «Συμφωνία της Άνοιξης» με τον Δημήτρη Μητρόπουλο

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Επί τη εισόδω στο έαρ τι άλλο να ακούσουμε παρά μία από τις πιο γνωστές και όμορφες συνθέσεις του συμφωνικού ρεπερτορίου, τη Συμφωνία αρ.1 σε σι ύφεση μείζονα, έργο 283 του Robert Schumann (1810-1856), την επονομαζόμενη «Συμφωνία της Άνοιξης». 

Η Συμφωνία, η οποία πρωτοπαρουσιάστηκε στη Λειψία στις 31 Μαρτίου του 1841 με μαέστρο τον Felix Mendelssohn, σχεδιάστηκε σε μια έκρηξη τεσσάρων ημερών και ολοκληρώθηκε μέσα σε ένα μήνα. Η συμφωνία ξεχειλίζει από μια χαρούμενη εγρήγορση, ένα ευτυχισμένο αίσθημα ζωής που σπανίως χαλαρώνει και γενικά ολόκληρο το έργο διατρέχει μια ευφρόσυνη ενέργεια. Τον υπότιτλο «Συμφωνία της Άνοιξης» τον έδωσε ο ίδιος ο Σούμαν. 

Εικάζεται πως ένας στίχος από ποίημα του A. Bottger “Im Tale zeiht der Frühling auf” («Στην κοιλάδα απλώνεται η άνοιξη») αποτέλεσε το έναυσμα για τη μοτιβική φανφάρα της αρχής. 

Για το πρώτο μέρος ο Σούμαν έγραψε: «Θα ήθελα η πρώτη είσοδος της τρομπέτας να ηχεί σαν να έρχεται από ψηλά, σαν ένα κάλεσμα αφύπνισης. Στην πορεία, θα ήθελα η μουσική να απηχεί το πρασίνισμα της φύσης, ίσως και το πέταγμα μιας πεταλούδας στον αέρα, και στο Allegro να δείχνει πως ο,τιδήποτε σχετίζεται με την άνοιξη έρχεται στη ζωή». Ο Σούμαν δεν ήθελε να χαρακτηριστεί το έργο του αυτό σαν προγραμματική συμφωνία. Θεωρούσε ότι το έργο θα μπορούσε να «συγκριθεί με τα μπουμπούκια της άνοιξης, τα οποία πρόβαλλαν από την ψυχή του και συμβόλιζαν μια νέα άνοιξη στη μουσική του». 

Τα μέρη της «Συμφωνίας της Άνοιξης»: 

1. Andante un poco maestoso - Allegro molto vivace 

2. Larghetto – attaca: 

3. Scherzo. Molto vivace 

4. Finale. Allegro animato e grazioso. 

Παραθέτουμε εδώ μια ιστορική ερμηνεία του έργου: την Φιλαρμονική Ορχήστρα της Νέας Υόρκης διευθύνει ο Δημήτρης Μητρόπουλος, στο Carnegie Hall, στις 15 Νοεμβρίου 1953 (ζωντανή ηχογράφηση). 

Ο Δημήτρης Μητρόπουλος έπαιζε πολύ συχνά τις συμφωνίες του Σούμαν. Τόσο καλά, ώστε μπορούσε να σου αλλάξει και γνώμη για τον συμφωνικό Σούμαν. 

Χαρακτηριστική η περίπτωση του σπουδαίου μαέστρου Οδυσσέα Δημητριάδη, ο οποίος σε συνέντευξή του είχε πει: «Θεωρούσα πάντοτε τον Σούμαν μεγάλο συνθέτη, ιδιαίτερα στα έργα του για πιάνο και στα τραγούδια του, αλλά οι συμφωνίες του δεν με εντυπωσίαζαν τόσο. Ο Μητρόπουλος με έκανε να αγαπήσω τον Σούμαν ως συνθέτη συμφωνιών. Η μελέτη και η ανάλυση της Δεύτερης συμφωνίας ήταν μοναδική και ένιωθα να συντελείται ένα θαύμα μπροστά στα μάτια μου. Και η ορχήστρα όμως έπαιζε με τεράστια ευχαρίστηση. Βέβαια επέτρεψε στον εαυτό του κάποιες μικρές παρεμβάσεις. Ο Σούμαν δεν γνώριζε τόσο καλά την ορχήστρα, όσο το πιάνο και τη φωνή. Κάτι σαν να έλειπε από τις παρτιτούρες του… Ο Μητρόπουλος είχε βρει αυτό που έλειπε και χωρίς να αλλάξει ούτε μία νότα μεταμόρφωσε το έργο. Αυτό φυσικά εκτιμήθηκε από το δύσκολο κοινό της Φιλαρμονικής, το οποίο όρθιο χειροκροτούσε για πολύ ώρα τον Έλληνα αρχιμουσικό, σε όλες τις συναυλίες που διηύθυνε, πράγμα που σπάνια συνέβαινε». 

Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι στην συναυλία που έδωσε ο Δημήτρης Μητρόπουλος με την Φιλαρμονική της Ν. Υόρκης, στο Ηρώδειο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, την 1η Οκτωβρίου 1955 (πριν 70 χρόνια), έπαιξε και την 2η Συμφωνία του Σούμαν.

Φυσικά κυκλοφορούν αρκετές ηχογραφήσεις ("ζωντανές") του Μητρόπουλου (και σε cd), που ερμηνεύει Σούμαν. 

Διάλεξη του Χρήστου Νίκου για τις μεταμορφώσεις της αγγελικής μορφής στο έργο του Οδυσσέα Ελύτη

Την Τετάρτη 25 Φεβρουαρίου 2026, στο Σπίτι του Ελύτη - Μουσείο, στην Πλάκα, και στο πλαίσιο των μηνιαίων εξαιρετικών διαλέξεων που επιμελείται η υπεύθυνη του χώρου, η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου, απολαύσαμε τον κ. Χρήστο Νίκου, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα: «Οι μεταμορφώσεις της αγγελικής μορφής στο έργο του Οδυσσέα Ελύτη». 

Ο ομιλητής μάς ανέλυσε διεξοδικώς πώς στο Ελυτικό σύμπαν, οι άγγελοι δε λειτουργούν ως απλά θρησκευτικά σύμβολα, αλλά ενσαρκώνουν τη φωτεινότητα, τη διαφάνεια και την ομορφιά, λειτουργώντας ως φορείς χάριτος και ως καταλύτες μεταμόρφωσης. Μέσα στο καθεστώς του «απόλυτου φωτός», ο Ελύτης, στο κατώφλι μιας ιδιότυπης ποιητικής ιερότητας, αναπροσανατολίζει την ορατότητα, κάνει τον κόσμο και τις επιφάνειες διαπερατές από το βλέμμα και το νου και υποβάλλει μια διαφορετική ανάγνωση (του μυστηρίου) της ζωής. 

Ο Χρήστος Νίκου είναι μέλος του Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού (Ε.Ε.Π.) στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς, με γνωστικό αντικείμενο «Γαλλική Ορολογία – Διεθνείς Σχέσεις». Έχει εντρυφήσει στην ποίηση του Ελύτη και έχει πραγματοποιήσει σχετικές διαλέξεις, όπως αυτή στο Σπίτι της Κύπρου, για τα 40 χρόνια από την απονομή του Νόμπελ στον Ελύτη (Νοέμβριος 2019), με θέμα: «Στηθήτω μία Παρθένος κατάστικτη φιλιών η αμώμητος»: η μορφή της Παναγίας στο έργο του Οδυσσέα Ελύτη.