Δευτέρα 22 Απριλίου 2024

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΙΣΙΔΙΑΣ ΙΩΒ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΓΕΩΡΓΙΟ ΝΕΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ (ΒΙΝΤΕΟ)


Κείμενο - φωτογραφίες: Ιδιωτική Οδός
Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πισιδίας κ. Ιώβ, κατόπιν αδείας του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου, χοροστάτησε κατά την Ακολουθία του Εσπερινού του Σαββάτου της Ε’ Κυριακής των Νηστειών, 20 Απριλίου 2024, στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού, στην Αθήνα. 
Κατά την Ακολουθία εκκλησιάστηκαν: ο Δήμαρχος Φιλοθέης – Ψυχικού κ. Χαράλαμπος Μπονάτσος, Δημοτικοί Σύμβουλοι, μέλη του Μικρασιατικού Συλλόγου Νέου Ψυχικού «Άγιος Γεώργιος» και άλλων Μικρασιατικών Σωματείων. 
Ο Μικρασιατικός Σύλλογος Νέου Ψυχικού «Άγιος Γεώργιος», υπό την ηγεσία της προέδρου κ. Κωνσταντίνας Μακαντάση, πραγματοποίησε πρόσφατα (Κυριακή της Ορθοδοξίας) προσκυνηματική εκδρομή στη Μικρασία και επισκέφθηκε προγονικούς τόπους της Μητροπόλεως Πισιδίας. Αυτή ήταν και η αφορμή για την παρουσία του Σεβ. κ. Ιώβ στον Άγιο Γεώργιο Νέου Ψυχικού. 
Ο Μητροπολίτης Πισιδίας μίλησε στον Εσπερινό για την Οσία Μαρία την Αιγυπτία, της οποίας την μνήμη τιμά η Εκκλησία την Ε’ Κυριακή των Νηστειών. Παραθέτουμε, στη συνέχεια, ολόκληρη την ομιλία του Σεβασμιωτάτου. 
Εκ μέρους του Ναού (του προϊσταμένου του Ναού, αρχιμ. Μιχαήλ Σταθάκη ομιλούντος σε εκδήλωση για την ψηφιοποίηση των κειμηλίων του Ι. Ναού Αγίας Τριάδος της οδού Φιλελλήνων) ο αρχιμ. Βαρνάβας προσέφερε στον Μητροπολίτη Πισιδίας μία εικόνα του Αγίου Λεοντίου, Επισκόπου Ατταλείας, του Αθηναίου, ενώ ο Σεβ. κ. Ιώβ προσέφερε μία εικόνα των εν Πισιδία Αγίων. 
Περί του βίου του Αγίου Λεοντίου δείτε εδώ. 


Ακολούθησε δεξίωση στο Πνευματικό Κέντρο του Ναού, όπου ο Μητροπολίτης κ. Ιώβ μίλησε στους απογόνους των Μικρασιατών για τις ποιμαντικές δράσεις του στην ευρύτερη περιοχή της Αττάλειας και της Αλάνυας. 
Η πρόεδρος του Συλλόγου Μικρασιατών Ν. Ψυχικού κ. Κωνσταντίνα Μακαντάση, προσφώνησε τον Μητροπολίτη Πισιδίας και του προσέφερε αναμνηστική πλακέτα. 
Παραθέτουμε το βίντεο του Εσπερινού.

 

Ομιλία Μητροπολίτου Πισιδίας κ. Ιώβ 
Παραμονή Ε’ Κυριακής των Νηστειών 
Εκκλησία Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού 
Αθήνα 20 Απριλίου 2024 
Κατ’ αρχάς οφείλω να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου προς τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος κύριον Ιερώνυμο, για την ευλογία που μου έδωσε να χοροστατήσω απόψε στον εσπερινό και στη συνέχεια προς τον προϊστάμενο του ιερού ναού για τη γενναιόδωρη φιλοξενία του. Τέλος, ευχαριστώ τον Μικρασιατικό Σύλλογο Νέου Ψυχικού του Αγίου Γεωργίου για την πρόσκληση και την τιμή που μου επεφύλαξαν. 
Ιδού, λοιπόν, αγαπητοί πατέρες, αδελφοί και αδελφές εν Χριστώ, ο Κύριος μάς αξίωσε να φτάσουμε στο τέλος της πέμπτης εβδομάδας της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Σε μία εβδομάδα, την Κυριακή των Βαΐων, θα εισέλθουμε στην Μεγάλη Εβδομάδα των Παθών του Χριστού. Αλλά για να προετοιμαστούμε κατάλληλα η Μητέρα μας Αγία Εκκλησία αύριο μας υπενθυμίζει την Αγία Μαρία την Αιγυπτία. 
Μία γυναίκα! Μία γυναίκα για την οποία λίγα γνωρίζουμε, παρά μόνον ότι ήταν φημισμένη πόρνη στην Αλεξάνδρεια! Μια γυναίκα της οποίας η θεόσταλτη συνάντηση με τον Αββά Ζωσιμά στην έρημο της Παλαιστίνης, θα καθιστούσε τη φήμη της παγκόσμια. Η ιστορία της, όπως παραδόθηκε προφορικά από τους μοναχούς της Παλαιστίνη τον 6ο αιώνα και την κατέγραψε ο Σωφρόνιος Ιεροσολύμων, διηγείται τα εξής: αφού προσευχήθηκε στην εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου και την παρακάλεσε να μπορέσει να προσκυνήσει τον Τίμιο Σταυρό στα Ιεροσόλυμα, εκπαιδεύτηκε πώς να διασχίσει τον Ιορδάνη και να πάει να βρει ανάπαυση στην έρημο. Εκεί έζησε 47 έτη χωρίς να συναντήσει κανένα και εξιλεώθηκε για τον προηγούμενο βίο της. Εκεί ο Αββάς Ζωσιμάς άκουσε την ιστορία της από την ίδια και της έδωσε την πρώτη κοινωνία. Το επόμενο έτος την βρήκε νεκρή και την έθαψε στο ίδιο μέρος. 


Ο βίος της Αγίας Μαρίας της Αιγυπτίας αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά παραδείγματα μεταστροφής και μετανοίας σε όλη την ιστορία του χριστιανισμού. Η Αγία Μαρία, όταν διηγήθηκε τη ζωή της στον Αββα Ζωσιμά, τόνισε: «Νομίζω πως ο Θεός αναζητούσε τη μετάνοιά μου, γιατί δεν θέλει τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά γενναιόκαρδα περιμένει τη βελτίωσή του». Πράγματι «Τάδε λέγει Κύρος οὐ βούλομαι τὸν θανατον τοῦ ἀσεβοῦς ὥς τὸ ἀποστρέψαι τὸν ἀσεβῆ ἀπὸ τῆς ὁδοῦ αὐτοῦ καὶ ζῆν αὐτόν.» (Ιεζ. 33,11). Όπως δηλώνει ο προφήτης Ιεζεκιήλ (18, 27-28): «καὶ ἐν τῷ ἀποστρέψαι ἄνομον ἀπὸ τῆς ἀνομίας αὐτοῦ ἧς ἐποίησεν καὶ ποιήση κρίμα καὶ δικαιοσύνην οὗτος τὴν ψυχήν αὐτοῦ ἐφύλαξεν καὶ ἀπέστρεψεν ἐκ πασῶν τῶν ἀσεβειῶν αὐτοῦ ὧν ἐποίησεν ζωῇ ζήσεται οὐ μὴ ἀποθάνῃ.» Και όπως λέγεται στην προσευχή του Μανασσή που διαβάζουμε κάθε ημέρα στο Μέγα Απόδειπνο «Σὺ οὖν, Κύριε, ὁ Θεὸς τῶν δυνάμεων, οὐκ ἔθου μετάνοιαν δικαίοις, τῷ Ἀβραάμ, καὶ Ἰσαάκ, καὶ Ἰακώβ, τοῖς οὐχ ἡμαρτηκόσι σοι, ἀλλ’ ἔθου μετάνοιαν ἐπ’ ἐμοὶ τῷ ἁμαρτωλῷ, διότι ἥμαρτον ὑπὲρ ἀριθμὸν ψάμμου θαλάσσης.» 
Ο Θεός δεν είναι ένας μοχθηρός τύραννος, αλλά ένας πατέρας που αγαπά. Το μυστήριο της θείας φιλανθρωπίας μάς φανερώθηκε πριν από την αρχή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής με την παραβολή του ασώτου Υιού (Λκ 15, 11-32). Η παραβολή αυτή δείχνει με ακρίβεια την αγάπη του πατέρα προς τον υιό του, στα χαρακτηριστικά της οποίας αναγνωρίζουμε εύκολα την αγάπη του επουράνιου πατέρα μας, που υπομονετικά περιμένει την επιστροφή κοντά του όλης της αμαρτωλής ανθρωπότητας. Πρόκειται για την ουσία του Ευαγγελίου. Ο χριστιανισμός παρουσιάζει τον Θεό, ως ένα ελεήμονα Θεό που περιμένει την επιστροφή των μετανοούντων αμαρτωλών, ακριβώς όπως πατέρας περίμενε την επιστροφή του ασώτου υιού του. 


Δεν θα πρέπει ποτέ να ξεχνούμε πως η Αγία Γραφή δεν αφηγείται τόσο την ιστορία μεγάλων αγίων όσο την ιστορία αμαρτωλών που μετανόησαν. Τους πιο γνωστούς από αυτούς επικαλείται ο Μέγας Κανών του Αγίου Ανδρέου Κρήτης, που ψάλαμε πριν τρεις ημέρες. Και ο βίος της Αγίας Μαρίας της Αιγυπτίας, που εξίσου μνημονεύουμε σε κάθε ωδή του Μεγάλου Κανόνα, αποδεικνύει ότι δεν πρέπει να απογοητευόμαστε από την πνευματική μας κατάσταση, όσο χαμηλά και αν έχουμε πέσει. Γιατί, τίποτα δεν είναι αδύνατον για τον φιλάνθρωπο Θεό, ο οποίος υπομονετικά περιμένει τη μεταστροφή μας, την επιστροφή μας στον οίκο του πατρός, την επιστροφή μας στον Ίδιο. 
Αυτό το μέγα μυστήριο της φιλανθρωπίας του Θεού κατέστησε δυνατό, ώστε η Αγία Μαρία η Αιγυπτία να μη μείνει στη μνήμη των ανθρώπων ως η μεγάλη αμαρτωλή της Αλεξάνδρειας, αλλά ως η ασκήτρια της ερήμου της Παλαιστίνης. Πράγματι, τελείως απλά δεν υπάρχει πλέον παρελθόν της Μαρίας της Αιγυπτίας. Δεν υπάρχει η μεγάλη πόρνη. Υπάρχει μόνον η μεγάλη αγία! Αυτή που εισήλθε στη Βασιλεία των Ουρανών με τις φρόνιμες παρθένους! 
Και εμείς επίσης, που ετοιμαζόμαστε για να συναντήσουμε τον Νυμφίο της Εκκλησίας, μπορούμε επίσης να εισέλθουμε στον ουράνιο νυμφώνα με τις φρόνιμες παρθένους, ανεξάρτητα από την κατάσταση στην οποία ευρισκόμεθα, αρκεί να δείξουμε ένα σημάδι μετανοίας όπως ο άσωτος υιός. Αρκεί να έχουμε τον πνευματικό πόθο να προσκυνήσουμε το τίμιο Ξύλο του πάθους του Χριστού, όπως η Μαρία η Αιγυπτία, και, όπως εκείνη, να αλλάξουμε τον τρόπο της ζωής μας. 
Ας αφήσουμε στην άκρη τον εγωισμό μας! Ας αφήσουμε στην άκρη την αναζήτηση των απολαύσεων, του πλούτου και της δόξας! Ας βάλουμε πάλι τον Κύριο στο κέντρο της ζωής μας! Ας βάλουμε πάλι μέσα στην καρδιά μας την αγάπη, το έλεος και τη φιλανθρωπία! Και με αυτόν τον τρόπο, όπως ο άσωτος υιός, ο ληστής που μετανόησε και η Αγία Μαρία η Αιγυπτία, να αξιωθούμε να ακούσουμε από τον ουράνιο Πατέρα μας: «συγχάρητέ μοι ὅτι εὗρον τὸ πρόβατόν μου τὸ ἀπολωλός. (Λκ 15,6). «Οὗτος ὁ υἱός μου νεκρὸς ἦν καὶ ἀνέζησε, καὶ ἀπολωλὼς ἦν καὶ εὑρέθη. (Λκ 15,24) Αμήν! Καλή Ανάσταση!


Ο Μητροπολίτης Πισιδίας κ. Ιώβ παραχώρησε και μία συνέντευξη στον Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλο, στο πλαίσιο των διαδικτυακών εκπομπών "Προς Εκκλησιασμόν", που είναι μία παραγωγή της Ενορίας του Αγίου Γεωργίου Ν. Ψυχικού. 


"ΠΡΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΝ" ΜΕ ΤΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΠΙΣΙΔΙΑΣ ΙΩΒ (ΒΙΝΤΕΟ)


Η ενορία του Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού παρουσιάζει την διαδικτυακή εκπομπή «Προς Εκκλησιασμόν», όπου φιλοξενούνται εργάτες του πνεύματος και της τέχνης. 
Στην 79η εκπομπή προσκεκλημένος ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πισιδίας κ. Ιώβ. 
Επιμελείται και παρουσιάζει ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος. 
Κάμερα, τεχνική επεξεργασία: Κατερίνα Δ. Λεονάρδου. 

   

Ο Σεβ. Μητροπολίτης Πισιδίας κ. Ιώβ γεννήθηκε στο Μόντρεαλ του Καναδά στις 31 Ιανουαρίου 1974. Διάκονος χειροτονήθηκε το 1996 και Πρεσβύτερος το 2003. Διηκόνησε στην Εξαρχία Ορθοδόξων Ρωσικών Παροικιών Δυτικής Ευρώπης και διετέλεσε Αρχιερατικός Επίτροπος των Ενοριών της Εξαρχίας στην Ισπανία (2003-2004). Επίσης, υπηρέτησε ως Καθηγητής της Εκκλησιαστικής Ιστορίας και της Λειτουργικής καθώς και Πρύτανης του Θεολογικού Ινστιτούτου Αγίου Σεργίου Παρισίων (2005-2007). Στις 30 Νοεμβρίου 2013 στον Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στην Κωνσταντινούπολη χειροτονήθηκε τιτουλάριος Αρχιεπίσκοπος Τελμησσού και το 2015 διορίστηκε Μόνιμος Αντιπρόσωπος του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών. Στις 22 Ιουλίου 2022 εξελέγη Μητροπολίτης Πισιδίας. 
Είναι αντιπρόεδρος της Θεολογικής Επιτροπής "Πίστη και Τάξη" στο Π.Σ.Ε. και Συμπρόεδρος της Μικτής Επιτροπής Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών. 


Eφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης στο μάθημα των Θρησκευτικών


* Επιμορφωτικό webinar Θεολόγων με εισηγήτρια την καθηγήτρια Παιδαγωγικών και Διδακτικής του ΑΠΘ κ. Βασιλική Μητροπούλου 
Συνεχίζονται σήμερα Δευτέρα, 22 Απριλίου 2024, οι εργασίες του διαδικτυακού (web-based seminar) “Θεολογικού Εργαστήριου” που συνδιοργανώνουν οι Σύμβουλοι Εκπαίδευσης κλ. ΠΕ01 Θεολόγων Δρ. Χαράλαμπος Ανδρεόπουλος (Φθιώτιδας, Καρδίτσας, Ανατ. Αττικής), Δρ. Νικόλαος Ματθαίου (Δυτ. Μακεδονίας) και Όλγα Γκούμα, M.Th. (Ανατ. Μακεδονίας & Θράκης) για τις επιμορφωτικές τους δράσεις με τους θεολόγους εκπαιδευτικούς των περιοχών ευθύνης τους. 
Οι διαδικτυακές συναντήσεις διεξάγονται εκτός ωραρίου λειτουργίας των σχολείων και η συμμετοχή των εκπ/κών σ΄ αυτές είναι προαιρετική. Η θεματολογία των συναντήσεων περιλαμβάνει θέματα Διδακτικής των Θρησκευτικών, ζητήματα Διοίκησης της Εκπαίδευσης, εφαρμογές των Τ.Π.Ε. στα Θρησκευτικά, πληροφόρηση για νέες τάσεις και ρεύματα της θεολογικής επιστήμης, κ.α. 
Η 6η διαδικτυακή συνάντηση θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα, 22 Απριλίου 2024 και ώρα 17.00 στο σύνδεσμο (link) της ψηφιακής πλατφόρμας Cisco Webex: https://minedu-secondary.webex.com/meet/xandreo με θέμα: «Εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης στο μάθημα των Θρησκευτικών – Διδακτικά σενάρια».  
Εισηγήτρια θα είναι η κ. Βασιλική Μητροπούλου, Καθηγήτρια Παιδαγωγικών και Διδακτικής με έμφαση στις ΤΠΕ – Διευθύντρια του Εργαστηρίου Παιδαγωγικής του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ. 
* Η τηλεδιάσκεψη είναι ανοικτή και για τους συναδέλφους (ΠΕ01) άλλων περιφερειακών Δ/νσεων Β/θμιας Εκπ/σης καθώς, επίσης, και για τους συναδέλφους της Α/βάθμιας Εκπαίδευσης (ΠΕ60 και ΠΕ70).

Κυριακή 21 Απριλίου 2024

Ο ΑΔΕΛΦΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΠΑΤΡΩΝ ΕΣΩΣΕ ΤΗΝ ΥΦΥΠΟΥΡΓΟ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ


Δεύτερο κρούσμα με επίθεση εναντίον βουλευτή της ΝΔ σημειώθηκε νωρίτερα την Κυριακή (21 Απριλίου 2024). Πιο συγκεκριμένα μετά το χαστούκι που δέχθηκε η βουλευτής Καβάλας Αγγελική Δεληκάρη, από μία γυναίκα, στην εκκλησία Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης στο Πουλίδειο γηροκομείο, υπήρξε ένα δεύτερο περιστατικό. Αυτή τη φορά στην Πάτρα όπου σημειώθηκε επίθεση εναντίον της υφυπουργού Υποδομών Χριστίνας Αλεξοπούλου. 
Σύμφωνα με πληροφορίες όλα κυλούσαν ομαλά στο Τρισάγιο και στη Λιτανευτική πορεία στη μνήμη των πατρινών θυμάτων της τουρκικής βαρβαρότητας, όταν στο τέλος ο Πατέρας Αθανάσιος του Απόστολου Παύλου, προσπάθησε να προκαλέσει ένταση στο μνημείο των Ταμπαχάνων. 
Ο ιερέας αναφερόμενος στο νομοσχέδιο για τους γάμους των ομόφυλων ζευγαριών επιτέθηκε λεκτικά στην κυρία Αλεξοπούλου χρησιμοποιώντας έντονο ύφος, αφορισμούς κατάρες. 
Το ίδιο πήγαν να πράξουν και λιγοστά πρόσωπα, μικρής ηλικίας, που έχουν σχέση με την Εκκλησία. Η κυρία Αλεξοπούλου κατάφερε να αποχωρήσει από την πλατεία Ταμπαχάνων, έχοντας στο πλευρό της τον αδερφό του Δεσπότη που την πήρε από το χέρι και στην κυριολεξία την έσωσε από τον μαινόμενο κόσμο που κατευθυνόταν προς το μέρος της. Το περιστατικό επιβεβαίωσε μιλώντας στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ η ίδια η Χριστίνα Αλεξοπούλου χωρίς όμως να δώσει διάσταση. Σύμφωνα με πληροφορίες ο πατέρας Αθανάσιος είναι γνωστός για τις ακραίες θέσεις του.

ΕΡΧΕΤΑΙ Η ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΗ ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΠΑΤΡΩΝ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Στο ταλιμπανικό ιστολόγιο ΤΑΣ ΘΥΡΑΣ αναρτήθηκε κείμενο με τίτλο: "Περιστατικό καταπάτησης θρησκευτικής συνείδησης"
Πρόκειται πραγματικά για ένα απολαυστικό κείμενο που αφορά στην αποκάλυψή μου για την σύμπλευση του αρχιμ. Αμβρόσιου Γκουρβέλου, της Μητροπόλεως Πατρών, με έναν κ. Σπ. Ζορμπαλά, ο οποίος αναφώνησε "Ανάθεμα" από τον άμβωνα του Μητροπολιτικού Ναού Πατρών κατά την Δοξολογία της 25ης Μαρτίου 2024, "διαδηλώνοντας" έτσι την αποδοκιμασία του για τους πολιτικούς που ψήφισαν τον νόμο για τον πολιτικό γάμο των ομοφυλόφιλων ζευγαριών και συμμετείχαν στην Δοξολογία. 
Ας θυμηθούμε το σχετικό βίντεο. Το άρθρο μας ΕΔΩ

   

Ας απολαύσουμε τώρα το κείμενο του ιστολογίου ΤΑΣ ΘΥΡΑΣ
"Ενοχλημένοι αναγνώστες ενημέρωσαν το παρόν ιστολόγιο για το άρθρο ενός «Άρχοντα» του πατριάρχη Βαρθολομαίου, ο οποίος έχει την συνήθεια να «κάνει τον άγριο» σε όσους εκφράζονται ελεύθερα για τα φλέγοντα θέματα της Εκκλησίας. Σε αυτό το άρθρο δείχνει την ενόχλησή του για την πεπαρρησιασμένη ομολογία του αδελφού Σπυρίδωνος Ζορμπαλά στον Μητροπολιτικό Ναό Ευαγγελίστριας Πατρών την 25η Μαρτίου, καθώς και για την αυθόρμητη εκδήλωση συμπαράστασης στην ενέργεια αυτή από Αρχιμανδρίτη της Μητροπόλεως που στεκόντανε μπροστά στο μικρόφωνο. Να θυμίσουμε ότι την ημέρα της διπλής μας Εορτής παρουσιάστηκαν στην Δοξολογία διάφοροι σοδομονομίτες πολιτικοί, προκαλώντας την οργή του ποιμνίου για την θεομίσητη, βλάσφημη, αντίχριστη, συνάμα απάνθρωπη αλλά και αντιδημοκρατική (καθότι δεν εκπροσωπεί την συντριπτική πλειονότητα του Ελληνικού λαού) συμπεριφορά τους να ψηφίσουν τον ψευτογάμο των ομοφυλοφίλων και την υιοθεσία παιδιών από αυτούς. 
Εύφρανε, στήριξε τους πιστούς και εξέφρασε την γρηγορούσα συνείδηση της Εκκλησίας η ομολογία του Σπυρίδωνος, και για αυτό ακριβώς δυσαρέστησε ορισμένους! Ένας «Αστυφύλαξ» ήταν αναγκαίος σε αυτό το σημείο να βάλει μία «τάξη», μήπως ξεφύγει το πράγμα και πάρει διαστάσεις «ανεξέλεγκτης επιδημίας». 
Οι εχθροί της διδασκαλίας της Εκκλησίας δεν έχουν καμμία θέση μέσα στο Ναό για να υβρίζουν τα Θεία και να αναγκάζουν τους πιστούς να χαλάσουν την σχέση τους με τον Χριστό. Δεν πρόκειται για αμαρτωλούς που ζητούν, όπως όλοι μας, την θεραπεία τους μέσα στην Εκκλησία. Εδώ μιλάμε για αμετανόητους αποστάτες που το θέλημα του σατανά το κάνουν νόμο. Και ο «Άρχων» θέλει να στεκόμαστε αδιάφοροι δίπλα τους, μέσα στο Σπίτι του Πατέρα μας, να γίνουμε όμοιοί τους, κοροϊδεύοντας τον Θεό κατά τη Θεία Λειτουργία όπως κάνουν εκείνοι, και να κολαστούμε μαζί τους.
Πρέπει να έχει κανείς πολύ θράσος όταν θεωρεί ότι έχει το δικαίωμα να επεμβαίνει κατ’ αυτόν τον τρόπο στην ιερή και αιώνια σχέση του πιστού με τον Χριστό. Δεν θα λέμε εμείς ψέματα μπροστά στον Χριστό, ούτε θα γίνουμε συμμέτοχοι στην θεομίσητη πτώση των σοδομονομιτών επειδή το θέλει ένας «Άρχοντας» του Πατριαρχείου. Δεν μας ενδιαφέρει το «δίκαιο» του Βαρθολομαίου όταν αυτό δεν ακολουθεί ταπεινά το Δίκαιο του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. 
Η Εκκλησία προχωράει όταν αφορίζει το ψεύδος και την αμαρτία. Χριστός και διάβολος δεν προσεύχονται μαζί. Ο Θεός «ἔβρεξεν πῦρ καὶ θεῖον ἀπ᾽ οὐρανοῦ καὶ ἀπώλεσεν πάντας» (Λουκ. 17, 29), και οι Ιεροί Κανόνες των Πατέρων κατακεραυνώνουν την αρσενοκοιτία και καταδικάζουν τους αμετανόητους που αμαρτάνουν κατ’ αυτόν τον τρόπο. Πόσο μάλλον εκείνους που όχι μόνο είναι υπερήφανοι και αμετανόητοι, όχι μόνο νομοθετούν την θεομίσητη αυτή αμαρτία και παρασύρουν και άλλες ψυχές, αλλά επιχειρούν συν τοις άλλοις να καταστρέψουν απευθείας το ίδιο το δημιούργημα που έφτιαξε ο Θεός. Ο «Άρχων Δικαιοφύλαξ» όμως φαίνεται να θεωρεί την διδασκαλία της Εκκλησίας «λογική του κ. Ζορμπαλά» και γράφει: «Σύμφωνα με την λογική του κ. Ζορμπαλά και των ομοφρόνων του η Διοικούσα Εκκλησία θα έπρεπε όχι μόνο να μην επιτρέψει την είσοδο των συγκεκριμένων πολιτικών στον Ναό, αλλά και να τους αναθεματίσει – αφορίσει.»! Τι να πει κανείς! 
Στην συνέχεια ο «Δικαιοφύλαξ» έψαξε και βρήκε το βίντεο της Δοξολογίας κι εκεί ανακάλυψε και άλλο «έγκλημα»! Ο προϊστάμενος του Ναού Αρχιμανδρίτης Αμβρόσιος Γκουρβέλος, την ώρα που ο Σπυρίδων αναθεμάτιζε τους σοδονομομίτες, έκανε το «έγκλημα» να σκεφθεί δυνατά. και του βγήκαν αυθόρμητα κάποιες ψιθυριστές λέξεις επιδοκιμασίας, οι οποίες όμως ακούστηκαν διότι βρισκότανε μπροστά στο μικρόφωνο. Πώς τόλμησε και έκανε τέτοιο πράγμα! Ο Αστυφύλαξ της σκέψεως, θέλοντας να βάλει «τάξη», κατέγραψε αμέσως τα λόγια του Αρχιμανδρίτη και αναρωτήθηκε τί να σκέφτεται και ο Μητροπολίτης, μήπως συμφωνεί με τον Αρχιμανδρίτη. 
Ο π. Αμβρόσιος έθεσε το εξής ερώτημα στον ιερέα που στεκότανε δίπλα του: «Ψέματα λέει;» Είναι δίκαιο ο «Δικαιοφύλαξ», ο οποίος τυγχάνει να είναι και θεολόγος, να κάνει το ίδιο ερώτημα στον εαυτό του μπροστά στον καθρέπτη και με το χέρι στην καρδιά να απαντήσει αν είπε ψέματα ο Σπυρίδων Ζορμπαλάς πάνω στον άμβωνα. 
Αντ’ αυτού, ο «Δικαιοφύλαξ» / Χωροφύλαξ, αναρωτιέται πώς είναι δυνατόν να ανέβηκε στον άμβωνα ο κ. Ζορμπαλάς δίχως να τον σταματήσει κανείς. Απορεί που δεν υπάρχει μία στοιχειώδης φύλαξη από τον «κακό» και «επικίνδυνο» Σπυρίδωνα, και δεν βλέπει τους Φαρισαίους αρνητές του Χριστού που στέκονται με τιμές και δόξες στο κέντρο του Ιερού Ναού! 
Έφτασε μάλιστα στο σημείο να προτείνει στον Πατρών Χρυσόστομο να κινήσει «τον σχετικό νόμο» (που μόνο σχετικός δεν είναι) εναντίον του Σπυρίδωνα που τόλμησε και διατάραξε την θρησκευτική συνάθροιση κατά την Δοξολογία. Τον ίδιο ακριβώς «σχετικό νόμο» θα πρότεινε στους αρχιερείς όταν ο Χριστός έβγαλε το μαστίγιο για να διώξει όλους αυτούς που είχαν κάνει τον Οίκο του Πατέρα Του, οίκο εμπορίου! 
Προφανώς ο Πατρών Χρυσόστομος …μακροθύμησε, ενώ θα μπορούσε να κινήσει τον σχετικό νόμο: «Όποιος κακόβουλα προσπαθεί να εμποδίσει ή με πρόθεση διαταράσσει μιαν ανεκτή κατά το πολίτευμα θρησκευτική συνάθροιση για λατρεία ή τελετή, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών. Με την ίδια ποινή τιμωρείται όποιος μέσα σε εκκλησία ή σε τόπο ορισμένο για θρησκευτική συνάθροιση ανεκτή κατά το πολίτευμα, ενεργεί υβριστικά ανάρμοστες πράξεις». 
Βέβαια ο «Δικαιοφύλαξ» θα πρέπει να αποδείξει το «κακόβουλο» της ενέργειας αυτής, να εξηγήσει πώς εμποδίστηκε και διαταράχθηκε η Δοξολογία και να εντοπίσει την ύβρη που διαπράχθηκε. Δεν μπορεί να αποδείξει τίποτα και το ξέρει. Απλά παρουσίασε ένα πρόχειρο για την περίπτωση σκιάχτρο με σκοπό να επιβάλει δια του φόβου στον έσχατο φύλακα της Πίστεως την δαιμονική σιωπή και συμμόρφωση στα σχέδια των αντιχρίστων. 
ΑΝΤΙΘΕΤΩΣ, όλα όσα αναφέρει αυτός ο «σχετικός νόμος», ισχύουν εις το έπακρον για τα «ΓΑΙΔΟΥΡΙΑ» που ψηφίζουν αντίχριστους νόμους κι έπειτα εισέρχονται στους Ναούς προς άγραν ψήφων. Εκεί βρίσκεται η ύβρις. Εκεί βρίσκεται η κακόβουλη ενέργεια και η διατάραξη της θρησκευτικής συνάθροισης. Η φαρισαϊκή και κακόβουλη αυτή συμπεριφορά, η οποία με τα χρόνια ροκάνισε την θέση της Στρατευομένης Εκκλησίας φέρνοντάς την στα σημερινά χάλια, εμποδίζει τον συνειδητοποιημένο πιστό να εισέλθει ειρηνικά μέσα στον Οίκο του Θεού και να προσευχηθεί με καθαρή την συνείδησή του. 
Πρόκειται για απόπειρα καταπάτησης της θρησκευτικής συνείδησης των μελών της Εκκλησίας της Ελλάδος από τον «Δικαιοφύλακα» / Χωροφύλακα και τον εκ Βοσπόρου Αφθέντη του, πατριάρχη Βαρθολομαίο! 
Η ενέργεια αυτή του εκ Φαναρίου «Δικαιοφύλακα» να «κουνήσει το δάχτυλο» στην γρηγορούσα συνείδηση του ορθοφρονούντος Ιερέως π. Αμβροσίου, και να προτείνει την τιμωρία της θεάρεστης ομολογίας του Σπυρίδωνος Ζορμπαλά είναι επιεικώς απαράδεκτη, είναι κατάπτυστη, θεομίσητη, βδελυκτή, απολύτως εξοργιστική, είναι παράνομη και ΚΑΤΑΔΙΚΑΣΤΕΑ από το σύνολο των ευσεβών Ορθοδόξων Χριστιανών". 
"Θεάρεστη", λοιπόν, η ομολογία Ζορμπαλά, και με "γρηγορούσα συνείδηση και ορθοφρονών" ο π. Αμβρόσιος, ενώ η έκφραση της γνώμης μου είναι "επιεικώς απαράδεκτη, είναι κατάπτυστη, θεομίσητη, βδελυκτή, απολύτως εξοργιστική, είναι παράνομη και ΚΑΤΑΔΙΚΑΣΤΕΑ από το σύνολο των ευσεβών Ορθοδόξων Χριστιανών". 
ΕΥΤΥΧΩΣ, λέω εγώ! Αν με επαινούσαν οι ταλιμπάν ...θυρωροί, θα έπρεπε να ψαχτώ για το τι μπορεί να έχω. Ενώ τώρα που με καταδικάζουν αισθάνομαι πολύ καλά. Δόξα τω Θεώ! 
Όμως, οι καημένοι οι θυρωροί ζούν στον κόσμο τους και δεν ανέχονται κάποιον να τους ξεβολεύει. Ας αφήσουμε τα παρελθόντα και ας πάμε στα μελλούμενα. Προφητεύω: 
Ο κ. Σπύρος Ζορμπαλάς έκανε το show του και τελειώσαμε. Αυτό ήταν. Καμία άλλη, ανάλογη αντίδραση δεν πρόκειται να υπάρξει από μέρους του. 
Ο αρχιμ. Αμβρόσιος Γκουρβέλος, ο οποίος συμφώνησε με το "ανάθεμα" Ζορμπαλά, μη τολμών ο ίδιος να κάνει αυτό που πιστεύει, θα υποδεχθεί το Άγιο Πάσχα πανηγυρικά στην Ευαγγελίστρια, όπου είναι προϊστάμενος, όλους τους πολιτικούς που ψήφισαν τον νόμο για τον πολιτικό γάμο των ομοφυλόφιλων ζευγαριών. Και, ίσως, ψελλίζει καθ' εαυτόν "ανάθεμα", αλλά πού να το τολμήσει...
Ο μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος, ο οποίος και αυτός είπε πολλά κατά των ψηφισάντων πολιτικών, υπέδειξε ήδη την ...βασιλική οδό κατά την Δοξολογία της 25ης Μαρτίου: Λέμε, λέμε, λόγια, λόγια, αλλά δεν θα τους αποκλείσουμε από το Ναό. Οπότε και αυτός θα τους υποδεχθεί πανηγυρικά! 
ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥΣ! 

Σάββατο 20 Απριλίου 2024

"ΟΙ ΕΦΤΑ ΦΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ". Μεγαλοβδομαδιάτικη Συναυλία του Κέντρου “Αληθώς”


Το Μορφωτικό Κέντρο Λόγου και Τέχνης “Αληθώς”, εν όψει της Μεγάλης Εβδομάδας και του Πάσχα, παρουσιάζει ειδικό αφιέρωμα, με γενικό τίτλο: “Οι εφτά φράσεις του Χριστού στον Σταυρό”, την Παρασκευή, 26 Απριλίου 2024, μέσα στον Ναό της Παναγούλας Βανάτου, ώρα 8.30 το βράδυ. 
Η προ-μεγαλοβδομαδιάτικη αυτή βραδιά θα περιλαμβάνει τα εξής: 
* Ο Σεβ. Μητροπολίτης Ζακύνθου κ. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ Δ΄ θα ομιλήσει με θέμα: “Θεολογική σημασία των επτά λόγων του Εσταυρωμένου”. 
* Το Εκκλησιαστικό Αναλόγιο “Θ. Κουρκουμέλης-Κοθρής”, υπό την διεύθυνση του ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΜΑΡΙΝΟΥ, χοράρχη – μουσικού - λαμπαδαρίου Μονής Στροφάδων και Αγ. Διονυσίου, θα παρουσιάσει λαοφίλητα υμνογραφήματα της Μεγάλης Εβδομάδας, κατά το ζακύνθιο ιδίωμα της ψαλτικής. 
* Ενδιάμεσα των ύμνων, ο ηθοποιός και σκηνοθέτης ΜΠΑΜΠΗΣ ΣΙΓΟΥΡΟΣ θα διαβάζει τα σχετικά χωρία από την Καινή Διαθήκη, μαζί με σύντομες σχολιαστικές αναφορές από τη σύγχρονη Ποίηση. 
Επιμέλεια κειμένων: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. 
Την καλλιτεχνική επιμέλεια έχει ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΟΡΦΥΡΙΟΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ.

 

Παρασκευή 19 Απριλίου 2024

"ΠΡΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΝ" ΜΕ ΤΟΝ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ ΦΙΛΟΘΕΟ ΔΕΔΕ (ΒΙΝΤΕΟ)


Η ενορία του Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού παρουσιάζει την διαδικτυακή εκπομπή «Προς Εκκλησιασμόν», όπου φιλοξενούνται εργάτες του πνεύματος και της τέχνης. 
Στην 78η εκπομπή προσκεκλημένος ο αρχιμανδρίτης π. Φιλόθεος Δέδες, για ένα αφιέρωμα στον μακαριστό Μητροπολίτη Ιωαννίνων Θεόκλητο (Σετάκη), με αφορμή την συμπλήρωση 10 χρόνων από την εκδημία του (2014-2024). 
Επιμελείται και παρουσιάζει ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος.
Κάμερα, τεχνική επεξεργασία: Κατερίνα Δ. Λεονάρδου

 

Πέμπτη 18 Απριλίου 2024

"ΡΟΔΟΝ ΤΟ ΑΜΑΡΑΝΤΟΝ" - ΚΑΛΟΦΩΝΙΚΟΣ ΕΙΡΜΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΠΑΤΡΩΝ ΝΙΚΟΔΗΜΟ


Καλοφωνικός Ειρμός Pόδον το αμάραντον ηχ δ΄ Mπαλασίου ιερέως 7'.53". 
Ψάλλει ο Μητροπολίτης Πατρών Νικόδημος Βαλληνδράς (1915-2008). 
Από το 8ο cd του σώματος "Καλοφωνικοί Ειρμοί" της σειράς ΜΝΗΜΕΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ που επιμελήθηκε ο Μανόλης Χατζηγιακουμής (Κέντρον Ερευνών και Εκδόσεων).
Ῥόδον τὸ ἀμάραντον, χαῖρε ἡ μόνη βλαστήσασα, τὸ μῆλον τὸ εὔοσμον, χαῖρε ἡ τέξασα, τὸ ὀσφράδιον, τοῦ πάντων Βασιλέως, χαῖρε ἀπειρόγαμε, κόσμου διάσωσμα.
Ο Μανόλης Χατζηγιακουμής σημειώνει για την ερμηνεία του Δεσπότη:
"Η ερμηνεία του ειρμού αυτού από τον Μητροπολίτη Νικόδημο Βαλληνδρά, αποτελεί ένα λαμπρό δείγμα τεχνικής εκτέλεσης αλλά και ουσιαστικής απόδοσης του αρχετυπικού ύφους". 
Και για την γενικότερη απόδοση του είδους των Καλοφωνικών ειρμών:
"Η ερμηνεία του Σεβασμιοτάτου είναι πολύ ενδιαφέρουσα, καθώς μάλιστα πρόκειται για μέλη χωρίς προφορική ερμηνευτική παράδοση. Δεν είναι μόνο η αρμόζουσα χρονική αγωγή, το ασματικό ύφος, η εγκρατής, πεποικιλμένη διατύπωση. Το σπουδαιότερο, σ' αυτήν αποδίδεται εντελώς ιδιαίτερα ο αρχαϊκός χαρακτήρας των μελών, στοιχείο που κυριαρχεί απόλυτα στους καλοφωνικούς ειρμούς της περιόδου αυτής (1650-1720). Η ερμηνευτική αυτή προσέγγιση, φυσική και αβίαστη, διατηρεί σήμερα στο ακέραιο τη σημασία της και αποτελεί ασφαλώς, από μιαν άλλη άποψη, χρήσιμο υπόδειγμα."


Τετάρτη 17 Απριλίου 2024

Ο Μέγας Κανών (Kanon Pokajanen) του Arvo Pärt


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Ο περίφημος Μέγας Κανών, ποίημα του Αγίου Ανδρέου Επισκόπου Κρήτης (660-740 μ.Χ.), ο οποίος ψάλλεται ολόκληρος σήμερα, Τετάρτη της Ε’ Εβδομάδος των Νηστειών, στις Εκκλησίες, είναι ο ίδιος Κανόνας που ανοίγει την Μ. Τεσσαρακοστή, καθώς ψάλλεται τμηματικά στα απόδειπνα των τεσσάρων πρώτων ημερών της Α’ Εβδομάδας των Νηστειών. 
Στην αρχή, λοιπόν, και στην κορύφωση της Σαρακοστής, δεσπόζει ο Μέγας Κανών της μετανοίας και της κατανύξεως, με τα 250 τροπάριά του (όταν οι συνήθεις κανόνες του Όρθρου έχουν γύρω στα 30), όσα και οι στίχοι των Ωδών, που ψάλλουμε την περίοδο αυτή. Σήμερα τα τροπάρια του Μ. Κανόνα είναι κατά 30 περίπου περισσότερα από τα αρχικά, επειδή μεταγενέστεροι υμνογράφοι πρόσθεσαν τροπάρια για την οσία Μαρία την Αιγυπτία (που γιορτάζεται από την Εκκλησία την Ε’ Κυριακή των Νηστειών) και για τον ίδιο τον Άγιο Ανδρέα Κρήτης, τον ποιητή του Κανόνα. 
Αυτό το ποιητικό αριστούργημα, απαύγασμα αληθινής πνευματικότητας, επέλεξε να μελοποιήσει ο μεγάλος εσθονός, ορθόδοξος συνθέτης Arvo Pärt. 


Ο Arvo Pärt περιγράφει τη συνάντησή του με το κείμενο ως εξής: 
«Πριν από πολλά χρόνια, όταν συμμετείχα για πρώτη φορά στην παράδοση της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, βρήκα ένα κείμενο που μου έκανε βαθιά εντύπωση, αν και δεν το κατάλαβα εκείνη τη στιγμή. Ήταν ο Κανόνας της Μετανοίας. Από τότε επανέρχομαι συχνά σε αυτούς τους στίχους, προσπαθώντας αργά και επίμονα να ξεδιπλώσω το νόημά τους. Δύο χορωδιακές συνθέσεις (Nun eile ich ...., 1990 και Memento, 1994) ήταν οι πρώτες προσπάθειες προσέγγισης του κανόνα από μέρους μου. Στη συνέχεια αποφάσισα να τον μελοποιήσω από την αρχή μέχρι το τέλος. Αυτό μου επέτρεψε να μείνω μαζί του, να αφιερωθώ σε αυτό το κείμενο και δεν σηκώθηκα μέχρι να το τελειώσω. Είχα μια παρόμοια εμπειρία όταν εργαζόμουν στο Passio. Χρειάστηκαν πάνω από δύο χρόνια για να συνθέσω το έργο Kanon pokajanen, και ο χρόνος "που περάσαμε μαζί" ήταν πραγματικός πλουτισμός. Γι’ αυτό και η μουσική αυτή σημαίνει πολλά για μένα.» 
Στον Arvo Pärt ανατέθηκε από την Köln Music GmbH να συντάξει ένα έργο για την επέτειο των 750 χρόνων του καθεδρικού ναού της Κολωνίας, στην Γερμανία. Ο συνθέτης επέλεξε τον Μεγάλο Κανόνα. Το έργο τελείωσε το 1997 και έκανε πρεμιέρα στον καθεδρικό ναό της Κολωνίας στις 17 Μαρτίου 1998. Το μεγάλο χορωδιακό έργο, στην εκκλησιαστική σλαβονική γλώσσα, ερμήνευσε η Esthonian Philharmonic Chamber Choir, υπό την καθοδήγηση του Tõnu Kaljuste.


Ο Arvo Pärt και εδώ, όπως και στο έργο του Triodion, επέλεξε την χορωδιακή a capella μορφή, διατηρώντας έτσι, θα λέγαμε, τον αμιγώς εκκλησιαστικό χαρακτήρα του έργου. Ο ίδιος ο Pärt είπε για την μελοποίηση: "οι λέξεις είναι πολύ σημαντικές για μένα, ορίζουν τη μουσική" και επιπλέον "η σύνθεση της μουσικής βασίζεται στην δομή του κειμένου". Έχει μεγάλο ενδιαφέρον πως οι μελωδίες και οι αρμονίες παραμένουν αρκετά στατικές σε όλο το κομμάτι. Οι παραλλαγές είναι απολύτως στοχευμένες και μιμούνται τα νοούμενα. 
Ο Μέγας Κανόνας του Arvo Pärt είναι ένα μεγάλο χορωδιακό, με ισχυρές δόσεις μινιμαλισμού και μονοτονίας, όπως συμβαίνει και στον Μ. Κανόνα των βυζαντινών, ο οποίος ψάλλεται στον ειρμολογικό, μονότονο πλ.β’ (εκ του Δι). 
Ο Arvo Pärt μελοποιεί και το κατανυκτικό κοντάκιο «Ψυχή μου, ψυχή μου, ανάστα τι καθεύδεις…» και τον οίκο που ακολουθεί, μετά την έκτη ωδή του Κανόνα. Το έργο κλείνει με μια προσευχή μετά τον Κανόνα. 


Αξίζει να σημειώσουμε εδώ ότι ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, στο πλαίσιο επίσημης επίσκεψής Του στην Εσθονία τον Σεπτέμβριο του 2013, με αφορμή την επέτειο των 90 χρόνων της Αυτόνομης Εκκλησίας της Εσθονίας, προεξήρχε της Θείας Λειτουργίας στον Καθεδρικό Ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Pärnu. 
Στο τέλος της Θ. Λειτουργίας ο Πατριάρχης, «ἀπένειμεν εἰς τόν κ. Arvo (Ἀρέθαν) Pärt, διάσημον μουσικοσυνθέτην καί πιστόν μέλος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, τό ὀφφίκιον τοῦ Ἄρχοντος Πρωτομαΐστορος" της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. 
Είναι η πρώτη φορά που ο Οικουμενικός Πατριάρχης τιμά με οφφίκιο της Μ.τ.Χ.Ε. έναν σύγχρονο, οικουμενικής εμβέλειας συνθέτη, ο οποίος βέβαια είναι συνειδητό μέλος της Ορθόδοξης Εκκλησίας και αυτό το εκφράζει εναργέστατα και με το σημαντικό μουσικό έργο του. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι ο Arvo Pärt ανανέωσε το ενδιαφέρον για την θρησκευτική μουσική στον καιρό μας και μάλιστα την χορωδιακή. 
Πρέπει ακόμα να θυμίσουμε πως ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος στις 7 Ιουνίου 2010 παρέστη στην παγκόσμια πρεμιέρα του έργου ο «Θρήνος του Αδάμ», στην Αγία Ειρήνη της Κωνσταντινουπόλεως, όπου παρέστησαν, επίσης, οι τότε Πρόεδροι της Τουρκίας Abdullah Gül και της Εσθονίας Toomas Hendrik Ilves. 
Οι μουσικές του Arvo Pärt εκφράζουν την αγάπη, σημειώνει ο Οικουμενικός Πατριάρχης, καθώς μεταφερόμαστε «μὲ τὰς ἐναρμονίους μουσικὰς αὐτοῦ συνθέσεις εἰς σφαίρας διαυγεῖς καὶ κρυσταλλίνους ὡς ἡ διαύγεια καὶ ἡ καθαρότης τῶν ἤχων του, οἱ ὁποῖοι ἐκφράζουν τὰ αἰσθήματα τῆς ἀνεπιτηδεύτου ἀγάπης του πρὸς τὸν ἀγαθὸν Θεόν καὶ μεταρσιώνουν τὸ πνεῦμα ἡμῶν".


Τρίτη 16 Απριλίου 2024

«Εικόνες από μια Έκθεση»: Προσέγγιση στα έργα ζωγραφικής του Νίκου Νικολάου


Δημήτρης Παπανικολάου, μέλος της Εταιρείας Λογοτεχνών και Συγγραφέων Ηπείρου
«Άχ ομορφιά κι αν δεν μου παραδόθηκες ολόκληρη ποτέ 
Κάτι κατάφερα να σου υποκλέψω» 
Οδυσσέας Ελύτης, Τα ελεγεία της Οξώπετρας 
Αν «η αρχιτεκτονική είναι μια παγωμένη μουσική»,1 τότε η αρχιτεκτονική του χρώματος, που έχει κτιστεί σε αυτόνομους πυρήνες, έλκει το βλέμμα και δεικνύει ως σημειολογία, έναν τρόπο ερμηνείας των αποτυπωμένων μηνυμάτων στον χώρο και τον χρόνο. Ο Νίκος Νικολάου, πρωτοποριακός δημιουργός και πιστός λειτουργός της τέχνης του καμβά, -με επιρροές από τα μοντέρνα κινήματα και σε διαρκή συνομιλία με το έργο των μεγάλων ζωγράφων,- μορφοποιεί με των χρωμάτων την ηχώ και των αισθήσεων το νόμο, τα σχήματα των εμπνευσμένων του θεμάτων. Με τα αφαιρετικά του έργα, ως «ατέρμονα πεδία»2 και τις ασπρόμαυρες συνθέσεις του, ως σιωπηλή ενατένιση και θέαση εαυτού, εκφράζει το ονειρικό και φευγαλέο, απαντώντας στην υπαρξιακή αγωνία του δρώντος υποκειμένου.
Όπως ο Modest Mussorgsky και o Maurice Ravel, κορυφώνουν τη μουσική τους από μοτίβο σε μοτίβο και με του ρυθμού την ακολουθία, αναπτύσσουν επαναληπτικά τη μελωδία σε ολοκληρωμένο έργο, έτσι και ο Νίκος Νικολάου, δομεί τα σχέδια σε κλίμακα χρωματική, αποδίδοντας την ενορατικά εκπεμπομένη και ανοδικά μεγεθυμένη εικόνα, σε μορφή και περιεχόμενο. Με επιζωγραφίσεις γήινων χρωματικών αποχρώσεων, ενσωματώνει στοιχεία σήμανσης χρηστικών επιφανειών, σε πολύσημα μηνύματα επικοινωνίας, μετατρέποντας «κομμάτια κι αποσπάσματα»3 ενός θρυμματισμένου σύμπαντος, κυβιστικών και εξπρεσιονιστικών αναφορών, σε νέες νοηματοδοτήσεις. Με επινοητικότητα, μετασχηματίζει και αναδημιουργεί ένα κόσμο ονειρικής πανδαισίας, με επάλληλες χρωματικές φόρμες «ανεπίγνωστης ωραιότητος».4 Στοχάζεται και θυμοσοφεί, με τη ρυθμική αλληλουχία των χρωμάτων, που σαν παλίμψηστο αποκαλύπτει και φανερώνει, τη χωροχρονική διάσταση των κρυφών νοημάτων. Με ταπεινότητα δηλοί τη μοναχική του πορεία, σ’ ένα κλυδωνιζόμενο και διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο, διασώζοντας, με το κατακτημένο ύφος και ήθος, την ιδιοπροσωπία του. Η μορφοποίηση ιδεών και εννοιών, σε συνθέσεις υποβολής, αντανακλούν την ένταση των συναισθημάτων του και της συμπυκνωμένης έκφρασης, δίδοντας, με ποιητικό στοχασμό, απαντήσεις στο αίνιγμα της ύπαρξης. 


Βιβλιογραφία 
1.Herbert Read. «Η ιστορία της μοντέρνας ζωγραφικής». Μετάφραση: Ανδρέας Παππάς, Γιώργος Μανιάτης. Εκδόσεις Υποδομή. Αθήνα 1978 
2.Paul Klee. «Η εικαστική σκέψη. Τα μαθήματα στη σχολή του Μπαουχάουζ». Μετάφραση: Άννα Μοσχονά. Εκδόσεις Μέλισσα. Αθήνα 1989 
3.Αθηνά Σχινά. Κείμενα τόμων 1-29, «ΠΛΟΕΣ», εκδόσεις Ιδρύματος Π. & Μ. Κυδωνιέως Δισκογραφία 
1.Modest Mussorgsky. «Εικόνες από μια Έκθεση». Σουίτα για πιάνο. 1874 
2.Maurice Ravel. «Μπολερό». Έργο για μεγάλη ορχήστρα. 1928 
___________
Σημειώσεις 
1.Johann Reter Eckermann. Συνομιλίες με τον Wolfgang von Goethe. «I call architecture frozen music», στη συνάντηση Έκερμαν-Γκαίτε, 23 Μαΐου 1829; Μετάφραση: Δημήτρης Δημοκίδης. Εκδόσεις Printa. Αθήνα 2014 
2.Άννα Καφέτση. «Θεόδωρος Στάμος-Ζωγραφική 1945-1993», δίγλωσση έκδοση (ελληνικά-αγγλικά). Μετάφραση: Philip Ramp, σ.28. Από τις συλλογές της Εθνικής Πινακοθήκης στη Δημοτική Πινακοθήκη Πατρών 1998 
3.Διονύσης Σαββόπουλος. «Πρωινό», στο L.P. «Ρεζέρβα». Lyra 1979 και στην έκδοση «η σούμα 1963-2003», σ.234. Εκδόσεις Ιανός ο μελωδός. Θεσσαλονίκη 2004 
4.Κώστας Λογαράς. Αφήγημα, στην ανθολογία «νέοι πατρινοί λογοτέχνες», σ.σ.1-9. Όστρακα. Πάτρα 1984 
Βιογραφικό σημείωμα 
Ο Νίκος Νικολάου γεννήθηκε στην Πάτρα και παρακολούθησε μαθήματα ζωγραφικής στο εργαστήριο του Σπύρου Σώκαρη. Έχει συνεχή εικαστική παρουσία, από το 1985, με ατομικές και συμμετοχή σε ομαδικές εκθέσεις. Έργα του, υπάρχουν σε ιδιωτικές συλλογές και σε δημόσιους χώρους, εντός και εκτός Ελλάδος. 
«Εικόνες από μια Έκθεση» στο Πολύεδρο. Διάρκεια έκθεσης: 4-20 Απριλίου 2024. 


Δευτέρα 15 Απριλίου 2024

ΣΤΟ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ISTORIMA ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ Η ΔΑΦΝΗ ΠΑΝΟΥΡΓΙΑ


Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας 
Με την ευκαιρία της αυριανής Τελετής Αφής της Ολυμπιακής Φλόγας για το Paris 2024, ακούστε το νέο podcast μου, για το προφορικό αρχείο Istorima / Stavros Niarchos Foundation με την ερμηνεύτρια Δάφνη - Ιωάννα Πανουργιά, η οποία αφηγείται τη ζωή της. Μιλάει για την πρώτη της επαφή με τη μουσική κατά τα νεανικά της χρόνια, για την επαγγελματική πορεία της στον χώρο, τη συνεργασία της με σπουδαίους Έλληνες τραγουδοποιούς και συνθέτες, σκηνοθέτες και ηθοποιούς. Θυμάται, επίσης, την περίοδο που ήταν μέλος της Χορωδίας της ΕΡΤ και τη συνεργασία της με την Greek National Opera – Εθνική Λυρική Σκηνή και το Εθνικό Θέατρο / National Theatre of Greece. Σημαντική στιγμή στην πορεία της υπήρξε η συμμετοχή της ως ιέρειας στις Τελετές Αφής της Ολυμπιακής Φλόγας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σίδνεϊ (2000), της Αθήνας (2004) και του Τορίνο (2006), όπου είχε την ευκαιρία να συνεργαστεί με τη σπουδαία χορογράφο Μαρία Χορς.
ΑΚΟΥΣΤΕ ΤΟ ΕΔΩ


Κυριακή 14 Απριλίου 2024

Η ΧΑΜΕΝΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ...


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Έχουμε εκφράσει πάλιν και πολλάκις την θεολογική αντίθεσή μας στην πρακτική Μητροπόλεων, Μονών και Ενοριών, να περιάγουν ανά την επικράτεια ιερά λείψανα και εικόνες ευκαίρως – ακαίρως, με «πανηγυρικό» - διάβαζε κιτς και αντιεκκλησιαστικό – τρόπο. 
Δυστυχώς αυτή η πρακτική δεν αφήνει αλώβητη ούτε την περίοδο της Μ. Τεσσαρακοστής. 
Είναι γνωστό πως αυτή η λειτουργική περίοδος της Εκκλησίας μας έχει ολωσδιόλου ιδιαίτερο χαρακτήρα και τυπικό, που συνάδουν με το όλο πνεύμα της Σαρακοστής. Με την περιαγωγή και περιφορά λειψάνων και εικόνων - φευ και αντιγράφων! - από πόλη σε πόλη ή από χώρα σε χώρα, καταλύεται πανηγυρικά ο πένθιμος χαρακτήρας της Σαρακοστής, γιατί βιάζεται κυριολεκτικά το τυπικό της περιόδου. 
Η υποδοχή των λειψάνων έχει πανηγυρικό χαρακτήρα (συν οι κιτς παράτες – φιέστες που οργανώνονται), που δεν αρμόζει στην περίοδο αυτή. 
Για να …συντηρηθεί η προσκύνηση των λειψάνων, οι υπεύθυνοι μητροπολίτες ή ιερείς, τελούν καθημερινά την Προηγιασμένη Θ. Λειτουργία, ενώ κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται από το Τυπικό. Κι ακόμη τελούν και πανηγυρικές αγρυπνίες (συνήθως Παρασκευή προς Σάββατο), κάτι που είναι αδιανόητο για την λειτουργική πρακτική της Σαρακοστής. Και ακόμα, λαμβάνουν επίσης χώρα και άλλες «εκδηλώσεις», που απάδουν προς το πνεύμα της Σαρακοστής. Πολλές από αυτές είναι "εθνικού περιεχομένου", με αφορμή κάποιες ιστορικές επετείους. Και γίνεται η Μ. Τεσσαρακοστή "πεδίο μάχης" εθνικοφροσύνης και άλλων εξάλλων λόγων, ασχέτων με την χαρμολύπη της. Ακούς πλέον τραγικά κηρύγματα την περίοδο της Σαρακοστής, εντελώς ηθικολογικά, δηλαδή φαρισαϊκά. Έτσι, συνειδητοποιούμε ότι τα "Ουαί υμίν" δεν τα είπε ο Χριστός για τους τότε φαρισαίους, αλλά διαχρονικά για τους φαρισαίους - και για τους σημερινούς - οι οποίοι στην θέση του Μωυσή και του Νόμου έχουν βάλει - φευ! - τον Χριστό και την Εκκλησία του, μέσα από την υποκριτική ματιά τους. 
Όλα αυτά, έχει σημασία, ότι γίνονται - συνήθως - από τους τάχα και παραδοσιακούς μητροπολίτες ή ιερείς, οι οποίοι θα περίμενε κανείς να είναι πιστοί τηρητές του Τυπικού της Εκκλησίας. Αλλά φαίνεται πως αυτοί είναι τελικά οι οποίοι θεωρούν την Εκκλησία ιδιοκτησία τους και κάνουν ό,τι θέλουν. 
Τα παραπάνω τα έγραψα για ιστορικούς και μόνο λόγους. Η διαφθορά του Τυπικού και του χαρακτήρα της Μ. Τεσσαρακοστής στις μέρες μας είναι τέτοια που την θεωρώ μη αναστρέψιμη, καθώς όλα τα πανηγυριτζίδικα περί των ιερών λειψάνων και εικόνων έχουν πλέον καθιερωθεί ως αυτονόητα. 
Απλώς να μην κραυγάζουν περί της «παραδόσεως» οι εν λόγω, γιατί γνωρίζουμε πολύ καλά ότι μόνον ο εαυτός τους τούς νοιάζει. Τίποτα, μα τίποτα, άλλο.
Κι ακόμα: Πολλοί γεροντάδες, ηγούμενοι και λοιποί "πνευματικοί", κατακλύζουν τον κόσμο τις ημέρες της Μ. Τεσσαρακοστής, για να κηρύξουν, να διδάξουν κ.ο.κ., όταν παλαιά οι μοναχοί έφευγαν από το μοναστήρι τους και αποσύρονταν στην έρημο για μεγαλύτερη άσκηση την περίοδο αυτή. Μαζεύονταν πάλι στο μοναστήρι την Κυριακή των Βαϊων για να εορτάσουν μαζί το Πάσχα, γι' αυτό και ψάλλουμε μέχρι σήμερα τον ύμνο "Σήμερον η χάρις του Αγίου Πνεύματος ημάς συνήγαγε...".
Τώρα σκορπισμός και διάχυση καθ' όλη τη διάρκεια της Σαρακοστής.
Με βάση την παραπάνω σκληρή πραγματικότητα, αναρωτιέμαι για ποια Σαρακοστή μιλάμε στις μέρες μας...

Σάββατο 13 Απριλίου 2024

Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος: ΓΙΑ ΤΟΝ ΦΡΑΝΤΣ ΚΑΦΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ "ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ" ΤΟΥ (ΒΙΝΤΕΟ)


Παρουσίαση του βιβλίου Παναγιώτη Θωμά «Μια ανέφικτη Ανάσταση – Σχόλιο στη Μεταμόρφωση του Φραντς Κάφκα» (εκδόσεις Αρμός), στο Σπίτι της Κύπρου (9 Απριλίου 2024) 
Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Αγαπητοί φίλοι, 
Καλησπέρα σας 
Όλοι έχουμε ακούσει τον τελευταίο καιρό θρηνητικές οιμωγές για την οικογένεια στην Ελλάδα: «Καταστρέφεται», «χάνεται», «αποδομείται» και άλλα παρόμοια, με αφορμή το δημογραφικό, τον «κώδικα των ηθικών αξιών» που καταπατάται, το νόμο για τον πολιτικό γάμο των ομοφυλοφίλων κ.ο.κ.
Το δοκίμιο του Παναγιώτη Θωμά «Μια ανέφικτη Ανάσταση – Σχόλιο στη Μεταμόρφωση του Φραντς Κάφκα», έρχεται να μας υπενθυμίσει μετ’ επιτάσεως το προφητικό αυτό – από πολλές πλευρές - κείμενο του Κάφκα. Η μεταμόρφωση του Γκρέγκορ είναι το έναυσμα για την ουσιαστική μεταμόρφωση των μελών της οικογένειας του Γκρέγκορ, η οποία θα εξελίσσεται κωμικοτραγικά, βασανιστικά και ρεαλιστικά μέχρι το τέλος της νουβέλας. Ενώ ο Γκρέγκορ ξυπνά «μεταμορφωμένος» στην πρώτη πρόταση της νουβέλας, ο πατέρας του, η μητέρα του και η πολυαγαπημένη αδελφή του μεταμορφώνονται μπροστά στα μάτια του αναγνώστη. Ο Κάφκα αφηγείται με μια ιδιαίτερη …γλαφυρότητα την αποδόμηση της αγίας οικογένειας στον δυτικό πολιτισμό. 
«Δυνατό και ακμαίο τον θέλουν και τον αναγνωρίζουν [τον Γκρέγκορ] ως μέλος της οικογένειας. Αδύναμο και ανήμπορο δεν τον θέλουν», οι δικοί του, επισημαίνει ο Παναγιώτης Θωμά (σ.18). Όπως ακριβώς είπε ο Χριστός: και εχθροί του ανθρώπου οι οικιακοί αυτού (Ματθ. 10.36). 
Η μάνα, εδώ, αδύναμη να ψελλίσει το παραμικρό προς τον δεσποτικό σύζυγό της – πατέρα. Δεν αντέχει να αντικρίσει τον γιό της μεταμορφωμένο σε ζωύφιο και λιποθυμάει. Κι αυτή η στάση της μάνας απελπίζει ολότελα το γιό. 
Η αδελφή συμπαρίσταται στον αδελφό της, αλλά σταδιακά μεταμορφώνεται σε εξουσιαστικό ον, αφού θέλει αυτή να ελέγχει την όλη κατάσταση, με ισχυρές τάσεις αποκλειστικότητας και εγωτισμού. 
Ο πατέρας πετάει μετά μανίας μήλα στον γιό του – ζωύφιο, στοχοποιώντας τον, καθώς δεν μπορεί να αποδεχθεί την νέα αυτή συνθήκη, που είναι έξω από κάθε λογική. 
Παρ’ όλα αυτά η οικογένεια έπραξε το «καθήκον» της, δηλαδή επέδειξε ανοχή για το ζώο μέλος της. Αλλά και η ανοχή έχει τα όρια της… 
Ο Γκρέγκορ, μη μπορώντας πλέον να ανεχθεί την ανοχή, που δεν είναι εν αγάπη (κατά το «ανεχόμενοι αλλήλων εν αγάπη» του Απ. Παύλου), αποδρά από τον μάταιο τούτο κόσμο, σαν σταυρωμένος, τέλεια εγκαταλελειμμένος, μέσα στο μοναχικό δωμάτιο. Το πτώμα του το βρίσκει η υπηρέτρια… Η οικογένεια δεν δείχνει κανένα ενδιαφέρον ούτε καν για την τυπική φροντίδα του νεκρού. Έχει πάει παρακάτω… Στην εξοχή! Σχεδιάζοντας το μέλλον, χωρίς πια το άχθος – Γκρέγκορ. 
Και ο Παναγιώτης Θωμά κλείνει το δοκίμιο του, όπου ερμηνεύει ολιστικά και συμπεριληπτικά τις όψεις της Μεταμόρφωσης, με ένα ποίημα της αγαπημένης Κικής Δημουλά που είναι λόγος υπέρ του αδυνάτου, του περιθωριοποιημένου και δη του ηλικιωμένου. Με τη γνωστή ειρωνεία της Δημουλά, που μας συγκινεί κατά πως εκφράζεται: «ό,τι δεν είναι άνοιξη είναι γερόντιο πια»! 
Επομένως, ο Κάφκα μας λέει ότι δεν υπάρχει «ιδανική» ούτε «ευτυχισμένη» οικογένεια. Άρα, δεν μπορεί να είναι αυταξία ή ένας «ιερός» θεσμός. Νομίζω πως πρόκειται για μια αέναη σχοινοβασία και είναι, μάλλον, αυτό που ο Κάφκα ορίζει ως «αληθινή πορεία»: «Η αληθινή πορεία ορίζεται από ένα σχοινί, που δεν είναι τεντωμένο ψηλά, αλλά μόλις λίγο πιο πάνω από το έδαφος. Μοιάζει να βρίσκεται εκεί για να γκρεμιστείς και όχι για να το περπατήσεις». 
Στο δοκίμιο του ο Παναγιώτης Θωμά παραπέμπει στη γνωστή ρήση του Μάνου Χατζιδάκι «Όποιος δεν φοβάται το πρόσωπο του τέρατος, πάει να πει ότι του μοιάζει. Και η πιθανή προέκταση του αξιώματος είναι να συνηθίσουμε τη φρίκη, να μας τρομάζει η ομορφιά». Ο Κάφκα με τον Γκρέγκορ – ζωύφιο – τέρας θέτει εκ νέου το δίπολο «η πεντάμορφη [εδώ οικογένεια] και το τέρας». Όμως, η «απάντηση» του Κάφκα στον Χατζιδάκι σίγουρα θα άρεσε στον αγαπημένο μας συνθέτη: «Όποιος διατηρεί την ικανότητα να βλέπει την ομορφιά, δεν γερνάει ποτέ»! Όπως, δεν «γερνάει» και η «Μεταμόρφωση» του Κάφκα, αλλά μας απασχολεί 112 χρόνια μετά τη συγγραφή της. 
Όμως, η αναφορά του Χατζιδάκι στο δοκίμιο του Π. Θωμά με παρέπεμψε κατευθείαν στην «Πόλκα των Εβραίων της Πράγας»: ένα τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι, σε στίχους Νίκου Γκάτσου, από τον κύκλο «Οι μύθοι μιας Γυναίκας». Ο Παναγιώτης Θωμά μας θυμίζει ότι οι τρεις Εβραίες αδελφές του Κάφκα εκτελέστηκαν κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Οπότε ο Χατζιδάκις λες κι έγραψε γι’ αυτές «μια παγωμένη πόλκα και αργή σαν εμβατήριο θανάτου». 
Γράφει στο εσώφυλλο του δίσκου ο Μάνος Χατζιδάκις κατά τρόπο προφητικό: «Οι Εβραίοι υπέφεραν πρώτοι τη βαρβαρότητα του Ναζισμού με τις εξαθλιωμένες αντισημιτικές ιδεοληψίες. Και η ατμόσφαιρα της Πράγας, μια παγερή τοιχογραφία καταδίωξης και απειλής. Οι επιζήσαντες Εβραίοι γέννησαν παιδιά που σπάνε σήμερα με πέτρες τους καρπούς και τις κλειδώσεις νεαρών Παλαιστινίων. Όμως οφείλουμε να μην αγανακτούμε φαρισαϊκά. Γιατί ο φασισμός δεν είναι ιδεολογία. Είναι και συνθέτει το υποανάπτυκτο κομμάτι του εαυτού μας. Μια ευκαιρία χρειάζεται για να φανερωθεί. Οι Εβραίοι σήμερα. Χτες κι αύριο και πολλές φορές, εμείς». 
Ο Χατζιδάκις μας λέει ότι έμαθε τον Κάφκα από τον Γκούσταβ Μάλερ, στα τραγούδια του οποίου θήτευσε. Αλλά σήμερα ο Παναγιώτης Θωμά, μας δίνει τα δικά του τραγούδια, εμπνευσμένα από το έργο του Φρ. Κάφκα, σε στίχους δικούς του και μουσική Χρυσόστομου Σταμούλη και Γιώργου Καλογήρου. 


Θαρρώ πως εμπνεύστηκε από τη σκηνή που η αδελφή του Γκρέγκορ παίζει βιολί, κάνοντας το ζώο Γκρέγκορ να απολαμβάνει στο μέγιστο βαθμό τη μουσική εκπλήσσοντας και τον ίδιο τον εαυτό του! Εδώ έχουμε την μεταμορφωτική δύναμη της μουσικής! Για τον Κάφκα «η Μουσική είναι ο ήχος της ψυχής, η ίδια η φωνή του υποκείμενου κόσμου.» Μας λέει ότι: «Υπάρχει πάθος πίσω από κάθε μορφή τέχνης. Για αυτόν τον λόγο υποφέρεις και παλεύεις για τη μουσική σου … Αλλά στην τέχνη αυτός είναι πάντοτε ο δρόμος. Θα πρέπει ο καθένας να χάσει τη ζωή του για να καταφέρει στο τέλος να την κερδίσει». Έτσι μας παραπέμπει στην αλήθεια του Χριστού: «Ο φιλών την ψυχήν αυτού, απολέσει αυτήν· και ο μισών την ψυχήν αυτού εν τω κόσμω τούτω, εις ζωήν αιώνιον διαφυλάξει αυτήν» (Ιω., 12:25). Ως εκ τούτου, θα ήταν αδύνατον η Καφκική δημιουργία να μην αποτελέσει πηγή μουσικής έμπνευσης. 
Ο σημαντικός Ούγγρος συνθέτης σύγχρονης κλασικής μουσικής και πιανίστας György Kurtág, γεννημένος το 1926, δύο χρόνια μετά τον θάνατο του Κάφκα, συνέθεσε τη διετία 1985-87 το έργο «Kafka-Fragments» για σοπράνο και βιολί, op. 24, διάρκειας μίας ώρας. Συγκαταλέγεται στα μεγαλύτερης διάρκειας έργα του συνθέτη και αποτελείται από 40 συνθέσεις που διαρκούν από λίγα δευτερόλεπτα μέχρι και επτά λεπτά. Βασισμένο σε αποσπάσματα από τα ημερολόγια και τις επιστολές του συγγραφέα Κάφκα, το έργο δεν αποτελεί ένα συνηθισμένο κύκλο τραγουδιών, αν και θεωρητικά θα μπορούσε να χαρακτηριστεί έτσι, αλλά μια αναζήτηση του όλου στο θραύσμα, του μακρόκοσμου στο μικρόκοσμο, του απείρου στο σημείο, και αντίστροφα. Το “Kafka-Fragments”, αν και γραμμένο ως αμιγώς συναυλιακό έργο, φαίνεται σαν να αποζητούσε και τη θεατρική του ύπαρξη, όπως αποδεικνύεται από τις συχνές σκηνικές παρουσιάσεις του έργου. 
Ο Φίλιπ Γκλας (γενν.1937), ο ζωντανός θρύλος της σύγχρονης μουσικής και πρωτοπόρος του μινιμαλισμού, «έντυσε» την «Σωφρονιστική Αποικία», τη σκοτεινή αυτή ιστορία του Κάφκα, με ήχους αντίστοιχα σκληρούς και επίμονους, χρησιμοποιώντας τα έγχορδα με αριστοτεχνικό τρόπο. Μας έδωσε το 2000 μια όπερα δωματίου για μια παλιά σωφρονιστική αποικία, όπου ένας αξιωματικός και ένας επισκέπτης, με αφορμή τον επικείμενο «σωφρονισμό» ενός αναξιοπαθούντος κατάδικου μέσω μιας δαιμονικής μηχανής, ξετυλίγουν μια εξαιρετικά ζοφερή διήγηση γύρω από τα βασικά καφκικά μοτίβα: τη σχέση του ατόμου με την εξουσία, τις έννοιες της δικαιοσύνης και της αδικίας, την τιμωρία, την καταδίκη και τελικά, με έναν ανορθόδοξο τρόπο, την κάθαρση. 
Και το 2014 πάλι ο Φίλιπ Γκλας μας έδωσε την περίφημη «Δίκη», μια αγγλόφωνη όπερα σε δύο πράξεις, βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Κάφκα. Αλλά και ο δικός μας σύγχρονος έλληνας συνθέτης Χάρης Βρόντος (γενν. 1951), μας έδωσε πρώτα, σε λιμπρέτο δικό του, την Καφκική «Δίκη» (1997), μια όπερα σε τρείς πράξεις, για σολίστ, χορωδία και ορχήστρα και, ύστερα, την Καφκική «Μεταμόρφωση» ως όπερα δωματίου, σε λιμπρέτο πάλι δικό του και 4 εικόνες με επίλογο, η οποία ανέβηκε από την Εθνική Λυρική Σκηνή το 2016. 
Τώρα, έρχεται από τον Παναγιώτη Θωμά, τον Χρυσόστομο Σταμούλη και τον Γιώργο Καλογήρου ένας πιο προσιτός Κάφκα, μέσα από έναν κύκλο τραγουδιών, με τίτλο «Διάλογοι με τον Κάφκα», που μας παραπέμπουν σ’ αυτό που συνηθίζουμε να λέμε στην Ελλάδα «έντεχνο τραγούδι». 
Κι εδώ, όμως, νομίζω ότι ισχύει αυτό που λέει ο ίδιος ο Κάφκα, σε μια φράση που έχει μελοποιήσει ο György Kurtág: «Κανείς δεν τραγουδά πιο καθαρά, από αυτούς που βρίσκονται βαθιά στην κόλαση: κι αυτό που θεωρούμε τραγούδι των αγγέλων, είναι το δικό τους τραγούδι». 
Κάτι σαν την εξαίσια «Μεταμόρφωση» του Μάνου Χατζιδάκι στις «Μπαλάντες της Οδού Αθηνάς»: Κάτω απ’ την Ακρόπολη χτισμένοι 
είμασταν νεκροί φυλακισμένοι 
ένοχοι κριθήκαμε και ξένοι 
για τη χώρα για την οικουμένη. 
Βγήκαμε παιδιά μιας μάνας χήρας 
είμασταν γεννήματα της μοίρας 
γίναμε εκφραστές μιας βίας στείρας 
μείναμε οι χορδές μισές μιας λύρας. 
....
Θέλω να κλείσω με μια φράση του Κάφκα που θα μπορούσε να την έχει πει και για την «Μεταμόρφωση». Την έγραψε στις 15 Νοεμβρίου 1910: «Δεν θα επιτρέψω στον εαυτό μου να κουραστεί. Θα βυθιστώ στη νουβέλα μου, κι ας φάω τα μούτρα μου». 
Σας ευχαριστώ. 
Παρατίθεται, στη συνέχεια, το βίντεο όλης της εκδήλωσης. 


Related Posts with Thumbnails