ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΤΟΧΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΕΡΑΤΕΑ ΑΤΤΙΚΗΣ (ΒΙΝΤΕΟ)

Με αφορμή την σημερινή εορτή του Αγίου Χαραλάμπους, θυμόμαστε την ξεχωριστή εκδήλωση που διοργάνωσαν η Ιερά Μονή Ασωμάτων Πετράκη και ο Σύνδεσμος Πνευματικής και Κοινωνικής δραστηριότητας Κερατέας Χρυσή Τομή, την Κυριακή 15 Ιουνίου 2025, και αφορούσε στην παρουσίαση του βιβλίου του αρχιμ. Μιχαήλ Χαρ. Σταθάκη με τίτλο "Ο Άγιος Χαράλαμπος-Το Μετόχιο". 

Το βιβλίο, που παρουσιάστηκε στην πλατεία του Αγίου Χαραλάμπους, περιέχει στο πρώτο μέρος ομιλία του Γέροντος Αιμιλιανού Σιμωνοπετρίτου για τον ιερομάρτυρα και στο δεύτερο μέρος την ιστορία και την περιγραφή του Μετοχίου του Αγίου Χαραλάμπους με έναν πρωτότυπο τρόπο, καθώς συνδέεται με την Αρχαιότητα και την Αττική Μυθολογία αναδεικνύοντάς το ως μοναδικό τοπόσημο της περιοχής. 

Τον χαιρετισμό του Πανιερ. Μητροπολίτου Θαυμακού κ. Ιακώβου, Καθηγουμένου της Μονής Πετράκη, διάβασε ο αρχιμ. Ισίδωρος Τσόρβας, εκπρόσωπος της Μονής. 

Ακολούθως η ποιήτρια Αδαμαντία Μαρκαναστασάκη διάβασε τον χαιρετισμό που απηύθυνε στην εκδήλωση η κ. Σίσσυ Παπαθανασίου, Προϊσταμένη Διεύθυνσης Γραμμάτων και Βιβλίου του Υπουργείου Πολιτισμού, Ιστορικός Τέχνης και Πολιτισμού, Νομικός. 

Στη συνέχεια μίλησαν οι: 

- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, Άρχων Δικαιοφύλαξ του Οικουμενικού Πατριαρχείου, Μουσικός, Θεολόγος, 

- αρχιμ. Φιλόθεος Δέδες, Διευθυντής Υπηρεσίας Δομήσεως της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος και 

-  Σταύρος Πλ. Ιατρού, Μηχανικός Περιβάλλοντος, πρώην Δήμαρχος Κερατέας. 

Ο επίλογος ήταν του συγγραφέα του βιβλίου π. Μιχαήλ Σταθάκη. 

Την εκδήλωση συντόνισε ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Χρυσή Τομή, Διονύσης Κλάδης. 

Στο τέλος της εκδήλωσης διανεμήθηκε δωρεάν το βιβλίο εις μνήμην του μακαριστού Ηγουμένου της Μονής Πετράκη Συμεών Κοροβέση, ο οποίος καταγόταν από την Κερατέα. 

Κάμερα – φωτογραφίες: Γιώργος Αρβανίτης (ecclesiatv.gr και intv.gr).

Μεσομήδους του Κρητός - Ύμνος στην Μούσα

Μεσομήδους του Κρητός - Ύμνος στην Μούσα

Διασκευή - Ενορχήστρωση: Πέτρος Ταμπούρης

Ερμηνεία: Πέτρος Ταμπούρης - Δάφνη Πανουργιά

"3000 Years of Greek Music /3000 Χρόνια Ελληνικής Μουσικής" Δίσκος 1992 

Άειδε Μούσά μοι φίλη, 

μολπής δ' εμής κατάρχου, 

αύρη δε σων απ' άλσεων 

εμάς φρένας δονείτω. 

Καλλιόπεια σοφά, 

Μουσών προκαθαγέτι τερπνών, 

και σοφέ Μυστοδότα, 

Λατούς γόνε, Δήλιε, Παιάν, 

ευμενείς πάρεστέ μοι. 

Ψάλλε, αγαπητή σε μένα, Μούσα, 

κι αρχή δώσε στο τραγούδι μου, 

αύρα ας έλθει από τα άλση σου 

να δονήσει τις φρένες μου! 

Σοφή Καλλιόπη, ηγήτειρα 

των αγαπημένων Μουσών, 

και Συ σοφέ Μυστοδότη, 

τέκνο της Λητούς, Δήλιε, Παιάν, 

ευμενείς, παρασταθήτε μου!

 

Άη-Γιάννης Πρόδρομος Σουνίου

Αριστείδης Γ. Κανατούρης

29 Αυγούστου 2024 

Στην καρδιά του Σουνίου, αντικρυστά με τον αρχαίο Ναό του Ποσειδώνος, στέκεται το μικρό χαριτωμένο εκκλησάκι του Άη-Γιάννη Πρόδρομου, ρημαγμένο και λεηλατημένο από βάνδαλα και ιερόσυλα χέρια, που δεν τους φάνηκε αρκετό να γκρεμίσουν το απέριττο μικρό καμπαναριό του και να το απογυμνώσουν από τους σοβάδες εξωτερικά και από όλες τις εικόνες και τα ιερά σκεύη του εσωτερικά, αλλά έφθασαν μέχρι να σκάψουν το ιερό του, ψάχνοντας να βρουν ένα θησαυρό! (Εφημ. Πρώτο Θέμα 4/11/2014) (φωτ.1). 

Είναι ένα εκκλησάκι που κάποτε, μέχρι πριν από χρόνια ως τις αρχές του αιώνα μας, αποτελούσε ένα κόσμημα της περιοχής, κι’ ας βρισκόταν άλλοτε – πριν τη μεγάλη πυρκαγιά του 1994 – κρυμμένο ανάμεσα στα πεύκα. Ένα εκκλησάκι χτισμένο το 1919 με δαπάνη της Καλούλας Ι. Βατίστα, όπως γράφει η μαρμάρινη επιγραφή πάνω από την πόρτα του (φωτ.2). 

Ένα εκκλησάκι με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική αξία, που του αξίζει και θάπρεπε να είχε κηρυχθεί νεώτερο μνημείο από την πολιτεία. Ένα εκκλησάκι που τόσο όμορφα απεικόνισε το 1933 η καλλιτέχνιδα Mary Peters σε κεραμικό πιάτο του «ΚΕΡΑΜΕΙΚΟΥ» (φωτ.3). 

Η κτήτωρ του ναού, Καλλιόπη (Καλούλα), κόρη του γιατρού Νικολάου Ξάνθου, ήταν σύζυγος του Ιωάννη Νικ. Βατίστα (Πειραιάς, 1869-1934), ο πατέρας του οποίου – προερχόμενος από το Λάχι Λακωνίας – υπήρξε ένας από τους πρώτους οικιστές του Πειραιά. Ο Ιωάννης Βατίστας ήταν δικηγόρος, βιομήχανος, μέτοχος και σημαντικό στέλεχος σε διάφορες οινοποιητικές εταιρείες, και τραπεζίτης. Διετέλεσε επίσης δημοτικός σύμβουλος και για πολλά χρόνια βουλευτής Πειραιώς, γι’αυτό και η πόλη του τον τίμησε αποδίδοντας το όνομά του σε ένα δρόμο της. Απέκτησε ακίνητη περιουσία και στο Σούνιο όπου, γύρω από το εκκλησάκι έχτισε την έπαυλή του, που αργότερα μετατράπηκε σε ξενοδοχείο, και τα λοιπά κτίσματα που σήμερα είναι ερείπια, για να χρησιμεύσουν ως καταλύματα στους κυνηγούς που έρχονταν τότε στην περιοχή, φημισμένη για το κυνήγι της. 

Το εκκλησάκι χτίστηκε σε σχέδια του αρχιτέκτονα Εμμανουήλ Παπακωνσταντίνου, μηχανικού του Δήμου Πειραιώς, ο οποίος είχε σχεδιάσει στον Πειραιά και το κτήριο της Δημοτικής Πινακοθήκης που χτίστηκε το 1899 για να στεγάσει τα Τ-Τ-Τ (Ταχυδρομείο-Τηλέγραφος-Τηλέφωνο). Την κατασκευή του ναού ανέλαβε ο Νικόλαος Παχούλης, τεχνίτης οικοδόμος από το Λαύριο, υπό την επίβλεψη του παραπάνω αρχιτέκτονος, ο οποίος έμεινε τόσο πολύ ικανοποιημένος ώστε να του χορηγήσει ένα πολύ θερμό πιστοποιητικό καλής εκτέλεσης (φωτ.4). 

Τα εγκαίνιά του έγιναν επίσημα σύμφωνα με την τάξη της Εκκλησίας, ανήμερα της γιορτής του, στις 29 Αυγούστου 1919, από τον τότε Μητροπολίτη Αθηνών Μελέτιο Μεταξάκη (1918-1920), όπως πιστοποιεί το «αντιμήνσιον» που σώζεται στον Ιερό Ναό Ευαγγελιστρίας Λαυρίου (φωτ.5). 

Αυτό το εκκλησάκι μού φέρνει στο νου τα παιδικά μου χρόνια, όταν ανήμερα της γιορτής του (29 Αυγούστου, η Εκκλησία μας τιμά την «Μνήμη της αποτομής της τιμίας κεφαλής του Προφήτου Προδρόμου»), πρωί-πρωί παίρναμε το λεωφορείο για το Σούνιο μαζί με άλλα συγγενικά και φιλικά πρόσωπα και πηγαίναμε σ’ αυτό για να λειτουργηθούμε και να περάσουμε την υπόλοιπη μέρα κάτω από τα πυκνά πεύκα που το περιτριγύριζαν, έχοντας μαζί μας και τα απαραίτητα εφόδια: ψωμί, ντομάτες, ελιές, σταφύλια και σύκα (νηστεία γαρ!). Και κατά το σούρουπο, παίρναμε το λεωφορείο για την επιστροφή στο Λαύριο. 

Φέτος όμως, όπως και εδώ και πολλά χρόνια, το εκκλησάκι του Άη-Γιάννη παρέμεινε αλειτούργητο, σιωπηλό, χωρίς παπά και πιστούς, χωρίς εικόνες και καντήλια αναμμένα (δεν άφησαν τίποτε οι ιερόσυλοι, τα έχουν κλέψει όλα). Στέκει εκεί όρθιο (για πόσο καιρό ακόμη;) για να αποτελεί ένα όνειδος εις βάρος των τωρινών ιδιοκτητών στα μάτια των εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων και ξένων επισκεπτών που περνούν απ’εκεί πηγαίνοντας στο Ναό του Ποσειδώνος! Κι αφού οι ιδιοκτήτες του δεν ενδιαφέρονται να το διασώσουν, δεν θα ‘πρεπε να φροντίσει η Μητρόπολη, ο Δήμος, το Υπουργείο Πολιτισμού ή κάποιος άλλος κρατικός ή ιδιωτικός φορέας; 

Σημ. Μια συντομότερη αναφορά μου στο θέμα έχει δημοσιευθεί στην τοπική εφημερίδα «ΝΤΕΛΑΛΗΣ Σαρωνικού και Λαυρεωτικής», Σεπτ.-Οκτ.2018, σ.18. Δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει καμμιά πρόοδος. 

Φωτογραφίες: 

Οι φωτ.1 & 2 ανήκουν στον Γιώργο Γιατράκο 

Η φωτ.3 (πιάτο Κεραμεικού) από το διαδίκτυο 

Η φωτ. 4 (πιστοποιητικό) ανήκει στην κα Σούλα Αργυροπούλου, εγγονή του Νικ.Παχούλη 

Η φωτ. 5 (αντιμήνσιον) ανήκει στον Αρχιμ. Τιμόθεο Αγγελή

ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΟ ΚΑΘΟΛΙΚΟ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΠΕΤΡΑΚΗ (3D VIDEO)

Το Καθολικό της ιστορικής Μονής Ασωμάτων Πετράκη, στο κέντρο της Αθήνας, ανήκει στον τύπο του σύνθετου τετρακιόνιου σταυροειδούς εγγεγραμμένου ναού. Στην ανατολική του πλευρά έχει προσαρτηθεί τριμερές Ιερό Βήμα με ημικυλινδρικές αψίδες και στη δυτική νάρθηκας και εξωνάρθηκας, που προστέθηκε το 1804. Το αρχικό τμήμα του ναού, που σώζεται καλύτερα στην ανατολική πλευρά, χρονολογείται στα τέλη του 10ου αιώνα, ενώ προσθήκες έχουν γίνει πιθανώς και στα τέλη του 12ου αιώνα (οκταγωνικός τρούλος κλπ), όπως μαρτυρεί το γλυπτό υπέρθυρο, που φυλάσσεται στο Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών. 

Εσωτερικά, ο ναός διακοσμείται με τοιχογραφίες, που σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή έγιναν το 1719, από τον αξιόλογο Αργείο ζωγράφο Γεώργιο Μάρκου, επί ηγουμενίας Δαμασκηνού. Ο καλλιτέχνης επηρεάζεται από τη ζωγραφική του 16ου αιώνα και η τέχνη του χαρακτηρίζεται από την απλοποίηση και λαϊκότροπη απόδοση των μορφών. Το εικονογραφικό πρόγραμμα του ναού είναι ιδιαίτερα πλούσιο και περιλαμβάνει σκηνές από τη ζωή του Χριστού, της Παναγίας, του αγίου Ιωάννη του Πρόδρομου, των αρχαγγέλων, τον Ακάθιστο Ύμνο, μαρτύρια αγίων, σκηνές της Παλαιάς Διαθήκης και μεμονωμένες μορφές. 

Το Καθολικό ανακαινίζεται συστηματικά στις μέρες μας, με την επιμέλεια του Καθηγουμένου της Μονής, Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Θαυμακού κ. Ιακώβου. 

Στο 3D video, που ακολουθεί, παρακολουθήστε την ψηφιακή περιήγηση στο Καθολικό  της Μονής. 

 

Στέλιος Θ. Μαφρέδας: "Στο Μοναστήρι των Φιλανθρωπηνών"

Φωτ.: Πάρις Ταβιτιάν 

Στέλιος Θ. Μαφρέδας 

Στο Μοναστήρι των Φιλανθρωπηνών 

Έμαθα για σένα Ιωάννη Μαυρόποδα 

από τον σεβαστό Νίκο – Γαβριήλ Πεντζίκη. 

Υπήρξες σε εποχή ψευδώνυμη, περίπου αποκηρυγμένη 

ταμπού οι αναφορές σε αυτοκράτορες και γραμματικούς 

ξερή φιλολογία κάπου για σένα γράφει. 

Προσκυνητής τώρα στη Μονή των Φιλανθρωπηνών 

τη λίμνη της Κυρά-Φροσύνης διαπλέω. 

Έμπειρος περατάρης με διαπορθμεύει 

φαντάζομαι το ξεραμένο αίμα του Αλή 

πιο κει την θύρα δρασκελώ αρχαίας εκκλησίας. 

Σε θρόνο ο τελειωτής, ο Παλαιός των Ημερών, 

περικείμενον νέφος μαρτύρων και αγίων. 

Και αντικρίζω ασκεπείς δικά τους λόγια να διαβάζουν 

ο Πλάτων, Απολλώνιος ο Τυανεύς, Σόλων ο Αθηναίος 

ο Αριστοτέλης, ο Πλούταρχος ο Θουκιδίδης, 

Χίλων ο Λακεδαιμόνιος, έσχατος και πρώτος. 

Τον Κύριο ασπάζομαι και προχωρώ 

δέηση με τα δικά σου λόγια αναπέμπω, 

εἴπερ τινός βούλοιο τῶν ἀλλοτρίων 

τῆς σῆς ἀπειλῆς ἐξελέσθαι, Χριστέ μου, 

Πλάτωνα καί Πλούταρχον ἐξέλοιό μοι, 

και πιάνω τους αιώνες στην παλάμη μου 

τα ειλητάρια τους σαν αγγίζω. 

Ιωάννης Μαυρόπους = Βυζαντινός λόγιος και ποιητής. Η γέννησή του τοποθετείται πέριξ του 1000 μ.Χ. και ο θάνατός του το 1070. Σπούδασε ρητορική, λογική, μεταφυσική, ηθική, μαθηματικά, φυσικά, νομικά και λατινικά. Συνέταξε τη Νεαρά, τη σχετική με τη λειτουργία της νομικής σχολής, επί Κωνσταντίνου Θ’ Μονομάχου (1042-55). Έγραψε μεγάλο αριθμό ιαμβικών ποιημάτων, εκκλησιαστικούς ύμνους καθώς και επιγράμματα. 

Ο Νίκος – Γαβριήλ Πεντζίκης, τον αναφέρει στις Σημειώσεις εκατό ημερών, σελ. 108-109 (Παρατηρητής 1988) όπου μεταξύ των άλλων, λέει και τα εξής: «… Οφείλουμε να πιστέψουμε ότι το πνεύμα του βυζαντινού Ιωάννου Μαυρόποδος, που παρακαλεί τον Χριστό να εξαιρέσει της κολάσεως αρχαίους σοφούς, όπως ο Πλάτων και ο Πλούταρχος, ως προσκείμενους στη διδασκαλία του, είχε σημαντική διάδοση.» 

Το επίγραμμα για τον Πλάτωνα και τον Πλούταρχο είναι το εξής: 

εἴπερ τινός βούλοιο τῶν ἀλλοτρίων/τῆς σῆς ἀπειλῆς ἐξελέσθαι, Χριστέ μου,/Πλάτωνα καί Πλούταρχον ἐξέλοιό μοι,/ἄμφω γάρ εἰσι καί λόγον καί τόν τρόπον/τοῖς σοῖς νόμοις ἔγγιστα προσπεφυκότες,/εἰ δ’ ἠγνόησαν ὡς Θεός εἶ τῶν ὅλων,/ἐνταῦθα τῆς σῆς χρηστότητος δεῖ μόνον/δι’ ἥν ἅπαντας δωρεάν σῲζειν θέλεις.

Καπέλα Σιξτίνα, Βατικανό και "Καπέλα" Φιλανθρωπηνών, Νήσος Ιωαννίνων

Στέλιος Θ. Μαφρέδας

Γεννήθηκε στην Πρέβεζα το 1949, ζει και δραστηριοποιείται στην Πάτρα. Σταδιοδρόμησε ως στέλεχος Τραπεζών και του ευρύτερου χρηματοπιστωτικού τομέα, και το διάστημα 2000- 2013 χρημάτισε μέλος της διοίκησης της Τράπεζας Κύπρου στην Ελλάδα. Έχει εκδώσει επτά ποιητικές συλλογές και την ανθολογία «Η Πρέβεζα στη νεοελληνική ποίηση» αναδεικνύοντας την δυναμικότητα και την διαχρονική χρήση του ποιητικού συμβόλου που σηματοδοτεί η πόλη. Συνεργάζεται με αρκετά λογοτεχνικά περιοδικά, δημοσιεύοντας κριτικές και δοκίμια, ενώ ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα ιταλικά και στα βουλγαρικά. 

Εργογραφία 

Η Πρέβεζα στη νεοελληνική ποίηση. (Ανθολογία) 

Έκδοση Δημοτικής Βιβλιοθήκης Πρέβεζας, 2001 

β) Ίδρυμα Ακτία Νικόπολις, Πρέβεζα 2018 

Ταριχευτής ημερών (ποίηση). Εκδόσεις Αρμός. Αθήνα 2007 

Άξονας περιστροφής (ποίηση). Εκδόσεις Μεταίχμιο. Αθήνα 2009 

Υπόκλιση στον αυτουργό (ποίηση). Οι Εκδόσεις των Φίλων. Αθήνα 2012 

Επιβάτης πορθμείου (ποίηση. Οι Εκδόσεις των Φίλων. Αθήνα 2014 

Νεύμα από απέναντι (ποίηση). Οι Εκδόσεις των Φίλων. Αθήνα 2017 

Προνόμιο αιχμαλωσίας (ποίηση). Εκδόσεις Αρμός. Αθήνα 2018 

Βήμα πριν (ποίηση). Οι εκδόσεις των Φίλων. Αθήνα 2021

Η ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗ ΣΙΚΙΝΟΥ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΘΗΚΕ

Του Παναγιώτη Ανδριόπουλου

Ο ήλιος γέρνει γλυκά κι εμείς παίρνουμε το δρόμο για την Επισκοπή Σικίνου. Η διαδρομή ως εκεί είναι μαγική! Χρώματα της φύσης που ποιός και πώς μπορεί ν' αποτυπώσει;

Σαν φτάνουμε στην Επισκοπή το τοπίο πάλι μας συνεπαίρνει. Όπως και το μνημείο που αντικρίζουμε. Δυστυχώς σε άσχημη κατάσταση... Η Επισκοπή απέχει 4 χλμ. από τη Χώρα. Στην περιοχή αυτή ήταν κτισμένη η αρχαία Σίκινος, αποικία των Ιώνων. 

Η Επισκοπή της Σικίνου κτίστηκε αρχικά ως ένα μαυσωλείο αφιερωμένο στη Νεικώ (πλούσια εξόριστη στη Σίκινο), ένα μνημείο, το οποίο παραπέμπει στη Μικρά Ασία. Χρησιμοποιήθηκε και ως ρωμαϊκό ταφικό μνημείο και ύστερα (5ος αι.) μετατράπηκε σε χριστιανικό ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου. Μάλιστα για την κατασκευή του χρησιμοποιήθηκαν ως οικοδομικά υλικά αρχιτεκτονικά μέλη του αρχαίου ναού, μια πρακτική διαδεδομένη εκείνη την εποχή. Παρά την ισχυρή δυναμική καταπόνηση που έχει υποστεί, η ρωμαϊκή φάση σώζεται σε μεγάλη έκταση. Το μνημείο με τη σημερινή του μορφή (τρουλαίος μεταβυζαντινός ναός) αποτελεί το γνωστότερο μνημείο της Σικίνου, από τα ελάχιστα του είδους του που σώζονται στο νησιωτικό χώρο κι από τα σπανιότερα της χώρας. Σήμερα η κατάσταση του μνημείου έχει επιδεινωθεί κι η εγκατάλειψή του δημιουργεί αλγεινή εντύπωση στους εντυπωσιακά πολυάριθμους επισκέπτες.

Παρατηρούσα τους ξένους με πόση προσοχή διερευνούσαν το μνημείο. Κι έδειχναν εντυπωσιασμένοι απ΄αυτό, ίσως και από την εγκατάλειψη...

Βρήκα ένα ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης του ICOMOS για την Επισκοπή Σικίνου, το οποίο υπογράφει για το Ελληνικό ICOMOS o Πρόεδρός του Νίκος Αγριαντώνης, και λέει ότι: Το ελληνικό τμήμα του ICOMOS λαμβάνοντας υπόψη τη σπουδαιότητα του μνημείου, το συνεχές ενδιαφέρον των κατοίκων και των τοπικών αρχών που τον Ιούνιο 2009 διοργάνωσαν την 1η Αρχαιολογική Συνάντηση «Μultum in Parvo» στη Σίκινο, συμμερίζεται την άποψη πως το θέμα της διάσωσης και συντήρησης του μνημείου επείγει. Ζητεί την άμεση παρέμβαση όλων των αρμόδιων Υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού και κυρίως της Τεχνικής Υπηρεσίας Αρχαίων Μνημείων, που έχει χαρακτηριστικά καθυστερήσει, ώστε αυτό το πολύ σημαντικό μνημείο να συντηρηθεί και να στερεωθεί έγκαιρα, για να αποφευχθεί η περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης του και η επαπειλούμενη καταστροφή του.

Ας ελπίσουμε πως παρά την κρίση των ημερών κάποιος φωτισμένος άνθρωπος του Υπουργείου Πολιτισμού θα αντιληφθεί το επείγον του πράγματος, δηλ. την αναστήλωση της Επισκοπής, και θα ενεργήσει τα δέοντα.

Πιο πάνω από την Επισκοπή και με θέα το πέλαγο υπάρχει ένα ξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου. Όπως βλέπετε είναι εξαίσιο, λουσμένο στο φως του δειλινού.

Αφήνοντας πίσω μας την Επισκοπή συλλογίζομαι πως κάθε γωνιά της Ελλάδας είναι μαθητεία στην ομορφιά!

Αυτά γράφαμε και φωτογραφίζαμε τον Αύγουστο του 2011. 

Έντεκα χρόνια μετά η Επισκοπή Σικίνου αποκαταστάθηκε! 

Παρουσία της προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου,  το Σάββατο 3 Σεπτεμβρίου 2022, αποδόθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού το αποκατεστημένο μνημείο της Επισκοπής, στη Σίκινο. Στην εκδήλωση, στο χώρο της αρχαίας Επισκοπής, πραγματοποιήθηκε και η τελετή βράβευσης του έργου αποκατάστασης του μνημείου, με το Βραβείο Ευρωπαϊκής Πολιτισμικής Κληρονομιάς Europa Nostra 2022, το οποίο απένειμε η Γενική Γραμματέας της Europa Nostra Sneška Quaedvlieg-Mihailović.

Το σύνολο του έργου, περίπου 1.000.000 ευρώ, χρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου. Η αποκατάσταση του μνημείου υποστηρίχθηκε από το Ίδρυμα Αθανασίου και Μαρίνας Μαρτίνου, το οποίο χρηματοδότησε τη στατική και γεωτεχνική μελέτη.

Να, λοιπόν, που γίνονται και σημαντικά πράγματα στην Ελλάδα μας και μάλιστα με τη συνεργασία πολλών. Πάντα τέτοια! 

Γνωριμία με τη χριστιανική Αθήνα - Αντικρίζοντας το χθες και το σήμερα (Βίντεο)

Το Ίδρυμα Νεότητος και Οικογένειας της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών μας παρουσιάζει, στο πλαίσο της διαδικτυακής  εκπομπής "πέρασμα", μια γνωριμία με τη χριστιανική Αθήνα. 

- Η διέλευση του Αποστόλου Παύλου από την πόλη των φιλοσόφων και η ίδρυση της πρώτης Εκκλησίας. 

- Οι Επίσκοποι και το έργο τους. 

- Οι παλαιοχριστιανικές Βασιλικές. 

- Η ιστορία της πόλης μέσα από τις μαρτυρίες των κατοίκων της. 

- Ο λόγιος Μητροπολίτης Αθηνών Άγιος Μιχαήλ Χωνιάτης Ακομινάτος του 12ου αιώνα και το έργο του στην Αττική. 

- Πώς μία ενορία της Αθήνας υποδέχεται τους πρόσφυγες του 1922 και αναδεικνύεται σε ζωντανή κυψέλη διακονίας και πολλαπλών δραστηριοτήτων για μικρούς και μεγάλους. 

Ο Διευθυντής του Ιδρύματος Νεότητος και Οικογένειας της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, Αρχιμ. Συμεών Βενετσάνος, συνομιλεί με τον προϊστάμενο της Ενορίας  του Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού, τον Αρχιμανδρίτη Μιχαήλ Σταθάκη, αρχαιολόγο - θεολόγο. 

Ο ΑΡΧΙΜ. ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΑΘΑΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΕΝΤΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΦΥΤΑ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΚΟΣΜΟ

Ο Αρχιμανδρίτης Μιχαήλ Σταθάκης, αρχαιολόγος - θεολόγος, προϊστάμενος του Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Ν. Ψυχικού, προσκεκλημένος του Ραδιοφωνικού Σταθμού της Εκκλησίας της Ελλάδος στο αφιέρωμα με θέμα την χλωρίδα. 

Στην συνέντευξή του κάνει αρχικώς αναφορά στις μυθολογίες των εθνών και πώς αυτές σχετίζονται διά των αγγέλων με τον ερχομό του Χριστού. Υπό το πρίσμα αυτό προσεγγίζει τον τρόπο που οι αρχαίοι Έλληνες αντιμετώπιζαν τη φύση και ειδικώς τα φυτά.

Στη συνέχεια, ο π. Μιχαήλ κάνει αναφορά στις θεότητες οι οποίες σχετίζονται με τη φύση, τα όρη, τη θάλασσα, τους ποταμούς, τα δέντρα και τα φυτά όπως οι Δρυάδες και οι Αμαδρυάδες, για να καταλήξει στα περί της θεάς Δήμητρας και της κόρης Περσεφόνης. Πρόκειται, ίσως, περί προελληνικών θεοτήτων που σχετίζονται με τη γενεσιουργό δύναμη της φύσεως και την ωρίμανση των καρπών. Οι θεές σχετίζονται και με τους χθόνιους καρπούς, όπως είναι τα ορυκτά μεταλλεύματα. Η λατρεία της Δήμητρας στην Αττική είναι ευρύτατα διαδεδομένη από το Σούνιο έως και την Ελευσίνα. Μάλιστα η λατρεία της αποκτά ιδιαίτερη σημασία με πολιτική χροιά κατά τις περιόδους όπου η Αθήνα ηγεμονεύει μεταξύ των συμμαχικών πόλεων - κρατών. Υπογραμμίζονται, επίσης, οι ανάγκες για σταθερότητα στην καρποφορία καρπών και δημητριακών. Ειδική αναφορά γίνεται στο πλήθος των ονομάτων ανθρώπων οι οποίοι μετατράπηκαν από τους θεούς σε φυτά, όπως ο Κρόκος, ο Κυπάρισσος, η Δάφνη και άλλα. 

Η συνέντευξη κλείνει με ένα μικρό απόσπασμα από το κείμενο "Γαίας ατίμωσις" του μακαριστού αρχιτέκτονα Δημητρίου Πικιώνη.

ΜΙΚΡΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΔΗΜΗΤΡΗ Δ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΠΟΥΛΟ

Ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κύπρου ο Δημήτρης Δ. Τριανταφυλλόπουλος 

Του Αριστείδη Χ. Βικέτου 

Το Πανεπιστήμιο Κύπρου, επί πρυτανείας Τάσου Χριστοφίδη, μετά από πολλά χρόνια, απένειμε τον τίτλο του Ομότιμου Καθηγητή στον διακεκριμένο και σεμνό επιστήμονα, Δημήτριο Δ. Τριανταφυλλόπουλο, ο οποίος διετέλεσε από το 1993 έως το 2008 αναπληρωτής και τακτικός καθηγητής στη Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή Αρχαιολογία και Τέχνη στο νεοϊδρυθέν τότε Πανεπιστήμιο και εξελέγη Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής (2002). 

Ο Δ.Δ. Τριανταφυλλόπουλος έλαβε την πιο κάτω τιμητική επιστολή από τον πρύτανη του Πανεπιστημίου Κύπρου. 

Ο Δημήτριος Δ. Τριανταφυλλόπουλος γεννήθηκε το 1941 στη Χαλκίδα, όπου και τελείωσε τα εγκύκλια μαθήματα, γιος φιλολόγου και αδερφός του Νίκου, του γνωστού μελετητή και εκδότη του Παπαδιαμάντη. Στο Πανεπιστήμιο Αθηνών χρωστάει τα πτυχία Φιλολογίας και Ιστορίας-Αρχαιολογίας, και μετά τη θητεία του στο Πολεμικό Ναυτικό τον εκεί διορισμό του ως βοηθού της έδρας Βυζαντινής Αρχαιολογίας στον αείμνηστο Καθηγητή Δημήτριο Πάλλα (16/2/1967-1973). Στη συνέχεια εξελέγη πρώτος στην Αρχαιολογική Υπηρεσία, υπηρέτησε επί 20 έτη ως Επιμελητής και Έφορος Αρχαιοτήτων στην Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων στα Ιωάννινα με ευθύνη για όλη τη Βορειοδυτική Ελλάδα, Κέρκυρα και Λευκάδα, κατόπιν στην Εφορεία Κυκλάδων και τέλος στη Διεύθυνση Αρχείου Μνημείων της Κεντρικής Υπηρεσίας. Μετεκπαιδεύτηκε επί τετραετία στη Βιέννη - με υποτροφία του Ιδρύματος Herder κατόπιν προτάσεως του αείμνηστου Καθηγητή και Ακαδημαϊκού Αναστασίου Ορλάνδου - και στο Μόναχο στην Ιστορία Τέχνης, Βυζαντινολογία και Κλασική Αρχαιολογία και είναι διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Μονάχου. Από το 1993 έως το 2008 εξελέγη παμψηφεί και εδίδαξε ως αναπληρωτής και τακτικός καθηγητής τη Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή Αρχαιολογία και Τέχνη στο νεοϊδρυθέν Πανεπιστήμιο Κύπρου, εξελέγη δε Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής (2002), παραιτηθείς σύντομα λόγω διαφωνίας του για την καταπάτηση της ακαδημαϊκής δεοντολογίας. Είναι μέλος πολλών ελληνικών, κυπριακών και ξένων επιστημονικών εταιρειών και έχει λάβει μέρος με ανακοινώσεις σε πολλά διεθνή και τοπικά συνέδρια. 

Ο καθηγητής Τριανταφυλλόπουλος διακονεί συχνά
στο αναλόγιο του ιστορικού ναού της Παναγίας Φανερωμένης, στην Λευκωσία.

Η εργογραφία του, που αριθμεί 7 βιβλία και κοντά στις 200 μελέτες σε ελληνικά, κυπριακά και ξένα περιοδικά, λεξικά πρακτικά συνεδρίων και χαριστήριους τόμους, περιστρέφεται, πέρα από άλλους τομείς, στην Εύβοια και την ιδιαίτερη πατρίδα του Χαλκίδα, την Ήπειρο, Αιτωλοακαρνανία, Ιόνια Νησιά (η μεταβυζαντινή τους τέχνη και η συνάντηση ή και σύγκρουση με τη δυτική τέχνη αποτέλεσε αντικείμενο της διατριβής του), τέλος την Κύπρο. Επίσης κατέγινε κατεξοχήν με θέματα εικονογραφίας, αλλά και με βιβλιογραφικές συναγωγές. Απασχολήθηκε επίσης με τον Θεοτοκόπουλο, την Επτανησιακή Σχολή του Παναγιώτη Δοξαρά, τους Νεοέλληνες Ναζαρηνούς της Σχολής του Μονάχου, τον Παπαδιαμάντη, τον Κόντογλου, τον Τσαρούχη, τον Πεντζίκη, τη σύγχρονη τέχνη της Ορθόδοξης Εκκλησίας, τον δάσκαλό του Δημήτριο Πάλλα, τον συμπατριώτη του και ομότεχνο, πολύκλαυστο φίλο Δημήτριο Κωνστάντιο, πρόσφατα με τον Χαλκιδαίο Σκαλκώτα και τον Ευβοέα Τάσο Ζάππα, κ.ά. Μετά τη συνταξιοδότησή του ασχολείται, εκτός άλλων, με το Corpus των τοιχογραφημένων βυζαντινών ναών της Εύβοιας και την ιστορία της μεταβυζαντινής τέχνης της Κύπρου.

Παραθέτουμε, στη συνέχεια, άρθρο, στην αγγλική γλώσσα, του Δ. Δ. Τριανταφυλλόπουλου για την Βασιλική της Καμπανόπετρας (αρχαία Σαλαμίνα), η οποία από το 1974 βρίσκεται στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου. 

 

Ο ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ "ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ"

Το τεύχος 14 (Φεβρουάριος 1985) του έγκριτου περιοδικού Αρχαιολογία, ήταν αφιερωμένο στην Μουσική, με πλούσια και ενδιαφέρουσα θεματολογία. 

Σ' αυτό το τεύχος, δημοσιεύτηκε και ένα περιεκτικό άρθρο του μακαριστού πρωτοψάλτου και διδασκάλου Λυκούργου Αγγελόπουλου, για την Βυζαντινή Μουσική. 

Το παραθέτουμε στη συνέχεια, όπως και μια περίληψη του άρθρου στα αγγλικά.

ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

English summary:

Byzantine music 

Lykourgos A. Angelopoulos 

The music chanted in the Church of the Orthodox East from the time of the Byzantine empire until today is known as Byzantine. Three extensive periods mark the historic evolution of music and hymnology. The first covers the period between the early Christian years and the foundation of Constantinople and is characterized by the oral transmission of hymns. The second reaches the 12th century and achieves a high point in the 7th and 8th centuries. During this period the kontakion and the canon are created to promote ecclesiastic poets such as Romanos the Melodos (6th century), Andreas of Crete (7th century), St. John Damaskinos and Kosmas the MeIodos (7th-8th century), Sophronios, Patriarch of Jerusalem and many others. Furthermore, a variety of other kinds of hymns appears in this phase, like the sticheron, automelon, apolytikion, etc. The system of the octave is organized and the Octoechos is coded by St. John Damaskinos. The third period commences in the 12th century and ends with the fall of Constantinople. This is the golden era of Byzantine music and exhibits a great number of famous hymnologists like Ioannis Koukouzelis, Nikephoros Ethikos, Ioannis GIykis, Xenos of Koroni, Ioannis Kladas, et al. The chanters/musicians chanting in the metropolis of Constantinople are called names denoting roles played in the chorus such as domestikos, lambadarios, protopsaltis, monophonarios, anagnostis, vastaktis, chironomos. The chironomos (a gesticulating cantor) led the choristers in the proper way of chanting. From the Fall of the ByzantIne capitaI, a new phase starts that lasts until today. The years of Turkish rule and those that follow υρ to the 19th century have fully been studied, from the historic point of view, by Manolis Hatziyakoumis in his book "xειρόγραφα έκκλησιαστικής µουσικής, 1453-1820" (= Manuscripts of Ecclesiastic Music, 1453¬1820). Byzantine music is monophonic and melodic and its signs signal the departure of the voice from the originaI vocals called "base of sound". These possess an impetus that is transmitted through the vocal practice, interpreting the written music and is a prerequisite of performing melody. Βyzantine music is, in addition, purely vocal and needs no musical instruments. The early music texts exhibit only a few signs. Βy the 12th century, a complete system is developed that is valid until today with certain alterations. The same signs recording the music texts in books have different names depending οn the sort of hymns they contain. The reading interpretation of signs is as foIlows: the starting vocal is defined and the voice moves up or down according to the Indications of the signs. Other signs signify the alterations, changes that is, from one sound to another. The so-called "κρατήµατα" are free compositions in which meaningless syllables like te-ri-rem, to-ro-ro, etc., are used instead of verses. Thus, the composer having no obligation to a certain text advances to the composition of pure music. The reformation of three major music masters (Chrysanthos, Gregorios and Chourmouzios) in the early 19th century simplified the writing and defines in detail the division of time. Αll chanted hymns, old and contemporary, were adapted to and rewritten in the new system / scheme, while in 1832 the book of Chrysanthos reveals the theoretical foundations of this system. One and a half century later, in 1982, the monumental work "Θεωρητικό "(= Οn Theory) written by Simon Karas is published. It completes through a detailed and exemplary classification the examination of the Greek music system; it corrects errors and refers thoroughly to the rhythm, the musicaI expression, the interνals, the "attractions" ; furthermore, it deals with the popular/folk music and its instruments, so that Greek music is approached and studied theoretically as an entity, while at the same time this entity is fully documented.

ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΧΑΪΑΣ ΠΡΟΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΠΑΤΡΩΝ: ΑΠΑΛΕΙΨΤΕ ΑΜΕΣΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Εδώ και αρκετό καιρό έχουμε επισημάνει τις παρανομίες που έχουν συντελεστεί στον ανακαινιζόμενο ιστορικό Μητροπολιτικό Ναό Ευαγγελιστρίας Πατρών – διατηρητέο μνημείο – και έχουμε απευθυνθεί επανειλημμένως με σχετικές επιστολές μας προς την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων Αχαΐας. 

Έχουμε λάβει την κατηγορηματική απάντηση ότι η Εφορεία έχει ζητήσει την απομάκρυνση της τοιχογραφίας του Αναπεσόντος όσο και των διακοσμητικών στον πρόναο, που έγιναν χωρίς την έγκρισή της. Μάλιστα η Εφορεία μας έχει διαβεβαιώσει ότι η Υπηρεσία δεν θα παραλάβει το έργο αν δεν πραγματοποιηθούν όλοι οι όροι της σχετικής απόφασης, μέσα στους οποίους είναι και η απομάκρυνση των αυθαιρεσιών. 

Επειδή, όμως, μέχρι τώρα καμία ενέργεια δεν έγινε προς αυτή την κατεύθυνση, επανήλθαμε με σχετικό έγγραφό μας για να λάβουμε εκ νέου ανάλογη κατηγορηματική απάντηση της Εφορείας.

Μάλιστα, στο σημερινό έγγραφό της η Εφορεία καλεί «άμεσα» τον Εφημέριο του Ι. Ναού Ευαγγελιστρίας Αμβρόσιο Γκουρβέλο να μεριμνήσει για την απαλοιφή της τοιχογραφίας που έχει παρανόμως τοποθετηθεί. 

Η Εφορεία δηλώνει πως έχει ενημερώσει "κατ' επανάληψη προφορικώς και εγγράφως" τον Εφημέριο, αλλά φαίνεται πως εκείνος έχει επιλέξει να μη συμμορφωθεί προς τις υποδείξεις του αρμοδίου οργάνου. 

Φυσικά την ευθύνη γι' αυτή την κατάσταση φέρει ακεραία η Μητρόπολη Πατρών, η οποία θα έπρεπε να έχει απομακρύνει τον συνειδητώς παρανομούντα εφημέριο Αμβρόσιο Γκουρβέλο. 

Παραθέτουμε το σχετικό έγγραφο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αχαΐας.