A Passion Hymn for Dionysios Solomos,” by the artistic ensemble “Polytropon”

The Artistic Ensemble “Polytropon” (Artistic Director: Panagiotis Ant. Andriopoulos) presents the event entitled “A Passion Hymn for Dionysios Solomos” on Monday, 9 February 2026, at 7:00pm, at the Lecture Hall of the Music Library of the Association “The Friends of Music,” at the Athens Concert Hall (Megaron Mousikis Athinon). 

The event will be held on World Greek Language Day, observed on 9 February, the day commemorating the great poet Dionysios Solomos. World Greek Language Day was established in 2017 by the Greek Ministry of Foreign Affairs and was ratified by UNESCO in 2025, with the aim of highlighting the timeless contribution of the Greek language to world culture. 

Programme 

Part I 

Lectures 

– Stella Naki, PhD in Philology: “Dionysios Solomos and the Greek Language” 

– Maria Bacha, Visual Artist: “Small Electric Leaps – Solomos, Twombly, Sikelianos” 

– Ioannis–Porfyrios Kapodistrias, MSc in Museology – Conservator of Antiquities and Works of Art: “WHY SOLOMOS? The figure of the national poet as a lasting artistic motif” 

– Panagiotis Ant. Andriopoulos, theologian and musician: “The Dionysios Solomos of Manolis K. Chatzigiakoumis” 

Part II 

Settings of poetry by Dionysios Solomos by Greek composers Theodoros Spathis, Georgios Kazasoglou, Dimitris Minakakis (first performance), Giorgos Kouroupos, Giovani Stavraca, and Elena Pavlea, performed by: 

– Daphne Panourgia, soprano 

– Marios Kazas, piano 

Among the musical settings are poems by Solomos written by the poet himself in Italian. These will be heard in Greek translation, together with poems dedicated to Dionysios Solomos by the Zakynthian poet Panagiotis Kapodistrias. 

Recitation: Panagiotis Ant. Andriopoulos 

Production: Artistic Ensemble “Polytropon” 

Artwork: Ioannis–Porfyrios Kapodistrias 

Admission free Artistic 

Ensemble “Polytropon” Founded in 2004 by theologian and musician Panagiotis Ant. Andriopoulos, the Artistic Ensemble “Polytropon” presents in Greece and abroad original productions based primarily on Greek poetry and music. Among them: “The Patriarch’s Notebook” (settings of poetry from the youthful anthology of His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew), “The Cavafy of the Patriarch,” “Priestly Poetry,” The Musical Work of Eva Palmer-Sikelianos, “The Gustav Mahler of Manos Hadjidakis,” “The ‘Arapia’ of Vassilis Tsitsanis, Matsis Chatzilazarou, Nikos Skalkottas and Manos Hadjidakis,” “The Cavafy of Syria and the Middle East,” “The Music of the Christians of the Middle East,” “The Fiery Tongues of Giannis Christou,” “Composers of Patras – Poets of Patras,” “Female Angels – Women who lived as ascetics in male monasteries,” “Kostis Palamas of Two Patriarchs” (Greek and Arabic), “Upon the Mountains of Ararat” (Greek–Armenian concert), “The Nostalgic Woman” by Alexandros Papadiamantis, “The Ecclesiastical Compositions of Mikis Theodorakis,” Greek–Arabic Concert, “The Song of the Exodus” (for Messolonghi), Mikis Theodorakis le Français. The ensemble has also organised events and tributes dedicated to Saint Michael Choniates, the Olive Tree, Nikos Skalkottas, Lykourgos Angelopoulos, Maria Hors, Koula Pratsika, Athos Dimoulas, the poet Fr. Panagiotis Kapodistrias, Andrei Tarkovsky, the Russians of the Diaspora, Dmitri Shostakovich, Alexander Solzhenitsyn, Nikolai Berdyaev, the tenor of the Greek National Opera Giannis Christopoulos, the violinist Giorgos Lebesis, among others. Its productions have been presented in many cities in Greece, as well as in Cyprus, Germany, and Constantinople. 

During the period 2017–2019, the ensemble collaborated with the renowned flamenco choreographer and dancer Israel Galván. Within the framework of documenta 14 (Athens and Kassel), it participated in the production La farsa monea and subsequently in Galván’s production La fiesta, touring internationally (Grec Festival Barcelona, Avignon Festival, and performances in Luxembourg, Montpellier, Porto, and elsewhere).

ΒΗΜΑ της Αυστραλίας

ΟΙ "ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ" ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ - ΜΟΥΣΕΙΟ

Την Τετάρτη 4 Φεβρουαρίου 2026, στο Σπίτι του Ελύτη - Μουσείο, στην Πλάκα, με την επιμέλεια της Ιουλίτας Ηλιοπούλου, απολαύσαμε μια ακόμα ξεχωριστή συναυλία. 

Ποιήματα που ανασαίνουν τον αέρα του ανοιχτού ορίζοντα, ποιήματα από την πρώτη συλλογή του Οδυσσέα Ελύτη «Προσανατολισμοί» έγιναν άμεσα και τρυφερά τραγούδια από τον συνθέτη Ηλία Ανδριόπουλο, πριν 42 χρόνια. Τα τραγούδια των «Προσανατολισμών» - που ηχογραφήθηκαν το 1984, αγαπήθηκαν και τραγουδήθηκαν πολλές φορές έκτοτε-  παρουσιάστηκαν μαζί με τραγούδια από τις «Μικρές Κυκλάδες» του Μίκη Θεοδωράκη, σε ένα πρόγραμμα για φωνή και πιάνο, με ερμηνεύτριες την Θεοδώρα Μπάκα και την Μαρία Παπαπετροπούλου. 

Οι "Προσανατολισμοί" του Η. Ανδριόπουλου φανερώθηκαν μπροστά μας σα μια λυρική σουίτα. 

Στη μπαρόκ μουσική, η σουίτα αποτελείται κυρίως από μουσικούς χορούς και χαρακτηρίζεται από μια σχετικά αυστηρή δομή, Επίσης, διέπεται από μια ενιαία τονικότητα. 

Αυτά τα χαρακτηριστικά διακρίναμε στην πρωτόφαντη εκδοχή των "Προσανατολισμών" του Ηλία Ανδριόπουλου. Ένας κύκλος τραγουδιών με ενιαία δομή και τονικότητα. Η τονικότητα εδώ παραπέμπει περισσότερο στο Ιόνιο παρά στο Αιγαίο (με το οποίο οι πολλοί ταυτίζουν τον Ελύτη). Μια λυρική ποίηση που τραγουδιέται με τρόπο φυσικό και αβίαστο. Κι εμείς, οι ακροατές, θαρρείς πως "θα γίνουμε γλαυκοί δωρητές του πελάγους". 

Η Θεοδώρα Μπάκα ερμήνευσε με περισσή εκφραστικότητα και εσωτερικότητα. Ανάσες άνασσες! "Άνεμος της Παναγίας", "Φλοίσβος φιλί στη χαϊδεμένη του άμμο – Έρωτας". 

Και η Μαρία Παπαπετροπούλου συνόδευε με αισθαντικότητα και τρυφερότητα. Στιγμές στιγμές ένιωθες τον παφλασμό των κυμάτων...

Σημασία έχει πως ένα παλιό έργο του Ηλία Ανδριόπουλου ξανακαινουργώνει! Που πάει να πει πως καθίσταται σημερινό και διαχρονικό. 

Π.Α.Α.

Η γλύπτρια Αφροδίτη Λίτη που φιλοτέχνησε τον Απ. Παύλο και τον Πατριάρχη Ιωακείμ Γ’

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Θεσσαλονίκη, αναφέρθηκε επανειλημμένως στην προσωπικότητα και την προσφορά τού από Θεσσαλονίκης Πατριάρχη Ιωακείμ Γ’ του Μεγαλοπρεπή. 

Την Κυριακή 1 Φεβρουαρίου 2026, μετά την Θεία Λειτουργία στον Καθεδρικό Ναό της του Θεού Σοφίας, αποκάλυψε ανδριάντα του Πατριάρχου Ιωακείμ Γ’, σε ειδική τελετή στον περίβολο του Μητροπολιτικού Μεγάρου της πόλεως. Εξήρε δε την πρωτοβουλία του Σεβ. Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης κ. Φιλοθέου να τοποθετήσει εκεί τον αδριάντα του σπουδαίου Πατριάρχη και μίλησε για τη μαρτυρία της Μεγάλης Εκκλησίας. 

Ο ανδριάντας που φιλοτεχνήθηκε το 2013 από την γνωστή γλύπτρια Αφροδίτη Λίτη και χορηγήθηκε από την Φιλόπτωχο Αδελφότητα Ανδρών Θεσσαλονίκης, είχε αποκαλυφθεί για πρώτη φορά τον Δεκέμβριο του 2014 στον προαύλιο χώρο της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων που είχαν πραγματοποιηθεί τότε στη μνήμη του Πατριάρχου Ιωακείμ Γ’. Τώρα τοποθετήθηκε στο Μητροπολιτικό Μέγαρο, αφού ο Πατριάρχης Ιωακείμ Γ’ ήταν Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης (1874-1878) και ακολούθως (4.10.1878) εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης. 

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος επισκέφθηκε και τα Κοιμητήρια της Ευαγγελίστριας, ένα από τα σημαντικότερα σημεία της Θεσσαλονίκης, όπου έκανε τα αποκαλυπτήρια ψηφιδωτού του Αποστόλου Παύλου, έργο και πάλι της γλύπτριας Αφροδίτης Λίτη. 

Η Θεσσαλονίκη κατέχει ξεχωριστή θέση στην αποστολική δράση του Αποστόλου Παύλου. Κατά τη δεύτερη ιεραποστολική του περιοδεία (περί το 50 μ.Χ.), ο Απόστολος Παύλος, πέρασε στη Μακεδονία και κήρυξε το Ευαγγέλιο πρώτα στους Φιλίππους και έπειτα στη Θεσσαλονίκη (Πράξεις 17,1-9), προς τους χριστιανούς της οποίας εξαπέλυσε τις δύο περίφημες Επιστολές, που περιλαμβάνονται στην Καινή Διαθήκη. 

Με την πρόνοια του Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης κ. Φιλοθέου, διοργανώνονται, τα δύο τελευταία χρόνια, λατρευτικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις προς τιμήν του μεγάλου των Αποστόλων Παύλου, με επίκεντρο τον περικαλλή Ιερό Ναό της Θεσσαλονίκης. Ως εκ τούτου ήταν μια εμπνευσμένη πρωτοβουλία η τοποθέτηση του ψηφιδωτού στα Κοιμητήρια της Ευαγγελίστριας. 

Η γλύπτρια Αφροδίτη Λίτη, που φιλοτέχνησε και τον ανδριάντα του Πατριάρχου Ιωακείμ Γ’ και το ψηφιδωτό του Αποστόλου Παύλου, διετέλεσε καθηγήτρια στης Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών, είναι ένας πολύ σοβαρός άνθρωπος και μία σημαντικότατη καλλιτέχνης. Αυτό σημαίνει ότι ακολουθεί με συνέπεια την «ιδιωτική οδό» της, η οποία, βέβαια, αφορά και όλους όσοι συμμερίζονται την ευαισθησία της, τη γνώση της, την υψηλή αισθητική της και εν τέλει την πνευματικότητά της. 

Παραθέτουμε, στη συνέχεια, μια συνέντευξη που πραγματοποιήσαμε με την διακεκριμένη γλύπτρια, στο πλαίσιο της εκπομπής μας “Προς Εκκλησιασμόν” – μία παραγωγή του Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού. 

Στην συνέντευξη γίνεται αναφορά στο πολυσχιδές έργο της καλλιτέχνιδος στην Ελλάδα και το εξωτερικό, αλλά και στον σύζυγό της, μεγάλο γλύπτη Γιώργο Λάππα (1950-2016). Η εκπομπή ολοκληρώνεται με την παράθεση ενός ανθολογίου του έργου της γλύπτριας, η οποία είναι αναμφισβήτητα από τους σπουδαιότερους καλλιτέχνες του τόπου.

   

H Αφροδίτη Λίτη γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε γλυπτική, ψηφιδωτό και αγιογραφία στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών Αθηνών (Α.Σ.Κ.Τ., 1972-1978), με καθηγητές τον Γ. Παππά, τον Γ. Κολέφα, και Κ. Ξυνόπουλο. Παρακολούθησε μαθήματα στο Universita Degli Studi του Μιλάνου το 1978, ενώ με υποτροφία του Ι.Κ.Υ. πραγματοποίησε τις μεταπτυχιακές σπουδές της στο London University (1983-1986). Το 1985 τιμήθηκε με βραβείο γλυπτικής από το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος. Από το 1978 μέχρι και το 2000 εργάστηκε ως μουσειακή γλύπτρια στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών. Από το 2000 έως και την συνταξιοδότησή της δίδαξε στον Τομέα Γλυπτικής στην Α.Σ.Κ.Τ. Αθηνών, στη βαθμίδα του καθηγητή. Εκθέτει έργα της από το 1992 σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Έργα της βρίσκονται σε ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές. Εκπροσωπείται αποκλειστικά από την γκαλερί CITRONNE.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΘΩΜΑ ΤΑΜΒΑΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΗ ΔΙΣΚΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ

Παρουσίαση του Βιβλίου του ΘΩΜΑ ΤΑΜΒΑΚΟΥ - Θόδωρος Αντωνίου: Επίσημη Δισκογραφία (1970-2025) και συναυλία με έργα Θόδωρου Αντωνίου στην Αίθουσα Συναυλιών Φίλιππος Νάκας, (Ιπποκράτους 41, Αθήνα), την Δευτέρα 10 Φεβρουαρίου 2026, στις 8 το βράδυ. 

Κατά την καλλιτεχνική περίοδο 2025–26, τρεις σημαντικοί φορείς της ελληνικής μουσικής ζωής, το Ωδείο Αθηνών, το Ωδείο Φίλιππος Νάκας και η Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ, ενώνουν τις δυνάμεις τους για να τιμήσουν τα 90 χρόνια από τη γέννηση του Θόδωρου Αντωνίου (1935–2018). 

Με τον γενικό τίτλο Celebration, το αφιέρωμα αναδεικνύει το πολύπλευρο έργο και την ανεξίτηλη παρουσία μιας από τις πιο καθοριστικές μορφές της σύγχρονης ελληνικής μουσικής. 

Στο Celebration III θα γίνει η πρώτη παρουσίαση του βιβλίου του Θωμά Ταμβάκου «Επίσημη Δισκογραφία… συμβολή στα 90 χρόνια από τη γέννηση του Θ. Αντωνίου», η οποία θα πλαισιωθεί από συναυλία με έργα του Θ. Αντωνίου. 

Το βιβλίο του Θ. Ταμβάκου εκδόθηκε από τη Μουσική Εταιρεία Αλεξανδρούπολης τον Οκτώβριο του 2025 και παρουσιάζεται για πρώτη φορά την Τρίτη 10 Φεβρουαρίου, στην επέτειο των γενεθλίων του συνθέτη, αρχιμουσικού και δασκάλου, στην Αίθουσα Συναυλιών Φίλιππος Νάκας. 

Κατά την έναρξη θα ακουστεί απόσπασμα από την καντάτα "Νενικήκαμεν" του Θ. Αντωνίου. 

Ομιλητές: 

- Βύρων Φιδετζής, αρχιμουσικός-ερευνητής 

- Ιάκωβος Κονιτόπουλος, συνθέτης-πρώην γενικός γραμματέας Ε.Ε.Μ.-πρόεδρος Δ.Σ. Συλλόγου Φίλων Δημήτρη Δραγατάκη, 

- Σάββας Τσιλιγκιρίδης, συνθέτης-συνεργάτης και υπεύθυνος αρχειακού υλικού του Θ. Αντωνίου, 

- Δρ Αθανάσιος Τρικούπης, εκδότης (Μουσική Εταιρεία Αλεξανδρούπολης)-συνθέτης-αρχιμουσικός-πανεπιστημιακός καθηγητής 

- Θωμάς Ταμβάκος, μουσικογράφος-μουσικός ερευνητής-κριτικός-συγγραφέας. 

Θα ακουστούν τα έργα του Θ. Αντωνίου: 

"Φωνές" (αρ. 4) και "Μια νύχτα" (αρ. 9) από τις 11 Αφηγήσεις σε ποίηση Κ. Καβάφη (1983) 

"Η Νεροσταγόνα" σε ποίηση Οδ. Ελύτη (1990) 

Μοιρολόι, σε μεταγραφή Απ. Ντάρλα για πιάνο 

"Διάλογοι" για φλάουτο και άρπα (2004) "Syllabes" για πιάνο 

"Ψαλμός Η’" για μεσόφωνο, φλάουτο, κλαρινέτο, βιολί, βιολοντσέλο και πιάνο (2003) 

Ερμηνεύουν οι: 

Duo Vocialo (Ιωάννα Βρακατσέλη, φωνή και Χρήστος Μαρίνος, πιάνο) 

Απόστολος Ντάρλας, πιάνο 

Νίκος Νικόπουλος, φλάουτο και Γωγώ Ξαγαρά, άρπα 

Κωνσταντίνος Δεστούνης, πιάνο 

& το Ελληνικό Συγκρότημα Σύγχρονης Μουσικής υπό τη διεύθυνση του Ι. Κονιτόπουλου: 

Γιώργος Σκριβάνος, φλάουτο 

Γιάννης Σαμπροβαλάκης, κλαρινέτο 

Ανδρέας Ζαφειρόπουλος, πιάνο 

Στέλλα Τσάνη, βιολί 

Κωστής Θέος, βιολοντσέλο 

Σολίστ: Ιωάννα Βρακατσέλη, μεσόφωνος

Παραθέτουμε, στη συνέχεια, την εισαγωγή δύο έργων του Θόδωρου Αντωνίου ("Συλλαβές" [από το πρώτο μέρο "Παρήχησις"] για πιάνο και "Φωνές"[η 4η από τις "11 Αφηγήσεις"] για φωνή και πιάνο, σε ποίηση Κωνσταντίνου Καβάφη) που θα ερμηνευθούν στην εκδήλωση της 10ης Φεβρουαρίου 2026, με την παρουσίαση του βιβλίου του Θ. Ταμβάκου.

Δείτε την ανάρτησή μας 

ΘΩΜΑΣ ΤΑΜΒΑΚΟΣ: ΕΠΙΣΗΜΗ ΔΙΣΚΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ

Ο Χρήστος Γκουνέλας για το βιβλίο του «Θεός. Απών ή παρών στην Ιστορία;»

Αδάμ, Εύα και η Τεχνητή Νοημοσύνη: Το νέο δέντρο της γνώσης 

O Λαρισαίος δρ. Θεολογίας Χρήστος Γκουνέλας μιλά στην «Ε» με αφορμή την έκδοση του νέου του βιβλίου με τίτλο «Θεός. Απών ή παρών στην Ιστορία;» 

«…ο γνωστός ιστοριόμυθος του Αδάμ και της Εύας στον Παράδεισο και η πτώση τους από αυτόν, μας δηλώνει πως η χρήση της γνώσης μπορεί να μας κάνει θεούς (άρα ανθρώπους με ανθρωπινότητα και ανθρωπιά), μπορεί όμως και να μας καταστρέψει. Ειδικά σήμερα μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε το πόσο δια της γνώσης είναι δυνατόν να προοδεύσουμε ή να αυτοκαταστραφούμε» τονίζει ο Λαρισαίος δρ Θεολογίας Χρήστος Γκουνέλας με αφορμή την έκδοση και κυκλοφορία του νέου του βιβλίου με τίτλο «Θεός. Απών ή παρών στην Ιστορία;» (Εκδόσεις Γρηγόρη). Ο κ. Γκουνέλας στη συνέντευξή του μιλάει για το αν και πόσο συμμετέχει ο Θεός στην ανθρώπινη ιστορία, αν ο άνθρωπος -στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης- αφήνει χώρο στον Θεό, αλλά και τη θέση της σύγχρονης θεολογίας έναντι της σύγχρονης ιστορίας. Ο Χρήστος Γκουνέλας αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «…ο Χριστός αποκάλυψε την αληθινή πλευρά της ζωής πως η «εξουσία» βρίσκεται στην αγαπητική θυσία και αυτό θα μπορούσε, όσο γίνεται, να εφαρμοστεί στην πολιτική, τον πολιτισμό και την κοινωνία μας». 

Συνέντευξη στον Θανάση Αραμπατζή 

Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας 

Συμμετέχει ο Θεός στην ανθρώπινη ιστορία; 

– Συμμετέχει ενεργά όσο του επιτρέπει ο άνθρωπος μέσα από τον ίδιο τον εαυτό του. Έτσι, διασφαλίζεται τόσο η ελευθερία του Θεού όσο και του ανθρώπου. Παράλληλα, συμμετέχει πραγματικά (όχι συμβολικά) εκεί όπου παθαίνει ο άνθρωπος: στον πόλεμο, στη φτώχεια, στην ασθένεια, στον πόνο, στον θάνατο. Η Ιστορία συμβαίνει μέσα στον Θεό και τον άνθρωπο. Η τραγική ιστορία του ανθρώπου είναι και τραγική ιστορία του θυσιαστικού Θεού, οποίος έφτασε και φτάνει μέχρι τον θάνατο για χάρη του ανθρώπου και της κτίσης, για να ενωθεί μαζί του και μαζί της στα άδυτα του μηδενός. 

Στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, η οποία λειτουργεί με οικονομικούς όρους και αλγόριθμους, αφήνει άραγε χώρο για τον Θεό ο άνθρωπος; 

-Όσο υπάρχει περιθώριο για τον άνθρωπο, τον «άλλο εαυτό» του Θεού, όπως τον ονομάζει ο Νικόλαος Καβάσιλας, άλλο τόσο υπάρχει και για τον Θεό και αντίστροφα. Αν αφήνει ο άνθρωπος χώρο για τον άνθρωπο, τότε αφήνει και για τον Θεό. Ο θάνατος του Θεού εκ μέρους του ανθρώπου ισοδυναμεί εν τέλει με τον θάνατο του ανθρώπου. Άλλωστε, αυτό το γνώρισε ιστορικά η ανθρωπότητα τον προηγούμενο αιώνα με τους δύο Παγκόσμιους πολέμους, απόρροια ακριβώς της διακήρυξης του θανάτου του Θεού. Τα πάντα υπάρχουν και συμβαίνουν στο είναι και το μη είναι του Θεού, στην ύπαρξη και την ανυπαρξία του. Αυτό που ανήκει στον άνθρωπο είναι η θέλησή του και αυτό δεν είναι λίγο. Η θέληση η οποία είναι συνυφασμένη με την ανθρώπινη ελευθερία, η οποία κινείται μεταξύ της αυτοθυσίας και της αυτοκτονίας. 

Πώς φτάσαμε από την κυριαρχία του υλισμού ο σύγχρονος άνθρωπος να επιθυμεί και να έχει αρχίσει ήδη να κάνει πράξη μέσω της Τεχνολογίας την αϋλότητα; 

– Καταρχήν αυτό αποδεικνύει ότι η ριζική διάκριση ύλης και αϋλότητας η οποία μας έρχεται από τα αρχαία χρόνια είναι μία έωλη διάκριση. Χώρια το γεγονός ότι η αϋλότητα θεωρούνταν καλή και η ύλη κακή. Σήμερα που η ανθρωπότητα προχωρεί προς την αϋλότητα σημαίνει άραγε και την ηθική καλυτέρευσή της; Η ύλη και η αϋλότητα συνυπάρχουν, όπως ο χρόνος με την αχρονία ή το άπειρο με το πεπερασμένο ή, θεολογικά μιλώντας, το άκτιστο (αδημιούργητο) με το κτιστό (δημιουργημένο). Το πνεύμα δημιουργεί ύλη και η ύλη δημιουργεί πνεύμα. Ωστόσο, ειδικά ο δυτικός κόσμος είναι παιδί τόσο του Πλάτωνα όσο και του Αριστοτέλη. Από τη μία θεωρεί ότι ο άνθρωπος είναι εγκλωβισμένος στη γη και στο σώμα του (πλατωνική θεώρηση) και από την άλλη πιστεύει ό,τι βλέπει και αγγίζει (αριστοτελική θεώρηση). Είτε έτσι είτε αλλιώς υποβιβάζονται τόσο η ύλη όσο και το πνεύμα. Η δε θεολογία επηρεασμένη εν πολλοίς από την πλατωνική διδασκαλία θεωρεί τον άνθρωπο εξόριστο στη γη όπου εκτίει ποινή μετά την πτώση του από τον Παράδεισο. Μια τέτοια προσέγγιση απομακρύνει τον Θεό από τη γη και ο ενοχικός και φοβικός άνθρωπος είτε προσπαθεί να δημιουργήσει έναν παράδεισο στη γη είτε άλλοτε πάλι τον μεταθέτει στον ουρανό. Ο άνθρωπος είχε και έχει την τάση να σκέφτεται μοναδικά (μονοφυσιτικά) και λιγότερο δυαδικά, τριαδικά ή πολυεπίπεδα. Άλλωστε, έτσι γεννήθηκαν και οι χριστολογικές αιρέσεις, οι οποίες άλλες από αυτές αφαιρούσαν θεότητα από τον Χριστό και άλλες πάλι ανθρωπότητα. 

Ποια είναι η θέση της σύγχρονης θεολογίας έναντι της σύγχρονης ιστορίας; 

– Η θεολογία είναι ανάγκη να διαλέγεται με όλους και με όλα στο εδώ και τώρα και να δίνει το στίγμα της. Από την άλλη, είναι ανάγκη να επανερμηνεύσει, όπου χρειάζεται, την οντολογία, την ανθρωπολογία και την κοσμολογία της έτσι που να ανταποκρίνονται στα σημερινά ιστορικά δεδομένα και τις ανάγκες, αλλά και το σύγχρονο κοσμοείδωλο. Η αλήθεια είναι η ίδια πάντοτε, ωστόσο η προσέγγισή της, οι δρόμοι που οδηγούν σε αυτή, είναι δυνατόν να αλλάζουν χωρίς να απεμπολούμε τη σοφία του παρελθόντος. Για παράδειγμα, ο γνωστός ιστοριόμυθος του Αδάμ και της Εύας στον Παράδεισο και η πτώση τους από αυτόν, μας δηλώνει πως η χρήση της γνώσης μπορεί να μας κάνει θεούς (άρα ανθρώπους με ανθρωπινότητα και ανθρωπιά), μπορεί όμως και να μας καταστρέψει. Ειδικά σήμερα μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε το πόσο δια της γνώσης είναι δυνατόν να προοδεύσουμε ή να αυτοκαταστραφούμε. Αν ερμηνεύσουμε την πτώση του Αδάμ και της Εύας με κυριολεκτικό τρόπο εξαϋλώνουμε πλατωνικά και τον άνθρωπο και την ιστορία. Χρειαζόμαστε, λοιπόν, μία ρεαλιστική θεολογία η οποία όμως θα αποκαλύπτει διαρκώς το θυσιαστικό μυστήριο του Θεού, του ανθρώπου και της κτίσης που δεν είναι άλλο από την ταπείνωση, την ελευθερία και την αγάπη. Λέξεις οι οποίες ηχούν τουλάχιστον περίεργα στα αυτιά του σύγχρονου ανθρώπου ο οποίος έχει ταυτίσει φοβικά την ευτυχία με τη δύναμη και συνεκδοχικά με το χρήμα. Ωστόσο, ο Χριστός αποκάλυψε την αληθινή πλευρά της ζωής πως η «εξουσία» βρίσκεται στην αγαπητική θυσία και αυτό θα μπορούσε, όσο γίνεται, να εφαρμοστεί στην πολιτική, τον πολιτισμό και την κοινωνία μας. Πρόκειται, θα λέγαμε, για μια άλλη προοπτική θέασης των πραγμάτων στον αντίποδα της κυρίαρχης προοπτικής, όπως πραγματώνεται στην ιστορία. 

«Θεός, απών ή παρών στην Ιστορία;»: Το νέο βιβλίο του Χρήστου Γκουνέλα

ΤΟ PODCAST ΤΟΥ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΓΙΟ ΠΑΪΣΙΟ

Ο ...δαιμόνιος Άρης Δημοκίδης μας έδωσε στη σειρά των δικών του podcasts στα Μικροπράγματα του, και το ακόλουθο, με τίτλο: "Η σκληρή αλήθεια για τον Άγιο Παΐσιο". 

Ένα ηχητικό ντοκιμαντέρ για τον πιο δημοφιλή άγιο του καιρού μας, τον Γέροντα Παΐσιο τον Αγιορείτη, στο οποίο συμμετέχω, μιλώντας κυρίως για την εκμετάλλευση του αγίου από πολλούς επιτήδειους. Το θέμα έχω θίξει στην Ιδιωτική Οδό εδώ και πολλά χρόνια, πολύ πριν την αγιοκατάταξή του. 

Αναφέρομαι και στο σήριαλ της Μονής Βατοπαιδίου για τον άγιο, που είχε μεγάλη τηλεθέαση, αλλά - όπως ήταν αναμενόμενο - διακρίνεται για την ρηχή πνευματικότητά του. 

Ακούστε το πολύ ενδιαφέρον και σφαιρικό podcast του Άρη Δημοκίδη για τον άγιο Παΐσιο στη συνέχεια. 

Π.Α.Α.

Στη συνέχεια η εμπλουτισμένη μορφή του podcast 

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΟΥ DAVID CONNOLLY ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ - ΜΟΥΣΕΙΟ

Κείμενο - φωτογραφίες: Ιδιωτική Οδός

Στο Σπίτι του Ελύτη – Μουσείο στην Πλάκα, η υπεύθυνη, ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου, μας χαρίζει κάθε μήνα, τουλάχιστον δύο ξεχωριστές εκδηλώσεις: μία συναυλία και μία διάλεξη. 

Και τα δύο αυτά γεγονότα παρουσιάζουν, κάθε φορά, εξαιρετικό ενδιαφέρον και επειδή έχουν και αρκετή δόση πρωτοτυπίας, αποτελούν πραγματική συμβολή στον πολιτισμό μας. 

Στο πλαίσιο του κύκλου των διαλέξεων, λοιπόν, την Τετάρτη 28 Ιανουαρίου 2026, μίλησε ο γνωστός και σπουδαίος καθηγητής μεταφρασεολογίας, μεταφραστής και μελετητής του Ελύτη, David Connolly, με θέμα: «Η μαγεία του Ελύτη». 

Την διάλεξη προλόγισε η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου. 

O David Connolly γεννήθηκε το 1954 στο Σέφιλντ της Αγγλίας. Ιρλανδός στην καταγωγή, έζησε και εργάστηκε από το 1979 και για πολλά χρόνια στην Ελλάδα, ενώ πολιτογραφήθηκε Έλληνας το 1998. Σπούδασε αρχαία ελληνική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Lancaster (1974-77), μεσαιωνική και νεοελληνική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης (1977-79) και έλαβε τον τίτλο του Διδάκτορος της Φιλοσοφίας από το Πανεπιστήμιο του East Anglia (1997) για τη διατριβή του με θέμα τη "Θεωρία και πράξη της λογοτεχνικής μετάφρασης και τα ιδιαίτερα μεταφραστικά προβλήματα στο έργο του Οδυσσέα Ελύτη". 

Ο David Connolly γνώρισε τον Οδυσσέα Ελύτη και είχε συνεργασία μαζί του για ζητήματα ποίησης και μετάφρασης. Επομένως, κατανοεί πολύ καλά αυτό που λέει ο Ελύτης, ότι «ο ποιητής μιλάει με διαισθήσεις, προκαλεί μυήσεις, ασκεί μαγεία». 

Ο τίτλος της ομιλίας του Connolly στο Σπίτι του Ελύτη – Μουσείο, παραπέμπει στο γνωστό έργο του Ελύτη για τον Παπαδιαμάντη («Η μαγεία του Παπαδιαμάντη»). O David Connolly εξήγησε τι είναι η μαγεία κατά τον Ελύτη, καθώς η λέξη «μαγεία» αναφέρεται πολύ συχνά στα γραπτά του. Παραθέτοντας πολλά αποσπάσματα από την ποίηση και τα δοκίμια του ποιητή, ο Connolly απέδειξε πόσο καθοριστική είναι για το Ελυτικό έργο η μαγεία. 

Η σημασία που δίνει ο Ελύτης στη λέξη «μαγεία» δεν είναι η συνηθέστερη σημασία της «γοητείας» ή της «αισθητικής απόλαυσης» αλλά η αρχική σημασία της: δηλαδή «η χρήση πράξεων ή αντικειμένων ή λόγων με τα οποία μπορεί κανείς να κάνει αόρατες δυνάμεις να επιδρούν για την επίτευξη ενός επιθυμητού σκοπού». Άρα, θα πρέπει να αποδεσμευτούμε έστω και για λίγο από τις «άθραυστες και αλεξίσφαιρες προκαταλήψεις μας» περί μαγείας ως κάτι που υπάρχει μόνο στα παραμύθια και να «καταθέσουμε τα όπλα του ορθολογισμού» μας, όπως μας ζητάει η ποίηση σύμφωνα με τον Ελύτη, και να εξετάσουμε το ενδεχόμενο η ποίηση να είναι – όπως ισχυρίζεται ο ίδιος – «μια ‘μαγεία’ που μας μεταφέρει στη βαθύτερη, στην ουσιαστική πραγματικότητα».

Ο David Conolly με τον γνωστό συνθέτη Ηλία Ανδριόπουλο 

Όραμα και πράξη στην ποίηση του Γιώργου Κοζία

 

«Πολεμώντας υπό σκιάν», «Εξάγγελος», «Τι αιώνα κάνει έξω;

Εκδόσεις Περισπωμένη

                                                                               εξόριστε Ποιητή,

                                                                             στον αιώνα σου, λέγε, τι βλέπεις;

                                                                             Οδυσσέας Ελύτης.

 

του Δημήτρη Παπανικολάου*

Αν η Ποίηση αντανακλά από τους ουρανούς, τη μαγική εικόνα των αρχετύπων και της αιώνιας ομορφιάς, οι ποιητές ως δέκτες αποκρυπτογραφούν ό,τι εφανερώθη μυστικά από τη σιωπή των άστρων, εκφράζοντας με πυρετική γραφή το αισθητικό αποτύπωμα της ενατένισης και της αποκάλυψης των κρυμμένων αληθειών.

Ο Γιώργος Κοζίας, πιστός της Ποίησης, εμβαπτίζεται στα νάματά της, αναπαριστώντας με λέξεις ακριβών νοημάτων τις εκπορευόμενες έννοιες από «τα αχανή ανάκτορα της μνήμης»¹ και την αχρονική ουσία της ψυχής. Στην αρμονική αυτή σύζευξη, όπου ενοραματικά και διαισθητικά γίνονται αισθητά τα ηχητικά κύματα του σύμπαντος, ο ποιητής διαμεσολαβεί και εμπνευόμενος διαλογικά αντιφωνεί και τα μεταλαμπαδεύει σε ύλη ονειρική. Τα δώρα της ποίησης που μας προσφέρει, είναι μια συνηγορία στην εκλέπτυνση του βίου, με την ακαταμάχητη έλξη του Έρωτος, που πάντα επενεργεί και θάλλει στου σώματος τη μνήμη, καθώς εναντιώνεται στη λήθη. Γι’ αυτό κανοναρχεί επαναληπτικά λόγια και εικόνες, απαντώντας με υπαρξιακή αγωνία και στοχασμό, στο αίνιγμα του κόσμου. Με τη συσσωρευμένη ποιητική ενέργεια, εξακτινώνει τις κυοφορούμενες ιδέες και επιδρά στην γλωσσική εκφορά των νοουμένων, εκφράζοντας με ρυθμολογία και μετρική αναλογία, «ήχους από την πρώτη ποίηση της ζωής μας».² Έτσι, από τα μονοπάτια του νου και τα άδυτα της ψυχής, αντλεί αναμνήσεις και συναισθήματα και τα μετουσιώνει με σκέψη και φαντασία σε αρχιτεκτονικά άρτιες ποιητικές συνθέσεις.

Στην τελευταία του συλλογή με τίτλο «Τι αιώνα κάνει έξω;», διερευνά και απαντά με τη γραφή του, για ό,τι τεκταίνεται εξακολουθητικά, διερωτώμενος τι μένει στου χρόνου το πέρασμα. Με γρηγορούσα συνείδηση και με ψυχικά αποθέματα εκ της βιωμένης εμπειρίας κοπιάζει νυχθημερόν για να προλάβει τον καιρό. Αντιμάχεται με τη βίαια μεταβαλλόμενη συνθήκη, ορίζοντας ως αντίβαρο τις συντεταγμένες τής ευαισθησίας του και επιζητεί διακαώς την επικοινωνία με το έτερον.

«...Οι μέρες μας περνούν γεμάτες πάτρωνες και ανία

Σε ποια πατρίδα, σε ποιο χώμα, σε ποιο χρόνο

σε ποια μνήμη, φωνή θα βγάλεις;

Γυμνός και μόνος στο βασίλειο της Ανάγκης

Δούλος στρατώνος       

Μοίρα σου η Δημοκρατία της πλάνης και του Μαμωνά

 

Άχ Φραγκοράφτη, άχ, Χνούδι μου

μας έφαγε ο ερημόκαμπος!»

 

Καταθέτει το απόσταγμα των μελετημένων θέσεών του, με τη μνήμη σταθερή αξία των προσανατολισμών του, αναζητώντας διέξοδο από τους εγκλεισμούς και τους επαπειλούμενους αποκλεισμούς των ορθοφωνούντων, ένεκα των καταδυναστευτικών επιρροών του «αρνητικού πνεύματος»³ που διαχέεται απειλητικά στο κοινωνικό σώμα.

«Ο ποιητής θα απαρνηθεί το άσμα του

ο στρατηγός θα τρέμει τις διαταγές του

ο ιερέας θα φοβάται τον άμβωνά του

 

Δεν είναι η Λειψία, δεν είναι το Ντεπώ

Ο Μαύρος Ήλιος του Αούστερλιτς

Της Αιγύπτου η πανούκλα

Δεν είναι η μάχη των Εθνών

Κι ο τάφος που ισιώνει τον καμπούρη

 

Καλογιάννο, Καλογιάννο

σπλαχνίσου τον άνθρωπο που τραυλίζει στον αιώνα του!»

 

Με την εν λόγω συλλογή, κλείνει τον κύκλο μιας επίπονης δημιουργικής πορείας και με συνειδητή απεύθυνση προς τον καθένα, αποστέλλει ό,τι πολύτιμο είχε εξορύσσει από την διακεκαυμένη ζώνη του νου, -εκεί όπου «η Ομορφιά, δεν είναι παρά η αρχή του Τρομερού»,-⁴ ως μηνύματα-σήματα ενός ελλοχεύοντος κινδύνου. Η συλλογή αποτελεί το απαύγασμα της τεχνικής ενός κατακτημένου ύφους γραφής, εμβαθύνοντας παράλληλα το περιεχόμενο, με τις έννοιες να ορίζουν την ποιητική και τη φιλοσοφία του, εκφράζοντας εν είδει προφητείας τη συλλογική μοίρα της ύπαρξης.

«Είδα χλωμή την πόλη των Φοινικόδεντρων

Σιωπηλό τον χρυσό κορυδαλλό

Τότε ακούστηκε η σφυρίχτρα του προφήτη

Που πας, Αμνέ του Θεού;

 

Λαοί φεύγουν, μετάνθρωποι έρχονται

στέκονται ανάποδα στην άβυσσό τους

σε αρχαίους τάφους, σε στέρνες

σε πηγάδια, μάσκες νεκρικές

κούφια κορμιά

ψυχές σκεβρωμένες στο Εγώ τους

 

Κάτω από το άστρο του Σκορπιού

Που πας, Αμνέ του Θεού;

 

Δούλε της Amazon, εργάτη του Ντιτρόιτ

Σκλάβε της Μαύρης Θάλασσας

Άνεργε του Πάτερσον

Νέοι Ιησού του Ναυή μας οδηγούν

 

Ξυπνάει ο χαλκός

Κι ο θάνατος βογκά, Πόλη διαλεχτή!

Οι κραυγές στην καρδιά της σάλπιγγας ηχούν

 

Γκρεμίζοντας

                     γκρεμίζοντας

                                         γκρεμίζοντας

στα χαρακώματα, στους πύργους

στις επάλξεις, στο Υπερπέραν

 

Δούλε, εξέσπασάς με

Δούλε, εξέσπασας ως πάνθηρ στην Νέα Ιεριχώ

 

Και με τα νύχια γράψε

στο χώμα επάνω το σωτήριον

 

ΣΑΛΠΙΣΤΕ, ΣΑΛΠΙΣΤΕ, ΙΣΩΣ ΓΙΝΕΙ ΚΑΠΟΙΟ ΘΑΥΜΑ!»

Διερωτάται επί των θεμελιωδών ζητημάτων για το μηδέν, το άπειρον, το Είναι και μη Είναι, την αρχή και το τέλος των πραγμάτων, προτείνοντας την αισθητική θεώρηση του κόσμου έναντι της δυσαρμονίας και του χάους. Εμφορούμενος από τα ιδεώδη των νοητών ανταποκρίσεων και αντανακλάσεων, προεκτείνει την τέχνη του έως τα απώτατα εκφραστικά σημεία ενός ιδιότυπου εξπρεσιονισμού. Μεταγράφει τα συλλογικά πάθη και τη δική του αγωνία σε στοχευμένη διαμαρτυρία, καθώς οι μηχανισμοί των εξουσιών διαμορφώνουν ανεπαισθήτως μια απανθρωποποιημένη πραγματικότητα που τείνει να καταστεί συνήθεια.

Μετέχει στο γίγνεσθαι, θέτοντας εαυτόν σε κάθε κοινωνική ενέργεια και διερωτώμενος για τη βία, αποφαίνεται «με λογισμό και μ’ όνειρο»5 για ό,τι αποσιωπάται και αποκρύπτεται, εγκλωβίζοντας τα δρώντα υποκείμενα. Προτάσσει λόγο και πράξη, δίνοντας σώμα και ψυχή, ως αποδεικτικά στοιχεία μετοχής. Προσδίδει, έτσι, στη φωνή του αναγνωρίσιμο τόνο, ταυτότητα και ιδιοπροσωπία. Δεν υποστέλλει τις σημαίες της αισθητικής, που ύψωσε εν μέσω καταιγίδας και, παρά τους ενάντιους ανέμους, αποτολμά τον πλου «πρόσω ηρέμα».⁶

«Θύελλες, θύελλες μας παρασέρνουν

Κι άλλοι νεκροί περνούν

δίπλα στους κέδρους

κάτω από τον Πολικό Αστέρα

 

Κι εμείς τι μνημονεύουμε;

Τριήμερα με λίγο στάρι

Εννιάμερα, όσα τα τάγματα των Αγγέλων

Τεσσαρακοστά, Ετήσια

Λαζάρου και Θωμά

και καθημερινής σε ξένο χώμα

 

να ρίχνεις τα δίχτυα στον μέγα Γενισέι

και ψυχούλα να μη βρίσκεις!

 

Ώ! Ποτάμι της απέραντης Ενότητας

Περνούν οι απόντες σαν τους γερανούς

Κι εμείς τι μνημονεύουμε;

Γυρνώντας και ξαναγυρνώντας μες στη δίνη

κοιτάμε τους θλιμμένους ουρανούς

Μάρτυρας ας είναι τούτος ο αγέρας – το ανώνυμο

κερί, ο τάφος Ουσάκοφ, το λιβάνι

 

Κι αυτός που μαχόταν και δεν μάχεται πια

Ώ! ποτάμι της απέραντης Ενότητας

Από άλλη όχθη σε αποχαιρετά

 

Ματιόρα, σε αγαπώ!

 

Έρχεται το τέλος, έρχεται πεινασμένο για λάφυρα

Σαν παγοθραυστικό και μας τσακίζει

Υψώνοντας λευκά οστά

Τρώγοντας και πίνοντας τρέλα και λησμονιά».

Δεν διστάζει να αναμετρηθεί με τους Δασκάλους, συνομιλώντας με τα μεγάλα πνεύματα της Ποίησης. Εμφανείς οι επιρροές από τους ποιητές Διονύσιο Σολωμό, Μίλτο Σαχτούρη, Μανόλη Αναγνωστάκη, Κώστα Καρυωτάκη, Πάουλ Τσέλαν, Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι, Μπόρις Πάστερνακ και Μπέρτολ Μπρέχτ. Οι εκλεκτικές συγγένειες και η δημιουργική αφομοίωση των έργων τους αντιφεγγίζει και φανερώνει μια νέα εκφραστική δυναμική στη γραφή του.

«...Όταν προβάλει η αυγή κροκάτη

κι οι παλιοί Κορδελιέροι ξαναμοιράσουν τα χαρτιά

Ελευθερία – Ισότητα – Άδελφοσύνη

 

...βαθιά να μπαίνει το μαχαίρι και να δείχνει

ΤΟ ΔΙΚΙΟ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΟΝ ΜΑΡΑ!»

Στον «Εξάγγελο», σε άνιση πάλη και αγώνα, γράφει στον χρόνο των συντελεσθέντων πραγμάτων, θίγει με αιχμηρό τρόπο την ασχήμια της εποχής και δείχνει την ευθύνη ενός εκάστου.

«...Κάθε ομορφιά θα μαραθεί και θα σβήσει

όπου βασιλεύει σκουλήκι

και μούχλα και σήψη

Το σάβανό σου υφαίνουμε Γη

κι υφαίνουμε μέσα κατάρα διπλή

Υφαίνουμε το ανύφαντο

που μας καταδιώκει

υφαίνουμε καβάλα σ’ έναν τάφο

ακαταπαύστως...»

Λογίζει ως καθήκον του την υπέρβαση των καθημερινών πραγμάτων, αφού εξαντλήσει τη μετοχή του σε αυτά, προτάσσοντας πνευματική ετοιμότητα για να αντιμετωπιστεί κάθε αδικία. Υπερβαίνει τη διά του πόνου μονοδιάστατη έκφραση, επαληθεύοντας το παράλογο και την παλιά κατάρα, με αναφορά στα τραγικά πρόσωπα του αρχαίου μύθου.

«Ο Πελίας θρηνεί για τον τυφλό Θάμυρι

με τη λύρα του σπασμένη στα πόδια

Ο Μαρσύας διδάσκει αυλό τον εραστή του

Ακατάπαυστα ο Όκνος γνέθει ένα σχοινί κορδόνι...»

Στη συλλογή «Πολεμώντας υπό σκιάν», διακρίνεται ποιητική αδεία, εν είδει αποφθεγμάτων, υποδόρια ειρωνεία, με μια αυστηρή κριτική ματιά πάνω στα πράγματα και τους ανθρώπους.

Ως αγωνιστής της ζωής αποστρέφεται τις αλλοζονικές και εγωιστικές συμπεριφορές. Σάτιρες που δεν χαρίζονται σε κανέναν, ελεγείες για ό,τι μας συνέχει και μας θλίβει για τον φόβο, την ερημία, την αδυναμία να ζήσουμε.

«Οι προσπάθειές μας υπήρξαν ατελέσφορες

εκπλιπαρώντας μισό γραμμάριο ελευθερίας,

στα ωραία πάρτι γενεθλίων να κλαίμε,

τα γαλήνια μνημόσυνα να γελάμε…

Ποιοί λεηλάτησαν τα σπίτια

των επιθυμιών και των πόνων,

τα εφηβικά κορμιά, τα ερωτικά ενδύματα;

Τι χάσαμε, τι μας πήραν οι ύπατοι

οι ντελικάτοι θάνατοι, οι τελετάρχες φίλοι;

 

Οξυγόνο με δόσεις πάλι μας τάζουν

και με θλιμμένο ύφος

σε αμήχανες κηδείες με άνθη μας χλευάζουν»

Με συνείδηση και αυτογνωσία αναφέρεται στην προσδοκία για ό,τι παραμένει δυνάμει να φανεί. Αναστοχάζεται της ζωής του το ταξίδι και με αναγωγική αναφορά των βιωθέντων σε μαρτυρία, προβαίνει στον απολογισμό όλων των απονενοημένων διαβημάτων, πριν την πτώση των γενναίων στα ματωμένα πεδία. Αναγιγνώσκοντας τα αγγελτήρια, για ό,τι χάθηκε στη σκόνη του χρόνου, αποχαιρετά με νοσταλγία τους απογοητευμένους εραστές.

Ποιος ποιεί την νήσσαν;

Ποιος τα όνειρα θάπτει και θρηνεί απαρηγόρητος;

Πότε η ψυχή και το πνεύμα του ουρανού θα λάμψει στο σκοτάδι;

Ποια μουσική δονεί το Είναι με τον άμετρο ρυθμό του επέκεινα;

Ο Γιώργος Κοζίας απαντά με πύρινους στίχους και δραματικούς τόνους, αρνούμενος αφηγήματα, παραινέσεις και συναλλαγές στα εμπορεία και τα χρηματιστήρια του ψεύδους.

«...Η τοκογλυφία στέγνωσε τις καρδιές,

μάρανε τα νυφικά κρεβάτια,

τ’ αηδόνι έπαψε να κελαηδεί «Δικαιοσύνη»,

κι ο Ερμής, πάτρωνας των κλεφτών,

στην πολιτεία διαλαλεί:

 

«Κανάγιες, το ψωμί της Goldman Sachs σας τρέφει!»

 Εξαργυρώνει την αλήθεια του με αίμα, παρηγορώντας τους «πεινώντες και διψώντες»⁷ για αθανασία και γράφει τα νικητήρια των απανταχού πολιορκημένων, με της τέχνης τη μεθυστική παρηγορία.

«...Τι μένει εδώ, τι πάει σε άλλον ουρανό

δρέποντας, δρέποντας άνθη;

Βέβηλα τα ιδανικά

Συντροφιά με το εφ’ ώ ετάχθη.

 

Κάθε μέρα μια έκτακτη πολιορκία...

 

ενός λεπτού «ανακωχή» λέξις τετριμμένη.

Η ύλη ολολύζει ή καγχάζει;

 

Ορμάει το Αδιέξοδο κι υπέροχα μας σφάζει».

Η «μελοποίηση έργων του»⁸ από τον συνθέτη Θάνο Μικρούτσικο, αποτελεί την αισθητική κορύφωση μιας πρωτόφαντης σύζευξης λόγου και ήχου, έμπνευσης και επινοητικότητας, όπου η μελωδία, σαν άλλη ψαλμωδία, υμνεί την ομορφιά, κομίζοντας της μουσικής ποιητικής τα δώρα.

«...Οι ώρες θα περνούν, θα γυρίζουν τ’ άστρα,

οι ουρανοί θα παίζουν μπλουζ στην ερημιά μου...»

Ο Γιώργος Κοζίας πασχίζει για το ποιητικά δέον και, αν χρειαστεί σχίζει τα χαρτιά του, καίγοντας τις όποιες βεβαιότητες, για να μας προσφέρει στο τέλος την πεμπτουσία της τέχνης του ως «αγγελικό και μαύρο, φως».⁹

Σημειώσεις: 

1.Ιερός Αυγουστίνος. «Εξομολογήσεις». Χ 8,13. Μετάφραση: Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου. Εκδόσεις Πατάκη. Αθήνα 1997 και στο έργο του Paul Ricoeur, «Η μνήμη, η ιστορία, η λήθη». σ.163. Μετάφραση: Ξενοφών Κομνηνός,. Εκδόσεις Ίνδικτος. Αθήνα 2013 

2. Κ.Π.Καβάφη. «Φωνές». Ποιήματα (1896-1918). σ.95. Ίκαρος Εκδοτική Εταιρεία. Αθήνα 1982 

3. Gilles Deleuze. «Ο Νίτσε και η Φιλοσοφία». σ. 86. Μετάφραση: Γιώργος Σπανός,. Εκδόσεις Πλέθρον. Αθήνα 2002 και στο έργο, Friedrich Nietzsche. «Η γενεαλογία της ηθικής». II.11. σ.80-83. Μετάφραση-επιμέλεια: Ζήσης Σαρίκας. Εκδόσεις Νησίδες. Θεσσαλονίκη 2001 

4. Rainer Maria Rilke. «Ελεγείες του Ντουΐνο». σ.359. Μετάφραση: Άρης Δικταίος. Εκδόσεις Σ.Ι.Ζαχαρόπουλος. Αθήνα 1983 

5. Διονύσιος Σολωμός. «Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι»-«Σχεδίασμα Γ΄». σ.208. Ποιήματα και πεζά. Εκδόσεις Εξάντας. Αθήνα 1990. 

6. Οδυσσέας Ελύτης. «Ιδιωτική οδός». σ.79. Εκδόσεις Ύψιλον/βιβλία. Αθήνα 1990 

7. Καινή Διαθήκη. «Τέταρτος Μακαρισμός, του κατά Ματθαίον». (Μτθ, 5:6). Αποστολική Διακονία Εκκλησίας της Ελλάδος. Αθήνα 1981. 

8. Θάνος Μικρούτσικος. «Πέντε κείμενα. σ.9-28. Μετά μουσικής». σ. 31-41. «Η γη τσακισμένο καράβι». Ποίηση Γιώργος Κοζίας, William Blake, σ.42-49. «Ένας κόσμος χωρίς ταξιδιώτες». σ.51-53. Ποίηση Γιώργος Κοζίας. Απαγγελία από τον ηθοποιό Δημήτρη Παπανικολάου. Βιβλίο-CD. Εκδόσεις Γαβριηλίδης. Αθήνα 2013. 

9. Γιώργος Σεφέρης. «Το φως». σ.228. «Ποιήματα». Ίκαρος Εκδοτική. Αθήνα 1982 

*Ο Δημήτρης Παπανικολάου είναι συγγραφέας.