Κυριακή, 8 Δεκεμβρίου 2019

Ο ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΓΚΑΤΣΟ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΣΗΜΕΡΑ ΓΕΝΕΘΛΙΑ


8 Δεκεμβρίου 1911, γεννιέται ο Νίκος Γκάτσος. 
Ας θυμηθούμε τι έλεγε ο Μάνος Χατζιδάκις για τον Νίκο Γκάτσο. 
Ο Γκάτσος για τον Χατζιδάκι ήταν "ένας μεγάλος δάσκαλος". "Μου έδωσε πολλά μαθήματα", σημειώνει ο Χατζιδάκις. 
Ένα από αυτά: 
"Περί ήθους το 1960: Μη λογοδοτείς στην Εξουσία. Θα χάσεις το ταλέντο σου. Μόνο αγνοώντας την θα 'χεις τη δύναμη να είσαι ισχυρός χωρίς αυτήν, και με δικό σου πρόσωπο. Το ανθρώπινο...". 
Αποκαλυπτικά τα όσα λέει ο Χατζιδάκις για τον Γκάτσο σε μια συνομιλία με τον Αντώνη Φωστιέρη και τον Θανάση Νιάρχο για το τεύχος Νο. 52 του περιοδικού η λέξη (Φεβρουάριος 1986).
Το κείμενο, με τίτλο: "Ο Νίκος Γκάτσος - ένας πολύ αυστηρός φίλος", αναδημοσιεύθηκε στο βιβλίο του Μάνου Χατζιδάκι "Ο καθρέφτης και το μαχαίρι", που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις "Ίκαρος" το 1988.
Από αυτή την έκδοση το παραθέτουμε στη συνέχεια. 


Ακολουθεί ένα ντοκουμέντο: 
Ο Μάνος Χατζιδάκις παρουσιάζει και τραγουδά αποσπάσματα από την "Αμοργό" του Νίκου Γκάτσου. Είχε δηλώσει: "Η Αμοργός σημάδεψε εμένα και τη γενιά μου".

Σάββατο, 7 Δεκεμβρίου 2019

Τα χίλια κομμάτια της «άφθαρτης» καρδιάς του Ρώσου Άγιου Λουκά στο Lifo


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Την Τετάρτη 5 Ιουνίου 2019, στον Ιερό Καθεδρικό Ναό του Αγίου Νικολάου Καλαμαριάς (Θεσσαλονίκη), τέθηκε προς προσκύνησιν υπό των πιστών τεμάχιο της αφθάρτου καρδίας του νεοφανούς Αγίου Λουκά του ιατρού, Αρχιεπισκόπου Συμφερουπόλεως και Κριμαίας, το οποίο μεταφέρθηκε από την Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Κλαδοράχης Φλωρίνης, όπου φυλάσσεται. 
Αυτόματα μου γεννήθηκε η απορία: Πώς έφτασε ένα τέτοιο λείψανο από την Κριμαία στην Φλώρινα; 
Ξέρουμε από τον βίο του Αγίου ότι στις 17 Μαρτίου 1996 έγινε στην Κριμαία η ανακομιδή των λειψάνων του, που τέθηκαν για λαϊκό προσκύνημα στο ναό του κοιμητηρίου, αφιερωμένο στη μνήμη των Αγίων Πάντων. Ανάμεσα στα λείψανα του, «βρέθηκαν άφθαρτα τα μάτια του, ο εγκέφαλος, οι πνεύμονες και η καρδιά του». Τρεις ημέρες αργότερα, στις 20 Μαρτίου 1996, τα λείψανα του μεταφέρθηκαν στον Ιερό Ναό Αγίας Τριάδος. 
Πώς, λοιπόν, τεμάχιο της αφθάρτου καρδίας του Αγίου έφτασε στην Μονή της Κλαδοράχης Φλωρίνης;
Τμήμα της καρδιάς του Αγίου Λουκά υπάρχει και στην Ιερά Μονή Παναγίας Δοβρά στη Βέροια, όπως πληροφορούμαστε από το διαδίκτυο, αλλά και στον Ιερό Ναό Αγίων Αναργύρων Καραβά, στην Παλιά Κοκκινιά.
Τον Απρίλιο του 2018 ο μητροπολίτης Αργολίδος Νεκτάριος - ο εν Ελλάδι βιογράφος του Αγίου Λουκά - μετέφερε λείψανα του Αγίου στην Αγγλία, ανάμεσα στα οποία υπήρχε και τμήμα της άφθαρτης καρδιάς του. Ο Αργολίδος Νεκτάριος έλεγε, μάλιστα, πως «η καρδιά του Αγίου Λουκά κτυπά αυτές τις ημέρες στην Αγγλία»! Αυτό το τμήμα της καρδιάς του Αγίου ανήκει στην Μητρόπολη Αργολίδος, αναφερόταν σε σχετική ανακοίνωση, δηλαδή το «διαχειρίζεται» ο μητροπολίτης Νεκτάριος. 
Την Δευτέρα 25 Νοεμβρίου 2019, ο Αργολίδος Νεκτάριος μετέφερε στην Μητρόπολη Άρτης για προσκύνημα την καρδιά του Αγίου Λουκά, προφανώς το τμήμα που κατέχει. Και η ατέρμονη περιαγωγή αποτμημάτων της άφθαρτης (;) καρδιάς του Αγίου Λουκά συνεχίζεται…
Μάλιστα αυτές τις μέρες οι πιστοί καλούνται να προσκυνήσουν τμήμα της «άφθαρτης» καρδιάς στον Ι. Ναό Αγίου Ελευθερίου επί της οδού Αχαρνών στην Αθήνα. Εδώ δεν δηλώνεται η προέλευση του αποτμήματος…
Πώς, λοιπόν, είναι δυνατόν τέσσερα μέρη της Ελλάδας –που έχουμε εντοπίσει  μέχρι στιγμής – να κατέχουν τμήματα (sic) της «άφθαρτης καρδιάς» του Αγίου Λουκά που φυλάσσεται στον Ι. Ναό Αγίας Τριάδος στην Κριμαία σε ειδική λειψανοθήκη μαζί με τα υπόλοιπα λείψανα του Αγίου; 
Στην Ελλάδα είναι ευρέως διαδεδομένη η τιμή του νεοφανούς Αγίου από χρόνια και είναι να απορεί κανείς πώς διεσπάρησαν ανά την Ελλαδική επικράτεια άπειρα τμήματα λειψάνων του Αγίου από την Κριμαία.
Αυτό όμως που αποτελεί σκάνδαλο είναι το θέμα της άφθαρτης καρδιάς του Αγίου.
Ο ναός του Αγίου Λουκά στην Κριμαία ανήκει στην Ρωσική Εκκλησία και ο κυρίαρχος μητροπολίτης είναι ο Συμφερουπόλεως και Κριμαίας Λάζαρος.
Το ερώτημα, λοιπόν, που τίθεται, είναι: Ο μητροπολίτης Συμφερουπόλεως και Κριμαίας Λάζαρος τεμάχισε την άφθαρτη καρδιά του Αγίου Λουκά και έδωσε κάμποσα αποτμήματα στην Ελλάδα; Και ό,τι απέμεινε είναι στην Κριμαία ή έχει διασκορπιστεί αλλού;
Μήπως ευθύνη για την …διασπορά έχει και ο μητροπολίτης Αργολίδος Νεκτάριος, ο οποίος ξέρουμε ότι δίνει «για ευλογία» σε διάφορους ναούς μικρά τμήματα λειψάνων του Αγίου;
Ποιος θα δώσει μια εξήγηση γι’ αυτό το απαράδεκτο φαινόμενο; Μάλλον, κανείς.
Γιατί, καθώς φαίνεται, «κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο της Δανιμαρκίας» (Σαίξπηρ).
Πάντως την πρώτη και κύρια ευθύνη γι’ αυτή την τραγική κατάσταση, φέρουν οι Ρώσοι «φύλακες» των λειψάνων του Αγίου Λουκά. Όμως, η χρήση των λειψάνων του από τους Ελλαδίτες επισκόπους, αγγίζει τα όρια της δεισιδαιμονίας και της εμπορίας, για να μην πούμε τίποτα χειρότερο…

Παρασκευή, 6 Δεκεμβρίου 2019

"ΑΓΙΕ ΝΙΚΟΛΑ ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΣΕ" ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΓΚΑΤΣΟΥ


π.α. ανδριόπουλος
Το τραγούδι των Μάνου Χατζιδάκι και Νίκου Γκάτσου Με την Ελλάδα καραβοκύρη και με τη γνωστή επωδό "Άγιε Νικόλα παρακαλώ σε στα πέλαγα όλα λουλούδια στρώσε", μάλλον δεν είναι γνωστό στους πολλούς ότι περιλαμβάνεται στην περίφημη Μυθολογία των δύο δημιουργών, που εκδόθηκε στα 1965 και τραγουδήθηκε από τον θρυλικό, θα λέγαμε σήμερα, Γιώργο Ρωμανό.
Κάποια στιγμή, πολύ αργότερα, ο Χατζιδάκις, όταν έκανε την Μυθολογία με τη Νένα Βενετσάνου αφαίρεσε - όπως έλεγε - τα τέσσερα τραγούδια που ήταν απαραίτητα για να "γεμίσει" ο δίσκος, και ερμήνευε σε συναυλίες μόνο τα οκτώ.
Όμως, ανάμεσα στα τέσσερα ήταν και το Με την Ελλάδα καραβοκύρη, που τελικά παίζεται πιο πολύ ακόμα, απ' όσο ολόκληρη η Μυθολογία. Το τραγούδι αυτό (όπως και το Αερικό) "αυτονομήθηκε" και έκανε τη δική του ...καριέρα. Μέχρι που τραγουδιέται χωρίς την απαιτούμενη συστολή...
Ο Χατζιδάκις το συμπεριέλαβε και στη "Λαϊκή Αγορά/30 Τραγούδια 1959-1975", όπου το τραγούδησε ο Βασίλης Λέκκας.
Οι στίχοι του Ν. Γκάτσου έχουν ως εξής: 
Με τη φουρτούνα
και το σιρόκο
ήρθε μια σκούνα
απ' το Μαρόκο.

Με τον αγέρα
και με τ' αγιάζι
πάει μια μπρατσέρα
για τη Βεγγάζη.

Άγιε Νικόλα
παρακαλώ σε
στα πέλαγα όλα
λουλούδια στρώσε.

Με τον ασίκη
τον μπουρλοτιέρη
ήρθ' ένα μπρίκι
από τ' Αλγέρι.

Με την Ελλάδα
καραβοκύρη
πάει μια φρεγάδα 
για το Μισίρι.
Οι στίχοι του Γκάτσου μυρίζουν θαλασσινή Ελλάδα, η οποία …απλώνεται στο Μαρόκο, τη Βεγγάζη και το Μισίρι. Η ευχή προς τον Άγιο Νικόλαο, τον προστάτη των ναυτικών και των θαλασσών, αυτονόητη: «στα πέλαγα όλα, λουλούδια στρώσε». Ένας από τους ωραιότερους στίχους του Γκάτσου.
Το τραγούδι έχει πάμπολλες ερμηνείες. Εδώ προτείνουμε αρχικά την Φλέρυ Νταντωνάκη από τον δίσκο Ο κύκλος του CNS - Ο Καπετάν Μιχάλης - Οι Γείτονες του Φεγγαριού.


Στη συνέχεια, προτείνουμε την ερμηνεία της Μαρίας Φαραντούρη, η οποία το έχει τραγουδήσει σε διάφορες συναυλίες και περιέχεται στον δίσκο της "Η Μαρία Φαραντούρη τραγουδά Μάνο Χατζιδάκι". Η εκτέλεση που παραθέτουμε είναι από την συναυλία-αφιέρωμα στον Νίκο Γκάτσο, με αφορμή τα 100 χρόνια από την γέννηση του, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Το Μουσικό σύνολο διευθύνει ο Μίλτος Λογιάδης. Μαζί με τη Μαρία Φαραντούρη, ο Αλκίνοος Ιωαννίδης. 


Κι ακόμα μια εξαιρετική ερμηνεία του μεγάλου Γιώργου Μούτσιου από τον δίσκο "Χατζιδάκις με αγάπη". 


Τέλος, μια διασκευή του τραγουδιού για πιάνο και ακορντεόν, με τους Μίλτο Λογιάδη και Χρήστο Ζερμπίνο, από την δουλειά τους πάνω σε 17 τραγούδια του Μ. Χατζιδάκι «Από τα πλήκτρα στην καρδιά».


Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2019

Alexandra Papastefanou: MINERALS for piano


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
H Subways Music του Σοφοκλή Σαπουνά μας έδωσε (Μάρτιος 2019) σε ψηφιακή διαδικτυακή έκδοση, με διαθεσιμότητα σε όλες τις μεγάλες διεθνείς πλατφόρμες, μία ξεχωριστή πιανιστική συλλογή με την σπουδαία σολίστ Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου σε διπλό ρόλο: της δημιουργού και της ερμηνεύτριας.
«Τα “Ορυκτά” (Minerals), είναι κομμάτια για πιάνο που διατηρούν έναν αυτοσχεδιαστικό χαρακτήρα και επιρροές από τον ιμπρεσιονισμό, τον νεορομαντισμό, τη τζαζ , τον μινιμαλισμό κι ενδεχομένως ολόκληρη την πιανιστική μου εμπειρία. Προσπαθούν να συνομιλήσουν με τη σιωπηλή, ιριδίζουσα, ενίοτε τραχιά, αινιγματική, μυθική φύση των ορυκτών που συνδέονται με τη μνήμη τής πέτρας, της γης και του ίδιου του χρόνου. Έτσι η μουσική φαντασία ανασυνθέτει σχήματα και χρώματα και κάνει την άμμο να τραγουδά…», μας λέει η Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου. 
Η έκδοση της Subways Music είναι εξαιρετικά φροντισμένη, όπως άλλωστε μας έχει συνηθίσει με όλες τις παραγωγές της. 
Το έργο της «12 Ορυκτά» για σόλο πιάνο, μας παρουσίασε η Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου σε μια συναυλία της στην Αίθουσα Συναυλιών Φ. ΝΑΚΑΣ, τον Ιανουάριο του 2015. 
Το έργο αυτό κυκλοφορήθηκε από τις εκδόσεις Φίλιππος Νάκας. 
Η Α. Παπαστεφάνου είναι, ως γνωστόν, και συνθέτρια και μάλιστα περιπλανάται σε ετερόκλητα – εκ πρώτης όψεως – μουσικά είδη, καθώς έχει ασχοληθεί με την μελοποιημένη ποίηση, αλλά έχει γράψει και τραγούδια πιο ελεύθερου ύφους, σαν αυτά που συναντάμε στον δίσκο της Σμάλτο
Τώρα μας εκπλήσσει με κομμάτια για πιάνο εμπνευσμένα από την ιδιαίτερη φύση και τις διαφορετικές όψεις των ορυκτών. Λέει η ίδια: Θα μπορούσαν να 'ναι χρώματα, ιριδισμοί, κομμάτια από υπόγειες λάμψεις, τεκμήρια του χρόνου, ένα εκκρεμές από χαλαζία, σπήλαια με αντήχηση, η πέτρα Υάκινθος, ο Ίασπις και το διαμάντι... 


Στην αρχή του ρεσιτάλ στο Νάκα, η Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου μας εξήγησε πειστικότατα πώς τα ορυκτά την ενέπνευσαν για το συγκεκριμένο έργο. Καθώς την άκουγα μου ήρθε συνειρμικά στο νου η ιδιαίτερη εκπομπή του Γιώργου Κοροπούλη στο παλιό Τρίτο, με τίτλο «Στοιχεία για την αγορά χαλκού». 
Και ακούγοντας από την Α. Παπαστεφάνου τον Ίασπι, θυμήθηκα ότι το όνομα του το πήρε από την εβραϊκή λέξη «yaspeh» και τον συναντάμε στην Παλαιά Διαθήκη, στις οδηγίες για το επιστήθιο των ιερέων: «…καὶ ὁ στίχος ὁ δεύτερος, ἄνθραξ καὶ σάπφειρος καὶ ἴασπις» (Έξοδος 28,18). Καθώς επίσης και το σάρδιο: «καὶ καθυφανεῖς ἐν αὐτῷ ὕφασμα κατάλιθον τετράστιχον. στίχος λίθων ἔσται, σάρδιον, τοπάζιον καὶ σμάραγδος, ὁ στίχος ὁ εἷς·» (οπ.π. 28,17). 
Αλλά και στην Αποκάλυψη συναντούμε αυτά τα ορυκτά: «καὶ εὐθέως ἐγενόμην ἐν πνεύματι• καὶ ἰδοὺ θρόνος ἔκειτο ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ἐπὶ τὸν θρόνον καθήμενος, ὅμοιος ὁράσει λίθῳ ἰάσπιδι καὶ σαρδίῳ•» (Αποκάλυψις 4, 2-3). 
Τα ορυκτά της Α. Παπαστεφάνου δεν αφορούν φυσικά σε άμφια ιερέων της Π.Δ., ούτε και στην Αποκάλυψη του Ιωάννη, αλλά στην ιέρεια των αιώνων που είναι η Μουσική. 
Η Α. Παπαστεφάνου με τα "Minerals" μας αποκαλύπτει έναν μουσικότατο ορυκτό πλούτο, όπου συναντά κανείς πολλές αποχρώσεις δεξιοτεχνίας, μελωδικότητας, αυστηρής και πιο ελεύθερης αρχιτεκτονικής δομής, πολυφωνίας (ως τρόπος γραφής όσο και ως αισθητική), ρυθμολογίας, σημειολογίας, μ’ ένα λόγο όψεις και κατόψεις μιας μουσικής ορυκτολογίας διόλου αυθαίρετης, μα συνειδητής και μετ΄επιστήμης, θα έλεγα.


Αν ο πολυγραφότατος Θεόφραστος έχει αναγνωρισθεί διεθνώς ως πατέρας της ορυκτολογίας, η Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου νομίζω πως με το έργο της αυτό καθίσταται η πρώτη μητέρα μιας μουσικής ορυκτολογίας, καθώς τα «Ορυκτά» της δεν προέκυψαν απλώς με αφορμή τα ορυκτά, αλλά ως φυσική συνέπεια τής μετ΄ ευλαβείας ανάλυσης τής σύστασής των από τη συνθέτρια. 
Ως εκ τούτου τα «Minerals» της Αλεξάνδρας Παπαστεφάνου είναι ό,τι καλύτερο για τα Μουσεία Ορυκτολογίας του κόσμου, αλλά και για κάθε άνθρωπο που αισθάνεται ορυκτό κι εξορύσσεται από τη γη, δια της τέχνης και δη της μουσικής. 
Σε μια χώρα, όπως η Ελλάδα, όπου όλοι μιλούν για τον ανεκμετάλλευτο ορυκτό μας πλούτο, καλό θα ήταν οι θέλοντες συνειδητώς ζην, να ανακαλύψουν και τα ορυκτά της Αλεξάνδρας Παπαστεφάνου. Πλούτος μουσικός αδαπάνητος.



Τετάρτη, 4 Δεκεμβρίου 2019

Η "ΑΓΙΑ ΒΑΡΒΑΡΑ" ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΒΑΡΒΟΓΛΗ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Την «Αγία Βαρβάρα» του Μάριου Βάρβογλη (1885-1967) μου την έμαθε ο Μάνος Χατζιδάκις. 
Τον Ιούλιο του 1990 ο Χατζιδάκις έδωσε με την Ορχήστρα των Χρωμάτων δυο ιστορικές συναυλίες, με το ίδιο πρόγραμμα, στο Αρχαίο Ωδείο της Πάτρας (1 Ιουλίου) και στο Ηρώδειο (3 Ιουλίου). Στο πρώτο μέρος περιλαμβάνονταν έργα τριών ελλήνων συνθετών-οι δύο βασικοί εκπρόσωποι της λεγόμενης Εθνικής Μουσικής Σχολής: Μάριου Βάρβογλη (Αγία Βαρβάρα), Πέτρου Πετρίδη (Βυζαντινή Θυσία) και Μενέλαου Παλλάντιου (Προσευχή στην Ακρόπολη). Στο δεύτερο μέρος αυτής της συναυλίας ο Χατζιδάκις συνέπραξε με τον φίλο του, τον μεγάλο Astor Piazzolla, τον συνώνυμο του Αργεντίνικου τάνγκο. Λόγω του Piazzolla ο κόσμος κατέκλυσε τα δύο Ρωμαϊκά θέατρα κι έτσι ήρθε και σε επαφή με άγνωστα στους πολλούς νεοελληνικά έργα. 


Η συναυλία άνοιξε με το έργο του Βάρβογλη. 
Ο ίδιος ο Βάρβογλης γράφει για το Πρελούντιο της Αγίας Βαρβάρας, ότι ξεκινά «από τους παλιούς και απλούς ρυθμούς της εκκλησιαστικής μουσικής και από τον μονότονο ήχο μιας καμπάνας, για να δώσει έπειτα, στο δεύτερο θέμα, που είναι ποιμενικό, περισσότερη κίνηση και χρώμα. Τα δύο αυτά θέματα προετοιμάζουν τον ακροατή στην ατμόσφαιρα του θρησκευτικού μυστικισμού, που βασιλεύει στο μικρό Ελληνικό χωριό, όπου εξελίσσεται η πρώτη πράξη του λυρικού δράματος». 
Το Πρελούδιο για ορχήστρα το έγραψε ο Βάρβογλης στο Παρίσι το 1912 και η πρώτη εκτέλεση έγινε στο Ντύσσελντορφ της Γερμανίας την ίδια χρονιά, με μαέστρο τον ίδιο τον συνθέτη. Το έργο – αφιερωμένο στον Οκτάβιο Μερλιέ – βασίζεται στο ομώνυμο «λυρικό δράμα» του Σ. Σκίππη. Κατά ορισμένες πηγές, ο Βάρβογλης κατέστρεψε την όπερα που ακολουθούσε. Κατά τον Γιώργο Λεωτσάκο (New Grove) σώζονται αποσπάσματα της γ΄πράξης. 
Την παρτιτούρα του Συμφωνικού Πρελούδιου για Ορχήστρα «Αγία Βαρβάρα» εξέδωσε το Γαλλικό Ινστιτούτο στην Αθήνα το 1948, με εγκωμιαστικό πρόλογο του διευθυντού του Οκτάβιου Μερλιέ. Στην παρτιτούρα τυπώθηκε και ένα από τα δύο σκίτσα του Μάριου Βάρβογλη που φιλοτέχνησε ο Achille Ouvré, το 1912. 
Ας μη ξεχνάμε πως ο Μάριος Βάρβογλης ήταν συνθέτης, ζωγράφος και μοντέλο! Τον ζωγράφισε ο Μοντιλιάνι, ο Περικλής Βυζάντιος, ο Σπύρος Ξένος, ο Δημήτρης Γαλάνης και ο Achille Ouvré.
Παραθέτουμε, στη συνέχεια, το σημείωμα της Αλεξάνδρας Λαλαούνη για την «Αγία Βαρβάρα», όπως δημοσιεύτηκε στο πρόγραμμα της Ορχήστρας των Χρωμάτων.


Ο ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΜΠΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΝΕΛΑΟ ΠΑΛΛΑΝΤΙΟ


Εκατόν πέντε χρόνια συμπληρώθηκαν φέτος από την γέννηση του μουσουργού Μενέλαου Παλλάντιου. 
Ο Μενέλαος Παλλάντιος (1914-2012) υπήρξε μία πολυσχιδής προσωπικότητα. Η προσωπικότητά του αυτή τού επέτρεψε να ασχοληθεί αφενός μεν με τη σύνθεση πολλών και διαφορετικών ειδών μουσικής (συμφωνικά έργα, concerti για πιάνο, τραγούδια, μουσική για παραστάσεις αρχαίου δράματος, μπαλέτο κ.ά.), αφετέρου δε με τη γενική διεύθυνση της Ε.Α.Σ., τη διεύθυνση της ορχήστρας του Εθνικού Θεάτρου, τη διεύθυνση αλλά και τη διοίκηση του Ωδείου Αθηνών, σε διαφορετικές περιόδους της ζωής του. Το 1969 αναδείχτηκε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Ξεχώρισε ως δάσκαλος, αρχικά στο Ωδείο Πειραιώς και αργότερα στο Ωδείο Αθηνών, όπου διετέλεσε Διευθυντής (1962-1986) και μετέπειτα Πρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου. 
Για τον Μενέλαο Παλλάντιο του Μάνου Χατζιδάκι δείτε το κείμενό μας ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΠΑΛΛΑΝΤΙΟΣ ΚΑΙ ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ
Δημοσιεύουμε, στη συνέχεια, ένα κείμενο του συνθέτη και παραγωγού της σπουδαίας σειράς "Λόγου Χάριν", Βαγγέλη Μπόντα. Η σειρά "Λόγου Χάριν" είναι μια συλλογή αρχείων ηχογραφήσεων λόγου με αφήγηση-ανάγνωση από προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών, το θεματικό αντικείμενο της οποίας περιλαμβάνει κείμενα από τη λογοτεχνία, την ποίηση, το θέατρο, την αυτοβιογραφία, την φιλοσοφική σκέψη κ.α.. Η κάθε έκδοση περιλαμβάνει το cd με τις ηχογραφήσεις των αφηγήσεων-αναγνώσεων μαζί με πρωτότυπες μουσικές συνθέσεις (ιντερμέδια-μουσικές γέφυρες μεταξύ των ενοτήτων όταν πρόκειται για λογοτεχνία ή ποίηση, ή αυτούσιο μουσικό έργο όταν πρόκειται για θέατρο) καθώς επίσης ένθετο βιβλίο που περιλαμβάνει όλα τα ηχογραφημένα κείμενα ή εναλλακτικά μεμονωμένος ακουστικός ψηφιακός δίσκος (cd).
Ο Βαγγέλης Μπόντας είχε θείο τον Μενέλαο Παλλάντιο και όταν πέθανε έγραψε το παρακάτω κείμενο μνήμης:  
Κανείς δεν μπορεί να χαρακτηρίσει κάποιον άνθρωπο αθάνατο. 
Το προνόμιο αυτό, το κατέχουν μόνο, 
το έργο, οι πράξεις, η συνολική πορεία της ζωής, του καθενός μας. 
Όταν τα παραπάνω, αποτρέπουν στο πέρασμα του χρόνου, τον ύψιστο θάνατο, 
που είναι ο θάνατος της μνήμης, τότε, ο άνθρωπος γίνεται αθάνατος. 
Ο Μενέλαος Παλλάντιος, που μόνο ως φυσική παρουσία, 
είναι απών από τα ξημερώματα της περασμένης Πέμπτης, 
βάδισε επί ενενήντα οκτώ χρόνια, 
συντροφικά με την αλήθεια, την αρετή, την αξιοπρέπεια, τη συνέπεια, 
σε τέτοιο υψηλό βαθμό, που δικαιωματικά χαρακτηρίζεται σπάνιος. 
Πρόσφερε πλουσιοπάροχα στον τόπο, στους ανθρώπους, στην τέχνη. 
Προσωπικά, θα του οφείλω για πάντα, 
το μεγαλύτερο δώρο που μου δόθηκε ποτέ, 
μετά από αυτό της ίδιας μου της ζωής. 
Τη γνωριμία και σύνδεσή μου με την τέχνη της μουσικής, 
με αφορμή το μαθητικό του πιάνο, 
που μου χάρισε στα πρώτα παιδικά μου χρόνια. 
Δεν είχα την τύχη να τον έχω δάσκαλο στο πρωτεύων αντικείμενό του. 
Είχα όμως και έχω την τιμή να τον έχω δάσκαλο μου για πάντα, 
ρουφώντας με δίψα και αποτυπώνοντας, 
τα υψηλής πάντα ποιότητας λεγόμενά του, 
μέσα από τις συναντήσεις, τις επικοινωνίες, 
και από δω και στο εξής μέσα απ’ τα ταξίδια της μνήμης. 
Η απώλεια μιας τέτοιας φυσικής παρουσίας κάνει τον κόσμο φτωχότερο. 
Η ύπαρξη όμως και η διαδρομή της, αδιαμφισβήτητα τον καθιστά πλουσιότατο. 
Αθήνα 11 Αυγούστου 2012

Ας ακούσουμε, στη συνέχεια, το Κοντσέρτο για Πιάνο και Ορχήστρα σε Μι, του Μενέλαου Παλλάντιου. 
Με την ...αείμνηστη Ορχήστρα των Χρωμάτων, υπό τον Μίλτο Λογιάδη και την σπουδαία σολίστ Μαρία Χαιρογιώργου - Σιγάρα (1921-2005). 


Τρίτη, 3 Δεκεμβρίου 2019

Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ "ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ" ΤΟΥ ΜΑΝΟΛΗ ΧΑΤΖΗΓΙΑΚΟΥΜΗ


Του Σταύρου Ζουμπουλάκη
Η Καθημερινή


Κυκλοφόρησε φέτος τον Οκτώβριο (2019) –και ας γράφει 2018 στο εξώφυλλο– ένα σύνολο 15 ψηφιακών δίσκων με τίτλο «Πατριαρχικά Μουσικά Αρχεία. Ζωντανές ηχογραφήσεις (1956-1966)». Συνοδεύεται με πολυσέλιδο βιβλίο (425 σελ.), το οποίο περιέχει συνοπτικό ιστορικό διάγραμμα της πατριαρχικής εκκλησιαστικής μουσικής μας, από το 1453 ώς τον εικοστό αιώνα, περιγραφή και σχολιασμό των μελών των 15 cd, βιογραφικά των ψαλτών και κυρίως τα ίδια τα μουσικά κείμενα τα οποία ψάλλουν οι πατριαρχικοί ψάλτες. Παράλληλα, με την πλήρη έκδοση κυκλοφόρησε και Εκλογή σε τέσσερα cd και μικρότερο συνοδευτικό βιβλίο. Η ενότητα αυτή, με τον υπέρτιτλο «Αρχείον Εκκλησιαστικής Μουσικής», έρχεται να προστεθεί στις προηγούμενες συλλογές «Μνημεία» και «Σύμμεικτα». Σύνολο μέχρι τώρα 141 ψηφιακοί δίσκοι! Ο αναγνώστης που δεν γνωρίζει το έργο αυτό, το οποίο εκπονείται και εκδίδεται επί δεκαετίες, θα σκεφτεί ίσως ότι πρόκειται για τον ερευνητικό καρπό κάποιου Ιδρύματος με μεγάλους προϋπολογισμούς και κάμποσους ερευνητές. Είναι, ωστόσο, έργο ενός μόνο ανθρώπου: του Μανόλη Χατζηγιακουμή. Εργο επιστημονικά στιβαρό, χτισμένο πάνω στη μελέτη της χειρόγραφης μουσικής παράδοσης. Ακατάτακτος και αταξινόμητος λόγιος ο Χατζηγιακουμής: νεοελληνιστής με απροσπέραστες μελέτες, μεταφραστής της ομηρικής «Οδύσσειας», ιστορικός της μουσικής, ειδικός στην εκκλησιαστική βυζαντινή. 
Η νέα μουσική προσφορά του έχει μια ουσιώδη διαφορά από τις προηγούμενες: σε εκείνες κάλεσε μεγάλους ψάλτες στο στούντιο και τους ηχογράφησε, εδώ πρόκειται για ψάλτες που έχουν ηχογραφηθεί ζωντανά την ώρα της δουλειάς τους, κατά την ακολουθία, μέσα στην εκκλησία. Ψάλτες και τι ψάλτες: Πρίγγος, Στανίτσας, Δανιηλίδης, Νικολαΐδης, π. Τσινάρας! Ψάλλουν κυρίως στον Πατριαρχικό ναό στο Φανάρι και σε ορισμένους ενοριακούς ναούς της Πόλης. Είναι παράδοξο και εντυπωσιακό: μετά τα Σεπτεμβριανά (1955) και το πογκρόμ των Ρωμιών της Πόλης, η πατριαρχική ψαλτική παράδοση, αντί να καταρρεύσει, γνωρίζει μια λαμπρή περίοδο κατά την αμέσως επόμενη δεκαετία (1956-1966), και συνεχίζεται αδιάκοπη μέχρι τον τελευταίο Ρωμιό πρωτοψάλτη, για τριάντα ολόκληρα χρόνια, Λεωνίδα Αστέρη (1985-2015), αλλά και, λαβωμένη, μέχρι σήμερα.


Ονομάζουμε όλοι την εκκλησιαστική μουσική μας βυζαντινή και νομίζουν οι περισσότεροι ότι πρόκειται για τη μουσική που έψελναν στην Αγία Σοφία. Η λεγόμενη βυζαντινή μουσική είναι νεοελληνική μουσική. Μεγάλη τομή στην ιστορία της ήταν η μεταρρύθμιση του 1814 με την εισαγωγή της νέας σημειογραφίας και, ταυτόχρονα, μεθόδου διδασκαλίας, έργο των Τριών Δασκάλων, Χρυσάνθου του εκ Μαδύτων, Γρηγορίου Πρωτοψάλτου και Χουρμουζίου Χαρτοφύλακος. Χάρις στο έργο τους μπορούμε και ψάλλουμε σήμερα στους ναούς μας όσα ψάλλουμε. Δύο είναι τα κεντρικά σημεία, όπως τονίζει ο Μανόλης Χατζηγιακουμής, της μεγάλης αυτής μεταρρύθμισης: το «Θεωρητικόν Μέγα της Μουσικής» του Χρυσάνθου (γράφτηκε μεταξύ 1811 και 1814, αλλά τυπώθηκε το 1832 στην Τεργέστη) και οι μεταγραφές των παλαιών μελών, των γραμμένων δηλαδή στην παλαιά γραφή, από τον Γρηγόριο και κυρίως από τον Χουρμούζιο στη νέα παρασημαντική. Πρόκειται για χιλιάδες ιδιόγραφες σελίδες μεταγραφών στη Νέα Μέθοδο όλων ουσιαστικά των μελών που είχαν διασωθεί από τους προ της Αλώσεως χρόνους μέχρι τις μέρες τους. Εχει σημασία να τονίσουμε ότι το τεράστιο αυτό μεταρρυθμιστικό έργο υιοθετήθηκε και επιβλήθηκε από το ίδιο το Πατριαρχείο (Προκήρυξη του 1815) και εμπεδώθηκε με την απαρχή λίγο αργότερα (1820) της εκκλησιαστικής μουσικής τυπογραφίας. 
Η εκκλησιαστική μουσική μας θεωρείται από τους περισσότερους ανώνυμο οικοδόμημα. Μέγα λάθος: έχει συνθέτες, που άφησαν γραπτό έργο, και που διαμόρφωναν και αναδιαμόρφωναν αυτή τη μουσική παράδοση. Πέρα από τους κορυφαίους Θεοφάνη Καρύκη, Χρυσάφη τον νέο, Γερμανό Νέων Πατρών, Μπαλάσιο ιερέα, Πέτρο Μπερεκέτη, Πέτρο Πελοποννήσιο, Ιάκωβο Πρωτοψάλτη, υπήρξαν και δεκάδες άλλοι. Ολοι αυτοί ήταν ψάλτες και συνθέτες. Και οι περισσότεροι άλλωστε πατριαρχικοί ψάλτες που ακούμε στο έργο το οποίο παρουσιάζουμε ήταν οι ίδιοι και συνθέτες, κατεξοχήν ο Πρίγγος. Περιοριζόμαστε εδώ στο Πατριαρχείο, αλλά ας μη θεωρηθεί ότι μόνο εκεί υπάρχουν μεγάλοι ψάλτες και μουσικοί: και στον Αγιον Ορος ανθεί η μουσική, κατά την ίδια περίοδο (1453-1820), με κορυφαίο ίσως εκπρόσωπό της, τον Δαμιανό Βατοπεδινό (17ος αι.). Οι περισσότεροι από αυτούς τους ψάλτες και συνθέτες ήταν γνώστες και της άλλης μουσικής, της κοσμικής, της «εξωτερικής», όπως την έλεγαν, της ανατολικής εν προκειμένω. 
Ο λόγος που γίνεται εδώ για χειρόγραφα και για βιβλία δεν πρέπει να οδηγήσει τον αναγνώστη να παραθεωρήσει ότι πρόκειται για μουσική προφορική. Αυτή ακριβώς η προφορικότητα διέσωσε και τους κύριους άξονες της μουσικής παράδοσης της προγενέστερης από τη μεταρρύθμιση του 1814. Ο τρόπος με τον οποίο ψάλλονται όλα αυτά τα μέλη μαθαίνεται διά της ακοής πάνω στο στασίδι. Οι παιδικές φωνές που ακούμε να κανοναρχούν, να ισοκρατούν, να συμψάλλουν δεν είναι μόνο ένα εξαίσιο μουσικό στολίδι στα cd αυτά, αλλά και ζωντανή μαρτυρία για το πού και πώς μαθαίνεται η ψαλτική. 
Η βυζαντινή μουσική και το γρηγοριανό μέλος είναι οι δύο μεγάλες λατρευτικές μουσικές δημιουργίες της χριστιανικής Ευρώπης. Ενώ το γρηγοριανό μέλος ακούγεται σήμερα στην Ευρώπη μόνο σε μετρημένα στα δάχτυλα καθολικά μοναστήρια, η βυζαντινή μουσική αντίθετα ψάλλεται καθημερινά στους ορθόδοξους ναούς. Αφησα έξω από τη συζήτηση το κατά πόσον η μουσική αυτή υπηρετεί τη λογική λατρεία της Εκκλησίας, κυρίως κατά τη θεία λειτουργία, ή αυτονομείται και την επισκιάζει. Ο λόγος σήμερα ήταν μόνο για μουσική.

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε στη Ζάκυνθο η Εσπερίδα για τα 150 χρόνια από τον θάνατο του Ανδρέα Κάλβου


Με μεγάλη επιτυχία και συγκίνηση πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 30 Νοεμβρίου 2019 η αφιερωματική εκδήλωση - Εσπερίδα του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων για την συμπλήρωση 150 χρόνων από τον θάνατο του Ανδρέα Κάλβου (1792-1869) στο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Ζακύνθου.
Ύστερα από τον χαιρετισμό και το καλωσόρισμα του Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος κ. Ιωάννη Στεφ. Παπαδάτου, ο ιστορικός κ. Δημήτρης Αρβανιτάκης ανέπτυξε το θέμα «Ανδρέας Κάλβος. “Καθηγητής Γλωσσών και Μαθηματικών;”». 
Στη συνέχεια ο Α΄ Αντιπρόεδρος του Μουσείου και φιλόλογος κ. Διονύσης Σέρρας, μίλησε με θέμα «Ο Ανδρέας Κάλβος και τα έργα του». 
Το συναυλιακό μέρος της βραδιάς ανέλαβε η Χορωδία «Το Όνειρο του Παιδιού», η οποία απέδωσε μελοποιημένη ποίηση για τον Κάλβο. 
Τέλος τον λόγο πήρε η Διευθύντρια του Μουσείου κα Κατερίνα Δεμέτη, η οποία αφού ευχαρίστησε τους ομιλητές, κάλεσε τους παρευρισκόμενους να θαυμάσουν το πορτραίτο του Ποιητή, ζωγραφισμένο από τον Χρήστο Ρουσέα το 1959, που δέσποζε στον χώρο της εκδήλωσης, το οποίο βγήκε από την μόνιμη έκθεση του Μουσείου για να εκτεθεί ειδικά την βραδιά της Εσπερίδας.


Δευτέρα, 2 Δεκεμβρίου 2019

ΜΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΓΙΑ ΤΗΝ "ΜΑΓΙΣΣΑ ΤΗΣ ΑΡΑΠΙΑΣ" ΣΤΟ ΩΔΕΙΟ "ΜΟΥΣΙΚΟΙ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ"


ΩΔΕΙΟ ΜΟΥΣΙΚΟΙ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 
Μουσικό Εργαστήρι Σύνθεσης και Εκτέλεσης 
Καλλιτεχνική διεύθυνση: Αλέξανδρος Καλογεράς
Διάλεξη 
«Η Μάγισσα της Αραπιάς» 
του Β. Τσιτσάνη, του Ν. Σκαλκώτα και του Μ. Χατζιδάκι 
Ομιλητής: 
Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος 
θεολόγος – μουσικός 
Σάββατο 14 Δεκεμβρίου 2019, 6 μ.μ. 
Αίθουσα Συναυλιών Ωδείου Αραχώβης 39, Εξάρχεια 
Είσοδος ελεύθερη 
Ένα τραγούδι, μια εποχή. Ο Μάνος Χατζιδάκις μέσα στην Κατοχή ανιχνεύει τη διάθεση φυγής και την έντονη εμμονή που κρατούν οι τέσσερις νότες του περιφερόμενου τότες τραγουδιού «Θα πάω εκεί στην αραπιά». 
Με την απελευθέρωση ο Νίκος Σκαλκώτας μας δίνει το μοναδικό Κοντσέρτο για 2 βιολιά που είναι το πρώτο έργο νεοελληνικής κλασικής µουσικής, που χρησιµοποιεί το ρεµπέτικο τραγούδι, αφού, στο δεύτερο µέρος του, ακούγεται το «Θα πάω κει στην Αραπιά», του Βασίλη Τσιτσάνη. 
Το 1949 ο Χατζιδάκις δίνει την περίφημη διάλεξή του για το Ρεμπέτικο στο Θέατρο Τέχνης και αναφέρεται στο τραγούδι αυτό. Οκτώ μήνες πριν τον αιφνίδιο θάνατο του Νίκου Σκαλκώτα (19-9-1949). Αργότερα ο Χατζιδάκις θα επανέρχεται στην «Αραπιά» του Τσιτσάνη στο δικό του έργο.  
Ο Σκαλκώτας χρησιµοποιεί τη µελωδία του Τσιτσάνη ως «λαϊκό τραγούδι», το οποίο εκθέτει, σαφώς πιο έντεχνο από µορφολογική άποψη, καθώς η αυθεντική µελωδία του Τσιτσάνη είναι πολύ πιο απλή και λιγότερο χρωµατική από το θέµα που ακούγεται στο έργο. Στη συνέχεια στήνει πάνω του µια σειρά ονειρικές και εξώκοσµες παραλλαγές. 
Ο Χατζιδάκις το προσεγγίζει ορχηστρικά, στον «Σκληρό Απρίλη του ‘45» και εν τέλει ως lied, για φωνή και πιάνο. 
Η διάλεξη θα εστιάσει σ’ αυτήν ακριβώς την έμπνευση που έδωσε «Η μάγισσα της Αραπιάς» του Τσιτσάνη, στον Σκαλκώτα και στον Χατζιδάκι.

[Αφίσα: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας]

Στη συνέχεια "Η μάγισσα της Αραπιάς" στην εκδοχή του Χατζιδάκι για φωνή και πιάνο, όπως την πρόβαρε στην Αμερική με την Φλέρυ Νταντωνάκη, εκεί γύρω στα 1970.

Ο ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ ΤΟΥ ΣΥΝΘΕΤΗ ΣΤΑΘΗ ΓΥΦΤΑΚΗ


Την Πέμπτη 5 Δεκεμβρίου 2019, στις 8.30 το βράδυ, «Φύγε, η καρδιά μου νοσταλγεί…», στο Ίδρυμα Β&Μ Θεοχαράκη.
Δημοφιλής αλλά και απελπισμένος, μοντέρνος για την εποχή του και συνάμα κλασσικός ο Κώστας Καρυωτάκης κατέχει μια σταθερή θέση, όχι μόνον στην ελληνική ποίηση, αλλά και στην ψυχή κάθε νέου αναγνώστη. Ποίηση και πεζά του Κώστα Καρυωτάκη παρουσιάζονται μαζί μ’ ένα κύκλο μελοποιημένων ποιημάτων του από τον Στάθη Γυφτάκη. 
Τραγούδια που ακούν τον ψυχικό τόνο των λέξεων και δίνουν τον αέρα της ταραχής, αλλά και της ήρεμης ενατένισης του ποιητικού κόσμου. 
Τραγούδι: Τάσος Αποστόλου, Χριστίνα Γιαννακοπούλου 
Πιάνο: Πόπη Μαλαπάνη 
Απαγγελία: Ιουλίτα Ηλιοπούλου

Κυριακή, 1 Δεκεμβρίου 2019

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΗΣ "ΝΟΡ ΑΣΧΑΡ" ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΟΑΡΜΕΝΙΚΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΜΑΣ


Η Αρμενική Κοινότητα της Αθήνας δεν παύει να μας εκπλήσσει σχετικά με εκδήλωσή μας "Επί τα όρη τα Αραράτ", που πραγματοποιήσαμε με το "Πολύτροπον" την Δευτέρα 18 Νοεμβρίου 2019 στην Μουσική Βιβλιοθήκη, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. 
Η εβδομαδιαία ελληνοαρμενική εφημερίδα «Νορ Ασχάρ» προανήγγειλε το γεγονός, έκανε, στη συνέχεια, μια πρώτη αναφορά στον απόηχο, στο φύλλο της 25ης Νοεμβρίου 2019 και τώρα έρχεται με ένα τετρασέλιδο αφιέρωμα, στο φύλλο της 2ας Δεκεμβρίου 2019, το οποίο παραθέτουμε αυτούσιο.  
Ευχαριστούμε και πάλι θερμά την κα Λούση Μπερμπεριάν, η οποία έχει την επιμέλεια των ελληνικών κειμένων στην εφημερίδα "Νορ Ασχάρ" και είναι η Πρόεδρος του Μητροπολιτικού Συμβουλίου της Μητρόπολης Ελλάδος της Αγίας Αρμενικής Ορθόδοξης Αποστολικής Εκκλησίας.
Ελπίζουμε ότι θα επανέλθουμε με μια ακόμα, πρωτότυπη εκδήλωση, γύρω από την πλούσια και ενδιαφέρουσα Αρμενική μουσική παράδοση.

ΟΙ ΡΩΣΟΙ ΤΕΜΑΧΙΣΑΝ ΤΗΝ ΑΦΘΑΡΤΗ ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΛΟΥΚΑ ΤΟΥ ΙΑΤΡΟΥ ΓΙΑ ΝΑ ΔΩΣΟΥΝ ΑΠΟΤΜΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ;


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Σύμφωνα με τον βίο του Αγίου Λουκά του ιατρού, Αρχιεπισκόπου Συμφερουπόλεως και Κριμαίας, ο οποίος πρόσφατα αγιοκατατάχθηκε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, τη αιτήσει της Αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Ουκρανίας, στις 17 Μαρτίου 1996 έγινε στην Κριμαία η ανακομιδή των λειψάνων του, που τέθηκαν για λαϊκό προσκύνημα στο ναό του κοιμητηρίου, αφιερωμένο στη μνήμη των Αγίων Πάντων. Ανάμεσα στα λείψανα του «βρέθηκαν άφθαρτα τα μάτια του, ο εγκέφαλος, οι πνεύμονες και η καρδιά του». Τρεις ημέρες αργότερα, στις 20 Μαρτίου 1996, τα λείψανα του μεταφέρθηκαν στον Ιερό Ναό Αγίας Τριάδος. 
Ο ναός του Αγίου Λουκά στην Κριμαία ανήκει στην Ρωσική Εκκλησία και ο κυρίαρχος μητροπολίτης είναι ο Συμφερουπόλεως και Κριμαίας Λάζαρος.
Στην Ελλάδα είναι, ως γνωστόν, ευρέως διαδεδομένη η τιμή του νεοφανούς Αγίου, από χρόνια. Δυστυχώς υπάρχει μια ατέρμονη περιφορά λειψάνων και αποτμημάτων του Αγίου, που είναι να απορείς πώς διεσπάρησαν ανά την Ελλαδική επικράτεια από την Κριμαία.
Αυτό όμως που αποτελεί σκάνδαλο είναι το θέμα της άφθαρτης καρδιάς του Αγίου.
Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν τουλάχιστον τρία αποτμήματα της καρδιάς του Αγίου Λουκά στην Ελλάδα.
Ένα στην Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Κλαδοράχης Φλωρίνης, ένα άλλο στην Ιερά Μονή Παναγίας Δοβρά στη Βέροια και ένα τρίτο στην κατοχή του εν Ελλάδι βιογράφου του Αγίου, μητροπολίτου Αργολίδος Νεκταρίου.
Αυτά τα τρία – μέχρι στιγμής – «ελλαδικά» αποτμήματα της άφθαρτης καρδιάς του Ρώσου Αγίου Λουκά, «περιοδεύουν» ανά την Ελλάδα και το εξωτερικό, πανηγυρικά!
Το ερώτημα, λοιπόν, που τίθεται, είναι: Ο μητροπολίτης είναι ο Συμφερουπόλεως και Κριμαίας Λάζαρος τεμάχισε την άφθαρτη καρδιά του Αγίου Λουκά και έδωσε τρία αποτμήματα στην Ελλάδα; Και ό,τι απέμεινε είναι στην Κριμαία ή έχει διασκορπιστεί αλλού;
Ποιος θα απαντήσει σ’ αυτό το σημαντικό ερώτημα; Μάλλον, κανείς.
Γιατί, καθώς φαίνεται, «κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο της Δανιμαρκίας» (Σαίξπηρ).
Πάντως την πρώτη και κύρια ευθύνη γι’ αυτή την τραγική κατάσταση, φέρουν οι Ρώσοι «φύλακες» των λειψάνων του Αγίου Λουκά. Φυσικά και η χρήση των λειψάνων από τους Ελλαδίτες επισκόπους είναι τελείως απαράδεκτη!

Σάββατο, 30 Νοεμβρίου 2019

Ο ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΝΔΡΕΟΥ ΤΟ 1966 (ΒΙΝΤΕΟ)


Πάτρα, 30 Νοεμβρίου 1966
Ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄ αποβιβάζεται στο αεροδρόμιο του Αράξου, όπου τον υποδέχονται ο Πρωθυπουργός Στέφανος Στεφανόπουλος, ο Υπουργός Υγιεινής Αθανάσιος Γιαννόπουλος, ο Αυλάρχης Θεοδόσιος Παπαθανασιάδης και άλλοι επίσημοι. 
Αμέσως μετά την αποβίβασή του, ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄ επιθεωρεί άγημα ανδρών της Ελληνικής Βασιλικής Αεροπορίας, το οποίο αποδίδει τιμές. 
Ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος προσέρχεται στον ιερό ναό του Αγίου Ανδρέα στην Πάτρα, όπου τυγχάνει θερμής υποδοχής από το συγκεντρωμένο πλήθος. 
Εισερχόμενος στον ναό, ο Βασιλιάς ασπάζεται το ιερό Ευαγγέλιο, το οποίο κρατά ο Μητροπολίτης Πατρών Κωνσταντίνος. 
Πιστοί ασπάζονται την κάρα του Αγίου Ανδρέα, η οποία είναι στην παλαιά λειψανοθήκη της, όπως ακριβώς επέστρεψε από την Ρώμη στις 26 Σεπτεμβρίου 1964. 
Ο Αρχηγός της ΕΡΕ Παναγιώτης Κανελλόπουλος ανάβει κερί και ασπάζεται την κάρα του Αγίου Ανδρέα. 
Ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος ανταλλάσσει χειραψία με τον Π. Κανελλόπουλο και ασπάζεται την κάρα του Αγίου Ανδρέα. 
Στη συνέχεια, ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος, ο Στ. Στεφανόπουλος, ο Π. Κανελλόπουλος, ο Α. Γιαννόπουλος, ο Υπουργός άνευ Χαρτοφυλακίου Αναστάσιος Δρούλιας, ο Υφυπουργός Εθνικής Αμύνης Δημήτριος Παπαδημητρίου, ο Θ. Παπαθανασιάδης, άλλοι επίσημοι και πλήθος πιστών παρακολουθούν τη δοξολογία, στην οποία χοροστατεί ο Μητροπολίτης Κωνσταντίνος. Πλήθος πιστών ασπάζονται την κάρα του Αγίου Ανδρέα. 
Μετά την ολοκλήρωση της δοξολογίας, ακολουθεί η λιτάνευση της κάρας και της εικόνας του Αγίου Ανδρέα στους κεντρικούς δρόμους της Πάτρας, η οποία διακόπτεται εξαιτίας καταρρακτώδους βροχής.

ΜΕ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ, ΤΟΥΣ ΑΓΓΕΛΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΘΕΝΟ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ



Ολοκληρώθηκε σήμερα, Σάββατο 30 Νοεμβρίου 2019, το Συνέδριο με θέμα: "Οδυσσέας Ελύτης. Σαράντα χρόνια από την απονομή του Νόμπελ", που διοργάνωσαν το Μορφωτικό Γραφείο της Κυπριακής Πρεσβείας-Σπίτι της Κύπρου και το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και πραγματοποιήθηκε στο Σπίτι της Κύπρου, στο Σύνταγμα. 
Ανάμεσα στις σημερινές εισηγήσεις: 
- Ελένα Κουτριάνου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας: Θεωρίας της Λογοτεχνίας - Συγκριτικής Γραμματολογίας Πανεπιστημίου Πελοποννήσου 
"Η μετατόπιση του ονείρου στη γραφική παράστασή του: Τα «σήματα-κοσμήματα» στο Σηματολόγιον και οι ρήσεις από τη Μαρία Νεφέλη"
- Ιουλίτα Ηλιοπούλου, Ποιήτρια 
"Το καλοκαίρι ως μεταφορά στο έργο του Οδυσσέα Ελύτη"
- Αντώνης Κωτίδης Ομότιμος Καθηγητής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, Ιστορικός της Τέχνης
«Κατά δω θα πνεύσει μια αιωνιότητα»: ο Ελύτης και οι τύχες ενός κοσμοειδώλου 
- Χριστίνα Ντουνιά, Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών 
"Αγγέλων όψεις στο έργο του Οδυσσέα Ελύτη" 
- Χρήστος Νίκου Διδάκτωρ Συγκριτικής Φιλολογίας Sorbonne Université – Faculté des Lettres, Πρόεδρος της ελληνικής αντιπροσωπείας του Διεθνούς Πολιτιστικού Οργανισμού La Renaissance Française 
«Στηθήτω μία Παρθένος κατάστικτη φιλιών η αμώμητος»: η μορφή της Παναγίας στο έργο του Οδυσσέα Ελύτη


Στην ποιητική, θα λέγαμε, εισήγησή της η Ιουλίτα Ηλιοπούλου, μας μίλησε και μας μύησε στα σύμβολα και σημεία ενός προσωπικού κώδικα, μετωνυμίες αξιών, αλλά και όργανα μαγείας και αποκάλυψης τα στοιχεία του θέρους που επιστρατεύει ο Ελύτης προκειμένου να μιλήσει για το ορατό και το αόρατο, για το μυστήριο αλλά και για το έρεβος, για τη ζωή και το επέκεινα.
Είπε, μεταξύ άλλων, η Ιουλίτα Ηλιοπούλου: 
"Το καλοκαίρι των Ελυτικών αξιών δεν τοποθετείται ημερολογιακά σε κάποιους μήνες, εγγράφεται μέσα σε κάποιες δυνατότητες των οποίων την ανάπτυξη προκαλεί. Είναι πολύ λιγότερο φυσικό και πολύ περισσότερο νοητό ή και μεταφυσικό. 
Με στέρεο άξονα το φως και μέσα από την μεσογειακή αίσθηση, ο Ελύτης ζήτησε να μιλήσει για τις πιο αυστηρές ή ακόμα και σκοτεινές έννοιες: Τη ζωή αλλά και τον θάνατο, την δικαιοσύνη αλλά και το άδικο, την ειρήνη αλλά και τον πόλεμο, την ελευθερία αλλά και την στέρησή της, τη χαρά αλλά και το πένθος. Χωρίς προκατάληψη, χωρίς δεσμεύσεις του παρελθόντος επεδίωξε,όχι την καταγραφή αλλά την δυναμική ανασύνθεση, όχι την άρνηση αλλά την νέα θέση να διατυπώσει. Σκοπός του: να συλλάβει και να πει έναν άλλο, δεύτερο κόσμο πού φτάνει πάντα πρώτος μέσα του. 
Αυτόν τον δεύτερο κόσμο, τον κεκαλυμμένο από την συνήθεια και την φθορά, θέλησε ο Ελύτης να αποκαλύψει, προβάλλοντας τα χαρακτηριστικά του, δομώντας από ψήγματα νέες επιφάνειες, αρθρώνοντας τις λέξεις του."
Στην εισήγησή της η Καθηγήτρια Χριστίνα Ντουνιά επιχείρησε μια αδρομερή καταγραφή της παρουσίας των «αγγέλων» στο έργο του Ελύτη. Από τους νεανικούς Προσανατολισμούς έως τα ώριμα Ελεγεία της Οξώπετρας, από τα «αγγελοποιημένα φάσματα κοριτσιών» και τις χαρμόσυνες «μηνύτριες» του φωτός έως τη βυζαντινή εικονοποιία και τους μυστικούς του ρομαντισμούς, οι άγγελοι του Ελύτη δεν αποτελούν διακοσμητικό στοιχείο μιας συμβολοποιημένης ωραιότητας, αλλά συμβάλλουν στην ερμηνεία και στη μελέτη της ποιητικής του. Η Χ. Ντουνιά μας έδωσε αντιπροσωπευτικά παραδείγματα από τα ποιήματα του Ελύτη, τα οποία εξέτασε σε συνδυασμό με τα δοκίμιά του, αλλά και με τις εικαστικές του συνθέσεις. 
Ο Δρ Συγκριτικής Φιλολογίας Χρήστος Νίκου, μας ανέλυσε πώς η Παρθένος αποτελεί ένα ιδιαίτερο σύμβολο τόσο στην ποίηση όσο και στις συνεικόνες (κολάζ) του Οδυσσέα Ελύτη. Αποστασιοποιημένος από την αυστηρότητα του χριστιανισμού, ο Ελύτης συνθέτει με τον λόγο του έναν κόσμο ο οποίος είναι «εξαποθρησκευμένος». Μέσα σε αυτόν τον κόσμο, η Παναγία, η οποία ξεφεύγει από το σχηματοποιημένο χριστιανισμό, γίνεται μια πολυσήμαντη μονάδα και αποτελεί για τον Ελύτη σύμβολο το οποίο μορφοποιεί την ποιητική του ιδέα: το πνευματικό στοιχείο (θρησκευτική διάσταση), το φυσικό στοιχείο (φύση) και η ελληνική αίσθηση δένονται αξεδιάλυτα. Η ανέγερση και η τοποθεσία της μικρής εκκλησίας του Ελύτη στη Σίκινο συνοψίζουν μάλιστα τις έννοιες αυτές. Ο ποιητής αξιοποιεί και εκφράζει όλη την ελληνική ποιητική φιλοσοφία και την εκκλησιαστική παράδοση, η οποία εμποτίζει την ελληνική ταυτότητα και γλώσσα. Μέσω της αποκαλυπτικής λειτουργίας, ο ποιητής ψάχνει να βρει το δρόμο που θα τον οδηγήσει στην κατανόηση του κόσμου μέσω των αισθήσεων και στην πραγμάτωση του μυστηρίου της ύπαρξης. Η βιβλική εικονοποιία και ιδιαιτέρως το σύμβολο της Παρθένου συμπεριλαμβάνει το δικαίωμα στην ομορφιά και την πληρότητα, την αγιοποίηση των αισθήσεων, τη διαρκή νεότητα, εν τέλει το δικαίωμα της ζωής.

"ΨΑΡΕΥΟΝΤΑΣ ΕΡΧΕΤΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ" - ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΥΤΗ ΣΤΟ "ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ"


Το Μορφωτικό Γραφείο της Κυπριακής Πρεσβείας-Σπίτι της Κύπρου και το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, διοργάνωσαν ένα σημαντικό Συνέδριο με θέμα: "Οδυσσέας Ελύτης. Σαράντα χρόνια από την απονομή του Νόμπελ". 
Το Συνέδριο πραγματοποιήθηκε το διήμερο 29-30 Νοεμβρίου 2019, στο Σπίτι της Κύπρου (Ξενοφώντος 2Α Σύνταγμα). 
Στο πλαίσιο του Συνεδρίου, την Παρασκευή 29 Νοεμβρίου, παρουσιάστηκε το Μουσικό Πρόγραμμα, «Ψαρεύοντας έρχεται η θάλασσα». Ο λυρισμός της ποίησης του Οδυσσέα Ελύτη μέσα από τη μουσική του Γιώργου Κουρουπού. 
Ακολουθεί το αναλυτικό πρόγραμμα του Μουσικοποιητικού Αναλογίου, που ενθουσίασε το κοινό. 


«ΨΑΡΕΥΟΝΤΑΣ  ΕΡΧΕΤΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ» 
η ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη 
με τη μουσική του Γιώργου Κουρουπού

-Τα παιδικά μου χρόνια (απόσπασμα  από τον Μικρό Ναυτίλο)

- Τοσοδούλα τύχη (τραγούδι από Τα Ρω του Έρωτα )
- Δεν ξέρω πια τη νύχτα (ποίημα από τον Ήλιο  τον Πρώτο)
-Μονάχη κι έρημη (τραγούδι, Σαπφώ ανασύνθεση και  απόδοση Οδυσσέας Ελύτης)
-Ανέβαινε ψηλά η Πανσέληνος (τραγούδι, Σαπφώ ανασύνθεση και  απόδοση Οδυσσέας Ελύτης)
-Συναυλία των γυακίνθων, Ι (ποίημα από τους Προσανατολισμούς)
-Ακόμα μια φορά (τραγούδι από τους Προσανατολισμούς)
-Γεγονός του Αυγούστου (τραγούδι από το Φωτόδεντρο)

-Η Πορτοκαλένια (ποίημα από τον  Ήλιο τον Πρώτο)
-Όλβια Ντόννα (τραγούδι από τους Προσανατολισμούς)
Εχθές έχωσα κάτω απ΄ τη άμμο (Μυρίσαι το Άριστον ,ΙΧ  από τον Μικρό Ναυτίλο)
-Η Πεντάμορφη στον Κήπο (τραγούδι από τους Προσανατολισμούς)
To Μονόγραμμα ,V


13/8 με αγάπη (σόλο πιάνο)

-Εαρινό Απόσπασμα (τραγούδι από τους Προσανατολισμούς)
▫-Αιθρίες ΧV (ποίημα από τους Προσανατολισμούς)
-Κατασταλαγμένη Μουσική (τραγούδι από τους Προσανατολισμούς)
-Τύχη (τραγούδι από τα Ρω του Έρωτα )
-Ναοί στο σχήμα τ’ ουρανού (ποίημα από το Άξιον Εστί)
- Εμείς ψωμί δεν έχουμε (τραγούδι από τον Ήλιο τον Ηλιάτορα)

- Περασμένα Μεσάνυχτα (ποίημα από τα Ελεγεία της Οξώπετρας συνδυασμένο με μουσική)
-Τραγούδι της Μαρίας Νεφέλης (τραγούδι από τη Μαρία Νεφέλη)
- Δώρο Ασημένιο Ποίημα (ποίημα από το Φωτόδεντρο)
-Ψαρεύοντας έρχεται η Θάλασσα (τραγούδι από το Σηματολόγιον)

Τραγούδι: Δάφνη Πανουργιά, Χρήστος Κεχρής
Πιάνο: Γιάννης Τσανακαλιώτης
Απαγγελία: Ιουλίτα Ηλιοπούλου

Related Posts with Thumbnails