Δευτέρα, 20 Μαΐου 2019

Ο ΑΙΣΧΥΛΟΣ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΧΟΡΣ

Προμηθέας Δεσμώτης, 1979 - Αρχείο Εθνικού Θεάτρου


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Σαράντα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την θρυλική παράσταση «Προμηθεύς Δεσμώτης» του Αισχύλου, που ανέβηκε από το Εθνικό Θέατρο στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, στις 4 και 5 Αυγούστου 1979. 
Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι ο «Προμηθεύς Δεσμώτης» του 1979 έκανε διεθνή περιοδεία, καθώς μέσα σε τρία χρόνια (1979-1981) παρουσιάστηκε στις εξής χώρες: Κροατία (Ντουμπρόβνικ), Ιαπωνία (Τόκυο, Οζάκα, Κυότο), Κίνα (Πεκίνο, Σαγκάη, Ναγκίν), Ρωσία (Μόσχα), Γαλλία (Παρίσι), Βέλγιο (Βρυξέλλες). 
Οι συντελεστές της παράστασης ένας κι ένας! 
Μετάφραση: Τάσος Ρούσσος 
Σκηνοθεσία: Αλέξης Μινωτής 
Σκηνογραφία – Ενδυματολόγος: Βασίλης Φωτόπουλος 
Συνθέτης: Γιώργος Κουρουπός 
Χορογράφος: Μαρία Χορς 
Μουσική διδασκαλία: Έλλη Νικολαϊδου 
Βοηθός σκηνοθέτη: Γιώργος Μεσσάλας 
Στον ρόλο του Προμηθέα ο Αλέξης Μινωτής και στους υπόλοιπους μια πλειάδα σπουδαίων ηθοποιών (Θόδωρος Μορίδης, Ελένη Χατζηαργύρη, Στέλιος Βόκοβιτς, Βασίλης Κανάκης, Νικήτας Τσακίρογλου κ.α.). 
Με αφορμή αυτή την παράσταση – σταθμό, θα προσεγγίσουμε, στο παρακάτω κείμενό μας, την μοναδική δουλειά που έκανε η χορογράφος Μαρία Χορς στον Αισχύλο και στο αρχαίο δράμα γενικότερα. Ουσιαστικά πρόκειται για νύξεις προς περαιτέρω έρευνα και μελέτη. 

Προμηθέας Δεσμώτης, 1963 στην Επίδαυρο.
Η Μαρία Χορς με τους: Αλέξη Μινωτή, Ελένη Χατζηαργύρη, Γιάννη Χρήστου, Ανδρέα Παρίδη

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ 
Η χορογράφος Μαρία Παναγιωτοπούλου – Χορς (1921-2015) θεωρείται μια από τις κορυφαίες μορφές της παράδοσης των χορικών της αρχαίας τραγωδίας στη σύγχρονη ελληνική σκηνή.
Σπούδασε στο τμήμα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ ταυτόχρονα παρακολούθησε μαθήματα χορού στη Σχολή Γυμναστικής και Ρυθμικής της Κούλας Πράτσικα (1899-1984). Ως μέλος της ομάδας χορού της Σχολής Πράτσικα για πολλά χρόνια, η Μαρία Χόρς έλαβε μέρος στις περισσότερες από τις παραστάσεις της ομάδας από το 1938. Το 1940 λόγω του Β’ Παγκοσμίου πολέμου διακόπτεται η λειτουργία της σχολής και απ’ το 1943 επαναλειτουργεί ένας μικρός πυρήνας ως το 1955 στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Μετά την αποφοίτησή της από την Σχολή, η Χορς παρακολούθησε μαθήματα χορού στη Γαλλία με πολύ σημαντικούς χορογράφους: Harald Kreuzberg, Rosalia Chladek, Anna Sokolow, Mary Wigman κ.α. 
Το 1950 ίδρυσε το τμήμα Ρυθμικής στο Λύκειο Ελληνίδων στο οποίο δίδαξε επί σειρά ετών και επιμελήθηκε τη χορογραφία παραστάσεών του σε διάφορα θέατρα. Από το 1964 και για 42 χρόνια δίδαξε εκφραστική κίνηση, χορό και αυτοσχεδιασμό στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Για δέκα χρόνια δίδαξε και στην Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών. Έχει, επίσης, διδάξει στην Σχολή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και στο “Εργαστήριο Υποκριτικής Τέχνης” του Αμφι-Θεάτρου του Σπύρου Ευαγγελάτου. Η πρώτη επαγγελματική δουλειά της στο αρχαίο δράμα έγινε το 1956 (χορικά για την Ιφιγένεια εν Ταύροις του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία Αλέξη Δαμιανού) και το 1958 εγκαινίασε τη μακρά συνεργασία της με τον Αλέξη Μινωτή και το Εθνικό Θέατρο. Με το Εθνικό Θέατρο χορογράφησε πολλά θεατρικά είδη και όλες σχεδόν τις τραγωδίες, πολλές απ’ αυτές δύο και τρεις φορές σε διαφορετικές εκδοχές και με άλλους συνεργάτες. Η εργασία της αυτή αριθμεί περισσότερες από 50 παραγωγές αρχαίων τραγωδιών, αλλά και αρκετά έργα πρόζας. Οι τραγωδίες ανέβηκαν στην Επίδαυρο και σε άλλα αρχαία θέατρα στην Ελλάδα, και περιόδευσαν σε Ευρώπη, Αμερική, Καναδά, Κίνα, Ρωσία και Ιαπωνία. 
Συνεργάστηκε, επίσης, με το Εμπειρικό Θέατρο του Αλέξη Μινωτή και της Κατίνας Παξινού, το Αρχαίο Αττικό Θέατρο του Αλέξη Δαμιανού, το Αμφι-Θέατρο του Σπύρου Ευαγγελάτου, το Θέατρο Ουτοπία, την Εθνική Λυρική Σκηνή και την Εταιρεία Θεάτρου Κρήτης. 
Από τις εργασίες της στο εξωτερικό ξεχωρίζουν τρεις: Το 1961 υπέγραψε τα χορικά της Μήδειας του Κερουμπίνι, που ανέβηκε στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου και στη συνέχεια στη Σκάλα του Μιλάνου, με τη Μαρία Κάλλας στον ομώνυμο ρόλο, σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή και σκηνικά - κοστούμια Γιάννη Τσαρούχη. Το 1963 χορογράφησε τον Οιδίποδα Τύραννο του Σοφοκλή στο Φεστιβάλ του Θεάτρου Vicenza του Palladio, (σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή) και το 1964 επιμελήθηκε τα χορικά της Μήδειας του Ευριπίδη που ανέβηκε στο ίδιο θέατρο με ιταλικό θίασο, σε διδασκαλία Κατίνας Παξινού. 
Εκτός από το αρχαίο δράμα η Χορς επιμελήθηκε χορογραφικά πολλά έργα σημαντικών συγγραφέων του ελληνικού και παγκόσμιου ρεπερτορίου, που παρουσιάστηκαν από το Εθνικό Θέατρο. Μιλάμε για μία δουλειά από το 1956 έως το 1993. 
Σταθμός στην πορεία της το γεγονός ότι χορογράφησε επί 42 χρόνια (1964-2006), τις Τελετές Αφής της Ολυμπιακής Φλόγας. Στη μακρόχρονη σταδιοδρομία της συνεργάστηκε με όλους σχεδόν τους σημαντικούς καλλιτέχνες της σκηνής (σκηνοθέτες, ενδυματολόγους, σκηνογράφους, συνθέτες).

Προμηθέας Δεσμώτης, 1979 - Αρχείο Εθνικού Θεάτρου

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΧΟΡΣ ΣΤΟΝ ΑΙΣΧΥΛΟ 
Αισχύλος: ο πρώτος από τους τρεις μεγαλύτερους τραγικούς ποιητές, όπου ο χορός κατέχει μεγαλύτερο ρόλο σε σχέση με τον πιο περιορισμένο ρόλο του στα έργα του Σοφοκλή και του Ευριπίδη. Την εποχή του Αισχύλου, η τραγωδία παριστάνεται από έναν υποκριτή και τον Χορό, που συγκροτείται από δώδεκα μέλη. Γι’ αυτό στις πρώιμες αισχυλικές τραγωδίες, όπως τους Πέρσες, ο ηθοποιός συχνά διαλέγεται απευθείας με τον Χορό. Ο ίδιος ο ποιητής, προσθέτει δεύτερο υποκριτή. Με αυτό τον τρόπο αναδεικνύεται ο λόγος, αυξάνονται τα διαλογικά μέρη και μειώνονται σταδιακά τα χορικά. Στους Πέρσες, για παράδειγμα, ο Χορός έχει πρωταγωνιστικό ρόλο. Εκτεταμένη συμμετοχή του Χορού και στις «Ικέτιδες», όπου ο Χορός είναι ο πραγματικός πρωταγωνιστής, κυριολεκτικά στο προσκήνιο. 
Η Χορς χορογράφησε τις εξής τραγωδίες του Αισχύλου για το Εθνικό Θέατρο (Κεντρική Σκηνή): Προμηθεύς δεσμώτης (1963), Ορέστεια: Αγαμέμνων (1965), Αγαμέμνων (1966), Ορέστεια: Αγαμέμνων (1967), Πέρσαι (1971), Προμηθεύς δεσμώτης (1974), Ικέτιδες (1977, 1978), Προμηθεύς δεσμώτης (1979). 
Επίσης, η Μ. Χορς χορογράφησε τους Πέρσες για το "Εμπειρικό Θέατρο" Αλέξη Μινωτή (1984), και για το "Αμφι-Θέατρο" του Σπύρου Ευαγγελάτου τις Αισχύλειες τραγωδίες: Ευμενίδες (Επίδαυρος 1986), Χοηφόροι (Επίδαυρος 1987) και Ορέστεια (1990). 
Ακόμα κι όταν μία τραγωδία ανέβαινε σε άλλη σκηνοθεσία, η Χορς φαίνεται πως έκανε μια καινούργια χορογραφία, προσαρμοζόμενη στα νέα δεδομένα (σκηνοθεσία, μουσική). 
Για παράδειγμα, ο Τάσος Λιγνάδης στην κριτική που έκανε για τους «Πέρσες» του Αλέξη Μινωτή (1984), έγραψε για τον χορό και την δουλειά της Μ. Χορς: 
«…Ο Χορός στους Πέρσες είναι ένα πρόβλημα. Ο Αισχύλος και στον Χορό αλλά και στα επεισόδια (με τον κινητικότατο τροχαίο) δείχνει ότι απαιτεί μια ιδιάζουσα παραστατική κίνηση στα κορμιά. Στην παράσταση που είδαμε ήταν σαφής η αντιδικία ανάμεσα στο μέλος της παράστασης και στη χορογραφία της κ. Μ. Χορς. Ο κ. Θ. Αντωνίου συνέθεσε μια μουσική πραγματεία, που, παρά την κατάρα της μαγνητοφωνημένης εγγραφής, ταίριαζε με τη σκηνοθετική αντίληψη του υπερβατικού κόσμου της τραγωδίας. Προϋπόθετε όμως έναν Χορό πιο στατικό απ’ ό,τι προβλέπει το κείμενο. Έτσι, η χορογράφος αναγκάσθηκε να μειώσει τον ορχηστικό χαρακτήρα του περσικού θρόνου και να τονίσει περισσότερο τον κινησιογραφικό. Αποτέλεσμα; Χάθηκε σε πολλά σημεία το τραγούδι (παρά την έμπειρη διδασκαλία της κ. Έλλης Νικολαϊδη) και η «εκμαίευση» του φάσματος του Δαρείου από τον τάφο, αντί να δώσει οργιαστικό τόνο, φλυάρησε σε ενδεικτικές χειρονομίες. Αυτό ήταν μια ένδεια της παράστασης.» [ΤΑΣΟΣ ΛΙΓΝΑΔΗΣ (Η Καθημερινή, 26 Αυγούστου 1984), σε: Τάσος Λιγνάδης, Κριτικές θεάτρου, Αρχαίο Δράμα (1975-1989). Αθήνα 2013, σ. 319]. 
Ο ηθοποιός Μάνος Βακούσης που συνεργάστηκε στην παράσταση των Περσών με το Εμπειρικό Θέατρο Μινωτή – Παξινού, κρατάει έντονα στη μνήμη του τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπιζε η Μαρία Χορς τον Χορό. 
«…Αυτό που την χαρακτήριζε στη δουλειά της ήταν η μαθητεία ταυτόχρονα με τη γνώση. Η γνώση γύρω από τα πρόσωπα που ήθελε να ζωντανέψει και η μαθητεία γύρω από την ανίχνευση του καθενός από εμάς που καλούμασταν να τα ενσαρκώσουμε. Δεν υπήρχε μάζα στο Χορό, η συμπεριφορά της απέναντι στα πρόσωπα ήταν ατομική. Από τη στιγμή που μαζί με τον Μινωτή είχαν ήδη προεπιλέξει τα πρόσωπα, αυτά αποτελούσαν πια μονάδες και όχι μάζα. Έτσι το τρόπος που έκανε την προσέγγιση στον κάθε έναν από εμάς ήταν μαζί μοναδικός και μοναχικός. Στην πορεία ο ένας θα συναντούσε τον άλλο στη δημιουργία ενός «σώματος», του Χορού της τραγωδίας. Δεν έφερνε ποτέ κάτι έτοιμο. Όλα προέκυπταν μέσα από ατέλειωτες κουβέντες, αναζητήσεις, αυτοσχεδιασμούς. Την ενδιέφερε να εντοπίσουμε τις ψυχικές μας ενέργειες και όχι την εξωτερική κίνηση» (Μαρία Χορς, στον Τόμο Χορός και Θέατρο, επιμέλεια: Ελένη Φεσσά – Εμμανουήλ, σ. 494).

Προμηθέας Δεσμώτης, 1979. Αλέξης Μινωτής και Χορός - Αρχείο Εθνικού Θεάτρου

ΧΟΡΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ 
Ο τρόπος προσέγγισης που διάλεξε η χορογράφος για την κινησιολογική του σύνθεση και δημιουργία ήταν αρκετά καινοτόμος για την εποχή εκείνη. Στις χορογραφίες της ο χορός βιώνει το χώρο και αλληλεπιδρά άμεσα με την όλη εξέλιξη του δράματος δημιουργώντας ατομικά και όχι πάντοτε ως ομάδα μια ιδιαίτερη και προσωπική αντίληψη της κίνησης. Οι ρυθμοί και οι κινήσεις του δεν υπάγονται σε μια προκαθορισμένη εξωτερική νόρμα, αλλά εξαρτώνται από τη συγκίνηση και την εσωτερική ανάγκη του καλλιτέχνη. Ο τρόπος σύνθεσης της χορογράφου έρχεται σε συμφωνία με πολλές από τις αρχές και τις θεωρίες της Mary Wigman. Έτσι λοιπόν η άποψη της χορογράφου για τη χορογραφία του χορού στην αρχαία τραγωδία είναι ότι δεν πρέπει να δημιουργείται κάποια σύνθεση κωδικοποιημένων κινήσεων, αλλά οι μορφές και οι κινήσεις που χρησιμοποιούνται πρέπει να βγαίνουν βιωματικά από τις καθημερινές ιδιαίτερες για τον καθένα κινήσεις ή χειρονομίες, στα πάθη του, τον πανικό, την οργή ή τη χαρά του. Με βάση αυτό το ζωντανό υλικό μπορεί να αρχίσει η εργασία της αισθητικής οργάνωσης, της απαλλαγής από ότι περιττό, της ενοποίησης με βάση τα κριτήρια της χορογράφου, κάτι που θα προσδώσει στην κίνηση αξία και εκφραστική δύναμη. Ο/Η καλλιτέχνης κατέχεται από τις κινήσεις της ζωής της εποχής του και εκφράζει τη συμβολική τους εικόνα, και με αυτόν τον τρόπο η χορογραφία για το χορό προσδίδει στο σύνολο του έργου διαχρονικότητα. (βλ. Σοφία Παπαδοπούλου, Μ. Χορς, Άνθρωπος με μεγάλο πάθος και αγάπη για το χορό σε http://www.presspublica.gr/m-m-xors-anthropos-me-megalo-pathos-kai-agapi-gia-to-oro/).
Πρέπει να μην ξεχνάμε ότι η Μαρία Χορς είχε δασκάλα την Κούλα Πράτσικα, η οποία συμμετείχε στις Δελφικές Γιορτές που διοργάνωσε το ζεύγος Σικελιανού. Επηρεάζεται, λοιπόν, σίγουρα από τον τρόπο της Εύας Πάλμερ – Σικελιανού, αφού «η χορογραφία σε παραστάσεις αρχαίου δράματος του 20ού αιώνα αρχίζει ουσιαστικά με την Εύα Palmer – Σικελιανού… Η πρωτοποριακή ανάδειξη του άδοντος και ορχούμενου Χορού σε πρωταγωνιστή της σκηνικής παρουσίασης του αρχαίου δράματος έγινε στο πλαίσιο των δύο Δελφικών Εορτών – του 1927 και του 1930…» (Βλ. Φεσσά Ε., Η χορογραφία στο Αρχαίο Δράμα – Η προσφορά της Εύας Palmer – Σικελιανού, περιοδικό Αρχαιολογία και Τέχνες, τεύχ. 93, σ. 23-30). 
Άρα, θα πρέπει να μελετηθούν κάποια στιγμή σοβαρά: 
- Ο τρόπος που εργάστηκε η Μ. Χορς στις τραγωδίες του Αισχύλου. 
- Οι διαφορετικές χορογραφικές προσεγγίσεις της ίδιας τραγωδίας του Αισχύλου. Χορογράφησε τρεις φορές τον Προμηθέα Δεσμώτη για διαφορετικές παραστάσεις του Εθνικού Θεάτρου (1963, 1974, 1979). 
- Η σχέση της χορογραφίας της Μ. Χορς με την μουσική του συνθέτη της κάθε παράστασης, με δεδομένο ότι συνεργάστηκε για τις τραγωδίες του Αισχύλου με έξι συνθέτες, οι οποίοι είχαν διαφορετικές αντιλήψεις για την μουσική στην Αρχαία Τραγωδία. Πρόκειται για τους συνθέτες: Γιάννη Χρήστου (Προμηθεύς Δεσμώτης, 1963 – Ορέστεια: Αγαμέμνων, 1965), Στέφανο Βασιλειάδη (Πέρσες 1971), Μιχάλη Αδάμη (Προμηθεύς Δεσμώτης, 1974), Μίκη Θεοδωράκη (Ικέτιδες, 1977 – Ευμενίδες, 1986 – Χοηφόροι 1987), Γιώργο Κουρουπό (Προμηθεύς Δεσμώτης, 1979), Θόδωρο Αντωνίου (Πέρσες, 1984). 
Μνημονεύουμε την Μαρία Χορς νυν και αεί! Ως την πρωτοπόρο και μοναδική χορογράφο στο Αρχαίο Δράμα και όχι μόνο…

Η "ΑΡΑΠΙΑ" ΤΗΣ ΜΑΤΣΗΣ ΧΑΤΖΗΛΑΖΑΡΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ


ΜΑΤΣΗ ΧΑΤΖΗΛΑΖΑΡΟΥ
Αραπιά 
Ωχ! τη μάνα μου την καψερή, τη μάνα μου παρηγοριά 
και βάλσαμο της νύχτας. 
Απόψε δε χωράνε οι λύπες μου, ούτε μες στ’ απαλότερο φιλί. 
«Θέλω να πάω στην Αραπιά 
που μ’ έχουνε συστήσει 
σε μια μεγάλη μάγισσα 
τα μάγια να μου λύσει.» 
Θέλω ν’ ακούσω πάλι τα βλέφαρά μου να γέρνουνε μπρος σ’ ένα όραμα 
ξανθό. 
Θέλω να χορέψω, φούσκωμα και φύσημα τρυφερής κουρτίνας, 
μην απελευθερωθεί από το παράθυρο. 
Θέλω ν’ ανοίξω ένα πρωί με το φως, σαν το νούφαρο. 
Είναι οι καρδιές μου ένας αρμαθός, τις άπλωσα στον ήλιο. 
Ναι, άπλωσα στον ήλιο ένα άγριο κυκλάμινο στην άκρη της ρεματιάς, 
μια χειραψία φίλων συνοδοιπόρων και συναγωνιστών, 
λίγα κρόσσια που πέφτουνε στο μέτωπο ενός Κρητικού, 
τα γόνατα μιας κοπέλας όταν βγαίνει στη θάλασσα 
τη βραχνή φωνή του έρωτα, 
ένα αυλάκι αίμα μιας μάχης για τον ήλιο, 
κι ένα ασημένιο κουτάλι λαμπερό, στην άκρη των χειλιών του βρέθηκε 
ένα χθεσινό μου δάκρυ. 
Από τα Δύο Διαφορετικά Ποιήματα (με το ψευδώνυμο Μάτση Ανδρέου), περιοδικό «Τετράδιο Πρώτο», Αθήνα, Απρίλης 1945 
Μάτση Χατζηλαζάρου, Ποιήματα 1944-1985 (εκδόσεις Ίκαρος, Αθήνα, 1989)


Μάγισσα της Αραπιάς (πρώτη εκτέλεση)
Προπολεμικό χασάπικο. Μουσική και στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 1940 [H.M.V. A.0.2657]
Πρώτη εκτέλεση: Στράτος Παγιουμτζής και Βασίλης Τσιτσάνης

Ο ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΑΤΣΗ ΧΑΤΖΗΛΑΖΑΡΟΥ
«Γεννήθηκε δεν ξέρω πού. Εζησε, όπως κι εγώ στην Κατοχή. (...) Χάθηκε μες στην κατεστραμμένη Ευρώπη -τότες που η Ελλάδα ήταν Ελλάδα και η Ευρώπη, Ευρώπη. Χάθηκε... που λέει ο λόγος. Γιατί τα αληθινά κορίτσια, δεν χάνονται ποτέ. Δεν τ’ αρπάζει ο καιρός. Ξανάρχονται με τη μορφή βιβλίων, προσευχών και τραγουδιών...».
Από Τα σχόλια του Τρίτου


Θα πάω εκεί στην Αραπιά (Η μάγισσα της Αραπιάς)
Από τον δίσκο του Μάνου Χατζιδάκι "Ο σκληρός Απρίλης του '45" (1972) 
Διασκευή λαϊκών και ρεμπέτικων τραγουδιών του Μεσοπολέμου και της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου.
Κι ακόμα η "Αραπιά" στην εκδοχή του Χατζιδάκι για φωνή και πιάνο, όπως την πρόβαρε στην Αμερική με την Φλέρυ Νταντωνάκη. 


Κυριακή, 19 Μαΐου 2019

ΜΝΗΜΗ ΜΙΧΑΛΗ ΑΔΑΜΗ - 90 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ



Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος 
Σήμερα, 19 Μαΐου 2019, συμπληρώνονται 90 χρόνια από τη γέννηση του σπουδαίου έλληνα συνθέτη Μιχάλη Αδάμη (1929-2013). 
Ο Μ. Αδάμης, πρωτοπόρος της ηλεκτρονικής και της σύγχρονης μουσικής, είναι ταυτόχρονα ο πρώτος συνθέτης στον 20ό αιώνα που ασχολήθηκε πολύ με την χορωδιακή μουσική. Δεν είναι μόνο ότι έγραψε πολλή χορωδιακή μουσική, αλλά υπήρξε πρωτοπόρος της χορωδιακής πράξης σε πολλά επίπεδα. 
Σε ηλικία μόλις 21 ετών αναλαμβάνει την Παιδική Χορωδία του Παρεκκλησίου των Βασιλικών Ανακτόρων, την οποία διευθύνει από το 1950 ως το 1967. 
Το 1958 ίδρυσε τη Χορωδία Δωματίου Αθηνών, την οποία διηύθυνε ως το 1961. Από το 1961 ως το 1963 διηύθυνε τη Χορωδία της Ανώτατης Ορθόδοξης Θεολογικής Σχολής «Τίμιος Σταυρός» στη Βοστώνη, ενώ από το 1968 ως το 1999 ήταν επικεφαλής του μουσικού τμήματος και διευθυντής της χορωδίας του Pierce College στην Αθήνα. 
Επίσης, στήριξε την χορωδιακή τέχνη με όλα τα μέσα και από την θέση του προέδρου της Ομάδα Εργασίας του Υπουργείου Πολιτισμού για τη Χορωδιακή Ανάπτυξη, την περίοδο 1981-1984. Ακόμα, ήταν Πρόεδρος της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας - που ίδρυσε και διηύθυνε ο Λυκούργος Αγγελόπουλος - από το 1988 ως το θάνατό του. 
Αυτή, λοιπόν, η συστηματική και άοκνη ενασχόλησή του με την χορωδιακή μουσική πράξη, τόσο σε ερμηνευτικό όσο και σε συνθετικό επίπεδο, τον οδήγησε αφ’ ενός στην παρουσίαση για πρώτη φορά στην Ελλάδα έργων του παλαιότερου ρεπερτορίου και αφ’ ετέρου στη σύνθεση ενός μεγάλου όγκου έργων χορωδιακής μουσικής, εκκλησιαστικής και κοσμικής, τα οποία εκτελούνται μέχρι σήμερα από τις ελληνικές χορωδίες. 
Ο Μιχάλης Αδάμης είναι ο πρώτος έλληνας συνθέτης, ο οποίος ήταν βαθύς γνώστης και της βυζαντινής μουσικής και την χρησιμοποίησε με έναν δικό του, προσωπικό τρόπο στο έργο του. Διαμόρφωσε, χάρη στη γνώση και έρευνα της βυζαντινής μουσικής, μια προσωπική μουσική αντίληψη, που δεν έχει, όμως, καμία σχέση με «νοσταλγικότητες» ή άλλου τύπου ιδεοληψίες, ας πούμε «εθνικού» περιεχομένου.
Άλλωστε, όπως επισημαίνει πολύ σωστά ο συνθέτης Ιωσήφ Παπαδάτος: «Η χρήση νέων τεχνικών των οργάνων (λ.χ. multiphonics στα πνευστά), η χρήση των ηλεκτρονικών μέσων και η ενσωμάτωση των νέων ηχοχρωμάτων σε μεικτά έργα και η απενοχοποιημένη χρήση μουσικών χειρονομιών της avant – garde, σε συνδυασμό με τα περί βυζαντινής μουσικής προαναφερθέντα, οδηγούν τον Μιχάλη Αδάμη στην αποκρυστάλλωση ενός προσωπικού ύφους άμεσα αναγνωρίσιμου και στην σύνθεση μιας νέας μουσικής, που αποτελεί από μόνη της ξεχωριστή κατηγορία της σύγχρονης δημιουργίας».
Για την περίοδο που ο Αδάμης διηύθυνε την χορωδία της Θεολογικής Σχολής του Τιμίου Σταυρού στην Βοστώνη, ο συνθέτης είπε σε μία ραδιοφωνική εκπομπή τα εξής διαφωτιστικά για την εκκλησιαστική χορωδιακή μουσική: 
«Πήγα στην Αμερική. Εκεί δίδαξα βυζαντινή μουσική στο Holy Cross Seminary (Center)… για ένα μικρό διάστημα…. Τότε βέβαια είχα πάρει του Κωνσταντίνου Ψάχου τη Λειτουργία με τα ισοκρατήματα και την είχαμε μάθει αρκετά καλά. Αλλά στην Αμερική τότε αλλά και τώρα εν πολλοίς, -μάλλον τώρα έχουν κάπως έχουν διαφοροποιηθεί τα πράγματα-Βυζαντινή Μουσική εθεωρείτο ο Σακελλαρίδης». 
Η παρατήρηση του Αδάμη είναι εύστοχη. Την εποχή εκείνη το τρίφωνο σύστημα του Ιωάννη Σακελλαρίδη δεν κυριαρχούσε μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην ομογένεια όπου γης, κατ’ ελληνικήν επίδραση και ως πιο εύπεπτο, φυσικά. Η σπουδή της δυτικής μουσικής και η μελέτη και το βίωμα της βυζαντινής μουσική παράδοσης, έκαναν την μουσική σκέψη του Αδάμη να εκδιπλώνεται με πρωτοφανή τρόπο. Χρησιμοποιεί υλικό και από τους δύο κόσμους, αναιρεί – ή και συνθέτει, αν θέλετε – τις όποιες αντιθέσεις και παράγει έργα, τα οποία φέρουν ανεξίτηλη την προσωπική σφραγίδα και ανήκουν στην διεθνή πρωτοπορία. 
Η γραφή που χαρακτηρίζει τον Αδάμη είναι πολυμελωδική, πολυρυθμική και πολυχορική. Το αποτέλεσμα είναι ιδιαίτερα πυκνό και προκύπτει από εξαιρετικά λεπτοδουλεμένες σχέσεις συνηχήσεων επάλληλων οριζόντιων διαδοχών.
Το μεγαλύτερο μέρος του έργου του παραμένει άγνωστο ακόμα και στο κάπως μυημένο κοινό, καθώς απαιτεί σοβαρή δουλειά προκειμένου να παρουσιαστεί και απαιτούνται, επίσης, όλες οι σχετικές προϋποθέσεις. 
Αλλά ας ακούσουμε ένα έργο ηλεκτρονικής μουσικής του Μιχάλη Αδάμη απ' τα παλιά...


Σάββατο, 18 Μαΐου 2019

ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ "ΜΟΥΣΙΚΟΣ ΤΟΝΟΣ"

Έξοδος Επιταφίου στην Αγία Ειρήνη Αιόλου (1992). Ο αείμνηστος δάσκαλος εν μέσω των μαθητών του. 

Ημέρα μνήμης Λυκούργου Αγγελόπουλου σήμερα και αναρτούμε δύο κείμενά του που δημοσιεύτηκαν τη χρονιά 2004 στο περιοδικό «Μουσικός Τόνος», το οποίο εξέδιδε τότε το «Ωδείο Φίλιππος Νάκας», όπου δίδαξε επί σειρά ετών ο αείμνηστος δάσκαλος. 
Στο τεύχος 30 (Ιανουάριος 2004), ο Λ. Αγγελόπουλος καταγράφει τις δικές του «Σκέψεις για τη διδασκαλία της Βυζαντινής Μουσικής», ενώ στο επόμενο (τεύχος 31, Καλοκαίρι – Φθινόπωρο 2004), γράφει για την «Τεχνική του ισοκρατήματος στη νεώτερη μουσική πράξη»
Παραθέτουμε στη συνέχεια τα κείμενα αυτά.

ΜΝΗΜΗ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ


Πέντε χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την εκδημία του Λυκούργου Αγγελόπουλου. 
Παραθέτουμε, λοιπόν, το βίντεο της εκδήλωσης τιμής και μνήμης για τον αείμνηστο Λυκούργο Αγγελόπουλο (1941-2014), Άρχοντα Πρωτοψάλτη της Αγιωτάτης Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως, ιδρυτή και χοράρχη της "Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας" και Πρωτοψάλτη – επί σειρά ετών – στον Ι. Ναό Αγίας Ειρήνης Αιόλου, που πραγματοποιήσαμε την Πέμπτη 18 Μαΐου 2017, στην Μουσική Βιβλιοθήκη στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. 
Η εκδήλωση διοργανώθηκε από το “Καλλιτεχνικό Σύνολο Πολύτροπον” (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος) και περιλάμβανε οπτικοακουστικό υλικό από το αρχείο της Σωτηρίας Αδάμ (συνθέτις –μουσικολόγος) και της Στέλλας Αρκέντη (σκηνοθέτης – παραγωγός), οι οποίες είχαν συνεργαστεί με τον Λυκούργο Αγγελόπουλο για την παραγωγή συνολικά εννέα εκπομπών που μεταδόθηκαν από τον «Τηλεοπτικό Σταθμό της Βουλής» και αφορούσαν στο σημαντικό έργο του.
Από το αρχείο του Παναγιώτη Ανδριόπουλου, προβλήθηκε ένα απόσπασμα από την μεγάλη συναυλία που πραγματοποίησε η Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία στην Πάτρα το 2006, στο πλαίσιο του θεσμού «Πάτρα – Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2006», μετά από πρόσκληση του Θάνου Μικρούτσικου. Στην συναυλία αυτή η ΕΛ.ΒΥ.Χ. ερμήνευσε έργα των δύο μεγάλων της Βυζαντινής μουσικής, του Ρωμανού του Μελωδού και του Ιωάννη Κουκουζέλη. 
Ο Λιβανέζος Roni Bou Saba, θεολόγος, φιλόλογος και μαθητής για ένα διάστημα του Λυκούργου Αγγελόπουλου, αναφέρθηκε στην απήχηση του έργου του στον Λίβανο. Διαβάστε την ομιλία του εδώ.



Επίσης, παραθέτουμε το έργο «ΠΝΟΗ» για Κλαρινέτο και ηλεκτρονικούς ήχους της Σωτηρίας Αδάμ. Κλαρινέτο, Γιάννης Καραχάλιος. 
Ένα έργο αφιερωμένο στον Λυκούργο Αγγελόπουλο, το οποίο παρουσιάστηκε σε πρώτη εκτέλεση στην εκδήλωση που διοργανώσαμε στην Μουσική Βιβλιοθήκη, στο Μέγαρο Μουσικής, με θέμα: «Η Συμβολή του Λυκούργου Αγγελόπουλου στην σύγχρονη λόγια Μουσική» (16 Mαΐου 2016).
Δείτε ολόκληρη την εκδήλωση στο intv.gr
Η ομιλία του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου εδώ.


Τέλος, παραθέτουμε μία πραγματικά Αναστάσιμη συναυλία της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας υπό τον μακαριστό Λυκούργο Αγγελόπουλο, στην αίθουσα εκδηλώσεων του Ωδείου Αθηνών – θαρρώ το 2007 – όπου δίδαξε επί σειρά ετών. Μία συναυλία με Αναστάσιμους ύμνους σε διάφορες γλώσσες ορθοδόξων λαών (αραβικά, ρουμανικά, σερβικά, αλβανικά), δίνοντας το μήνυμα της Αναστάσεως πάση τη κτίσει, αλλά και προβάλλοντας την βυζαντινή μουσική ως την κυρίως εκκλησιαστική μουσική των ορθοδόξων. 
Την κάλυψη έκανε το διαδικτυακό κανάλι intv.gr του Γιώργου Αρβανίτη, με την επιμέλεια του Π.Α. Ανδριόπουλου.



Δείτε όλες τις αναρτήσεις της Ιδιωτικής Οδού για τον Λυκούργο Αγγελόπουλο εδώ.

Παρασκευή, 17 Μαΐου 2019

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΜΝΗΜΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΠΑΧΘΕΝΤΕΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΕΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ «ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ»


Το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος) διοργανώνει εκδήλωση μνήμης για τους δύο απαχθέντες Μητροπολίτες Χαλεπίου της Συρίας, τον Ελληνορθόδοξο Μητροπολίτη Παύλο Yazιji και τον Συροϊακωβίτη Ιωάννη Ibrahim, καθώς συμπληρώθηκαν, στις 22 Απριλίου 2019, έξι χρόνια από την απαγωγή τους. 
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 6 Ιουνίου 2019 και ώρα 8 μ.μ. στην Αίθουσα Διδασκαλίας της Μουσικής Βιβλιοθήκης του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής», στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. 
Για το διεθνές αυτό – άλυτο μέχρι στιγμής – ζήτημα, θα μιλήσουν οι: 
- Habib Lavant, καθηγητής θεολόγος – φιλόλογος, με καταγωγή από το Χαλέπι. 
- Roni Bou Saba, Λιβανέζος θεολόγος, φιλόλογος και μεταφραστής. 
- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος – blogger. 
Το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» είχε διοργανώσει το 2015 μεγάλη εκδήλωση στον ίδιο χώρο, με θέμα: «Οι Χριστιανοί της Μέσης Ανατολής: Ιστορία – Πνευματικότητα – Μνημεία», με αφορμή τις δραματικές εξελίξεις στην περιοχή τα τελευταία χρόνια.

ΕΠΑΝΑΠΑΤΡΙΣΤΗΚΕ Η ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΓΙΟ ΜΑΜΑ ΜΟΡΦΟΥ


Του Αριστείδη Βικέτου
Με τον θριαμβικό παιάνα της Εκκλησίας «Χριστός Ανέστη», που έψελναν ιερείς και ιεροψάλτες, τους χαρμόσυνους ήχους της καμπάνας του Αγίου Γεωργίου Ευρύχου έγινε σεμνοπρεπώς η υποδοχή της λειψανοθήκης, η οποία είχε κλαπεί μετά το 1974 από τον ναό του Αγίου Μάμα Μόρφου. Προπορεύονταν νεαρά παιδιά, που έφεραν τον τίμιο Σταυρό και τα Εξαπτέρυγα. Στην είσοδο του προσωρινού Επισκοπείου ο Μητροπολίτης Μόρφου Νεόφυτος, θύμιασε και προσκύνησε την λειψανοθήκη, την οποία μετέφερε από το Ντίσελντορφ της Γερμανίας ο πρωτοσύγκελλος, αρχιμανδρίτης Φώτιος. 
Στη συνέχεια ο κ. Νεόφυτος πήρε με ευλάβεια ανά χείρας την λειψανοθήκη και την μετέφερε εντός του Επισκοπείου, όπου την εναπέθεσε σε τραπέζι, μπροστά από την εικόνα του Αγίου Μάμα, στολισμένο με άνθη. Οι ιεροψάλτες έψαλαν τα απολυτίκια των Αγίων Μάμαντος, Τρύφωνος, Μιχαήλ Συνάδων, Παντελεήμονος, Χαραλάμπους, Νεοφύτου, Ιωάννου του Λαμπαδιστού, νεομάρτυρος Πολυδώρου του Κυπρίου και Αποστόλου Φιλίππου, των οποίων τίμια λείψανα βρίσκονται στην λειψανοθήκη. Στη συνέχεια αναπέμφθηκε από τον Μητροπολίτη, Νεόφυτο, δέηση ευχαριστίας προς τον Τριαδικό Θεό για τον επαναπατρισμό της λειψανοθήκης. Στην τελετή παραβρέθηκαν από το Τμήμα Αρχαιοτήτων ο έφορος βυζαντινών μνημείων, Γιώργος Φιλοθέου, και η συντηρήτρια Στέλλα Πισαρίδου , οι οποίοι μαζί με την ιστορικό Τέχνης Μαρία Παφίτη ήταν στο Ντίσελντορφ κατά την παράδοση του ιερού κειμηλίου, το οποίο χρονολογείται από το 1835. 


Ο Μόρφου Νεόφυτος χαρακτήρισε ιστορική την μέρα του επαναπατρισμού της λειψανοθήκης και εξέφρασε την ελπίδα ότι «θα γίνει το θαύμα της επιστροφής της στην ελεύθερη Μόρφου». Ο Άγιος Μάμας, είπε, άκουσε τις παρακλήσεις μας. Επίσης, εξέφρασε την πεποίθηση ότι «χωρίς την βοήθεια Του δεν θα είχε καταστεί δυνατός ο επαναπατρισμός». Μέσα στην ιστορική λειψανοθήκη συνυπάρχουν πολλοί Άγιοι, σημείωσε ο Μητροπολίτης Μόρφου και τόνισε ότι «αυτό αποδεικνύει σε μας ότι θέλουν ολόκληρη η Κύπρος να έχει μέλλον, γιατί ο τόπος μας στήριξε το μέλλον του στην ορθόδοξη πίστη». 
Ο κ. Νεόφυτος ευχαρίστησε όσους συνέβαλαν στον επαναπατρισμό και ιδιαίτερα τον γέροντα του, αρχιμ. Συμεών, τον κ. Ρηγίνο Αριστοτέλους, το Υπουργείο Εξωτερικών, το Τμήμα Αρχαιοτήτων, τους Γερμανούς ιδιοκτήτες του οίκου δημοπρασιών Hargesheimer και την ιστορικό τέχνης, Μαρία Παφίτη, η οποία, είπε, τους «ευαισθητοποίησε» να αποσύρουν την λειψανοθήκη από την δημοπρασία και να την προσφέρουν αφιλοκερδώς στην Μητρόπολη. 


Σε ένδειξη ευχαριστιών ο πρωτοσύγκελλος της Μητρόπολης Μόρφου δώρισε εκ μέρους του Μητροπολίτη Νεόφυτου στο ζεύγος Hargesheimer τον συλλεκτικό τόμο «Η εκκλησία της Παναγίας του Άρακος», ο οποίος εκδόθηκε πρόσφατα από το Ίδρυμα Α Γ Λεβέντη και το Πολιτιστικό Ίδρυμα της Τράπεζας Κύπρου. 
Η λειψανοθήκη θα συντηρηθεί από συντηρητές της Μητρόπολης Μόρφου σε συνεργασία με τον βυζαντινολόγο, δρα Χριστόδουλο Χατζηχριστοδούλου, ο οποίος ταύτισε την λειψανοθήκη, όταν εντοπίστηκε στην Γερμανία, με αυτή που είχε κλαπεί από τον ναό του Αγίου Μάμα.


Πέμπτη, 16 Μαΐου 2019

Ο ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΤΣΑΡΟΥΧΗ


Τριάντα χρόνια συμπληρώνονται φέτος (στις 20 Ιουλίου) από την κοίμηση του Γιάννη Τσαρούχη και πέντε χρόνια (18 Μαΐου) από την αναχώρηση του Λυκούργου Αγγελόπουλου. 
Ο Τσαρούχης λάτρευε την Βυζαντινή μουσική - είχε κάνει και μερικά μαθήματα (δείτε σχετικό άρθρο μας εδώ) - οπότε ...μοιραία ανακάλυψε τον Λυκούργο Αγγελόπουλο. Είναι γνωστό ότι τα τελευταία χρόνια της ζωής του εκκλησιαζόταν στην Αγία Ειρήνη της οδού Αιόλου, όπου έψαλε ο Λυκούργος Αγγελόπουλος. 
Παραθέτουμε στη συνέχεια ένα κείμενο του Λυκούργου Αγγελόπουλου που καταδεικνύει την σχέση του με τον Γ. Τσαρούχη και είναι δημοσιευμένο στον συλλογικό τόμο για τον Τσαρούχη "ΩΣΕΙ ΜΥΡΑ", που επιμελήθηκε ο Αλέξης Σαββάκης (Καστανιώτης, 1998).

117 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ



Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
«Η σχέση της σημερινής Περιφέρειας με την Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών, τις υπόλοιπες δεκατρείς Μητροπόλεις και τις Μονές της Αττικής δεν είναι ευκαιριακή αλλά βασίζεται από την πρώτη στιγμή σε γόνιμη και σταθερή συνεργασία» υπογράμμισε, την Τετάρτη 8 Μαΐου 2019 η Περιφερειάρχης Ρένα Δούρου, ερωτηθείσα σχετικά μετά από την τελετή του αγιασμού και της κατάθεσης του θεμέλιου λίθου για την έναρξη των εργασιών για την υλοποίηση του «Ιωνικού Κέντρου» της Ιεράς Μητρόπολης Νέας Ιωνίας και Φιλαδελφείας. «Πάνω από 100 εκατομμύρια ευρώ έχουμε διαθέσει για το φιλανθρωπικό έργο της Εκκλησίας μας, για υποδομές που αφορούν στον συνάνθρωπο, κατασκηνώσεις, για τη διάσωση και ανάδειξη του βυζαντινού πολιτισμού αλλά και την επικοινωνία του θρησκευτικού τουρισμού. Χρηματοδοτούμε με 5 εκατομμύρια ευρώ το Ιωνικό Κέντρο», είπε η Ρένα Δούρου, υποψήφια και πάλι για την Περιφέρεια Αττικής με τον ΣΥΡΙΖΑ, κατά τις προσεχείς Περιφερειακές εκλογές. 
Σύμφωνα με σχετικά δημοσιεύματα η Περιφέρεια Αττικής έχει δώσει στην Εκκλησία πάνω από 117 εκατομμύρια ευρώ που διατέθηκαν: στην ανέγερση Μουσειακού Κέντρου Πολιτιστικών Προϊόντων στην Ιερά Μονή Αγίας Παρασκευής Μαζίου Μεγάρων, αλλά και σε εργασίες ανακαίνισης σε ιστορικούς ναούς και μονές των Αθηνών όπως το εκκλησάκι του Αγίου Ελισσαίου στην Πλάκα (ενορία του Παπαδιαμάντη), τον Ιερό Ναό του Αγίου Δημητρίου Ψυρρή, το Καθολικό της Ιεράς Μονής Ασωμάτων Πετράκη, καθώς και σε σημαντικά ιδρύματα της Αρχιεπισκοπής όπως το Κέντρο Στήριξης Οικογένειας (ΚΕΣΟ) και το Ίδρυμα «Μ. Κόκκορη». Επίσης στήριξε με χρηματοδότηση ιερό ναό ακόμη και στα Κύθηρα (σ.σ. Ιερός Ναός Αγίου Ανδρέα στο Λιβάδι Κυθήρων), αλλά και στα Μέγαρα και στην Κερατέα. 
Κατόπιν αυτών τίθεται το ερώτημα: Είναι ο ΣΥΡΙΖΑ εναντίον της Εκκλησίας, όπως διατείνονται μητροπολίτες, θεολόγοι και πιστοί; Είναι «άθεη» μια κυβέρνηση που ενισχύει τόσο πολύ το έργο της Εκκλησίας; Και μιλάμε μόνο για την Περιφέρεια Αττικής. Φαντασθείτε τι συμβαίνει και στις υπόλοιπες Περιφέρειες της χώρας. Μιλάμε για δισεκατομμύρια προς την Εκκλησία, το έργο της οποίας ενισχύουν και οι τοπικοί Δήμοι. 
Κι ακόμα: Για ποιον «χωρισμό Κράτους – Εκκλησίας» κόπτονται οι οπαδοί του ΣΥΡΙΖΑ; Εδώ δεν μιλάμε ούτε για την μισθοδοσία του κλήρου ούτε για την «περίφημη» εκκλησιαστική περιουσία. Εδώ μιλάμε για μια τεράστια χορηγία του Κράτους προς δράσεις της Εκκλησίας, έτσι που ο «χωρισμός» να μοιάζει ουτοπία!… 
Αν είναι έτσι οι «άθεοι» κυβερνώντες, πώς είναι οι «ένθεοι»; 
Αν είναι έτσι οι «αριστεροί και άθεοι», πώς είναι οι «συντηρητικοί και θρησκευόμενοι»; 
Σταυρόλεξο για δυνατούς λύτες! 
Υ.Γ. Ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος φαίνεται πως κάνει καλά την δουλειά του… Αθόρυβα και σιωπηρά…

Τετάρτη, 15 Μαΐου 2019

"Φύγε, φύγε..." με την Φλέρυ Νταντωνάκη σε μια διονυσιακή ερμηνεία


Ο παρθενικός δίσκος της Φλέρυς Νταντωνάκη έφερε τον τίτλο Flery - The isles of Greece και κυκλοφόρησε στην Αμερική, όπου διέμενε τότε η Φλέρυ, στα μέσα της δεκαετίας του 1960. Στην Ελλάδα δεν κυκλοφόρησε ποτέ επισήμως. Πέντε τραγούδια από τον δίσκο αυτό περιελήφθησαν στο συλλεκτικό cd Φλέρυ Νταντωνάκη - Μια φωνή, ένας μύθος, που εξέδωσε το 2006 το μουσικό περιοδικό δίφωνο, σε επιμέλεια Αντώνη Μποσκοϊτη.
Ο δίσκος εκείνος, του 1965, περιελάμβανε παραδοσιακά και λαϊκά τραγούδια, αλλά και το Τι είν' αυτό που το λένε αγάπη του Τάκη Μωράκη, όπως και το Manha de Carnaval του Βραζιλιάνου Luis Bonfa.
Οι διασκευές των τραγουδιών και η διεύθυνση ορχήστρας ήταν του Gershon Kingsley.
Σε όλα τα κομμάτια δέσποζε το κλαρίνο του Ελληνοαμερικανού δεξιοτέχνη Γκας Βάλι (Gus Vali). Ειδικά σ' αυτό το τραγούδι, που σας προτείνω εδώ με το βιντεάκι, αγαπητοί συνοδίτες, το Φύγε φύγε των Στράτου Ατταλίδη και Κώστα Βίρβου, το κλαρίνο του Γκας Βάλι ακούγεται κυριολεκτικά σαν ένα διονυσιακό γαϊτανάκι. Η μεγάλη αυτή λαϊκή επιτυχία, βασισμένη σε ινδική μελωδία, ηχογραφήθηκε στις αρχές τις δεκαετίας του 1960 με τη Γιώτα Λύδια και τον Στράτο Διονυσίου. Η ας την πούμε ελληνοαμερικανική διασκευή με τη Φλέρυ είναι, νομίζω, ολωσδιόλου ξεχωριστή! Απολαύστε την!


Τρίτη, 14 Μαΐου 2019

ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ ΚΑΙ ΤΣΑΡΟΥΧΗΣ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΤΟ 1932

Κόντογλου και Τσαρούχης στη Μονή Βαρλαάμ των Μετεώρων, με καλογερική αμφίεση, πλαισιώνοντας
ένα κληρικό και πλαισιωμένοι από λαϊκούς

Στις αρχές του 1932 το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών προέβη σε επίσημη, έμμισθη πρόσληψη του Φώτη Κόντογλου, για να αναλάβει τη συντήρηση βυζαντινών εικόνων και την κατασκευή αντιγράφων. Σχετικά έγγραφα φυλάσσονται στα Ιστορικά Αρχεία του Μουσείου. Όσα έχουν εντοπισθεί πιστοποιούν την σχετική απασχόληση του Κόντογλου στο Μουσείο από το 1930-1932 και πιο αραιά, με ολιγόμηνες προσλήψεις, το 1933 και το 1934. 
Το 1932 ο Κόντογλου, κατά την έμμισθη σχέση εργασίας του στο Μουσείο, φιλοτέχνησε διάφορα αντίγραφα. Δύο από αυτά αντιγράφουν τοιχογραφίες από μοναστήρια των Μετεώρων —το Μαρτύριο του αγίου Μάμαντα από τη Μονή Βαρλαάμ και τον άγιο Ιάκωβο τον Πέρση σε προτομή από τη Μονή της Υπαπαντής— και είναι ζωγραφισμένα στη διάρκεια ταξιδιού που πραγματοποίησε ο καλλιτέχνης μαζί με τον μαθητή του Γιάννη Τσαρούχη στα Μετέωρα. 
Δημοσιεύουμε εδώ δύο φωτογραφίες από εκείνο το ταξίδι στα Μετέωρα, το 1932. Κόντογλου και Τσαρούχης φωτογραφίζονται με ράσα – κάτι σαν δόκιμοι μοναχοί, θα λέγαμε - και κρατώντας τα αντίγραφα που φιλοτέχνησαν.
π.α.α.
Ο Γιάννης Τσαρούχης αριστερά και ο Φώτης Κόντογλου δεξιά σαν καλογεράκια, στα Μετέωρα το 1932
(φωτ. Περικλής Παπαχατζηδάκης). Ανάμεσά τους, στο κάτω μέρος, διακρίνεται εικόνα, αντίγραφο του Τσαρούχη,
σε ιδιωτική συλλογή.
Γιάννης Τσαρούχης: Άγιος Ιάκωβος ο Πέρσης, από τα Μετέωρα
(1931) - Ακουαρέλλα σε χαρτί, 34 x 23,8 εκ. 
Φώτης Κόντογλου, Τα Μετέωρα, 1923. Από περιοδικό Αθηναίος,
Ελληνοαμερικανικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθηνών, σελ. 35.

ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ CD ΤΟΥ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΧΟΡΩΔΙΑ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Την Διακαινήσιμο Εβδομάδα του 2012, η Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία, υπό τη διεύθυνση του ιδρυτή και επί δεκαετίες διευθυντή της, αείμνηστου Λυκούργου Αγγελόπουλου, πραγματοποίησε σειρά συναυλιών στο Βέλγιο και την Γερμανία. 
Η πρώτη συναυλία της περιοδείας της στην καρδιά της Ευρώπης έγινε την Πέμπτη 19 Απριλίου, στο κατάμεστο από το φιλόμουσο ακροατήριο μουσικολογικό κέντρο De Bijloke της πόλης της Γάνδης (Gand), μετά από πρόσκλησή του. 
Στον Ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου Άαχεν (Aachen) η Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία έδωσε την δεύτερη συναυλία της, την Παρασκευή 20 Απριλίου, μετά από πρόσκληση του ιστορικού Ιερού Ναού. 
Η τρίτη συναυλία πραγματοποιήθηκε στο Αββαείο Σαντ - Ρεμύ (Abbaye Notre – Dame de Saint –Remy à Rochefort), το Σάββατο 21 Απριλίου ενώ την επομένη, Κυριακή του Θωμά, η Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία έψαλε στον Καθεδρικό Ναό των Ταξιαρχών στις Βρυξέλλες, στην Θ. Λειτουργία που τέλεσε ο τότε Μητροπολίτης Βελγίου κ. Παντελεήμων. 


Παρουσιάζουμε σήμερα τον ψηφιακό δίσκο της συναυλίας στο Αββαείο Notre-Dame de Saint Remy στο Rochefort (γαλλόφωνο Βέλγιο). Η συναυλία αυτή ήταν μια σπάνια εμπειρία. Το Αββαείο είναι αυστηρό και κλειστό στον κόσμο. Άνοιξε τις πύλες του για να δεχθεί την Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία και τον κόσμο που ήλθε για να την ακούσει, Έλληνες και Βέλγους. Η Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία ενθουσίασε το πολυπληθές ακροατήριο, το οποίο είχε γεμίσει το πανέμορφο Καθολικό του Αββαείου. Ιδιαίτερη στιγμή η απόδοση του ύμνου “Όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθητε...” (ηχ. α') στα γαλλικά. 
Το γεγονός αυτό, πρωτοφανές στα χρονικά της Μονής, ηχογραφήθηκε και η ηχογράφηση αυτή κυκλοφορήθηκε σε cd από τη Μονή, το οποίο όμως είναι εκτός εμπορίου. 
Αυτός ο ψηφιακός δίσκος είναι και ο τελευταίος του Λυκούργου Αγγελόπουλου. 
Παραθέτουμε εδώ δείγματα από το ένθετο του δίσκου, καθώς και το περίφημο Κοινωνικό «Σώμα Χριστού μεταλάβετε…», σε ήχο γ’ και στο μέλος του Μανουήλ Δούκα Χρυσάφου, που εψάλη και στην συναυλία στο Αββαείο Notre-Dame de Saint Remy.


Σχετικές αναρτήσεις: 

Δευτέρα, 13 Μαΐου 2019

«Όταν ο Νίκος Καζαντζάκης συνάντησε τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη» στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης


Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε η παρουσίαση του βιβλίου της Θεολόγου και Επιστημονικής Συνεργάτιδος της ΟΑΚ, Δρος Μαρίας Χατζηαποστόλου, με τίτλο: «Όταν ο Νίκος Καζαντζάκης συνάντησε τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη», που διοργάνωσαν η Ορθόδοξος Ακαδημία Κρήτης (ΟΑΚ), η Διεθνής Εταιρεία Φίλων Νίκου Καζαντζάκη (ΔΕΦΝΚ) και οι εκδόσεις ΑΡΜΟΣ, την Παρασκευή 10 Μαΐου 2019, στους χώρους της 16ης Διεθνούς Εκθέσεως Βιβλίου Θεσσαλονίκης. 
Την εκδήλωση συντόνισε ο κ. Αλέξανδρος Τριανταφύλλου, Δημοσιογράφος-Μουσικός, ο οποίος ευχαρίστησε τη συγγραφέα για τη συμβολή της στο ντοκιμαντέρ «Πάνω απ’ όλα το έργο», παραγωγής ΕΡΤ-3, με την παραχώρηση κειμένων του συγγραφέα. 
Κεντρικός Ομιλητής της εκδήλωσης ήταν ο κ. Χρυσόστομος Σταμούλης, Καθηγητής Θεολογίας στο ΑΠΘ – Μουσικός, ο οποίος αφού αφηγήθηκε το ιστορικό της γένεσης του υπό παρουσίαση βιβλίου, ανέλυσε τους βασικούς του άξονες, τονίζοντας τη σχέση Θεολογίας και Λογοτεχνίας, η οποία εκφράζεται μέσα από αυτό. 
Στο τέλος, μίλησε η συγγραφέας, Δρ Μαρία Χατζηαποστόλου, η οποία αφού ευχαρίστησε τους παρευρισκομένους, εξέφρασε τη χαρά της, για την παρούσα σύναξη, τονίζοντας την κοινή αγωνία και ματιά των δύο συγγραφέων. Κατά τη συγγραφέα, «Την ωραιότητα της ευθύνης –ως χρέος του αληθινά πνευματικού ανθρώπου– κηρύσσουν οι δύο συγγραφείς και τον αγώνα κατά του εφησυχασμού, πάση θυσία. Υπερασπίζονται τον άνθρωπο και δημιουργούν αδιάκοπα για να μετατρέψουν το σκοτάδι σε φως και να νικήσουν το θάνατο».




Κυριακή, 12 Μαΐου 2019

"Η ΜΑΓΔΑ" ΤΩΝ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ - ΓΚΑΤΣΟΥ


"Τα Παράλογα είναι ένας κύκλος λαϊκών τραγουδιών για σιωπηλή και κατ’ ιδίαν ακρόαση. Το θέμα των τραγουδιών είναι η αθάνατη Ελλάδα σ' όλη την ένδοξη διαδρομή της και γι' αυτό απαιτείται απ' τους ακροατές προσήλωση, θρησκευτικότης και ει δυνατόν νηστεία - χωρίς να σημαίνη αυτό ότι Τα Παράλογα πρέπει να ακούγονται μόνο τη Μεγάλη Παρασκευή. Τα Παράλογα αποτείνονται σε μια σιωπηλή κατηγορία ανθρώπων που δύσκολα συναντά κανείς στον Ελλαδικό χώρο. Κι εδώ είναι η τόλμη αυτής της εργασίας. Περιττό να προσθέσω, ότι η συμμετοχή τόσων εθνικών κεφαλαίων στην ερμηνεία του έργου, καθιστά τον δίσκο γνήσια εθνικόφρονα χωρίς αμφισβήτηση για το ήθος και για τους στόχους του. Μουσικά, το έργο ανήκει στις νεώτερες αντιλήψεις μου περί τραγουδιού και μουσικής."
Αυτά έγραφε ο Μάνος Χατζιδάκις στο οπισθόφυλλο του βινυλίου που κυκλοφόρησε πριν 43 χρόνια, το 1976. Μια σπουδαία δουλειά του δίδυμου Χατζιδάκις – Γκάτσος. Η ενορχήστρωση και διεύθυνση ορχήστρας ήταν του Μάνου Χατζιδάκι. Η διεύθυνση χορωδίας της αξέχαστης Έλλης Νικολαΐδη. Ο δίσκος έχει και μια αποκλειστικότητα: ο Μίκης Θεοδωράκης ερμηνεύει την Ελλαδογραφία - ποτέ πριν ή μετά δεν τραγούδησε σύνθεση άλλου συνθέτη. Στον δίσκο τραγουδούν: η Μαρία Φαραντούρη, η Μελίνα Μερκούρη, ο Διονύσης Σαββόπουλος και ο νεοεμφανιζόμενος -τότε- Ηλίας Λιούγκος. Το εξώφυλλο του δίσκου είναι του Αλέξη Κυριτσόπουλου. 
Το δημοφιλέστερο τραγούδι του δίσκου είναι Ο εφιάλτης της Περσεφόνης, που ερμήνευσε μοναδικά η Μαρία Φαραντούρη, η οποία τραγούδησε συνολικά πέντε τραγούδια. Ανάμεσά τους και Η Μάγδα. Ένα εξαίσιο ποίημα του Γκάτσου μελοποιημένο ανάλογα από τον Χατζιδάκι. 
Αυτό το μάλλον άγνωστο στους πολλούς τραγούδι σας παρουσιάζουμε σήμερα. Για να το νιώσετε «απαιτείται προσήλωση, θρησκευτικότης και ει δυνατόν νηστεία», όπως θα ‘λεγε κι ο Χατζιδάκις.
Π.Α.Α. 


Οι φωτογράφοι σκυθρωποί 
άνεργοι τώρα οι μαστρωποί 
κι η Μάγδα μες στα μαγαζιά της 
δείχνει στον κόσμο τα βυζιά της. 
Έγινε η πόλη σαν κουρέλι 
κανείς δεν ξέρει πια τι θέλει 
κι όπου το μάτι να γυρίσεις 
τη δυστυχία θ' αντικρύσεις. 

Επαναστάτες με σφυριά 
σπάσαν την πόρτα τη βαριά 
και προχωράν στους άδειους δρόμους 
με το πουκάμισο στους ώμους. 
Όλοι κρατάνε την ανάσα 
για τα φλουριά πού 'χουν στην κάσα 
κι η Μάγδα πρώτη μες στις πρώτες 
κλείνει την πόρτα στους προδότες. 

Εκείνη κρίνει τους μισούς 
τους άλλους κρίνει ο Ιησούς 
και τους μιλά μ' απελπισία 
για τη Δευτέρα Παρουσία. 
Αίμα η καρδιά της Μάγδας στάζει 
μα ο νικημένος δεν προστάζει 
και μόνη μες στην κάμαρά της 
θάβει για πάντα τα όνειρά της.

Ο ΕΟΡΤΑΖΩΝ!


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Σαν σήμερα, Κυριακή των Μυροφόρων, εόρταζε τα ονομαστήρια του, ο μακαριστός Μητροπολίτης Πατρών Νικόδημος. 
Και σκέπτομαι πως σε σχέση με την περιρρέουσα σημερινή εκκλησιαστική πραγματικότητα, στην εποχή της μιντιοκρατίας, την εποχή που οι μητροπολίτες γράφουν οι ίδιοι τα δελτία τύπου μετά από κάθε Θ. Λειτουργία, για να δημοσιευθούν πάραυτα στο διαδίκτυο...
Ο Πατρών Νικόδημος: 
- Δεν έδωσε ποτέ μακροσκελείς (ούτε σύντομες) συνεντεύξεις για να προβάλλει το όποιο έργο του. Δεν συναγελαζόταν με δημοσιογράφους ούτε, φυσικά, διανοούνταν να γράψει ο ίδιος ένα «δελτίο τύπου». Είχε την αρχοντιά να περιφρονεί, χωρίς διάθεση καταφρόνησης, το όλο σύστημα των ΜΜΕ. 
- Δεν κολάκευσε ποτέ το ποίμνιό του με ουρανομήκεις φράσεις, του στυλ «ευλογημένος λαός», «αγαπώ τους Πατρινούς» κ.α. παρόμοια. Μακράν από αυτόν κάθε μορφή λαϊκισμού. Γενικώς δεν αρεσκόταν στα πολλά και έξαλλα λόγια, που αφθονούν στα εκκλησιαστικά περιβάλλοντα. 
- Δεν ήταν ταχύς στο να ακούσει καταγγελίες ή σχόλια για άλλους ανθρώπους. Αντιθέτως έκοβε την συζήτηση που πήγαινε να ανοίξει με ανάλογο περιεχόμενο. Διγλωσσία και υποκρισία ήταν άγνωστες πρακτικές γι’ αυτόν. 
- Δεν «τιμούσε» τους κληρικούς, τους ψάλτες και άλλους λαϊκούς με διάφορα «οφφίκια», όπως γίνεται κατά κόρον στην εποχή μας από πολλούς και συνιστά, ουσιαστικά, μια απάτη. 
- Δεν επιθυμούσε εκκλησιαστικές φιέστες, που αφθονούν στον καιρό μας. Υποδοχή και περιφορά λειψάνων, εικόνων και άλλων κειμηλίων επί των ημερών του δεν γίνονταν.
- Δεν ήταν ανασφαλής, ώστε να διακατέχεται από το άγχος μήπως "τσαλακωθεί" η εικόνα του.

ΑΙΩΝΙΑ ΤΟΥ Η ΜΝΗΜΗ!

Σάββατο, 11 Μαΐου 2019

ΣΤΗΝ ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΕ Η ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΗΣ ΙΟΥΛΙΤΑΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ


Την Παρασκευή 10 Μαΐου 2019 παρουσιάστηκε στην κατάμεστη από κόσμο αίθουσα της Φιλαρμονικής Εταρείας - Ωδείο Πατρών, η νέα ποιητική συλλογή της Ιουλίτας Ηλιοπούλου "Το Ψηφιδωτό της Νύχτας" (εκδόσεις ύψιλον).
Την εκδήλωση χαιρέτισε η Καλλιτεχνική διευθύντρια της Φιλαρμονικής, Βασιλική Φιλιππαίου, καθώς εντασσόταν στο πλαίσιο του Μουσικού Μαΐου που διοργανώνει κάθε χρόνο η Φιλαρμονική Εταιρεία.
Για το βιβλίο μίλησε η φιλόλογος Μαίρη Σιδηρά και διαβάστηκε κείμενο του ποιητή-μεταφραστή Βασίλη Ρούβαλη. 
Με την Ιουλίτα Ηλιοπούλου, η οποία διάβασε ποιήματα από την συλλογή της, συνομίλησε ο φιλόλογος- ποιητής Γιάννης Η. Παππάς, ενώ υπήρξαν και παρεμβάσεις του κοινού. 
Μελοποιημένα ποιήματα της ποιήτριας από τον συνθέτη Γιώργο Κουρουπό ερμήνευσε η Δάφνη Πανουργιά, με τον Τάσο Σπηλιωτόπουλο στο πιάνο.
Στην εκδήλωση παρέστησαν και ποιητές της Πάτρας: Γιώργος Κοζίας, Σπύρος Βρεττός, Γιάννης Χρυσανθόπουλος, Δημήτρης Παπανικολάου, αλλά και συγγραφείς: Χρήστος Μούλιας, Κώστας Μπουλμπασάκος κ.α.
Την εκδήλωση συνδιοργάνωσαν: το Λογοτεχνικό ηλεκτρονικό περιοδικό Διαπολιτισμός, η Φιλαρμονική Εταιρεία Ωδείο Πατρών, οι Εκδόσεις Ύψιλον, και το Βιβλιοπωλείο Discover Bookstore, με την υποστήριξη του Συνδέσμου Φιλολόγων Πατρών.


Παρασκευή, 10 Μαΐου 2019

Η ΙΟΥΛΙΤΑ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΑΥΡΙΟ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ


Σήμερα, Παρασκευή 10 Μαΐου στις 9 το βράδυ παρουσιάζεται στην αίθουσα της Φιλαρμονικής Εταρείας - Ωδείο Πατρών (Ρήγα Φεραίου 7), η νέα ποιητική συλλογή της Ιουλίτας Ηλιοπούλου "Το Ψηφιδωτό της Νύχτας" (εκδόσεις ύψιλον, σ. 64, 2018). 
Για το βιβλίο θα μιλήσουν: Μαίρη Σιδηρά, φιλόλογος και Βασίλης Ρούβαλης, ποιητής-μεταφραστής.
Με την Ιουλίτα Ηλιοπούλου θα συνομιλήσει ο φιλόλογος- ποιητής Γιάννης Η.Παππάς. 
Θα ακουστούν μελοποιημένα ποιήματα της ποιήτριας από τον συνθέτη Γιώργο Κουρουπό. 
Τραγούδι: Δάφνη Πανουργιά 
Πιάνο: Τάσος Σπηλιωτόπουλος 
Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου θα διαβάσει ποιήματά της. 
Διοργάνωση: Λογοτεχνικό ηλεκτρονικό περιοδικό ΔιαπολιτισμόςΦιλαρμονική Εταιρεία Ωδείο Πατρών, Εκδόσεις Ύψιλον, Βιβλιοπωλείο Discover Bookstore. 
Με την υποστήριξη του Συνδέσμου Φιλολόγων Πατρών. 
Η εκδήλωση εντάσσεται στα πλαίσια του Μουσικού Μαΐου που διοργανώνει κάθε χρόνο η Φιλαρμονική Εταιρεία.


Το Ψηφιδωτό της Νύχτας  είναι το όγδοο ποιητικό βιβλίο της Ιουλίτας Ηλιοπούλου που περιλαμβάνει σαράντα οκτώ ποιήματα με κεντρικό θεματικό άξονα τη νύχτα με τις πολλές φωνές της, με την κυριολεκτική, αλλά και μεταφορική σημασία της. Τα γράμματα του αλφαβήτου, σαν άλλες ψηφίδες εννοιών και αισθήσεων, προσδιορίζουν την κάθε νύχτα: Τη θαλασσινή νύχτα του τέλους του καλοκαιριού, τη νύχτα μες στους κινδύνους της πόλης, τη νύχτα στη μοναξιά του σπιτιού, τη νύχτα της ερωτικής επιθυμίας, αλλά και τη νύχτα του αιώνα, τη νύχτα όπου κάθε δίκιο και αξία δοκιμάζονται.


Αύριο Σάββατο 11 Μαΐου στις 11:30 το πρωί, στον χώρο του βιβλιοπωλείου Discover (πεζόδρομος Βούρβαχη 3), η Ιουλίτα Ηλιοπούλου θα αφηγηθεί στα παιδιά το παραμύθι της «Η Πράσινη Σκουφίτσα», ένα μουσικό, οικολογικό παραμύθι, με ζωγραφική του Γιάννη Κόττη (εκδόσεις ύψιλον). 
Η Δάφνη Πανουργιά με την συνοδεία του Τάσου Σπηλιωτόπουλου στο πιάνο, θα τραγουδήσει τραγούδια από την «Πράσινη Σκουφίτσα» σε μουσική του Γιώργου Κουρουπού. 

Πέμπτη, 9 Μαΐου 2019

ΣΑΡΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΑΝΩΓΕΙΑ ΤΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ



Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Σαράντα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από εκείνο το καλοκαίρι του 1979, οπότε ο Μάνος Χατζιδάκις συγκέντρωσε στα Ανώγεια της Κρήτης όλη την «αφρόκρεμα» - ας την πούμε έτσι – του πολιτισμού και της διανόησης για ένα διάλογο για τη σημασία μιας λαϊκής παράδοσης στον καιρό μας. 
Το σημαντικό, από πολλές απόψεις, γεγονός, αποτύπωσε πριν 10 χρόνια (2009), σε ένα θαυμάσιο λεύκωμα ο συνεργάτης του Χατζιδάκι, γνωστός ραδιοφωνικός παραγωγός Γιώργος Μητρόπουλος, με το τίτλο: "Ο καταστασιακός Χατζιδάκις" (έκδοση yafka books). Το λεύκωμα δεν περιλαμβάνει μόνο εξαιρετικές φωτογραφίες, του Κώστα Ελευθεράκη οι περισσότερες, αλλά κυρίως τα πρακτικά της συνάντησης. Περιέχει επίσης σειρά σκίτσων του Μίνωα Αργυράκη από τα Ανώγεια του '79 και από το Μουσικό Αύγουστο του 1981 στο Ηράκλειο. Μια έκδοση από κάθε άποψη πολύτιμη. 


Ο Χατζιδάκις ήταν τότε διευθυντής του Γ’ Προγράμματος της Ραδιοφωνίας κι έτσι το συνέδριο για την παράδοση διοργανώθηκε από το Τρίτο Πρόγραμμα σε συνεργασία με τη Μουσική Ακαδημία Κρήτης και το Δήμο Ανωγείων. Κατά την διάρκεια της μετάδοσης μίλησαν (όπως καταγράφονται στην έκδοση) οι: Φίλιππος Ηλιού, Κυριακή Νέστορος, Γιώργος Βέλτσος, Δημήτρης Μαρωνίτης, Νίκη Γουλανδρή, Τάσος Λιγνάδης, Γιώργος Κλάδος (δήμαρχος Ανωγείων), Μάρκος Δραγούμης, Γιώργης Σκουλάς, Γιάννης Παπαϊωάννου, Αντώνης Σαμαράκης, Μυρτώ Περάκη, Γιώργος Κουρουπός, Ελένη Καραϊνδρου, Σούλα Αλεξανδροπούλου, Χρόνης Μπότσογλου, Νίκος Μαμαγκάκης, Κλεοπάτρα Δίγκα, Βασίλης Ζιώγας, Ερατοσθένης Καψωμένος, Κώστας Μουρσελάς, Σουζάνα Αντωνακάκη, π. Γεώργιος Πυρουνάκης, Νίκος Κυριαζίδης, Γιώργος Χρονάς κ.α.
Διαβάζοντας πάλι τα κείμενα σήμερα τα βρίσκω απολύτως διαχρονικά. Πολλά απ’ αυτά που είπαν πριν 40 χρόνια οι σημαντικοί αυτοί νεοέλληνες, μπορούν να μεταφερθούν στα καθ’ ημάς. Η σχέση μας, άλλωστε, με την παράδοση και την έννοια του λαϊκού – που την ήθελε κεκαθαρμένη ο Χατζιδάκις – είναι και σήμερα το ζητούμενο, με νέα δεδομένα ενώπιόν μας. 
Ευτυχώς, ο φίλος του Χατζιδάκι, σκηνοθέτης Δημήτρης Βερνίκος μας χάρισε ένα ντοκιμαντέρ – ντοκουμέντο γι’ αυτή την διοργάνωση, διάρκειας 52’, στο οποίο βλέπουμε, ακόμα, και τους μουσικούς αγώνες λύρας, χορού και τραγουδιού, που διοργανώθηκαν τότε. 


Παραθέτουμε στη συνέχεια ένα απόσπασμα - ντοκουμέντο από τη ραδιοφωνική μετάδοση των "Ανωγείων '79". 
Ανώγεια ’79, συνάντηση και διάλογος «Για τη σημασία μιας λαϊκής παράδοσης στον καιρό μας», κατάλογος συμμετεχόντων, με τη φωνή του εκφωνητή Άρη Δαβαράκη, για το Τρίτο Πρόγραμμα: 
Μετά το διάλειμμα θα ακούσουμε την εισήγηση του κυρίου Μάρκου Δραγούμη με θέμα «Πρόσφατες σημαντικές προσθήκες στη δισκογραφία της δημοτικής μας μουσικής». Στο μεταξύ θέλω να σας διαβάσω τον κατάλογο με τα ονόματα όσων είναι ήδη εδώ στα Ανώγεια και βέβαια περιμένουμε κι άλλους που ίσως έρθουν σήμερα ή αύριο. Είναι λοιπόν εδώ ο ποιητής Γιώργος Μαρκόπουλος, ο αρχιτέκτων κ. Αντωνακάκης, ο εκδότης του περιοδικού Αρχιτεκτονικά θέματα κ. Δουμάνης, ο σκηνοθέτης Δημήτρης Βερνίκος, η κριτικός της εφημερίδας Τα Νέα κα Μαρία Παπαδοπούλου, ο δημοσιογράφος της εφημερίδας Τα Νέα κ. Κώστας Σταματίου, ο δημοσιογράφος του Βήματος κ. Κώστας Παύλος, ο ποιητής Γιώργος Χρονάς, ο συνθέτης Δημήτρης Λέκκας, ο δημοσιογράφος της Καθημερινής κ. Γιώργος Νοταράς, ο συνθέτης Μιχάλης Γρηγορίου, ο συνθέτης Δημήτρης Μαραγκόπουλος, η ζωγράφος Κλεοπάτρα Δίγκα, η κα Ρηνιώ Παπανικόλα, ο δημοσιογράφος της εφημερίδας Ριζοσπάστης Δημήτρης Δανίκας, ο συνθέτης Νίκος Κυπουργός, ο ζωγράφος κ. Γιώργος Σταθόπουλος, ο κ. Χρήστος Παπουτσάκης από το περιοδικό Αντί, ο συγγραφέας κ. Κώστας Μουρσελάς, ο ψυχολόγος κ. Δημήτρης Τζάνης, ο συνθέτης Γιώργος Κουρουπός, ο μουσικολόγος κ. Μάρκος Δραγούμης, η κα Νίκη Γουλανδρή –μέλος του Συμβουλίου της ΕΡΤ, ο Πρόεδρος του περιοδικού Ταχυδρόμος κ. Νίκος Κυριαζίδης, η δημοσιογράφος του Ταχυδρόμου κα Αγλαΐα Κρεμέζη, η δημοσιογράφος της Πρωινής κα Σούλα Αλεξανδροπούλου, ο φιλόλογος και κριτικός θεάτρου κ. Τάσος Λιγνάδης, ο ζωγράφος κ. Χρήστος Καρράς, ο θεατρικός συγγραφέας κ. Βασίλης Ζιώγας, ο σκιτσογράφος κ. Κυριακόπουλος (ΚΥΡ), ο μουσικολόγος κ. Αμαργιαννάκης, ο εκδότης του περιοδικού Διαβάζω κ. Αθανασόπουλος, ο χορογράφος κ. Γιάννης Μέτσης, ο δημοσιογράφος της Ελευθεροτυπίας κ. Γκιώνης, ο συγγραφέας Δημήτρης Δημητριάδης, η δημοσιογράφος του περιοδικού Γυναίκα κα Μαρκογιάννη, ο ζωγράφος κ. Χρόνης Μπότσογλου, η εθνομουσικολόγος κα Ροζάνα Λαδά, ο δημοσιογράφος της εφημερίδας Αυγή κ. Τέλης Διαμαντάς, ο θεατρικός συγγραφέας κ. Γιώργος Μανιώτης, ο πατήρ Πυρουνάκης, ο σκηνοθέτης του κινηματογράφου κ. Θανάσης Ρετζής, ο δημοσιογράφος του περιοδικού Πολιτικά Θέματα κ. Κίρκος, ο συγγραφέας κ. Αντώνης Σαμαράκης, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Δημήτρης Μαρωνίτης, ο κ. Γιώργος Γαλάνης –μέλος της Συντακτικής Επιτροπής του περιοδικού Διαβάζω, ο αρχιτέκτων κ. Μανθαράκης, η μουσικοκριτικός της εφημερίδας Καθημερινή κα Καίτη Ρωμανού, ο ιστορικός κ. Φίλιππος Ηλιού, ο καθηγητής κ. Ερατοσθένης Καψωμένος, ο ζωγράφος κ. Γιάννης Μιγάδης, ο αρχιτέκτων κ. Άλκης Χριστοφέλης, ο ποιητής κ. Σωτήρης Κακκίσης, ο εκδότης του περιοδικού Τράμ κ. Δ. Καλοκύρης και ο αρχιτέκτονας κ. Μάνος Περάκης και άλλοι πολλοί. Πριν σας συνδέσουμε με τους ραδιοθαλάμους της Αγίας Παρασκευής για να παρακολουθήσετε ένα μουσικό διάλειμμα μέχρι το δεύτερο μέρος της συνάντησης, θα ακούσουμε μια συνέντευξη με το Δήμαρχο Ανωγείων. [...] 
Γεια σας. 
Σας μιλάμε και σήμερα σε απευθείας ζωντανή μετάδοση από τα Ανώγεια της Κρήτης. Μέσα στην αίθουσα του Δημαρχείου έχουν μαζευτεί κιόλας όλοι οι καλεσμένοι για τις συζητήσεις της δεύτερης μέρας της συνάντησης και διαλόγου για τη σημασία μιας λαϊκής παράδοσης στον καιρό μας, που έχει διοργανώσει το Τρίτο Πρόγραμμα σε συνεργασία με τη Μουσική Ακαδημία Κρήτης και το Δήμο Ανωγείων. Εκτός από τα ονόματα που σας διάβασα χθες, είχαμε στο μεταξύ κι άλλες αφίξεις. Έτσι ανάμεσα σε άλλους, ήρθε χθες το απόγευμα στα Ανώγεια ο συνθέτης Νίκος Μαμαγκάκης, ο μουσικολόγος Γιάννης Παπαϊωάννου, ο εκδότης του περιοδικού Αντί κ. Χρήστος Παπουτσάκης, ο συγγραφέας Βασίλης Βασιλικός, ο ζωγράφος Γιάννης Μιγάδης, ο συνθέτης Γιάννης Ιωαννίδης, ενώ η πιο αργοπορημένοι από τους καλεσμένους μας θα φτάσουν σήμερα το απόγευμα. Η σημερινή μέρα της συνάντησης θα αρχίσει με την εισήγηση του μουσικολόγου κ. Παπαϊωάννου, που έχει θέμα της την «ελληνική μουσική παράδοση σε σύγκριση και αντιδιαστολή με τις μουσικές παραδόσεις γειτονικών χωρών». 


Πριν 40 χρόνια ο Χατζιδάκις μιλούσε σοβαρά για την παράδοση. Έλεγε, κι ας προβληματιστούμε και σήμερα: «Υπάρχει στον καιρό μας μια υπερβολική και αυθαίρετη χρήση της έννοιας παράδοση. Δημιουργούμε παραστάσεις και αποτυπώνουμε τις έγχρωμες φωτογραφίες στη μνήμη των προγόνων μας. Μπερδεύουμε τους Ήρωες και το περιεχόμενό τους και τους κάνουμε να ζουν δισδιάστατα όπως στον Καραγκιόζη ο Μέγας Αλέξανδρος με τον Βεζύρη. Και οι δυο μεγαλόπρεποι και συμπαθείς. Μας εκστασιάζει ο τσάμικος μέσα σε ντισκοτέκ. Είμαστε σε θέση λοιπόν να βρούμε την αληθινή ροή μαας μες στους καιρούς που έρχονται, για να δεχθούμε κάποτε μια οδυνηρή πραγματικότητα σαν την μόνη αλήθεια; Ποιά είναι τα ηθικά στοιχεία μέσα απ’ την παράδοση για να τα συλλέξουμε και πως θα επιτευχθεί η απόρριψη του γραφικού;»


Related Posts with Thumbnails