Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 2022

ΠΛΕΟΝΤΑΣ ΣΤΑ ΝΕΡΑ ΤΗΣ "ΝΟΣΤΑΛΓΟΥ"...


Ήταν μία παράσταση για την ψυχή μας, "Η Νοσταλγός" του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, που παρουσιάσαμε την περασμένη Πέμπτη 13 Ιανουαρίου 2022 στο Ίδρυμα Β&Μ Θεοχαράκη στο κέντρο της Αθήνας και εν μέσω πανδημίας!
Ήταν μια ιδέα της ποιήτριας Ιουλίτας Ηλιοπούλου να συνδυαστεί αυτό το διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη με βυζαντινούς ύμνους, αλλά και ύμνους γραμμένους από τον ίδιο, παρόλο που το συγκεκριμένο δεν έχει έντονο "θρησκευτικό" χρώμα. 
Η φωνή της Δάφνης Πανουργιά σε παραδοσιακές μελωδίες που προκύπτουν από το κείμενο και σε ένα τραγούδι του Γ. Κουρουπού, σε στίχους Ιουλίτας Ηλιοπούλου, για το φινάλε (με τα κορίτσια του Παπαδιαμάντη να ...περνούν από μπροστά μας), "ως δρόσος Αερμών"! 
Η αφήγηση της Ιουλίτας Ηλιοπούλου ολοζώντανη! Θαρρούσες πως πλέαμε όλοι μαζί με το Λιαλιώ. 
Ευχαριστώ από καρδιάς τους φίλους μουσικούς που πλαισίωσαν με προθυμία την προσπάθεια: Άγγελο Μπέντη, Ανδρέα Πετράκη, Roni Bou Saba, Φωκίωνα Καλογερά.
Π.Α.Α.


Τρίτη 18 Ιανουαρίου 2022

Ο ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΑΛΕΚΟΣ ΦΑΣΙΑΝΟΣ

Αλέκος Φασιανός, Βυζαντινός νέος, 1998 - Ακρυλικό σε καμβά 30 x 45cm

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Ο μεγάλος ζωγράφος Αλέκος Φασιανός, που έφυγε για το μεγάλο ταξίδι στις 16 Ιανουαρίου, έγραφε ήδη από το 1964: 
«Ο παππούς μου ήταν παπάς. Γεννήθηκα το 1935 δίπλα ακριβώς στην εκκλησία που λειτουργούσε ο ίδιος. Είχαμε ένα μικρό σπίτι με δειλινά στους Αγίους Αποστόλους κάτω από την Ακρόπολη. Από πολύ μικρός και εξαιτίας του παππού μου, τριγύρναγα στις μισοσκότεινες μεταβυζαντινές εκκλησίες και τον βοηθούσα άλλοτε φέρνοντάς του το θυμιατό και άλλοτε διαβάζοντας τον Απόστολο. Πιο πολύ όμως και από το θρησκευτικό μέρος με είλκυαν οι εικόνες οι βυζαντινές ή οι λαϊκές. Μου έκαναν εντύπωση οι άγιοι καβαλάρηδες με τα φωτοστέφανα και τα σπαθιά τους, που έβγαζαν φλόγες και σκότωναν θηρία. Τα ξερά βυζαντινά βουνά στο βάθος, τα περίεργα δέντρα και τα φυτά και οι χρυσοί ουρανοί. Προσπαθούσα να αντιγράψω τις εικόνες. Όμως ήθελα να κάνω και δικές μου, να εκφράσω και τον δικό μου κόσμο, όπως κιόλας είχε διαπλαστεί από όλα όσα έβλεπα... Και τώρα αυτά που ζωγραφίζω κρατούν φλεγόμενα σπαθιά όπως οι βυζαντινοί άγιοι. Είναι όμως πλάσματα απόκοσμα, της δικιάς μου φαντασίας, όπως προήλθαν μέσα από τις σκοτεινές εκκλησίες». 
Σε μια συνέντευξή του το 2015 μας λέει: «Το ζήτημα είναι να μπορείς να φανταστείς. Να δεις κάτι και να το μετασχηματίσεις. Να το κάνεις κάτι άλλο. Να γίνεις δημιουργός. Όπως ο θεός. Έφτιαχνε κάτι, το κοίταγε κι έλεγε ότι είναι καλό. Το ίδιο και ο καλλιτέχνης. Φτιάχνει κάτι που πρέπει πρώτα να αρέσει στον ίδιον». 
Δηλαδή ο Φασιανός μας παραπέμπει ίσα στη Γένεση: «Και είδεν ο Θεός ότι καλόν ...και είδεν ο Θεός τα πάντα, όσα εποίησε, και ιδού καλά λίαν». 
Επιλέγω να σας παρουσιάσω τις «Σαλώμες» του Φασιανού. Πολύ ιδιαίτερες και προσωπικές.


Για τη «Σαλώμη» του Φασιανού παρατηρεί ο εικαστικός Δημήτρης Παπαστάμου: 
«Ένα άγνωστο έργο του Αλέκου Φασιανού ακολουθεί τη θεματολογία του δέκατου ένατου αιώνα, όπου το ερωτικό στοιχείο είναι ιδιαίτερα τονισμένο. Ξαπλωμένη σε ένα ανάκλιντρο, η Σαλώμη έχει δίπλα της το κεφάλι του Ιωάννη, ενώ από πίσω έρχονται οι στρατιώτες με τις ασπίδες τους, σύμβολο καταναγκασμού και για τους δύο. Η Σαλώμη παρουσιάζεται σαν να αποκαλύπτει τον εσωτερικό της κόσμο στον Ιωάννη, την παρθενικότητα της. Η αγνότητα είναι η κύρια ιδιότητα που αποδίδει στη Σαλώμη ο Φασιανός και ακριβώς η παραγνώριση από τον Ιωάννη αυτής της αγνότητας του έρωτα της γεννάει την επιθυμία της για εκδίκηση, η οποία εκφράζεται εικονογραφικά με τη γυμνή «ανορθωμένην εις τους οπίσθιους πόδας σκύλαν» του Παρθένη και στους οργιαστικούς, εκστασιακούς στροβιλισμούς της Σαλώμης στο έργο του Μπισκίνη. Εδώ ο έρωτας της Σαλώμης θα παραμείνει όνειρο και δεν θα αγγίζει παρά έναν νεκρό. Πρόκειται για μια διαδικασία συμβολισμού όπου, μέσα από την οργιαστική έκσταση, ακόμη και μέσα από τον εκφυλισμό και τη διαστροφή, διαφαίνεται η ελπίδα της ευτυχίας που διατηρείται μέχρι το τέλος. Η τραγική πλευρά του θέματος -η οποία έγκειται στο γεγονός ότι ο Ιωάννης δεν μπορούσε ή μάλλον δεν ήθελε να αντιληφθεί την αρχική αγνότητα της Σαλώμης παραμένοντας πιστός στην άποψη της εσχατολογικής απολυτότητάς του- νομίζω ότι έδωσε στον Φασιανό την ιδέα της σύνθεσης του πίνακα του.» 


Όμως, ο Φασιανός, μας δίνει και μια άλλη «Σαλώμη», που μάλλον δεν έχει καμία σχέση με την βιβλική. Πρόκειται για το έργο με τον αινιγματικό τίτλο: «Η Σαλώμη με φουλάρι στο μπλε δωμάτιο», ακρυλικό σε χαρτόνι επικολλημένο σε καμβά, που θα μπορούσε να είναι ένα οποιοδήποτε κορίτσι του Φασιανού. 
Στις 29 Αυγούστου 2010, ημέρα της Αποτομής της Κεφαλής του Βαπτιστή, όπου πρωταγωνιστεί η Σαλώμη, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος εγκαινίασε στους χώρους της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης μία ομαδική εικαστική έκθεση Ελλήνων καλλιτεχνών, οι οποίοι μέσα από τα πολυποίκιλα εκφραστικά μέσα τους, αποκάλυπταν την ψυχή της «πόλης με τα χίλια πρόσωπα». 
Τότε η Κωνσταντινούπολη είχε ανακηρυχθεί «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» και η έκθεση αυτή διοργανώθηκε στο πλαίσιο σχετικών εκδηλώσεων. Στα εγκαίνια της έκθεσης παρέστησαν πολλοί έλληνες και τούρκοι, καλλιτέχνες και συλλέκτες, καθώς και εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, του πνευματικού αλλά και του επιχειρηματικού κόσμου της Κωνσταντινούπολης. 


Στην φωτογραφία του αείμνηστου Νίκου Μαγγίνα που παραθέτουμε εδώ, ο Οικουμενικός Πατριάρχης στη Χάλκη στέκεται μπροστά στον πίνακα του διακεκριμένου ζωγράφου Αλέκου Φασιανού, ο οποίος φαίνεται να ξεναγεί τον Πατριάρχη στο έργο του, με θέμα την Πόλη. 
Εννιά χρόνια αργότερα, τον Μάϊο του 2019, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, στο πλαίσιο επίσκεψής του στην Αθήνα, επισκέφθηκε το Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β.& Μ. Θεοχαράκη και ξεναγήθηκε στην έκθεση του Αλέκου Φασιανού, με θέμα: «Αλέκος Φασιανός – Βαγγέλης Χρόνης, 30 χρόνια φιλίας Ζωγραφική και ποίηση». Παρών ο ίδιος ο ζωγράφος ο οποίος ξενάγησε τον Πατριάρχη στην έκθεσή του. 
Ο Πατριάρχης πάντα ανοιχτός στον κόσμο του πολιτισμού, σπεύδει προς συνάντησιν των καλλιτεχνών και δημιουργών, οι οποίοι κομίζουν, μάλιστα, με το έργο τους, το οικουμενικό πνεύμα του ελληνισμού στον σύγχρονο κόσμο. 
Παραθέτουμε στη συνέχεια φωτογραφίες από την επίσκεψη του Πατριάρχου στην έκθεση του Αλέκου Φασιανού στο Ίδρυμα Θεοχαράκη.
Τώρα ο ζωγράφος θα φιλοτεχνεί αγγέλους στους δρόμους τ' ουρανού... 
Και θα συναντήσει, ίσως, και τους καβαλάρηδες αγίους με τα φωτοστέφανα και τα σπαθιά τους, που τόσο τον συγκινούσαν στη νιότη του. 


Δευτέρα 17 Ιανουαρίου 2022

"ΣΤΟΥ ΝΕΙΛΟΥ Τ' ΑΜΜΟΧΩΡΑΦΑ" ΜΕ ΤΗΝ ΟΥΜ ΚΑΛΣΟΥΜ, ΤΟΝ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ, ΤΟΝ ΓΚΑΤΣΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΡΟΝΙ

Εικαστικό του Γιάννη Μόραλη στο εξώφυλλο του δίσκου "Οι μύθοι μιας γυναίκας" (1988) 
σε μουσική Μάνου Χατζιδάκι και στίχους Νίκου Γκάτσου 

Μόλις κυκλοφόρησε ο διαδικτυακός χάρτης με ένα πολύ επιμελημένο και ενδιαφέρον αφιέρωμα στον ποιητή Νίκο Γκάτσο. Την επιμέλεια είχε η ποιήτρια Αγαθή Δημητρούκα, η οποία φροντίζει και διαδίδει το έργο του «με λογισμό και μ’ όνειρο». 
Πολλοί και σημαντικοί οι συμμετέχοντες στο αφιέρωμα. Ανάμεσά τους ο Λιβανέζος φιλόλογος και μεταφραστής Roni Bou Saba, ο οποίος έρχεται και μας φωτίζει το …εξωτικό τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι σε στίχους Νίκου Γκάτσου «Στου Νείλου τ’ αμμοχώραφα», από τον κύκλο «Οι μύθοι μιας γυναίκας». 
Οι διαστάσεις του τραγουδιού απρόβλεπτες και …μυθικές! 
Γράφει μεταξύ άλλων ο Roni Bou Saba: 
"Το τραγούδι μπορεί να είναι το κατεξοχήν συνώνυμο του ταξιδιού. Στο τραγούδι δημιουργούνται κόσμοι και σχεδιάζονται οι διαδρομές ανάμεσά τους. Αν αυτό αμφισβητείται, τότε προτρέπω τους αναγνώστες να ταξιδέψουμε μαζί σε έναν συνοπτικό χάρτη από στίχους του τραγουδιού «Στου Νείλου τ’ αμμοχώραφα» που παραθέτω στη συνέχεια. Αν αυτές οι διαδρομές αναδύονται πραγματικά από τους στίχους ή πρόκειται για αντικατοπτρισμό από δικές μου προσωπικές προβολές, θα το κρίνουν οι μελετητές των χειρογράφων και βιβλίων του ποιητή. Αυτό το τραγούδι, όπως πολλά άλλα του Γκάτσου, αποτελούν πρόσφορο έδαφος για πολυδιάστατη φιλολογική μελέτη, αλλά ο γλυκός πειρασμός του ταξιδιού με κέρδισε περισσότερο. 
Ο ποιητικός κόσμος του Γκάτσου είναι αχανής, εμπεριέχει μια ανθρωπότητα ολόκληρη, όχι φυλετικά αλλά πολιτισμικά. Με λόγο ελληνικό διατυπώνει τις εμπειρίες της ανθρώπινης ύπαρξης από τις γνωστές απαρχές της. Με κέντρο την Ελλάδα, κοιτάζει γύρω του και ενσωματώνεται στον περίγυρό του. Τόσο ελληνικά και τόσο πανανθρώπινα. Αυτή η διαπίστωση πηγάζει από μια γενικότερη ανάγνωση του έργου του Γκάτσου, ωστόσο οι στίχοι του τραγουδιού «Στου Νείλου τ’ αμμοχώραφα» αποτελούν για μένα ιδανική απόδειξη. 
Το τραγούδι, το οποίο κυκλοφόρησε το 1988 στον δίσκο Οι μύθοι μιας γυναίκας σε μουσική του Μάνου Χατζιδάκι και με ερμηνεύτρια τη Νάνα Μούσχουρη, φέρει μια ιδιαίτερη αφιέρωση από τον ποιητή: «Μια ελεγεία για την Om Kalsoum». Ο συνθέτης γράφει στον δίσκο επίσης, με παρόμοια εκτίμηση, «η Ουμ Καλσούμ υπήρξε και γυναίκα και Μύθος». Οι δύο στενοί φίλοι μοιράζονται την ίδια αγάπη στη γυναίκα-μύθο του αραβικού κόσμου. Η Αιγύπτια τραγουδίστρια, η μεγαλύτερη διεθνώς κατά τη Φλέρυ Νταντωνάκη, έτυχε της προσοχής του ποιητή Ν. Γκάτσου χωρίς εκείνος να έχει πρόσβαση στο πρωτότυπο κείμενο των τραγουδιών της. Γι’ αυτόν αρκούσε η φωνή της. Αυτή η φωνή υπήρξε το μέλημα του συνθέτη άλλωστε, γι’ αυτό λέει «το θέμα ανήκει σ’ έναν αυτοσχεδιασμό από τραγούδι της Ουμ Καλσούμ. Και με βοήθησε πολύ να θυμίσω στο τραγούδι μου τη φωνή της». Η σπουδαία Ουμ Καλσούμ, η οποία δέσποζε στην αραβική μουσική σκηνή μεταξύ των ετών 1920 και 1975, ξεχώρισε για το ιδιαίτερο ταλέντο της από την παιδική ακόμα ηλικία και έγινε γνωστή σε όλο τον κόσμο. Ο χαρακτηρισμός που της αποδίδει ο Χατζιδάκις αποκαλώντας την «Μύθο» εκφράζει ανεξαιρέτως όλους τους Άραβες. Παρότι το πραγματικό της όνομα είναι Φάτιμα ωστόσο έμεινε στην ιστορία με το όνομα Ουμ Κουλθούμ που δέχτηκε διάφορες παραλλαγές − εκ των οποίων αυτή του Χατζιδάκι που θα υιοθετήσω ως επικρατέστερη και στον αραβικό κόσμο. 
Η Αίγυπτος της Ουμ Καλσούμ είναι αραβική και αποτελεί βασικό πυλώνα του σύγχρoνου αραβικού κόσμου. Το γεγονός αυτό δεν αναιρεί την πρότερή της ταυτότητα, η οποία εκβάλλει μοναδικά στο σήμερα δημιουργώντας μια μαγευτική χώρα. Μια άλλη αραβική χώρα, σήμερα, αποτελεί έναν θεμέλιο λίθο του ανθρώπινου πολιτισμού: εννοώ το σημερινό Ιράκ που περιλαμβάνει την ιστορική Μεσοποταμία, τη χώρα του Κεμάλ από το ομότιτλο τραγούδι του Γκάτσου, το οποίο μας συντροφεύει σε κάθε ήττα και σε κάθε επανάσταση". 
Η συναρπαστική συνέχεια στο περιοδικό χάρτης.


Στου Νείλου τ’ αμμοχώραφα 
Μια ελεγεία για την Om Kalsoum 

Στου Νείλου τ’ αμμοχώραφα 
φυτρώνει ένα βοτάνι 
όποιος το κόβει κόβεται 
κι όποιος το βρει το χάνει. 

Κοιμάμαι τα χαράματα 
ξυπνώ το μεσημέρι 
και ξεκινώ τ’ απόβραδο 
για τ’ ουρανού τα μέρη. 

Κι εκεί στων άστρων τις ρωγμές 
στου φεγγαριού τη ράχη 
αρχίζω τον αγώνα μου 
και τη στερνή μου μάχη. 

Αλά αλά αλά αλαϊλά 
είναι ποτάμι και κυλά. 
Αλά αλά αλά αλαϊλά 
είν’ ο Θεός που δε μιλά. 

Στου Νείλου τ’ αμμοχώραφα 
και στα νερά τα μαύρα 
σαλεύει τα μεσάνυχτα 
του κάτω κόσμου η σαύρα. 

Με το χρυσό της το κλουβί 
και τ’ ασημένιο τάσι 
μαζεύει αδύνατες ψυχές 
τον Άδη να χορτάσει. 

Μα εγώ στων άστρων τις ρωγμές 
στου φεγγαριού τη ράχη 
κερδίζω τον αγώνα μου 
και τη σκληρή μου μάχη. 

Αλά αλά αλά αλαϊλά 
είναι ποτάμι και κυλά. 
Αλά αλά αλά αλαϊλά 
είν’ ο Θεός που δε μιλά.

 

"Ο ΑΝΤΩΝΗΣ" ΤΟΥ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ ΚΑΙ "Ο ΚΥΡ ΑΝΤΩΝΗΣ" ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Ένας από τους γνωστότερους και τους πλέον εμβληματικούς δίσκους του Μίκη Θεοδωράκη είναι το «Μαουτχάουζεν» σε στίχους του Ιάκωβου Καμπανέλλη.
Το έργο του Μ. Θεοδωράκη, συγκεκριμένα, ονομάστηκε ''Η μπαλάντα του Μαουτχάουζεν'' (1966) και χωριζόταν σε τέσσερα τραγούδια, το περίφημο ''Άσμα Ασμάτων (Τι ωραία πού' ν' η αγάπη μου)'', τον ''Αντώνη'', τον ''Δραπέτη'' και το ''Όταν τελειώσει ο πόλεμος'', που η ερμηνεύτρια Μαρία Φαραντούρη τραγούδησε ως ''Άμα τελειώσει ο πόλεμος''. 
Στον δίσκο, το τραγούδι «ο Αντώνης» αναφέρεται σε πραγματικό και υπαρκτό πρόσωπο στο στρατόπεδο. 
Να πως το παρουσιάζει ο ίδιος ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, κρατούμενος και αυτός στο συγκεκριμένο στρατόπεδο, στο βιβλίο του «Μαουτχάουζεν»:


«Ήταν μετά το μεσημεριανό φαϊ. Οι Ες-Ες επικεφαλής των συνεργείων των τιμωρημένων είχανε ως εκείνη την ώρα «ξεκάνει» 17 Εβραίους και Ρώσους αιχμαλώτους πολέμου. Μόλις κάποιος παραπατούσε τον σέρνανε στα συρματοπλέγματα του φράχτη. Εκεί ο Ες-Ες τον έχωνε ανάμεσα στο φράχτη και τον πυροβολούσε. Ύστερα έγραφε σε ένα μπλοκ «Ο υπ’αριθ. 137.566 κρατούμενος, αποπειραθείς να δραπετεύσει, εξετελέσθη επι τόπου». Αυτή τη σημείωση την κρατούσε για την βραδυνή αναφορά. Έγραφε όμως άλλη μια και την καρφίτσωνε πάνω στον πεθαμένο «Μόνο η πειθαρχία οδηγεί εις την ελευθερία». Σ’ ένα ανέβασμα της σκάλας του λατομείου, ένας Εβραίος άρχισε να παραπατά. Ο Αντώνης του έκανε νόημα να πλησιάσει. Ο Εβραίος πλησίασε κι ο Αντώνης κράτησε το δικό του αγκωνάρι με το δεξιό και με τ’ αριστερό σήκωσε το αγκωνάρι του Εβραίου. Όμως αυτό έγινε στη μέση της σκάλας. Έμενε ακόμα πολύ ανέβασμα. Ο Ες-Ες τους είδε και τους χώρισε. Διέταξε τον Εβραίο να τρέξει. Αυτός ανέβηκε λίγα σκαλοπάτια, ύστερα άφησε την πέτρα να πέσει και γονάτισε στο σκαλί. Ο Ες-Ες πλησίασε και του είπε να ανοίξει το στόμα. Ο Εβραίος άνοιξε το στόμα. Ο Ες-Ες έβγαλε το περίστροφο, το έχωσε στο στόμα του Εβραίου και πυροβόλησε. Ύστερα γύρισε προς τον Αντώνη και στύλωσε τα μάτια επάνω του. Ο Αντώνης τον κύτταξε άφοβα. Ύστερα πλησίασε τον νεκρό, φορτώθηκε και το δεύτερο αγκωνάρι και συνέχισε να ανεβαίνει την σκάλα. Ο Ες-Ες πάγωσε. Δεν είπε τίποτε. Δεν έκανε τίποτε. 
Όταν όμως ξαναγύρισαν στο λατομείο για να ξαναφορτωθούν αγκωνάρια φώναξε τον Αντώνη να πάει κοντά. Άρχισε να βολτάρει σαν μανιακός ανάμεσα στις πέτρες και να ψάχνει. Βρήκε ένα αγκωνάρι διπλό από τ’άλλα, τό’δειξε στον Αντώνη και του είπε "Αυτό είναι το δικό σου". Ο Αντώνης κύτταξε το αγκωνάρι, ύστερα τον Ες-Ες, ύστερα τα σκόρπια αγκωνάρια γύρω του. Όλοι οι άλλοι κάνανε πως δεν βλέπανε, πως δεν ακούγανε. Στο Μαουτχάουζεν το ένας για όλους και όλοι για έναν, ήταν νόμος. Τρέμανε για το τι θα έβγαινε από τούτο το μπλέξιμο. Αυτός ο Έλληνας το πήγαινε φιρί-φιρί. Ο Ες-Ες είχε κιόλας βγάλει το περίστροφό του από τη θήκη, το 'τριβε νευρικά στο παντελόνι του και ετοιμάζονταν. Ο Αντώνης σταμάτησε μπροστά σ’ένα αγκωνάρι ακόμα πιο μεγάλο από εκείνο που του διάλεξε ο Ες-Ες. «Αυτό είναι το δικό μου», είπε και το φορτώθηκε. Σ’ όλους τους δρόμους που κάνανε ως το βράδυ, ώσπου σήμανε η ώρα για μέσα ο Αντώνης διάλεγε και φορτωνόταν τα πιο βαριά αγκωνάρια. Το ίδιο βράδυ το στρατόπεδο απ’άκρη σ’άκρη μίλαγε για τον Έλληνα τον Αντώνη. 
Τέτοια νέα αναταράζανε το Μαουτχάουζεν. Ήταν μια κρυφή διανομή ελευθερίας.»


Οι στίχοι του τραγουδιού γράφτηκαν από τον Ιάκωβο Καμπανέλλη στα 1963. 
Εκεί στη σκάλα την πλατιά 
στη σκάλα των δακρύων 
στο Βίνερ Γκράμπεν το βαθύ 
το λατομείο των θρήνων 

Εβραίοι κι αντάρτες περπατούν 
Εβραίοι κι αντάρτες πέφτουν, 
βράχο στη ράχη κουβαλούν 
βράχο σταυρό θανάτου. 

Εκεί ο Αντώνης τη φωνή 
φωνή, φωνή ακούει 
ω καμαράντ, ω καμαράντ 
βόηθα ν΄ ανέβω τη σκάλα. 

Μα κει στη σκάλα την πλατιά 
και των δακρύων τη σκάλα 
τέτοια βοήθεια είναι βρισιά 
τέτοια σπλαχνιά είν’ κατάρα. 

Ο Εβραίος πέφτει στο σκαλί 
και κοκκινίζει η σκάλα 
κι εσύ λεβέντη μου έλα εδώ 
βράχο διπλό κουβάλα. 

Παίρνω διπλό, παίρνω τριπλό 
μένα με λένε Αντώνη 
κι αν είσαι άντρας, 
έλα εδώ στο μαρμαρένιο αλώνι. 
Να πούμε ότι ο ''Αντώνης'', το δεύτερο αυτό τραγούδι της ''Μπαλάντας του Μαουτχάουζεν'', έγινε το μουσικό θέμα για το θρυλικό κινηματογραφικό ''Ζ'' του Κώστα Γαβρά και του Βασίλη Βασιλικού. 
Να θυμηθούμε ότι το τραγούδι ακουγόταν ως ανεπίσημος εθνικός ύμνος του Χορασάν (Αφγανιστάν) το 1980 με τίτλο «Watan ishqe tu iftekharam» («Πατρίδα μου, η αγάπη μου για σένα είναι τιμή μου), ενάντια στο υποκινούμενο από την ΕΣΣΔ πραξικόπημα. Κι ακόμα, όταν το Νοέμβριο του 2001 το ΝΑΤΟ ανέλαβε τη διοίκηση του Αφγανιστάν, έπειτα από την ανατροπή των Ταλιμπάν, κατόπιν απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ο αφγανικός στρατός μπήκε στην Καμπούλ πάνω σε ανοιχτά στρατιωτικά φορτηγά, τραγουδώντας τον ''Αντώνη'' του Θεοδωράκη στη γλώσσα τους σα να επρόκειτο επίσης για τον δικό τους Εθνικό Ύμνο!
Ακολουθεί βίντεο όπου ο Αφγανός ερμηνευτής Abdel Wahab Madadi ερμηνεύει στην αφγανική τηλεόραση τον ''Αντώνη'' και οι αντιδράσεις κυρίως των νέων φανερώνουν τη δυναμική του τραγουδιού στη συγκεκριμένη ασιατική χώρα.


Αρκετά χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο του 2014, τη μάχη των Κούρδων μαχητών στο Κομπάνι,  το οποίο πολιορκούσαν ανελέητα οι τζιχαντιστές, εμψύχωνε και πάλι ο "Αντώνης" του Μίκη Θεοδωράκη. Το βίντεο, στο οποίο πρωταγωνιστούσαν γυναίκες μαχητές, ξεκινά με τον «Αντώνη», ενώ ακολουθεί το «Ποιος δεν μιλά για τη λαμπρή».


Ο ...ΑΓΙΟΣ "ΚΥΡ ΑΝΤΩΝΗΣ" ΤΗΣ ΜΕΛΙΝΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ 


Το τραγούδι Ο κυρ-Αντώνης σε στίχους και μουσική Μάνου Χατζιδάκι, τραγούδησε σε πρώτη εκτέλεση η Νάνα Μούσχουρη. Ήταν η συμμετοχή του συνθέτη στο Γ' Φεστιβάλ Τραγουδιού του Ε.Ι.Ρ τον Ιούλιο του 1961. Την ίδια χρονιά ηχογραφήθηκε Ο κυρ-Αντώνης, πάντα με τη Νάνα Μούσχουρη.
Το τραγούδι ερμήνευσαν την ίδια εποχή ο Στέλιος Καζαντζίδης με τη Μαρινέλλα, ο Πάνος Γαβαλάς με τη Ρία Κούρτη (λαϊκές εκδοχές του τραγουδιού), η Νινή Ζαχά, η Ζωή Κουρούκλη, η Βίκυ Λέανδρος και πολλοί νεώτεροι τραγουδιστές.
Ο ίδιος ο Χατζιδάκις επέλεξε τον Γιώργο Νταλάρα να τραγουδήσει τον Κυρ-Αντώνη στη Λαϊκή Αγορά του (σε ενορχήστρωση Νίκου Κυπουργού), ήτοι στον κύκλο των 30 τραγουδιών που επέλεξε να επανεκτελέσει το 1987 (μετά τη Ρωμαϊκή Αγορά). Αλλά τη μελωδία του Κυρ-Αντώνη συμπεριέλαβε ο Χατζιδάκις και στους λυρικούς Δεκαπέντε Εσπερινούς του (1964), δηλαδή την ορχηστρική εκδοχή 15 τραγουδιών του για πιάνο, άρπα, δύο κιθάρες και κοντραμπάσο.
Όμως η ονειρική ερμηνεία του ποιητικού αυτού πλάσματος του χατζιδακικού σύμπαντος, βρίσκεται στο πασίγνωστο, πλέον, φιλμάκι, στο οποίο η Μελίνα μετέφραζε στα γαλλικά τους στίχους του τραγουδιού, που έλεγε ο ίδιος ο συνθέτης, καθισμένη στα γόνατα του σχεδόν. Προέρχεται από ένα αφιέρωμα της γαλλικής τηλεόρασης στον Μάνο Χατζιδάκι και τη Μελίνα Μερκούρη, του 1960, τη χρονιά που οι δυο τους θριάμβευσαν στις Κάννες με το Ποτέ την Κυριακή του Ζυλ Ντασσέν.
Το βιντεάκι αυτό συμπεριελήφθη στο δίσκο ... Μελίνα του Μάνου (Σείριος 2004), μαζί με άλλα δύο ιστορικά βίντεο που, εκτός από τα τραγούδια, αναδεικνύουν την μοναδική, την αληθινά ερωτική σχέση Μελίνας και Μάνου.
Αυτό το βίντεο παραθέτουμε και στη συνέχεια, προς ρεμβασμόν ονειρικό, στην αυλή του κυρ- Αντώνη που μετρούσε τ' άστρα... Κι εμείς μαζί του...


Ο Κυρ Αντώνης πάει καιρός που ζούσε στην αυλή
μ'ένα κανάτι μ' ένα κρεβάτι και με κρασί πολύ
είχε δυο μάτια γαλανά κι αχτένιστα μαλλιά
κι ένα λουλούδι πάντα φορούσε στα ρούχα τα παλιά

Αχ κυρ Αντώνη πως σ' αγαπάμε
και μαζί σου τ' άστρα μετράμε
τις φωτιές για σένα πηδάμε
ώσπου να 'ρθει η βροχή.
Και τον καημό σου πάντα ξεχνάμε
σαν πουλιά μαζί τριγυρνάμε
σαν παιδιά μαζί σου γελάμε
σαν κάνεις προσευχή

Ο κυρ Αντώνης βιάζεται να πάει να κοιμηθεί
γιατί το βράδυ στα όνειρά του θέλει να θυμηθεί
ότι ποτέ δεν έζησε, μες στο όνειρό του ζει
μα η νύχτα φεύγει και λυπημένο τον βρίσκει η χαραυγή

Αχ κυρ Αντώνη πως σ' αγαπάμε
και μαζί σου τ'άστρα μετράμε
τις φωτιές για σένα πηδάμε
ώσπου να 'ρθει η βροχή.
Και τον καημό σου πάντα ξεχνάμε
σαν πουλιά μαζί τριγυρνάμε
σαν παιδιά με σένα γελάμε
σαν κάνεις προσευχή

Μα ένα βράδυ ο κυρ Αντώνης στρώνει να κοιμηθεί
κι εμείς ξυπνάμε τον καρτεράμε στην πόρτα να φανεί
Μα ο κυρ Αντώνης δεν θα βγεί ποτέ του στην αυλή
αφού για πάντα μες στο όνειρό του θέλησε πια να ζει.


Κυριακή 16 Ιανουαρίου 2022

ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΙΕΡΕΩΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΦΑΝΑΡΙΩΤΟΥ

Φορητή εικόνα του Οσίου Λουκά 
δαπάνη της Ενορίας του Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Ν. Ψυχικού
"Εις μνήμην ιερέως Νικολάου Φαναριώτου" 
Έργο της Ι. Μονής Αγίων Τεσσαράκοντα Σπάρτης 

Πατήρ Νικόλαος Φαναριώτης 
Μια θεόπνευστη μορφή, με μάτια παιδιού που ακτινοβολούσαν μια καρδιά αθώα, ο π. Νικόλαος Φαναριώτης, διακεκριμένος μαθηματικός και καθηγητής κατέληξε στην ιεροσύνη από ένα τάμα του, όταν αυτός και η οικογένειά του κινδύνευσαν και επέζησαν από ένα ναυάγιο. 
Πιστός πολύ και έγγαμος με τρία παιδιά έφερνε βαριά την ευθύνη της απόφασης της ιεροσύνης του και την ευθύνη τόσων ψυχών… όπως έλεγε ο ίδιος. 
Στις 6 Ιανουαρίου 1970, ο διακεκριμένος μαθηματικός και εκπαιδευτικός χειροτονείται σε μια λαμπρή τελετή στην Αθήνα, ενώ το κήρυγμα του αφήνει εμβρόντητο το τότε εκκλησίασμα. 
Διακονεί έως το 1974 ως εφημέριος αρχικά του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού και εν συνεχεία -και μετά την διδασκαλική μετάθεσή του στην Πάτρα- ως εφημέριος στον Ιερό Ναό Οσίου Λουκά Πατρών, Μετοχίου της Ιεράς Μονής Οσίου Λουκά Στειρίου επί σαράντα συναπτά έτη (με παραίτηση μάλιστα από το μισθό του ιερέως αφού δεν διανοείτο να πληρώνεται για την ιερατική του διακονία). 
Κατέστη υπόδειγμα κληρικού, ενώ το κήρυγμά του άγγιζε τις καρδιές των νέων και ενέπνεε με την αγγελική μορφή του και τα αγγελικά του λόγια. 
Πλήθος μαθητών και φοιτητών (μοντέρνων της εποχής εκείνης, με τα γένια και τα μακριά μαλλιά) προσέτρεχαν για να τον ακούν να κηρύττει με την αύρα της αληθείας, της γνησιότητας και με το παράδειγμά του… Κυριακές, καθημερινές… μια εκκλησία ασφυκτικά γεμάτη, αφού το ένστικτο των παιδιών και των νέων, γίνεται πάντα αλάθητη πυξίδα που αφουγκράστηκε και εν προκειμένω, «τα άγια και τα κρύφια» ίχνη της ψυχής του γέροντα. 
Πάντα, βέβαια, ο εξέχων και δη πνευματικά… πολεμιέται. Έτσι και ο γέροντας παππά Νίκος καταγγέλθηκε ότι προσελκύει τεντιμπόηδες, αναρχικούς και περιθωριακούς… ο ίδιος αντέδρασε και απομακρύνθηκε για λίγο, ενώ το εκκλησίασμα τον αναζητούσε εντόνως... 
Με την πάροδο των ετών και μεγαλώνοντας ο πατήρ Νικόλαος αντικαθίσταται στα ιερατικά του καθήκοντα από τον π. Λεόντιο ενώ στα 85 του χρόνια του απονέμεται «τιμής ένεκεν» το οφίκιο του Πρωτοπρεσβυτέρου της Ιεράς Μητροπόλεως Πατρών. 
Συνεχίζει όμως να πηγαίνει κάθε Κυριακή στην εκκλησία και να συλλειτουργεί με τελευταία φορά αυτή της 15ης Αυγούστου του έτους 2015, ανήμερα της Παναγίας, ενώ το Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου και πλήρης ημερών ο διακεκριμένος μαθηματικός, καθηγητής και αγαπημένος ιερέας τόσων πιστών, μεγάλων, νέων και παιδιών, μεταβαίνει στο αιώνιο ταξίδι να συναντήσει Αυτόν που υπηρέτησε στον επίγειο βίο του, άξια και πιστά! 
Τα κηρύγματά του μέχρι και σήμερα ακούγονται στο youTube μετά από μία προσπάθεια ψηφιοποίησής τους από μοναχό του Αγίου Όρους. 


Του αφιερώνουμε στη μνήμη του και από καρδιάς ένα ιδιαίτερο «ευχαριστώ», όσο ιδιαίτερος ήταν και αυτός, για την αξιοσύνη του και την αξιομίμητη ιερατική του διακονία: 

Μικρού παιδιού τα μάτια σου 
με την καρδιά να λάμπει, 
στο ξέφωτο ανάψαν οι ψυχές 
μα η δικιά σου «βάφει»… 
του κόσμου όλου τις γωνιές, 
των νέων παραθύρια, 
των κοριτσιών τα σώψυχα 
των αγοριών ψαλτήρια… 

Χρυσός ο λόγος σου, γλυκός 
μαλαματένιο αγκίστρι, 
που σκλάβωσε την πυρκαγιά 
με ασημί ταξίδι… 

ολούθε… σε αναζητούν… 
για σένανε μιλάνε… 
που φέρνεις άμαξες πολλές 
στον άμβωνα να ξεδιψάνε… 

Περιστεριών είσαι πηγή 
που σ’ έλουσε ο Κτίστης 
και στην φρεγάτα σ’ έβαλε 
για να γενείς προφήτης… 

Αλάργα στο ξυλοκοπιό 
και τώρα θα δουλεύεις, 
μ’ αγγέλους σου στον αργαλειό 
για πάντα θα χορεύεις… 

Αδαμαντία Μαρκαναστασάκη 
Ενορία Ιερού Ναού Αγ. Γεωργίου Νέου Ψυχικού 
Θεοφάνεια 2022

Σάββατο 15 Ιανουαρίου 2022

Ένα ηχητικό ντοκιμαντέρ του Άρη Δημοκίδη για την Αγία Αθανασία του Αιγάλεω


Η σκληρή αλήθεια για την Αγία Αθανασία του Αιγάλεω.
Ένα ηχητικό ντοκιμαντέρ του Άρη Δημοκίδη για τις ξεδιάντροπες μπίζνες της ψευτοαγίας, τις πολύκροτες δίκες και την εξαιρετικά δυσάρεστη κληρονομιά που έχει αφήσει.
Συμμετέχω κι εγώ με μερικές σκέψεις για ανάλογες δράσεις "εκκλησιαστικών" και παρεκκλησιαστικών. 
Ακούστε το podcast εδώ

Από τον εναγκαλισμό Πέτρου και Παύλου στον εναγκαλισμό Ανδρέου και Πέτρου (Βίντεο)


Δημόσια ανοιχτή διάλεξη του Κέντρου Οικουμενικών, Ιεραποστολικών και Περιβαλλοντικών Μελετών “Μητροπολίτης Παντελεήμων Παπαγεωργίου” (CEMES), με γενικότερο θέμα την “Ορατή Ενότητα της Εκκλησίας του Χριστού”, και κεντρικό ομιλητή τον Παναγιώτη Ανδριόπουλο, ο οποίος αναπτύσσει το θέμα: “Από τον εναγκαλισμό Πέτρου και Παύλου στον εναγκαλισμό Ανδρέου και Πέτρου”. 
Την συζήτηση συντονίζει η Καθηγήτρια του ΑΠΘ Αντωνία Κυριατζή, και μετέχουν και ο Αρχιεπίσκοπος των εν Ελλάδι Καθολικών, Ομότ. Καθ. Ιωάννης Σπιτέρης, ο Ομότ. Καθ. του Παν/μίου του Graz Γρηγόριος Λαρεντζάκης και ο Ομότ. Καθηγητής του τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ Πέτρος Βασιλειάδης. 


Πέμπτη 13 Ιανουαρίου 2022

ΜΝΗΜΗ ΝΙΚΟΥ ΓΑΒΡΙΗΛ ΠΕΝΤΖΙΚΗ - Γιατί ο μύθος είναι η ανέκαθεν αλήθεια


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Είκοσι εννέα χρόνια από την αναχώρηση του κυρ Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη (13-1-1993).
Του σπουδαίου αυτού Θεσσαλονικιού λογοτέχνη, ζωγράφου, ποιητή, διανοητή, που όμοιόν του δεν μπορώ να δω στις μέρες μας. Ήταν μια μοναδική και ανεπανάληπτη περίπτωση. Θυμάμαι τώρα μια αναδρομική έκθεση έργων του στην Δημοτική Πινακοθήκη Πατρών.
Ήταν πραγματικά μια αξιέπαινη πρωτοβουλία της Δημοτικής Πινακοθήκης, υπό την εμπνευσμένη δεσποτεία του τότε υπευθύνου της, ποιητή Δημήτρη Παπανικολάου. Είναι …αλλιώς ωραίο ένας ποιητής να τιμά έναν άλλο ποιητή σαν τον Πεντζίκη, έναν Ποιητή, που ποιούσε τα πάντα!
Η σημασία εκείνης της έκθεσης φαίνεται και από το γεγονός ότι αναφέρεται στο επίσημο χρονολόγιο του Πεντζίκη, όπως αυτό δημοσιεύθηκε στο αφιέρωμα που έγινε σ’ αυτόν από το ένθετο του Κυριακάτικου φύλλου της εφημερίδας «Η Καθημερινή», «7 ΗΜΕΡΕΣ», στις 2 Μαρτίου 1997. Η έκθεση στην Πάτρα ήταν το κύκνειο άσμα του Πεντζίκη, θα λέγαμε, αφού δύο χρόνια μετά πέθανε. Αυτός ο αναστημένος!
Στο χρονολόγιο του ποιητή διαβάζουμε για τη χρονιά της έκθεσης: 
1991: Συμμετέχει στη συζήτηση στρογγυλής τραπέζης για το μυθιστόρημα, που διοργανώνει το Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών. Δεύτερη έκδοση του «Αρχείου». Μεγάλη αναδρομική έκθεση στη Δημοτική Πινακοθήκη Πάτρας. 
Αλλά η έκθεση αναφέρεται και σε ένα συνοπτικότερο χρονολόγιο του Ν.Γ. Πεντζίκη, του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου.
Και να σημειωθεί πως η έκθεση στην Πάτρα περιλάμβανε ζωγραφικά έργα του Πεντζίκη, αλλά και έκθεση βιβλίων του.



H έκθεση του Νίκου Γ. Πεντζίκη στην Πάτρα ήταν ένα τολμηρό εγχείρημα του τότε υπευθύνου της Δημοτικής Πινακοθήκης Δημήτρη Παπανικολάου, οτρηρού θεράποντος, για χρόνια, στον χώρο της Δημοτικής Πινακοθήκης. 
Ο Δημήτρης Παπανικολάου θυμάται για εκείνο το τόλμημά του: «είχα μια βαθιά πεποίθηση, ότι όλα θα πάνε κατ’ ευχήν, μια και ο ίδιος, μου είπε στην πρώτη τηλεφωνική επικοινωνία μας, «δεν μπορώ εγώ να κάνω κάτι, κάμε εσύ ό,τι θες». Υπήρξε ένας ενθουσιασμός, μια δεκτικότητα εκ μέρους των αγαπώντων και εχόντων έργα του Πεντζίκη, που πρόθυμα παραχώρησαν, άνευ όρων σχεδόν, ό,τι είχαν. Έτσι, η αναζήτηση των έργων του, ήταν ένα ταξίδι μύησης «στην καλοσύνη των ξένων», αλλά τόσο ανοιχτών ανθρώπων, καθώς το χριστιανικό πνεύμα που είχε διαποτίσει το είναι τους, εκδηλώνονταν με εμπιστοσύνη σ’ έναν άγνωστο κατ’ ουσίαν, αφού δεν απαιτήθηκε καμμία επιβεβαίωση, παρά μόνο ο λόγος για ό,τι ειπώθηκε. Από την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, αλλά και από άλλες πόλεις, συγκεντρώθηκαν αντιπροσωπευτικά έργα, τα οποία αποτέλεσαν ένα ψηφιδωτό όλων των ζωγραφικών κατακτήσεων του Πεντζίκη. Από την απλή απεικόνιση τοπίων και προσώπων, με μολύβια, κραγιόνια και μελάνια, έως τα της ψηφαρίθμησης, με τέμπερες, υπήρξε θεία χάριτι, ένα πανόραμα όλων των βαθμίδων της έρευνάς του και της ιδιότυπης έκφρασής του. Η Θεσσαλονίκη, μιλούσε για την έκθεση των Πατρών και οι Θεσσαλονικείς της Πάτρας, για την προσεγμένη και φροντισμένη παραγωγή της Δημοτικής Πινακοθήκης. Υπήρξαν και αναφορές στον Αθηναϊκό τύπο, ενώ, σύμφωνα με μαρτυρίες, σχολιάστηκε ευμενώς, ιδιαίτερα στους λογοτεχνικούς και καλλιτεχνικούς κύκλους της συμπρωτεύουσας. 

Από αριστερά: Δημήτρης Παπανικολάου, Δημήτρης Βλαχοδήμος, Αθηνά Σχινά 

Ήταν μια περιπέτεια, με αίσιο τέλος, και για μένα μια μαθητεία, καθώς για δύο ώρες πριν παρουσιαστεί η έκθεση και δύο ώρες με το τέλος της, είχα την τύχη και την τιμή, να με δεχτεί ο κυρ Νίκος στο σπίτι του και να μου μιλά ενθουσιωδώς επί παντός επιστητού. Δεν έκανα ποτέ δεύτερες σκέψεις και πήγαινα πάντα «γυμνός» χωρίς να σημειώνω τίποτα. Εδώ, βέβαια, τίποτα δεν μπορούσε να προκαθοριστεί, ακόμα και αν το ήθελες. Δύο φορές επιχείρησα να τον ρωτήσω κάτι που αφορούσε την έκθεση, ώστε να έχω τη σύμφωνη γνώμη του και το προσπέρασε με ένα νεύμα ελευθερίας και αποδοχής, συνεχίζοντας να μου αφηγείται ό,τι τον επηρέασε και τον συνείχε. Ο λόγος του ήταν χειμαρρώδης και ανέφερε γνωστά και άγνωστα για μένα στοιχεία, από τη λογοτεχνία, το Βυζάντιο, το Άγιο Όρος, τον Τζόυς, αλλά και τον δικό μας Νίκο Καχτίτση. Μου έκανε εντύπωση ότι τον είχαν επηρεάσει οι εκ βορρά συγγραφείς, Σουηδοί αν θυμάμαι και η απογοήτευσή του «από πρόσωπα και πράγματα» και το όλο κλίμα της εποχής, τον έστρεψαν στην Ορθοδοξία, εμποτίζοντας το πνεύμα του και στον εσωτερικό μονόλογο, ως τρόπο σκέψης-έκφρασης, ιδιαίτερα μετά τις σπουδές και την παραμονή του στο Στρασβούργο. Καθόμαστε σε δύο καναπέδες, απέναντι από το γραφείο του και δίπλα σχεδόν από ένα ξύλινο έπιπλο, εκεί όπου είχε φωτογραφηθεί για το αφιέρωμα-μονόλογο, τ.33, 1988, στο περιοδικό «Το Τέταρτο», του Μάνου Χατζιδάκι και στον δημοσιογράφο Εμμανουήλ Μ. Αναγνωστάκη».



Ο Δημήτρης Παπανικολάου εμπιστεύτηκε στην Ιδιωτική Οδό και τρεις ανέκδοτες φωτογραφίες του μακαριστού κυρ Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη, "όλες ακριβά δώρα του φιλολόγου Δημήτρη Βλαχοδήμου", όπως μας είπε. 
Η πρώτη φωτογραφία, είναι στα τέλη της δεκαετίας του ’80, στην κληματαριά της Αγιορείτικης Ιεράς Μονής Σταυρονικήτα, με μοναχούς και προσκυνητές,
Η επόμενη είναι από την αγαπημένη του γωνιά με τις εικόνες, όταν είχε αποθάνει και η τελευταία με το σκήνωμά του, από την εξόδιο ακολουθία στο Αγιορείτικο μετόχι της Ιεράς Μονής Σίμωνος Πέτρας του Αγίου Όρους, στην Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, το γυναικείο Μοναστήρι στην Ορμύλια Χαλκιδικής, όπου και ετάφη, κατ’ επιθυμία του.


Ευχαριστώ θερμά τον Δημήτρη Παπανικολάου γι’ αυτό το ταξίδι μνήμης στον κόσμο του Πεντζίκη, τον οποίο ευτύχησα να ακούσω από κοντά σε διάλεξή του στην Αθήνα, σαν ήμουν φοιτητής, στο Ίδρυμα Γουλανδρή – Χορν, στην Πλάκα, που δεν υπάρχει πιά…
Ο Πεντζίκης ανήκει στην προσωπική μου μυθολογία. Όχι ως ένας χριστιανός τεχνίτης, αλλά ως ένας ολοκληρωμένος καλλιτέχνης. 
Και για να τον θυμηθούμε: "Εγώ δεν πιστεύω στην απομυθοποίηση - γιατί ο μύθος είναι η ανέκαθεν αλήθεια."

Θυμίζουμε και την εκπομπή μας "Προς Εκκλησιασμόν", μία παραγωγή του Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Ψυχικού, με προσκεκλημένο τον Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκη, φιλόλογο, λογοτέχνη και μεταφραστή. Ομιλεί για το έργο του πατέρα του, Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη, αλλά και για την δική του κατάθεση στα γράμματα.

 

Η "ΝΟΣΤΑΛΓΟΣ" ΤΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΟΧΑΡΑΚΗ


Ἡ σελήνη ἐπρόβαλλε, μόλις ἀρχίσασα νὰ φθίνῃ τρίτην νύκτα μετὰ τὸ ὁλογέμισμά της, εἰς τὴν κορυφὴν τοῦ βουνοῦ, κ᾽ ἐκείνη, ἀσπροφορεμένη, μετὰ τόσους στεναγμοὺς καὶ τόσα περιπαθῆ ᾄσματα, ἔκραξε: 
- Νὰ ἔμβαινα σὲ μιὰ βαρκούλα, τώρα-δά… ἔτσι μοῦ φαίνεται… νὰ φτάναμε πέρα! 
Κ᾽ ἐδείκνυε μὲ τὴν χεῖρά της πέραν τοῦ λιμένος. 
Ὁ Μαθιὸς δὲν παρετήρησεν ἴσως ὅτι αὐτὴ εἶχε τρέψει τὸν λόγον εἰς τὸν πληθυντικόν, εἰς τὸ τέλος τῆς εὐχῆς της. Ἀλλ᾽ αὐθορμήτως, χωρὶς νὰ τὸ σκεφθῇ, ἀπήντησε: 
- Μπορῶ νὰ ρίξω ἐκείνη τὴ βάρκα στὸ γιαλό… Τί λές, δοκιμάζουμε;
Απόσπασμα από την "Νοσταλγό" του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. 
Σήμερα, Πέμπτη 13 Ιανουαρίου 2022 στις 8:30μμ στο Ίδρυμα Β&Μ Θεοχαράκη (Βασιλίσσης Σοφίας 9 & Μέρλιν 1, Αθήνα) παρουσιάζουμε την "Νοσταλγό".
Το κορυφαίο αφήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη «Η Νοσταλγός», συνδυασμένο με βυζαντινούς ύμνους, αλλά και ύμνους γραμμένους από τον ίδιο. Οι φωνές των ψαλτών διαλέγονται με την ευαισθησία, την τρυφερότητα, τη μοναξιά, τον ερωτικό καημό, την νοσταλγία της Λιαλιώς, της Νοσταλγού, προβάλλοντας τον αισθησιασμό και την αγιότητα του συγγραφέα. 
Αφήγηση: Ιουλίτα Ηλιοπούλου 
Τραγούδι: Δάφνη Πανουργιά 
Ψάλλει το Βυζαντινό σύνολο «Πολύτροπον» υπό την διεύθυνση του Παναγιώτη Ανδριόπουλου.
Στο σύνολο μετέχουν: Παναγιώτης Ανδριόπουλος, Άγγελος Μπέντης, Ανδρέας Πετράκης, Roni Bou Saba, Φωκίων Καλογεράς. 
Ύμνοι και άσματα 
- «Σέλας φαεινότατον…», ήχος πλ. δ’. 
- «Εν πόλει του Θεού ημών…», Δοξαστικόν, ήχος β’. 
- «Κύριε αμαρτάνων ου παύομαι…», Κατανυκτικά ήχου πλ. α’ 
- «Πότε θα κάμουμε πανιά…», παραδοσιακό. 
- «Τον προφήτην Ιωνάν…», τροπάρια κανόνος, ήχος α’, μέλος Κολλυβάδικο. 
-  Κράτημα τεριρέμ, ήχος α’, Ιωάννου Πρωτοψάλτου. 
- «Δάκρυα μοι δος ο Θεός…», Κατανυκτικόν, ήχος πλ.δ’. 
- «Μόλις κοιμηθεί το κύμα…», Πολυφωνικό της Β. Ηπείρου. 
- «Εις οσμήν μύρου σου έδραμον…», από το Δοξαστικόν «Εκ δεξιών του Σωτήρος…», ήχος πλ. β΄. 
- «Εν θαλάσση με πλέοντα…», ήχος δ’, μέλος Κολλυβάδικο. 
- Κράτημα τεριρέμ, ήχος πλ. δ’, Θεοδώρου Φωκαέως. 
- Τροπάρια από τον Παρακλητικό Κανόνα στην Υπεραγία Θεοτόκο την Γοργοεπήκοο, ποίημα Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη, ήχος πλ. δ’ (τρίφωνος), μέλος Κολλυβάδικο. 
- «Χαίρε ολκάς των θελόντων σωθήναι…», από τον Ακάθιστο ύμνο (εμμελής απαγγελία). 
- «Θάλασσαν έπηξας…», Ειρμός, ήχος πλ. δ’. 
- «Βαρκαρόλα στα νερά του Παπαδιαμάντη», στίχοι: Ιουλίτα Ηλιοπούλου, μουσική: Γιώργος Κουρουπός. 


Ιουλίτα Ηλιοπούλου 
Σπούδασε Βυζαντινή και Νεοελληνική Φιλολογία στη Φιλοσοφική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και Θέατρο στην Δραματική σχολή του Ωδείου Αθηνών. Έχει εκδώσει ποίηση: «Καλούς Ενιαυτούς Μάρκο», «Δίγαμμα», «Ευχήν Οδυσσεί», «Από το Ένα στο Δύο», «11 τόποι για 1 καλοκαίρι», «Το σπίτι», «Ιοκάστη», «Το ψηφιδωτό της Νύχτας», (όλα από τις εκδόσεις ύψιλον/βιβλία) παραμύθια: «Τι Ζητάει ο Ζήνων;» (κρατικό βραβείο 2005), «Η Πράσινη Σκουφίτσα», «Άλλο και τούτο!», «Τίμος ο Αθηναίος», το Χριστουγεννιάτικο μουσικό παραμύθι «Μα πότε θα φτάσει αυτός ο Μάγος» (μουσική: Γιώργος Κουρουπός, εκδ. Ίκαρος), δοκίμια «Η Κούκλα», «Αναζητώντας την Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά, Δοκίμια για τον Οδυσσέα Ελύτη» και την μετάφραση στο έργο τού P.B. Shelley «Υπεράσπιση της Ποίησης». Έχει γράψει τα ποιητικά κείμενα στα μουσικά έργα του Γιώργου Κουρουπού: «Το καράβι του Έλατου», «Ιοκάστη», «Λεπορέλλα» (λιμπρέτο βασισμένο στο ομώνυμο έργο του Στ.Τσβάιχ), καθώς και στίχους τραγουδιών του ίδιου συνθέτη και των: Π.Περάκη, Σ.Γυφτάκη, Τ.Ζωγράφου. Ποιήματά της έχουν μεταφραστεί αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά και ισπανικά. Επιμελείται και παρουσιάζει από σκηνής προγράμματα ποίησης και μουσικής και καθώς και παραμύθια. 
Δάφνη Πανουργιά 
Σπούδασε Φυσική Αγωγή και Αθλητισμό στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας (Τ.Ε.Φ.Α.Α.) και τραγούδι στο Ωδείο Αθηνών με την Μ. Χαραλαμπίδου. Συνέχισε τις σπουδές της με τον Φραγκίσκο Βουτσίνο και την Δέσποινα Καλαφάτη, ενώ συμμετείχε και σε σεμινάρια τραγουδιού στην Ελλάδα και στη Στουτγκάρδη της Γερμανίας. Ως λυρική τραγουδίστρια έχει συνεργαστεί σε πολλές παραγωγές με τους σημαντικότερους πολιτιστικούς θεσμούς της Ελλάδας: Εθνική Λυρική Σκηνή, Μέγαρο Μουσικής, Εθνικό Θέατρο, Φεστιβάλ Αθηνών, χορωδία της Ε.Ρ.Τ., Χοροθέατρο ΡΟΕΣ, Ένωση Ελλήνων Μουσουργών, Ορχήστρα των Χρωμάτων (και στο Μουσικό Αναλόγιο της Ορχήστρας των Χρωμάτων στο Ίδρυμα «Μελίνα Μερκούρη» σε επιμέλεια Ιουλίτας Ηλιοπούλου), Μουσικό Σύνολο Μάνος Χατζιδάκις, Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, Μουσείο Γουλανδρή κ.α. Έχει επίσης συμμετάσχει σε διοργανώσεις – θεσμούς, όπως: Τελετή Αφής Ολυμπιακής Φλόγας στην Αρχαία Ολυμπία με την μεγάλη χορογράφο Μαρία Χορς, Πάτρα – Πολιτιστική Πρωτεύουσα 2006, Φεστιβάλ Θρησκευτικής Μουσικής Πάτμου κ.α. Με την Χορωδία της Ελληνικής Ραδιοφωνίας και Τηλεόρασης και διευθυντή τον Μίκη Θεοδωράκη περιόδευσε σε Ευρώπη και Αμερική (1993-96).Τον Ιούλιο του 2011 συμμετείχε στην παράσταση της Ελληνικής ομάδας για τον εορτασμό των 50 χρόνων από την ίδρυση της Ακαδημίας Carl Orff στο Salzburg της Αυστρίας.Έχει συνεργαστεί με αρκετούς συνθέτες, ποιητές και τραγουδοποιούς σε συναυλίες, παραστάσεις, τηλεοπτικές εκπομπές και ηχογραφήσεις (δισκογραφία). Έχει τραγουδήσει πολλά έργα ελλήνων συνθετών σε πρώτη εκτέλεση. Συνεργάζεται με τον συνθέτη Γιώργο Κουρουπό και την ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου, στην παρουσίαση της ποίησης του Οδυσσέα Ελύτη και με τον συνθέτη Αλέξανδρο Καλογερά στο Φεστιβάλ Σύγχρονης Ελληνικής Μουσικής Χίου και στις Ημέρες Μουσικής Νάξου. Δίδαξε λυρικό τραγούδι για 14 χρόνια στο Δημοτικό Ωδείο Ζωγράφου (Αθήνα). 
Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» 
Ιδρύθηκε το 2004 από τον Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλο και παρουσιάζει στην Ελλάδα και το εξωτερικό πρωτότυπες παραγωγές βασισμένες κυρίως στην ελληνική ποίηση και μουσική. Ανάμεσά τους: «Το τετράδιο του Πατριάρχη», «Ιερατική Ποίηση», «Το μουσικό έργο της Εύας Πάλμερ – Σικελιανού», «Ο Gustav Mahler του Μάνου Χατζιδάκι», «Η Αραπιά του Βασίλη Τσιτσάνη, της Μάτσης Χατζηλαζάρου, του Νίκου Σκαλκώτα και του Μάνου Χατζιδάκι», «Ο Καβάφης της Συρίας και της Μέσης Ανατολής», «Οι μουσικές των Χριστιανών της Μέσης Ανατολής», «Οι Πύρινες γλώσσες του Γιάννη Χρήστου», «Πατρινοί συνθέτες – Πατρινοί ποιητές», «Θήλεις Άγγελοι – Γυναίκες που ασκήτεψαν σε ανδρικά μοναστήρια», «Ο Κωστής Παλαμάς δύο Πατριαρχών» (ελληνικά και αραβικά), «Επί τα όρη τα Αραράτ» (ελληνοαρμενική συναυλία), αφιερώματα στον Λυκούργο Αγγελόπουλο, στον Αντρέι Ταρκόφσκι, τους Ρώσους της Διασποράς, τον Ντμίτρι Σοστακόβιτς, τον Αλεξάντρ Σολζενίτσιν κ.α. Την διετία 2017-2019 συνεργάστηκε με τον διάσημο χορογράφο και χορευτή φλαμένκο Israel Galvan. Στο πλαίσιο της documenta14 (Αθήνα και Kassel) συμμετείχε στην παραγωγή La farsa monea και κατόπιν στην παραγωγή του Israel Galvan, La fiesta, σε διεθνή περιοδεία (Φεστιβάλ Grec Βαρκελώνης, Φεστιβάλ Αβινιόν Γαλλίας, παραστάσεις στο Λουξεμβούργο, Μονπελιέ, Πόρτο κ.α.).

Τρίτη 11 Ιανουαρίου 2022

Your own personal Jesus


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Όταν ο πρεσβύτης Συμεών δέχθηκε στις αγκάλες του τον Ιησού «βρέφος τεσσαρακονθήμερον», προφήτευσε ότι το παιδίον θα είναι «σημείον αντιλεγόμενον» (Λουκ. β’ 35).
Η προφητεία του επαληθεύτηκε αμέσως, αν λάβει κανείς υπ’ όψιν του πώς αντιμετώπισε τον Ιησού ο Ισραήλ, αλλά επαληθεύεται έκτοτε συνεχώς και αδιαλείπτως ώς τις μέρες μας.
Ειδικά τα τελευταία χρόνια ο Ιησούς έχει επανέλθει με ορμή στο προσκήνιο της ανθρωπότητας, η οποία επαναδιατυπώνει, ουσιαστικά, το από αιώνων ερώτημα: Τι είναι ο Ιησούς; Η Εκκλησία αναγνωρίζει τον Χριστό ως Θεάνθρωπο, όμως ο σύγχρονος άνθρωπος δεν μπορεί να δεχθεί αυτή την «δογματική αλήθεια» και έχει αποδυθεί σ’ έναν απελπισμένο αγώνα εξανθρωπισμού του Ιησού.
Νέες «εκκλησίες», βιβλία, ταινίες, άρθρα, διαδίκτυο προβάλλουν πολλές διαφορετικές εικόνες του Ιησού με μια κοινή συνισταμένη: ο Ιησούς είναι σαν κι εμάς. Στην τεράστια αυτή εκστρατεία αποθεοποιήσεως του Χριστού επιστρατεύονται και απόκρυφα κείμενα του 2ου αιώνος, τα οποία έρχονται στην επιφάνεια από την αρχαιολογική σκαπάνη, και, λόγω της λαϊκότητας και αφέλειάς τους, συγκινούν τους «εξωραϊστές» της εικόνας του Ιησού.
Αλλά και για όσους πιστεύουν στην περί Ιησού διδασκαλία του Χριστιανισμού, τα πράγματα δεν είναι πολύ διαφορετικά. Κάθε «πιστός» λέει ότι πιστεύει με τον δικό του τρόπο και δέχεται όσα από τα χαρακτηριστικά του Χριστού τού είναι ταιριαστά, δηλ. συμβατά με το φτωχό μυαλό του. Και οι άλλοι, που γνωρίζουν την θεολογία της Εκκλησίας και μπορεί να ομολογούν με τα χείλη τους τον Χριστό ως Θεάνθρωπο, αδυνατούν ν’ αλλάξουν στάση ζωής και η χριστιανική ζωή τους είναι ουσιαστικά «αντίχριστη».
Άρα όλοι πλάθουν έναν δικό τους ιδιωτικό Ιησού (personal Jesus), όπως τον θέλει και όπως τον φαντάζεται ο καθείς, συνδυάζοντας ξένα προς την εκκλησιαστική πίστη γνωρίσματα. Οι αποκρυφιστές βαυκαλίζονται με την ανθρώπινη πλευρά του Ιησού, που τους απαλλάσσει από την «τυραννία» της Θεότητας. Οι αδιάφοροι αποδέχονται «χαλαρά» κάποια χαρακτηριστικά του για να επιβιώσουν όπως όπως. Και οι χριστιανοί βολεύονται μ’ έναν ανέξοδο και άνευρο Ιησού, τόσο παραμορφωμένο, που δικαιώνει τον Νίτσε: «Η ίδια η λέξη Χριστιανισμός είναι μια παρανόηση: κατά βάθος υπήρξε μόνο ένας Χριστιανός, κι αυτός πέθανε πάνω στο σταυρό. Το Ευαγγέλιο πέθανε πάνω στο σταυρό» (Ο Αντίχριστος).
Η κρίση του Χριστιανισμού σήμερα εστιάζεται σ’ αυτήν ακριβώς την προβληματική: Πόσο ενεργό είναι το Ευαγγέλιο; Μήπως οι Χριστιανοί θέλουν τον Χριστό αντανάκλαση και εικόνα του εαυτού τους; Φαίνεται να τον έχουν εξορίσει από την καθημερινότητά τους. Βολεύονται με ένα Θεό απρόσωπο, ουδέτερο, «ανώτερη δύναμη», που δεν έχει ουσιαστική σχέση με τη ζωή τους. Αυτήν ακριβώς την πραγματικότητα βιώνει ο δυτικός άνθρωπος, δηλ. έναν αλλοτριωμένο Χριστιανισμό, μη Χριστοκεντρικό, και καταφεύγει σε μια θολή νέα συγκρητιστική πνευματικότητα, αποκρυφιστικού τύπου και απωανατολικής χροιάς.
Αυτού του τύπου η πνευματικότητα έχει ως αποκλειστικό σκοπό την ανακούφιση του σημερινού ανθρώπου από τα δεινά του τεχνοκρατικού πολιτισμού που ο ίδιος δημιούργησε. Είναι μια διαφυγή, μια υπεκφυγή και τελικά μια προσπάθεια για οριστική φυγή από την παρουσία του Θεού στη ζωή του. Ομως Ιησούς μάς καταδιώκει! Και μεις τρέχουμε για να γλιτώσουμε. Να γλιτώσουμε απ’ Αυτόν και τον εαυτό μας. Απ’ Αυτόν και τον πλησίον. Γιατί ποιος θέλει σήμερα να βιώνει μιαν «εσταυρωμένη αγάπη»; Ποιος να πεινά και να διψά για δικαιοσύνη; Ποιος να πενθεί για την αδικία που επικρατεί στον κόσμο; Ποιος να εκτεθεί εφαρμόζοντας «το ναι ναι και το ου ου»;
Ο Ιησούς είναι προσωπικός, αλλ’ όχι ιδιωτικός. Είναι οικουμενικός, αλλά δεν μπορεί να γίνει σύμβολο της παγκοσμιοποίησης. Είναι Θεός και Άνθρωπος, αλλά αυτό το μυστήριο της Θεανδρικότητας συντελείται στην καρδιά του κάθε ανθρώπου. Είναι ο Νυμφίος της Εκκλησίας, «κατάστικτος τοις μώλωψιν και πανσθενουργός»! Αυτός ο Ιησούς δεν επιτρέπει την πτώση στην υποκρισία, τον φανατισμό, την δεισιδαιμονία. Αυτός ο Ιησούς δεν επιτρέπει να ζουν οι πιστοί με το φάντασμά του, αλλά να έχουν μοναδικό οδηγό τη μορφή Του. Και βέβαια τότε ο Μέγας Ιεροεξεταστής θα ακουστεί να Τού απευθύνει το Μέγα ερώτημα: «Μα είναι δυνατό λοιπόν να μη σκέφτηκες πως τελικά {ο άνθρωπος} θ’ απαρνηθεί ακόμα και τη μορφή Σου και την αλήθεια Σου, συντριμμένος κάτω απ’ το τρομερό βάρος: την ελευθερία της εκλογής;» (Ντοστογιέφσκυ, Αδελφοί Καραμαζώφ).
Η συγκρητιστική πνευματικότητα της εποχής μας θέλει να «ελευθερώσει» τον άνθρωπο από τη δουλεία της ελεύθερης βούλησής του. Να τον κάνει ανεύθυνο και ανίκανο να κρατήσει τη ζωή του. Ο Ιησούς ζητάει την καρδιά του ανθρώπου, ως Νυμφίος, για να την καταστήσει εργαστήριο αγάπης και αληθινής ελευθερίας. Τίποτα δεν είναι δεδομένο. Τίποτα δεν γίνεται αυτόματα, μηχανικά, μαγικά. Προϋποθέτει αγώνα αγάπης γόνιμο. Και μια ελευθερία «απ’ τα κόκαλα βγαλμένη». Για να ζει ο άνθρωπος το μυστήριο του Ιησού: του Ιησού που του χτυπάει την πόρτα κι ο άνθρωπος πρέπει να μπει στο δίλημμα αν θ’ ανοίξει…

Personal Jesus Προσωπικός Ιησούς
Your own personal Jesus
Ο δικός σου προσωπικός Ιησούς
Someone to hear your prayers
Κάποιος ν’ ακούει τις προσευχές σου
Someone who cares
Κάποιος που νοιάζεταιYour own personal Jesus
Ο δικός σου προσωπικός Ιησούς
Someone to hear your prayers
Κάποιος ν’ ακούει τις προσευχές σου
Someone who’s there
Κάποιος που θα σου σταθεί

Feeling unknown
Αισθάνεσαι άγνωστοςAnd you‘re all alone
Κι είσαι ολομόναχοςFlesh and bone
Σάρκα και οστά
By the telephone
Δίπλα στο τηλέφωνοLift up the receiver
Σήκωσε το ακουστικό
I’ll make you a believer
Θα σε κάνω να πιστέψεις

Take second best
Διάλεξέ με κι ας είμαι η δεύτερή σου επιλογή
Put me to the test
Βάλε με σε δοκιμασία
Things on your chest
Ό,τι σε βαραίνειYou need to confess
Και θέλεις να εξομολογηθείς
I will deliver
Θα σε λυτρώσω
You know I’m a forgiver
Θα σε συγχωρήσω, το ξέρεις

Reach out and touch faith
Άπλωσε το χέρι σου και άγγιξε την πίστη
Your own personal Jesus…
Ο δικός σου προσωπικός Ιησούς

Το παραπάνω τραγούδι ανήκει στον Johnny Cash. Ένα διάσημο εκπρόσωπο της country music. 
Πρωτοκυκλοφόρησε τον Αύγουστο του 1989 σε single από τους Depeche Mode και συμπεριλήφθηκε ένα χρόνο αργότερα στο δίσκο τους VIOLATOR, έναν από τους πιο δημοφιλείς pop δίσκους όλων των εποχών. Σύμφωνα με τον δημιουργό Martin Gore, η έμπνευσή του προήλθε από το βιβλίο «Ο Έλβις κι εγώ» της Priscilla Presley. Ένα τραγούδι, δηλαδή, για τη θεοποίηση του άλλου στις ερωτικές σχέσεις. Παρά όμως τους απλοϊκούς στίχους και την «πιασάρικη» μελωδία που εύκολα εντυπώνεται, το τραγούδι έχει μία σκοτεινή απειλητική δύναμη, θρησκευτικής έντασης, που το κάνει να ξεπερνάει τα όρια της pop-electric, τα όρια ενός ανώδυνου συναισθηματισμού εμπνευσμένου από το αμερικάνικο άρλεκιν του βασιλιά του ροκ εν ρολ και της μούσας του. Υπάρχει μία απελπισμένη κραυγή, μία έκκληση για επιείκεια με άρωμα θανάτου που νομίζω ότι γίνεται ακόμα πιο έντονη στην πολύ πιο προσωπική, σχεδόν αυτοβιογραφική χροιά της διασκευής του τραγουδιού από τον Johnny Cash προς το τέλος της πολυτάραχης ζωής του. Ο μύθος της country που έλιωσε στο αλκοόλ και τα ναρκωτικά και βρήκε καταφύγιο στην εσωτερική, προσωπική του σχέση με το Θεό. Παραλλαγές στο θέμα αυτό έχουμε δει πολλές, η αλήθεια στον Cash προέρχεται από το ότι δεν αποποιείται το αμαρτωλό παρελθόν του, χωρίς διδακτισμούς και τυμπανοκρουσίες, παραμένει απελπισμένος, ανθρώπινος, συνεχίζει να αναμετριέται με τους προσωπικούς του δαίμονες, απλώς με μεγαλύτερη σοφία και στωικότητα. Ένα μουσικό όνειρο για την πίστη και τη συγχώρεση όπου συναντιούνται ο Μπωντλέρ, ο Μπάροουζ και ο Έντγκαρ Άλαν Πόε.
Ο Cash έχει κυκλοφορήσει κι έναν άλλο δίσκο με τίτλο GOD. Εκεί συναντούμε ένα ακόμη τραγούδι για τον Ιησού: It was Jesus.
Ο Cash μας υπενθυμίζει κάτι που πολλές φορές ξεχνάμε. Την προσωπική μας συνάντηση με τον Ιησού. Αυτήν που επεδίωξαν με τρόπο ερωτικό, δηλαδή καρδιακά, οι Μάγοι ζητώντας το «νέον παιδίον, τον προ αιώνων Θεόν», οι Απόστολοι που ανταποκρίνονται στην κλήση του Ιησού, ο Ζακχαίος που ανεβαίνει στο δέντρο για να δει τον Ιησού & στη συνέχεια Τον δέχεται σπίτι του, η αιμορροούσα γυναίκα που τον αγγίζει και θεραπεύεται (πρβλ. τον στίχο “Reach out and touch faith”), η πόρνη που τον ραίνει με μύρα και δάκρυα ζητώντας εν σιωπή τη λύτρωση (“I’will deliver”), ο ληστής που αναφωνεί την υστάτη ώρα το «Μνήσθητί μου» (“You know I’m a forgiver”), οι Μυροφόρες που αψηφούν κάθε εμπόδιο για να συναντήσουν τον Νυμφίο τους, ο απόστολος Παύλος που Τον συναντά στον δρόμο προς την Δαμασκό (“I’ll make you a believer”), οι άγιοι και οι μάρτυρες ανά τους αιώνες που αισθάνονταν την παρουσία του Ιησού σε κάθε στιγμή της ζωής τους (Cash: “Someone to hear your prayers, someone who cares, someone who’s there”).
Ο προσωπικός Ιησούς του Cash δεν διαφέρει από τον Νυμφίο του Άσματος: Λαβώνει με την αγάπη του.
Τον ψάχνεις συνεχώς («ζητήσω όν ηγάπησεν η ψυχή μου») και μπορεί να μην τον βρίσκεις («εζήτησα αυτόν και ουχ εύρον αυτόν»). Τον αναζητάς στους λαβυρίνθους της ψυχής σου και στους δρόμους της πολιτείας («Μη όν ηγάπησεν η ψυχή μου είδετε;»). Σου χτυπάει την πόρτα και βγαίνεις προς υπάντησίν του («ήνοιξα εγώ τω αδελφιδώ μου, αδελφιδός μου παρήλθεν, ψυχή μου εξήλθεν εν λόγω αυτού»). Είναι ο δικός σου, ο προσωπικός Ιησούς. Your own personal Jesus…


Related Posts with Thumbnails