Τρίτη 23 Ιουλίου 2024

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΣΤΗΝ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ


Toυ Χάρη Ανδρεόπουλου* 
Συμπληρώνονται 50 χρόνια από τη Μεταπολίτευση, από την 24η Ιουλίου του 1974, όταν στα ξημερώματα της ημέρας αυτής, μετά την πτώση (ουσιαστικά: αυτοδιάλυση…) του δικτατορικού καθεστώτος της Επταετίας (1967-1974), με την ορκωμοσία του Κωνσταντίνου Καραμανλή, ως Πρωθυπουργού, από τον Αρχιεπίσκοπο Σεραφείμ, ξημέρωνε Δημοκρατία! Ποιες ήταν απόψεις του Κων. Καραμανλή για τη στάση της δικτατορίας απέναντι στην Εκκλησία και πως η αποκατάσταση της δημοκρατικής ομαλότητας στη χώρα συνδέθηκε με την διασφάλιση της σταθερότητας και ηρεμίας σε κρίσιμους θεσμούς, με επιρροή στη κοινωνία, όπως η Εκκλησία; 
Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας ο Κων. Καραμανλής επανειλημμένως είχε “καυτηριάσει” την εργαλειοποίηση της θρησκείας από το καθεστώς. Στα τέλη του 1969, εποχή κατά την οποία εξελίσσεται εμφαντικώς η προπαγάνδα του δικτατορικού καθεστώτος των Συνταγματαρχών, ο αυτοεξόριστος τότε στο Παρίσι Κωνσταντίνος Καραμανλής, σε συνέντευξή του στην ελβετική εφημερίδα “Journal de Geneve” (1η Οκτωβρίου 1969), διακωμωδώντας την «ελληνοχριστιανική» εκδοχή της πολιτικής της δικτατορίας θα δηλώσει: «Το καθεστώς των Αθηνών στερούμενον ιδιαιτέρου ιδεολογικού προσανατολισμού εις ουδεμίαν μορφήν πολιτεύματος – ούτε καν της κλασικής δικτατορίας – ανταποκρίνεται. Και το εν λόγω κενόν δεν δύναται να πληρωθεί ούτε με μεσαιωνικάς θεοκρατικάς εννοίας, ούτε με συνθήματα ως το “Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών”, ενώ αι μέθοδοι του καθεστώτος είναι ελάχιστα χριστιανικαί…». 
Είναι σαφές ότι με τις δηλώσεις του αυτές ο Καραμανλής επιχειρεί να αποκόψει τον ομφάλιο λώρο της δικτατορίας από τον χώρο της συντηρητικής δημοκρατικής παρατάξεως που θα μπορούσε θεωρητικώς να παράσχει στο στρατιωτικό καθεστώς μια υποτυπώδη αποδοχή. Από τις δηλώσεις του Καραμανλή δεν λείπει και η καυστική ειρωνεία για την πολιτική εκμετάλλευση της θρησκείας και μάλιστα, όπως σημειώνει, μια εκμετάλλευση «με μεθόδους ελάχιστα χριστιανικάς». Πρόκειται για αιχμηρή κριτική αναφορά στις καθεστωτικές πρακτικές στον χώρο της θρησκείας, τις οποίες ο Καραμανλής διακωμωδεί θεωρώντας τες ως μια παρωδία θρησκευτικότητας, με την οποία η αυθεντική θρησκεύουσα συντηρητική δημοκρατική παράταξη ουδεμία μπορεί να έχει σχέση. 
Την άνοιξη του 1973 ο Καραμανλής με βαρυσήμαντες δηλώσεις του (23.04.1973) στις εφημερίδες «Βραδυνή» και «Θεσσαλονίκη» θα απευθύνει σκληρή κριτική κατηγορώντας τη στρατιωτική Κυβέρνηση ότι με την ανερμάτιστη πολιτική της αποσυνθέτει κρίσιμους θεσμούς του κράτους και της κοινωνίας, συμπεριλαμβάνοντας σ’ αυτούς τους «δεινοπαθούντες» θεσμούς και την Εκκλησία. «Η Κυβέρνησις πειραματιζομένη διαρκώς αποδιοργάνωσε τη Διοίκηση, την Εκκλησία και την Παιδεία, κατά τρόπον ώστε να παρουσιάζουν την εικόνα επικινδύνου αποσυνθέσεως», θα τονίσει ο αυτοεξόριστος τότε Έλληνας πολιτικός, ο οποίος, όπως φαίνεται, ενδιαφέρεται και παρακολουθεί στενά το «μαρτύριο» που βιώνει την περίοδο αυτή η Εκκλησία. Ο Καραμανλής αντιλαμβάνεται την Εκκλησία ως ηθικοποιητικό και φρονηματιστικό φορέα της κοινωνίας που έχει ως αποστολή να συνδράμει στο έργο της Πολιτείας, εντός πάντα ενός πλαισίου ελληνοχριστιανικού πολιτισμού, τον οποίο, πάντως, ο ίδιος, ως φιλελεύθερο πνεύμα, εννοιολογικά και σημασιολογικά προσλαμβάνει ως αναφορά στο δίπολο του κλασικού ελληνικού ορθολογισμού και της χριστιανικής ορθοδοξίας, ως ένα «ιδεώδες» πολιτισμού και όχι ως πολιτικοθρησκευτικό ιδεολόγημα. Θεωρεί την Εκκλησία ως φορέα κοινωνικοποιήσεως με πολύ σημαντική αποστολή, καθώς το έργο της άπτεται θεμελιωδών παραδοσιακών αξιών – του Ελληνισμού και του Χριστιανισμού – που ταυτοχρόνως αποτελούν βασικούς πυλώνες του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, τμήμα του οποίου σκοπεύει να καταστήσει και την Ελλάδα. Ο Καραμανλής της Μεταπολιτεύσεως, έχοντας ως στόχο να κάνει την Ελλάδα Ευρώπη, να εγκαταστήσει σ’ αυτή μια Δημοκρατία τύπου δυτικοευρωπαϊκού, εντάσσει σ’ αυτή την προσπάθεια του δυναμικού ανοίγματος προς τον πολιτικό φιλελευθερισμό και την Εκκλησία, την οποία θέλει ελεύθερη από τον κρατικό εναγκαλισμό και κινουμένη εντός του δικού της φύσει δημοκρατικού – του συνοδικού – πολιτεύματος, ακριβώς για να εκπληρώνει αυτή την «ηθικήν και εθνικήν αποστολήν της». Σ’ αυτή την κρίσιμη για τη χώρα φάση αυτό που επιδιώκει είναι να έχει δίπλα του την Εκκλησία ως στήριγμα για την αποκατάσταση στη χώρα της δημοκρατικής ομαλότητας. Και το επιτυγχάνει. 
Ο Καραμανλής τον Ιούλιο του 1974 βρήκε την Εκκλησία της Ελλάδος να διάγει μια περίοδο οιονεί κανονικότητας. Ο νέος Αρχιεπίσκοπος, ο από Ιωαννίνων Σεραφείμ (Τίκας), αν και είχε ανέλθει στο ύπατο εκκλησιαστικό αξίωμα στη διάρκεια της δεύτερης φάσεως του δικτατορικού καθεστώτος (στις 12.01.1974, επί Δημ. Ιωαννίδη), δεν είχε ταυτισθεί με τη δικτατορία, όπως ο προκάτοχός του Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος (Κοτσώνης, 1967-1973). Τούτο εξηγείται λόγω τόσο του μικρού χρονικού διαστήματος που είχε μέχρι τότε (12.01.1974-23.07.1974) διανύσει ο Σεραφείμ, όσο και –κυρίως– επειδή συμβόλιζε την εκκλησιαστική παράταξη που ανέλαβε τα ηνία της Ιεραρχίας έχοντας έλθει σε «μετωπική» ρήξη με τον Ιερώνυμο και ευρύτερα με τη μερίδα εκείνη της Ιεραρχίας που αντιπροσώπευε το σύστημα που είχε επιβάλει από τις πρώτες ημέρες της εγκαθιδρύσεώς του και για μια ολόκληρη εξαετία (1967-1973) το (επί Γ. Παπαδοπούλου, σ΄ αυτή την πρώτη φάση του) δικτατορικό καθεστώς της «21ης Απριλίου». 
Ο νέος Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ διεσφάλιζε στον Καραμανλή την κρίσιμη περίοδο 1974-1975 ησυχία και τάξη στο εσωτερικό της Εκκλησίας, γεγονός που επηρέασε θετικά και έδρασε αποτελεσματικά στην ανάπτυξη μιας αγαστής συνεργασίας στις σχέσεις μεταξύ των δύο ανδρών και κατά συνέπεια στις σχέσεις Πολιτείας – Εκκλησίας αφενός, αλλά και της αποκαταστάσεως των σχέσεων με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, αφετέρου. Στην ανάπτυξη αυτού του θετικού κλίματος συνετέλεσε και το γεγονός ότι ο Σεραφείμ αμέσως μετά την ανάρρησή του στην Αρχιεπισκοπή (12.01.1974) επεδίωξε και επέτυχε την εξομάλυνση των σχέσεων της Εκκλησίας της Ελλάδος με το Πατριαρχείο. Οι σχέσεις αυτές είχαν σοβαρά διασαλευθεί κατά την περίοδο της αρχιεπισκοπείας Ιερωνύμου Α΄ (1967-1973) εξαιτίας της καταστρατηγήσεως κατά την περίοδο εκείνη των θεμελιωδών κειμένων (του Πατριαρχικού και Συνοδικού Τόμου [ΠΣΤ] του 1850 και της Πατριαρχικής και Συνοδικής Πράξεως [ΠΣΠ] του 1928) που καθορίζουν το νομοκανονικό πλαίσιο των σχέσεων της Εκκλησίας της Ελλάδος με το Φανάρι. Επρόκειτο για μια πρακτική που αποσκοπούσε στη βαθμιαία αποδυνάμωση των κανονικών δικαιωμάτων του Πατριαρχείου στην ελληνική επικράτεια και ειδικότερα στις εκκλησιαστικές επαρχίες των λεγομένων «Νέων Χωρών» (Μακεδονίας, Θράκης, Ηπείρου, Αιγαίου) των οποίων η “επιτροπική διοίκηση”, δια της ΠΣΠ του 1928, είχε παραχωρηθεί στην αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδος, διατηρηθείσης, ωστόσο, της πνευματικής υπαγωγής τους στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. 
Η αποκατάσταση αυτών των σχέσεων με το Φανάρι επέδρασε πολύ θετικά στον Μακεδόνα πολιτικό, καθώς ο Κων. Καραμανλής, ως γεννηθείς το 1907, είχε γαλουχηθεί με τις αξίες της μακεδονικής περιφερείας των αρχών του 20ού αιώνα, τις αξίες των γηγενών οικογενειών που υπήρξαν πιστές στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και τον Ελληνισμό, αντιπαλεύοντας τη βουλγαρική επιρροή που επιχειρούσε τότε η κηρυχθείσα σχισματική από το Πατριαρχείο βουλγαρική (εκκλησιαστική) «Εξαρχία». Ακριβώς, λοιπόν, λόγω καταγωγής - από την επαρχία Σερρών που ανήκε εκκλησιαστικά στη δικαιοδοσία του Πατριαρχείου – ο Καραμανλής έτρεφε ιδιαίτερο σεβασμό στη Μητέρα Εκκλησία, αυτή της Κωνσταντινουπόλεως. 


Στην ιδιαίτερα κρίσιμη αυτή περίοδο αυτό που πρωτίστως ενδιέφερε τον Κων. Καραμανλή ήταν η αποκατάσταση της δημοκρατικής σταθερότητας στη χώρα, μια σταθερότητα που συνδεόταν άμεσα με τη διασφάλιση της ηρεμίας σε κρίσιμους θεσμούς, με επιρροή στην κοινωνία, όπως η Εκκλησία. Από τη δικτατορία των Συνταγματαρχών και μ’ ό,τι στη συλλογική μνήμη ταυτίσθηκε μαζί της, όπως π.χ. η περίοδος της αρχιεπισκοπείας Ιερωνύμου (1967-1973), ο Καραμανλής, όπως προαναφέρθηκε, είχε έγκαιρα αποστασιοποιηθεί και ασκήσει δριμεία κριτική, ενεργώντας όχι ως πρόσωπο μόνο, αλλά, κυρίως και πρωτίστως, ως βασικός εκφραστής της πιστής στο δημοκρατικό πολίτευμα και τον κοινοβουλευτισμό ευρύτερης συντηρητικής παρατάξεως για την οποία δεν ήθελε σε καμιά περίπτωση να θεωρηθεί ότι παρέχει τα ελάχιστα έστω ερείσματα στο δικτατορικό καθεστώς. 
Για την Εκκλησία της Ελλάδος δύο είναι οι μεγάλες και σπουδαίες θεσμικές τομές που επιχειρεί και προωθεί ο Καραμανλής κατά την περίοδο της πρωθυπουργίας του (1974-1980) στη Μεταπολίτευση: πρώτον, η ψήφιση τον Ιούνιο του 1975 του νέου Συντάγματος με τα άρθρα 3, 13, 18 § 8, 28 § 1, 72, § 1 και 105 του οποίου καθορίζονται οι θεμελιώδεις διατάξεις οι οποίες διέπουν μέχρι και σήμερα τις σχέσεις Πολιτείας – Εκκλησίας (επί το ακριβέστερον δε τις σχέσεις του κράτους και των θρησκευτικών κοινοτήτων στη χώρα μας). Με το αρθ. 3 για πρώτη φορά στην ιστορία της ελληνικής νομοθεσίας κατοχυρώνεται ο ΠΣΤ του 1850 και η ΠΣΠ του 1928, δηλ. θωρακίζεται το κανονικό θεσμικό πλαίσιο οργανώσεως και λειτουργίας της εκκλησιαστικής διοικήσεως (ήτοι η συγκρότηση της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας και της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, συμφώνως προς τις σχετικές πατριαρχικές [ΠΣΤ 1850 / ΠΣΠ 1928] διατάξεις), το οποίο είχε κλονισθεί κατά τη περίοδο της επτάχρονης δικτατορίας (με την συγκρότηση της όλως αντικανονικής “Αριστίνδην” Συνόδου, με τα έκτακτα “Ιεροδικεία” η σύσταση και λειτουργία των οποίων αποδοκιμάσθηκε ως κατάλυση του όλου συστήματος του Κανονικού Δικαίου της Εκκλησίας, κλπ.). Δεύτερον, η ψήφιση (επι υπουργίας - στο Παιδείας - του Γεωργίου Ράλλη) του νέου Καταστατικού Χάρτη της Εκκλησίας της Ελλάδος (Ν. 590) με τον οποίο κατοχυρώθηκαν (και) νομοθετικά οι πατριαρχικές πράξεις (1850/1928), χειραφετήθηκε η Εκκλησία από τον σφιχτό εναγκαλισμό της Πολιτείας και ετέθησαν οι βάσεις της αρμονικής σχέσεώς τους στο πλαίσιο των διακριτών (τους) ρόλων. 
Εν συμπεράσματι: Στη διάρκεια των πρώτων και κρισίμων χρόνων της Μεταπολιτεύσεως η συνετή εκκλησιαστική πολιτική που χάραξε ο τότε πρωθυπουργός Κων. Καραμανλής όχι μόνο έφερε την ποθουμένη γαλήνη και ηρεμία στο σκάφος της Εκκλησίας, που είχε σοβαρά κλυδωνισθεί στη διάρκεια της προηγηθείσης Επταετίας, αλλά θεμελίωσε τον εκδημοκρατισμό της με σειρά συνταγματικών ρυθμίσεων (κατοχύρωση του Πατριαρχικού Τόμου του 1850 και της Συνοδικής Πράξεως του 1928 στο Σύνταγμα του 1975), και νομοθετημάτων (Καταστατικός Χάρτης: N. 590/1977) που ρύθμισαν θετικά τόσο την εσωτερική της λειτουργία, όσο και τις σχέσεις της με την Πολιτεία. Με τις θεσμικές τομές του Κων. Καραμανλή ετέθησαν οι βάσεις για την αυτοδιοίκηση της Εκκλησίας και χαράχθηκε ο δρόμος της αγαστής συνεργασίας της με το Κράτος, στο συνταγματικό πλαίσιο μιας πολιτειοκρατικής μεν πάντα σχέσεως, αλλ’ εφεξής ηπιότερης μορφής και σαφώς χαλαρότερης εξαρτήσεως, μέσω της οποίας διαμορφώθηκε ένα καθεστώς αρμονικής συναλληλίας, αμοιβαίου σεβασμού και διακριτών ρόλων, το οποίο σε γενικές γραμμές διατηρείται και στις μέρες μας. 
* Ο Χάρης Ανδρεόπουλος είναι Σύμβουλος Εκπαίδευσης κλ. ΠΕ01 Θεολόγων, Δρ. Εκκλησιαστικής Ιστορίας ΑΠΘ (xaan@theo.auth.gr ), μέλος της Εταιρείας Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου. 

BIΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: 
* Ανδρεόπουλος, Χαράλαμπος, «Η Εκκλησία κατά τη δικτατορία 1967-1974. Ιστορική και νομοκανονική προσέγγιση», εκδ. Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη, 2017, Μέρος Δ΄: Η Εκκλησία στη Μεταπολίτευση, σσ. 353-372 (πανεπιστημιακά συγγράμματα: '’ΕΥΔΟΞΟΣ”: 68377860) 
* Κονιδάρης, Ιωάννης, “Περίοδος της δικτατορίας 1967-1974” και “Περίοδος της Μεταπολιτεύσεως”, στο «Μαθήματα Εκκλησιαστικού Δικαίου», εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα, 2020 (με τη συνεργασία Γ. Ι. Ανδρουτσόπουλου), σσ. 129 – 143 (”EYΔΟΞΟΣ’’: 94690151) 
* Ριζάς, Σωτήριος, “Στις απαρχές της Mεταπολίτευσης”, στο «Η στιγμή του 1974. Το χρονικό της μετάβασης στη Δημοκρατία», Νέα Εστία, Αθήνα, 2014, τχ. 1862, σσ. 398-424. 
* Χατζηβασιλείου, Ευάνθης, “Η σύσταση και εδραίωση του δημοκρατικού πολιτεύματος 1974-1981”, στο «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους», Εκδοτική Αθηνών, 2000, τομ. ΙΣΤ’, σσ. 294-295.

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ ΣΕ ΝΙΚΟ ΣΚΑΛΚΩΤΑ ΚΑΙ ΝΙΚΟΛΑΪ ΜΠΕΡΝΤΙΑΕΦ ΑΠΟ ΤΟ "ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ"


ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΣΥΝΘΕΤΗ ΝΙΚΟ ΣΚΑΛΚΩΤΑ (1904 – 1949) 
120 χρόνια από τη γέννησή του και 75 χρόνια από τον θάνατό του 
Δευτέρα 30 Σεπτεμβρίου 2024, 19.00 
Αίθουσα Διδασκαλίας Μουσικής Βιβλιοθήκης του Συλλόγου Οι Φίλοι της Μουσικής στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών 
Ομιλητές: 
Κωστής Δεμερτζής 
Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος 
Έργα Ν. Σκαλκώτα και Κ. Δεμερτζή ερμηνεύουν: 
Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι 
Ισιδώρα Κοψιδά, όμποε 
Μάριος Καζάς, πιάνο


ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΦΙΛΟΣΟΦΟ ΝΙΚΟΛΑΪ ΜΠΕΡΝΤΙΑΕΦ (1874 – 1948) 
150 χρόνια από τη γέννησή του 
Σάββατο 19 Οκτωβρίου 2024, 18.30 
Πνευματικό Κέντρο Ενορίας Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού (Χρυσοστόμου Σμύρνης 22)
Ομιλητές: 
Γιώργος Κρανιδιώτης 
Δημήτρης Μπαλτάς 
Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος 
Παραγωγή: Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον»
Artwork: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας 


Κυριακή 21 Ιουλίου 2024

Η "ΚΛΑΙΟΥΣΑ" ΕΥΗ ΒΟΥΛΓΑΡΑΚΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΠΟΥ "ΑΜΕΙΦΘΗΚΑΝ ΜΕ ΨΙΧΟΥΛΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ"


Σεβασμιώτατον Μητροπολίτην Κρήνης κ. Κύριλλον, 
Πρόεδρον του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας του ΕΚΠΑ 

Σεβασμιώτατε, 
Δια της παρούσης επιθυμώ να σας ενημερώσω για ένα ανάρμοστο κείμενο της κας Εύης Βουλγαράκη – Πισίνα - διδάσκουσα στο Τμήμα σας -, το οποίο ανήρτησε στον προσωπικό της λογαριασμό στο facebook (20 Ιουλίου 2024). 
Παραθέτω στη συνέχεια αυτούσιο το απόσπασμα που αφορά σε συναδέλφους θεολόγους, οι οποίοι φέρονται ως «στρατευμένοι» σε μια «ιδεολογική εκστρατεία» υπέρ της Ουκρανίας. 
Γράφει επί λέξει η κα Βουλγαράκη: 
«Μετά δε τον πόλεμο στην Ουκρανία, έγινε επόμενη ρελάνς για να μας πείσουν ότι αυτός είναι ο δικός μας πόλεμος, είναι πόλεμος υπαρξιακής σημασίας για τον λεγόμενο free world, ότι είναι ανθρώπινο χρέος να μετατρέψουμε τη Ρωσία σε κράτος παρία και τους Ρώσους σε κοινωνικά απόβλητα, όλα αυτά για μια Ουκρανία που εκλέχθηκε ένας πρωθυπουργός μαριονέτα, βαθύτατα διεφθαρμένος, μετά από πραξικόπημα 200 τουλάχιστον νεκρών, υποκινούμενο από τις ΗΠΑ και τον κύριο Πάιατ προσωπικά. [Μέρες που είναι, 50 χρόνια από την προδοσία της Κύπρου, καιρός να θυμόμαστε αυτά που πρέπει να θυμόμαστε για προδοτικά πραξικοπήματα αμερικανοκινούμενα). Με μια κυβέρνηση που η ναζιστική της συνιστώσα είναι καθοριστική, που είναι εκεί μόνο για να υπηρετεί τις πολιτικές των αποικιακών δυτικών δυνάμεων, τις προσωπικές επενδύσεις του καταδικασμένου υιού Μπαϊντενάκη, την περιουσία της Blackrock (διαβάστε τι είναι) που ήδη διαθέτει το μεγαλύτερο μέρος της γης της Ουκρανίας. Μιας χώρας που είναι ήδη χρεωμένη για 77 γενιές με αποφάσεις της ηγεσίας της. 
Δυστυχώς τον χορό της ιδεολογικής αυτής εκστρατείας έσυραν και θεολόγοι, παίζοντας πρώτο βιολί σε μια ορχήστρα όπου ο καθένας είχε τον οργανικό του ρόλο. Αμείφθηκαν με ψίχουλα και δόξα, την οποία θα ακολουθήσει ανάλογη πτώση και χλεύη (πράγματα για τα οποία συνθλίβομαι και κλαίω, καθώς τους αγαπώ, αλίμονο!)». 
Αντιλαμβάνεσθε ότι μιλάει αορίστως για συναδέλφους θεολόγους «που αμείφθηκαν με ψίχουλα και δόξα», χωρίς να προσκομίζει στοιχεία, αλλά αντιθέτως εμφανίζεται «κλαίουσα» για την «ανάλογη πτώση και χλεύη» που θα επέλθει. 


Όταν την προκάλεσα να μιλήσει καθαρά, μου απάντησε ως εξής: 
«Κατανοώ τις ανησυχίες σου Παναγιώτη, αλλά δεν θα ανταποκριθώ, μήτε θα χλευάσω εγώ. Αυτό θα είναι μια ιστορική αποτίμηση. Αν εσένα σε ζώνουν κάποιες ενοχές δεν θα έπρεπε να είναι για την όποια γνώμη σου, γιατί σέβομαι τη διαφορά γνώμης, αλλά για τις θλιβερές δημόσιες συκοφαντίες σου και μόνο. Και για το έλασσον, τις κατευχές. Δεν σε θεωρώ δούλο κανενός αυτοκράτορα, αλλά τον τίτλο του άρχοντα δικαιοκρίτη [σημείωση δική μου: Δικαιοφύλαξ] που σου έδωσε το σεπτό Πατριαρχείο φρόντισε να τον τιμάς. Και να μιλάς μόνο όταν γνωρίζεις τα θέματα με ασφάλεια». 
Επομένως, το σχόλιό της αφορούσε και μένα, ο οποίος, όμως, ουδέποτε έχω ασχοληθεί μαζί της και αποκηρύσσω μετά βδελυγμίας τα περί «δημοσίων συκοφαντιών», αφού δεν κατανοώ καν σε ποιο θέμα αναφέρεται η κα Βουλγαράκη. 
Μένει, λοιπόν, η κα Βουλγαράκη να αφήσει κατά μέρος τα facebookφληναφήματά της και αν θέλει να πει κάτι να το πει ευθέως, με επίσημο – κατά προτίμησιν επιστημονικό – κείμενο, ώστε να καταλάβουμε με ακρίβεια τις θέσεις της και να τοποθετηθούμε αναλόγως. 
Ως τότε δεν δεχόμαστε να μας κουνάει το δάκτυλο και είναι κρίμα, πραγματικά, για έναν πανεπιστημιακό να περιφέρεται κατ’ αυτόν τον τρόπον ανά τας ρύμας του διαδικτύου. 
Μετά βαθυτάτου σεβασμού 
Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος

Σάββατο 20 Ιουλίου 2024

Τέρμα στην σιωπή για την κατεχόμενη Μονή Εσφιγμένου


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Θα ακουστεί …ανίερη η σύγκριση, αλλά δεν είναι και τόσο… 
Φέτος συμπληρώνονται 50 χρόνια από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο και 50 χρόνια από το αντάρτικο και την κατάληψη της Μονής Εσφιγμένου του Αγίου Όρους. 
Τα ψηφίσματα υπέρ της Κύπρου και εναντίον της Τουρκίας στους διεθνείς οργανισμούς, ως η άμμος της θαλάσσης. 
Οι δικαστικές αποφάσεις εναντίον των καταληψιών της Μονής Εσφιγμένου και υπέρ της κανονικής Αδελφότητος υπό τον Ηγούμενο Βαρθολομαίο, δεκάδες. 
Και στη μία και στην άλλη περίπτωση καμία από τις δίκαιες αποφάσεις δεν βρίσκει εφαρμογή. 
Στην περίπτωση της Κύπρου το ζήτημα είναι σίγουρα διεθνές, οπότε ισχύουν άλλα δεδομένα. 
Στην περίπτωση της Μονής Εσφιγμένου γιατί δεν μπορεί να εφαρμοστεί η νομοθεσία του Ελληνικού Κράτους; Οι καταληψίες της Εσφιγμένου αποτελούν, πλέον, κράτος εν κράτει. Το έχουμε καταλάβει αυτό; Είναι απολύτως ανεξέλεγκτοι τόσο από εκκλησιαστικής πλευράς όσο και από πλευράς της Ελληνικής Πολιτείας. 
Ο αρχηγός της Ελληνικής Λύσης Κ. Βελόπουλος μίλησε πρόσφατα στο Κοινοβούλιο για μια «ανίερη» συναλλαγή που ο ίδιος φαντάζεται ότι συμβαίνει: Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο «την κεφαλή επί πίνακι» του Αρχιεπισκόπου Αμερικής Ελπιδοφόρου, με αντάλλαγμα την «εκκαθάριση» της Μονής Εσφιγμένου από τους καταληψίες. Με άλλα λόγια ο πρωθυπουργός της χώρας ζητάει από τον Πατριάρχη κάτι «προσωπικό» και θα του το ξεπληρώσει με την εφαρμογή του νόμου (sic)!!! 
Φυσικά τίποτα τέτοιο δεν συμβαίνει, διότι ο Οικουμενικός Πατριάρχης ούτε εκβιάζει ούτε εκβιάζεται. Πόσο μάλλον όταν πρόκειται για την εφαρμογή του νόμου! 
Ο Βελόπουλος – όπως παλιότερα η «Χρυσή Αυγή» – δηλώνει ότι θα «προασπίσει», προτάσσοντας το …στηθος του, τους καταληψίες της Μονής Εσφιγμένου. Για να συνεχιστεί η εκκλησιολογική εκτροπή και η ανομία άλλα 50 χρόνια. 
Πρέπει οι εκκλησιαστικοί (κληρικοί, θεολόγοι και λαός) να συνειδητοποιήσουν επιτέλους ότι δεν ταιριάζει η σιωπή στο ζήτημα της Εσφιγμένου. Το μοναστήρι δεν είναι τσιφλίκι των καταληψιών που δεν το παραδίδουν στην κανονική αδελφότητα, επειδή έτσι θέλουν. Οι καταληψίες της Εσφιγμένου έχουν επιλέξει τον δικό τους δρόμο. Να τον ακολουθήσουν εκτός Αγίου Όρους. Δεν τους ανήκει τίποτα απολύτως. Είναι στυγνοί καταχραστές της ιστορίας της Μονής Εσφιγμένου, αλλά και επικίνδυνοι εκμεταλλευτές μιας νοσηρής θρησκευτικότητας, την οποία οι ίδιοι διαφημίζουν ως φλάμπουρο «παραδοσιακότητας». 
Ούτε η Εκκλησία ούτε η Πολιτεία πρέπει να είναι ακόμα όμηροι – μετά από 50 χρόνια! – των καταληψιών της Εσφιγμένου. 
Πολλοί από τους εκκλησιαστικούς επιλέγουν να μην εκφραστούν με το επιχείρημα «να μη ρίξουμε λάδι στη φωτιά». Ναι, αλλά αυτή η φωτιά καίει 50 χρόνια τώρα και η ζημιά είναι ανυπολόγιστη πλέον, σε πολλά επίπεδα. 
Λέμε, λοιπόν, όχι στην σιωπή που με τον τρόπο τους έχουν επιβάλει στην Εκκλησία οι καταληψίες και σχισματικοί της Εσφιγμένου. Πρέπει να τελειώνει, επιτέλους, αυτή η ιστορία. Και κατά την άποψή μου είναι μια υπόθεση που Εκκλησία πρέπει, πρωτίστως, να πάρει στα χέρια της.

Πέμπτη 18 Ιουλίου 2024

ΜΕΤΑΞΥ ΔΥΟ ΖΑΚΕΤΩΝ...


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Είτε το θέλουμε είτε όχι, η Ορθοδοξία στην Ελλάδα κινείται – εν πολλοίς – μεταξύ δύο ζακετών. 
Της «θαυματουργού» ζακέτας του Αγίου Παϊσίου και της …επιτυχημένης συμβουλευτικής «Ζακέτα να πάρεις» του μέχρι πρότινος κληρικού Ανδρέα Κονάνου. 
Η εκκλησιαστική επιτροπή και ο ιερείς του Ι. Ναού των Αγίων Πέτρου και Παύλου των Κοίλων στην Κοζάνη, εξέθεσαν για προσκύνημα μια…ζακέτα του Αγίου Παϊσίου, και καλούσαν ευθέως τους πιστούς “να έρθουν όλοι όσοι είναι άρρωστοι για να την ρίξουν επάνω τους και αν το πιστεύουν να θεραπευτούν”!
Επομένως, η ζακέτα του Αγίου Παϊσίου υπόσχεται άμεση θεραπεία των νοσούντων! 
Το «ψυχωφελές» ανάγνωσμα «Ζακέτα να πάρεις» του πολύ επιτυχημένου Ανδρέα Κονάνου δίνει συνταγές ευτυχίας στους γονείς σχετικά με την ανατροφή των τέκνων τους. 
«Μαμά, μπαμπά, αφήστε το παιδί σας να πατήσει στην ιερή γη της καρδιάς σας, όχι για να κατασκηνώσει εκεί για πάντα, μα για να ανοίξει τα φτερά του, να πάρει φόρα και να πετάξει. Σας θαυμάζω και υποκλίνομαι μπροστά σας και φιλάω τα χέρια σας τα ιερά, που κρατάνε μέσα τους το πιο αγνό κομμάτι του πλανήτη μας. Και εύχομαι ολόψυχα όλα τα ωραία και ωφέλιμα να έρθουν στη ζωή και στο σπιτικό σας. Είσαι ο πιο άξιος γονιός. Εσύ. Πίστεψέ το. Και ζήσε το!». 
Στην ίδια λογική του «Ζήσε» και ο ομαίμων του Κονάνου, ο κληρικός Λίβυος. Κι έτσι έχουμε τον καμβά της εν Ελλάδι Ορθοδοξίας. Δυο ζακέτες είναι αρκετές… Τι άλλο να θέλεις κανείς από την ζωή του για να είναι ευτυχισμένος. 
Προσκύνα ζακέτα - πάρε ζακέτα και φόρα τη κατάσαρκα. «Ζήσε» και η ευτυχία θα τρέχει από τα μπατζάκια σου. Γιατί δεν είναι μόνο ο Κονάνος ή ο Λίβυος. Αυτοί είναι η εμπροσθοφυλακή! Και οι άλλοι ακολουθούν τοις ίχνεσιν αυτών…

Τετάρτη 17 Ιουλίου 2024

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΚΑΤΣΙΚΟΥΛΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΜΝΟΓΡΑΦΟ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΠΑΤΡΩΝ ΝΙΚΟΔΗΜΟ

Ο μακαριστός Μητροπολίτης Πατρών Νικόδημος 
δια χειρός του ζωγράφου Γιώργου Μπογδανόπουλου

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 
του Νικολάου Κατσικούλη 
Το αγιολογικό και υμνογραφικό έργο του Μητροπολίτου πρώην Πατρών Νικοδήμου Βαλληνδρά 
(1974-2005) 

Πρόλογος 
Η πρώτη μου επαφή με το αγιολογικό και το υμνογραφικό έργο του μακαριστού Μητροπολίτου Πατρών Νικοδήμου έγινε κατά τα πρώτα φοιτητικά μου χρόνια. Τότε μελέτησα το βίο και την πολιτεία του εν Αγίοις πατρός ημών Νικολάου του Πλανά, μέσα από τις μαρτυρίες της ακολούθου του, μοναχής Μάρθας κι εντυπωσιάσθηκα από τα χαρίσματα του, για τα κοσμικά μέτρα, απλοϊκού και ολιγογράμματου ιερέως. Ύστερα περιήλθα τα μέρη της πρωτεύουσας που συνδέθηκαν με τη ζωή του, στάθηκα μπροστά στο λείψανο και τον τάφο του, στον Ι. Ναό Αγίου Ιωάννου, οδού Βουλιαγμένης, που πλέον δεν είναι του «αγρού», αλλά αστικός και πολύβουος και συμμετείχα σε αγρυπνία στον Ι. Ναό του αγίου Ελισσαίου στο μοναστηράκι, που τότε μόλις είχε ξαναδοθεί στη λατρεία του Θεού μετά την αναστήλωσή του. Εκεί πλέον δεν έψαλαν ο Παπαδιαμάντης με τον Μωραϊτίδη, ούτε λειτουργούσε ο παπα-Νικόλας κάνοντας λάθη στις αναγνώσεις, αλλά κατά τρόπο μυστήριο, ήσαν όλοι παρόντες, αν και προ πολλών ετών νεκροί, χάρη στο διαρκές «σήμερον» του λειτουργικού μας χρόνου. 
Ύστερα αναζήτησα και προμηθεύτηκα την ακολουθία του νεοφανούς για την Εκκλησία και περισσότερο για μένα Αγίου των Αθηνών, όπως και τον παρακλητικό του κανόνα, ποιήματα αμφότερα του Μητροπολίτου Πατρών Νικοδήμου (Βαλληνδρά), αλλά δεν εστίασα στον υμνογράφο ή τουλάχιστον τότε έδωσα μικρή σημασία στο τίνος η γραφίδα υμνούσε το νέο μου Άγιο. Στην πορεία των ετών, κι ενώ πλούτισα τη βιβλιοθήκη μου (φυσική και ψηφιακή) με πολλές εκδόσεις Ακολουθιών διαφόρων υμνογράφων της εποχής μας κι ενώ γνώρισα τους αγίους των καιρών μας μέσα από το έργο τους, μιας και οι υμνογράφοι μπορούν μέσα από την τέχνη τους να υμνολογούν και αγίους που ακόμη δεν έχει ανακηρύξει επίσημα η Εκκλησία, συγκέντρωσα το μεγαλύτερο μέρος του υμνογραφικού έργου του Μητροπολίτη Πατρών Νικοδήμου. Αργότερα και στο πλαίσιο των σπουδών μου στο Διιδρυματικό Προγράμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών, Ελλάδα: Εκκλησιαστική Ιστορία και Πολιτισμός, αιτήθηκα το θέμα της διπλωματικής μου εργασίας να πραγματεύεται το υμνογραφικό έργο του Μητροπολίτου Πατρών Νικοδήμου, του Βαλληνδρά. Η γενική συνέλευση της Ε.Δ.Ε. ενέκρινε το θέμα με τίτλο: Το αγιολογικό και υμνογραφικό έργο του Μητροπολίτου πρώην Πατρών Νικοδήμου Βαλληνδρά (1974-2005), κι έτσι μου δόθηκε η ευκαιρία να ενσκήψω στον πλούτο της υμνολογικής και αγιολογικής καταγραφής του ανωτέρω σπουδαίου εκκλησιαστικού άνδρα, που σημάδεψε και λάμπρυνε την εκκλησιαστική ιστορία και πλούτησε την εκκλησιαστική γραμματεία του εικοστού αιώνος. Είμαι σε θέση να ευχαριστήσω θερμά την τριμελή εξεταστική μου επιτροπή, αποτελούμενη από τους Καθηγητές κ.κ. Εμμανουήλ Καραγεωργούδη και Βασίλειο Κουκουσά και τον Αναπληρωτή Καθηγητή και επιβλέποντά με, κ. Ιωάννη Παναγιωτόπουλο για τη φροντίδα και την καθοδήγηση. Τέλος ευχαριστώ τον πάλαι ποτέ στενό συνεργάτη του μακαριστού Πατρών Νικοδήμου, Άρχοντα Δικαιοφύλακα της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας και θεολόγο, κ. Παναγιώτη Ανδριόπουλο, χωρίς τη σημαντική βοήθεια του οποίου θα ήταν αδύνατον να συγκεντρώσω τα έργα του Νικοδήμου. 
Άμφισσα, 1 Ιουνίου 2022 
Νικόλαος Κ. Κατσικούλης

 

Η ΑΓΙΑ ΜΑΡΙΝΑ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ

Κολάζ Οδυσσέα Ελύτη
Επιμέλεια: Π.Α. Ανδριόπουλος

Στον Μικρό Ναυτίλο του Ελύτη η Αγία Μαρίνα έχει την τιμητική της: 
Τώρα που ο νους απαγορεύεται και οι ώρες δε γυρίζουν 
Από κήπο σε κήπο η σκέψη μου 
Δειλή σαν τριανταφυλλιά πρωτάρα 
Που αρπάζεται απ' τα κάγκελα 
Δοκιμάζει απαρχής ν' αρμόσει πάλι 
Με σταγόνων σφήνες λαμπερών 
Τα παμπάλαια πράσινα και τα χρυσά κείνα που μέσα μας 
Έχουν παντοτινές δεκαεφτά Ιουλίου. 
Κολάζ του Οδυσσέα Ελύτη
Ν' ακουστεί και πάλι της Αγίας Μαρίνας το νερό στις πέτρες 

Στον Ταξιδιωτικό του Σάκο ΟΤΤΩ ΤΙΣ ΕΡΑΤΑΙ, ένα από Τα Στιγμιότυπα είναι το εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας στα Μυστεγνά της Λέσβου: 
ΜΥΤΙΛΗΝΗ 
Στα Μυστεγνά, πρωί, ανεβαίνοντας τους ελαιώνες για το εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας. Το βάρος που νιώθεις να σου έχει αφαιρεθεί σαν αμαρτία ή τύψη και χωνεύεται από το χοντρό χώμα, λες και το τραβά η μεγαθυμία των προγόνων.


Στα Ρω του Έρωτα συναντούμε το απίθανο Ντούκου ντούκου μηχανάκι. Τραγούδι, νομίζω, περισσότερο παρά ποίημα. Με την τελευταία στροφή - προτροπή για να πάμε στην Αγια - Μαρίνα. 
Χάιντε χάιντε βρε παιδιά 
       πάμε στην Αγια - Μαρίνα 
Πάμε στην Αγια - Μαρίνα 
      με την όμορφη μπενζίνα. 

Στο Άξιον εστί
Είδα πέρα, μακριά, στην άκρια της ψυχής μου             
                     μυστικά να διαβαίνουνε 
φάροι ψηλοί ξωμάχοι Στους γκρεμούς τραβερσωμένα κάστρα 
Τ' άστρο της τραμουντάνας Την αγία Μαρίνα με τα δαιμονικά ... 

Η Μαρίνα των Βράχων από τους Προσανατολισμούς:    
Έχεις μια γεύση τρικυμίας στα χείλη - Μα πού γύριζες 
Ολημερίς τη σκληρή ρέμβη της πέτρας και της θάλασσας 
Αετοφόρος άνεμος γύμνωσε τους λόφους 
Γύμνωσε την επιθυμία σου ως το κόκαλο 
Κι οι κόρες των  ματιών σου πήρανε τη σκυτάλη της Χίμαιρας 
Ριγώνοντας μ' αφρό τη θύμηση! ... 


Η Μαρίνα από τις Μικρές Κυκλάδες: ...   
    Μαρίνα πράσινό μου αστέρι 
Μαρίνα φως του Αυγερινού     
   Μαρίνα μου άγριο περιστέρι 
και κρίνο του καλοκαιριού.


Τα δημόσια και τα ιδιωτικά 
...Με τον ίδιο τρόπο που σ' ένα πέτρινο, σχεδόν διάφανο ειδώλιο που λευκάζει κι αναδύεται από τα κύματα συμπίπτουν οι λιγοστές γραμμές της Πάρου ή της Σικίνου και οι πτυχές του μανδύα μιας αγίας Μαρίνας, η μιας Διαμάντως που εναποθέτει λουλούδια στον επιτάφιο. 

Κυριακή 14 Ιουλίου 2024

Η ΠΑΝΗΓΥΡΙΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ ΣΤΗ ΝΑΞΟ


Φωτορεπορτάζ: Κώστας Μαρούλης ο Νάξιος
Η Νάξος πανηγύρισε την μνήμη του ευκλεούς τέκνου της, Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου. 
Στον Μ. Εσπερινό της εορτής στον πανηγυρίζοντα Ναό του Αγίου στη Χώρα Νάξου, το Σάββατο 13 Ιουλίου 2024, χοροστάτησε ο Θεοφιλ. Επίσκοπος Θεσπιών κ. Παύλος, συγχοροστατούντων των Μητροπολιτών Μάνης κ. Χρυσοστόμου και Παροναξίας κ. Καλλινίκου. 
Κατά την Θεία Λειτουργία, σήμερα, Κυριακή 14 Ιουλίου 2024,  προέστη ο Σεβ. Μητροπολίτης Μάνης κ. Χρυσόστομος, ο οποίος κηρυξε και τον θείο λόγο και συλλειτούργησαν ο Επίσκοπος Ρωγών κ. Φιλόθεος, ο Επίσκοπος Θεσπιών κ. Παύλος και ο Μητροπολίτης Παροναξίας κ. Καλλίνικος. 
Πανηγυρικός εορτασμός του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου τελείται και στον φερώνυμο Ι. Ναό του Αγίου στο χωριό Γλινάδο της Νάξου. Στον Μ. Εσπερινό χοροστάτησε ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Ρωγών κ. Φιλόθεος, ο οποίος και κήρυξε τον θείο λόγο. Μετά το πέρας του Εσπερινού πραγματοποιήθηκε η Λιτανεία της Ιεράς Εικόνος του Αγίου στα γραφικά στενά του χωριού.
Η Λιτανευτική πομπή της εικόνας του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου από τον φερώνυμο Ναό διά μέσου των κεντρικων οδων της Χώρας Νάξου μέχρι τον Μητροπολιτικό Ναό της πόλης, πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Κυριακής 14 Ιουλίου 2024 και τον πανηγυρικό λόγο εκφώνησε ο Επίσκοπος Ρωγών κ. Φιλόθεος. 


Η πρώτη εικόνα του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, έφτασε μέσα σε κλίμα συγκινησιακής φόρτισης και χαράς στην πατρίδα του τη Νάξο, για τον πρώτο πανηγυρικό εορτασμό του, μετά την επίσημη αγιοκατάταξη του, στις 14 Ιουλίου του 1957. 
Διακρίνονται άνω αριστερά στη φωτογραφία, ο μακαριστός Μητροπολίτης Παροναξίας Αμβρόσιος Στάμενας ως Αρχιμανδρίτης καθώς και ο τότε Αρχιμανδρίτης Ιάκωβος Μαλλιαρός, μετέπειτα Μητροπολίτης Μηθύμνης. 

Σάββατο 13 Ιουλίου 2024

Panagiotis Andriopoulos: Musa Hellenica Festival Brings Rhythms and Musical of Boston to Chios

Alexandros Kalogeras 


July 13, 2024 
By Panagiotis Andriopoulos* 
CHIOS – For the eighth consecutive year, the Musa Hellenic Festival was presented in Chios under the artistic direction of philologist and musician Eleftheria Lykopanti. The artistic advisor of the festival is composer Alexandros Kalogeras, professor at the Berklee College of Music of Boston. 
The festival is held in collaboration with the ALEA III orchestra of Boston University, founded by the Greek composer, conductor, and educator Theodore Antoniou at Boston University in 1979. 
The Musa Hellenic Festival that was held from June 27 to July 9, 2024 is inspired by the fourfold theme ‘Creation – Education – Research – Entertainment’. 
The Festival organizes numerous educational activities related to music, visual arts, and theater. Specially designed programs for all ages provide the opportunity for everyone not only to attend but also to participate in the festival’s events. At the same time, programs of the Volunteer Group THALIA are integrated into the festival and offer exceptional opportunities for creative activity, individual expression, and entertainment to the elderly. 

Panagiotis Andriopoulos

Each year there is a central theme, aiming for those participating in the festival, whether actively (musicians, artists of Chios, visual artists, actors, directors) or as listeners/viewers, to become aware of some significant aspect of contemporary art. 
For 2024, the spotlight is on America, where in the 19th and 20th centuries, scientists, artists, and intellectuals from various parts of the world created a ‘colorful’ cultural mosaic, leading to unique conditions for the development of arts and sciences. Marking the 150th anniversary of the birth of American composer Charles Ives, the festival will explore music in the U.S. from the late 19th century to the present day. 
The lecture topics of the festival are characteristic: 
‘American Romanticism up to Charles Ives’, ‘The thinkers/writers of the Transcendental Movement: Emerson, Hawthorne, The Alcotts, Thoreau’, ‘The New Americanism of the Interwar Period: George Antheil, George Gershwin, Aaron Copland, Leonard Bernstein, Gunther Schuller’, ‘Jazz and the Third Stream’, ‘Dance and Martha Graham’, ‘American Minimalism: Steve Reich, Philip Glass, John Adams’,
‘Neo-Romanticism: Del Tredici, Schwantner’, ‘American Female Composers: Florence Price, Amy Beach, Ruth Crawford Seeger, Joan Tower, Ketty Nez, Jennifer Higdon, Gabriela Lena Frank, Jessie Montgomery’, ‘Electronic Music: Mario Davidovsky, John Chowning, Paul Lansky’, and ‘The Transforming Piano and other Experiments in Algorithmic Composition’. 
The lectures and specific topics are presented by: Alexandros Kalogeras, professor at Berklee College of Music, Giannis Tselikas, oboist, theorist, professor at Hellenic American University, doctoral students at Boston University, students at Berklee College of Music, and others. 
At the Musa Hellenic Festival spectators enjoyed, among many other events, the woodwind quintet Aiolos and the Frall Trio, presenting an unique program of Greek and American composers, where classical music alternates with advanced Jazz (Internal and Avant-garde). Chios pianist Konstantinos Destounis taught young pianists and presented unusual works of Greek and foreign composers and audiences also enjoyed works by American composers and others who lived or worked in America.
Participating musicians included those from the ALEA III orchestra based at Boston University, the woodwind ensemble Aiolos, the State Orchestra of Athens, the Orchestra of the Municipality of Athens, the University of Macedonia, the Philharmonic of Athens, and the Forum of Young Composers and Performers. 
The Festival combines its international character with local flavor, highlighting the people and places of Chios in an imaginative and creative way. 


Notable this year was the tribute to actress and singer Zoe Fytousi that was held in her native village of Pityos, with performer Daphne Panourgia and Yiannis Filippoupolitis on the piano. 
This year again featured a Byzantine music concert. First, chanters of Chios spoke about their live and aspects of their apprenticeship with their teachers. They will also chanted pieces by Chios composers, both solo and as a choir, with the support and participation of the Chios Chanters Choir. 
The conception and realization of the events and programs had an academic foundation, being research-oriented, creative, educational, and laboratory-based. They utilized the strengths of those living in Chios or the Chian Diaspora, within and outside Greece, an initiative engendered in Chios for Chios, primarily aimed at its residents – but the endeavor already exceeds its boundaries, becoming a Greek center where study, creation, and education are supported, and the results are presented to the public with the standards of a top music festival. 
The events and programs are not imports but new productions of the festival. The Musa Hellenic Festival is the festival of our time and place. Participation in it constitutes a musical-poetic act. 

Panagiotis Andriopoulos is a theology professor, author, musician, and director of the Greek religious new agency FOS FANARIOU – Light of the Phanar.

"Η σκληρή αλήθεια για τον Άγιο Παΐσιο" (Podcast)


Ο ...δαιμόνιος Άρης Δημοκίδης μας έδωσε στη σειρά των δικών του podcasts στα Μικροπράγματα του, και το ακόλουθο, με τίτλο: "Η σκληρή αλήθεια για τον Άγιο Παΐσιο". 
Ένα ηχητικό ντοκιμαντέρ για τον πιο δημοφιλή άγιο του καιρού μας, τον Γέροντα Παΐσιο τον Αγιορείτη, στο οποίο συμμετέχω, μιλώντας κυρίως για την εκμετάλλευση του αγίου από πολλούς επιτήδειους. Το θέμα έχω θίξει στην Ιδιωτική Οδό εδώ και πολλά χρόνια, πολύ πριν την αγιοκατάταξή του. 
Αναφέρομαι και στο σήριαλ της Μονής Βατοπαιδίου για τον άγιο, που έχει μεγάλη τηλεθέαση, αλλά - όπως ήταν αναμενόμενο - διακρίνεται για την ρηχή πνευματικότητά του. 
Ακούστε το πολύ ενδιαφέρον και σφαιρικό podcast του Άρη Δημοκίδη για τον άγιο Παΐσιο στη συνέχεια. 
Π.Α.Α.

Παρασκευή 12 Ιουλίου 2024

ΓΙΟΖΕΦΙΝΕ: ΕΝΑ ΚΑΦΚΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ


Τάσης Χριστογιαννόπουλος – ΓΙΟΖΕΦΙΝΕ 
Μουσική: Χρυσόστομος Σταμούλης 
Στίχοι: Παναγιώτης Θωμά 
Από το άλμπουμ «ΔΙΑΛΟΓΟΙ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΦΚΑ» 
Παίζουν οι μουσικοί: 
Βασίλης Βαρβαρέσος (πιάνο) 
Δήμος Γκουνταρούλης (βιολοντσέλο) 
Διεύθυνση παραγωγής: Χρυσόστομος Σταμούλης. 

    

ΓΙΟΖΕΦΙΝΕ 
Γιοζεφίνε, Γιοζεφίνε 
Το τραγούδι σου ποθώ 
Σαν λυγίζεις το λαιμό σου 
Και ξοδεύεις το λυγμό σου 
Στη φωνή σου αναρριγώ 

Γιοζεφίνε, Γιοζεφίνε 
Μην παραπονιέσαι πια 
Είσαι η μόνη σωτηρία 
Mες την τόση απελπισία 
Μες τη μαύρη λησμονιά 

Γιοζεφίνε, Γιοζεφίνε 
Την ανημποριά μας δες 
Μοιάζει τόσο στη δική σου 
Την αδύναμη φωνή σου 
Που ζεσταίνει τις καρδιές. 

Στην ανάπαυλα απ’ τη μάχη 
Τον αιώνιο σκοτωμό 
Η φωνή σου είναι καράβι 
Για έναν κόσμο πιό καλό. 
Γιοζεφίνε Γιοζεφίνε 
Οι στίχοι του τραγουδιού είναι εμπνευσμένοι από το διήγημα του Φραντς Κάφκα, "Γιοζεφίνε η αοιδός", το οποίο κυκλοφόρησε το 1923. 
Η ΓΙΟΖΕΦΙΝΕ, ανήκει στον σουρεαλιστικό και συμβολιστικό κόσμο του Κάφκα και αποτελεί τη μούσα του, ίσως και τον ίδιο του τον καλλιτεχνικό -και όχι μόνον-, εαυτό, που παλεύει απέναντι στον εχθρικό κόσμο, όντας ο ίδιος μέλος μιας περιθωριοποιημένης μειοψηψίας. "Λαό των ποντικών", την ονομάζει ο εναλλακτικός τίτλος του αφηγήματος. Έναν κόσμο σκληρό, αδίστακτο, που αδυνατεί να καταλάβει τη φύση της τέχνης και του καλλιτέχνη. Βασικός σκοπός αυτού του λαού η μηχανική αναπαραγωγή του είδους, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Και είναι αυτός ο κόσμος της ισοπέδωσης και της βίαιης κατάργησης της ετερότητας, που εξουθενώνει την εύθραστη αοιδό, τη ΓΙΟΖΕΦΙΝΕ με την ισχνή φωνή, που δεν είναι σίγουρο αν τραγουδάει ή αν απλά σφυρίζει, και την οδηγεί στη φυσική της εξόντωση, τον θάνατο. Αλλά η φωνή της είναι αυτή που κατορθώνει να ενώνει τους απελπισμένους, πέρα από την όποια καλλιφωνία που θα την έδενε με τον καλλιτεχνικό κανόνα. Κι αυτό είναι ίσως μια ανομολόγητη ευχή του Κάφκα για τον ίδιο και το έργο του, το έργο εν τέλει κάθε σεμνού μα παθιασμένου καλλιτέχνη που διεκδικεί δειλά μια ουσιαστική φωνή στον κόσμο του κυνισμού και της απόρριψης.

Πέμπτη 11 Ιουλίου 2024

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΧΡΗΣΤΟ ΓΙΑΝΝΑΡΑ (ΒΙΝΤΕΟ)


Δύο συνεντεύξεις μας παραχώρησε ο ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Χρήστος Γιανναράς. 
Η πρώτη με αφορμή την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδοξίας που συνήλθε τον Ιούνιο 2016 στην Ορθόδοξο Ακαδημία Κρήτης. 
Διερευνώνται τα θέματα: τί είναι Σύνοδος, ποιο το περιεχόμενο του όρου "Πατριαρχείο" σήμερα, ποιος ο σκοπός μιας Συνόδου στον καιρό μας, η αναγκαιότητα του Πρώτου στην Εκκλησία, το πρόβλημα του Ορθοδοξισμού, οι έννοιες "Αυτοκέφαλο" και "Αυτόνομο" ως αντίθετες στην ουσία της Εκκλησίας κ.α.
Παρουσίαση: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος


Η δεύτερη συνεντέυξη τον καιρό της θητείας μας στον Τηλεοπτικό Σταθμό της Ιεράς Μητροπόλεως Πατρών Λύχνος
Η συνέντευξη, εφ' όλης της ύλης, πραγματοποιήθηκε στο στούντιο του σταθμού, την 1η Απριλίου 2001, δηλ. πριν 23 χρόνια. 


Τετάρτη 10 Ιουλίου 2024

Η ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΛΥΚΟΥΡΓΟ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟ ΣΤΟ BLOD.GR


Το διαδικτυακό κανάλι blod.gr του Ιδρύματος Μποδοσάκη, το οποίο καλύπτει σημαντικές διαλέξεις και εκδηλώσεις λόγου, ανήρτησε το αφιέρωμα που πραγματοποιήσαμε για τον μακαριστό Δάσκαλο της Βυζαντινής Μουσικής Λυκούργο Αγγελόπουλο, με το Καλλιτεχνικό Σύνολο "Πολύτροπον", στην Μουσική Βιβλιοθήκη στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στις 15 Μαϊου 2024. 
Ομιλητές: 
- Γιάννης Χριστόπουλος, Σολίστ της Εθνικής Λυρικής Σκηνής: «Ο Δάσκαλος Λυκούργος Αγγελόπουλος»
- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος – μουσικός: «Ο Λυκούργος Αγγελόπουλος και η Πάτρα». 


Στο μουσικό μέρος, η γνωστή ηθοποιός, σκηνοθέτις, μουσικός και ψάλτρια Φένια Παπαδόδημα και ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, απέδωσαν δύο συνθέσεις του Λυκούργου Αγγελόπουλου. 
- Στίχους από τον 83ο ψαλμό "Ως αγαπητά τα σκηνώματά σου....", σε ήχο πλ. δ' (αφιερωμένο στον Π. Ανδριόπουλο). 
- Λειτουργικά σε ήχο δ' (άγια). 
Πρόκειται για την τρίτη κατά σειρά εκδήλωση του Καλλιτεχνικού Συνόλου «Πολύτροπον», που είναι αφιερωμένη στον Λυκούργο Αγγελόπουλο.
Δείτε την εκδήλωση στο blod.gr 


Τρίτη 9 Ιουλίου 2024

"ΝΑ 'ΣΑΙ ΑΤΕΓΚΤΟΣ, ΠΕΡΗΦΑΝΟΣ, ΝΑ ΥΠΟΦΕΡΕΙΣ ΣΙΩΠΗΛΑ"

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Κάμποσα χρόνια πίσω, στο μακρινό 2008 και στο γνώριμο από τα φοιτητικά χρόνια θέατρο της οδού Κεφαλληνίας. Στη Νέα Σκηνή του Λευτέρη Βογιατζή.
«Η Ήμερη» του Ντοστογιέφσκι. Μια νουβέλα που διασκεύασε ο Λ. Βογιατζής σ’ ένα βαθύ υπαρξιακό μονόλογο για ...υποψιασμένους θεατές. Έπαιζε και σκηνοθετούσε ο ίδιος. 
Στην «Ήμερη» (1876), ο Ντοστογιέφσκι αφηγείται την ιστορία ενός ενεχυροδανειστή ο οποίος παντρεύεται μία νεαρή απλοϊκή κοπέλα που συχνάζει στο κατάστημά του. Η ιστορία καταλήγει με την «Ήμερη» να αυτοκτονεί πηδώντας από το παράθυρο, κρατώντας σφιχτά πάνω της ένα εικόνισμα. Ενα κορίτσι που μοιάζει εκπληκτικά με την ήρεμη κι αμόρφωτη Σόνια, το ταίρι του Ρασκόλνικοφ στο «Εγκλημα και Τιμωρία». Εδώ, όμως, πρωταγωνιστής δεν είναι ο αυτόχειρας, αλλά ο ήρωας της ιστορίας που αφηγείται με την ψυχραιμία ενός σημερινού ψυχαναλυτή τα όσα έχουν διαδραματιστεί προηγουμένως.
Θυμάμαι, όταν άρχιζε η παράσταση, μια βιντεοσκοπημένη δεύτερη «φωνή» - επιτυχημένο για μένα σκηνικό εύρημα - απήγγειλε στίχους από το ψαλτήριο του Δαβίδ. Και οι ψαλμικοί στίχοι επανέρχονταν κατά διαστήματα για να υπομνηματίσουν, ακριβώς, την ανθρώπινη περιπέτεια.
Ο Ντοστογιέφσκι προς τους αναγνώστες του διηγήματος:
«Φανταστείτε ένα σύζυγο, και σ’ ένα τραπέζι απάνω να κάθεται η γυναίκα του που αυτοκτόνησε, παν κάτι ώρες, πηδώντας απο το παράθυρο. Είναι ανάστατος, δεν μπορεί να μαζέψει το μυαλό του. Πηγαινοέρχεται από τη μια κάμαρα στην άλλη πασχίζοντας να συλλάβει το τι έγινε, να μαζέψει τις σκέψεις του σ’ ένα σημείο. Χώρια όλα τ’ άλλα, έχουμε να κάνουμε και μ’ έναν αρρωστημένο υποχόνδριο, από εκείνους που μιλάνε μόνοι τους με τον εαυτό τους. Και να τον που μονολογεί, ξετυλίγει την όλη υπόθεση, την ξεδιαλύνει ο ίδιος στον εαυτό του».
Ο λόγος του ήρωα μοιάζει παραληρηματικός μα δεν είναι ασυνάρτητος. Βρίθει όμως αντιφάσεων που κινούνται ανάμεσα στη λογική και το συναίσθημα. Αναλύοντας τις αναμνήσεις του φτάνει στο ζητούμενο: την αλήθεια σε ό,τι αφορά τουλάχιστον τον ίδιο. Σκέπτομαι πως ο Λευτέρης Βογιατζής αυτοσκηνοθετήθηκε παίζοντας σε τρία-τέσσερα επίπεδα. Συνομίλησε με εικόνες του εαυτού του. Ή πάλι «βγήκε» από τον εαυτό του σ’ ένα είδος "έκστασης", αυτοανάκρισης και αυτοκριτικής.
Το κείμενο αναδεικνύει τον Ντοστογιέφσκι όπως πραγματικά είναι: «Μυστικός, ορθόδοξος και αναρχικός»! Πρόκειται για εκρηκτικό μίγμα που διαλύει συμβατικότητες, στερεότυπα, αυτονόητα και αυθεντίες. «Ζήτω ο ηλεκτρισμός της ανθρώπινης σκέψης»!
Σε συνέντευξή του Λευτέρης Βογιατζής είχε πει χαρακτηριστικά: "Τα στοιχεία που μπορεί να ηλεκτρίσουνε τον θεατή είναι στον καθένα προσωπικά. Εγώ απλώς δουλεύω έναν καμβά, πάνω στον οποίο μπορεί να βρει κάτι να τον ηλεκτρίσει. Νιώθω ότι ο άνθρωπος ψάχνει μια ραχοκοκαλιά που να στηρίζει το οικοδόμημα της ύπαρξης, η οποία δείχνει να αναζητείται πιο πολύ από ποτέ. Όλα τα μηνύματα που παίρνω είναι ότι λείπει αυτό το στήριγμα. Τι είναι και γιατί τόσο πολύ ανάγκη; Είναι ψευδαίσθηση; Είναι Θεός; Πολλά πράγματα μπορεί να είναι ο Θεός. Έχουμε αρχίσει να πηγαίνουμε προς περιοχές ευρύτερες. Είναι η πραγματικότητα που αναζητάς; Μια ευεξία που σε τοποθετεί ισορροπημένα στη φύση, στον κόσμο; Αλλά σε ποιο κόσμο, σε ποια φύση; Όλα είναι σχετικά. Τα νοήματα μετατοπίζονται. Όπως στον ήρωα του Ντοστογιέφσκι που προσπαθεί να συλλάβει τι έχει συμβεί. Να αποδεχτεί μια πλευρά του εαυτού του που δεν τη βλέπει. Αδιέξοδα της ύπαρξης. Παρ΄ όλα αυτά υπάρχει ένα κεντρικό σημείο του που μας ενώνει"
Το φινάλε του έργου είναι η πεμπτουσία της ζωής: ''Οι άνθρωποι στη γη, παντέρημοι – αυτή ‘ναι η δυστυχία!.. Λένε πως ο ήλιος δίνει ζωή στην οικουμένη. Ο ήλιος θα βγει, και, κοιτάχτε τον, μήπως κι αυτός δεν είναι νεκρός; Όλα πεθαμένα – παντού νεκροί. Άνθρωποι παντέρημοι κι ολόγυρα σιωπή – να η γη! Άνθρωποι, αγαπάτε αλλήλους ποιος το είπε αυτό; Τίνος είναι αυτή η υποθήκη;"

Oι φωτογραφίες είναι από το πρόγραμμα της παράστασης. 
Related Posts with Thumbnails