Μνημεία παραδομένα στη φύση της Ζακύνθου - Έκθεση φωτογραφίας στο «Αληθώς»

Γράφει ο επιμελητής της εκθεσης Ιωάννης-Πορφύριος Καποδίστριας, Μουσειολόγος (MSc) 

«Η αρχιτεκτονική και η φύση δεν αντιπαρατίθενται· συνδιαμορφώνουν το ίδιο τοπίο». 

Με αφορμή τη θεωρητική προσέγγιση του ιταλού αρχιτέκτονα Giancarlo De Carlo για τη σχέση φύσης και αρχιτεκτονικής. Το Zantphotex - Φωτογραφικό project εγκαταλελειμμένων μνημείων της Ζακύνθου του Τμήματος Περιβάλλοντος του Ιονίου Πανεπιστημίου, αποτελεί μια πρόταση ανάγνωσης του τοπίου ως ζωντανού πεδίου, όπου η πολιτιστική κληρονομιά και το φυσικό περιβάλλον συνδιαμορφώνουν μια νέα αισθητική πραγματικότητα. 

Τα μνημεία που παρουσιάζονται δεν αντιμετωπίζονται ως απομονωμένα αρχιτεκτονικά αντικείμενα ούτε ως κατάλοιπα ενός παρελθόντος που παρήλθε. Αντίθετα, προσεγγίζονται ως οργανικά στοιχεία του σημερινού τοπίου, τα οποία συνεχίζουν να μετασχηματίζονται μέσα από τη διαρκή παρουσία της φύσης και τη δράση του χρόνου. Η βλάστηση που διεισδύει στα αρχιτεκτονικά στοιχεία και οι φθορές των υλικών συνθέτουν μια νέα μορφή τέχνης, όπου το ανθρώπινο έργο και η φύση συνυπάρχουν, αλληλοσυμπληρώνονται και επαναπροσδιορίζουν την αισθητική αξία του τόπου. 

Η Έκθεση φωτογραφίας ZANTPHOTEX παρουσιάζεται ως μια επιμελημένη αρχειακή εμπειρία. Φωτογραφίες, χαρτογραφήσεις, πληροφοριακά γραφήματα, εκδόσεις και έντυπο υλικό συνθέτουν ένα ενιαίο αφήγημα που προσκαλεί τον επισκέπτη να προσεγγίσει την πολιτιστική κληρονομιά ως ζωντανό κομμάτι του φυσικού πλούτου της Ζακύνθου. 

Έπειτα από την ψηφιακή παρουσίαση στο zantphotex.envi.ionio.gr και την επιστημονική ημερίδα του ερευνητικού προγράμματος τον Μάιο του 2025, το ZANTPHOTEX αποκτά πλέον και τη φυσική του υπόσταση. Στην καρδιά του Ζακυνθινού κάμπου, η φωτογραφική έρευνα μεταφέρεται από την οθόνη και τον ακαδημαϊκό διάλογο στον εκθεσιακό χώρο του Μορφωτικού Κέντρου Λόγου και Τέχνης ΑΛΗΘΩΣ, προσκαλώντας το κοινό να συναντήσει από κοντά μια διαφορετική ανάγνωση της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού. 

14 και 15 Αυγούστου μετά τις 19:30 

Βιβλιοθήκη Βανάτου Αληθώς / Μορφωτικό Κέντρο Λόγου και Τέχνης Ενορίας Βανάτου στη Ζάκυνθο. 

νυχθημερόν

Μια απρόσμενη πρώτη «ξενάγηση» στην έκθεση φωτογραφίας ZANTPHOTEX πραγματοποιήθηκε στη Βιβλιοθήκη Βανάτου, όπου στεγάζεται το Μορφωτικό Κέντρο Λόγου και Τέχνης «Αληθώς», ενώ βρισκόταν ακόμη σε εξέλιξη το στήσιμο της έκθεσης, ενόψει της λειτουργίας της στις 14 και 15 Αυγούστου 2026. 

Στο Βανάτο βρέθηκαν εκτάκτως, το βράδυ της 9ης Αυγούστου 2026, ο Σεβ. Μητροπολίτης Ζακύνθου κ. Διονύσιος Δ΄, ο Βουλευτής Ζακύνθου Διονύσιος Ακτύπης, ο Δήμαρχος Ζακύνθου Γιώργος Στασινόπουλος, η πρώην πολιτεύτρια της Νέας Δημοκρατίας Αγγέλα Αβούρη, καθώς και κληρικοί. Με την ευκαιρία της παρουσίας τους στην περιοχή επισκέφθηκαν τον χώρο της Βιβλιοθήκης και είχαν έτσι την ευκαιρία να δουν και να θαυμάσουν από κοντά την έκθεση του ΑΛΗΘΩΣ, πριν ακόμη αυτή παραδοθεί ολοκληρωμένη στο κοινό. 

Τους επισκέπτες υποδέχθηκαν οι συντελεστές του ΑΛΗΘΩΣ, οι οποίοι παρουσίασαν το σκεπτικό και το περιεχόμενο της έκθεσης, καθώς και χαρακτηριστικές φωτογραφικές αποτυπώσεις των μνημείων. Η επίσκεψη εξελίχθηκε μέσα σε ιδιαίτερα θερμό κλίμα, με συζήτηση γύρω από τα εγκαταλελειμμένα μνημεία της Ζακύνθου, την ιστορική και αισθητική αξία τους και τη σχέση που αναπτύσσουν με το φυσικό περιβάλλον. 

Το ZANTPHOTEX αποτελεί ερευνητικό έργο του Τμήματος Περιβάλλοντος του Ιονίου Πανεπιστημίου και καρπό της συνεργασίας του συντηρητή Απόστολου Βαϊνόπουλου και του μουσειολόγου Ιωάννη-Πορφυρίου Καποδίστρια. Συνδυάζοντας επιστημονική τεκμηρίωση και φωτογραφική αποτύπωση, στρέφει τον φακό σε μια λιγότερο γνωστή όψη της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Ζακύνθου. 

Το ερευνητικό υλικό περιλαμβάνει 170 φωτογραφίες και καταγραφή 18 εγκαταλελειμμένων μνημείων, φωτίζοντας τον ιδιαίτερο διάλογο ανάμεσα στα ανθρώπινα κατάλοιπα και στη φύση που τα περιβάλλει και σταδιακά τα μεταμορφώνει.

ΤΟ ΚΑΥΤΑΝΤΖΟΓΛΕΙΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΤΟΥ ΕΚΠΑ ΣΤΗΝ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Πριν έξι χρόνια, το 2020, γράφαμε για τον νέο ιστορικό Νίκο Καποδίστρια, τον Ζακύνθιο, εδώ στην Ιδιωτική Οδό: 

"Ο νέος και φέρελπις ιστορικός Νίκος Καποδίστριας, με σπουδές και ερευνητική εργασία στο Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας, ως υπότροφος της Ακαδημίας Αθηνών, μας έχει δώσει μέχρι τώρα πολύ ενδιαφέρουσες μελέτες που αφορούν κυρίως στον τόπο καταγωγής του, στην Ζάκυνθο. Ανάμεσά τους: 

- Το προσφερτό φέουδο του Μερκάτη στο Μπανάτο της Ζακύνθου (τέλη 18ου αιώνα). Ι΄ Διεθνές Πανιόνιο Συνέδριο, Κέρκυρα 30 Απριλίου – 4 Μαΐου 2014. 

- Ιόνιοι άρχοντες και κλήρος στα χρόνια αρχιερατείας του Σωφρόνιου Κουτούβαλη (1759-1782). Θησαυρίσματα/Thesaurismata (έκδοση Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας) 44 (2014), 345-360. 

- "Violence and Politics: Ideologies, Identities, Representations", Third Colloquium of Young Researchers, 14, 15 & 16 January 2016, Faculty of History and Archaeology, University of Athens. 

- Μορφές διατάραξης της «θείας τάξης» στα ζακυνθινά χρονικά και η οργάνωση της συλλογικής μνήμης (17ος -18ος αι.). 

Επομένως, το γεγονός ότι την Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2020, ανακηρύχτηκε Διδάκτορας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, με άριστα ομόφωνα, δικαιώνει τους ερευνητικούς κόπους του και ανοίγει γι’ αυτόν νέες προοπτικές σοβαρής και ουσιαστικής επιστημονικής εργασίας. 

Ο Νίκος Καποδίστριας, γιος του ποιητή π. Παναγιώτη Καποδίστρια και της ευγενεστάτης Φωτεινής, υπέβαλε και υποστήριξε στην αρμόδια επταμελή επιτροπή την διδακτορική του διατριβή, με θέμα: "Στάσεις και μορφές αρχοντικής εξουσίας στη βενετική Ζάκυνθο. Η οικογένεια Μακρή και τα "Ορλωφικά" (1770)". 

Στην παρουσίαση παρέστη και η ακαδημαϊκός Χρύσα Μαλτέζου, επί σειρά ετών διευθύντρια του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας. 

Η επιτροπή επήνεσε την ερευνητική εργασία του Νίκου Π. Καποδίστρια, αλλά αυτό που έχει σημασία είναι ότι φωτίζεται επαρκώς μια σημαντική πτυχή της ιστορίας της βενετικής Ζακύνθου μέσα από πολύτιμο αρχειακό υλικό, κατάλληλα επεξεργασμένο". 

Έξι χρόνια μετά, και ενώ ο συγγραφέας έχει αναπτύξει διδακτική και άλλη ερευνητική δραστηριότητα, η διδακτορική διατριβή του συγκαταλέγεται στις διατριβές που βραβεύονται για το έτος 2025 με το Καυταντζόγλειο Βραβείο της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Η διάκριση αυτή αποτελεί για τον βραβευθέντα και τη Ζάκυνθο ιδιαίτερη τιμή και σημαντική αναγνώριση της πολυετούς ερευνητικής προσπάθειας, που συνδέθηκε με τη διατριβή, η οποία βρίσκεται ήδη στο τυπογραφείο και αναμένεται η κυκλοφόρησή της στις επόμενες εβδομάδες. 

Ευχόμαστε από καρδιάς στον νέο άλλα ήδη ακάματο ερευνητή πάντοτε πλούσιους ερευνητικούς ιστορικούς καρπούς και πάντοτε να τυγχάνει της αναγνώρισης που τού πρέπει. 

Ακούστε τον Νίκο Καποδίστρια στο istorima να μιλάει για την εμπειρία του από την έρευνά του στα Αρχεία της Βενετίας. Αφού εξηγεί πώς βρέθηκε στο Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας, μιλάει για τη ζωή του ερευνητή, αλλά και για την καθημερινότητά του στην πόλη. Στη συνέχεια, μιλάει για την έρευνά και τα συμπεράσματά της, που τον οδήγησαν στη διδακτορική του διατριβή. Τέλος, μεταξύ άλλων, σημειώνει τη σημασία της ύπαρξης του βενετικού αρχείου, ιδιαιτέρως για το νησί της Ζακύνθου.

Το Βραβείο Εξέχουσας Προσωπικότητας «Παύλος Καρρέρ» στον Θωμά Ταμβάκο

Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Λόγου και Τέχνης της Ζακυνθινής Εστίας, το Σάββατο 18 Ιουλίου 2026 το απόγευμα, πραγματοποιήθηκε στον Λόφο του Στράνη στην Ζάκυνθο, η απονομή τιμητικών βραβείων Εξέχουσας Προσωπικότητας της Ζακυνθινής Εστίας. 

Ανάμεσα στους τιμώμενους ήταν και ο μουσικογράφος, μουσικοκριτικός και ερευνητής Θωμάς Ταμβάκος, ιδρυτής του ομώνυμου, σημαντικού Αρχείου Ελλήνων Μουσουργών. 

Το σκεπτικό της Απονομής του Βραβείου Εξέχουσας Προσωπικότητας «Παύλος Καρρέρ» του Δ.Σ της Ζακυνθινής Εστίας Πολιτισμού "Διονύσιος Ρώμας" προς τον Θωμά Ταμβάκο ήταν το εξής: 

Κυρίες και κύριοι, 

Με ιδιαίτερη συγκίνηση και βαθύ αίσθημα τιμής, η Ζακυνθινή Εστία – Πολιτιστικός, Πνευματικός και Κοινωνικός Φορέας Γραμμάτων και Τεχνών «ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΡΩΜΑΣ» απονέμει σήμερα το Βραβείο Εξέχουσας Προσωπικότητας «Παύλος Καρρέρ» στον διακεκριμένο μουσικολόγο, ερευνητή και ακούραστο εργάτη του ελληνικού πολιτισμού, Θωμά Ταμβάκο. 

Το βραβείο φέρει το όνομα του μεγάλου Ζακυνθίου μουσουργού Παύλου Καρρέρ, ο οποίος με το έργο και την προσωπικότητά του σφράγισε την ιστορία της ελληνικής μουσικής και ανέδειξε τη Ζάκυνθο σε τόπο υψηλής καλλιτεχνικής δημιουργίας. Το όνομά του συμβολίζει την αφοσίωση στην τέχνη, την πνευματική καλλιέργεια και την προσφορά προς το Έθνος και τον πολιτισμό. 

Ο Θωμάς Ταμβάκος, με πολυετή, αδιάλειπτη και ανιδιοτελή προσφορά, έχει αφιερώσει τη ζωή του στην έρευνα, την καταγραφή, τη διάσωση και την προβολή της ελληνικής μουσικής δημιουργίας. Με το επιστημονικό του έργο, τις εκδόσεις, τις διαλέξεις, τις συναυλίες, τις πρωτοβουλίες και το πολύτιμο αρχείο που δημιούργησε, ανέδειξε το έργο εκατοντάδων Ελλήνων συνθετών και συνέβαλε καθοριστικά στη διάσωση μιας ανεκτίμητης πολιτιστικής παρακαταθήκης. Το έργο του αποτελεί υπόδειγμα επιστημονικής συνέπειας, πολιτιστικής ευθύνης και ανιδιοτελούς προσφοράς. Με ήθος, επιμονή και αφοσίωση υπηρέτησε τις αξίες της γνώσης, της ιστορικής μνήμης και της μουσικής δημιουργίας, προσφέροντας ένα έργο που υπερβαίνει τα όρια της προσωπικής διάκρισης και ανήκει πλέον στην πολιτιστική ιστορία της χώρας μας. Στο πρόσωπό του τιμάται ο άνθρωπος που εργάστηκε ακούραστα ώστε η ελληνική μουσική να διασωθεί, να μελετηθεί και να παραδοθεί ζωντανή στις επόμενες γενιές. 

Για όλους αυτούς τους λόγους, η Ζακυνθινή Εστία απονέμει στον Θωμά Ταμβάκο το Βραβείο Εξέχουσας Προσωπικότητας «Παύλος Καρρέρ», εκφράζοντας τον βαθύ σεβασμό, την ευγνωμοσύνη και την αναγνώρισή της για την ανεκτίμητη προσφορά του στα ελληνικά γράμματα, τη μουσική και τον πολιτισμό.

Το «Αληθώς» του Βανάτου Ζακύνθου τίμησε την Ημέρα της Γυναίκας [video-photos]

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, το Μορφωτικό Κέντρο Λόγου και Τέχνης «Αληθώς» της Ενορίας Βανάτου Ζακύνθου πραγματοποίησε, το βράδυ της Κυριακής 8 Μαρτίου 2026, στον Ναό της Παναγούλας Βανάτου, μια ξεχωριστή πολιτιστική εκδήλωση αφιερωμένη στη γυναικεία παρουσία, όπως αυτή αναδεικνύεται τόσο στη λογοτεχνία όσο και στην εκκλησιαστική παράδοση.

    

Κεντρικός άξονας της βραδιάς υπήρξε το θέμα «Η γυναίκα στη ζωή και το έργο του Γρηγορίου Ξενοπούλου – Βιωματική σχέση και συγγραφική έμπνευση», το οποίο ανέπτυξε με επιστημονική τεκμηρίωση και γλαφυρότητα η αρχαιολόγος και διευθύντρια του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων κ. Κατερίνα Δεμέτη. Μέσα από την εισήγησή της φωτίστηκαν ουσιώδεις πτυχές της προσωπικότητας και της δημιουργικής πορείας του μεγάλου Ζακυνθινού λογοτέχνη, ιδίως ως προς τη βιωματική του σχέση με τη γυναικεία παρουσία, η οποία συχνά μεταπλάστηκε σε δημιουργική έμπνευση και λογοτεχνική αποτύπωση στο έργο του. 

Στο δεύτερο μέρος της εκδήλωσης το βλέμμα μεταφέρθηκε από τη λογοτεχνική πρόσληψη της γυναίκας στην κορυφαία μορφή της χριστιανικής πίστης, την Υπεραγία Θεοτόκο. Η εκκλησιαστική χορωδία «Θ. Κουρκουμέλης – Κοθρής», υπό την διεύθυνση του μαέστρου κ. Παναγιώτη Π. Μαρίνου, απέδωσε εκλεκτούς ύμνους προς την Παναγία κατά το ζακύνθιο ύφος της ψαλτικής, δημιουργώντας ατμόσφαιρα κατανύξεως και υψηλής αισθητικής, η οποία συνέδεσε οργανικά την εκκλησιαστική μουσική παράδοση του τόπου με το θεματικό περιεχόμενο της βραδιάς. 

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε το καταληκτικό μέρος της εκδήλωσης, κατά το οποίο πραγματοποιήθηκε η απονομή των Βραβείων «Αληθώς». Στην εκδήλωση παρέστη ο Σεβ. Μητροπολίτης Ζακύνθου κ. Διονύσιος Δ΄, ο οποίος προέβη προσωπικά στις απονομές, τιμώντας πρόσωπα που με συνέπεια και διάρκεια υπηρετούν τον πολιτισμό της Ζακύνθου και έχουν συνδέσει την παρουσία τους με τις δράσεις του «Αληθώς». 

Το σκεπτικό των βραβεύσεων παρουσίασε ο υπεύθυνος του «Αληθώς», Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου π. Παναγιώτης Καποδίστριας, ο οποίος αναφέρθηκε διεξοδικά στη διαχρονική προσφορά των τιμωμένων. Όπως υπογραμμίστηκε, η τιμητική διάκριση προς την κ. Κατερίνα Δεμέτη αποτελεί αναγνώριση της επιστημονικής της πορείας και της πολύτιμης συμβολής της στην ανάδειξη της πνευματικής και ιστορικής κληρονομιάς της Ζακύνθου, ιδίως μέσα από το έργο της στο Μουσείο Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, αλλά και για τη συνεπή συμμετοχή της επί σειρά ετών στις εκδηλώσεις του «Αληθώς», τις οποίες έχει πλουτίσει με λόγο επιστημονικά τεκμηριωμένο και πολιτισμικά ουσιαστικό. 

Αντίστοιχα, η βράβευση του μαέστρου κ. Παναγιώτη Π. Μαρίνου και της εκκλησιαστικής χορωδίας «Θ. Κουρκουμέλης – Κοθρής» πραγματοποιήθηκε ως ελάχιστη ένδειξη ευγνωμοσύνης για την πολυετή και ουσιαστική παρουσία τους στα πολιτιστικά και εκκλησιαστικά δρώμενα της Ζακύνθου. Η χορωδία, με τη συστηματική καλλιέργεια του ζακυνθίου ύφους της ψαλτικής και με τη σταθερή συμμετοχή της επί δεκαέξι συναπτά έτη στις εκδηλώσεις του «Αληθώς», έχει συμβάλει ουσιαστικά στη διατήρηση και ανάδειξη μιας πολύτιμης πτυχής της τοπικής εκκλησιαστικής μουσικής παράδοσης. 

Μετά τις απονομές, ο Μητροπολίτης Ζακύνθου κ. Διονύσιος Δ΄ συνεχάρη θερμά τόσο τους τιμωμένους όσο και τον π. Παναγιώτη Καποδίστρια για την διαρκή και δημιουργική συμβολή του στο πολιτισμικό γίγνεσθαι της Ζακύνθου και της Ιεράς Μητροπόλεως, υπογραμμίζοντας τη σημασία πρωτοβουλιών που καλλιεργούν τη σύνδεση της εκκλησιαστικής ζωής με την πνευματική και καλλιτεχνική δημιουργία.

Την εκδήλωση τίμησε πλήθος ανθρώπων των γραμμάτων και των τεχνών της Ζακύνθου, οι οποίοι παρακολούθησαν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον το πρόγραμμα της βραδιάς και εξέφραζαν τον ενθουσιασμό τους τόσο για το περιεχόμενο της εκδήλωσης όσο και για την επιλογή των βραβευθέντων, επειδή διακρίθηκαν πρόσωπα με αποδεδειγμένη προσφορά στον πολιτισμό και την πνευματική ζωή του τόπου.

Στο πλαίσιο της ίδιας εκδήλωσης ανακοινώθηκε και μια ακόμη σημαντική πρωτοβουλία του «Αληθώς». Ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας γνωστοποίησε ότι την παραμονή της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στις 14 Αυγούστου 2026, θα πραγματοποιηθεί νέα τελετή απονομής Βραβείων «Αληθώς», κατά την οποία θα τιμηθούν τρεις προσωπικότητες της σύγχρονης Ζακύνθου που έχουν αναλωθεί στην ιστορική έρευνα, στη λογοτεχνία, στην πνευματική δημιουργία και στην καλλιτεχνική έκφραση, ενώ παράλληλα έχουν σταθερά στηρίξει τις πολιτισμικές πρωτοβουλίες του Μορφωτικού Κέντρου. 

Όπως ανακοινώθηκε, τα βραβεία εκείνης της βραδιάς θα απονεμηθούν στους κ.κ. Ιωάννη Δεμέτη, Διονύση Σέρρα και Νίκο Μπιάζη-Σεντή, ως ένδειξη αναγνώρισης της μακρόχρονης προσφοράς τους στο πνευματικό και πολιτισμικό γίγνεσθαι της Ζακύνθου. Η ανακοίνωση έγινε δεκτή με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και θερμά σχόλια από το κοινό, το οποίο υποδέχθηκε με ικανοποίηση την προοπτική τιμητικής διάκρισης προσωπικοτήτων που έχουν συμβάλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση της σύγχρονης πολιτιστικής φυσιογνωμίας του νησιού. 

Η βραδιά ολοκληρώθηκε μέσα σε κλίμα συγκίνησης και πνευματικής ευφροσύνης, επιβεβαιώνοντας για μία ακόμη φορά τον σταθερό ρόλο του «Αληθώς» ως ενεργού πυρήνα πολιτισμού, λόγου και εκκλησιαστικής ευαισθησίας στη Ζάκυνθο.

Ψηφιακή Έκθεση Χαρακτικών και Έκθεση Εντύπων με Έργα της Άριας Κομιανού στο "Αληθώς"

Η Άρια Κομιανού, διάσημη και αξιομνημόνευτη χαράκτρια του Νέου Ελληνισμού, έφυγε στην Αιωνιότητα στις 30 Ιουλίου 2015. Φέτος, δηλαδή, συμπληρώνονται 10 ολόκληρα χρόνια χωρίς την χαμογελαστή παρουσία της. 

Α΄ 

Όμως υπάρχουν τα έργα της, με τα οποία είχε πλουτίσει προ ετών μέλη του Μορφωτικού Κέντρου Λόγου και Τέχνης "Αληθώς". 

Έτσι, καθηκόντως και οφειλετικώς, το "Αληθώς", της Ενορίας Βανάτου εν Ζακύνθω, παρουσιάζει Ψηφιακή Έκθεση Χαρακτικών Έργων της Καλλιτέχνιδος, για να τιμήσει την καλή φίλη και διαπρεπή εικαστική δημιουργό, 10 χρόνια μετά την αναχώρησή της από τη ζωή. Τα έργα της ψηφιακής αυτής έκθεσης πρωτοεκτέθηκαν καθ' όλο το καλοκαίρι του 2020 (εν καιρώ πανδημίας) στην έδρα του "Αληθώς", στο Βανάτο της Ζακύνθου, για τα πέντε χρόνια από τον θάνατό της. Η τωρινή (ψηφιακή πλέον) Έκθεση βρίσκεται EΔΩ. 

Β΄ 

Στην Αίθουσα της Βιβλιοθήκης του "Αληθώς" (απέναντι από τον Ναό της Παναγούλας Βανάτου Ζακύνθου), θα λάβει χώραν επίσης Έκθεση Εκδόσεων με Χαρακτικά της Άριας Κομιανού και ολίγων από τα έργα της, ενδεικτικών της τέχνης της, κατά το πανηγυρικό διήμερο 14 και 15 Αυγούστου 2025, απογευματινές και βραδινές ώρες. 

ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΙΑΣ ΚΟΜΙΑΝΟΥ 

Η Άρια Κομιανού (1938-2015) ήταν χαράκτρια με καταγωγή από την Κέρκυρα, γεννημένη στην Αθήνα. Σπούδασε χαρακτική και τέχνη του βιβλίου στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (1960-1969) υπό τον καθηγητή Κώστα Γραμματόπουλο. Παρουσίασε το έργο της σε πολυάριθμες ατομικές και ομαδικές εκθέσεις, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, και συμμετείχε σε σημαντικές διεθνείς διοργανώσεις, όπως η Μπιενάλε Χαρακτικής της Αλεξάνδρειας και του Μπάντεν-Μπάντεν. Εκτός από την εικαστική δραστηριότητά της, εργάστηκε και ως εικονογράφος βιβλίων. Το 2013 δώρισε το πατρικό σπίτι της στην Κέρκυρα, το οποίο μετετράπη σε Ίδρυμα Χαρακτικής. Η Κομιανού υπήρξε επίσης ιδρυτικό μέλος της Ένωσης Ελλήνων Χαρακτών και μέλος της διεθνούς ομάδας χαρακτών Κίουα στην Ιαπωνία.

ΜΙΑ ...ΑΛΛΟΚΟΤΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΗ ΖΑΚΥΝΘΟ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΕΡΕΙΠΙΩΝ...

Το Τμήμα Περιβάλλοντος του Ιονίου Πανεπιστημίου διοργανώνει την ημερίδα: 

«Η ζωή των ερειπίων. Αποτύπωση & διαχείριση του πολιτιστικού περιβάλλοντος», η οποία θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 19 Μαΐου 2025, στις 18:00, στο Αμφιθέατρο του Τμήματος (Μ. Μινώτου-Γιαννοπούλου, Παναγούλα, Ζάκυνθος). 

Η δράση αυτή φιλοδοξεί να εξερευνήσει την πολλαπλή σημασία των ερειπωμένων μνημείων μέσα από διαφορετικές προσεγγίσεις, συνδυάζοντας την ακαδημαϊκή έρευνα με την καλλιτεχνική δημιουργία και τις σύγχρονες τεχνολογικές πρακτικές. 

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, θα παρουσιαστεί το φωτογραφικό project εγκαταλελειμμένων/ απομονωμένων μνημείων της Ζακύνθου στο φυσικό τους περιβάλλον “zantPHOTex”, το οποίο αποτελεί έργο του Τμήματος Περιβάλλοντος του Ιονίου Πανεπιστημίου, στο πλαίσιο του Τοπικού Προγράμματος LEADER/CLLD του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας 2014–2020, με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης), που υλοποιήθηκε από το Δίκτυο ΣΥΝεργασίας Ζακύνθου. 

Στη συνέχεια, ακαδημαϊκοί, καλλιτέχνες, δημοσιογράφοι και ερευνητές από διάφορους τομείς θα αναδείξουν, μέσα από τις εισηγήσεις τους, τον ρόλο της φωτογραφίας, της μουσειολογίας, του κινηματογράφου, της ψηφιακής τεκμηρίωσης και της διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς στη διαμόρφωση της σύγχρονης αντίληψης για τα ερείπια και την αξιοποίησή τους. 

Η ημερίδα θα εστιάσει σε ζητήματα, όπως την φωτογραφική και καλλιτεχνική αποτύπωση των ερειπίων ως μέσο καταγραφής και αισθητικής ερμηνείας, την κινηματογραφική και θεατρική αξιοποίηση των ερειπίων μέσα από την αφήγηση και τη σκηνογραφία, τη μουσειολογική και ιστορική προσέγγιση των εγκαταλελειμμένων μνημείων και τη σημασία τους στη συλλογική μνήμη, τις δυνατότητες της τρισδιάστατης ψηφιοποίησης και της τεχνολογίας στη διάσωση και ανάδειξη δύσβατων και άγνωστων μνημείων και τέλος την αναζωογόνηση των ερειπίων μέσα από πολιτιστικές δράσεις, όπως παραστάσεις, φεστιβάλ και συναυλίες που μεταμορφώνουν την εμπειρία του χώρου. 

Οι ομιλητές θα παρουσιάσουν παραδείγματα από τη Ζάκυνθο και άλλες περιοχές της Ελλάδας, εστιάζοντας σε ερείπια που συνυπάρχουν με το φυσικό περιβάλλον και αφηγούνται τη δική τους ιστορία. Παράλληλα, θα συζητηθούν οι προκλήσεις και οι προοπτικές διαχείρισής τους στο σύγχρονο πολιτιστικό τοπίο. 

Στο καλλιτεχνικό μέρος, η ηθοποιός και μέλος του Τ.Π. Αλεξάνδρα Ντούζεβιτς-Πήλικα θα αναγνώσει ποιήματα του π. Παναγιώτη Καποδίστρια για ερειπωμένα μνημεία της Ζακύνθου και οι «Τραγουδιστάδες τση Ζάκυθος» θα ντύσουν μελωδικά την βραδιά. 

Παράλληλα, στο φουαγιέ του αμφιθεάτρου το κοινό θα έχει την δυνατότητα να δει σε μορφή πολυμεσικής έκθεσης τις φωτογραφίες των εγκαταλελειμμένων/ απομονωμένων μνημείων της Ζακύνθου στο φυσικό τους περιβάλλον του προγράμματος “zantPHOTex”. 

Η ημερίδα είναι ανοιχτή στο κοινό και απευθύνεται σε φοιτητές, ερευνητές, επαγγελματίες του χώρου της πολιτιστικής κληρονομιάς και κάθε ενδιαφερόμενο για την ιστορία, την τέχνη και τις σύγχρονες τεχνολογικές πρακτικές στην τεκμηρίωση και προβολή των μνημείων, με ταυτόχρονη μετάδοση μέσω της εφαρμογής ΖΟΟΜ, στη διεύθυνση: 

https://ionio-gr.zoom.us/j/98271534337 (Meeting ID: 982 7153 4337) 

Για περισσότερες πληροφορίες: https://envi.ionio.gr/ ή c.karydis@ionio.gr

Περιλήψεις Εισηγήσεων Ημερίδας «Η ζωή των ερειπίων. Αποτύπωση & διαχείριση» 

«Το πρόγραμμα zantPHOTex: Στόχοι και σκοποί» 

Αναπλ. Καθηγητής Χρήστος Καρύδης 

Τμήμα Περιβάλλοντος, Ιόνιο Πανεπιστήμιο 

Η σημερινή Ζάκυνθος με μεγάλο αριθμό μνημείων όπως οι εκκλησίες, τα μοναστήρια, τα ενετικά γεφύρια, τα υδραγωγεία, οι μύλοι και οι βαρδιόλες απομονωμένα ή δυσπρόσιτα μερικά από αυτά, συνυπάρχουν μέσα στη φύση και μέσα σε ένα περιβάλλον που δεν σταματά να ζεί και να αναπτύσσεται. Κύριο μέλημα του προγράμματος zantPHOTex είναι η φωτογραφική εικαστική αποτύπωση των αρχιτεκτονικών λεπτομερειών και στοιχείων αυτών των άγνωστων για ορισμένους εγκαταλελειμμένων πολιτισμικών μνημείων της Ζακύνθου. Στόχος του προγράμματος είναι μέσω του φωτογραφικού φακού να γίνει η καταγραφή γενικών ή ειδικών διασκοσμητικών ή ιστορικών στοιχείων πάνω στις μέχρι σήμερα διατηρημένες επιφάνεις τους. Σκοπός η δημιουργία μόνιμης ψηφιακής έκθεσης αλλά και ιστοσελίδας που οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να γνωρίσουν τα μνημεία μέσα από φωτογραφικό υλικό που θα συνοδεύεται από σύντομα ιστορικά και λαογραφικά (μύθοι, κ.α.) στοιχεία, με κατάλληλη βιβλιογραφία αλλά και με το γεωγραφικό τους στίγμα μέσα στο νησί. 

«Μνημεία παραδομένα στη φύση της Ζακύνθου. Από την μεθοδολογία στην καλλιτεχνική δημιουργία»

Απόστολος Βαϊνόπουλος 

Διαχείριση Πολιτισμικής Κληρονομιάς, ΜSc - Συντηρητής Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης

Ιωάννης-Πορφύριος Καποδίστριας
Μουσειολόγος, ΜSc - Συντηρητής Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης

Το φωτογραφικό project zantPHOTex εστιάζει σε ερειπωμένα μνημεία της Ζακύνθου, αποτυπώνοντας τη σχέση τους με το φυσικό περιβάλλον μέσα από μια συνδυαστική προσέγγιση τεκμηρίωσης και καλλιτεχνικής δημιουργίας. Με χρήση σύγχρονων μέσων, πραγματοποιήθηκε φωτογραφική αποτύπωση, έρευνα, κατηγοριοποίηση και αισθητική επεξεργασία των εικόνων, αναδεικνύοντας τη φθορά ως μορφή τέχνης. Τα αποτελέσματα του έργου θα διαχυθούν μέσω ψηφιακής έκθεσης και κοινωνικών δικτύων, με σκοπό την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και της φωτογραφίας ως εργαλείο αφηγηματικής αποτύπωσης της ιστορίας. 

«Από τη γοητεία στον εφιάλτη των ερειπίων» 

Νάσια Χουρμουζιάδη 

Αν. Καθηγήτρια Μουσειακής Θεωρίας και Εκθεσιακού Σχεδιασμού Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου 

Είναι οικεία σε όλους μας η γοητεία που ασκούν πάνω στους ανθρώπους τα ορατά υλικά κατάλοιπα των κτισμάτων του παρελθόντος, φαινόμενο που έχει εμπνεύσει πλήθος καλλιτεχνών, αλλά που, επιπλέον, έχει απασχολήσει συστηματικά ερευνητές διαφορετικών γνωστικών πεδίων. Ωστόσο, αυτή η ρομαντική ενατένιση, δεν μπορεί να καλύψει τους προβληματισμούς που η διαχείριση των ερειπίων αυτών προκαλεί, είτε μας απασχολεί η παρούσα ζωντανή υλικότητά τους, είτε η μνημονική δραστικότητα, είτε, τέλος, η ιστορικότητά τους. Η φωτογραφική καταγραφή, επομένως, των ερειπίων που έχουν γίνει ένα με τη Ζακυνθινή φύση ανοίγει τον ασκό του Αιόλου που, μαζί με την αισθητική τέρψη, μας φέρνει -ευτυχώς ή δυστυχώς- αντιμέτωπους με το ερώτημα: τι κάνουμε μετά; 

«Πέρα από την πεπατημένη: Η τρισδιάστατη ψηφιοποίηση μεταμορφώνει την αξία μιας αθέατης κληρονομιάς» 

Αναπλ. Καθηγητής Δημήτριος Μακρής 

Τμήμα Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής 

Τα απομονωμένα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς - παραγνωρισμένα και ευάλωτα λόγω δύσκολης (γεωγραφικής/επικοινωνιακής) προσβασιμότητας - κρύβουν ποικίλες πολιτιστικές και συλλογικές ιστορίες. Θα διερευνήσουμε πώς οι τρέχουσες τεχνολογίες τρισδιάστατης ψηφιοποίησης φέρνουν επανάσταση στην τεκμηρίωση και τη διατήρηση αυτών των δυσπρόσιτων μνημείων/τοπόσημων. Γεφυρώνοντας τα γεωγραφικά και υλικοτεχνικά εμπόδια, αυτές οι τεχνολογίες δημιουργούν ακριβή ψηφιακά δίδυμα που προστατεύουν την κληρονομιά που βρίσκεται σε κίνδυνο από την περιβαλλοντική φθορά, την παραμέληση ή την καταστροφή. Τα τρισδιάστατα μοντέλα εκδημοκρατίζουν την πρόσβαση, επιτρέποντας την εικονική εξερεύνηση στο ευρύτερο κοινό, και προωθώντας την εμπλοκή των τοπικών κοινωνιών. Τα απομονωμένα μνημεία/τοπόσημα μετατρέπονται σε ζωντανούς πολιτιστικούς κόμβους αποδεικνύοντας τη διαρκή δύναμη της κληρονομιάς στην ψηφιακή εποχή. 

«Αρχιτεκτονικά ερείπια, αναφορά στη ζακυνθινή οπτικοακουστική σκηνογραφία» 

Τώνης Λυκουρέσης 

Γενικός Γραμματέας Δ.Σ. Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών - Σκηνοθέτης, Σεναριογράφος 

Τα διάσπαρτα χαλάσματα παλαιών κτισμάτων (αστικές και αγροτικές κατοικίες), τα ερείπια εκκλησιαστικών ναών και μονών, τα γιοφύρια κ.α., συνυπάρχουν και αναδύονται μέσα στο φυσικό αλλά και αστικό τοπίο της Ζακύνθου. Η παρουσία και οι ιδιαιτερότητες αυτών των πέτρινων ερειπίων που επιβιώνουν έως και σήμερα, υπογραμμίζουν στην ανάπτυξη ενός δραματουργικού αφηγήματος τις θέσεις και τις δυναμικές των αντίστοιχων άλλοτε οικισμών, φορτίζοντας έτσι συναισθηματικά τον θεατή με ποικίλες αναφορές στο προσωπικό αλλά και ιστορικό παρελθόν των πρωταγωνιστικών χαρακτήρων ενός έργου. 

«Τραγουδώντας στη σιωπή: Μουσικές παρεμβάσεις σε ερειπωμένους τόπους» 

Σπύρος Καμπιώτης 

CEO Ionian TV, Εκδότης Εφημερίδας «ΗΜΕΡΑ» 

Στην ομιλία παρουσιάζεται ένα μοναδικό πολιτιστικό εγχείρημα που φέρνει τη μουσική στο επίκεντρο της μνήμης και της αναγέννησης. Μέσα από το έργο του μουσικού σχήματος Τραγουδιστάδες τση Ζάκυθος, αναδεικνύεται πώς εγκαταλελειμμένα μνημεία μετατράπηκαν σε ζωντανές σκηνές πολιτισμού (Ενετικό φρούριο Ζακύνθου, Ναός Αγίου Αχιλλείου Πρεσπών). Με τη δύναμη της μουσικής, αυτοί οι χώροι αποκτούν ξανά φωνή και νόημα. Οι Τραγουδιστάδες τση Ζάκυθος είναι ένα φωνητικό σύνολο που ιδρύθηκε με σκοπό την αναβίωση της ζακυνθινής πολυφωνίας και της επτανησιακής μουσικής παράδοσης. Μέσα από συναυλίες και παραστάσεις σε χώρους γεμάτους ιστορία και σιωπή, η μουσική λειτουργεί ως καταλύτης για τη συλλογική μνήμη και τη συναισθηματική επανασύνδεση με το παρελθόν. Η ομιλία τονίζει τη σημασία της τέχνης ως μέσο ανάκτησης της ταυτότητας και της πολιτιστικής συνέχειας.

Παναγιώτης Καποδίστριας: «Μια ζωή σε Ονειροτροφείο» | Πρώτη ποιητική ανθολογία σε ελληνικά και αραβικά (Βίντεο)

ZanteTimes

Μια ιδιαίτερη ποιητική έκδοση κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις ΕΝ ΠΛΩ, με τίτλο «Μια ζωή σε Ονειροτροφείο». Πρόκειται για μια επιλεγμένη ανθολογία ποιημάτων του π. Παναγιώτη Καποδίστρια, μεταφρασμένων στα αραβικά από τον φιλόλογο και μεταφραστή Roni Bou Saba. Η έκδοση παρουσιάζεται σε δίγλωσμη μορφή (ελληνικά – αραβικά) και συνοδεύεται από πρόλογο του θεολόγου Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου. 

Ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας, γνωστός για το πλούσιο ποιητικό και εκκλησιαστικό του έργο, έχει τιμηθεί από την Ακαδημία Αθηνών και διακρίνεται για τη βαθιά πνευματικότητα που διαπερνά το έργο του. Η ανθολογία αυτή συγκεντρώνει ποιήματα από όλη τη μέχρι σήμερα διαδρομή του, δίνοντας έμφαση στο λυρικό και θεολογικό στοιχείο. 

Η μετάφραση των ποιημάτων από τον Roni Bou Saba, έναν έμπειρο μεταφραστή της ελληνικής ποίησης στον αραβικό κόσμο, φέρνει στο φως μια άγνωστη έως τώρα διάσταση της ελληνικής λόγιας παράδοσης στο κοινό της Μέσης Ανατολής. Ο Bou Saba έχει μεταφέρει στο παρελθόν έργα πολλών ελλήνων ποιητών, ενώ δεν δίστασε να ερμηνεύσει μελοποιημένα ποιήματα του Καποδίστρια σε δημόσιες εκδηλώσεις, επιβεβαιώνοντας τη βαθιά σχέση του με την ποίησή του. 

Το βιβλίο των 88 σελίδων, με καλαίσθητο εξώφυλλο φιλοτεχνημένο από την εικαστικό Κωνσταντίνα Δήμζα (Κωνένα), αναδεικνύει τη δυναμική ενός διαλόγου πολιτισμών μέσα από τη γλώσσα της ποίησης.

Η έκδοση αυτή, πρώτη στο είδος της σε ελληνικά και αραβικά, λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ των δύο πολιτισμών, τιμώντας παράλληλα τη μακρόχρονη ποιητική πορεία του π. Παναγιώτη Καποδίστρια και την υψηλού επιπέδου μεταφραστική προσέγγιση του Roni Bou Saba.

Μορφωτική η βραδιά του "Αληθώς" για την Ιταλική Κατοχή στα Επτάνησα (Βίντεο)

Το Μορφωτικό Κέντρο Λόγου και Τέχνης Βανάτου “Αληθώς”, πολιτισμική έκφραση της Ιεράς Μητροπόλεως Ζακύνθου, εισερχόμενο στο 15ο έτος των πολλαπλών δράσεών του, παρουσίασε το βράδυ της 23ης Οκτωβρίου 2024, μιαν επετειακή εκδήλωση, στο πλαίσιο των εορτασμών της επετείου του “Όχι” των Ελλήνων το 1940, στον Ναό της Παναγούλας Βανάτου. 

Από πλευράς των τοπικών Αρχόντων παραβρέθηκαν ο Δήμαρχος Ζακύνθου κ. Γιώργος Στασινόπουλος, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου κ. Διονύσης Πλέσσας και ο Αντιδήμαρχος Καθημερινότητας κ. Αγαπητός Βίτσος. 

Η βραδιά έφερε τον τίτλο “Vincere - Vinceremo!!! Η νεκρανάσταση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που ποτέ δεν έγινε”. Επρόκειτο για συνοπτική αναφορά στην εθνική εορτή και του ελληνοϊταλικού Έπους, της ιταλικής κατοχής στην Ελλάδα, εστιάζοντας μάλιστα στην περιφέρεια των Ιόνιων Νησιών, απότιση τιμής στους ήρωες του 1940 και τους πεσόντες κατά την διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής. 

Ομιλήτρια ήταν η κ. Φιλιππίτσα Φραγκίσκη Μάργαρη, Σύμβουλος Εκπαίδευσης Φιλολόγων, έξοχη ομιλήτρια με λόγο πειστικό και ιστορικά τεκμηριωμένο. Οι παριστάμενοι, στο τέλος της εκδήλωσης δήλωναν, πλουσιότεροι σε γνώσεις επί των ιστορικών γεγονότων του Σαράντα και μετέπειτα. 

Στο δεύτερο μέρος της βραδιάς ακούστηκαν επετειακά ελληνικά άσματα, καθώς επίσης ιταλικές και γκρεκάνικες μελωδίες. Συντελεστές του μουσικού μέρους ήταν η κ. Λεονάρντα Αναστασία Καλοφώνου στα φωνητικά, η κ. Άννα Θωμά στο πιάνο και ο κ. Διονύσης Μαυρομάτης στο μαντολίνο. Τα μουσικά ακούσματα άρεσαν ιδιαίτερα στο πολυπληθές κοινό, οι δε συντελεστές καταχειροκροτήθηκαν θερμά.

Πριν το τέλος της εκδήλωσης, το "Αληθώς" τίμησε, έστω και μετά θάνατον, τον αλησμόνητο ΗΛΙΑ ΘΩΜΑ, καθηγητή της Μουσικής στο Μουσικό Σχολείο Ζακύνθου και ενορίτη Βανάτου, ο οποίος συμπλήρωσε ήδη δέκα ολόκληρα χρόνια από την μετάστασή του στην Αιωνιότητα. 

Ο Εφημέριος και υπεύθυνος του "Αληθώς", Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου Παναγιώτης Καποδίστριας, ομιλώντας για τον μακαριστό Τιμώμενο, θυμήθηκε ότι "η κηδεία του έγινε πανδήμως, ανήμερα των Φώτων του 2014, στον ίδιο αυτόν εδώ Ναό της Παναγούλας, μέσα σε συγκινησιακά φορτισμένη ατμόσφαιρα. Τότε, ενώ παρίστατο πενθηφορώντας πλήθος λαού, γνωστών και φίλων του, οι μαθητές του, με τα μουσικά όργανά τους, κύκλωσαν τη σορό του κι έπαιξαν τον σπαρακτικό "Εξαγνισμό" του Δημήτρη Λάγιου, αποχαιρετώντας έτσι τον αγαπημένο Δάσκαλό τους. Τώρα, η Ενορία του και το Μορφωτικό Κέντρο "Αληθώς" άξια και δίκαια -θεωρούμε- τον βραβεύει, απονέμοντάς του μετά θάνατον, Τιμητική Διάκριση με Χρυσό Σταυρό, τιμής και μνήμης ένεκεν". 

Το Βραβείο παρέλαβε η κόρη του Μακαριστού, κ. Άννα Θωμά, εξαίρετη μουσικός και αυτή. Την απονομή έκανε ο Δήμαρχος Ζακύνθου κ. Γιώργος Στασινόπουλος. 

Τέλος, αποφώνηση της βραδιάς έκανε ο εκπρόσωπος του απουσιάζοντος Σεβ. Μητροπολίτου Ζακύνθου, Αρχιμανδρίτης Νικόδημος Κεφαλληνός, ο οποίος είπε τα εξής: 

"Ρώτησαν τον σπουδαίο νομπελίστα ποιητή μας Γιώργο Σεφέρη αν πιστεύει ότι είμαστε πραγματικά απόγονοι του Λεωνίδα και του Θεμιστοκλή. Ο ποιητής μας απάντησε "Όχι, είμαστε απόγονοι της μάνας που μας μίλησε ελληνικά, προσευχήθηκε ελληνικά, μας νανούρισε με παραμύθια για τον Οδυσσέα, τον Ηρακλή, τον Λεωνίδα, τον Παπαφλέσσα και ένιωθε την ψυχή της να βουρκώνει την Μεγάλη Παρασκευή μπροστά στο ξόδι του Θεανθρώπου". 

Τα λόγια του ποιητή απαντούν με εύστοχο και αδιαμφισβήτητο τρόπο στους ιταλούς προπαγανδιστές και σε όλους όσοι διαχρονικά επιβουλεύονται το γένος μας. 

Μεταφέρω τις ευχές του Σεβασμιωτάτου Ποιμενάρχου μας κ. Διονυσίου, ο οποίος λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων βρίσκεται στην Αθήνα, καθώς και του Σεβασμιωτάτου Γέροντος μας Μητροπολίτου Δωδώνης κ. Χρυσοστόμου. Να υπενθυμίσω δε ότι ο Σεβασμιώτατος Χρυσόστομος με την πρωτοπόρο ενέργειά του, έδωσε την άδεια του, ώστε οι Ναοί μας να φιλοξενούν ανάλογες με την αποψινή εκδήλωση, παράδοση που συνεχίζει και ο νυν Ποιμενάρχης μας κ. Διονύσιος. 

Συγχαίρουμε τον δραστήριο διοργανωτή και Γενικό Αρχιερατικό Επίτροπο της Μητροπόλεως π. Παναγιώτη Καποδίστρια, τον εμπνευστή της εκδήλωσης, την ομιλήτρια, τους μουσικούς και τραγουδιστές, καθώς και όλους τους συντελεστές. Είμαστε απολύτως βέβαιοι ότι ο αείμνηστος Ηλίας είναι υπερήφανος για την κόρη του, τον εγγονό του και όλους τους μαθητές του που συνεχίζουν επάξια το έργο του!"

ΜΝΗΜΟΝΕΥΕΤΕ ΡΩΜΑΝΟ ΜΕΛΩΔΟ ΚΑΙ ΜΝΗΜΟΝΕΥΕΤΕ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ

Artwork: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας

Με αφορμή την εορτή του Αγίου Ρωμανού του Μελωδού (1 Οκτωβρίου), του ποιητού των Κοντακίων, δημοσιεύουμε στην συνέχεια το κείμενο "Ο Ρωμανός ο Μελωδός του Οδυσσέα Ελύτη" του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου από την Ετήσια έκδοση χριστιανικού διαλόγου και προβληματισμού "Ανθίβολα", τεύχος 2ο, Αφιέρωμα: Εκκλησία και Τέχνη (2018).

Ανάμεσα στις μεγάλες πόλεις της Συρίας που έχουν υποστεί ανυπολόγιστες καταστροφές από τον πολυετή εμφύλιο πόλεμο που μαίνεται στη χώρα —και δυστυχώς δεν φαίνεται να έχει τελειωμό— είναι η Χομς: η αρχαία Έμεσα, η γενέτειρα του Ρωμανού του Μελωδού. Σύρος ο Ρωμανός, το λέει κι ο Ελύτης, αλλά και πολίτης της μεγάλης Αυτοκρατορίας της Νέας Ρώμης, οπότε υπηρέτησε διάκονος στη Βηρυτό και κατέληξε στην Κωνσταντινούπολη. Σήμερα οι χριστιανοί της Συρίας δοκιμάζονται σκληρά. Και καλό θα ήταν να μην τους ξεχνάμε. Η ποίηση του Ρωμανού λειτουργεί παραμυθητικά για όλους μας. Και δεν θα μπορούσε να λειτουργεί διαφορετικά, δεδομένου ότι πρόκειται για μεγάλη ποίηση. Από αυτή την άποψη, λοιπόν, δεν ξενίζει καθόλου το γεγονός ότι ο Ρωμανός ο Μελωδός ανήκει στην προσωπική μυθολογία του Οδυσσέα Ελύτη. Η σχέση του Νεοέλληνα ποιητή με τον Βυζαντινό μελωδό του 6ου αιώνα φαίνεται να διατρέχει ολόκληρη την ποίησή του, ανιχνεύεται στα δοκιμιακά του κείμενα, ομολογείται σε προφορικές συνεντεύξεις του, κατεξοχήν όμως μνημειώθηκε στο περίφημο δοκίμιό του για τον Ρωμανό. 

Το δοκίμιο του Ελύτη για τον Ρωμανό 

Ο Ελύτης γράφει το δοκίμιό του για τον Ρωμανό τον Μελωδό το 1975. Το κείμενό του παραμένει αδημοσίευτο ως το 1986, οπότε δημοσιεύεται στο τριμηνιαίο περιοδικό λογοτεχνίας, θεωρίας της λογοτεχνίας και κριτικής Εκηβόλος (τεύχος 15). Αναδημοσιεύεται πολύ αργότερα και στον τόμο Εν λευκώ του ποιητή, τον δεύτερο - μετά τα Ανοιχτά Χαρτιά - με πεζά του (1972–1995).

Γράφει ο Ελύτης: 
Το φως της λαμπάδας που άναψε αυτός ο νεαρός διάκονος της Βηρυτού, φτάνοντας μία μέρα στη Βασιλεύουσα μ’ ένα τυλιχτάρι κάτω από τη μασχάλη, για να κλειστεί σ’ ένα καμαράκι και να γράψει εκατοντάδες ποιήματα, δεν ομολογεί απλώς πίστη και αφοσίωση στην εκκλησία του Χριστού· καίει και θρέφεται από μια παράδοση που δεν είχε ίσως κανένα πλέον αντίκρισμα στον απέραντο ελληνόφωνο πληθυσμό (ηττημένη καθώς ήτανε από τον μονοθεϊσμό και τις νέες ανθρωπιστικές αξίες), κρατιότανε όμως γερά, σαν τρόπος εκφραστικός, αγκιστρωμένη από τη γλώσσα κι έτοιμη, μέσ’ απ’ αυτήν, να περάσει στο αντίπαλο στρατόπεδο, για να κατισχύσει με τον ίδιο τρόπο ακριβώς που ο φορέας της είχε, ειρηνικά κι εκείνος, πετύχει να βρεθεί, από υποτελής, κυρίαρχος και ιδρυτής μιας παντοδύναμης αυτοκρατορίας. Οι μυστικές πνευματικές δυνάμεις καθώς βλέπουμε, ακολουθούν κάποτε τη μοίρα των πολιτικών ή το αντίστροφο, που σημαίνει ότι, σ’ ένα βάθος απώτατο, και οι δύο τους βρίσκονται σε συνεχή συνάρτηση. 

Αν ο Μέγας Κωνσταντίνος ήταν αδύνατον να προβλέψει το αποτέλεσμα που θα μπορούσε να είχε η μετακίνησή του, πόσο μάλλον ο Ρωμανός. Λίγοι, ελάχιστοι, ακόμη και σήμερα, έχουμε συνειδητοποιήσει ότι το χαρτί που του έδωσε κάποια νύχτα η Παναγία να καταβροχθίσει, όπως μας λένε τα συναξάρια, τον έκανε άξιο να μεταμοσχεύσει από τον κορμό του αρχαίου στον κορμό του μεσαιωνικού ελληνισμού έναν ειδικό τρόπο του εκφράζεσθαι που έφτασε σώος ως τις μέρες μας. Είναι κάτι τόσο μεγάλο αυτό και - δυστυχώς - σε τόσο μικρό ποσοστό φανερωμένο, που η δυσκολία να το αποδείξεις το αφήνει να πάρει μοιραία το σχήμα της υπερβολής.

Ολόκληρο το κείμενο στη συνέχεια.

 

Ένας στίχος του Ρωμανού αρκεί:  

Κυματούνται μου τα σπλάχνα 

ου χωρεί μου την χαράν η ψυχή

Και αυθόρμητα μου 'ρχεται στο νου ο παρεμφερής στίχος του Διονυσίου Σολωμού: 

"Τα σπλάχνα μου κι η θάλασσα ποτέ δεν ησυχάζουν" (Ελεύθεροι Πολιορκημένοι, Σχεδίασμα Γ'). 

Και ο αντίστοιχος του Ελύτη από το Άξιον εστί: "Τα σπλάχνα μου αναδεύουν". 

Με τον Ρωμανό του Ελύτη ασχολήθηκα αρκετά νωρίς, όταν έκανα εκπομπή με το θέμα αυτό στον Τηλεοπτικό Σταθμό "Λύχνος" της Μητροπόλεως Πατρών, πριν είκοσι πέντε χρόνια (1996). 

Τα τελευταία χρόνια πραγματοποίησα δύο διαλέξεις για τον Ρωμανό τον Μελωδό του Οδυσσέα Ελύτη. 

Η πρώτη στο Πνευματικό Κέντρο του Ι. Ναού Ευαγγελιστρίας Πειραιώς (στο πλαίσιο του Ενορία εν δράσει) και η δεύτερη στον Ι. Ναό Παναγούλας Μπανάτου στη Ζάκυνθο (στο πλαίσιο του Ε7 Αληθώς). 

Το κείμενο της ομιλίας στο Μπανάτο της Ζακύνθου εδώ. 

"ΟΙ ΕΦΤΑ ΦΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ". Μεγαλοβδομαδιάτικη Συναυλία του Κέντρου “Αληθώς”

Το Μορφωτικό Κέντρο Λόγου και Τέχνης “Αληθώς”, εν όψει της Μεγάλης Εβδομάδας και του Πάσχα, παρουσιάζει ειδικό αφιέρωμα, με γενικό τίτλο: “Οι εφτά φράσεις του Χριστού στον Σταυρό”, την Παρασκευή, 26 Απριλίου 2024, μέσα στον Ναό της Παναγούλας Βανάτου, ώρα 8.30 το βράδυ. 

Η προ-μεγαλοβδομαδιάτικη αυτή βραδιά θα περιλαμβάνει τα εξής: 

* Ο Σεβ. Μητροπολίτης Ζακύνθου κ. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ Δ΄ θα ομιλήσει με θέμα: “Θεολογική σημασία των επτά λόγων του Εσταυρωμένου”. 

* Το Εκκλησιαστικό Αναλόγιο “Θ. Κουρκουμέλης-Κοθρής”, υπό την διεύθυνση του ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΜΑΡΙΝΟΥ, χοράρχη – μουσικού - λαμπαδαρίου Μονής Στροφάδων και Αγ. Διονυσίου, θα παρουσιάσει λαοφίλητα υμνογραφήματα της Μεγάλης Εβδομάδας, κατά το ζακύνθιο ιδίωμα της ψαλτικής. 

* Ενδιάμεσα των ύμνων, ο ηθοποιός και σκηνοθέτης ΜΠΑΜΠΗΣ ΣΙΓΟΥΡΟΣ θα διαβάζει τα σχετικά χωρία από την Καινή Διαθήκη, μαζί με σύντομες σχολιαστικές αναφορές από τη σύγχρονη Ποίηση. 

Επιμέλεια κειμένων: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. 

Την καλλιτεχνική επιμέλεια έχει ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΟΡΦΥΡΙΟΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ.

 

“Αληθώς”: “ΚΥΠΡΟΣ ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΗ. 50 χρόνια από την τουρκική εισβολή και κατοχή"

Με την ευκαιρία της επετείου της αρχής του απελευθερωτικού αγώνα των Κυπρίων κατά των Βρετανών (οργάνωση ΕΟΚΑ – 1η Απριλίου 1955) και τη συμπλήρωση 50 χρόνων από την εισβολή των Τούρκων και την κατοχή της μισής Μεγαλονήσου (τον Ιούλιο του 1974), το Μορφωτικό Κέντρο Λόγου και Τέχνης Ενορίας Βανάτου “Αληθώς”, οργάνωσε και παρουσίασε μιαν άκρως ενδιαφέρουσα και συγκινητική αφιερωματική εκδήλωση, την Κυριακή Β΄ των Νηστειών, 31 Μαρτίου 2024, το βράδυ, στον Ναό της Παναγούλας Βανάτου. 

Προσήλθαν πλήθος Ζακυνθινών, φίλων της Ιστορίας και της Μουσικής, ώστε και με την παρουσία τους να αποτίσουν φόρο τιμής στην αδικοδιχασμένη αδελφή Κύπρο και στους αδιάκοπους, μέχρι και σήμερα, αγώνες των παιδιών της. Επικεφαλής των παρόντων ήταν ο Σεβ. Μητροπολίτης Δωδώνης κ. Χρυσόστομος, ενώ παραβρέθηκαν ο Αστυνομικός Διευθυντής Ζακύνθου, ο Διευθυντής του Πυροσβεστικού Σώματος Ζακύνθου και η Διευθύντρια της Πυροσβεστικής του Αεροδρομίου Ζακύνθου, όπως και ευάριθμοι κληρικοί του νησιού, αλλά και άνθρωποι των Επιστημών, των Γραμμάτων και των Τεχνών. Σημειωτέον ότι, παρά την θέλησή του, για λόγους υγείας στενού συγγενούς του, απουσίαζε στην Αθήνα ο οικείος Ποιμενάρχης, Σεβ. Μητροπολίτης Ζακύνθου κ. Διονύσιος Δ΄.

 

Στο πρώτο μέρος της βραδιάς, εκφωνήθηκε βιωματική ομιλία από τον κ. Βενιζέλο Χριστοδούλου, Κύπριο Εκπαιδευτικό, ο οποίος ζει μόνιμα από το 1976 στη Ζάκυνθο. Με μάτια βουρκωμένα συχνά, αναφέρθηκε αφ’ ενός μεν στην ίδρυση και απελευθερωτική δράση της ΕΟΚΑ, αφ’ ετέρου δε, στο πώς ο ίδιος έζησε εκ του σύνεγγυς τα φρικτά γεγονότα της εισβολής των Τούρκων στη γενέτειρά του. Είχε μάλιστα προβλέψει να εκθέτει φωτογραφίες του καμένου από τους Βρετανούς σπιτιού του και άλλες ενδεικτικές φωτο-αποδείξεις των κατά καιρούς θηριωδιών των εισβολέων και κατακτητών. 

Στο δεύτερο μέρος της βραδιάς, ακούστηκαν τραγούδια, που αφορούν στην μαρτυρική Κύπρο, “χρυσοπράσινο φύλλο στην άκρη του πέλαγου”, εσταυρωμένη ακόμη, τα οποία αποδόθηκαν υπέροχα από τον καλλιτέχνη και ιεροψάλτη κ. Δημήτρη Κάνδηλα, συνοδευόμενον από “Το όνειρο του παιδιού”, την πολυφωνική Μικτή Χορωδία που διευθύνει. Τραγούδια επίσης απέδωσαν αισθαντικά και από καρδιάς, και άλλα μέλη της Χορωδίας. Όλοι οι συντελεστές καταχειροκροτήθηκαν από το κοινό. Ενδιάμεσα των μελωδιών, από τον εκπαιδευτικό κ. Σταμάτη Ζούλα αναγνώσθηκαν ποιήματα, για τους διαχρονικούς αγώνες της Κύπρου, προερχόμενα από την κυπριακή Γραμματεία. 

Εκ μέρους του “Αληθώς”, αποδόθηκε τιμητικά στον κ. Βενιζέλο Χριστοδούλου μια ασημένια εικόνα της Παναγίας, στον δε κ. Δημήτρη Κάνδηλα και τη Χορωδία “Το όνειρο του παιδιού” απονεμήθηκε ένα από τα βραβεία που θέσπισε το Μορφωτικό Κέντρο, δηλαδή Τιμητικό Δίπλωμα μετά Χρυσού Σταυρού, σε ένδειξη ευγνωμοσύνης για την πολύχρονη συνεισφορά τους στα καλλιτεχνικά δρώμενα της Ζακύνθου και κυρίως του Βανάτου, δεδομένου ότι ο κ. Κάνδηλας είναι επί πολλά πλέον χρόνια Ιεροψάλτης της Ενορίας. Τις απονομές έκανε ο Μητροπολίτης Δωδώνης. 

Στο τέλος, ο υπεύθυνος του “Αληθώς”, Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου Παναγιώτης Καποδίστριας, ευχαρίστησε θερμά τον Ομιλητή, τους Καλλιτέχνες και την Χορωδία, διότι, σε πολύ σύντομο διάστημα υλοποίησαν την πρότασή του για το πολυαπαιτητικό αυτό αφιέρωμα στην Κύπρο, το πρώτο που πραγματοποιήθηκε στη Ζάκυνθο φέτος, μισόν αιώνα μετά την εισβολή του 1974. Ο π. Παναγιώτης τόνισε, εξάλλου: “Καθώς ετοιμαζόταν αυτή η εκδήλωση, ο Τούρκος Πρόεδρος Ερντογάν, στις 18 Μαρτίου έκανε τις εξής προκλητικές και απαράδεκτες δηλώσεις για την εισβολή: ‘Στην ειρηνευτική επιχείρηση του 1974 […], ίσως, αν είχαμε πιέσει προς τα νότια, […] να μην υπήρχε πια νότος και βορράς και η Κύπρος να ήταν εντελώς δική μας’. Αυτές οι αποτροπιαστικές δηλώσεις κάνουν περισσότερο επίκαιρη και χρειαζούμενη την αποψινή εκδήλωση μνήμης και τιμής των (ακόμη και ακόμη) αγωνιζόμενων Κυπρίων, το δε σύνθημα ‘ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ’, καθίσταται περισσότερο ηχηρό έως και την οριστική Απελευθέρωση, η οποία – ατυχώς – δεν διαφαίνεται στο λαβυρινθώδες τούνελ της σύγχρονης Ιστορίας.”