Δευτέρα, 3 Αυγούστου 2020

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΜΑΤΘΑΙΟ ΜΟΥΝΤΕ ΣΤΗ ΓΕΝΕΤΕΙΡΑ ΤΟΥ ΧΙΟ


Η Π.Ε.Κ.Ε.Β. και η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου στα πλαίσια των δράσεων ¨Αιγαίο, ρίζα και διάρκεια…¨ διοργανώνουν τιμητικό αφιέρωμα στον ποιητή Ματθαίο Μουντέ με τίτλο: ¨Ο Ματθαίος Μουντές και η αντοχή της ποίησής του¨ την Τετάρτη 5 Αυγούστου 2020 και ώρα 20:30 στις Ναυταθλητικές Εγκαταστάσεις της ΠΕΚΕΒ (Όρμος Λω). 
Φιλολογική επιμέλεια αφιερώματος: Στέλλα Τσιροπινά 
Στην απόδοση κειμένων, ποιημάτων και τραγουδιών του ποιητή οι ηθοποιοί: Ζαχαρίας Ρόχας, Σωτήρης Τσακομίδης, Δώρα Χρυσικού. 
Συμμετέχουν: Μιχάλης Μάγνης (πιάνο), Δώρα Μουντέ (τραγούδι). 
O Ματθαίος Μουντές (1935 -2000) κωπηλατώντας, ήδη από την εφηβεία του, μέχρι το τέλος της ζωής του με τη βάρκα της ποίησής του, ευτύχησε να διανύσει πάμπολλες διαδρομές: από την πείνα στην έκσταση, από το πένθος, τη σάρκα και τον καημό στο κατώφλι του ελέους, από την οδύνη στην αγάπη – που έχει χώρο για 100 αγάπες – και στη λύπη – που, επίσης, έχει χώρο για λύπες 100. 
Μάζεψε, έτσι, στοργικά τα ταπεινά υλικά του για να χτίσει μια ποίηση με “πολλά παράθυρα” και να την αφιερώσει στους αναγνώστες του που τους απομένει να αποφασίσουν αν θα απαγκιάζουν μέσα της σαν σε καταφύγιο ή θα ταξιδεύουν μαζί της, έχοντάς την ιστιοφόρο. 
Το αφιέρωμα της Τετάρτης, 5 Αυγούστου 2020 -με την πρωτοβουλία της Π.Ε.Κ.Ε.Βροντάδου- μπορεί τελικά να δείξει ότι η ποίηση Μ.Μουντέ είναι ένα “ιστιοφόρο-καταφύγιο”, σκαρί ανθεκτικό για τα πιο κρίσιμα ταξίδια του βίου.


Κυριακή, 2 Αυγούστου 2020

Χαράλαμπος Θεμιστοκλέους: Σεμνή παρουσία, ηχηρή απουσία

Χ. Θεμιστοκλέους, Ελένη, 1980

Σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής, η δυναμική των πραγμάτων αναπτύσσεται και στηρίζεται, κυρίως στις αξίες που γεννούν οι δημιουργικές πράξεις των ανθρώπων. Αυτές αξίζει ν’ ανακαλύπτουμε και να παρουσιάζουμε σ’ αυτούς τους χαλεπούς καιρούς, καθώς αποτελούν παραδείγματα φωτεινά. 
Ο Χαράλαμπος Θεμιστοκλέους, υπήρξε αναχωρητής και θρησκευόμενος της Τέχνης, καθώς εργάστηκε με πάθος και εν σιωπή, διαμορφώνοντας στον χρόνο το προσωπικό του ύφος, μεταδίδοντας παράλληλα στους μαθητές του ό,τι ο ίδιος με κόπο και θυσίες κατάφερε να κατακτήσει. 
Αναζήτησε την πεμπτουσία της ζωγραφικής, με συνεχείς πειραματισμούς και διαρκείς σχεδιαστικές αναζητήσεις, για τη σύζευξη μορφής και περιεχομένου. Παρέμεινε πιστός στην ανθρωποκεντρική ζωγραφική, επιλέγοντας μια πανδαισία χρωμάτων, με κυβιστικές και αφαιρετικές τάσεις, για να εκφράσει τον συγκλονισμό του για το θαύμα της ζωής και το αναπότρεπτο του θανάτου. Υπηρέτησε την Τέχνη και την ιερότητά της, ως μύστης και πλαστουργός ζωγραφικών και γλυπτικών συνθέσεων, μιας άλλης αρμονίας. 

Χ. Θεμιστοκλέους, Νταϊάνα, 1985

Ακολούθησε τα δύσβατα μονοπάτια της Τέχνης, όντας παιδί του πόνου, του μόχθου και της ανάγκης. Ως πρόσφυγας μετά την Κυπριακή τραγωδία, σήκωσε το δικό του σταυρό, αναζητώντας μια δεύτερη πατρίδα. Λόγω των βιωμάτων του αυτών δεν έπαψε στιγμή να δημιουργεί - εμφορούμενος από πανανθρώπινες αξίες - μετουσιώνοντας στο έργο του ό,τι ευγενέστερο και οικουμενικό, ξορκίζοντας μ’ αυτό τον τρόπο το κακό. 
Η Πάτρα του έδωσε το ωραίο ταξίδι. Εδώ στο απάνεμο λιμάνι της, βρίσκοντας παρηγοριά στην Τέχνη του, έδρεψε τους καρπούς της θαλπωρής, της γαλήνης, αλλά και της μοναξιάς. Η αγαπημένη του Μόρφου, στοίχειωνε τα όνειρά του για τον πολυπόθητο νόστο. Πάλεψε με τους λογισμούς και τους ρυθμούς της σκληρής πραγματικότητας, που τον καλούσαν να ξεχάσει. Με επιμονή, καρτερία και κουράγιο, έδωσε ό,τι ήταν δυνατόν να δοθεί, προσμένοντας κάτι πέραν της όποιας ανταμοιβής για τον αγώνα του. Την απόδοση δικαιοσύνης. Την υπέρτατη αξία που κινεί και συνεγείρει κάθε άνθρωπο της δημιουργίας, ο οποίος εμφορείται από ηθικές αξίες και εδραία την πεποίθηση ότι τίποτα δεν έχει χαθεί.
Δημήτρης Παπανικολάου, μέλος της Εταιρίας Λογοτεχνών και Συγγραφέων Ηπείρου 

Χ. Θεμιστοκλέους, Αυτοπροσωπογραφία

Χαράλαμπος Θεμιστοκλέους (Μόρφου 1950 - Πάτρα 2012) 
Ο Χαράλαμπος Θεμιστοκλέους, γεννήθηκε το 1950 στη Μόρφου. Αποφοίτησε από το εκεί Γυμνάσιο και μετά τη θητεία του στην Εθνική Φρουρά, μετέβη στην Αθήνα, όπου εισάγεται το 1970 στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Η Τουρκική εισβολή στην Κύπρο, το 1974, σημάδεψε τη ζωή του. Αποφοίτησε από την Α.Σ.Κ.Τ. το 1975 και μετά από σύντομη διαμονή στην Τήνο, διορίζεται στην Πάτρα, ως καθηγητής εικαστικών στο 3ο Γυμνάσιο Αρρένων. Το 1976, γνωρίζει στην Πάτρα την Ελένη Δαβραντή - κόρη Μικρασιάτη πρόσφυγα - και το 1977 τελείται ο γάμος τους στις Γερακιές Κύπρου, εκεί όπου είχαν καταφύγει οι γονείς του μετά την εισβολή. Έκτοτε έζησε στην Πάτρα, διδάσκοντας και δημιουργώντας. Το περιώνυμο εργαστήριό του, γίνεται η δημιουργική κυψέλη για πολλούς ταλαντούχους νέους, τους οποίους ενέπνευσε δημιουργικά, δίδοντάς τους τα απαραίτητα εφόδια για τη εισαγωγή τους στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Τα παιδιά του, Ελωΐζος και Άγγελος, ακολούθησαν το παράδειγμά του, με λαμπρές σπουδές και σταθερά βήματα στον χώρο της Τέχνης. 
Ο Χαράλαμπος Θεμιστοκλέους συμμετείχε σε πολλές ομαδικές και ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα και την Κύπρο. Το 2001, στο 1ο Συμπόσιο Γλυπτικής που οργάνωσε ο Δήμος Πατρέων, του ανατίθεται η δημιουργία γλυπτού, το οποίο τοποθετήθηκε στην «Πλατεία Αχαιών Πεσόντων», ενώ την επόμενη χρονιά (2002), οργανώθηκε έκθεση των ζωγραφικών του έργων, στο «Κέντρο Τεχνών-πρώην σταφιδαποθήκες Barry». Το 2002, με την ευκαιρία της αδελφοποίησης των πόλεων Πατρών και Λεμεσού, συνδιοργανώθηκε από τη Δημοτική Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Πάτρας, το Μορφωτικό Γραφείο της Κυπριακής Πρεσβείας-Σπίτι της Κύπρου και τον Σύνδεσμο Αχαΐας-Κύπρου «Αχαιών Ακτή», έκθεση των Γλυπτών του, στο αίθριο του Παλαιού Δημοτικού Νοσοκομείου. Το 2014, το Διεθνές Φεστιβάλ Πάτρας, η Ένωση Εικαστικών Πάτρας και ο Σύνδεσμος Αχαΐας-Κύπρου «Αχαιών Ακτή», οργάνωσαν στο Σκαγιοπούλειο Ίδρυμα, την αναδρομική-τιμητική έκθεση «Χαράλαμπος Θεμιστοκλέους, ο Ζωγράφος, ο Γλύπτης, ο Δάσκαλος», που τελούσε υπό την αιγίδα της Πρεσβείας της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Δείτε και παλαιότερη ανάρτηση μας για τον Χαράλαμπο Θεμιστοκλέους εδώ

Σάββατο, 1 Αυγούστου 2020

Ο ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΕΡΑΦΕΙΜ, Η ΑΔΡΙΑΝΟΥΠΟΛΗ ΚΑΙ Η ΣΜΥΡΝΗ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Το δυστύχημα με τον φίλτατο μητροπολίτη Πειραιώς Σεραφείμ είναι ότι νομίζει ότι λέει και αλήθειες! Αλλιώς δεν θα έγραφε το εντελώς προβληματικό κείμενο του «Αλήθειες για την Αγία Σοφία».
Προσπερνάω τα όσα γράφει για το Ισλάμ, συνιστώντας του – και πάλι – να διαβάσει προσεκτικά «Το Ισλάμ» του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου. Αν το κάνει θα δει (;) ότι έχει πλάσει ένα Ισλάμ της φαντασίας του. Έρχομαι στα «βαρύτερα του νόμου». 
Επαναλαμβάνει συνεχώς ο σεβ. Πειραιώς – δίκην μακράς επωδού – ότι η Ελληνική Κυβέρνηση θα πρέπει «νά καταργήση τά ἄχρηστα ἑλληνικά Προξενεῖα Ἀνδριανουπόλεως καί Σμύρνης γιά κλείσουν κατ’ ἀναλογίαν τά Τουρκικά Προξενεία Κομοτινῆς καί Ρόδου». 
Αντιπαρέρχομαι την αφέλεια ότι «κατ’ αναλογίαν θα κλείσουν τα Τουρκικά Προξενεία» και μένω στο ότι είναι «άχρηστα» τα Προξενεία Αδριανουπόλεως και Σμύρνης. 
Έχει επίγνωση τι λέει ο σεβ. Πειραιώς σε σχέση με το Οικουμενικό Πατριαρχείο; 
Το Πατριαρχείο έχει εκλέξει μητροπολίτη Αδριανουπόλεως, ο οποίος έχει λειτουργική παρουσία στην περιοχή. Δεν είναι ενημερωμένος ο άγιος Πειραιώς; 
Και αν στην Αδριανούπολη η λειτουργική ζωή είναι περιορισμένη, στην Σμύρνη είναι καθημερινή! 
Δεν άκουσε ο σεβ. Σεραφείμ ότι το Πατριαρχείο εξέλεξε μητροπολίτη Σμύρνης, τον πρώτο μετά την Μικρασιατική Καταστροφή; Δεν άκουσε ότι επανασυστήθηκε η Ελληνορθόδοξη Κοινότητα Σμύρνης, με έντονη λειτουργική, πολιτιστική και κοινωνική δραστηριότητα; 
Αν παρ’ ελπίδα δεν είδε ή δεν άκουσε του συνιστούμε – ταπεινώς – να διαβάζει Φως Φαναρίου και να ενημερώνεται. Είμαστε στην διάθεσή του για κάθε σχετική πληροφορία. 
Αλλά επειδή δεν μπορώ να πιστέψω πως ο Πειραιώς Σεραφείμ δεν γνωρίζει τα παραπάνω, αυτό είναι που με ανησυχεί… Τι θέλει να πει ο «ποιητής»; 
Ό,τι κι αν θέλει να πει, με τα παραπάνω αγνοεί προκλητικά το Οικουμενικό Πατριαρχείο και τον αγώνα του για την ανασύσταση των Μητροπόλεων της Ανατολικής Θράκης και της Μικράς Ασίας. 
Και κάτι παραπάνω. Τα όσα λέει είναι και εθνικά επικίνδυνα. Κι όποιος κατάλαβε, κατάλαβε...
Αλλά στο κείμενό του ο Πειραιώς δεν θα μπορούσε να μη μνημονεύσει και το Αυτοκέφαλο της Ουκρανίας ως αιτία για την διάσπαση της ενότητος του ορθόδοξου κόσμου, θεωρώντας, δηλ. το Οικουμενικό Πατριαρχείο υπεύθυνο γι' αυτό. 
Το ότι ο ίδιος δεν ακολουθεί στα καίρια ζητήματα (Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδοξίας, Ουκρανικό Αυτοκέφαλο, Διαχριστιανικός διάλογος) την Εκκλησία της Ελλάδος στην οποία ανήκει και διοργανώνει ενορχηστρωμένη επίθεση εναντίον όλων αυτών των θεμάτων, τι άραγε συνιστά; Ενότητα ή καταδικαστέα αυθαιρεσία;
Το ποιος είναι "υπεύθυνος" άγιε Πειραιώς, θα πρέπει να το σκεφθείτε εσείς καλύτερα...
Α, και μη ξεχάσετε να αρχίσετε θρηνητικές εκδηλώσεις για την καταστροφή της Σμύρνης και να πείτε τα μύρια όσα πομπώδη και δακρύβρεχτα για το παρελθόν της, κλείνοντας τα μάτια στο παρόν της...
Μην τα ανοίξετε τα μάτια σας, καλύτερα. Δεν θα αντέξετε την πραγματικότητα. Σας ξεπερνάει! 

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΝΕΥΡΟΚΟΠΛΗ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ "Σε λάθος ώρα νυχτώνει"


Όταν σπαρταρά η ψυχή 
Παρουσίαση του βιβλίου «Σε λάθος ώρα νυχτώνει» εκδ.: ΓΡΗΓΟΡΗ του π. Βασιλείου Χριστοδούλου
Βασιλική Νευροκοπλή, συγγραφέας 
Μπροστά στη θέα μιας ψυχής που σπαρταρά αφοπλίζεσαι. Αν έχεις στο παρελθόν σπαρταρίσει κι ο ίδιος, ήδη γνωρίζεις καλά πως το σπαρτάρισμα μεταδίδεται σαν ίωση και θέλεις να το βάλεις στα πόδια. Αν δεν είχες παρόμοια εμπειρία, μια μυστική διαίσθηση κληρονομημένη από τα βάθη των αιώνων, σε προειδοποιεί να φορέσεις τη μάσκα της αναισθησίας αν σκοπεύεις από περιέργεια να παρακολουθήσεις την κατάληξη του σπαρταρίσματος και του σπαρταρισθέντος. Αυτή όμως είναι μια αδόκιμη εκκίνηση για την παρουσίαση ενός βιβλίου. Πάμε απ’ την αρχή. 
Μόλις τέλειωσα την πρώτη σελίδα του βιβλίου που φέρει τον τίτλο «Σε λάθος ώρα νυχτώνει», το έκλεισα δηλώνοντας αποφασιστικά στον έσω εαυτό μου, «αυτό το βιβλίο εγώ αποκλείεται να το διαβάσω... δεν ξέρω για ποιον αναγνώστη προορίζεται, πάντως δεν προορίζεται για μένα». Από τις πρώτες κιόλας λέξεις ένιωσα τη λάμα ενός ακονισμένου μαχαιριού να εισχωρεί σε μια πληγή που στους αιώνας των αιώνων δεν πρόκειται να κλείσει ή θα κλείσει μόνον όταν κλείσουν και οι τρύπες που άνοιξαν τα καρφιά στα χέρια του Κυρίου. 
Πέρασε όμως μια μέρα και ξαναπήρα το βιβλίο στα χέρια μου. Δεν ήταν από ευγένεια προς τον συγγραφέα του που είχε την καλοσύνη να μου το στείλει. Δεν είμαι τόσο ευγενική, ποτέ δεν ήμουν. Εγκαταλείπω δίχως τύψεις βιβλία και ανθρώπους που δεν με αφορούν. Όχι όμως και αυτά ή αυτούς που με αφορούν απόλυτα κι ας με πληγώνουν -κατά κανόνα έχει αποδειχθεί ότι μου βγαίνει σε καλό. Και το βιβλίο που είχα αρχίσει να διαβάζω με αφορούσε απόλυτα κι ας με πλήγωνε αβάσταχτα. Διάβασα άλλες δυο σελίδες και το άφησα πάλι. Ποτέ μέχρι σήμερα δεν προσπάθησα τόσο πάνω στην ανάγνωση, όμως το εν λόγω κείμενο όσο βασανιστικά με απωθούσε άλλο τόσο μαγνητικά με έλκυε. Έτσι πορεύθηκε ο αναγνωστικός μου αγώνας σχεδόν μέχρι τη μέση. Γιατί από τη μέση και μετά του παραδόθηκα άνευ όρων και το διάβασα με μια ανάσα. Ποιο ήταν, λοιπόν, αυτό το άλογο που τρέχοντας αφηνιασμένα σε κάθε σελίδα έσερνε πίσω του την καρότσα της οδύνης μου, παρά τη θέλησή μου; Ήταν η ψυχή του συγγραφέα και μόνον αυτή. Μια ψυχή που σπαρταρούσε σε κάθε πρόταση ολόγυμνη, αδύναμη, ετοιμόρροπη και την ίδια στιγμή φοβερά δυνατή και ασυνήθιστα τολμηρή στην εκκωφαντική της ειλικρίνεια. 
Από τη μια η γνωστή περικοπή με την ανάσταση από τον Χριστό του γιου της χήρας στην Ναΐν. Από την άλλη ο θάνατος ενός δεκάχρονου κοριτσιού του οποίου ο συγγραφέας έχει να τελέσει την κηδεία ως ιερέας. Το τραγικό είναι τέκνο των ακραίων αντιθέσεων και εγγόνι των συγκρίσεων που δίχως αυτές αναμφισβήτητα το γένος των ανθρώπων θα ήταν πολύ ευτυχέστερο. Αχ, αυτές οι συγκρίσεις, οι τόσο ανθρώπινες... 
«Ανάσταση στην Ναΐν, θάνατος στην Καλλιθέα. 
Παρουσία και απουσία. 
Νοιάξιμο και αδιαφορία. 
Λόγος και σιωπή. 
«Εγέρθητι» και «ανάπαυσον». (σ.15) 
Δεν φανταζόμουν ποτέ πως θα μπορούσε να αποτυπώσει κάποιος τον κεραυνό που τον διαπερνά και τη στάχτη στην οποία τον μετατρέπει ένα παιδικό φέρετρο. Και όμως αυτό κάνει ο συγγραφέας, και διαβάζοντάς τον κεραυνοχτυπιόμαστε μαζί του και μαζί του στάχτη γινόμαστε. Και αρπάζει τη στάχτη ο άνεμος να τη διασκορπίσει, και εκεί που λες πως όλα χάθηκαν, ο συγγραφέας μάς την επιστρέφει άρωμα Χριστοφόρο. Άρωμα που πλημμυρίζει πρώτα την δική του καρδιά και ακολούθως τη δική μας.
Παραιτούμενος από κάθε λογοτεχνικό επίπλαστο φτιασίδι, ο π. Βασίλειος Χριστοδούλου δημιουργεί ένα συγκλονιστικό λογοτεχνικό ρέκβιεμ. Οι λέξεις του είναι γυμνές σαν νεογέννητα βρέφη. Κι ο ίδιος γυμνός σαν πρωτόπλαστος μπροστά στο λιλιπούτειο φέρετρο μετεωρίζεται ανυπεράσπιστος από κάθε επιπόλαιη παρηγοριά και στερεότυπο κηρυγματικό επιχείρημα. Κατεβαίνει στον Άδη. Και αφού ξαναβγεί στο φως, αποτολμά το παράτολμο εγχείρημα να αρθρώσει όλα αυτά που έζησε εκεί κάτω, αλλά και γύρω από την κιβωτό του θανάτου εν μέσω όλων εκείνων που μένουν και δεν περιμένουν πλέον τίποτα. Αρθρώνει όλα αυτά που όσοι έχουμε ανάλογα βιώματα δεν τολμήσαμε ποτέ να εκστομίσουμε, με αποτέλεσμα τα αδήλωτα παράπονά μας, τα καταχωνιασμένα μας ερωτηματικά και οι πιο κρύφιες «υβριστικές» μας σκέψεις σαν σκουλήκια να κατατρώνε το ξύλο της ψυχής μας που μένει πλέον σαρακοφαγωμένο. Όμως ο συγγραφέας ρωμαλέα τα βγάζει όλα στο φως! Και βγάζοντας τα δικά του, βγάζει και τα δικά μας. Δεν αφήνει τίποτα κρυφό, τίποτα ανείπωτο, τίποτα υπαινικτικό. Δεν αποσιωπά, αλλά αντιθέτως κραυγάζει απεγνωσμένα. Παλεύει με τον Θεό, μαλώνει με τον Θεό, Του θυμώνει, Τον χάνει, Τον αναζητά, Τον βρίσκει και Τον ξαναχάνει. Κάθε ένα από τα δέκα τελευταία υποκεφάλαια του βιβλίου του φέρει τον σπαρακτικό τίτλο, «Πού είσαι;» Γιατί γυρεύει τον Θεό μια τέτοια ώρα; Τι δουλειά έχει ο Θεός με τον θάνατο; Αποκρίνεται: «Δεν είναι η σιωπή των νεκρών που βαραίνει. Η σιωπή της απουσίας Σου είναι που μας τυραννά.» (σ. 107) Πάνω στο συρματόσχοινο της ύπαρξης, ο π. Βασίλειος, βαδίζει με πόδια γυμνά. Σκίζεται, ματώνει, αλλά δεν σταματά. Ακροβατεί έως θανάτου. Και σπαρταρά. Σπαρταρά σαν ετοιμοθάνατος. Λιώνει σαν το κερί μπροστά στον πόνο της μάνας. Από αγάπη. 
Στο αιματηρό οδοιπορικό του έχει δύο βακτηρίες που ενδεχομένως και να ταυτίζονται κατ’ έναν τρόπο. Μία βακτηρία η ποίηση, δεύτερη το Μυστήριο. Βακτηρίες και φτερά συνάμα. Αρχέγονες ροζιασμένες βακτηρίες και φτερά από κτίσεως κόσμου αιματοβαμμένα. Ίσως μόνο ένας υπηρέτης του Θεού θα μπορούσε να εισπηδήσει στο κενό του άδικου, παράλογου και πρόωρου θανάτου μ’ αυτόν τον τρόπο ή απλά ένας αληθινός χριστιανός. «Για να γίνεις χριστιανός πρέπει πρώτα να γίνεις ποιητής», έλεγε ο Άγιος Πορφύριος. Και μόνο ένας ποιητής του Θεού -οξύμωρη κάπως έκφραση, το αναγνωρίζω μιας και Ποιητής του ανθρώπου είναι ο Θεός, μα και εικόνα Του ο άνθρωπος- δε θα δίσταζε να πέσει στο κενό δίχως να ανοίξει σαν αλεξίπτωτο σωτήριο το ράσο του για να σωθεί, όπως, κατ’ αναλογίαν και τηρουμένων των αναλογιών, δε χρησιμοποίησε ποτέ ο Χριστός τη Θεότητά του σαν αλεξίπτωτο για να σωθεί από το μαρτύριό Του. «Προσπαθείς να υπενθυμίσεις στον εαυτό σου και στους άλλους πως μάλλον άνθρωπος είσαι.» (σ. 111) 
Και μήπως υπάρχει μεγαλύτερο μαρτύριο για τους ζώντες από το θάνατο του παιδιού τους; «Καλό Παράδεισο» ευχόμουν κι εγώ σε κάθε κηδεία μέχρι και προχθές, αλλά τούτη εδώ μου άλλαξε τα δεδομένα». (σ. 29) 
Ναι, ο θάνατος ενός παιδιού είναι μια νάρκη ενεργή. Με το που αγγίζεις το χώμα της τα δεδομένα όλα τινάζονται στον αέρα και μαζί τους κι εσύ. Ο συγγραφέας δεν διστάζει μετά από αυτήν την πρωτόγνωρη γι’ αυτόν εμπειρία να αποκαθηλώσει ιδέες και σχήματα χιλιοφορεμένα και χιλιοτρυπημένα από καιρό. Τόσο τρύπια που δεν μπορούν να ζεστάνουν πλέον κανέναν οδυνόμενο γυμνό. «Μας γλυτώνει επίσης κι αυτή η πρωτόπλαστη πτώση. Τη βρήκαμε βολική χάμου πεσμένη -ποιος ξέρει από ποιο ύψος ριγμένη- τετελεσμένη προ αιώνων και της τα φορτώσαμε όλα.» (σ. 33) 
Ο π. Βασίλειος κοιτάζει κατάματα τις σαθρές δικαιολογίες, ακόμα και τον κακώς νοούμενο ασκητισμό. «Είναι ο νοσηρός ασκητισμός που επιτίθεται στο σώμα, που ενοχοποιεί κάθε χαρά και απόλαυση στα όρια της αμαρτίας, που θεμελιώνει την ύπαρξή του πάνω στο αξίωμα ΄΄όσο πιο πολύ υποφέρεις, τόσο πιο αρεστός στον Θεό γίνεσαι΄΄» (σ. 40). Νομίζω πως ο άγιος του αιώνα μας, Πορφύριος, έχει δώσει την απάντηση επ’ αυτού με την πλέον ερωτική φράση που ειπώθηκε ποτέ: «Να αγαπάεις και να πονάεις».
Μπροστά στη σκαμμένη γη που θα σκεπάσει το νεκρό παιδί, ο συγγραφέας νοιάζεται για τους ζώντες, καίγεται γι’ αυτούς και αναρωτιέται ποια μπορεί να γίνει η «σκαμμένη αγκαλιά» που θα τους αγκαλιάσει. «Η Εκκλησία» ψελλίζει, αφού ταλανιστεί αρκετά «καλείται στο ιστορικό παρόν του Πόνου και του Φόβου να προφυλάξει τους ανθρώπους και να τους φροντίσει. Να γίνει μια αγκαλιά να τους δεχθεί, να μην ξεπαγιάζουν έξω στο Παράλογο. Να τους ζεστάνει σε Νόημα. Καλείται η Εκκλησία στο ιστορικό παρόν να πάρει το μέρος των ανθρώπων και όχι του Θεού.» (σσ. 52-53) «Του ανθρώπου που πληρώνει ακριβό τίμημα αυτής της επιλογής του, με το να χάνει πρόωρα και αναίτια πολλά απ’ αυτά που αγαπά. Να χαϊδεύει το κεφαλάκι του τρυφερά η Εκκλησία και να του διαβάζει ποίηση, μόνο ποίηση, μυσταγωγώντας τον στο μυστήριο της έμπονης ζωής, και του σκοτεινού θανάτου, αλλά και στο μυστήριο της αναμονής και της Βασιλείας.» (σσ. 53-54). 
Και ο συγγραφέας είναι θρεμμένος από τη μεγάλη ποίηση και γι’ αυτό την επικαλείται όπως ο Όμηρος τη Μούσα να τον συνδράμει στο δύσκολο έργο του. Ανάμεσα στις παλλόμενες λέξεις του παρεισφρύουν ποιήματα του Ελύτη, του Σεφέρη, του Ρίτσου, του Βαλαωρίτη, της Δημουλά, του Γρηγορίου Θεολόγου, του Ησαϊα, του Δαυίδ κ.ά. Τον συνεπικουρούν κείμενα πολλών άλλων ποιητικών συγγραφέων όπως του Έλιοτ, του Καζαντζάκη, του Κ. Παπαγιώργη, του Αρχ. Σωφρόνιου Σαχάρωφ, του Αρχ. Βασιλείου Γοντικάκη, και του Ολιβιέ Κλεμάν, του Παύλου Ευδοκίμωφ, του π. Αλέξανδρου Σμέμαν, του Γιανναρά κ.ά. 
Κι όμως, παρόλη τη βοήθεια που του παρέχουν οι ποιητές και οι σοφοί, ο ιερέας του Θεού δεν γλυτώνει την ακατάπαυστη πάλη στα σπλάχνα του. Κι ίσως ακριβώς επειδή τον συνδράμουν, δε σταματά να παλεύει έως θανάτου. «Οδηγώντας προς το Κοιμητήριο, Παρασκευή πρωί, για την Εξόδιο Ακολουθία της Ανδριάνας, πάλευα μέσα μου το παράλογο, το ανείπωτα οδυνηρό, τη στοιχειωμένη σιωπή, τη φρίκη μιας πιθανής ειμαρμένης... Ένιωθα πως το σχοινί δε θα με κρατήσει...» Μέσα σ’ αυτήν την Γεθσημάνεια αγωνία θα έρθει η θεία έκλαμψη να τον παρηγορήσει και θα μας τη φανερώσει σαν παιδί που δεν μπορεί να πει ψέματα: «Τον σκέφτηκα (τον Χριστό) πεθαμένο, ύπτιο νεκρό μέσα στον δικό Του τάφο.» (σ. 59). «Με τον δικό Του... θάνατο ο Θεός ανοίγει μια τρύπα στη γη, όπως κανείς ένα παράθυρο στον ήλιο..» (σ. 69). 
Ο συγγραφέας μπροστά στο τραγικό συμβάν ξαναγίνεται μαθητής της πρωτοσχολικής ηλικίας, μα αυτή τη φορά στο σχολείο του θανάτου. Ξαναδιαβάζει απ’ την αρχή τον άνθρωπο και τον Θεό. «Αλλάζει το αλφάβητο της πίστης μου, βρίσκομαι σχεδόν σε πανικό» (σ. 118). Μαζί του συλλαβίζουμε κι εμείς το νέο αλφαβητάρι. Ένα αλφαβητάρι που έρχεται κατευθείαν από την πρώτη στιγμή της Δημιουργίας. Μια στιγμή που κανείς δε θυμάται, μα μένει ανεξίτηλη σφραγίδα εντός μας που θαρρείς και περιμένει κάτι τέτοιες στιγμές για να ανάψει σαν φάρος και να σφυρίξει σαν συναγερμός στα σωθικά της ύπαρξης. Και αυτή η σφραγίδα είναι το φιλί. Εκείνο το πρώτο αλησμόνητο φιλί της Ζωής... «Μας φίλησε (ο Θεός) στο στόμα και ζήσαμε. Το πρόσωπο δεν το θυμόμαστε. Το φιλί όμως ποιος το ξεχνά;» (σ. 121) «Πρέπει να ξαναβρούμε το δρόμο της επιστροφής, γι’ αυτό και φιλί με φιλί προχωρούμε» (σ. 122). 
Ναι, φιλί με φιλί προχωρούμε, και ποιος δε θα το ’θελε; Μα είναι τις περισσότερες φορές φιλί πνιγμένο στα δάκρυα, κι Αυτός που μας φίλησε δε σβήνει τη θλίψη μας με μια απλή κίνηση του σφουγγαριού της αγάπης Του στον μαυροπίνακα της καρδιάς μας. «Δε σώζει ο Θεός τον άνθρωπο από τη λύπη. Τον σώζει μέσα στη λύπη» (σ. 71) θα μου απαντήσει ο συγγραφέας σαν να ακούει το παράπονό μου, και η φράση του αυτή καρφώνεται στην καρδιά μου σαν φτερωτή σε μύλο. Μαζί μου αναρωτιέται: «Ο Θεός, εν τέλει, μπορεί να παράσχει τις διευκρινίσεις; Είναι ο Θεός των απαντήσεων ή ο Θεός της εμπιστοσύνης;» (σ. 77).
Πόσο ανταποκρίνεται στ’ αλήθεια, σκέφτομαι, ο Θεός που φτιάξαμε στον αληθινό Θεό; Γιατί η αλήθεια είναι πως σαν ατάλαντοι και επηρμένοι ποιητές εμείς πλάσαμε έναν Θεό ατσαλάκωτο και αξιοσέβαστο μικροαστό. Έναν Θεό που σηκώνεται όρθιος σαν μαθητής στο θρανίο του και οφείλει να μας απαντήσει σε ό,τι τον ρωτούμε για να διαπιστώσουμε αν διάβασε το μάθημά Του και να του βάλουμε μετά και βαθμό. Και ποιος μας είπε πως μας χρωστά ο Θεός απαντήσεις; Και ποιος μας είπε πως οι απαντήσεις βοηθούν; «Να παραμείνουμε στο ερώτημα γιατί αυτό μας κρατά ανοιχτούς στη σχέση, ζωντανούς στην επιθυμία» (σ. 81). «Αυτή η απόκρυψη ίσως και να ’ναι τελικά αυτό το μυστήριο που συντηρεί σε επίπεδο ερωτικό τη σχέση Θεού ανθρώπου -ο έρωτας πάντα από το μυστήριο τρέφεται» (σ. 83). Έτσι είναι. Εξάλλου, και στη Γεθσημανή θα παρατηρήσει πολύ εύστοχα «δεν διαβεβαιώνεται Εκείνος για κάτι, εμπιστεύεται: πλην ουχί ως εγώ θέλω, αλλ’ ως συ» (σ. 83). 
Εμείς αντί να εμπιστευτούμε Εκείνον, εμπιστευθήκαμε τους ανέραστους παραθεολογούντες που μόνο ενοχικά συμπλέγματα κατάφεραν να μας μεταδώσουν βάζοντας στο ειδώλιο του κατηγορουμένου το σώμα, τη χαρά, τα όνειρα. Ο συγγραφέας όμως αναλαμβάνει την υπεράσπισή τους. «Κάθε ένας που ονειρεύεται επενδύει, ρισκάροντας πως το αύριο θα ’ναι εκεί» (σ. 85). 
Και το όνειρο είναι άλμα στο κενό, άλμα στο αβέβαιο. Δίχως αυτό σκουλήκια σερνάμενα γινόμαστε και Θεό ποτέ δεν θα δούμε. Πότε θα δούμε Θεό; «Πέφτουμε μέσα στο κενό του Θεού και τότε μόνο γνωρίζουμε πως ο Θεός υπάρχει» (σ. 86). «...(η σχέση μας με τον Θεό έχει όλα αυτά τα χαρακτηριστικά του ρίσκου και της διακινδύνευσης όπως αποτυπώνονται στη σχέση του Θεού με τον πατριάρχη Αβραάμ) τολμώντας να θυσιάσει τον Ισαάκ της εξασφάλισης, της λογικής συνεκδοχής του κάθε γεγονότος της ζωής μας και της εκ προοιμίου προφύλαξης του ‘‘εγώ’’ έναντι κάθε απροόπτου ή και κάθε απαίτησης του ‘‘εσύ’’...» (σ. 99). 
Γιατί ο συγγραφέας υπερασπίζεται τη μακρόβια ζωή και τις χαρές της; «Η ζωή δεν είναι καρπός που τον τρως γρήγορα. Πρέπει να ζήσουμε πολύ για να προσεγγίσουμε τον πυρήνα της γεύσης της» (σ. 136).
«Που είσαι;», αναρωτιέται ξανά και ξανά μαζί μας. Ναι, ο Θεός που κατασκευάσαμε σαν γενναιόδωρο τραπεζίτη που μας χορηγεί κονδύλια ασφάλειας, ευμάρειας και αφθαρσίας, δεν υπάρχει. Πριν από μας και για μας, ο Ίδιος καταστρέφει την εικόνα Του. Ο συγγραφέας το διατυπώνει έξοχα: «Και ο Θεός αναπάντεχα εμφανίζεται ως ο μεγάλος εικονοκλάστης. Συντρίβει με την Ενανθρώπησή Του κάθε προηγούμενη εικόνα Του...» (σ. 153). Θα έλεγα, και κάθε επόμενη εικόνα Του. Διότι από τη γέννησή Του ως σήμερα έχουμε φτιάξει άπειρα πλαστά κακέκτυπα. Στη Βηθλεέμ «αντί να μας λύσει τα προβλήματα και να μας απαλλάξει από το κακό και τους κινδύνους, έρχεται ο Ίδιος και θέτει τον εαυτό Του υπό του κακού, υπό του κινδύνου, υπό της απειλής» (σ. 154). «Ο Θεός τελικά αποκαλύπτεται ως Θείο Σκοτάδι -τόσο φωτεινό στο κέντρο του που μας τυφλώνει» (σ. 156). 
Τελειώνοντας το βιβλίο αναρωτιέμαι, αν δεν υπήρχε θάνατος θα υπήρχε Θεός; Και δεν εννοώ, βέβαια, αν θα υπήρχε όντως από μόνος Του, γιατί εξάλλου αυτό είναι δικό Του ζήτημα. Εννοώ αν θα υπήρχε για μας. Μήπως πρέπει, τελικά, να διαβάσουμε τη ζωή σαν βιβλίο που το ξεκινούμε από το τέλος για να φτάσουμε στην αρχή σαν ήταν γραμμένο σε αραβική γλώσσα; Δεν είμαι σίγουρη, αλλά θα το σκεφτώ σοβαρά. Μπορώ όμως να πω με σιγουριά πως ο π. Βασίλειος Χριστοδούλου μας χάρισε ένα σύγχρονο αλφαβητάρι πίστης, ελπίδας και αγάπης που οι καιροί μας χρειάζονται επειγόντως. Και τον ευχαριστώ με όλη μου την ψυχή για την ευαισθησία, την τόλμη και την εντιμότητα!

Παρασκευή, 31 Ιουλίου 2020

ΣΤΟΝ ΚΑΜΠΟ ΤΗΣ ΧΙΟΥ ΜΕ ΜΙΑ ΦΩΝΗ ΚΑΙ ΔΥΟ ΚΙΘΑΡΕΣ ΣΤΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΟΥΣΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ (ΦΩΤΟ)


Πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 29 Ιουλίου 2020 στο αρχοντικό Ρίζικο, υπό το φως του φεγγαριού, η συναυλία αφιέρωμα στο Μίκη Θεοδωράκη στα πλαίσια του 4ου Φεστιβάλ Μούσα Ελληνική. 
Το κιθαριστικό ντουέτο Αλεξάνδρα Χριστοδήμου και Γιάννης Πετρίδης συνέπραξαν με τη σοπράνο Δάφνη Πανουργιά σε ένα ασυνήθιστο πρόγραμμα και ευχήθηκαν χρόνια πολλά στον Μίκη Θεοδωράκης για τα 95α του γενέθλια. 
Τα έργα που παρουσιάστηκαν από τους ερμηνευτές για δύο κιθάρες: 
- Luigi Boccherini – Introduction & Fandago 
- Δημήτρης Μακρής – Απόλλων 
- Βασίλης Τενίδης – Ρεμπέτικη Σουίτα 
- Astor Piazzolla – Tango Suite 
- Μίκης Θεοδωράκης – Romancero Gitano (κείμενο: Φ. Γκ. Λόρκα- απόδοση στα ελληνικά: Οδ. Ελύτης). 
Το Romancero Gitano παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην εκδοχή για δύο κιθάρες και φωνή, σε μια αρκετά έντεχνη επεξεργασία. 
Για τα έργα και τους συνθέτες της συναυλίας μίλησε ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος.


Πέμπτη, 30 Ιουλίου 2020

ΟΙ ΕΞΑΛΛΟΣΥΝΕΣ ΑΡΧΙΕΡΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Είναι θλιβερό το γεγονός ότι αρκετοί ιεράρχες της Εκκλησίας της Ελλάδος με αφορμή την μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί, πλειοδότησαν για το ποιος θα φανεί περισσότερο «πατριώτης» και ποιος θα ξεστομίσει τις περισσότερες «βαριές» κουβέντες που θα καταδικάζουν το γεγονός. 
Ανέξοδες ρητορείες, λαϊκιστικές εκδηλώσεις κατωτάτης υποστάθμης (με φουστανελοφόρους και βρακοφόρους, με κουμπούρια και σουγιάδες, να κραδαίνουν σημαίες εντός των ναών την ώρα που ο «ποιμενάρχης» εκφωνούσε «φιλιππικούς»!), εθνικιστικές κορώνες χωρίς αντίκρισμα και πολλά άλλα παρόμοια. 
Το πολύ ενδιαφέρον είναι ότι σε όλες αυτές τις κωμικές αντιδράσεις, πρωταγωνίστησαν ουκ ολίγοι «παραδοσιακοί» ιεράρχες, οι οποίοι επί χρόνια πολεμούν συστηματικά το Οικουμενικό Πατριαρχείο.
Αυτοί όλοι βρήκαν νόημα στην ζωή τους από τον Ερντογάν! Τους πρόσφερε υλικό για εξαλλοσύνες και αμετροέπειες που δεν θα έπρεπε να χαρακτηρίζουν, όχι ιεράρχες, αλλά και κάθε σοβαρό άνθρωπο. 
Και τώρα τι; Τέλειωσαν οι φιέστες του Ερντογάν, τέλειωσαν και των εν Ελλάδι ιεραρχών. Εκ του ασφαλούς κράζουν και βοούν χωρίς στην πραγματικότητα να γνωρίζουν ποιος ο ρόλος και ο αγώνας του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Οι «παραδοσιακοί», τύπου Κυθήρων, διέρρηξαν τα ιμάτιά τους για την μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί όπως ακριβώς τα διέρρηξαν και με την παραχώρηση του Αυτοκεφάλου στην Ουκρανία από το Φανάρι. Η μόνη διαφορά είναι ότι στο Αυτοκέφαλο δεν χτύπησαν πένθιμα (sic) τις καμπάνες. 
Τώρα που δόθηκε από τους Τούρκους η άδεια για την Θεία Λειτουργία στην Παναγία Σουμελά του Πόντου, σίγουρα θα βρεθούν κάποιοι να πουν «να μην παίξουμε το παιχνίδι του Ερντογάν», λες και δεν το έπαιξαν με την Αγία Σοφία. 
Η ελαφρότητα και – φευ! – η φαιδρότητα με την οποία αντιμετώπισαν πολλοί ιεράρχες της Ελλάδος το ζήτημα της Αγίας Σοφίας είναι πιο σοβαρή υπόθεση απ’ όσο νομίζουμε. 
Αποκαλύπτει ότι δεν ξέρουν τι εστί Φανάρι και το μόνο που επικαλούνται είναι ένα αόριστο «ένδοξο» παρελθόν, που δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα. 
Και δυστυχώς αυτή η κατάσταση μεταφέρεται στον κόσμο, ο οποίος, επίσης, δεν γνωρίζει.
Δημοσιογράφος με κάλεσε σε ραδιοφωνική εκπομπή για να με ρωτήσει ποια είναι ευθύνη του Οικουμενικού Πατριάρχη στο ζήτημα της Αγίας Σοφίας. Του είπα κατηγορηματικά: «ΚΑΜΙΑ!». Και εξήγησα τη θέση μου. 
Γιατί στην Ελλάδα πολλοί είναι εκείνοι οι «χριστιανοί» που έσπευσαν να ρίξουν τον λίθο του αναθέματος στον Πατριάρχη, αγνοώντας (;) πλήρως το «όραμα» του Ερντογάν για την Αγία Σοφία και τις πολιτικές διαστάσεις του θέματος. 
Όποιος βλέπει τον Πατριάρχη στα ξωκλήσια της Ίμβρου, καταλαβαίνει ποιος είναι ο Βαρθολομαίος.
Όποιος δεν καταλαβαίνει, δεν ξέρει πού πατά και πού πηγαίνει…

Τετάρτη, 29 Ιουλίου 2020

ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΥΣ ΧΙΟΥΣ ΨΑΛΤΕΣ ΚΑΙ ΥΜΝΟΓΡΑΦΟΥΣ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ ΣΤΗ ΧΙΟ (ΦΩΤΟ)


Χθες, Τρίτη 28 Ιουλίου 2020, το βράδυ, και στο πλαίσιο του 4ου Φεστιβάλ Μούσα Ελληνική, πραγματοποιήθηκε στον ειδυλλιακό χώρο "Περιβόλι" της Χίου, μια εκδήλωση - αφιέρωμα στους Ψάλτες και Υμνογράφους της Χίου τον 19ο αιώνα, με τη συμμετοχή πολύ κόσμου. 
Ακολουθεί το αναλυτικό πρόγραμμα της πρωτότυπης αυτής εκδήλωσης που εμπνεύστηκε ο Χίος καθηγητής Μιχάλης Στρουμπάκης και υλοποίησε με μεράκι και θαυμαστά αποτελέσματα!


Τρίτη, 28 Ιουλίου 2020

ΜΙΑ ΞΕΧΩΡΙΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΙΟ ΣΕ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΤΟΥ ΚΑΜΠΟΥ (ΦΩΤΟ)


Χθες, Δευτέρα 27 Ιουλίου 2020, στο Αρχοντικό Σπύρου Στεφάνου, στο πλαίσιο του 4ου Φεστιβάλ Μούσα Ελλήνική παρουσιάσαμε την εκδήλωση:
ΕΙΚΟΣΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΧΙΟ 
Ποιητές από τη Χίο τροφοδοτούν την ευαισθησία Ελλήνων συνθετών.
Μουσικοφιλολογική Εισαγωγή - Έρευνα: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος
Δάφνη Πανουργιά, σοπράνο
Γιώργος Κροντήρης, ηθοποιός 
Παναγιώτης Κραμπής, πιάνο.
Ακολουθεί το αναλυτικό πρόγραμμα της βραδιάς.



ΤΟ 4ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΟΥΣΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΧΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ "ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΡΥΞ" ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ


Στο σημερινό (28-7-2020) φύλλο της μεγάλης Ομογενειακής εφημερίδας της Αμερικής "Εθνικός Κήρυξ", δημοσιεύεται ένα κείμενό μου για το 4ο Φεστιβάλ Μούσα Ελληνική που πραγματοποιείται αυτές τις μέρες στη Χίο, με τη συμμετοχή καταξιωμένων Ελλήνων μουσικών που διαπρέπουν στην Βοστώνη: του συνθέτη Αλέξανδρου Καλογερά, Καλλιτεχνικού Συμβούλου του Φεστιβάλ, καθηγητή θεωρητικών και σύνθεσης στο Berklee College of Music στη Βοστώνη και του Παναγιώτη Λιαρόπουλου, καθηγητή σύνθεσης επίσης στο Berklee College of Music και καθηγητή Πιάνου στο μουσικό τμήμα του University of Massachusetts Boston. 
Ακόμα, η συναυλία - αφιέρωμα στον Μάνο Χατζιδάκι πραγματοποιείται σε συνεργασία με την Ορχήστρα ΑΛΕΑ ΙΙΙ, που ιδρύθηκε από τον αείμνηστο συνθέτη και ακαδημαϊκό Θόδωρο Αντωνίου το 1979 και εδρεύει στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης.

Παραθέτουμε στη συνέχεια το φύλλο του "Εθνικού Κήρυκα".

Δευτέρα, 27 Ιουλίου 2020

ΤΑ 95ΧΡΟΝΑ ΤΟΥ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΣΤΟ 4o ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΟΥΣΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΗ ΧΙΟ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Στις 29 Ιουλίου ο Μίκης Θεοδωράκης γίνεται 95 ετών έφηβος! Με το πνεύμα του πάντα οξύ και τη μουσική του να γεμίζει - κυριολεκτικά! – τη ζωή μας. 
Τρεις μήνες αργότερα, στις 23 Οκτωβρίου, θα γίνει 95 ο Μάνος Χατζιδάκις. 
Έτσι, αυτή την εβδομάδα θα εορτασθούν τα σχεδόν αιωνόβια γενέθλιά τους με ξεχωριστά αφιερώματα που θα πραγματοποιηθούν στην μυροβόλο νήσο Χίο, στο πλαίσιο του 4ου Φεστιβάλ Μούσα Ελληνική, το οποίο φέτος έχει θέμα «Μουσική και Λόγος». 
Άλλωστε ο Μίκης Θεοδωράκης γεννήθηκε στη Χίο και στην αυτοβιογραφία του «Οι Δρόμοι του Αρχάγγελου», περιγράφει με λεπτομέρειες τα καλοκαίρια του στο νησί. 
Το Φεστιβάλ θα πραγματοποιηθεί από 26 Ιουλίου – 1 Αυγούστου 2020 υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση της μουσικού και φιλολόγου Ελευθερίας Λυκοπάντη. Καλλιτεχνικός σύμβουλος είναι, από την αρχή του θεσμού (2016), ο Αλέξανδρος Καλογεράς, καθηγητής θεωρητικών και σύνθεσης στο Berklee College of Music στη Βοστώνη των Η.Π.Α. Ένας διακεκριμένος και δημιουργικός συνθέτης, με μεγάλη εμπειρία στην διοργάνωση μουσικών γεγονότων. 
Το Φεστιβάλ αυτό είναι το μοναδικό στη χώρα που εστιάζει στην έντεχνη και λόγια ελληνική μουσική δημιουργία. Όπως και τα προηγούμενα, έτσι και το 4ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΟΥΣΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ χαρίζει στο κοινό της Χίου ένα πολυδιάστατο πρόγραμμα, με συναυλίες και εκδηλώσεις αφιερωμένες στο λόγιο τραγούδι, στο μελόδραμα, στη Βυζαντινή υμνογραφία, στον πειραματισμό. Νέοι συνθέτες γράφουν ειδικά για το Φεστιβάλ νέα έργα εμπλουτίζοντας, έτσι, την ελληνική μουσική εργογραφία. Σειρά διαλέξεων αναδεικνύει φέτος την οργανική σχέση Μουσικής και Λόγου. Τα πλούσια εκπαιδευτικά προγράμματα και μαθήματα θα δώσουν μια ξεχωριστή ευκαιρία στους νέους μουσικούς και στους μαθητές των Ωδείων και του Μουσικού Σχολείου του νησιού για περαιτέρω σπουδή και γνώση. 
Φέτος, θα υπάρχουν αφιερώματα: σε Χιώτες ποιητές του παρελθόντος που αποτελούν πηγή έμπνευσης και για συνθέτες του σήμερα, σε Χίους υμνογράφους και ψάλτες του 19ου αιώνα, στο μεγάλο ιστορικό γεγονός της Σφαγής της Χίου (1822), στον θεμελιωτή του Ελληνικού Μελοδράματος Διονύσιο Λαυράγκα, στον Χιώτη ποιητή Ματθαίο Μουντέ (20 χρόνια από τον θάνατό του). Θα προβληθεί η ταινία «Το Παρίσι κοιμάται» (1923) του Rene Clair, σε πρωτότυπη μουσική του Δημήτρη Μακρή, σε ζωντανή εκτέλεση, ενώ στις παράλληλες εκδηλώσεις συμπεριλαμβάνεται μια ξεχωριστή Έκθεση Εικαστικών που ζουν και εργάζονται στη Χίο με θέμα «Μουσική και Λόγος». 
Οι συναυλίες πραγματοποιούνται σε ιδιαίτερους χώρους του νησιού, όπως τα περίφημα αρχοντικά του Κάμπου της Χίου και το Μουσείο Μαστίχας. 


Στις 27 Ιουλίου, στην εκδήλωση «Είκοσι Τραγούδια για τη Χίο», με αφορμή Χιώτες ποιητές του χθες, θα παρουσιαστεί ο (άγνωστος στους πολλούς) κύκλος τριών τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη «Πέντε Ναύτες», που έγραψε ο συνθέτης το 1945, σαν ήταν 20 χρονώ. Τρία αισθαντικά τραγούδια σε ποίηση: Μίκη Θεοδωράκη, Φώτη Αγγουλέ (ποιητή που έζησε στη Χίο) και του Μήτσου Λυγίζου.
Στις 29 Ιουλίου το κιθαριστικό ντουέτο Αλεξάνδρα Χριστοδήμου και Γιάννης Πετρίδης συμπράττουν με τη σοπράνο Δάφνη Πανουργιά σε ένα ασυνήθιστο πρόγραμμα και εύχονται χρόνια πολλά στον Μίκη για τα 95α του γενέθλια. Θα παρουσιάσουν το περίφημο Romancero Gitano του Μ. Θεοδωράκη, σε ποίηση Λόρκα και στην απόδοση του Οδυσσέα Ελύτη, σε μεταγραφή για δύο κιθάρες, που επιμελήθηκαν ειδικά για το Φεστιβάλ οι ερμηνευτές. 
Το Σάββατο 1 Αυγούστου θα πραγματοποιηθεί μια μεγάλη συναυλία στην κεντρική πλατεία της Χίου που επιμελείται ο συνθέτης Παναγιώτης Λιαρόπουλος αφιερωμένη στα τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι. Η συναυλία αυτή πραγματοποιείται σε συνεργασία με την Ορχήστρα ΑΛΕΑ ΙΙΙ, που ιδρύθηκε από τον αείμνηστο συνθέτη και ακαδημαϊκό Θόδωρο Αντωνίου το 1979 και εδρεύει στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης. 
Ο Παναγιώτης Λιαρόπουλος είναι αναπληρωτής καθηγητής σύνθεσης στο Berklee College of Music και καθηγητής Πιάνου στο μουσικό τμήμα του University of Massachusetts Boston. Είναι επίσης ιδρυτής και καλλιτεχνικός διευθυντής του Συνόλου Ελληνικής Μουσικής, το οποίο ειδικεύεται στην κριτική ερμηνεία και εκτέλεση έντεχνης, αστικής και παραδοσιακής Ελληνικής μουσικής. Μέχρι τώρα έχει εκδώσει δύο ψηφιακούς δίσκους με τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη και του Μάνου Χατζιδάκι, σε πρωτότυπες ενορχηστρώσεις του Π. Λιαρόπουλου. 


Το 4ο Φεστιβάλ Μούσα Ελληνική είναι μια γιορτή της Ελληνικής Μουσικής, με παιδευτικό χαρακτήρα, με δεκάδες καλλιτέχνες από τη Χίο, την Ελλάδα και το εξωτερικό, ένα επταήμερο εκδηλώσεων, με ελεύθερη είσοδο για το κοινό. 
Δείτε αναλυτικά το πρόγραμμα του Φεστιβάλ εδώ.

Κυριακή, 26 Ιουλίου 2020

"ΨΑΡΕΥΟΝΤΑΣ ΕΡΧΕΤΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ" ΜΕ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ ΚΑΙ ΓΙΩΡΓΟ ΚΟΥΡΟΥΠΟ ΣΤΗΝ ΑΙΓΙΝΑ


ΨΑΡΕΥΟΝΤΑΣ ΕΡΧΕΤΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ
ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ - ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΥΡΟΥΠΟΣ 
Ποίηση και Μουσική στην Αίγινα, την Δευτέρα 27 Ιουλίου 2020 στις 20:30. 
Τάσης Χριστογιαννόπουλος, τραγούδι
Γιάννης Τσανακαλιώτης, πιάνο
Ιουλίτα Ηλιοπούλου, απαγγελία. 
Αμφιθέατρο Ιδρύματος Ανδρέα Καψάλη 
Ελεύθερη είσοδος 
Συνδιοργάνωση: Σπίτι της Κύπρου, Δήμος της Αίγινας, Ίδρυμα Α. Καψάλη.


Στην φωτογραφία που δημοσιεύουμε εδώ, απεικονίζονται ο Γιάννης Μόραλης, ο Οδυσσέας Ελύτης και ο Νίκος Νικολάου στο σπίτι του τελευταίου στην Αίγινα, το 1967.
Ο Ελύτης πολλά καλοκαίρια τα πέρασε στην Αίγινα και ήταν αναπόσπαστο μέλος της παρέας αυτής.
Λέγεται, μάλιστα, πως εμπνεύστηκε τις "Μικρές Κυκλάδες" ατενίζοντας τα σκόρπια νησάκια που τα αποκαλούμε "Διαπόρια". 
Ο Οδυσσέας Ελύτης έγραφε στον κατάλογο της έκθεσης του Γιάννη Μόραλη στην γκαλερί Ζουμπουλάκη το 1972: «Τα χρώματα της Αττικής και της Αίγινας, τα σώματα των νέων κοριτσιών, το φως το ταυτόσημο μιας φυσικής και ηθικής ευγένειας, τα βλέπουμε στα τελευταία έργα του Μόραλη να αναδύονται κάποτε με μιαν υγρασία θαλασσινή, σαν μεγεθυσμένα θραύσματα από αρχαίες ληκύθους ή σμικρυμένες νωπογραφίες τόπων λατρείας που χάθηκαν για πάντα».

Παρασκευή, 24 Ιουλίου 2020

«Θρησκεία και εκπαίδευση» στο νέο τεύχος της επιστημονικής Επιθεώρησης “Νομοκανονικά”


Του Χάρη Ανδρεόπουλου * 
Aφιερωμένο στο θέμα «Θρησκεία και Εκπαίδευση» είναι το νέο τεύχος της Επιθεωρήσεως Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου (τα) «Νομοκανονικά» (τχ. 1/2020) το οποίο κυκλοφορήθηκε προσφάτως φιλοξενώντας μελέτες διακεκριμένων επιστημόνων από τους χώρους της νομικής, πολιτικής και θεολογικής επιστήμης, έτσι ώστε να εκδιπλώνεται, τελικώς, ολοκληρωμένος ένας γόνιμος διάλογος μεταξύ θεωρίας και νομολογίας. 
Τα «Νομοκανονικά» είναι η εξαμηνιαία Επιθεώρηση που επιδιώκει να καλύψει δύο σύνθετους και δυσχερείς επιστημονικούς κλάδους, το Εκκλησιαστικό και το Κανονικό Δίκαιο, τόσο σε επίπεδο θεωρίας όσο και δικαστηριακής πράξεως. Αποτελούν το επιστημονικό όργανο της Εταιρείας Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου, διευθύνονται υπό του ομ. καθηγητού Εκκλησιαστικού Δικαίου της Νομικής Αθηνών κ. Ιωαν. Μ. Κονιδάρη, εκδίδονται ανελλιπώς από το 2002 και κυκλοφορούν το Μάϊο και Νοέμβριο κάθε έτους από τις ευφήμως γνωστές εκδόσεις Σάκκουλα Απευθύνονται σε δικηγόρους, δικαστές, θεολόγους και σε ερευνητές επιστήμονες από τον χώρο των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών (ιστορικούς, κοινωνιολόγους, κ.λ.π.) οι οποίοι είτε εντρυφούν στο πεδίο των σχέσεων Πολιτείας – Εκκλησίας / θρησκευτικών κοινοτήτων, είτε ασχολούνται με θέματα της Εκκλησιαστικής Ιστορίας και δη της νεότερης. 
Στο νέο τεύχος περιλαμβάνονται οι ακόλουθες μελέτες / άρθρα: Ο καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ και π. Υπουργός κ. Ευ. Βενιζέλος με θέμα «Η αμφιθυμία της πρόσφατης νομολογίας γύρω από τη θρησκευτική ελευθερία και το μάθημα των Θρησκευτικών (ΜτΘ)» εστιάζει στις πρόσφατες αποφάσεις της Ολομελείας του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) 1749/2019 και 1759/2019 (οι οποίες και δημοσιεύονται στο αυτό τεύχος - η δεύτερη με σχόλιο του επικ. Καθηγητού της Νομικής ΕΚΠΑ κ. Γ. Ι. Ανδρουτσοπούλου). Με την πρώτη εξ αυτών κρίθηκε ότι το ΜτΘ θα πρέπει να έχει καθαρό ομολογιακά περιεχόμενο ορθοδόξου χριστιανικού χαρακτήρα, ενώ με τη δεύτερη κρίθηκε ότι όχι μόνο η υποχρεωτική, αλλά και η προαιρετική αναγραφή του θρησκεύματος στα πιστοποιητικά σπουδών παραβιάζει την προστατευομένη από το Σύνταγμα και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) θρησκευτική ελευθερία. Δηλαδή, απ΄ τη μία, κατά τα οριζόμενα στις εν λόγω δικαστικές αποφάσεις, θα (πρέπει να) έχουμε ένα σχολικό θρησκευτικό μάθημα ομολογιακό, απευθυνόμενο αποκλειστικά σε μαθητές που ακολουθούν το ορθόδοξο χριστιανικό δόγμα, γενονός που de facto θ΄ αποτελεί (πιστοποιημένη!) φανέρωση του θρησκεύματός τους (καθόσον, μάλιστα, το ΜτΘ θα περιλαμβάνεται στο κατάλογο των περιλαμβανομένων στα πιστοποιητικά και τους τίτλους σπουδών μαθημάτων), κι από την άλλη, θα έχουμε πιστοποιητικά, τίτλους σπουδών, κλπ, στα οποία θα πρέπει ρητώς να παραλείπεται η καταγραφή (ακόμη και η προαιρετική) του θρησκεύματος καθόσον τούτο καταλέγεται στα ευαίσθητα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα. Τις καταφανώς διαφορετικής αντιλήψεως, ως προς την ερμηνεία των κρισίμων διατάξεων (αρθ. 3 και 13) του Συντάγματος, δύο αυτές αποφάσεις του ΣτΕ σχολιάζει ο κ. Βενιζέλος, θεωρώντας ότι το περιεχόμενό τους αφήνει ανοικτά πολλά κρίσιμα προβλήματα ερμηνείας των σχετικών συνταγματικών διατάξεων (3, 16, 16 § 2), υπό το πρίσμα της ΕΣΔΑ και του αρθ. 2 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου (ΠΠΠ) αυτής. Προσεγγίζοντας κριτικά το πνεύμα των αποφάσεων του ΣτΕ για το ΜτΘ ο κ. Βενιζένος διατυπώνει τον προβληματισμό του υπό το εύλογο ερώτημα: τι άραγε θα συμβεί εάν το ΣτΕ θεωρήσει εαυτό αρμόδιο να κρίνει (όπως έπραξε ήδη για τα Θρησκευτικά) το περιεχόμενο σπουδών των μαθημάτων τα οποία συνδέονται με την ανάπτυξη της εθνικής συνείδησης που προβλέπεται, όπως η ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης, ως σκοπός της εκπαίδευσης, στο αρθ. 16 § 2; Μπορεί άραγε – διερωτάται ρητορικώς – με αίτηση ακυρώσεως να προβληθούν λόγοι π.χ. περί υποβάθμισης ή εσφαλμένης προσέγγισης κεφαλαίων της ελληνικής ή ευρωπαϊκής Ιστορίας ή πτυχών του εθνικού αφηγήματος και να ζητηθεί η ακύρωση των σχετικών κανονιστικών πράξεων του Υπουργού Παιδείας; 
Στο ίδιο τεύχος δημοσιεύονται λίαν ενδιαφέρουσες περί του ΜτΘ μελέτες: του ομ. καθηγητού Πολιτικής Επιστήμης του ΕΚΠΑ κ. Πασχ. Κιτρομηλίδη («Οι κίνδυνοι του θρησκευτικού αναλφαβητισμού»), του Αντιπροέδρου του ΣτΕ και αναπλ. καθηγητού Διοικητικού Δικαίου του ΑΠΘ κ. Μιχ. Πικραμένου («Το μάθημα των Θρησκευτικών σε μια σύγχρονη φιλελεύθερη δημοκρατία»), του ομ. Καθηγητού της Θεολογικής του ΕΚΠΑ Εμ. Περσελή («Το μάθημα των Θρησκευτικών υπό το φως των αποφάσεων του ΣτΕ των ετών 2018-2019. Παιδαγωγική προσέγγιση») και του επικ. καθηγητού της Θεολογικής του ΕΚΠΑ κ. Στ. Γιαγκάζογλου («Παλινωδίες και αδιέξοδα στη θρησκευτική εκπαίδευση»). O τελευταίος - εκ των βασικών συντελεστών των νέων προγραμμάτων σπουδών (Π.Σ.) που ακυρώθηκαν με τις προμνησθείσες αποφάσεις του ΣτΕ - παρουσιάζει τις περιπέτειες που πέρασαν τα νέα προγράμματα σπουδών στις δικαστικές αίθουσες (και ου μόνον) και περιγράφει τα προβλήματα που δημιουργεί το γεγονός ότι το μάθημα (μετά την ακύρωσή των νέων Π.Σ. και το προσανατολισμό του προς ομολογιακή κατεύθυνση) καθίσταται de facto προαιρετικό με τα όσα αρνητικά αυτό συνεπάγεται, αναφορικώς με την αξία και βαρύτητα του μαθήματος στο ωρολόγιο πρόγραμμα, αλλά και το ρόλο του θεολόγου καθηγητή στο σχολείο που μ΄ ένα μάθημα προαιρετικό σαφώς υποβαθμίζεται. Ο κ. Γιαγκάζογλου υποστηρίζει ότι η απόφαση του ΣτΕ χρειάζεται να συζητηθεί πιο πέρα από τη νομική θεώρησή της, διότι, κατά τη γνώμη του, σ΄ αυτή υπολανθάνει και ένα πλήθος άλλων ζητημάτων που δεν ανήκουν στο πεδίο της νομοθεσίας, αλλά αποτελούν αντικείμενο ευρυτέρου επιστημονικού διαλόγου της θεολογίας, της παιδαγωγικής και των άλλων ανθρωπιστικών, νομικών και κοινωνικών επιστημών που σχετίζονται με την εκπαιδευτική θεωρία και πράξη. 
Περαιτέρω παρουσιάζονται και αναλύονται σημαντικές δικαστικές αποφάσεις και αποφάσεις Ανεξαρτήτων Αρχών που άπτονται θεμάτων θρησκευτικής εκπαίδευσης, όπως το «ακανθώδες» ζήτημα της απαλλαγής από το ΜτΘ, το οποίο μέχρι σήμερα (παρά τη σωρεία των σχετικών αποφάσεων των Ανεξαρτήτων Αρχών, ήτοι του Συνηγόρου του Πολίτη και της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα [ΑΠΔΠΧ]) στασιάζεται, εν αναμονή λήψεως (πολιτικής) αποφάσεως από το Υπ. Παιδείας. Ειδικότερα παρουσιάζεται η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) επί της προσφυγών 4762 και 6140/2018 (“Παπαγεωργίου και άλλοι κατά Ελλάδος”) που αφορούσαν στο δικαίωμα απαλλαγής από το ΜτΘ και οι οποίες έγιναν δεκτές με την επισήμανση μάλιστα του δικαστηρίου ότι οι αιτούντες (οι γονείς αν πρόκειται για ανηλίκους μαθητές, ή οι ίδιοι οι μαθητές εάν είναι ενήλικοι) δεν υποχρεούνται στην αίτησή τους να επικαλούνται λόγους “θρησκευτικής συνειδήσεως” (δηλώνοντας ότι ότι δεν είναι χριστιανοί ορθόδοξοι ώστε να τύχουν απαλλαγής, όπως προβλέπει η ισχύουσα “εγκύκλιος Λοβέρδου” του 2015), αλλ΄ απλώς λόγους “συνειδήσεως” χωρίς αναφορά της πίστεως ή της μη πίστεως σε συγκεκριμένο θρήσκευμα. Με την απόφαση αυτή του ΕΔΔΑ στοιχείται και η (παρομοίου περιεχομένου) υπ΄ αριθμ. 28/2019 απόφαση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) βάσει της οποίας η Αρχή απηύθυνε σύσταση - προειδοποίηση στο Υπ. Παιδείας καλώντας την πολιτική του ηγεσία να εκδώσει και αποστείλει στα σχολεία νέα εγκύκλιο – Οδηγία ώστε εφεξής για την απαλλαγή από το ΜτΘ να μην απαιτείται δήλωση ότι ο μαθητής δεν είναι χριστιανός ορθόδοξος, αλλά το δικαίωμα αυτό να ασκείται κατ΄επίκληση αποκλειστικά και μόνο λόγων γενικοτέρων συνειδησιακών πεποιθήσεων και να μην επιβάλλεται οποιαδήποτε διευκρίνιση ως προς θρήσκευμα (αποκάλυψη των πραγματικών θρησκευτικών πεποιθήσεων του μαθητή), καθόσον τούτο, σύμφωνα με την απόφαση της ΑΠΔΠΧ, συνιστά προσβολή της αρνητικής θρησκευτικής ελευθερίας. To θέμα είναι ιδιατέρως “ακανθώδες” και υπό την έννοια αυτή, εν όψει της της νέας σχολικής χρονιάς η απόφαση την οποία καλείται να λάβει το Υπ. Παιδείας θα έχει ιδιαίτερο νομικό, εκπαιδευτικό, θεολογικό και, πρωτίστως, πολιτικό ενδιαφέρον. 
Τέλος, δημοσιεύονται: η 71/2019 ΣτΕ (Ολομ.) με την οποία κρίθηκε ότι η ανάρτηση θρησκευτικής εικόνας σε δικαστική αίθουσα αποτελεί, εν όψει και της συνταγματικής προβλέψεως για την επικρατούσα θρησκεία (αρθ. 3 § 1 Σ.), εθιμική πρακτική, η οποία δεν παραβιάζει αφ΄ εαυτής το δικαίωμα για δίκαιη δίκη (με σημείωση του Δρος Νομικής Ι. Ε. Καστανά), η 7/2019 του Αρείου Πάγου (Τμ. Γ΄) βάσει της οποίας τα διαχωριστικά διατάγματα της μοναστηριακής περιουσίας (αρθ. 8 Ν. 4684/1930) αποτελούν τίτλους εκ του νόμου για τα κτήματα των Μονών, δεν επιδέχονται αμφισβητήσεως, ισχύουν erga omnes και δεν απαιτείται μεταγραφή τους (με ενημερωτικό σημείωμα του Δρος Νομικής Α. Α. Κόντη). 
* Ο Χάρης Ανδρεόπουλος είναι Συντονιστής Θεολόγων Στερεάς Ελλάδος, Δρ. Εκκλησιαστικής Ιστορίας ΑΠΘ (xaan@theo.auth.gr ), μέλος της Εταιρείας Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου.

ΕΝΑ ΒΙΝΤΕΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ ΕΛΒΕΤΙΑΣ - Η ΔΑΦΝΗ ΠΑΝΟΥΡΓΙΑ ΕΡΜΗΝΕΥΕΙ ΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΥΜΝΟ ΣΤΑ ΓΑΛΛΙΚΑ (ΒΙΝΤΕΟ)


Την 1η Αυγούστου, στην Ελβετία είναι εθνική εορτή κι επίσημη αργία σε όλη τη χώρα. Εορτάζεται η απόφαση των αντιπροσώπων τριών καντονιών να συνάψουν Συμμαχία εναντίον της δυναστείας των Αψβούργων, τις πρώτες μέρες του Αυγούστου του 1291. Η πρώτη αυτή ένωση κρατιδίων αποτέλεσε τον πυρήνα γύρω από τον οποίο οικοδομήθηκε στην συνέχεια η Ελβετική Ομοσπονδία. 
Ως γνωστόν, σπουδαίο ρόλο έπαιξε ο Ιωάννης Καποδίστριας (1813-1815) ως απεσταλμένος του Τσάρου Αλεξάνδρου Α'. Ο Ι. Καποδίστριας, τιμήθηκε από τους Ελβετούς την εποχή εκείνη -ιδιαίτερα στην Γενεύη και τη Λωζάννη- για τις ανεκτίμητες υπηρεσίες που προσέφερε και σήμερα αρκετοί από τους Ελβετούς που ενημερώθηκαν για τον Καποδίστρια, δείχνουν ζωηρό ενδιαφέρον κι έχουν αρχίσει να μελετούν το έργο του και να συμμετέχουν στην διάδοσή του στην Ελβετία. 
Στην Αθήνα η Πρεσβεία της Ελβετίας γιορτάζει κάθε χρόνο την εθνική επέτειο της χώρας στο τέλος Ιουλίου, με μια δεξίωση στην Πρεσβευτική κατοικία, στο Χαλάνδρι. 
Φέτος, λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού ο εορτασμός αντικαθίσταται με ένα θαυμάσιο βίντεο, στο οποίο πρωταγωνιστεί ο ευγενής Πρέσβης της Ελβετίας στην Αθήνα κ. Olaf Kjelsen, ο οποίος αποτίει φόρο τιμής και στον Ιωάννη Καποδίστρια. 
Τον Εθνικό Ύμνο της Ελβετίας αποδίδει στα γαλλικά η σοπράνο Δάφνη Πανουργιά.


Πέμπτη, 23 Ιουλίου 2020

ΧΙΟΙ ΥΜΝΟΓΡΑΦΟΙ ΚΑΙ ΨΑΛΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο ΑΙΩΝΑ ΣΤΟ 4ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΟΥΣΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΗ ΧΙΟ


4ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΟΥΣΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ 
26 Ιουλίου – 1 Αυγούστου 2020 - Χίος 
Καλλιτεχνική διεύθυνση: Ελευθερία Λυκοπάντη 
Καλλιτεχνικός σύμβουλος: Αλέξανδρος Καλογεράς 
Τρίτη 28 Ιουλίου 
ΧΙΟΙ ΥΜΝΟΓΡΑΦΟΙ ΚΑΙ ΨΑΛΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο ΑΙΩΝΑ, ώρα: 21:00 – «Περιβόλι» 
Η Χίος ανέκαθεν ήταν περιώνυμη για την ψαλτική της παράδοση, σύστοιχη και ομογάλακτη με αυτή της Κωνσταντινουπόλεως σε μία σχέση κόρης προς τη Μητέρα της, τη Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία, το Οικουμενικό μας Πατριαρχείο. Τον 19ο αιώνα και καθ’ όλη τη διάρκειά του, αναδύεται μια χορεία χίων ψαλτών μελοποιών. Ως μαθητές των Τριών Διδασκάλων, που οργάνωσαν και καθιέρωσαν τη Νέα Μέθοδο της Μουσικής Σημειογραφίας, επιστρέφουν στη Χίο και διαπρέπουν στα αναλόγια και τη διδασκαλία της Ψαλτικής, διατηρώντας ανοικτά τα δίκτυα επικοινωνίας με τα πολιτισμικά κέντρα της εποχής, την Κωνσταντινούπολη, την κοσμοπολίτικη Σμύρνη, την Αθωνική πολιτεία και άλλα. Παράλληλα, αξιοποίησαν και ένα μεγάλο κεφάλαιο, τους σύγχρονους με αυτούς χίους υμνογράφους. Συνθέτουν-μελοποιούν νεότευκτους ύμνους, αποδεικνύοντας ότι στην ιστορία της Χίου, η σύζευξη λόγου και μέλους είναι διαχρονική. 
Την Τρίτη 28 Ιουλίου και ώρα 21.00 στο «Περιβόλι», δύο ομιλητές με ισάριθμες εισηγήσεις θα παρουσιάσουν πτυχές του σπάνιου αυτού υλικού, ενώ καλλίφωνοι ψάλτες, οφφικιάλιοι της ΜτΧΕ, και Πρωτοψάλτες της Νήσου και αλλού, θα ερμηνεύσουν μονωδιακά ένα μικρό μέρος από την άγνωστη μελουργική παραγωγή του 19ου αιώνα στη Χίο. 
Παρουσιάζουν:
Μιχάλης Στρουμπάκης, Επίκουρος Καθηγητής Ιστορικής Βυζαντινής Μουσικολογίας, της Πατριαρχικής Ανώτατης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Κρήτης 
Παναγιώτης Ανδριόπουλος, Θεολόγος, Μουσικός. 
Συμμετέχουν Άρχοντες της Μ.τ.Χ.Ε., Πρωτοψάλτες και Λαμπαδάριοι, οι οποίοι θα αποδώσουν μονωδιακά πρωτότυπες και άγνωστες συνθέσεις Χίων Πρωτοψαλτών του 19ου αιώνος.


ΧΙΩΤΕΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΜΕΛΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΣΤΟ 4ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΟΥΣΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ


4ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΟΥΣΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ 
MUSA HELLENICA FESTIVAL 
26 Ιουλίου – 1 Αυγούστου 2020 Χίος 
Διοργάνωση: ΜΟΥΣΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ 
Καλλιτεχνική διεύθυνση: Ελευθερία Λυκοπάντη 
Καλλιτεχνικός σύμβουλος: Αλέξανδρος Καλογεράς 
Δευτέρα 27 Ιουλίου 
ΕΙΚΟΣΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΧΙΟ, ώρα: 21:00 – Αρχοντικό Σπύρου Στεφάνου 
Ποιητές από τη Χίο τροφοδοτούν την ευαισθησία Ελλήνων συνθετών. 
Ποιητές: Ματθαίος Μουντές, Λάμπρος Πορφύρας, Φώτης Αγγουλές, Γεώργιος Σουρής. 
Συνθέτες: Θόδωρος Αντωνίου, Γεώργιος Γεωργιάδης, Βασίλης Δέλλιος, Μίκης Θεοδωράκης, Δημήτρης Μηνακάκης, Άλκης Μπαλτάς, Γεώργιος Λαμπελέτ, Γιάννης Α. Παπαϊωάνου, Μωρίς Ραβέλ. 
Μουσικοφιλολογική έρευνα - Εισαγωγή στη συναυλία: Παναγιώτης Ανδριόπουλος 
Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι 
Παναγιώτης Κραμπής, πιάνο 
Γιώργος Κροντήρης, ηθοποιός.

Στο τραγούδι του Δημήτρη Μηνακάκη "Δέηση του Δεκαπενταυγούστου" σε ποίηση Ματθαίου Μουντέ, συμμετέχει ο Π. Ανδριόπουλος
Προβολή χαρακτικών του Χιώτη χαράκτη Νίκου Γιαλούρη


Τετάρτη, 22 Ιουλίου 2020

Η ΣΥΝΟΔΟΣ ΑΠΛΩΣ ...ΑΔΕΙΑΣΕ ΤΟΝ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΑΜΒΡΟΣΙΟ, ΔΕΝ ΤΟΝ ΚΑΤΑΔΙΚΑΣΕ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Ο μητροπολίτης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Αμβρόσιος πήγε... γυρεύοντας, προσπαθώντας να σύρει την Διαρκή Ι. Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος στην "δικαίωση" του αφορισμού που αυτός επέβαλε στον πρωθυπουργό της χώρας Κυριάκο Μητσοτάκη, στην υπουργό Παιδείας Νίκη Κεραμέως και στον υφυπουργό Πολιτικής Προστασίας Νίκο Χαρδαλιά. 
Η απάντηση που πήρε - και ο ίδιος δημοσιοποίησε - ήταν ότι "πάσα απόφασις περί αφορισμού μέλους της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ελλάδος, η οποία δεν εξεδόθη υπό της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας Της, είναι ανυπόστατος και ανίσχυρος".
Φυσικά αυτή η απάντηση εξόργισε τον Καλαβρύτων Αμβρόσιο, ο οποίος έγραψε τα μύρια όσα στο προσωπικό του ιστολόγιο. 
Το ζήτημα, όμως, δεν είναι τι φρονεί ο Αμβρόσιος, αλλά το αν η Συνοδική αυτή θέση "δεσμεύει" κάπως τον τάχα και διάδοχό του Ιερώνυμο. 
Γιατί ο Σεβ. Ιερώνυμος είναι μέλος της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος και κανονικά πρέπει να κάνει πράξη την θέση της Συνόδου, δηλ. να θεωρεί τον αφορισμό που επέβαλε ο προκάτοχός του "ανυπόστατο και ανίσχυρο". 
Τολμάει, όμως, να κάνει κάτι τέτοιο όταν η σκιά του προκατόχου του πέφτει βαριά πάνω του; 
Πάντως η Σύνοδος δεν τόλμησε, όπως θα 'πρεπε, να καταδικάσει κατηγορηματικά και απερίφραστα τον ίδιο τον Αμβρόσιο και την πράξη του. Αρκέστηκε στις γενικολογίες. Όταν ο Αμβρόσιος με τα καμώματα του εκθέτει ολόκληρη την Εκκλησία χρόνια τώρα. 
Έτσι, ο Καλαβρύτων Αμβρόσιος θα συνεχίζει ανενόχλητος το παιχνιδάκι του - αυτό του διασυρμού της Εκκλησίας - λόγω πλήρους παραδόσεώς του στην τρισαγαπημένη του δημοσιότητα!
Ποιος ξέρει τι άλλο θα σκαρφιστεί για χάρη της και προς αυτοδικαίωσίν του, βεβαίως βεβαίως! 

Δευτέρα, 20 Ιουλίου 2020

Ο ΖΕΪΜΠΕΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΣΑΡΟΥΧΗΣ

Ο Γιάννης Τσαρούχης χορεύει ζεϊμπέκικο -  φωτό: Henri Cartier Bresson

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Βέβαιος ων ότι ο Γιάννης Τσαρούχης χορεύει - χρόνια τώρα - ζεϊμπέκικο στην γειτονιά των Αγγέλων, σκέφτηκα σήμερα που γιορτάζει την αναχώρησή του προς τη γενέθλια γη, πως θα του άρεσε μια μικρή αναδρομή στον χρόνο.
Το 1934 όταν είδε ένα νεαρό ζεϊμπέκη να χορεύει στο πλοίο για την Πόλη ένα ...υπερκόσμιο ζεϊμπέκικο.
Το 1961 όταν ο σπουδαίος γάλλος φωτογράφος Henri Cartier Bresson τον φωτογράφιζε να χορεύει ζεϊμπέκικο σ΄ ένα καπηλειό ή αργότερα όταν μιλούσε στην Μαρία Καραβία για την ζωγραφική του εργασία πάνω στο ζεϊμπέκικο. 
Και πιο πρόσφατα όταν υπό τους ήχους του Βασίλη Τσιτσάνη χόρευε σε νυκτερινό κέντρο το τραγούδι "Θα κάνω ντου βρε πονηρή". 
Ο ίδιος έγραφε για την γνωριμία του με το ζεϊμπέκικο: 
Το 1934 είδα αληθινούς ζεϊμπέκηδες που μπαρκάρανε στη Σμύρνη, στο πλοίο που με πήγαινε στην Κωνσταντινούπολη. Πήγαινα να δω τα μωσαϊκά στην Αγία Σοφία, που εκείνο τον καιρό είχε ξεσκεπάσει ο Αμερικανός βυζαντινολόγος Ουίτμορ. 
Προς το ηλιοβασίλεμα, όταν ξεκίνησε το πλοίο για την Πόλη, ο νεαρός χόρεψε πάνω στο κατάστρωμα.Ήταν κοντός και χοντροκόκαλος, αλλά μόλις άρχισε να κινείται πραγματικά μετεμορφώθη. Δεν ήταν πια το ίδιο πρόσωπο. Την ανδρεία του, γιατί ήταν ανδρείος πολύ, σχεδόν άγριος, συνεπλήρωνε περίεργα ένα είδος ταπεινότητος και ένα είδος ευγνωμοσύνης, που δεν ήταν γνωστό ποιον απευθύνεται και ήταν σαν να ευγνωμονεί, με πολλή σεμνότητα ένα θεό, για το θαύμα που είναι η ζωή. Τον συνόδευε ένα τουμπελέκι, που χτυπούσε ένας άλλος ζεϊμπέκης, στο μαγικό ρυθμό 9/8. 



Στα βουνά της Αλβανίας, κοντά στη Φτέρα, άκουσα για πρώτη φορά το ζεϊμπέκικο που τα λόγια του αρχίζουν ως εξής: Μέσα στης ζωής τα μονοπάτια, μπρος στ’ αρχοντικά σου σκαλοπάτια… 
Είχα γνωρίσει ως τότε τα τραγούδια της Ρόζας Εσκενάζη και ήμουν θαμώνας της στο κέντρο της οδού Δώρου που, πολλές φορές, πήγαινα παρέα με τον βυζαντινολόγο Ξυγγόπουλο, τον Κόντογλου και άλλοτε με τον Τζούλιο Καΐμη. Μα το ζεϊμπέκικο που άκουσα στην Αλβανία ερχόταν από έναν άλλο κόσμο, διαφορετικό, που μου απεκάλυπτε μια άλλη πλευρά του ανθρώπου. Το ζεϊμπέκικο και τα ρεμπέτικα υπήρχαν βέβαια, ήδη από το 1900 και οι μεγάλοι του ρεμπέτικου είχαν δημιουργήσει αριστουργήματα. Αλλά οι αστικές προκαταλήψεις είχαν βρει έναν τρόπο να το αποκρύψουν, ακόμη και απ’ αυτούς που τους ενδιέφερε. Όταν έφυγαν οι Γερμανοί και ήρθαν οι Εγγλέζοι με τους Έλληνες από τη Μέση Ανατολή, μαζί με το σουίνγκ άρχιζε να ανθίζει με μια νέα βλάστηση, και υπό νέο πνεύμα, το πανάρχαιο ζεϊμπέκικο.
(από τον τόμο Αγαθόν το εξομολογείσθαι, Καστανιώτης 1989)


Αλλά ας θυμηθούμε και μια μοναδική στιγμή του ...ζεϊμπέκη Τσαρούχη. 
Στην Υδρα το καλοκαίρι του 1982, η τότε υπουργός Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη διοργάνωσε ένα συνέδριο με θέμα τη Μεσόγειο. Υψηλοί προσκεκλημένοι: ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Μιτεράν, ο πρωθυπουργός Πιερ Μορουά, ο Τζακ Λανγκ, υπουργός Πολιτισμού κ.α.
Το "συμπέρασμα" αυτού του μεγάλου αυτού συνεδρίου: το ζεϊμπέκικο που χόρεψε ο Γιάννης Τσαρούχης. Ηταν η πιο ενδιαφέρουσα στιγμή και αυτή αναπαρήχθη στον Τύπο της εποχής. 
Μη ξεχνάμε ότι ο Κώστας Ταχτσής έλεγε πως ο Τσαρούχης χόρευε σαν την Ουλάνοβα!

Γιάννης Τσαρούχης, Λουόμενος χορεύει ζεϊμπέκικο

Related Posts with Thumbnails