Κυριακή, 16 Ιουνίου 2019

Κεραμικές δημιουργίες του Πικάσσο στο Κυπριακό Μουσείο


Του Αριστείδη Βικέτου 
Άνοιξε στο Κυπριακό Μουσείο, στην Λευκωσία, έκθεση με κεραμικές δημιουργίες του μεγάλου Ισπανού ζωγράφου, χαράκτη, γλύπτη, ποιητή, σκηνογράφου και δραματουργού, Πάμπλο Πικάσο (1881 – 8 Απριλίου 1973). Η έκθεση, που θα διαρκέσει μέχρι τις 8.9.2019, διοργανώνεται από το Τμήμα Αρχαιοτήτων, στο πλαίσιο του προγράμματος Picasso Mediterranée, που ηγείται το Εθνικό Μουσείο Πικάσσο στο Παρίσι. Παρουσιάζεται ένα μικρό μεν, αλλά απόλυτα αντιπροσωπευτικό μέρος της κεραμικής του δημιουργίας, με πρωτότυπα και μοναδικά έργα. Παράλληλα, η έκθεση περιλαμβάνει κυπριακές αρχαιότητες, ομαδοποιημένες με τέτοιο τρόπο, ώστε να διακρίνονται συγκεκριμένες θεματικές, σχήματα και μοτίβα της αρχαιότητας, απόηχους των οποίων οι αρχαιολόγοι διακρίνουν σε έργα του Πικάσσο. Ο επισκέπτης προσκαλείται να αναλογιστεί και να αισθανθεί πιθανά σημεία συνάντησης και διαλόγου, αλλά και κοινά γνωρίσματα, πολλά από τα οποία, ίσως και να εξελίχθηκαν τυχαία. 
Ανακοίνωση του Τμήματος Αρχαιοτήτων σημειώνει: «Αλήθεια, γνώριζε ο Πικάσσο για την κυπριακή αρχαιότητα; Ο καλλιτέχνης είναι σίγουρο ότι δεν επισκέφθηκε ποτέ την Κύπρο. Το έργο του όμως με τίτλο ¨Πρόσωπα Γυναίκας¨, το οποίο αποτέλεσε και το έναυσμα της παρούσας έκθεσης, είναι εμπνευσμένο από ένα κυπριακό πήλινο σύνθετο αγγείο της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού (περ. 2000 π.Χ.), το οποίο εκτίθεται στο Μουσείο του Λούβρου, ενώ παρόμοια υπάρχουν και στο Κυπριακό Μουσείο. 

Κυπριακό αγγείο

Παρόλο που στα "Πρόσωπα Γυναίκας" ο παραλληλισμός με συγκεκριμένο αρχαίο έργο είναι ξεκάθαρος, για τα υπόλοιπα έργα του Πικάσσο η επιλογή κυπριακών αρχαιοτήτων έγινε με τέτοιο τρόπο ώστε να γίνουν πιο απτές οι κοινές θεματικές, τα παρόμοια μοτίβα, οι χρήσεις και οι αναλλοίωτες τεχνικές που μπορεί να διακρίνει κανείς στα επώνυμα έργα του 20ου αιώνα και στα έργα των ανώνυμων δημιουργών της αρχαιότητας. 
Ως εκ τούτου, το ενδιαφέρον των επιμελητριών της έκθεσης εστιάστηκε κυρίως σε θέματα όπως η μεταμφίεση και το παίξιμο με τη φιγούρα του ταύρου, ο ανθρωπομορφισμός και ο ζωομορφισμός των αγγείων, οι περίτεχνες και πολυδιάστατες λαβές, ο γραπτός διάκοσμος, η στάση κάλυψης του σώματος και οι εικονιστικές σκηνές αγγείων». 
Ο Πάμπλο Πικάσσο, στην ώριμη ηλικία των εξήντα πέντε ετών, ασχολήθηκε με πάθος με την κεραμική τέχνη, η οποία και έγινε μέχρι το τέλος της ζωής του ένα από τα κύρια μέσα έκφρασής του.  
Ουσιαστικά, η συστηματική ενασχόληση του διάσημου καλλιτέχνη με την κεραμική ξεκίνησε το 1946 στο Vallauris, κατά τη διάρκεια των διακοπών του εκεί. Στο χωριό αυτό της νότιας Γαλλίας ο Πικάσσο γνώρισε το ζεύγος Suzanne και Georges Ramié, ιδιοκτήτες του εργαστηρίου κεραμικής «Madoura». Το ζεύγος είχε επαναλειτουργήσει ένα παλιό εργαστήριο κεραμικής με παραδοσιακό καμίνι που λειτουργούσε με ξύλα. Τόσος ήταν ο ενθουσιασμός του καλλιτέχνη με τον τόπο και τις δυνατότητες του πηλού, που ένα χρόνο αργότερα εγκαταστάθηκε στο Vallauris μαζί με τη νέα του σύντροφο Françoise Gilot. Έτσι, ξεκίνησε μια εξαιρετικά γόνιμη συνεργασία με το ζεύγος Ramié, οι οποίοι ουσιαστικά έθεσαν το εργαστήριο και τους τεχνίτες τους στη διάθεση του καλλιτέχνη. Διαμορφώθηκαν έτσι οι ιδανικές συνθήκες για να ξεκινήσει ο Πικάσσο να πειραματίζεται πυρετωδώς με τις διάφορες τεχνικές του πηλού. 


Η πανάρχαια τέχνη της αγγειοπλαστικής, η μεταβλητότητα και ανθεκτικότητα του πηλού ως πρώτης ύλης, η έκπληξη για το αποτέλεσμα, ο συνδυασμός των τεχνών (ζωγραφική, γλυπτική, αγγειοπλαστική), η χρηστικότητα και η μεταμόρφωση γοήτευαν τον Πικάσσο. Παράλληλα, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της νότιας Γαλλίας και συγκεκριμένα του Vallauris, όπως o άπλετος χώρος, το φως, τα αρώματα της φύσης και η απλότητα της καθημερινής ζωής, ήταν όλα στοιχεία που συνέβαλαν καθοριστικά στο άνοιγμα ενός νέου αλλά σημαντικού κεφαλαίου στη ζωή του καλλιτέχνη. Ο Πικάσσο δημιουργεί κατά τη διάρκεια των επόμενων χρόνων και μέχρι το 1971 έναν τεράστιο αριθμό πρωτότυπων έργων κεραμικής που ξεπερνούν τις 3.500 σε αριθμό. 
Ο Πικάσσο θεωρούσε ότι η τέχνη των αρχαίων πολιτισμών «δεν είναι παρελθόν». Στα κεραμικά του έργα είναι φανερή η χρήση διάφορων σχημάτων, μοτίβων, υφών και θεματικών της αρχαιότητας και της μυθολογίας, χωρίς όμως να τα αντιγράφει, αλλά δημιουργώντας μια εντελώς νέα πραγματικότητα. Από τα προπαρασκευαστικά του σκίτσα μέχρι και τα τελικά του έργα, μπορεί κανείς να διακρίνει επιρροές από την κεραμική τέχνη αρχαίων πολιτισμών, ιδιαίτερα αυτών της περιοχής της Μεσογείου. 
Επιμέλεια Έκθεσης: Άντρη Μιχαήλ και Ευτυχία Ζαχαρίου-Καϊλα 
Σχεδιασμός Έκθεσης: Λάρα Άλφας
Γραφιστικά Έκθεσης: Φίλιππος Βασιλειάδης

ΕΝΑ ΚΟΥΙΖ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΑΝΟ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΣΤΑ mikropragmata.lifo.gr


Ένα κουίζ για τον Μάνο Χατζιδάκι που ετοίμασα για τα mikropragmata.lifo.gr του Άρη Δημοκίδη. 
Είκοσι θέματα από τη ζωή και το έργο του Μεγάλου Ερωτικού.
Δείτε τα και απαντήστε εδώ

Σάββατο, 15 Ιουνίου 2019

Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗΣ ΣΤΗΝ "ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΔΟ"


Διαβάστε στην Ιδιωτική Οδό, αγαπητοί συνοδίτες, ένα ιδιαίτερο αφιέρωμα στην μεγάλη εορτή της Πεντηκοστής.

- Το Δοξαστικό της Πεντηκοστής ενός μαθητή! 
Το περίφημο Δοξαστικό της Πεντηκοστής "Δεύτε λαοί...", σε ήχο πλ. δ' , μελοποιημένο από τον μακαριστό Μητροπολίτη Πατρών Νικόδημο. Τονίστηκε από τον μαθητή Νικόλαο Βαλληνδρά, κατά την διάρκεια μιας σχολικής διδακτικής ώρας! Το μέλος έχει ιδιαίτερη αξία, δεδομένου ότι ο μαθητής Νικόλαος έχει ως πρότυπό του την αντίστοιχη μελοποίηση του ύμνου από τον Νικόλαο πρωτοψάλτη Σμύρνης...
Ορατόριο του συνθέτη Γιάννη Χρήστου: Πύρινες Γλώσσες, για μέτζο σοπράνο, βαρύτονο, τενόρο, μεικτή χορωδία και ορχήστρα (1964). Ο Χρήστου, βασιζόμενος σε κείμενα της Γραφής, αναπαριστά με τον πιο ανάγλυφο τρόπο την εναγώνια προσμονή των μαθητών πριν από την Πεντηκοστή, που αντιστοιχεί στο ανεπανάληπτο δραματικό κορύφωμα του έργου. Η στιγμή της επελεύσεως του Αγίου Πνεύματος αντιμετωπίζεται από τον συνθέτη "καθάπερ φερομένης πνοής βιαίας". Το έργο κλείνει θριαμβικά με τον ύμνο: "Φως ο Πατήρ, φως ο Λόγος, φως και το Άγιον Πνεύμα...".

- Διάλεξη του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου στην Μουσική Βιβλιοθήκη στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών: Γιάννης Χρήστου «Πύρινες γλώσσες» - Ορατόριο της Πεντηκοστής. Προσέγγιση του λιμπρέτου του έργου. Μετά το τέλος της διάλεξης σχολιάζει ο συνθέτης  Θόδωρος Αντωνίου. Στο blod.gr

- Άρθρο για τις Πύρινες Γλώσσες του Γιάννη Χρήστου στο TAR. 

- Για τις Πύρινες Γλώσσες του Γιάννη Χρήστου 
Η μαρτυρία του συνθέτη Στέφανου Βασιλειάδη για τη σχέση του Γ. Χρήστου με την θρησκεία και τη μεταφυσική

- Tη μέρα της Πεντηκοστής 
Το τραγούδι από την Ιθαγένεια του Γ. Μαρκόπουλου σε στίχους Κ. Χ. Μύρη, με ερμηνευτή τον Νίκο Ξυλούρη.

Η ταινία του Αντρέι Ταρκόφσκι για τον περίφημο ρώσο αγιογράφο του 15ου αιώνα Αντρέι Ρουμπλιόφ, τελειώνει με την εικόνα της Αγίας Τριάδας του Ρουμπλιώφ - σύμβολο, θα λέγαμε, της Ρωσικής Ορθοδοξίας - η οποία από ασπρόμαυρη γίνεται έγχρωμη καθώς κλείνει η ταινία. Και νιώθεις ένα θάμβος, καθώς το πλάνο του Ταρκόφσκι σε συνέχει κυριολεκτικά, έτσι που να νομίζεις ότι είσαι ο τέταρτος της Τριάδας!

Στο Φως Φαναρίου δείτε την γιορτή της Πεντηκοστής στο Φανάρι.

ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΕ Η ΕΚΔΟΣΗ ΔΟΚΙΜΙΩΝ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ ΣΤΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ


Την Πέμπτη 13 Ιουνίου 2019 στο Literaturhaus Berlin (Kaminzimmer), Fasanenstr. 23, 10719 στο Βερολίνο, παρουσιάστηκε η έκδοση δοκιμίων του Οδυσσέα Ελύτη σε γερμανική μετάφραση του Γιώργη Φωτόπουλου. 
Στην παρουσίαση συμμετείχαν: η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου, ο Έλληνας Πρέσβης Θεόδωρος Δασκαρόλης, ο μεταφραστής του βιβλίου και συγγραφέας του επιμέτρου Γιώργης Φωτόπουλος και ο εκδότης του οίκου Aphaia Harald Albrecht. 
Η εκδήλωση τελούσε υπό την αιγίδα της Ελληνικής Πρεσβείας του Βερολίνου, σε συνεργασία με το Ίδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού.


ΕΙΚΟΣΙ ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ Μ.Χ.: ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΜΙΑΣ ΠΑΛΙΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ


Είκοσι πέντε χρόνια σήμερα από την αναχώρηση του Μάνου Χατζιδάκι στ' άστρα.
Τριάντα χρόνια φέτος (συμπληρώνονται τον Νοέμβριο) από την ίδρυση και λειτουργία της Ορχήστρας των Χρωμάτων του Μάνου Χατζιδάκι, στην οποία φοίτησα ανελλιπώς μέχρι τον θάνατο του συνθέτη.
Γι' αυτό και σήμερα δημοσιεύω αυτή την φωτογραφία.
Με τον Μάνο Χατζιδάκι στα παρασκήνια του παλιού ΠΑΛΛΑΣ, μετά από συναυλία της Ορχήστρας των Χρωμάτων την περίοδο 1990-1991.
Την φωτογραφία, που έχει παραπέσει στο αρχείο μου (αν είναι δυνατόν!), ανέσυρε τυχαία από το δικό της η φίλη μουσικολόγος Ε.Π. και μου την χάρισε, είκοσι τόσα χρόνια μετά...
Και φυσικά αυτόματα μου 'ρθε στο νου το σπουδαίο τραγούδι του Χατζιδάκι, σε στίχους Άρη Δαβαράκη, από τις "Μπαλάντες τις Οδού Αθηνάς", με τον τίτλο: "Στη μνήμη μιας παλιάς φωτογραφίας".
Εδώ παραθέτω ένα σπάνιο βίντεο με μια ιδιαίτερη ερμηνεύτρια, την Ειρήνη Κουρδάκη, με την οποία συνεργάστηκε ο Χατζιδάκις σε κάποιες συναυλίες. Εδώ το 1982, στους Δεύτερους Αγώνες Ελληνικού Τραγουδιού Κέρκυρας. 
Οι στίχοι του τραγουδιού έχουν ως εξής:

Στη μνήμη μιας παλιάς φωτογραφίας
Σε κάποιο τοίχο που `χει γκρεμιστεί
Ψάχνω να βρω το σώμα μιας Αγίας
Που από τα πάθη της είχε κολαστεί.

Σώματα που πεθάναν ένα βράδυ
Κι ακολουθούν αρχαία διαδρομή
Είναι γυμνά και γέρνουν στο σκοτάδι
Κι αφήνουν σπίθες που λάμπουν στο κορμί.

Στη μνήμη μιας παλιάς φωτογραφίας 
Ζω τους αιώνες σε μια μικρή στιγμή. 

Ο χρόνος μ' έχει τώρα σταματήσει 
Δεν έχει δώρα να μας αρνηθεί
Δεν έχει θαύματα να μας ζητήσει 
Δεν έχει σώμα να τ’ απαρνηθεί.


Παραθέτω και την ερμηνεία του τραγουδιού με την Νένα Βενετσάνου, που είναι αυτή που το τραγούδησε στην ηχογράφηση του δίσκου "Οι μπαλάντες της Οδού Αθηνάς".


Παρασκευή, 14 Ιουνίου 2019

ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ - ΝΙΚΟΥ ΓΚΑΤΣΟΥ: Τι να μου κάμει η σταλαγματιά που λάμπει στο μέτωπό σου;


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Η Αμοργός, έργο 46 (1970 - 1987) του Μάνου Χατζιδάκι, είναι μια καντάτα βασισμένη στο ομώνυμο ποίημα του Νίκου Γκάτσου, για μια γυναικεία φωνή, δυο ανδρικές, μικτή χορωδία και συμφωνική ορχήστρα. 
H μουσική σχέση του Μάνου Xατζιδάκι μ' αυτό το μοναδικό ποίημα του Γκάτσου δεν θα μπορούσε να ερμηνευθεί παρά μόνο μέσω της σχέσης του με τον Nίκο Γκάτσο, σχέσης πολυετούς, βαθιάς, σχέσης ζωής. Όταν πρωτογνωρίστηκαν, ο Χατζιδάκις ήταν δεκαεπτά ετών και ο Γκάτσος εικοσιοκτώ. 
Παρά το γεγονός ότι ο Χατζιδάκις απέφυγε, από πεποίθηση, - με λίγες εξαιρέσεις - τη μελοποίηση ποιητικών έργων, ασχολήθηκε με την Αμοργό, την οποία θεωρούσε "ένα ελληνικό ποίημα, με χρήση κάποιων υπερρεαλιστικών στοιχείων, τα οποία όμως υπάρχουν στην ίδια την ελληνική παράδοση. Γι αυτό και ο Γκάτσος δεν δυσκολεύτηκε να τα μεταφέρει στο νεοελληνικό τραγούδι, δίνοντας μια καινούργια αίσθηση, αλλά στην ουσία επαναφέροντας τα διαχρονικά στοιχεία που περιείχε η ελληνική παράδοση". 
Θυμάμαι, αίφνης, ότι μετά από μια συναυλία της Ορχήστρας των Χρωμάτων στο "Παλλάς", εκεί γύρω στο 1990, τον πλησίασε μια ομάδα νέων με αληθινές ανησυχίες. Κι εκείνος τους συνέστησε πρωτίστως την Αμοργό του Γκάτσου. 
Παρά την μακρόχρονη σχέση του με το ποίημα και τις επανειλημμένες εξαγγελίες ολοκλήρωσης του, στην πράξη ο Χατζιδάκις αφιερώθηκε αποκλειστικά στη σύνθεσή του σε δύο συγκεκριμένες χρονικές περιόδους: Στη Ν. Υόρκη, εκεί γύρω στο 1970-72 και αργότερα, μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα 1986-87. 
Από την πρώτη περίοδο της Ν. Υόρκης, έχουμε - ευτυχώς! - μια συγκλονιστική ηχογράφηση, από εκείνες τις ιδιωτικές, στο σπίτι του Χατζιδάκι. 
Στίχοι από την Αμοργό του Νίκου Γκάτσου, που τραγουδάει η μαγική Φλέρυ Νταντωνάκη. Ιέρεια με όλη τη σημασία της λέξης. Ιέρεια του τραγουδιού, του Μάνου Χατζιδάκι και της ίδιας της τής ζωής. Τη σκέφτομαι πάντα με αγάπη κι ευγνωμοσύνη για τους πολύτιμους μαργαρίτες που μας άφησε.

Τι να μου κάμει η σταλαγματιά που λάμπει στο μέτωπό σου;
Το ξέρω πάνω στα χείλια σου έγραψε ο κεραυνός τ' όνομά του,
το ξέρω μέσα στα μάτια σου έχτισε ένας αϊτός τη φωλιά του.

Μα εδώ στην όχτη την υγρή μόνο ένας δρόμος υπάρχει
μόνο ένας δρόμος απατηλός και πρέπει να τον περάσεις,
πρέπει στο αίμα να βουτηχτείς πριν ο καιρός σε προφτάσει.

Και να διαβείς αντίπερα να ξαναβρείς τους συντρόφους σου,
άνθη πουλιά ελάφια.
Να βρεις μιαν άλλη θάλασσα μιαν άλλη απαλοσύνη.


Όμως το τραγούδι αυτό υπάρχει ηχογραφημένο και με τη φωνή του Μάνου Χατζιδάκι (ιδιωτική ηχογράφηση, 1972). Μια τρυφερή ερμηνεία του συνθέτη. 



Και τέλος, μια σπουδαία ακόμα ερμηνεία από την Μαρία Φαραντούρη, η οποία το τραγούδησε και στον δίσκο "Αμοργός" που εκδόθηκε μετά τον θάνατο του Μ. Χατζιδάκι, σε επιμέλεια Νίκου Κυπουργού. 


"ΕΝ ΦΩΝΑΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΟΙΣ" ΑΠΟΨΕ ΣΤΟ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ


Το Μουσικό Εργαστήρι Σύνθεσης και Εκτέλεσης (Καλλιτεχνική διεύθυνση: Αλέξανδρος Καλογεράς), που λειτουργεί στο Ωδείο Μουσικοί Ορίζοντες Πολιτιστικό και Καλλιτεχνικό Κέντρο (Ιδρυτής: Κωστής Γαϊτάνος), παρουσιάζει απόψε την συναυλία του με τον γενικό τίτλο:  "Εν φωναίς και οργάνοις". 
Claude Debussy, Franz Schubert, J. S. Bach, G. F. Händel, Δηµήτρης Μητρόπουλος, Νίκος Σκαλκώτας, Joaquín Rodrigo, Θόδωρος Αντωνίου Γιώργος Κουρουπός, Αλέξης Diamant, Αλέξανδρος Μπαλαούρας. 
Συνθέσεις των παραπάνω ξένων και ελλήνων δημιουργών, από σολίστ του εργαστηρίου, αλλά και από φωνητικό σύνολο. 
Σήμερα Παρασκευή 14 Ιουνίου 2019 και ώρα 8:30 µ.µ στο Σπυροπούλειο Πνευματικό Κέντρο Δήµου Ψυχικού (Αγίας Σοφίας 1 & Ολυμπιονικών, στο Νέο Ψυχικό). 
Είσοδος ελεύθερη.
Το Μουσικό Εργαστήρι Σύνθεσης και Εκτέλεσης είναι μια ομάδα νέων εκτελεστών και συνθετών, που μελετούν τη μουσική από το μεσαίωνα μέχρι τις μέρες μας. Ιδρύθηκε το 2002 από τον Αλέξανδρο Καλογερά, συνθέτη, Διδάκτορα του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ και Καθηγητή του Berklee College of Music της Βοστώνης.
Ακολουθεί το αναλυτικό πρόγραμμα της μουσικής βραδιάς.

Πέμπτη, 13 Ιουνίου 2019

ΜΑΝΟΛΗΣ ΧΑΤΖΗΓΙΑΚΟΥΜΗΣ: ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ


Του Μανόλη Χατζηγιακουμή

H Οδύσσεια είναι έργο μεγάλης λογοτεχνικής πνοής και αξίας. Συνδυάζει την οργιώδη ποιητική φαντασία ενός αρχαϊκού κόσμου με τον απόλυτα έντεχνο γλωσσικό πραγματισμό και την πλούσια, ανεξάντλητη παραστατική δύναμη και ενάργεια. Η συνθετική της πλοκή προδίδει μιαν δεσπόζουσα αφηγηματική ιδιοφυΐα, η οποία υποτάσσει ένα παραδοσιακό οικείο υλικό σε μια νέα αφηγηματική φόρμα επαναστατικής πρωτοτυπίας και σύλληψης. Και η οποία, ενώ διατηρεί το περίβλημα αξιών του ηρωικού κόσμου, εισάγει σ’ αυτό νέες θέσεις, ιδέες, συμπεριφορές που συγκροτούν τον πυρήνα ενός διαφορετικού, επερχόμενου κόσμου. Έτσι η Οδύσσεια, παρά τη δευτερεύουσα θέση που της έχει επιφυλάξει η ομηρική κριτική (σε σχέση με την Ιλιάδα), αποτελεί, από άποψη μορφής και ουσίας, έργο ριζοσπαστικό και πρωτότυπο, υψηλής λογοτεχνικής έμπνευσης και αξίας. 
Κύριο θέμα της Οδύσσειας είναι ο νόστος του Οδυσσέα. Η επιστροφή στην πατρική γη και στην οικογενειακή εστία ενός από τους κυριότερους ήρωες του Τρωικού πολέμου ύστερα από είκοσι χρόνια. Ο οποίος και αποτελεί το κεντρικό αφηγηματικό πρόσωπο της Οδύσσειας (όπως ο Αχιλλέας το κεντρικό πρόσωπο της Ιλιάδας). Γύρω ακριβώς από τον Οδυσσέα, σε άμεση ή έμμεση σχέση με αυτόν, κινούνται και δρουν και όλα τα άλλα αφηγηματικά πρόσωπα, τα δύο κύρια επίσης και παραπληρωματικά Τηλέμαχος και Πηνελόπη, τα δευτερεύοντα Εύμαιος και Ευρύκλεια, ακόμη και οι εξωτικές θεές και μάγισσες Κίρκη και Καλυψώ, αλλά και οι μνηστήρες και όλα τα υπόλοιπα. Δεν υπάρχει κανένα σημείο του έπους που να ανελίσσεται αφηγηματικά χωρίς την ορατή ή νοούμενη παρουσία του κεντρικού ήρωα. Το ίδιο ισχύει και για τους νόστους των άλλων επιφανών Ελλήνων, και τους οποίους ο ποιητής βρίσκει την ευκαιρία να εντάξει, με μαεστρία και τέχνη, μέσα στο μεγάλο μετα-Τρωικό αφηγηματικό του έπος. Όλοι συμπλέκονται και υπάρχουν σε σταθερή, άρρηκτη σχέση με τον νόστο του Οδυσσέα. Πάνω απ’ όλους ο νόστος του Αγαμέμνονα, με τη δραματική του περιγραφή από τον ίδιο στον Κάτω Κόσμο (Ραψωδία λ και ω) και το άδοξο τέλος του (τη δολοφονία από τον Αίγισθο μόλις επέστρεψε και με συνεργό την Κλυταιμνήστρα). Ο οποίος προβάλλεται, αντιστικτικά και έντονα, σε σχέση με τον νόστο του Οδυσσέα, που βρήκε επιστρέφοντας μετά από είκοσι χρόνια την Πηνελόπη να τον περιμένει πιστή και αφοσιωμένη. Για να δοξασθεί έτσι ακόμη περισσότερο ο κεντρικός ήρωας. Και για να δικαιωθεί γενικότερα η Οδύσσεια, με το κλασικό παραμυθιακό μοτίβο της «πιστής συζύγου», και ως ένα κατά βάση «λαϊκό» έπος, πέρα από τον καθαυτό χαρακτήρα του ως ένα ηχηρό ανάκρουσμα του απερχόμενου ηρωικού κόσμου.
Δείτε στη συνέχεια ολόκληρο το κείμενο αυτό, το οποίος παρατίθεται ως Επίμετρο στον Γ´ τόμο “Σχόλια και Αναλύσεις”, σ. 151-63 του “Ανθολογίου”. 


ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΔΟΚΙΜΙΩΝ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ ΣΕ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ


Σήμερα Πέμπτη 13 Ιουνίου 2019, 7 μ.μ., στο Literaturhaus Berlin (Kaminzimmer), Fasanenstr. 23, 10719 στο Βερολίνο: Παρουσίαση δοκιμίων του Οδυσσέα Ελύτη σε γερμανική μετάφραση του Γιώργη Φωτόπουλου. 
Στη συζήτηση θα παρευρεθούν η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου, ο Έλληνας Πρέσβης Θεόδωρος Δασκαρόλης, ο μεταφραστής του βιβλίου και συγγραφέας του επιμέτρου Γιώργης Φωτόπουλος και ο εκδότης του οίκου Aphaia Harald Albrecht. 
Η εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα της Ελληνικής Πρεσβείας του Βερολίνου, σε συνεργασία με το Ίδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού.

Τετάρτη, 12 Ιουνίου 2019

ΤΟ "ΕΓΚΩΜΙΟΝ ΕΠΙΦΑΝΟΥΣ ΑΝΔΡΟΣ" ΤΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΣΕ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΛΒΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Αντιγράφω από το ημερολόγιό μου της χρονιάς 1991: 
«Πέμπτη 25 Απριλίου 1991, 12 το μεσημέρι: Επίσκεψις δεύτερη στην οικία του κ. Μάνου Χατζιδάκι. Αιτία: η τελευταία σελίδα του έργου που θα ερμηνεύσει το απόγευμα [!] η χορωδία του Πανεπιστημίου. 
Πρόκειται για το «Εγκώμιον Επιφανούς Ανδρός» σε στίχους από τις ΩΔΕΣ, του Ανδρέα Κάλβου, που επέλεξε ο ίδιος ο συνθέτης. 
Το έργο γράφτηκε με αφορμή την αναγόρευση σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Αθηνών, του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Καραμανλή. 
Ο Χατζιδάκις μου λέει ότι ο ίδιος μάλλον δεν θα παρευρίσκεται στην εκδήλωση και να του πάω την κασέτα για να το ακούσει. 
Το απόγευμα της ίδιας μέρας στην μεγάλη Αίθουσα Τελετών του Πανεπιστημίου Αθηνών, το έργο αποδίδει η μικτή χορωδία του Πανεπιστημίου υπό την διεύθυνση του μαέστρου Αντώνη Βασιλάκη.
Συμπράττουν δύο σπουδαίοι σολίστ πνευστών: Σωκράτης Άνθης, τρομπέτα και Παναγιώτης Στέφος, τρομπόνι. 
Στην χορωδία είμαι κι εγώ, ολίγον τι περήφανος που τραγουδάω Χατζιδάκι σε πρώτη εκτέλεση!»
Αυτά έγραφα τότε στο ημερολόγιό μου.

Από την εκτέλεση του έργου στο Ηρώδειο  - Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής συγχαίρει τον Μάνο Χατζιδάκι
Φώτο από το Αρχείο του Μ. Χατζιδάκι

Το έργο στην επίσημη εργογραφία του συνθέτη αναφέρεται ως εξής: 
Στον Κωνσταντίνο Καραμανλή, Πρόεδρο της Δημοκρατίας. 
Έργο 48 (ανέκδοτο). 
Καντάτα για μικτή χορωδία και ομάδα χάλκινων πνευστών, με επιλεγμένους από τον συνθέτη στίχους από τις ΩΔΕΣ, του Ανδρέα Κάλβου. 
Στις 15 Σεπτεμβρίου της ίδιας χρονιάς (1991), ο Χατζιδάκις διηύθυνε την Ορχήστρα των Χρωμάτων που ο ίδιος είχε ιδρύσει, στο έργο αυτό, σε μια τιμητική βραδιά για τον φίλο του Κωνσταντίνο Καραμανλή στο Ηρώδειο. Συμμετείχε η Χορωδία της ΕΡΤ σε διδασκαλία Αντώνη Κοντογεωργίου.
Η Κρατική Τηλεόραση μετέδωσε σε απευθείας μετάδοση την συγκεκριμένη συναυλία που περιλάμβανε, επίσης, έργα Προκόφιεφ, Μπετόβεν και Μπιζέ.
Πριν την μετάδοση προβλήθηκε μια μικρή συνέντευξη του Χατζιδάκι στον Αλέξη Κωστάλα, ο οποίος είχε την επιμέλεια της παρουσίασης της ζωντανής μετάδοσης.
Παραθέτω στη συνέχεια τα όσα είπε ο Χατζιδάκις για το συγκεκριμένο έργο.
Στο πρώτο ερώτημα του Αλέξη Κωστάλα για την φιλία του συνθέτη με τον Κ. Καραμανλή, εκείνος απάντησε:
"Η φιλία είναι μια ιδιωτική υπόθεση. Με τιμάει ο πρόεδρος με την φιλία του. Δεν θα μιλήσω γι’ αυτό. Για το έργο: Δεν είναι μία απλή φιλοφρόνηση. Μου παραγγέλθηκε από το Πανεπιστήμιο, για την βραδιά που θα ανεκηρύσσετο διδάκτωρ στη Νομική Σχολή. Και ανταποκρίθηκα στην παραγγελία με μεγάλο ενθουσιασμό, διότι εκτιμώ πάρα πολύ τον πρόεδρο και διότι νομίζω ότι ως πολιτικός άνδρας υπήρξε ο μοναδικός τα τελευταία τουλάχιστον 50 χρόνια."
- Ποια είναι τα στοιχεία στην Ωδή του Κάλβου και στην παρουσία και στην προσωπικότητα του Κωνσταντίνου Καραμανλή σαν πολιτικού άνδρα στην πολιτική σκηνή της Ελλάδας που σας ενέπνευσαν στο έργο αυτό; 
"Το Εγκώμιο δεν περιέχεται αυτούσιο μέσα στις Ωδές του Κάλβου. Έκανα μία επιλογή προσωπικά, ορισμένων Ωδών, που κατά την κρίση μου, δημιουργούσανε ένα ύφος εγκωμίου, για έναν επιφανή άνδρα. Όχι για έναν συγκεκριμένο επιφανή άνδρα, για έναν επιφανή άνδρα. Και νομίζω ότι αυτό ταίριαζε πολύ περισσότερο προς τον πρόεδρο, παρά ένα συγκεκριμένο ποίημα που θα εγράφετο γι’ αυτόν τον ίδιο".

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής με τον Μάνο Χατζιδάκι στο Ηρώδειο - Αρχείο Ιδρύματος "Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής"

Από το αρχείο μου δημοσιεύω σήμερα εδώ την πρώτη και την τελευταία σελίδα του έργου, δηλ. από την χειρόγραφη παρτιτούρα του Μάνου Χατζιδάκι, αλλά και την σελίδα από το πρόγραμμα της βραδιάς, με τα αποσπάσματα από τις ΩΔΕΣ του Κάλβου, που επέλεξε και μελοποίησε ο Χατζιδάκις.
Πρόκειται για το μοναδικό έργο του συνθέτη σε ποίηση Ανδρέα Κάλβου. 
Αξίζει να σημειώσουμε εδώ ότι το έργο για πιάνο του Χατζιδάκι "Ιονική Σουίτα", πιθανολογείται ότι γράφτηκε για τους μεγάλους Ιόνιους ποιητές, τον Ανδρέα Κάλβο και τον Διονύσιο Σολωμό. Το έργο ανέβηκε και με τη μορφή μπαλέτου από το Ελληνικό Χορόδραμα, το 1960.
Το ενδιαφέρον είναι ότι ο Χατζιδάκις αν και φανατικός πολέμιος της "μελοποιημένης ποίησης", στις ελάχιστες περιπτώσεις που κατέφυγε σ' αυτήν ("Μεγάλος Ερωτικός" και "Εγκώμιον Επιφανούς Ανδρός"), μελοποίησε και Σολωμό (Το όνειρο) και Κάλβο.
Τέλος, παραθέτω και το βίντεο από την συναυλία του Ηρωδείου με το ανέκδοτο, μέχρι σήμερα, έργο του Χατζιδάκι.


Τρίτη, 11 Ιουνίου 2019

ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΠΟΥ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΣΗΜΕΡΑ


"Το Τετράδιο του Πατριάρχη" είναι μια μουσικοποιητική παραγωγή του Καλλιτεχνικού Συνόλου "Πολύτροπον" (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος), που βασίζεται στην νεανική ποιητική ανθολογία του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου, δηλ. στα ποιήματα ελλήνων ποιητών που ανθολογούσε ως σπουδαστής στην Θεολογική Σχολή της Χάλκης. 
Η πρώτη παρουσίαση του "Τετραδίου του Πατριάρχη" έγινε στο Φεστιβάλ της Σύμης των Δωδεκανήσων το 2004. 
Για τις ανάγκες εκείνης της παρουσίασης ο λαϊκός στιχουργός Κυριάκος Μπαϊράμης από την Κάλυμνο έγραψε δίστιχα - παινέματα, θα λέγαμε, για τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, τα οποία παραθέτουμε στη συνέχεια, με αφορμή τα σημερινά ονομαστήρια του Πατράρχη. 
Τραγουδιούνται πάνω σε παραδοσιακή δωδεκανησιακή μελωδία. 

Έλα Χριστέ και Παναγιά δωσ' μου φωνή καμπόση
τον Πατριάρχη να 'παινώ ώστε να ξημερώσει

Φύλαέ τον Παναγιά μας
που 'ναι η παρηγοριά μας

Ω Παναγία Δέσποινα και του Χριστού Μητέρα
βλέπε τον Πατριάρχη μας τη νύχτα και τη μέρα

Παναγιά κι Αγιά Σοφία
χάριζέ του την υγεία

Θεέ μου Παντοδύναμε από ψηλά που βλέπεις 
στη σκέψη του να βρίσκεσαι και να τονε προσέχεις

Δίπλα του πάντα να στέκεις 
μέρα νύχτα να τον βλέπεις

Παρακαλώ την Παναγιά ό,τι ποθείς να γίνει
και στην καρδιά σου πάντοτε να βασιλεύει ειρήνη 

Έχεις του Θεού τη χάρη
των χριστιανών καμάρι 

Τα κλώνια του βασιλικού σμίξανε με του δυόσμου
κι είναι ο Πατριάρχης μας ο πιο καλός του κόσμου

Δωσ' του Παναγιά χρονάκια
σαν του δυόσμου τα κλωνάκια

Έτσι το όρισε ο Θεός να έχεις την αξία
και να κρατάς στα χέρια σου τη θεία Ορθοδοξία

Ο Θεός κι η Παναγία
να σου δίνει ευλογία

Φάρε της Εκκλησίας μας ωραίο περιβόλι
όπου σε επισκέπτεται η οικουμένη όλη

Έχεις του Θεού τη χάρη 
και φωτίζεις το Φανάρι 

Δευτέρα, 10 Ιουνίου 2019

ΕΙΚΟΣΙ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΜΙΝΩΑ ΒΟΛΑΝΑΚΗ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την αναχώρηση του μεγάλου σκηνοθέτη και θεατρανθρώπου Μίνωα Βολανάκη (1925-1999).
Ας δούμε μερικές πινελιές του τεράστιου έργου του. 
Μόλις συνειδητοποίησα την επέτειο θυμήθηκα ένα τραγούδι του Βολανάκη! Δηλαδή ένα τραγούδι του Γιάννη Μαρκόπουλου σε στίχους του Βολανάκη, με την Βασιλική Λαβίνα, το οποίο συμπεριλαμβάνεται στον δίσκο ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ (1981).
Αυτό συνέβη - και είναι νομίζω μοναδικό - διότι το τραγούδι  Ώρα, ώρα σε στίχους Βολανάκη, είναι η μελοποίηση ενός χορικού του Αριστοφάνη από τις «Εκκλησιάζουσες» σε μετάφραση του Μίνωα Βολανάκη.
Είναι γνωστό ότι ο Βολανάκης υπήρξε και έξοχος μεταφραστής ιδίως από την αγγλική γλώσσα, ενώ ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρουσες οι προτάσεις του στη μετάφραση αρχαίας κωμωδίας και τραγωδίας. Αρκεί να θυμίσουμε ότι  στην παράσταση "Εκκλησιάζουσες" που ανέβασε πριν λίγα χρόνια το Εθνικό Θέατρο, χρησιμοποιήθηκε η μετάφραση του Μ. Βολανάκη. 
Ο Βολανάκης ανέβασε με εξαιρετική επιτυχία τις "Εκκλησιάζουσες" (1965), με πρωταγωνίστρια την Άννα Συνοδινού (Πραξαγόρα), τον Κώστα Καζάκο και άλλους γνωστούς ηθοποιούς, σε μουσική Γιάννη Μαρκόπουλου. Είναι η χρονιά που η Άννα Συνοδινού αποχώρησε από το Εθνικό Θέατρο, ίδρυσε το θίασο «Ελληνική Σκηνή Άννα Συνοδινού», διαμόρφωσε σε θέατρο το παλιό νταμάρι στο λόφο του Λυκαβηττού και παρουσίασε εκεί την "Αντιγόνη" του Σοφοκλή (σκηνοθεσία του Γιώργου Σεβαστίκογλου) και τις "Εκκλησιάζουσες" του Αριστοφάνη, σε σκηνοθεσία Μ. Βολανάκη.

Από τις "Εκκλησιάζουσες" σε μετάφραση και σκηνοθεσία Μ. Βολανάκη 

Αξίζει να μείνουμε λίγο στις "Εκκλησιάζουσες" του Βολανάκη, καθώς ο πολύς Μάριος Πλωρίτης σε κριτική του επικροτεί την σκηνοθετική ματιά του Βολανάκη, η οποία επικεντρώθηκε κυρίως στον τόνο της λαϊκής κωμωδίας παρά της θεαματικής επιθεώρησης. Όπως γράφει χαρακτηριστικά στην κριτική του (Θέατρο 6/7/1965), "ο Αριστοφάνης είναι σάτιρα, σαρκασμός, μυκτηρισμός, είναι λαϊκό γλέντι, γιορτή, ξεφάντωμα, δεν είναι θέαμα με την έννοια του ελαφρού ευρωπαϊκού πασατέμπο".
Επίσης, ο Πλωρίτης ως παράδειγμα επιτυχημένης μετάφρασης στον Αριστοφάνη φέρνει εκείνη του Βολανάκη στις "Εκκλησιάζουσες", η οποία είναι έξυπνη και αστραφτερή και καθώς χρησιμοποιεί σωρεία από "γραφικές" εκφράσεις της σημερινής μας γλώσσας, έδωσε στο κείμενο ζωντάνια και αμεσότητα. Η μετάφραση με τον τρόπο αυτό πέτυχε τον προορισμό της: να κοινωνήσει άνετα τους σατιρικούς στόχους του ποιητή. 
Και τώρα ας ακούσουμε το τραγούδι (χορικό από τις Εκκλησιάζουσες) του Μαρκόπουλου, σε στίχους Βολανάκη. 
Ώρα, ώρα ήρθε η ώρα | Ώρα, ώρα ήρθε πια τώρα | Η ώρα η ώρα έχει φτάσει | Φτάσει και φτάσει | Καιρός για δράση | Πάρτε τα ποδιά σας στο ρυθμό μας | Έφτασε η ώρα για το σκοπό μας | Πάρτε τα πόδια σας | Πάρτε πόδι παιδιά | Ώρα, ώρα ήρθε η ώρα | Ώρα, ώρα ήρθε πια τώρα | Η ώρα η ώρα έχει φτάσει | Φτάσει και φτάσει | Καιρός για δράση | Μπρος παιδιά στο καθήκον μας | Τώρα πάμε | Μπρος παιδιά κι ήρθε η ώρα μας | Για να πάμε | Όλοι εσείς τυχεροί | Στης χαράς τα μέρη | Όποιος έξω απ' το χορό | Πολλά τραγούδια ξέρει | Ώρα, ώρα ήρθε η ώρα | Για περισυλλογή | Και για την αλλαγή


Σκέπτομαι τώρα ότι ο Βολανάκης είναι συνομήλικος του Μάνου Χατζιδάκι και του Μίκη Θεοδωράκη, γεννημένος δηλ. κι αυτός το 1925.
Σκέπτομαι, επίσης, ότι ο Βολανάκης ήταν στην καλλιτεχνική συντροφιά – πνευματική θα την έλεγα καλύτερα – του καφέ Ζόναρς, με τον Χατζιδάκι, τον Ελύτη, τον Γκάτσο, τον Κατσίμπαλη, τον Χατζηκυριάκο – Γκίκα και τόσους άλλους δημιουργούς που τροφοδότησαν την νεοελληνική μας ευαισθησία.
Η συνεργασία Χατζιδάκι – Βολανάκη είναι κάτι που ήδη με απασχολεί σοβαρά και ελπίζω να βρω τον χρόνο για την σχετική έρευνα. 
Αξίζει, τώρα, να θυμηθούμε τι έχει πει ο σκηνοθέτης και ιερέας π. Πέτρος Μινώπετρος, ο οποίος σε μία συνέντευξή του είχε προσδιορίσει τις οφειλές του στον δάσκαλό του: 
«Από αυτόν έμαθα αρχαίο δράμα, ελισαβετιανό θέατρο, ποιητικό θέατρο, αμερικανικό θέατρο Τένεσι Γουίλιαμς. Εμαθα επίσης τη μεγάλη ευθύνη, το βάρος και τη δυσκολία τού να αυτοπροσδιορίζεσαι ως Ελληνας, το να είσαι ανοικτός σε όλες τις πολιτιστικές παραδόσεις του κόσμου, την ελληνικότητα στην οικουμενική της διάσταση, τη διαιώνιση της ύπαρξης του Γένους μέσα από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, τις ομοιότητες της ζωής του καλλιτέχνη με την ασκητική εμπειρία, την αυτονομία της σκέψης, τις μεθόδους αναζήτησης και τα κλειδιά της προσωπικής σου έκφρασης που δεν θα σε εγκαταλείψουν στην πραγμάτωση του έργου τέχνης». 
Τα όσα λέει ο π. Πέτρος Μινώπετρος είναι ολόκληρα κεφάλαια του βίου και του έργου του Μ. Βολανάκη και χρήζουν ειδικής αναλύσεως.
Στέκομαι μόνο σ’ αυτό το …περίεργο που λέει για το Οικουμενικό Πατριαρχείο: «τη διαιώνιση της ύπαρξης του Γένους μέσα από το Οικουμενικό Πατριαρχείο»! 
Πώς ο Βολανάκης είχε συλλάβει κάτι τέτοιο; Μου φαίνεται σπουδαίο! Τελικά έχει μια εξήγηση…


Στην θαυμάσια μελέτη της θεατρολόγου Κωνσταντίνας Σταματογιαννάκη για τον μεγάλο θεατράνθρωπο (Μίνως Βολανάκης, Το προνόμιο της παρουσίας, Ε.Λ.Ι.Α., Εκδόσεις ERGO, 2009), διαβάζουμε:
«Ο πατέρας του καταγόταν από την Κρήτη και ήταν έμπορος στον Πειραιά, ενώ η μητέρα του, το γένος Μακρίδη, προερχόταν από λόγια οικογένεια της Κωνσταντινούπολης… Ο παππούς του Βολανάκη από την πλευρά της μητέρας του Νικόλαος Γ. Μακρίδης, ήταν γιατρός του σουλτάνου, έλαβε το τιμητικό αξίωμα του «εθνικού συμβούλου» από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και δημοσίευσε ιατρικές και ιστορικές μελέτες». 
Μια παρατήρηση εδώ για τους βίους παράλληλους Χατζιδάκι – Βολανάκη. Ο Μάνος Χατζιδάκις ήταν γιος του δικηγόρου Γεωργίου Χατζιδάκι από τον Μύρθιο Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου και της Αλίκης Αρβανιτίδου από την Αδριανούπολη. Και οι δύο είχαν Κρητική και Πολίτικη καταγωγή!
Άρα, λοιπόν, ο Βολανάκης είχε ρίζες στην οικουμενικότητα της Πόλης, όπως και ο άλλος μεγάλος θεατράνθρωπος, ο Κάρολος Κουν, ο οποίος γεννήθηκε το 1908 στην Προύσα και φοίτησε στη Ροβέρτειο Σχολή της Κωνσταντινούπολης.

Νίκος Κούνδουρος, Μίνως, Βολανάκης, Νίκος Κούρκουλος, και Κλέαρχος Κονιτσιώτης (1965)
Φωτό: Ψηφιακό Αρχείο του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης ©/ LIFO

Από την "Ηλέκτρα" του Κ.Θ.Β.Ε.  σε σκηνοθεσία Μ. Βολανάκη (1975)


Σκέπτομαι ακόμα την παράσταση Ηλέκτρα του Σοφοκλή, που ανέβασε με το Κ.Θ.Β.Ε. - του οποίου ήταν τότε διευθυντής – στις 2 Αυγούστου 1975 στο Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων και μετά στην Επίδαυρο (9 και 10 Αυγούστου). 
Ήταν η πρώτη φορά που ο Βολανάκης ανέβαζε τραγωδία σε ανοιχτό χώρο. Ήταν η πρώτη φορά που ανέβαζε Ηλέκτρα. Η πρώτη φορά που ανέβαζε Σοφοκλή και η πρώτη φορά που ανέβαζε έργο στην Επίδαυρο. Άλλωστε αυτή ήταν και η πρώτη φορά που εμφανίστηκε το Κ.Θ.Β.Ε. στην Επίδαυρο, καταργώντας την μέχρι τότε αποκλειστικότητα του Εθνικού Θεάτρου στο Φεστιβάλ Επιδαύρου. 
Στο ρόλο της Ηλέκτρας η Άννα Συνοδινού. Η Νέλλη Αγγελίδου, Κλυταιμνήστρα, η Κατερίνα Χέλμη, Χρυσόθεμις, ο Αλέκος Πέτσος, Παιδαγωγός και ο Δημήτρης Καρέλλης, Ορέστης. Σκηνοθεσία-Μετάφραση: Μίνως Βολανάκης. Σκηνικά – Κοστούμια: Διονύσης Φωτόπουλος. 
Όταν ο Βολανάκης έλεγε: «Δεν πιστεύω ότι μπορεί κανείς ν’ ανεβάζει όποια τραγωδία θέλει, όποια στιγμή θέλει για λόγους θεατρικής πολιτικής. Για να φθάσεις στο ρίγος που είναι η τραγωδία, πρέπει το έργο να έχει σχέση με το άγχος της στιγμής, ομολογητέο ή ανομολόγητο. Κι αυτό το άγχος εκφράζει η Ηλέκτρα… Η τραγωδία γεννήθηκε στη δημοκρατία, στη δημοκρατία αναπτύχθηκε, στη δημοκρατία πέθανε. Κι από αυτή την άποψη η Ηλέκτρα είναι έργο σημαδιακό». 


Τέλος, το 1977, στην Εθνική Λυρική Σκηνή ανέβαινε, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, η όπερα «Μαχάγκονυ» των Μπέρτολντ Μπρεχτ και Κουρτ Βάιλ. 
Παραθέτουμε εδώ το συλλεκτικό, πλέον, πρόγραμμα εκείνης της παραγωγής και ένα βίντεο - ντοκουμέντο με σκηνές από τις δοκιμές της όπερας των Kurt Weill και Brecht "Austieg und Fall der Stadt Mahagony".
Στις δοκιμές διηύθυνε ο Μάνος Χατζιδάκις, ενώ στην παράσταση ο Χανς Βέρνερ Πίντγκεν.
Στην παράσταση αυτή συμμετείχαν σπουδαίοι λυρικοί τραγουδιστές όπως οι: Βάσω Παπαντωνίου, Ζάχος Τερζάκης, Δημήτρης Καβράκος, Ανδρέας Κουλουμπής, Κική Μορφωνιού κ.α.
Τη σκηνοθεσία υπέγραφε ο Μίνως Βολανάκης.
Αλλά στον μεγάλο θεατράνθρωπο θα επανέλθουμε.



ΜΙΑ ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ 65 ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Ο γνωστός Έλληνας συνθέτης και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Λουϊζιάνας Ντίνος Κωνσταντινίδης συμπληρώνει φέτος τα 90 χρόνια του (γεννήθηκε στα Ιωάννινα το 1929). Δημιουργικός, ποιοτικός, οικουμενικός!
Διδάσκει στην Αμερική εκεί από το 1966! Πριν όμως αποδημήσει στις ΗΠΑ, είχε ήδη κάνει καριέρα στην Ελλάδα. Όσο ήταν δυνατόν, βέβαια, στην μεταπολεμική Ελλάδα...
Εκεί στις ΗΠΑ έχει και το αρχείο του, αρχείο μιας γεμάτης μουσική ζωής, και καθώς το άνοιξε για να θυμηθεί την πατρίδα, έπεσε πάνω στην Πάτρα! Φωτογραφίες από μια συναυλία την Πάτρα τον Φεβρουάριο του 1954!
Είχε, λοιπόν, την καλοσύνη να δώσει αντίγραφα αυτού του σπάνιου υλικού στον φίλο, σολίστ στο βιολί Γιώργο Δεμερτζή, ο οποίος μου το έδωσε – και τον χιλιοευχαριστώ! - προς ανάρτησιν στην Ιδιωτική Οδό μου και γνωρίζοντας το πάθος μου για την μουσική ιστορία της γενέτειράς μου.


Πρόκειται για μια συναυλία – εικάζω στο Πάνθεον, γιατί στο Δημοτικό Θέατρο δεν είναι – μιας ορχήστρας εγχόρδων που διηύθυνε ο συνθέτης και μαέστρος Μιλτιάδης Κουτούγκος (Αλάτσατα Σμύρνης 1912 – Αθήνα 1994). Ο Κουτούγκος διηύθυνε σε συναυλίες εκτός Αθηνών κυρίως την Ορχήστρα εγχόρδων του Ελληνικού Ωδείου. Μάλλον είναι αυτή η ορχήστρα, εκτός κι αν είναι η Ορχήστρα εγχόρδων της Ελληνικής Ραδιοφωνίας που επίσης διηύθυνε συχνά.

Στην φωτό βλέπουμε δύο σολίστ στο βιολί – ερμηνεύουν το διπλό κοντσέρτο για βιολί του Μπαχ – οι οποίοι είναι ο Ντίνος Κωνσταντινίδης και ο Μιχάλης Σέμσης (Θεσσαλονίκη 1923 – Αθήνα 1987), γιός του θρυλικού λαϊκού βιολιστή Δημήτρη Σέμση (“Σαλονικιού”) και πατέρας και δάσκαλος των διακεκριμένων σύγχρονων σολίστ Δημήτρη Σέμση και Στάμου Σέμση.
Αυτό που μου κάνει εντύπωση στην φωτό από τη συναυλία είναι το κατάμεστο θέατρο! Και μη ξεχνάτε, μιλάμε για το 1954! 
Στην φωτό ο μαέστρος Μιλτιάδης Κουτούγκος στη μέση, αριστερά ο Ντίνος Κωνσταντινίδης και δεξιά ο Μιχάλης Σέμσης.

Οι μουσικοί της ορχήστρας, με αφορμή την συναυλία τους στην Πάτρα, εξέδραμαν σε κάποιο εξοχικό κέντρο της εποχής. Με τα παλτά! Γιατί ήταν και Φεβρουάριος...
Παρέα μουσικών και αναμνηστική φωτό όλης της ορχήστρας.
Μια Πάτρα και μια Ελλάδα εξήντα πέντε χρόνια πριν...

Σάββατο, 8 Ιουνίου 2019

ΕΜΜΕΝΟΥΜΕ ΣΤΗΝ Α-ΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΠΑΧΘΕΝΤΕΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΕΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ (ΦΩΤΟ ΚΑΙ ΒΙΝΤΕΟ)


Πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 6 Ιουνίου 2019, στην Μουσική Βιβλιοθήκη, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, η εκδήλωση μνήμης για τους δύο απαχθέντες Μητροπολίτες Χαλεπίου της Συρίας,τον Ελληνορθόδοξο Μητροπολίτη Παύλο Yazιji και τον Συροϊακωβίτη Ιωάννη Ibrahim, με αφορμή την συμπλήρωση, στις 22 Απριλίου, έξι χρόνων από την απαγωγή και εξαφάνισή τους. 
Την εκδήλωση διοργάνωσε το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος), το οποίο έχει διοργανώσει και άλλες εκδηλώσεις τα τελευταία χρόνια, για τους Χριστιανούς της Μέσης Ανατολής. 
Την εκδήλωση χαιρέτισε ο Γενικός Γραμματέας της Διακοινοβουλευτικής Συνέλευσης Ορθοδοξίας, βουλευτής Δρ Ανδρέας Μιχαηλίδης.
Παραθέτουμε στη συνέχεια τον γραπτό χαιρετισμό του, καθώς στην Αίθουσα μίλησε από στήθους.


Ακολούθησαν οι προγραμματισμένοι ομιλητές.


Ο κ. Habib Lavant, καθηγητής θεολόγος – φιλόλογος, με καταγωγή από το Χαλέπι, αναφέρθηκε στην προσωπική του γνωριμία με τον Μητροπολίτη Χαλεπίου Παύλο, στις μεγάλες προσπάθειές του για την ανάπτυξη της Ορθοδοξίας και του Ελληνισμού στην ιστορική πόλη του Χαλεπίου, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή. Επίσης, ο καθηγητής Lavant αναφέρθηκε στην συνάντηση που είχε στην Αθήνα με τον Χαλεπίου Παύλο, λίγες μέρες πριν την απαγωγή του, αλλά και στο γραπτό τηλεφωνικό μήνυμα (sms), το οποίο του έστειλε ο ιεράρχης, λίγα λεπτά μετά την απαγωγή του.


Ο Λιβανέζος θεολόγος, φιλόλογος και μεταφραστής Roni Bou Saba, μίλησε για τις προσωπικότητες και το πολυδιάστατο έργο των δύο απαχθέντων, αλλά και για το ψηφιδωτό των χριστιανικών δογμάτων και ομολογιών στο Χαλέπι. Σημαντική ήταν η αναφορά του στους Συροϊακωβίτες και την σχέση τους με το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Αντιοχείας. Ο Roni Bou Saba έκανε ιδιαίτερη αναφορά και στην έφεση και γνώση των δύο απαχθέντων ιεραρχών στην εκκλησιαστική μουσική και έβαλε (ηχητικό ντοκουμέντο) δύο χαρακτηριστικούς ύμνους στα αραβικά, από τον Χαλεπίου Παύλο.


Ο θεολόγος Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος έκανε μία σύντομη επισκόπηση στον τρόπο με τον οποίο τα ΜΜΕ κάλυψαν το γεγονός της απαγωγής. Στην συγκεκριμένη περίπτωση είχαμε πολλά fake news ιδιαίτερα τα τρία πρώτα χρόνια από την απαγωγή.
Η εκδήλωση έληξε με την ευχή όλων των παρισταμένων να δοθεί ένα αίσιο τέλος σ’ αυτό το θρίλερ- μυστήριο, που εξακολουθεί να αποτελεί μια χαίνουσα πληγή για ολόκληρο τον χριστιανικό κόσμο.
Παραθέτουμε στη συνέχεια το βίντεο της εκδήλωσης.


ΣΤΟ 3ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΧΙΟΥ


Για τρίτη χρονιά, η ΜΟΥΣΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ, ο Πολιτιστικός και Κοινωνικός Οργανισμός που εδρεύει στην Χίο, διοργανώνει το Φεστιβάλ Σύγχρονης Ελληνικής Μουσικής της Χίου, το πρώτο δεκαήμερο του Ιουλίου. 
Η ιδρύτρια και καλλιτεχνική διευθύντρια της ΜΟΥΣΑΣ, η ακαταπόνητη Ελευθερία Λυκοπάντη, φιλόλογος-μουσικός, τ. μαέστρος Χορωδίας Χίου, μαζί με τον Καλλιτεχνικό Σύμβουλο του Φεστιβάλ Αλέξανδρο Καλογερά, συνθέτη και καθηγητή σύνθεσης Berklee College of Music Βοστώνης, επιμένουν ελληνικά και άκρως ποιοτικά, διοργανώνοντας φέτος το 3ο Φεστιβάλ Σύγχρονης Ελληνικής Μουσικής (30 Ιουνίου – 11 Ιουλίου), με θέµα: «Η Αρχαία Ελλάδα πηγή έµπνευσης».
Το θέμα του περυσινού 2ου Φεστιβάλ ήταν: "Η ελληνική μουσική παράδοση πηγή έμπνευσης των σύγχρονων Ελλήνων συνθετών / Ο συνθέτης Μιχάλης Αδάμης (1929 – 2013) και η σχέση του με την βυζαντινή μουσική". 
Το εξαιρετικά φιλόδοξο φετινό πρόγραμμα περιλαμβάνει: 
• 12ήµερο εκδηλώσεων 
• 11 συναυλίες 
• 6 προσκεκληµένοι οµιλητές, καθηγητές πανεπιστηµίων στην Ελλάδα και στην Αµερική 
• 10 διαλέξεις/παρουσιάσεις που διαφωτίζουν το περιεχόµενο των συναυλιών 
• 47 προσκεκληµένοι µουσικοί και καλλιτέχνες από την Ελλάδα (Αθήνα, Χαλκίδα, Κρήτη, Θεσσαλονίκη) και το εξωτερικό (Βοστώνη, Νέα Υόρκη, Μινεάπολη, Ρωσία, Ολλανδία, Αυστρία, Βραζιλία, Ισραήλ) 
• 30 µουσικοί από τη Χίο, επαγγελµατίες, ερασιτέχνες και µαθητές, σε καθηµερινές δοκιµές µε τους καλεσµένους µουσικούς 
• 4 ηµέρες µουσικών µαθηµάτων/masterclasses για σπουδαστές οργανων, φωνητικής, θεωρίας, διεύθυνσης και σύνθεσης 
• 2 συναυλίες στα γηροκοµεία Καρδαµύλων και Χίου 
• Εκπαιδευτικό πρόγραµµα για τα παιδιά της Κιβωτού του Κόσµου Αιγαίου 
• 70 έργα από την αρχαιότητα µέχρι τις µέρες µας 
• Συναυλία µε αρχαία ελληνικά όργανα 
• Συναυλία νέων από τη Χίο 
• Αίαντας, Τρωάδες και Οδύσσεια γίνονται βάση δηµιουργίας νέων έργων 
• 2 αναθέσεις νέων µουσικών έργων (µε βάση τον Αίαντα του Σοφοκλή και τις Τρωάδες του Ευριπίδη) 
• 6 πρεµιέρες 
• Καλλιτεχνικό Εργαστήρι Έκφρασης Νέων για µαθητές ΣΤ΄ Δηµοτικού, Γυµνασίου και Λυκείου, µε θέµα την Οδύσσεια του Οµήρου.
Θα συμμετέχουμε και φέτος στο σημαντικό αυτό Φεστιβάλ, με διαλέξεις και συναυλίες. 
Παραθέτουμε στη συνέχεια το αναλυτικό πρόγραμμα του Φεστιβάλ και τους δεκάδες συντελεστές.

Παρασκευή, 7 Ιουνίου 2019

«Το βράδυ όταν τα φύλλα ψιθυρίζουν» - Στη μνήμη της Νίκης Γουλανδρή


Μια συναυλία αντάξια της Κυρίας στην οποία ήταν αφιερωμένη. 
«Όταν τα φύλλα ψιθυρίζουν» στο Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας, στη μνήμη της Νίκης Γουλανδρή. 
Τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι και του Γιώργου Κουρουπού για φωνή και πιάνο, για την Κυρία που συνεργάστηκε στενά και αποτελεσματικά και με τους δύο συνθέτες για την προώθηση του αληθινού πολιτισμού, όχι του επίπλαστου και πρόσκαιρου. 
Ο Γιώργος Κουρουπός, η Ιουλίτα Ηλιοπούλου (απαγγελία), ο Τάσης Χριστογιαννόπουλος (τραγούδι) και ο Γιάννης Τσανακαλιώτης (πιάνο), μας παρουσίασαν ένα ακριβό πρόγραμμα μουσικής ποιητικής για - και με αφορμή - την φύση. 
Ούτε κραυγές, ούτε ακκισμοί, ούτε βερμπαλισμοί. Μόνο ψίθυροι… Ένα τραγούδι σαν προσευχή. Τραγούδια και ποιήματα μ’ έναν τρόπο μυστικό. 
Στην οθόνη της σκηνής …έπεφταν διακριτικά, μα φυσικά, φύλλα της Νίκης Γουλανδρή. Πίνακες μιας «μικρής» φύσης που φιλοτέχνησε η ίδια. 
Την Τετάρτη 5 Ιουνίου 2019 στο Αμφιθέατρο του Μουσείου, με αφορμή της Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, είχαμε αυτή την τύχη… Να αφουγκραστούμε τους ψιθύρους των φύλλων… Όπως ακριβώς το λέει ο Εμπειρίκος: «Το βράδυ όταν τα φύλλα ψιθυρίζουν». 
Π.Α.Α.


ΤΟΜΑΣ ΜΠΕΡΝΧΑΡΝΤ: "Πηγαίνετε σε μια απονομή βραβείου, πόσο γελοίο..."


"Πηγαίνετε σε μια απονομή βραβείου, πόσο γελοίο. Γελοίες μορφές. Όσο μεγαλοπρεπέστερα παρουσιάζονται, τόσο πιο γελοία είναι, είπε, όλα είναι γελοιογραφία και τίποτε άλλο, είπε, όλα ανεξαιρέτως. Αποκαλείτε έναν καλό άνθρωπο φίλο σας και μετά ξαφνικά αφήνει να τον αναγορεύσουν επίτιμο καθηγητή και του λοιπού αποκαλείται καθηγητής και τυπώνει το καθηγητής στα φύλλα της αλληλογραφίας του και η γυναίκα του εμφανίζεται ξαφνικά στο χασάπη ως κυρία καθηγητού για να μη χρειάζεται να περιμένει όσο οι άλλες που δεν έχουν άντρα καθηγητή. Πόσο γελοίο, είπε. Χρυσά σκαλοπάτια, χρυσή πολυθρόνα, χρυσά έδρανα στο Χόφμπουργκ, είπε, και κοντά σ' αυτά αμιγείς ψευτοδημοκράτες ηλίθιοι, πόσο γελοίο. 
Προχωρείτε κατά μήκος της Καίρτνερστρασε και όλα σας φαίνονται γελοία, όλοι οι άνθρωποι είναι γελοίοι και τίποτε άλλο, διασχίζετε ολόκληρη τη Βιέννη κατά μήκος και κατά πλάτος, και ολόκληρη η Βιέννη σάς φαίνεται ξαφνικά γελοία, όλοι οι άνθρωποι που συναντάτε είναι γελοίοι άνθρωποι, όλα όσα συναντάτε είναι γελοία, ζείτε σ' έναν πέρα για πέρα γελοίο και στην πραγματικότητα ξεπεσμένο κόσμο, είπε. Είστε υποχρεωμένος ξαφνικά να μετατρέψετε όλο τον κόσμο σε γελοιογραφία. Έχετε τη δύναμη να μετατρέψετε τον κόσμο σε γελοιογραφία, είπε, την ύψιστη δύναμη του πνεύματος, είπε, που είναι απαραίτητη γι' αυτό, αυτή τη μοναδική δύναμη επιβίωσης, είπε. Μόνο αυτό που βρίσκουμε τελικά γελοίο το κουμαντάρουμε, μόνο όταν βρίσκουμε γελοίο τον κόσμο και τη ζωή στον κόσμο πηγαίνουμε μπροστά, δεν υπάρχει άλλη, δεν υπάρχει καλύτερη μέθοδος, είπε. Σε κατάσταση θαυμασμού δεν αντέχουμε για πολύ και αφανιζόμαστε αν δεν τη διακόψουμε εγκαίρως, είπε. 
Ήμουν, ναι, σ' όλη μου την ζωή πάντοτε πολύ μακριά από την κατάσταση του ανθρώπου που θαυμάζει, ο θαυμασμός μου είναι κάτι ξένο, αφού δεν υπάρχει το θαύμα, μου ήταν πάντοτε κάτι ξένο ο θαυμασμός και τίποτε δεν με απωθεί τόσο όσο το να παρατηρώ τους ανθρώπους που θαυμάζουν, που τους έχει μολύνει ο οποιοσδήποτε θαυμασμός. Πηγαίνετε σε μια εκκλησία και οι άνθρωποι θαυμάζουν, πηγαίνετε σ' ένα μουσείο και οι άνθρωποι θαυμάζουν. Πηγαίνετε σε μια συναυλία και οι άνθρωποι θαυμάζουν, αυτό είναι αποκρουστικό. Το γνήσιο λογικό δεν γνωρίζει το θαυμασμό, παίρνει υπόψη, σέβεται, υπολήπτεται, αυτό είναι όλο, είπε. Οι άνθρωποι μπαίνουν σ' όλες τις εκκλησίες και σ' όλα τα μουσεία σαν να κουβαλούν στην πλάτη ένα σακίδιο γεμάτο θαυμασμό και γι΄αυτό το λόγο έχουν πάντοτε αυτή την αντιπαθητική καμπούρικη στάση που έχουν, ναι, οι πάντες στις εκκλησίες και στα μουσεία, είπε. Δεν έχω δει ακόμη εντελώς φυσιολογικό άνθρωπο να μπαίνει σε μια εκκλησία η σ’ ένα μουσείο, και το πιο αντιπαθητικό είναι να παρατηρείτε τους ανθρώπους στην Κνωσό ή στον Ακράγαντα όταν φτάνουν στο στόχο του απoθαυμαστικoύ τους ταξιδιού, γιατί οι άνθρωποι αυτοί δεν κάνουν τίποτε άλλο παρά ένα αποθαυμαστικό ταξίδι, είπε. 
Ο θαυμασμός τυφλώνει, είπε ο Ρέγκερ χθες, αμβλύνει το μυαλό του ανθρώπου που θαυμάζει. Οι περισσότεροι άνθρωποι, απ' τη στιγμή που μπαίνουν στην κατάσταση θαυμασμού, δεν βγαίνουν πια απ’ αυτή την κατάσταση θαυμασμού και έτσι γίνονται αμβλύνοες. Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι σ' όλη τους τη ζωή αμβλύνοες για μόνο το λόγο ότι θαυμάζουν. Δεν υπάρχει τίποτε να θαυμάσουμε, είπε ο Ρέγκερ χθες, τίποτε, απολύτως τίποτε. Καθώς ο σεβασμός και η υπόληψη παραείναι δύσκολα για τους ανθρώπους, οι άνθρωποι θαυμάζουν, αυτό τους κοστίζει λιγότερο, είπε ο Ρέγκερ. Ο θαυμασμός είναι πιο εύκολος από το σεβασμό, από την υπόληψη, ο θαυμασμός είναι ίδιον του κουτού είπε ο Pέγκερ. Μόνο ο κουτός θαυμάζει, ο έξυπνος δεν θαυμάζει, εκτιμά, υπολήπτεται, καταλαβαίνει, αυτό είναι. 
Μα για να εκτιμούμε και να υποληπτόμαστε και να καταλαβαίνουμε, απαιτείται βέβαια πνεύμα, και πνεύμα οι άνθρωποι, δεν έχουν, χωρίς πνεύμα και πραγματικά παντελώς ανόητοι ταξιδεύουν στις Πυραμίδες και στους κίονες της Σικελίας και στους ναούς της Περσίας και πασπαλίζουν με θαυμασμό τον εαυτό τους και την αμβλύνοιά τους, είπε. Η κατάσταση θαυμασμού είναι μια κατάσταση πνευματικής αδυναμίας, είπε ο Ρέγκερ χθες, σ' αυτή την κατάσταση της πνευματικής αδυναμίας ζουν σχεδόν όλοι. Όντας σ’ αυτή την κατάσταση πνευματικής αδυναμίας, μπαίνουν όλοι και στο Κούνστχιστορισες Μουζέουμ. Οι άνθρωποι κουβαλούν με μεγάλο κόπο το θαυμασμό τους, δεν έχουν το θάρρος ν' αφήσουν το θαυμασμό τους στην γκαρνταρόμπα όπως το πανωφόρι τους. Κουβαλούν λοιπόν με κόπο τον εαυτό τους, που είναι παραφορτωμένος με θαυμασμό, μέσα σ’ όλες αυτές τις αίθουσες, είπε ο Ρέγκερ, κι έτσι μας ανακατεύουν το στομάχι. Ο θαυμασμός όμως δεν είναι μόνο διακριτικό γνώρισμα του λεγόμενου ακαλλιέργητου, κάθε άλλο μάλιστα, είναι σε απόλυτα φοβερό, ναι, πραγματικά τρομακτικό βαθμό διακριτικό γνώρισμα και όλων των λεγόμενων καλλιεργημένων, πράγμα που είναι ακόμη πιο αποκρουστικό. 
Ο ακαλλιέργητος θαυμάζει επειδή απλούστατα παραείναι κουτός για να μη θαυμάσει, ο καλλιεργημένος όμως παραείναι διεστραμμένος για κάτι τέτοιο, είπε ο Ρέγκερ. Ο θαυμασμός των λεγόμενων ακαλλιέργητων είναι απόλυτα φυσικός, ο θαυμασμός των λεγόμενων καλλιεργημένων όμως είναι μια καθαρά διεστραμμένη διαστροφή, είπε ο Ρέγκερ". 
Τόμας Μπέρνχαρντ (1931-1989), από το βιβλίο "Οι Παλαιοί Δάσκαλοι" 
(μετάφραση: Βασίλης Τομανάς, εκδόσεις Εξάντας, 1994)
Related Posts with Thumbnails