Την Τρίτη 28 Απριλίου 2026 στο cafe του βιβλιοπωλείου Ιανός στην Αθήνα, έγινε η παρουσίαση του βιβλίου-cd του συνθέτη Πάρι Παρασχόπουλου
και της ερμηνεύτριας Άννης Ονουφρίου
«Ασκήσεις σε άγνωστα όνειρα».
Πρόκειται για 15 μελοποιημένα ποιήματα με εξώφυλλο και
15 σχέδια του εικαστικού Νικόλα Κληρονόμου.
Για το βιβλίο μίλησαν οι:
Σοφία Καμαγιάννη, συνθέτρια, μουσικός και παιδαγωγός
Ιωάννα Καραμαλή, ποιήτρια, μεταφράστρια
Γιώργος Μονεμβασίτης, συγγραφέας, κριτικός και ιστορικός μουσικής
Θωμάς Ταμβάκος, μουσικογράφος, κριτικός, ερευνητής και επίτιμο μέλος της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών.
ΟΜΙΛΙΑ ΘΩΜΑ ΤΑΜΒΑΚΟΥ
Είναι μεγάλη η χαρά μου που βρίσκομαι απόψε εδώ στον IANO ως ομιλητής -μαζί με τους αγαπητούς μου φίλους, την Σοφία Καμαγιάννη και τον Γιώργο Μονεμβασίτη- στην παρουσίαση της θαυμάσιας έκδοσης τού Πάρι Παρασχόπουλου, της Άννης Ονουφρίου και τού Νικόλα Κληρονόμου, επίσης αγαπητών φίλων. Η χαρτόδετη έκδοση, με τις σαράντα οκτώ (48) σελίδες και το συνοδευτικό φωνογράφημα, φέρει τον ωραίο και συνάμα ποιητικό τίτλο «Ασκήσεις σε άγνωστα όνειρα». Κυκλοφορεί από τις γνωστές σε όλους μας για την αρτιότητά τους εκδόσεις Μετρονόμος τού Θανάση Συλιβού. Βασικό χαρακτηριστικό της παρούσας έκδοσης είναι η άψογη ενοποίηση των στοιχείων τριών καλλιτεχνικών δημιουργιών: της εικαστικής, της ποιητικής και της μουσικής. Οι «Ασκήσεις» είναι η τρίτη συνεργασία του Πάρι με τον Μετρονόμο και ευελπιστώ να υπάρξουν και άλλες στο μέλλον.
Δεκαπέντε ποιήματα δεκατεσσάρων προικισμένων ποιητών και ποιητριών μας, δεκαπέντε εικαστικές προσεγγίσεις τού Νικόλα Κληρονόμου και δεκαπέντε αντίστοιχες μουσικές, με την υπογραφή τού Πάρι και της Άννης, απαντούν στην έκδοση. Η πρώτη εντύπωση είναι θαυμαστή και δημιουργός «κόσμων αχνοφεγγιστών», όπως γράφει στο εισαγωγικό του σημείωμα ο Πάρις Παρασχόπουλος και συνηγορώ μαζί του.
Θα προσπαθήσω να προσεγγίσω τον συνθέτη και επίσης, τα μουσικά ηχοτοπία του. Ηχοτοπία που είναι σε αγαστή συνεύρεση με τον μυστικιστικό κόσμο των ποιημάτων. Ο Πάρις μας έχει αποδείξει με ποικίλους τρόπους, μέσα από τις μουσικές καταθέσεις του, ότι μπορεί τις ποιητικές λέξεις, τις φορτισμένες με τη μαγεία της μελωδίας, να «τις κάνει βάλσαμο στα πάθη των ανθρώπων», με φανταστικές αρμονίες και ρηματικούς ρυθμούς, χωρίς να είναι δεδομένη ή απαραίτητη η «ακαδημαϊκή» (σε εισαγωγικά) γνώση, προϊόν σοβαρών ωδειακών και πανεπιστημιακών μουσικών σπουδών.
Ακολουθώντας τη ρήση τού Οδυσσέα Ελύτη «Το ποίημα που τραγουδιέται βγάζει φτερά», ο Πάρις φωτίζει τις λέξεις των ποιητών, πότε με το τρεμάμενο αχνοφέγγισμα του κεριού και πότε με το έντονο φως του προβολέα, ταυτιζόμενος μαζί τους σαν να ήταν ο ίδιος ποιητικός δημιουργός. Δημιουργεί το τραγούδι – μέλος «ως την πιο βαθιά εξομολόγηση της ύπαρξης», όπως ο ίδιος τονίζει.
Από τις αρχές της δεκαετίας τού 1980, σπουδαστής στην περίφημη Σκόλα Καντόρουμ τού Παρισιού, προσέγγισε την ποίηση μελοποιώντας ικανοποιητικά το κείμενο τού Γάλλου ποιητή Μισέλ Λε Μπός, χρησιμοποιώντας ως ενορχηστρωτικό όχημα, συνοδευτικό της φωνής, την ακουστική κιθάρα. Θετικά στοιχεία επίσης, αποκόμισε από τη συνεργασία με τον εκλεκτό Παρισινό σκηνοθέτη-ποιητή Ζακ Ντουαγιόν, ογδόντα δύο (82) ετών σήμερα.
Το αποκορύφωμα όμως της πρώιμης μουσικής παρουσίας του ήταν η άφθαστη μελοποίηση ποιημάτων τού αξέχαστου Χρήστου Μπράβου, κορυφαίου ποιητή, διανοητή και ανθρώπου από τη Δεσκάτη Γρεβενών που έφυγε για το ταξίδι στο αιώνιο φως το 1987, πριν καν γιορτάσει τα 40ά γενέθλιά του. Αναφέρομαι στο έργο-σταθμός, κατά τη γνώμη μου, τον κύκλο δέκα μελοποιημένων ποιημάτων για φωνή και κιθάρα, με τίτλο «Η Καταγωγή της Νύχτας». Ιδανική συνύπαρξη τριών μουσικών ιδιωμάτων: του λόγιου, του έντεχνου και του αυτοσχεδιαστικού. Παρουσιάστηκε στα εικοστά πρώτα (21α) «Δημήτρια Θεσσαλονίκης» το 1986, με τον ίδιο στην κιθάρα και τη βασική τότε συνεργάτιδά του, την υψίφωνο Όλγα Αθανασιάδου. Ο μελοποιημένος κύκλος φωνογραφήθηκε σε δίσκο επαφής το 1993. Σήμερα όμως είναι δυσεύρετος. Ανάμεσα λοιπόν στα μελοποιημένα ποιήματα της «Καταγωγής της νύχτας» υπάρχει το Νανούρισμα, από την έξοχη ποιητική συλλογή «Με των αλόγων τα φαντάσματα» τού Χρήστου Μπράβου που εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1985.
Το ίδιο ποίημα, με άλλη ενορχήστρωση και με την Άννη στη φωνητική ερμηνεία, έχει ενταχθεί στις «Ασκήσεις σε άγνωστα όνειρα». Είναι το δέκατο από τα δεκαπέντε μελοποιημένα ποιήματα. Να το ακούσετε με πολλή προσοχή και ν’ απομνημονεύσετε όχι μόνο τις ποιητικές λέξεις αλλά να προσεγγίσετε, όσο είναι εφικτό, τον κόσμο τού αξέχαστου ποιητή. Κόσμο που κινείται, όπως γράφτηκε, συχνά σε ένα σκοτεινό τοπίο. Όχι με την έννοια τού απελπισμένου, αλλά τού βαθιά υπαρξιακού. Η σκοτεινιά του είναι χώρος επεξεργασίας της μνήμης, της απώλειας, της ιστορίας. Γιατί ο Χρήστος Μπράβος αντλεί από τον συλλογικό ιστορικό θησαυρό και τον μετατρέπει σε μοναδική ποιητική μαρτυρία, προσδίδοντας στην ποίησή του τον πόνο και τη σοφία των περασμένων γενεών με τη βαριά, σχεδόν υπαρξιακή αίσθηση τού πεπερασμένου.
Ο Πάρις που γεννήθηκε στη Μεσολακκιά Σερρών το 1957, στις τρεις επόμενες δεκαετίες, μετά την επιστροφή του από το Παρίσι, προσέγγισε την ποίηση με διάφορους μουσικούς τρόπους, όπως τον κύκλο μελοποιημένων ποιημάτων Θεσσαλονικέων ποιητών. Πρωτοπαρουσιάστηκαν στη Θεσσαλονίκη το 1994, πάλι με την Όλγα Αθανασιάδου, με τη συνοδεία ακουστικής κιθάρας και φυσαρμόνικας. Μεταξύ αυτών και η Ανεμώνη σε ποίηση τού Μανώλη Ξεξάκη από την ποιητική συλλογή «Πλόες ερωτικοί» που εκδόθηκε το 1980. Ο ποιητής γεννήθηκε μεν στο Ρέθυμνο της Κρήτης το 1948 αλλά από τα φοιτητικά του χρόνια διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Το ποιήμά του Ανεμώνη απαντά, στην παρούσα έκδοση επίσης, πάλι με την Άννη και διαφορετική, εξίσου ενδιαφέρουσα, ενορχήστρωση από την αρχική.
Ο Πάρις προσέγγισε επίσης τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» τού Διονυσίου Σολωμού. Πρόκειται για ένα θαυμάσιο μουσικό έργο σε μορφή λαϊκής καντάτας για αφηγητή, φωνή υψιφώνου και ενόργανο σύνολο. Παρουσιάστηκε στη Σάμη Κεφαλλονιάς το 1997, όπου ο ομιλών συμμετείχε στην ηχοληψία της συναυλίας. Δυστυχώς αυτή η μουσική προσέγγιση του σολωμικού αριστουργήματος δεν είχε συνέχεια, με νέες παρουσιάσεις και φωνογράφηση, όπως θα έπρεπε.
Ακολούθησαν μελοποιήσεις ποιημάτων τού Βασίλη Ρώτα, τού Σταύρου Ζαφειρίου, τού Γεωργίου Βαφόπουλου αλλά και ποιημάτων φυλακισμένων γυναικών στο σωφρονιστικό κατάστημα Διαβατών Θεσσαλονίκης. Ποιήματα τα οποία γεννήθηκαν μέσα από τις χαρές και τις λύπες τους και αποδόθηκαν μουσικά με τον γενικό τίτλο «Εκκωφαντικές Σιωπές». Έχουν φωνογραφηθεί και αξίζει να τα αναζητήσετε από τις εκδόσεις Μετρονόμος.
Όλα όσα προανέφερα μαρτυρούν ότι για τον Πάρι είναι δεδομένο ότι η μελωδία αποτελείται από τρία στοιχεία, τον λόγο, την αρμονία και τον ρυθμό. Στοιχεία τα οποία αξιοποιεί με ευφάνταστο και ελκυστικό τρόπο για τον ακροατή, μυημένο ή όχι στους τρόπους σωστής μελοποιητικής προσέγγισης.
Παραλείπω αρκετά από τη σημαντική δραστηριότητα και πολιτιστική προσφορά τού Πάρι, για να έρθω στις «Ασκήσεις σε άγνωστα όνειρα». Πριν από τη σημερινή επίσημη παρουσίαση της έκδοσης προηγήθηκε η αντίστοιχη ραδιοφωνική της. Αυτή πραγματοποιήθηκε στον ραδιοφωνικό σταθμό της Θεσσαλονίκης «904 Αριστερά στα FM» στις 8 Φεβρουαρίου τού τρέχοντος έτους. Επίσης, χτες έγινε η παρουσίασή της στην Πάτρα.
Ο ποιητικός λόγος των γνωστών αλλά και λιγότερο γνωστών ποιητών και ποιητριών μας έγινε τραγούδι, μία μορφή μεταμόρφωσης της ποιητικής δημιουργίας «ως υπέρτατη πράξη ευγένειας», όπως σημειώνει ο Πάρις και πάλι στο προλογικό σημείωμά του. Με διαμεσολαβητή-μεταφορέα τού ποιητικού μηνύματος την Άννη, ιδανική ερμηνεύτρια στον ρόλο τού τραγουδιστή-εξάγγελου, όλα τα μεγάλα και τα ανείπωτα, όλη η εσωτερική ενέργεια των ποιημάτων προσφέρεται στο κοινό με την επένδυση υπέροχων μελωδιών, έμπλεων συγκίνησης και ουράνιας αρμονίας. Με το τραγούδι, όπως γράφει η Άννη, «ξετυλίγονται απελευθερωτικά όλα τα ανείπωτα μυστικά των ανθρώπων, και γίνονται δύναμη, αντίληψη, ανακούφιση και ευδαιμονία, αποκαλύπτοντας το θαύμα της ζωής».
Ομολογώ ότι ονόματα ποιητών της συλλογής, κυρίως γυναικών όπως της Μαρίας Κοσσυφίδου με το ποίημα Παλληκαριές ή της Ειρήνης Ιωαννίδου με το ποίημα Πως μ’ αγκαλιάζεις δεν μου ήταν γνωστά. Σε ευχαριστώ Πάρι, σε ευχαριστώ Άννη, που μου δώσατε την ευκαιρία να γίνω κοινωνός αυτής της συναρπαστικής ποιητικής δημιουργίας. Τα ποιήματα εξάλλου παρατίθενται στις μονές σελίδες της έκδοσης και απέναντί τους τα συνοδευτικά εικαστικά σχέδια του Νικόλα.
Ο συνθέτης Πάρις δεν δείχνει μόνο νότες μέσα στη μουσική δημιουργία του. Κυρίως δείχνει τον δρόμο, τις ανάσες, τα χρώματα, το φως και το σκοτάδι τού τραγουδιού. Δείχνει τον κόσμο όπως τον ονειρεύτηκε τη στιγμή της δημιουργίας. Αν και συμμετέχει σε όλα τα μέρη με διάφορα νυκτά όργανα και επίσης, ως τραγουδιστής στην τελευταία μελοποίηση με σκωπτικό ύφος, το Σύστημα τού δημοσιογράφου-ποιητή Ηλία Κουτσούκου, ιδρυτικού στελέχους της ΕΡΤ3, αφήνει τους συμμετέχοντες ερμηνευτές να φωτίσουν τη μελοποιημένη μουσική δημιουργία, δηλαδή την Άννη, τον έμπειρο κοντραμπασίστα Γιάννη Κολοβό, την πιανίστα Δέσποινα Πραφτσιώτη η οποία με τις όμορφες ιδέες της έδωσε στο μουσικό έργο πνοή και χάρη και τέλος, τον κρουστό και ηχολήπτη Σωτήρη Νούκα στον οποίο οφείλεται το μάστερινγκ της ηχογράφησης.
Το ύφος της μουσικής δημιουργίας τού Πάρι ακροβατεί αριστοτεχνικά σε πολλαπλά επίπεδα μουσικής δημιουργίας. Νύξεις λόγιας μουσικής ενσωματώνονται ιδανικά στο χαρακτηριστικό προσωπικό ιδίωμά του, με άξονα αναφοράς το ποιοτικό έντεχνο τραγούδι αλλά και τη λεγόμενη άμπιεντ μιούζικ που αδόκιμα μεταφράζεται ως ατμοσφαιρική μουσική. Δεν λείπουν επίσης, ψήγματα ποπ-ροκ και αυτοσχεδιαστικής μουσικής -εξάλλου ο Πάρις είναι δεινός κιθαρίστας-αυτοσχεδιαστής- και υπομνήσεις τού καλού λαϊκού τραγουδιού, όπως το ξέρουμε από τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Μάνο Χατζιδάκι και νεότερους επιγόνους τους.
Αν και δεν υφίσταται παρθενογένεση στην υφή και τη δομή των μελοποιήσεων τού Πάρι, εν τούτοις ακούγοντάς τες ανακαλύπτεις αρκετές πρωτότυπες ιδέες. Ιδέες που ξεδιπλώνονται μαγικά και καθηλωτικά με τις άρτιες ερμηνείες της Άννης και όλων των μουσικών. Διακρίνω επίσης, μια γλυκειά μελαγχολική διάθεση που με παραπέμπει σε φθινοπωρινές μέρες με συννεφιασμένο ουρανό, αν και η ευχάριστη άνοιξη καλά κρατεί.
Η μελοποίηση (δηλαδή η μελωδική μουσική εναρμόνιση) των ποιημάτων, τα οποία έχουν ήδη αυθύπαρκτο λεκτικό μέτρο και ρυθμό, όπως τα εξαίρετα ποιήματα τού Χρήστου Μπράβου, τού Διονύση Καρατζά και τού Κλείτου Κύρου, τού οποίου στις 10 Απριλίου συμπληρώθηκαν 20 χρόνια από την εκδημία του, δημιουργεί μοναδικής ποιότητας ηχοτοπία. Ηχοτοπία σύντομης μεν διάρκειας, από 2’ έως και 6’, απολύτως απαραίτητα δε για το φιλόμουσο κοινό στους χαλεπούς καιρούς μας. Ηχοτοπία για τα οποία η ακρόασή της πρέπει να έχει πολλαπλασιαστικό χαρακτήρα για να γίνουν αντιληπτές στον μεγαλύτερο βαμό, οι μουσικές και οι συνακόλουθες ερμηνευτικές αρετές των «Ασκήσεων». Προσωπικά έτσι εκλαμβάνω τη μουσική δημιουργία τού Πάρι και την εξαίρω, άσχετα αν δεν είμαι ένθερμος φίλος τού έντεχνου τραγουδιού.
Τέλος, σημαντική είναι η συμβολή της ηχογράφησης και των δέκα πέντε «Ασκήσεων σε άγνωστα όνειρα» η οποία πραγματοποιήθηκε στο Studio Underground της Θεσσαλονίκης. Το στούντιο είναι γνωστό στους φίλους της ανεξάρτητης σκηνής της ελληνικής ποπ-ροκ μουσικής και των σύγχρονων εκφάνσεών της για τις καλές παραγωγές του.
Τα θερμά μου συγχαρητήρια στον Πάρι, την Άννη, στον Νικόλα για τα υπέροχα εικαστικά σχέδιά του στο εξώφυλλο και εντός της έκδοσης και επίσης, σε όλους τους συντελεστές της.
Εύχομαι ολόψυχα να είναι καλοτάξιδη.
Σας ευχαριστώ.
