ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΥΡΟΥΠΟΣ: Η χαρά της μουσικής

Μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καστανιώτη το βιβλίο «Η χαρά της μουσικής», του διακεκριμένου συνθέτη Γιώργου Κουρουπού, σε επιμέλεια Ιουλίτας Ηλιοπούλου. 

Πρόκειται για ένα βιβλίο 330 σελίδων, όπου αποτυπώνεται η διαδρομή, η μουσική φιλοσοφία και το ισχυρό αποτύπωμα του Γιώργου Κουρουπού στη μουσική ζωή του τόπου. 

Την επιλογή κειμένων και την επιμέλεια έκανε η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου, η οποία συγκέντρωσε διαλέξεις, άρθρα, συνεντεύξεις και συνομιλίες του συνθέτη, που φωτίζουν την μεγάλη προσφορά του στην μουσική και τον πολιτισμό γενικότερα. 

Διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο του βιβλίου: 

Γεννήθηκα μ' ένα τραγούδι: «Μες στης νύχτας το σκοτάδι...» Ήταν ο Κεφαλλονίτης πατέρας μου που τραγουδούσε, συνοδεία της κιθάρας του, τη «Σερενάτα» του Σούμπερτ με ελληνικούς στίχους. Έτσι απλά, οι μονωδίες του πατέρα μου και τα χορωδιακά τραγούδια της παρέας στο σπίτι ήταν η πρώτη μου μουσική τροφή, αυτή που με γαλούχησε κι αυτή που με μεγάλωσε. 

Από το Νέο Ηράκλειο στον Πειραιά, από την Αθήνα στο Παρίσι, από το πιάνο στα μαθηματικά κι από εκεί πάλι και πάντα στη μουσική, ο Γιώργος Κουρουπός, με βαθιά ποιητική νοημοσύνη, πάθος για γνώση, εργατικότητα και πηγαίο χιούμορ, από παιδί αναζήτησε, βρήκε και μας χαρίζει την ξεχωριστή απόλαυση των επεξεργασμένων ήχων, τη χαρά της μουσικής. Ένα μεγάλο εύρος θεμάτων καλύπτουν τα κείμενα του Γιώργου Κουρουπού. Κείμενα για τη μελοποίηση, για τη μουσική και το παιχνίδι, ή τη μουσική και τον χρόνο, κείμενα για σπουδαίες προσωπικότητες, δασκάλους ή φίλους του, τον Olivier Messiaen, τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Νίκο Σκαλκώτα, τη Μαρία Κάλλας, τον Κωνσταντίνο Καραμανλή ή τον Σταύρο Μπένο, κείμενα για τη μουσική στο θέατρο, για τον ήχο στην Ιλιάδα, για τη γοητεία των μύθων· και πάλι, πάντα για τη μουσική, που από νωρίς έγινε στη ζωή του Γιώργου Κουρουπού «ταυτότητα, τόπος ονείρων και ευτυχισμένων συναντήσεων». 

Στο βιβλίο του Κουρουπού συναντάμε θεματικές όπως: Μουσική και δημιουργία, μελοποίηση και σύνθεση, μουσική στο θέατρο, πρόσωπα και έργα, προσωπική διαδρομή και πολιτισμός. 

Καίριο είναι το κεφάλαιο «Μελοποιώντας την ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη», καθώς ο Γ. Κουρουπός δεν αναφέρεται μόνο στην δική του – πολύ σημαντική – εργασία πάνω στην Ελυτική ποίηση, αλλά και στις μελοποιήσεις άλλων δημιουργών, παλαιότερων και νεώτερων, καταθέτοντας, μάλιστα, και ενδιαφέρουσες αξιολογικές κρίσεις και επισημάνσεις. 

Πρόκειται, αναμφισβήτητα, για ένα βιβλίο – εγκόλπιο της μουσικής και της πνευματικής χαράς που απολαμβάνουμε από αυτήν! 

Περιεχόμενα 

ΣΕ ΠΡΩΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ 

Επιρροές και εμμονές 

Μάης '68 - και μετά; 

Ένα πρωινό στην Opera Comique του Παρισιού 

Μουσική φαντασία (Γράμμα στην Μελίνα Μερκούρη) 

ΜΕΛΟΠΟΙΗΣΗ 

Κάθε τραγούδι 

Μελοποιώντας την ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη 

Για το Μονόγραμμα 

Μελοποίηση 

Βασικοί τρόποι προσέγγισης της ποίησης από τους Έλληνες συνθέτες κατά τον 20ό αιώνα

ΠΡΟΣΩΠΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑ 

Olivier Messiaen, ο παιδαγωγός 

Μάνος Χατζιδάκις: Μια πολύ προσωπική μαρτυρία 

Ιάννης Ξενάκης: Ο εξανθρωπισμός της μουσικής 

Νίκος Σκαλκώτας: Στην δίνη των σχιζοφρενικών διλημμάτων της ελληνικής μουσικής 

Γιώργος Σισιλιάνος 

Μητρόπουλος - Bernstein. Το φταίξιμο είναι του Θεού 

Mozart: Ένας σύγχρονος λαικός συνθέτης 

Η Μαρία Κάλλας και το υποσυνείδητο του συνθέτη 

Ρίκα Δεληγιαννάκη 

Γιώργος Σεβαστίκογλου. Ύμνος στην αλήθεια 

Κωνσταντίνος Καραμανλής: Ανυπόκριτος σεβασμός και ουσιαστική στήριξη του αληθινού πολιτισμού

Σταύρος Μπένος 

ΜΟΥΣΙΚΗ - ΜΕΛΕΤΕΣ 

Μουσική και παιχνίδι 

Χρόνος και μουσική 

Ο ήχος του πολέμου στην Ιλιάδα 

Έντεχνη ελληνική μουσική δημιουργία: παράδοση και παγκοσμιοποίηση 

Η εσωστρέφεια της έντεχνης ελληνικής μουσικής 

Η ελληνική μουσική από τον 19ο αιώνα έως τα μέσα του 20ού 

Η έντεχνη ελληνική μουσική και το πρόβλημα της ιθαγένειας 

Η αβάσταχτη γοητεία των μύθων 

Το λαϊκό τραγούδι κι εμείς 

Η μουσική στο θέατρο και στον κινηματογράφο 

Η τέχνη και τα ιδανικά των Ηνωμένων Εθνών 

Δελφοί: Μια σύγχρονη εκδοχή μουσικών αγώνων στο πνεύμα των Πυθίων 

ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ 

Οδύσσεια: Ο Γιώργος Κουρουπός συζητάει με την Angela Dauber 

Λεπορέλλα - Μια βουβέλα ελεγεία για όσους/όσες δεν αγαπήθηκαν: Συνέντευξη στο Θάνο Μαντζάνα

Ελπίς Πατρίδος - Η επανάσταση του 21' σαν λυρικό έργο: Συνέντευξη στον Νικόλα Ζώη 

«Ένα όμορφο τραγούδι είναι κάτι σαν γυμνό μοντέλο»: Συνέντευξη στον Θανάση Θ. Νιάρχο 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ 

Η χαρά της μουσικής 

Ο Γιώργος Κουρουπός σπούδασε μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, πιάνο στο Ωδείο Αθηνών και σύνθεση στο Conservatoire του Παρισιού (1968-1972), στην τάξη του Olivier Messiaen. Κατά τη δεκαετή διαμονή του στο Παρίσι, μεταξύ άλλων, έγραψε το Ελληνικό τραγούδι και τα λυρικά δράματα Hermès et Prométhée, Dieu le veut και Grisélidis (Φεστιβάλ Avignon). Σημαντικότερα έργα του μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα (το 1977) είναι Η συνέλευση των ζώων (παραμύθι Περικλή Κοροβέση), Σονάτα για βιολοντσέλο και πιάνο, Ο Μικρός Ναυτίλος (ποίηση Οδυσσέα Ελύτη), Οδύσσεια, συμφωνικό μπαλέτο σε χορογραφία John Neumeier (βραβείο μουσικής Benois de la Dance), Κοντσερτίνο για πιάνο και ορχήστρα, Το Μονόγραμμα (λυρική καντάτα σε ποίηση Οδυσσέα Ελύτη), Φωνή Δρυός (τελετουργικό δράμα), Επτά αθάνατες αρετές (συμφωνικό έργο), οι όπερες Πυλάδης (λιμπρέτο Γιώργου Χειμωνά), Ιοκάστη (ποίηση Ιουλίτας Ηλιοπούλου), Οι δραπέτες της σκακιέρας (λιμπρέτο Ευγένιου Τριβιζά), Η σκηνή των θαυμάτων (κείμενο Μιγκέλ ντε Θερβάντες), Λεπορέλλα (βασισμένη στο έργο του Στέφαν Τσβάιχ, λιμπρέτο Ιουλίτας Ηλιοπούλου), Ελπίς Πατρίδος (λιμπρέτο Ιουλίτας Ηλιοπούλου), καθώς και πολλοί κύκλοι τραγουδιών μελοποιημένης ποίησης για φωνή και πιάνο. Διετέλεσε πρόεδρος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και καλλιτεχνικός διευθυντής της Ορχήστρας των Χρωμάτων και του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Το 2017 τιμήθηκε με τον τίτλο Chevalier de la Légion d’Honneur της Γαλλικής Δημοκρατίας. Είναι ομότιμος καθηγητής του Ιονίου Πανεπιστημίου.

Δείτε όλες τις αναρτήσεις της Ιδιωτικής Οδού για τον Γιώργο Κουρουπό ΕΔΩ. 

ΤΑ ΟΡΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΕΝΤΕΛΣΟΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΕΤΡΙΔΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΠΑΥΛΟ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ο φημισμένος Γερμανός συνθέτης Felix Mendelssohn-Bartholdy (1809 – 1847) υπήρξε προτεστάντης, με εβραϊκές ρίζες. Λόγω, λοιπόν, αυτής της διπλής θρησκευτικής του ταυτότητας, κάποια ειδικά βιβλικά θέματα καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος της μουσικής του. Δύσκολα όμως θα μπορούσε κανείς να κάνει λόγο για θρησκευτική μουσική με την έννοια που αυτή έχει στους προγενέστερους συνθέτες. 

Είτε με τα δύο σημαντικά ορατόριά του, "Άγιος Παύλος" (1836) και "Ηλίας" (1846), τα μόνα ορατόρια που μπόρεσαν να φθάσουν στο επίπεδο της Δημιουργίας και των Εποχών του Χάυδν, είτε με τους εξαίρετους Ψαλμούς του, ο Μέντελσον θέτει νέες προδιαγραφές στη χρήση θρησκευτικών θεμάτων στη μουσική, που αναπτύσσονται με έντονα ρομαντικό τρόπο, μα δεν έχουν κανένα λειτουργικό αντίκρισμα. Για να τα γράψει μελέτησε θεολογία, ξεκινώντας από την «Ιστορία του πρώιμου Χριστιανισμού» του Γκφέρερ. Η επιτυχία του Αγίου Παύλου (έργο 36, για σολίστ, χορωδία και ορχήστρα) ήταν τέτοια ώστε μέσα σε διάστημα 18 μηνών παρουσιάστηκε 50 φορές σε μικρές και μεγάλες γερμανικές πόλεις, ενώ σχετικά σύντομα ακολούθησαν και συναυλίες σε Ευρώπη και Αμερική. Ο Φερδινάνδος Γκότχελφ Χαντ στην «Αισθητική της Μουσικής» το 1837 το χαρακτήρισε ως «κορυφαίο έργο της εποχής».

Το λιμπρέτο βασίζεται στην Βίβλο και κυρίως στις Πράξεις των Αποστόλων. 

Η σύνθεση της μουσικής ξεκίνησε το 1834, ολοκληρώθηκε τον Απρίλιο του 1836 και ένα μήνα μετά, στις 22 Μαϊου, το έργο έκανε πρεμιέρα στο Μουσικό Φεστιβάλ του Κάτω Ρήνου στο Ντίσελντορφ. Η αγγλική πρεμιέρα έγινε στο Λίβερπουλ στις 3 Οκτωβρίου 1836, σε μετάφραση από τον φίλο του Mendelssohn, Karl Klingermann.

Ο Μέντελσον συνέθεσε το ορατόριο Παύλος συνδυάζοντας συνειδητά την παράδοση του μπαρόκ – ήταν αυτός άλλωστε που διοργάνωσε το 1829 την πρώτη μετά τον θάνατο του συνθέτη αναβίωση των Κατά Ματθαίον Παθών του Μπαχ – και το ύφος του ρομαντισμού. Το έργο ξεχωρίζει για τον πρωταγωνιστικό ρόλο της χορωδίας, η οποία λειτουργεί τόσο ως φορέας της δράσης όσο και ως συλλογική φωνή πίστης, σε επεισόδια μεγάλης δραματικότητας, όπως το μαρτύριο του Πρωτομάρτυρα Στέφανου ή η Μεταστροφή του Παύλου. Παράλληλα όμως το ορατόριο διανθίζεται με στιγμές μελωδικότατου λυρισμού, όπως στη δημοφιλή άρια για σοπράνο Ἱερουσαλὴμ Ἱερουσαλήμ, ἡ ἀποκτέννουσα τοὺς προφήτας (κατά Ματθαίον, 23:37). 

Ο στόχος του Μέντελσον να αναβιώσει το μεγάλο ορατοριακά επιτεύγματα του Μπαχ και του Χαίντελ ίσως θυμίζει λίγο την ιστορικιστική αρχιτεκτονική της εποχής του – τους νεογοτθικούς ναούς του 19ου αιώνα, σαν την Αγγλικανική Εκκλησία του Αγίου Παύλου στην Οδό Φιλελλήνων, στο κέντρο της Αθήνας. 

Κατά τη διάρκεια της ζωής του Mendelssohn, ο "Άγιος Παύλος" ήταν, όπως είπαμε, ένα δημοφιλές και συχνά εκτελεσμένο έργο. Ωστόσο, σε σύγκριση με τα σπουδαία, επίσης, ορατόρια, τον Μεσσία του Χαίντελ, το Χριστουγεννιάτικο και τα κατά Ματθαίον Πάθη του Μπαχ ή ακόμα και το άλλο ορατόριο του συνθέτη, ο "Ηλίας",  το ορατόριο για τον Παύλο δεν κατάφερε να διατηρήσει τη θέση του στο χορωδιακό ρεπερτόριο και τώρα σπάνια παρουσιάζεται στο σύνολό του. 

Πέτρου Πετρίδη (1892 – 1977): "Άγιος Παύλος". 

Ένα ορατόριο του σημαντικού αυτού συνθέτη της Εθνικής Μουσικής Σχολής. 

Του γεννημένου στη Νίγδη της Καππαδοκίας, του νεαρού σπουδαστή μουσικής στην Κωνσταντινούπολη, του εθελοντή στους Βαλκανικούς πολέμους, του διευθυντή του Γραφείου Τύπου της Ελληνικής Πρεσβείας στο Λονδίνο, του καθηγητή νεοελληνικής γλώσσας στη Σορβόνη, του αντεπιστέλλοντος μέλους της Γαλλικής Ακαδημίας Καλών Τεχνών, του τακτικού μέλους της Ακαδημίας Αθηνών, του τιμηθέντος με τον Γαλλικό ταξιάρχη Γραμμάτων και Τεχνών.  

Ο "Άγιος Παύλος" του Πέτρου Πετρίδη είναι ένα ορατόριο σε κείμενο του συνθέτη, βασισμένο στα Ευαγγέλια, στις Πράξεις των Αποστόλων και στις Επιστολές του Αποστόλου Παύλου, σε δύο μέρη, για αφηγητή, σολίστ, χορωδία και ορχήστρα. Παρουσιάστηκε στο Ηρώδειο στις 29 Ιουνίου 1951, με αφορμή τον εορτασμό της 1900ής επετείου από την άφιξη του Αποστόλου Παύλου στην Ελλάδα.

«Εις πλάτος εμπνεύσεως, δύναμιν εκφράσεως, βάθος ιδεών, παραστατικότητα εικόνων, η δημιουργία του Πετρίδη είναι ανταξία του μεγαλειώδους θέματος και ανταπεκρίθη απολύτως στην οικουμενική σπουδαιότητα της μεγάλης χριστιανικής επετείου», έγραφε στις 6 Ιουλίου 1951 ο μουσικοκριτικός Μίνως Δούνιας, ο οποίος κλείνει το σημείωμά του ως εξής: «Ο Πετρίδης εδίδαξε και διηύθυνε ο ίδιος το έργον του με την στοργή και την μαεστρία που δεν ήταν βέβαια δυνατόν να περιμένη από άλλους. Έχω ακόμη ζωηρή την ανάμνηση των δύο εκτελέσεων που παρηκολούθησα με πραγματική συγκίνηση. Μία εντύπωσις κυριαρχεί, η εντύπωσις ενός έργου όπου η ισχυρή διάνοια, η καθαρή συνείδησις και η αστείρευτη έμπνευσις του συνθέτου εδημιούργησαν το πρώτο Ευρωπαϊκής σημασίας Ελληνικό ορατόριο. Πίσω από την περίτεχνη πολυμορφία των εναλλασσομένων εικόνων διαφαίνεται η συνοχή των αρχιτεκτονικών αναλογιών και η ενότης της ψυχικής προσφοράς. Πνεύμα πραότητος και διάπυρης εγκαρδιότητος αναβλύζει από τις σελίδες αυτής της δημιουργίας. Είναι σαν να πλανάται ανάμεσα στους απόκοσμους φθόγγους της αόρατη η μορφή του μάρτυρος Αποστόλου».
Το ενδιαφέρον είναι ότι ο "Αγιος Παύλος" παίχτηκε και στο Παρίσι! Στις 15 Δεκεμβρίου 1964. 
Σύμφωνα με την εφημερίδα "Η Καθημερινή" (15-11-1964): 
"Ανεχώρησεν αεροπορικώς διά Παρισίους ο ακαδημαϊκός μουσουργός κ. Πέτρος Πετρίδης, διά να επιληφθή των τελευταίων δοκιμών και της εκτελέσεως του βυζαντινού ορατορίου «Αγιος Παύλος». Η συναυλία θα φέρη οικουμενικόν χαρακτήρα, θα γίνη δε εις την αίθουσαν Πλεϋέλ την 15ην Δεκεμβρίου. Συμπράττουν η διάσημος παρισινή χορωδία Ελιζαμπέτ Μπρασσέρ και η συμφωνική ορχήστρα Λαμουρέ."
Στην Ελλάδα το έργο ανέβασαν αργότερα οι μαέστροι Βύρων Κολάσης (1975) και Βύρων Φιδετζής (2004). 

Χάρη στον απόστολο της Ελληνικής Μουσικής, μαέστρο Βύρωνα Φιδετζή, έχουμε πλέον στα χέρια μας και την πρώτη παγκόσμια ηχογράφηση του Ορατορίου του Πετρίδη, σε ψηφιακό δίσκο από την διεθνή δισκογραφική εταιρεία NAXOS (2024). 

Το CD είναι διπλό και το Ορατόριο καλύπτει ολόκληρο το πρώτο και μέρος από το δεύτερο cd, στο οποίο περιλαμβάνονται, επίσης, η 1η Συμφωνία και οι Κλέφτικοι Χοροί του συνθέτη. 

Ο Βύρων Φιδετζής διευθύνει την Συμφωνική Ορχήστρα και την Χορωδία της Εθνικής Ραδιοφωνίας της Βουλγαρίας, ενώ συμμετέχουν εξαιρετικοί έλληνες σολίστ: 

Μάρθα Αράπη, Σοφία Κυανίδου, σοπράνο

Ινές Ζήκου, μέτζο σοπράνο

Γιάννης Χριστόπουλος, Βαγγέλης Χατζησίμος, Δημήτρης Σιγαλός, τενόροι

Δημήτρης Τηλιακός, βαρύτονος

Χριστόφορος Σταμπόγλης, Παντελής Ψύχας, μπάσοι. 

Στο φυλλάδιο του CD περιλαμβάνεται ένα πολύ κατατοπιστικό κείμενο του Βύρων Φιδετζή για τον Πέτρο Πετρίδη και τα έργα που ηχογραφήθηκαν για πρώτη φορά, σε επιμέλεια Β. Φιδετζή. Σημαντική η συμβολή του πιανίστα Δημήτρη Γιάκα στην προετοιμασία των συντελεστών. 

Ακούστε αποσπάσματα από τα έργα ΕΔΩ. 
Παραθέτουμε στη συνέχεια το πρόγραμμα της πρώτης παρουσίασης του έργου, αλλά και την κριτική του Δ. Α. Χαμουδόπουλου, η οποία δημοσιεύτηκε στη "Νέα Εστία" (τεύχ. 942, 1951). Επίσης, παραθέτουμε και αποσπάσματα από την πρόσφατη, μοναδική ηχογράφηση του Ορατορίου.  

ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΥΠΟ ΤΟ ΣΕΛΗΝΟΦΩΣ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΛΑΤΟΣ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ (ΦΩΤΟ ΚΑΙ ΒΙΝΤΕΟ)

Υπό το σεληνόφως πραγματοποιήθηκε το βράδυ του Σαββάτου 27 Ιουνίου 2026, στο Μουσείο Άλατος στο Μεσολόγγι, μια ξεχωριστή συναυλία με την Δάφνη Πανουργιά στο τραγούδι και τον Μάριο Καζά στο πιάνο. 

Το εμβληματικό Μουσείο Άλατος, με την εμπειρία της «Διεξόδου», την ευγενική χορηγία του Ωδείου Φίλιππος Νάκας και την υποστήριξη του Δήμου Μεσολογγίου μεταμορφώθηκε σε μια ανοιχτή μουσική σκηνή, όπου εκτυλίχθηκε μια Μουσική Ποιητική, με φόντο το μοναδικό τοπίο της λιμνοθάλασσας. 

Το κοινό κατέκλυσε τον χώρο - πάνω από 500 άτομα - με παρόντες τους πρωτεργάτες: τον κ. Νίκο Κορδώση, της "Διεξόδου" και τον κ. Γιώργο Νάκα, του Ωδείου Φ. Νάκας. 

Το πρόγραμμα περιλάμβανε ένα μελωδικό ταξίδι στο ελληνικό τραγούδι, με έργα κορυφαίων Ελλήνων συνθετών που σφράγισαν την πολιτιστική μας κληρονομιά: Μίκης Θεοδωράκης, Μάνος Χατζιδάκις, Ηλίας Ανδριόπουλος, Γιώργος Κουρουπός, Γεώργιος Καζάσογλου. 

Την συναυλία παρουσίασε ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος. 

Τα τρία πρώτα τραγούδια της συναυλίας ήταν ένα μικρό αφιέρωμα στην επέτειο των 200 χρόνων από την Έξοδο του Μεσολογγίου. 

- Γεώργιος Καζάσογλου (1908 -1984) - ποίηση Διονύσιος Σολωμός 

Ο Απρίλης με τον έρωτα… 

- Ch. Lagoanère (1792-1840) - Paroles: Mr. C. L. 

Missolonghi! Chant d’ une mère... (1826) 

Ένα νανούρισμα – μοιρολόι του βιολονίστα και συνθέτη Ch. Lagoanère που παρουσιάστηκε στο Παρίσι τον Ιούνιο του 1826, δύο μόλις μήνες μετά την ηρωική Έξοδο, δηλαδή πριν ακριβώς 200 χρόνια. Το τραγούδι μιας μητέρας στον τάφο του παιδιού της. 

- Γιώργος Κουρουπός (γενν. 1942) - ποίηση Διονύσιος Σολωμός 

Νύχτα γιομάτη θαύματα… 

Η εκδήλωση έκλεισε με τον γνωστό παγκοσμίως χορό του Ζορμπά, ως τραγούδι, στα γαλλικά, σε στίχους του ίδιου Μ. Θεοδωράκη. 

Φωτογραφίες: Messolonghim  

ΑΠΟΨΕ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΛΑΤΟΣ ΣΤΟ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΒΡΑΔΙΑ

Μια ξεχωριστή πολιτιστική εκδήλωση θα έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν οι κάτοικοι και οι επισκέπτες της Ιερής Πόλης  του Μεσολογγίου, απόψε το βράδυ, Σάββατο 27 Ιουνίου 2026. 

Το εμβληματικό Μουσείο Άλατος, με την εμπειρία της «Διεξόδου», την ευγενική χορηγία του Ωδείου Φίλιππος Νάκας και την υποστήριξη του Δήμου Μεσολογγίου θα μεταμορφωθεί σε μια ανοιχτή μουσική σκηνή, φιλοξενώντας δύο καταξιωμένους καλλιτέχνες σε μια μοναδική συναυλία με έργα μεγάλων Ελλήνων συνθετών. 

Η διακεκριμένη ερμηνεύτρια Δάφνη Πανουργιά στο τραγούδι και ο διεθνούς φήμης πιανίστας Μάριος Καζάς θα ενώσουν τις δυνάμεις τους στον ατμοσφαιρικό περιβάλλοντα χώρο του Μουσείου, με φόντο το μοναδικό τοπίο της λιμνοθάλασσας. 

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ένα μελωδικό ταξίδι στο σπουδαίο ελληνικό τραγούδι, με έργα κορυφαίων Ελλήνων συνθετών που σφράγισαν την πολιτιστική μας κληρονομιά: 

• Μίκη Θεοδωράκη 

• Μάνου Χατζιδάκι 

• Ηλία Ανδριόπουλου 

• Γιώργου Κουρουπού 

• Γιώργου Καζάσογλου 

Οι δύο καλλιτέχνες θα παρουσιάσουν αγαπημένες συνθέσεις και διαχρονικά τραγούδια, προσαρμοσμένα ιδανικά για φωνή και πιάνο, προσφέροντας στο κοινό μια βραδιά γεμάτη συναίσθημα, ποιότητα και υψηλή αισθητική. 

Η εκδήλωση θα έχει ελεύθερη είσοδο και η έναρξή της θα γίνει στις 9 το βράδυ ακριβώς.

Μουσείο Άλατος

ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ (ΒΙΝΤΕΟ)

ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

Εκπομπή Τέταρτη 

Προσκεκλημένος ο συγγραφέας Αλέξανδρος Αδαμόπουλος 

Παρουσίαση: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος 

Σκηνοθεσία: Γιώργος Αρβανίτης 

Παραγωγή: Ιδιωτική Οδός, 2026 

Ο συγγραφέας Αλέξανδρος Αδαμόπουλος παρουσιάζει τα βιβλία του. 

 

Ο Αλέξανδρος Αδαμόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Νομικά στο ΕΚΠ, σκηνοθεσία, κλασική κιθάρα στην Αθήνα και παρακολούθησε μεταπτυχιακά Sociologie Politique στη Σορβόννη. Υπήρξε ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος τής μη κερδοσκοπικής "Εταιρείας Φίλων Μουσικής Γιάννη Χρήστου". Διετέλεσε μέλος και γενικός γραμματέας τού Δ.Σ. τού Εθνικού Θεάτρου. 

Οι συλλογές διηγημάτων του «Δώδεκα και ένα ψέματα» και «Ψέματα πάλι» κυκλοφόρησαν στη Γαλλία Γερμανία Ολλανδία Τουρκία Ινδία. Το θεατρικό «Ο Σιμιγδαλένιος» παρουσιάστηκε αγγλικά στο Wesley College τής Μελβούρνης, τουρκικά στο Κρατικό Şehir Tiyatro τής Κωνσταντινούπολης, ενώ εδώ έχει ανέβει σε πάνω από 85 διαφορετικές παραγωγές (Εθνικό Θέατρο, Κ.Θ.Β.Ε, πολλά ΔΗΠΕΘΕ κ.α.) 

Άλλα έργα: «Το τσιγάρο και η γιόγκα», «Οχιναιλέγοντας», «Ίναχος ο γιός τού Ωκεανού», «Τα όχι τού ΝΑΙ», «Οι Δαιμονισμένοι», «Auguste Rodin Διαθήκη», «Ο Αδάμ και το μήλο», «Ο κύκλος που δεν κλείνει», «Χύμα», «Για τον Γιάννη Χρήστου».

Προσέγγιση στα έργα της έκθεσης «Σχεδόν εκεί» του Χρήστου Γιαννόπουλου

Η μνήμη, η ανάμνηση και η νοσταλγία Προσέγγιση στα έργα της έκθεσης «Σχεδόν εκεί», του Χρήστου Γιαννόπουλου 

του Δημήτρη Παπανικολάου 

Κι αν με λυπεί αυτή η βροχή 

αυτός ο ήχος στις βραγιές 

αυτή η πάχνη, 

θα είναι πάντα μια θλιμμένη μουσική 

στο φέγγος του τοπίου που δε σβήνει 

μες στην αχλύ του δειλινού 

στο μούχρωμα της μέρας που επιμένει 

με μπλέ βαθύ να χρωματίζει τον ορίζοντα 

και την ψυχή μου 

αιώνια να τυλίγει. 

Η Τέχνη, θαυμαστό και μυστήριο γέννημα, εκπορευόμενη από το άχρονο επέκεινα και της ψυχής τα βάθη, φανερώνει με του ονείρου την ύλη και του δημιουργού την οδύνη, την σύνθεση νοητών και αισθητών σε μορφή και περιεχόμενο. 

Ο Χρήστος Γιαννόπουλος μετέχει στον αέναο αγώνα κάθε καλλιτέχνη, για την έκφραση των συναισθημάτων του, αναζητώντας «με λογισμό και μ’ όνειρο»1 τον τρόπο απόδοσης της πεμπτουσίας τους. Επιδιώκει με αναστοχαστική ματιά, την μετουσίωση και μεταμόρφωσή τους, καθώς τα μεταπλάθει σε μαγική εικονοποιία. Εκεί η τεχνική του κατακτά με αυθορμησία, τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του προσωπικού του ύφους, πέραν των επιρροών και των συνομιλιών που είχε με το έργο των μεγάλων δημιουργών. 

Η ζωγραφική του, είναι μια άσκηση του πνεύματος και του εσώτερου εαυτού, που σαρκώνεται ως εμπνευσμένη σύλληψη του νου σε μορφικό αντικείμενο, εκ των αναζητήσεών του στα μοναχικά πεδία της ύπαρξης και «τα αχανή ανάκτορα της μνήμης».2 Ως δρων υποκείμενο του κοινωνικού σώματος, υπόκειται την σκληρή πραγματικότητας που βιώνει με υπομονή, υπερβαίνοντάς την με της ζωγραφικής τα μυστικά τεχνάσματα, για να οδηγηθεί στην δική του Ιθάκη και στην φαντασιακή ενατένιση του κόσμου. 

Εκεί στου νόστου το ταξίδι, συναντά τα πρόσωπα της ιστορίας και της προσωπικής του μυθολογίας. Από τα φιλοτεχνημένα πορτρέτα των εκτελεσμένων στο «Ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων»,3 έως την ματιά του Αντρέϊ Ταρκόφσκι και τα εικονοποιημένα πλάνα της ταινίας «Ο Καθρέφτης», μεταπλάθει στη ζωγραφική του τα μνημονικά στοιχεία ενός μυθοποιημένου κόσμου. Με αφαιρετικό τρόπο, δημιουργεί με ευρυματικότητα την οπτική πυκνότητα και την αχλύ μιας σιωπηλής εικόνας. Εκεί όπου τόποι και τοπία, πρόσωπα, σχήματα και υφέρποντα νοήματα, μεταφέρουν την ποιητική του σκηνοθέτη και το ιδιαίτερο ύφος της κινηματογραφικής του γραφής. Ο Χρήστος Γιαννόπουλος συνομιλεί με την κινούμενη εικόνα, αποδίδοντας στον καμβά, με της ελαιογραφίας την εκφραστικότητα, την ακίνητη του χρόνου διαδρομή, μεταπλάθοντάς την σε ύλη ονειρική και ανερμήνευτη πνευματικότητα. Στο έργο του, εμφαίνεται η εγκολπωθείσα δημιουργικά διδαχή των Δασκάλων του, καθώς προεκτείνει με εκφραστική δυναμική τις συλλήψεις, τα νεύματα και των μηνυμάτων τους τα δημιουργικά αποτελέσματα. 

Στην έκθεση «σχεδόν εκεί», αποτολμά να εμβαθύνει την συλλογιστική γύρω από τα θεμελιώδη υπαρξιακά ζητήματα και επεκτείνει τα όρια της τεχνικής του, όπου μέσω της «αφαιρετικής πρόσθεσης»4 διερευνά ό,τι κυοφορείται και τεκταίνεται στη σύγχρονη εικαστική δημιουργία. Με το μετεωρίζον δίπολο ανάμνησης και νοσταλγίας να τρεμοπαίζει στο σύθαμπο της ένδον χώρας του δημιουργού και με την μνήμη να επανέρχεται ως «απάντων μουσομήτορ’ εργάνην»,5 αποτυπώνεται η σιωπηλή παραδοχή, ότι είναι η μόνη αληθινή πατρίδα που στέργει το όνειρο. Έτσι ο Χρήστος Γιαννόπουλος σμιλεύει τον χρόνο, ακόλουθος μιας μεταφυσικής οδού, για την ποιητική απόδοση των θεμάτων που διαπραγματεύεται. 

Βιβλιογραφία: 

1. Άννα Καφέτση. «Ρωσική Πρωτοπορία 1910-1930». Η Συλλογή Γ.Κωστάκη. Έκδοση: Εθνική Πινακοθήκη Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου. Αθήνα 1995 

2. Αντρέι Ταρκόφσκι. «Σμιλεύοντας τον χρόνο». Μετάφραση: Σεραφείμ Βελέντζας. Εκδόσεις Νεφέλη. Αθήνα 1987 

3. Paul Klee. «Η εικαστική σκέψη. Τα μαθήματα στη σχολή του Μπαουχάουζ». Μετάφραση: Άννα Μοσχονά. Εκδόσεις Μέλισσα. Αθήνα 1989 

Ταινίες: Αντρέϊ Ταρκόφσι. «Ο Καθρέφτης». 1975

Σημειώσεις: 

1. Διονύσιος Σολωμός. «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι». Γ΄ Σχεδίασμα, σ.208. Εξάντας. Αθήνα 1990 

2. Ιερός Αυγουστίνος. «Εξομολογήσεις». Χ 8,13. Μετάφραση: Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου. Εκδόσεις Πατάκη. Αθήνα 1997 και στο έργο του Paul Ricoeur, «Η μνήμη, η ιστορία, η λήθη». σ.163. Μετάφραση: Ξενοφών Κομνηνός. Εκδόσεις Ίνδικτος. Αθήνα 2013 

3. «Δημοτικό Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος». Μαρτυρική πόλη Καλαβρύτων. 

4. Χρήστος Γιαννόπουλος. «Σχεδόν εκεί». Φυλλάδιο της έκθεσης. Αίθουσα Τέχνης «Πολύεδρο». Πάτρα 2026 

5. Αισχύλος. «Προμηθέας Δεσμώτης». Επεισόδιον δεύτερον, στ.461. Μετάφραση: Θεόδωρος Γ. Μαυρόπουλος. Εκδόσεις Ζήτρος. Θεσσαλονίκη 2007 

Ο Δημήτρης Παπανικολάου, είναι συγγραφέας. Διετέλεσε Διοικητικός Υπεύθυνος της Δημοτικής Πινακοθήκης Πατρών 

Βιογραφικό σημείωμα 

Ο Χρήστος Γιαννόπουλος γεννήθηκε στην Πάτρα το 1981. Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών στην Αθήνα, από όπου και αποφοίτησε. Επίσης, σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Μπολόνια και στην Σχολή Καλών Τεχνών του Πόρτο. Έχει επιλεχθεί από τις επιτροπές του Raintingsice2000 (2025), του Βραβείου Rremio Combat (2021) και του Βραβείου Φρυσίρα (2017). Από το 2016 έως το 2023 επιμελήθηκε σειρά εκθέσεων με καλλιτέχνες από την Ελλάδα και την Ιταλία. Το 2014 συμμετείχε σε workshop residency για καλλιτέχνες και επιμελητές για τις καλλιτεχνικές πρακτικές site specific, στο Μουσείο Argentario στην Ιταλία και το 2009 παρουσίασε την δουλειά του στο Deree, σε συνεργασία με το artbox.gr. Το 2025 παρουσίασε την ατομική του έκθεση, σε επιμέλεια της Giorgia Bergantin, στο «Centro Congressi Rosolina Mare» και το 2022 στην ατομική του έκθεση στη Blu Gallery στην Μπολόνια. Έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές εκθέσεις σε γκαλερί και Μουσείς στην Ελλάδα, στην Ιταλία και σε άλλες χώρες. Η έκθεση «Σχεδόν εκεί» (2026), είναι η πρώτη παρουσίαση που πραγματοποιεί στην γενέτειρά του, στην αίθουσα Τέχνης «Πολύεδρο» (Κανακάρη 147, Πάτρα).  Ιούνιος 2006 

ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΚΥΔΩΝΙΑΤΗ ΣΤΗΝ ΜΟΥΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

Με πρωτοβουλία του διακεκριμένου πιανίστα Χρήστου Μαρίνου και του Εργαστηρίου του για λυρικούς τραγουδιστές και πιανίστες Colla Voce, ξεναγηθήκαμε σε μια καταπληκτική έκθεση για τον μεγάλο Κωνσταντίνο Κυδωνιάτη. 

Η Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη» του Συλλόγου Οι Φίλοι της Μουσικής διοργανώνει αναδρομική έκθεση, στον χώρο της Βιβλιοθήκης, στο Μέγαρο Μουσικής, αφιερωμένη στα 30 χρόνια από το θάνατο του συνθέτη, πιανίστα, μαέστρου και παιδαγωγού Κωνσταντίνου Κυδωνιάτη (1908-1996). 

Για πρώτη φορά, εκτίθενται περισσότερα από 250 μοναδικά και σπάνια τεκμήρια που προέρχονται τόσο από τις συλλογές της Βιβλιοθήκης, όσο και από τα προσωπικά αρχεία της οικογένειας του συνθέτη αλλά και του μαέστρου και ερευνητή Δρος Χρήστου Ηλ. Κολοβού, ο οποίος έχει και την επιστημονική επιμέλεια, την οργάνωση και τον σχεδιασμό της έκθεσης μαζί με την μουσικολόγο Gabriella Spanò. Μας ξενάγησε με λεπτομέρεια ο μαέστρος και επιμελητής της έκθεσης Χρήστος Κολοβός, ο οποίος έχει μελετήσει βαθιά το έργο του Κ. Κυδωνιάτη και οι μουσικοί γονείς του έπαιζαν έργα του Κυδωνιάτη, ο οποίος, μάλιστα, του είχε αφιερώσει και έργα τους. 

Η έκθεση περιλαμβάνει πραγματικά διαμάντια του νεοελληνικού μας πολιτισμού, καθώς ο Κ. Κυδωνιάτης είχε συνεργαστεί με όλους τους έλληνες σημαντικούς μουσικούς, αλλά και πολλούς ξένους. Είχε κάνει ζηλευτές μουσικές περιοδείες και είχε γράψει μουσική για παραστάσεις αρχαίου δράματος του σπουδαίου Δημήτρη Ροντήρη, με τον οποίο είχε, επίσης, περιοδεύσει στο εξωτερικό. 

Η έκθεση αποτελεί αναμφίβολα μία κατάθεση και συμβολή στα πράγματα του μουσικού μας βίου κατά τον 20ό αιώνα. 

Οι φωτογραφίες της Ιδιωτικής Οδού είναι από την έκθεση στην Μουσική Βιβλιοθήκη.