«Αντίο, πόλεμε» της Ντόχα Καχλούτ από τις εκδόσεις "Μασάρ"

"Με την ποίηση διέσχισα χώρες, και μόνο με την ποίηση επιστρέφω στη Γάζα, και μέσα από την ποίηση θα διαβάσετε για αυτήν. Μου έρχεται τώρα σαν χαστούκι, πιο αναπάντεχο από ποτέ, το ερώτημα του «γιατί». Ίσως το μόνο νόημα είναι ότι όταν πεθάνω, δεν θα λυπηθώ, γιατί δεν θα αφήσω πίσω μου τίποτα που δεν είπα. Η ποίηση είναι πίστη. Αυτό που μεταφράζεται σήμερα είναι το σύνολο όσων πίστεψα και γνώρισα με βεβαιότητα." (Ντόχα Καχλούτ, από το σημείωμα της ανθολογίας "Αντίο, πόλεμε", μτφ. Παρασκευή Ζέρβα, Μασάρ 2026). 

Οι εκδόσεις «Μασάρ» που επιμελείται ο φιλόλογος, μεταφραστής και δάσκαλος της Αραβικής γλώσσας Ρόνι Μπου Σάμπα, είναι μια δυναμική παρουσία της αραβικής λογοτεχνίας στην Ελλάδα, με εκδοτικές προτάσεις που έχουν βάθος και πάθος. 

Το βιβλίο της Παλαιστίνιας συγγραφέως Ντόχα Καχλούτ, με τίτλο «Αντίο, πόλεμε», αποτελεί μια ποιητική και ανθρώπινη μαρτυρία που αναδεικνύει την αξία της ζωής, της μνήμης και της ελπίδας μέσα στις πιο δύσκολες συνθήκες. 

Το βιβλίο παρουσιάστηκε σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 9 Ιουνίου 2026 στην ταράτσα του Βιβλιοπωλείου Literature House (Ιωάννου Δροσοπούλου 67, Αθήνα). 

Στην εκδήλωση απηύθυνε χαιρετισμό ο Αχμάντ Χάσαν, μέλος της Παλαιστινιακής Παροικίας Ελλάδας και για το βιβλίο μίλησαν ο Σωτήρης Λίβας, Καθηγητής ΤΕΓΜΔ και η Θέμις Αμμάλου, Κριτικός Τέχνης. 

Την παρουσίαση πλαισίωσαν με μουσική και απαγγελίες ποιημάτων μέλη της χορωδίας Μασάρ, σε γενική επιμέλεια Ρόνι Μπου Σάμπα. 

 

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΑΒΙΚΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΜΑΣΑΡ

Πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 15 Μαΐου 2026, μουσική και ποιητική βραδιά από τη χορωδία του Μασάρ, υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Elias Semaan. 

Η δημιουργία της χορωδίας είναι μια πρωτοβουλία του ιδρυτή του πολιτιστικού φορέα Μασάρ, Ρόνι Μπου Σάμπα, δασκάλου της Αραβικής γλώσσας, μεταφραστή, φιλολόγου και θεολόγου. 

Η εκδήλωση περιλάμβανε αραβικά τραγούδια και απαγγελίες ποιημάτων του Παλαιστίνιου ποιητή Μαχμούντ Νταρουίς, σε μετάφραση της Τζένης Καραβίτη. 

Η βραδιά εντάχθηκε στο πλαίσιο της έκθεσης της εικαστικού και κεραμίστριας Πέλας Καλογήρου, με τίτλο «Η Παλαιστίνη μου», στο Κέντρο Νεότητας του Δήμου Χαλανδρίου. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 24 Μαΐου και θα πλαισιωθεί και από άλλες εκδηλώσεις. 

Ευχαριστίες οφείλονται και στον Μιχάλη Θεολογίτη για τις φωτογραφίες. 

Ακολουθεί το καλωσόρισμα της χορωδίας: 

"Καλησπέρα σε όλες και όλους. Χαιρόμαστε βαθιά που βρισκόμαστε απόψε ανάμεσά σας, στο Κέντρο Νεότητας του Δήμου Χαλανδρίου, σε αυτόν τον χώρο που φιλοξενεί έργα αφιερωμένα στην Παλαιστίνη τα οποία φιλοτέχνησε η εικαστικός και κεραμίστρια Πέλα Καλογήρου. Η αποψινή συνάντηση γεννιέται από μια βαθιά ανάγκη: να κρατήσουμε ζωντανή τη μνήμη. Η χορωδία Μασάρ, που ιδρύθηκε μόλις τον Δεκέμβρη του 2025 εδώ στην Αθήνα, δημιουργήθηκε ακριβώς μέσα από αυτή την ανάγκη. Επαγγελματίες μουσικοί και ερασιτέχνες, άνθρωποι από διαφορετικές διαδρομές, συναντηθήκαμε για να προσεγγίσουμε την αραβική μουσική όχι μόνο ως αισθητική εμπειρία, αλλά ως φορέα πολιτισμού, ιστορίας και ταυτότητας. Υπό τη διεύθυνση του Σύρου μαέστρου Elias Semaan, επιχειρούμε να αποδώσουμε αυτή τη μουσική με σεβασμό και αγάπη. Στην ποίηση του μεγάλου Παλαιστίνιου ποιητή Μαχμούντ Νταρουίς, η μνήμη δεν είναι απλώς ανάμνηση· είναι πράξη αντίστασης. Ο Νταρουίς έγραφε για τη γη του_ την Παλαιστίνη, για το όνομά της που δεν σβήνεται, ούτε με τη γενοκτονία που διαπράττει μέχρι αυτή τη στιγμή η σιωνιστική οντότητα. Απόψε, οι στίχοι του Μαχμούντ Νταρουίς, λυρικοί και αντιστασιακοί συνομιλούν με τραγούδια από διάφορες αραβικές χώρες και τα έργα της Πέλας Καλογήρου που εκφράζουν με χρώμα και σχήμα όσα η σιωπή αδυνατεί να κρατήσει. Μέσα από αυτή τη συνομιλία αναδύεται κάτι κοινό: η επιμονή της τέχνης απέναντι στη λήθη. Γιατί όταν οι λέξεις συναντούν τη μουσική, τα σχήματα και τα χρώματα, γεννιέται ένας χώρος όπου η μνήμη δεν ξεθωριάζει, αλλά γίνεται συλλογική εμπειρία. Ευχαριστούμε την Πέλα Καλογήρου για την τιμητική πρόσκληση να ενώσουμε τη φωνή μας με όλους τους φορείς που συμμετέχουν στην έκθεση και τις παράλληλες δράσεις. Ευχαριστούμε και τον μουσικό Στέφανο Αγιόπουλο για τη φιλική συμμετοχή μαζί μας. Σας ευχαριστούμε που είστε εδώ για να μοιραστούμε αυτή τη στιγμή."

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΗΤΙΚΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΖΙΑ «ΤΙ ΑΙΩΝΑ ΚΑΝΕΙ ΕΞΩ;» ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Φωτογραφίες - βίντεο: Ιδιωτική Οδός

Στον χώρο των εκδόσεων «Περισπωμένη», στο κέντρο της Αθήνας, πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 13 Μαΐου 2026, η παρουσίαση της ποιητικής συλλογής του ποιητή Γιώργου Κοζία «ΤΙ ΑΙΩΝΑ ΚΑΝΕΙ ΕΞΩ;» 

Για την ποιητική αυτή συλλογή μίλησαν η Άννα Αφεντουλίδου, κριτικός λογοτεχνίας, Γεν. Γραμματέας της Εταιρείας Συγγραφέων και η Βαρβάρα Ρούσσου, κριτικός ποίησης. 

Ο ποιητής διάβασε ποιήματά του με τον δικό του, ξεχωριστό τρόπο.

   

Η νέα αυτή ποιητική συλλογή του Γιώργου Κοζία (Περισπωμένη, 2025), που έχει πάρει πολλές καλές κριτικές, είναι υποψήφια για το Βραβείο Ποίησης 2026 του περιοδικού «Ο αναγνώστης». 

- Από το 2017 και σταθερά ανά τετραετία μια ποιητική συλλογή αποτελεί την επιμονή του ποιητή στο ήδη κατακτημένο υψηλό και συχνά προφητικό ύφος. Βασικότερο γνώρισμα το ισχυρότατο διακείμενο από το φάσμα της παγκόσμιας γραμματείας και την Ιστορία. 

ΒΑΡΒΑΡΑ ΡΟΥΣΣΟΥ 

- Ο ποιητής αντί να ανατρέξει, να αναλογιστεί και να μνημονεύσει, αντί να χύσει για άλλη μία φορά δάκρυα για το σβησμένο επαναστατικό ήθος, προτιμά να φωνάξει και να εκραγεί, εγκαταλείποντας τα πάντα και λατρεύοντας μόνο αποκαΐδια. 

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ 

- Για τον ποιητή, ο άνθρωπος είναι «ανίατα περαστικός», ένα σώμα που αδυνατεί να ριζώσει στο σήμερα, παγιδευμένο σε έναν αιώνα κενό νοήματος. Το θεμελιώδες ερώτημα μετατοπίζεται: δεν είναι πλέον το «ποιος είμαι;», αλλά το «σε ποιον αιώνα υπάρχω;». 

ΑΓΑΘΗ ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ - CD ΤΟΥ ΠΑΡΙ ΠΑΡΑΣΧΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΝΗΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ (ΒΙΝΤΕΟ)

Την Τρίτη 28 Απριλίου 2026 στο cafe του βιβλιοπωλείου Ιανός στην Αθήνα, έγινε η παρουσίαση του βιβλίου-cd του συνθέτη Πάρι Παρασχόπουλου και της ερμηνεύτριας Άννης Ονουφρίου «Ασκήσεις σε άγνωστα όνειρα». 

Πρόκειται για 15 μελοποιημένα ποιήματα με εξώφυλλο και 15 σχέδια του εικαστικού Νικόλα Κληρονόμου. 

Για το βιβλίο μίλησαν οι: 

Σοφία Καμαγιάννη, συνθέτρια, μουσικός και παιδαγωγός 

Ιωάννα Καραμαλή, ποιήτρια, μεταφράστρια 

Γιώργος Μονεμβασίτης, συγγραφέας, κριτικός και ιστορικός μουσικής 

Θωμάς Ταμβάκος, μουσικογράφος, κριτικός, ερευνητής και επίτιμο μέλος της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών. 

ΟΜΙΛΙΑ ΘΩΜΑ ΤΑΜΒΑΚΟΥ 

Είναι μεγάλη η χαρά μου που βρίσκομαι απόψε εδώ στον IANO ως ομιλητής -μαζί με τους αγαπητούς μου φίλους, την Σοφία Καμαγιάννη και τον Γιώργο Μονεμβασίτη- στην παρουσίαση της θαυμάσιας έκδοσης τού Πάρι Παρασχόπουλου, της Άννης Ονουφρίου και τού Νικόλα Κληρονόμου, επίσης αγαπητών φίλων. Η χαρτόδετη έκδοση, με τις σαράντα οκτώ (48) σελίδες και το συνοδευτικό φωνογράφημα, φέρει τον ωραίο και συνάμα ποιητικό τίτλο «Ασκήσεις σε άγνωστα όνειρα». Κυκλοφορεί από τις γνωστές σε όλους μας για την αρτιότητά τους εκδόσεις Μετρονόμος τού Θανάση Συλιβού. Βασικό χαρακτηριστικό της παρούσας έκδοσης είναι η άψογη ενοποίηση των στοιχείων τριών καλλιτεχνικών δημιουργιών: της εικαστικής, της ποιητικής και της μουσικής. Οι «Ασκήσεις» είναι η τρίτη συνεργασία του Πάρι με τον Μετρονόμο και ευελπιστώ να υπάρξουν και άλλες στο μέλλον.

Δεκαπέντε ποιήματα δεκατεσσάρων προικισμένων ποιητών και ποιητριών μας, δεκαπέντε εικαστικές προσεγγίσεις τού Νικόλα Κληρονόμου και δεκαπέντε αντίστοιχες μουσικές, με την υπογραφή τού Πάρι και της Άννης, απαντούν στην έκδοση. Η πρώτη εντύπωση είναι θαυμαστή και δημιουργός «κόσμων αχνοφεγγιστών», όπως γράφει στο εισαγωγικό του σημείωμα ο Πάρις Παρασχόπουλος και συνηγορώ μαζί του. 

Θα προσπαθήσω να προσεγγίσω τον συνθέτη και επίσης, τα μουσικά ηχοτοπία του. Ηχοτοπία που είναι σε αγαστή συνεύρεση με τον μυστικιστικό κόσμο των ποιημάτων. Ο Πάρις μας έχει αποδείξει με ποικίλους τρόπους, μέσα από τις μουσικές καταθέσεις του, ότι μπορεί τις ποιητικές λέξεις, τις φορτισμένες με τη μαγεία της μελωδίας, να «τις κάνει βάλσαμο στα πάθη των ανθρώπων», με φανταστικές αρμονίες και ρηματικούς ρυθμούς, χωρίς να είναι δεδομένη ή απαραίτητη η «ακαδημαϊκή» (σε εισαγωγικά) γνώση, προϊόν σοβαρών ωδειακών και πανεπιστημιακών μουσικών σπουδών.

Ακολουθώντας τη ρήση τού Οδυσσέα Ελύτη «Το ποίημα που τραγουδιέται βγάζει φτερά», ο Πάρις φωτίζει τις λέξεις των ποιητών, πότε με το τρεμάμενο αχνοφέγγισμα του κεριού και πότε με το έντονο φως του προβολέα, ταυτιζόμενος μαζί τους σαν να ήταν ο ίδιος ποιητικός δημιουργός. Δημιουργεί το τραγούδι – μέλος «ως την πιο βαθιά εξομολόγηση της ύπαρξης», όπως ο ίδιος τονίζει. 

Από τις αρχές της δεκαετίας τού 1980, σπουδαστής στην περίφημη Σκόλα Καντόρουμ τού Παρισιού, προσέγγισε την ποίηση μελοποιώντας ικανοποιητικά το κείμενο τού Γάλλου ποιητή Μισέλ Λε Μπός, χρησιμοποιώντας ως ενορχηστρωτικό όχημα, συνοδευτικό της φωνής, την ακουστική κιθάρα. Θετικά στοιχεία επίσης, αποκόμισε από τη συνεργασία με τον εκλεκτό Παρισινό σκηνοθέτη-ποιητή Ζακ Ντουαγιόν, ογδόντα δύο (82) ετών σήμερα. 

Το αποκορύφωμα όμως της πρώιμης μουσικής παρουσίας του ήταν η άφθαστη μελοποίηση ποιημάτων τού αξέχαστου Χρήστου Μπράβου, κορυφαίου ποιητή, διανοητή και ανθρώπου από τη Δεσκάτη Γρεβενών που έφυγε για το ταξίδι στο αιώνιο φως το 1987, πριν καν γιορτάσει τα 40ά γενέθλιά του. Αναφέρομαι στο έργο-σταθμός, κατά τη γνώμη μου, τον κύκλο δέκα μελοποιημένων ποιημάτων για φωνή και κιθάρα, με τίτλο «Η Καταγωγή της Νύχτας». Ιδανική συνύπαρξη τριών μουσικών ιδιωμάτων: του λόγιου, του έντεχνου και του αυτοσχεδιαστικού. Παρουσιάστηκε στα εικοστά πρώτα (21α) «Δημήτρια Θεσσαλονίκης» το 1986, με τον ίδιο στην κιθάρα και τη βασική τότε συνεργάτιδά του, την υψίφωνο Όλγα Αθανασιάδου. Ο μελοποιημένος κύκλος φωνογραφήθηκε σε δίσκο επαφής το 1993. Σήμερα όμως είναι δυσεύρετος. Ανάμεσα λοιπόν στα μελοποιημένα ποιήματα της «Καταγωγής της νύχτας» υπάρχει το Νανούρισμα, από την έξοχη ποιητική συλλογή «Με των αλόγων τα φαντάσματα» τού Χρήστου Μπράβου που εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1985. 

Το ίδιο ποίημα, με άλλη ενορχήστρωση και με την Άννη στη φωνητική ερμηνεία, έχει ενταχθεί στις «Ασκήσεις σε άγνωστα όνειρα». Είναι το δέκατο από τα δεκαπέντε μελοποιημένα ποιήματα. Να το ακούσετε με πολλή προσοχή και ν’ απομνημονεύσετε όχι μόνο τις ποιητικές λέξεις αλλά να προσεγγίσετε, όσο είναι εφικτό, τον κόσμο τού αξέχαστου ποιητή. Κόσμο που κινείται, όπως γράφτηκε, συχνά σε ένα σκοτεινό τοπίο. Όχι με την έννοια τού απελπισμένου, αλλά τού βαθιά υπαρξιακού. Η σκοτεινιά του είναι χώρος επεξεργασίας της μνήμης, της απώλειας, της ιστορίας. Γιατί ο Χρήστος Μπράβος αντλεί από τον συλλογικό ιστορικό θησαυρό και τον μετατρέπει σε μοναδική ποιητική μαρτυρία, προσδίδοντας στην ποίησή του τον πόνο και τη σοφία των περασμένων γενεών με τη βαριά, σχεδόν υπαρξιακή αίσθηση τού πεπερασμένου. 

Ο Πάρις που γεννήθηκε στη Μεσολακκιά Σερρών το 1957, στις τρεις επόμενες δεκαετίες, μετά την επιστροφή του από το Παρίσι, προσέγγισε την ποίηση με διάφορους μουσικούς τρόπους, όπως τον κύκλο μελοποιημένων ποιημάτων Θεσσαλονικέων ποιητών. Πρωτοπαρουσιάστηκαν στη Θεσσαλονίκη το 1994, πάλι με την Όλγα Αθανασιάδου, με τη συνοδεία ακουστικής κιθάρας και φυσαρμόνικας. Μεταξύ αυτών και η Ανεμώνη σε ποίηση τού Μανώλη Ξεξάκη από την ποιητική συλλογή «Πλόες ερωτικοί» που εκδόθηκε το 1980. Ο ποιητής γεννήθηκε μεν στο Ρέθυμνο της Κρήτης το 1948 αλλά από τα φοιτητικά του χρόνια διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Το ποιήμά του Ανεμώνη απαντά, στην παρούσα έκδοση επίσης, πάλι με την Άννη και διαφορετική, εξίσου ενδιαφέρουσα, ενορχήστρωση από την αρχική. 

Ο Πάρις προσέγγισε επίσης τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» τού Διονυσίου Σολωμού. Πρόκειται για ένα θαυμάσιο μουσικό έργο σε μορφή λαϊκής καντάτας για αφηγητή, φωνή υψιφώνου και ενόργανο σύνολο. Παρουσιάστηκε στη Σάμη Κεφαλλονιάς το 1997, όπου ο ομιλών συμμετείχε στην ηχοληψία της συναυλίας. Δυστυχώς αυτή η μουσική προσέγγιση του σολωμικού αριστουργήματος δεν είχε συνέχεια, με νέες παρουσιάσεις και φωνογράφηση, όπως θα έπρεπε. 

Ακολούθησαν μελοποιήσεις ποιημάτων τού Βασίλη Ρώτα, τού Σταύρου Ζαφειρίου, τού Γεωργίου Βαφόπουλου αλλά και ποιημάτων φυλακισμένων γυναικών στο σωφρονιστικό κατάστημα Διαβατών Θεσσαλονίκης. Ποιήματα τα οποία γεννήθηκαν μέσα από τις χαρές και τις λύπες τους και αποδόθηκαν μουσικά με τον γενικό τίτλο «Εκκωφαντικές Σιωπές». Έχουν φωνογραφηθεί και αξίζει να τα αναζητήσετε από τις εκδόσεις Μετρονόμος. 

Όλα όσα προανέφερα μαρτυρούν ότι για τον Πάρι είναι δεδομένο ότι η μελωδία αποτελείται από τρία στοιχεία, τον λόγο, την αρμονία και τον ρυθμό. Στοιχεία τα οποία αξιοποιεί με ευφάνταστο και ελκυστικό τρόπο για τον ακροατή, μυημένο ή όχι στους τρόπους σωστής μελοποιητικής προσέγγισης. 

Παραλείπω αρκετά από τη σημαντική δραστηριότητα και πολιτιστική προσφορά τού Πάρι, για να έρθω στις «Ασκήσεις σε άγνωστα όνειρα». Πριν από τη σημερινή επίσημη παρουσίαση της έκδοσης προηγήθηκε η αντίστοιχη ραδιοφωνική της. Αυτή πραγματοποιήθηκε στον ραδιοφωνικό σταθμό της Θεσσαλονίκης «904 Αριστερά στα FM» στις 8 Φεβρουαρίου τού τρέχοντος έτους. Επίσης, χτες έγινε η παρουσίασή της στην Πάτρα. 

Ο ποιητικός λόγος των γνωστών αλλά και λιγότερο γνωστών ποιητών και ποιητριών μας έγινε τραγούδι, μία μορφή μεταμόρφωσης της ποιητικής δημιουργίας «ως υπέρτατη πράξη ευγένειας», όπως σημειώνει ο Πάρις και πάλι στο προλογικό σημείωμά του. Με διαμεσολαβητή-μεταφορέα τού ποιητικού μηνύματος την Άννη, ιδανική ερμηνεύτρια στον ρόλο τού τραγουδιστή-εξάγγελου, όλα τα μεγάλα και τα ανείπωτα, όλη η εσωτερική ενέργεια των ποιημάτων προσφέρεται στο κοινό με την επένδυση υπέροχων μελωδιών, έμπλεων συγκίνησης και ουράνιας αρμονίας. Με το τραγούδι, όπως γράφει η Άννη, «ξετυλίγονται απελευθερωτικά όλα τα ανείπωτα μυστικά των ανθρώπων, και γίνονται δύναμη, αντίληψη, ανακούφιση και ευδαιμονία, αποκαλύπτοντας το θαύμα της ζωής». 

Ομολογώ ότι ονόματα ποιητών της συλλογής, κυρίως γυναικών όπως της Μαρίας Κοσσυφίδου με το ποίημα Παλληκαριές ή της Ειρήνης Ιωαννίδου με το ποίημα Πως μ’ αγκαλιάζεις δεν μου ήταν γνωστά. Σε ευχαριστώ Πάρι, σε ευχαριστώ Άννη, που μου δώσατε την ευκαιρία να γίνω κοινωνός αυτής της συναρπαστικής ποιητικής δημιουργίας. Τα ποιήματα εξάλλου παρατίθενται στις μονές σελίδες της έκδοσης και απέναντί τους τα συνοδευτικά εικαστικά σχέδια του Νικόλα.

   

Ο συνθέτης Πάρις δεν δείχνει μόνο νότες μέσα στη μουσική δημιουργία του. Κυρίως δείχνει τον δρόμο, τις ανάσες, τα χρώματα, το φως και το σκοτάδι τού τραγουδιού. Δείχνει τον κόσμο όπως τον ονειρεύτηκε τη στιγμή της δημιουργίας. Αν και συμμετέχει σε όλα τα μέρη με διάφορα νυκτά όργανα και επίσης, ως τραγουδιστής στην τελευταία μελοποίηση με σκωπτικό ύφος, το Σύστημα τού δημοσιογράφου-ποιητή Ηλία Κουτσούκου, ιδρυτικού στελέχους της ΕΡΤ3, αφήνει τους συμμετέχοντες ερμηνευτές να φωτίσουν τη μελοποιημένη μουσική δημιουργία, δηλαδή την Άννη, τον έμπειρο κοντραμπασίστα Γιάννη Κολοβό, την πιανίστα Δέσποινα Πραφτσιώτη η οποία με τις όμορφες ιδέες της έδωσε στο μουσικό έργο πνοή και χάρη και τέλος, τον κρουστό και ηχολήπτη Σωτήρη Νούκα στον οποίο οφείλεται το μάστερινγκ της ηχογράφησης. 

Το ύφος της μουσικής δημιουργίας τού Πάρι ακροβατεί αριστοτεχνικά σε πολλαπλά επίπεδα μουσικής δημιουργίας. Νύξεις λόγιας μουσικής ενσωματώνονται ιδανικά στο χαρακτηριστικό προσωπικό ιδίωμά του, με άξονα αναφοράς το ποιοτικό έντεχνο τραγούδι αλλά και τη λεγόμενη άμπιεντ μιούζικ που αδόκιμα μεταφράζεται ως ατμοσφαιρική μουσική. Δεν λείπουν επίσης, ψήγματα ποπ-ροκ και αυτοσχεδιαστικής μουσικής -εξάλλου ο Πάρις είναι δεινός κιθαρίστας-αυτοσχεδιαστής- και υπομνήσεις τού καλού λαϊκού τραγουδιού, όπως το ξέρουμε από τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Μάνο Χατζιδάκι και νεότερους επιγόνους τους. 

Αν και δεν υφίσταται παρθενογένεση στην υφή και τη δομή των μελοποιήσεων τού Πάρι, εν τούτοις ακούγοντάς τες ανακαλύπτεις αρκετές πρωτότυπες ιδέες. Ιδέες που ξεδιπλώνονται μαγικά και καθηλωτικά με τις άρτιες ερμηνείες της Άννης και όλων των μουσικών. Διακρίνω επίσης, μια γλυκειά μελαγχολική διάθεση που με παραπέμπει σε φθινοπωρινές μέρες με συννεφιασμένο ουρανό, αν και η ευχάριστη άνοιξη καλά κρατεί. 

Η μελοποίηση (δηλαδή η μελωδική μουσική εναρμόνιση) των ποιημάτων, τα οποία έχουν ήδη αυθύπαρκτο λεκτικό μέτρο και ρυθμό, όπως τα εξαίρετα ποιήματα τού Χρήστου Μπράβου, τού Διονύση Καρατζά και τού Κλείτου Κύρου, τού οποίου στις 10 Απριλίου συμπληρώθηκαν 20 χρόνια από την εκδημία του, δημιουργεί μοναδικής ποιότητας ηχοτοπία. Ηχοτοπία σύντομης μεν διάρκειας, από 2’ έως και 6’, απολύτως απαραίτητα δε για το φιλόμουσο κοινό στους χαλεπούς καιρούς μας. Ηχοτοπία για τα οποία η ακρόασή της πρέπει να έχει πολλαπλασιαστικό χαρακτήρα για να γίνουν αντιληπτές στον μεγαλύτερο βαμό, οι μουσικές και οι συνακόλουθες ερμηνευτικές αρετές των «Ασκήσεων». Προσωπικά έτσι εκλαμβάνω τη μουσική δημιουργία τού Πάρι και την εξαίρω, άσχετα αν δεν είμαι ένθερμος φίλος τού έντεχνου τραγουδιού. 

Τέλος, σημαντική είναι η συμβολή της ηχογράφησης και των δέκα πέντε «Ασκήσεων σε άγνωστα όνειρα» η οποία πραγματοποιήθηκε στο Studio Underground της Θεσσαλονίκης. Το στούντιο είναι γνωστό στους φίλους της ανεξάρτητης σκηνής της ελληνικής ποπ-ροκ μουσικής και των σύγχρονων εκφάνσεών της για τις καλές παραγωγές του. 

Τα θερμά μου συγχαρητήρια στον Πάρι, την Άννη, στον Νικόλα για τα υπέροχα εικαστικά σχέδιά του στο εξώφυλλο και εντός της έκδοσης και επίσης, σε όλους τους συντελεστές της. 

Εύχομαι ολόψυχα να είναι καλοτάξιδη. 

Σας ευχαριστώ.

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ "ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ" ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

Αφιέρωμα στην Βασίλισσα Όλγα 

Ανοιχτή συζήτηση για το Ουκρανικό 

Το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος), διοργανώνει δύο εκδηλώσεις αυτή την εβδομάδα στην Αθήνα: 

Ένα ξεχωριστό αφιέρωμα στην Βασίλισσα Όλγα και μια ανοιχτή συζήτηση για τη Ρωσοουκρανική σύγκρουση και το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Το αφιέρωμα στην Βασίλισσα των Ελλήνων Όλγα, με αφορμή την επέτειο των 100 χρόνων από τον θάνατό της, θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 30 Απριλίου 2026, 7.30 μ.μ. στην Αίθουσα Διδασκαλίας της Μουσικής Βιβλιοθήκης του Συλλόγου Οι Φίλοι της Μουσικής στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. 

Η Βασίλισσα Όλγα, ρωσικής καταγωγής, υπήρξε η μακροβιότερη Βασίλισσα των Ελλήνων και είχε αναπτύξει ένα τεράστιο κοινωνικό, φιλανθρωπικό, εκπαιδευτικό και πολιτιστικό έργο, πτυχές του οποίου θα παρουσιαστούν στην εκδήλωση.

Χαιρετισμό στην εκδήλωση θα απευθύνει ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Ταλαντίου κ. Θεολόγος, Διευθυντής του Ιδρύματος Ποιμαντικής Επιμόρφωσης της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών. 

Ομιλητές: 

- Αρχιμ. Μιχαήλ Σταθάκης, αρχαιολόγος, με θέμα: «Βασιλικά αναθήματα, όπως καταγράφηκαν και ψηφιοποιήθηκαν από το Ίδρυμα Ποιμαντικής Επιμορφώσεως της Ι. Αρχιεπισκοπής Αθηνών». 

- Δημήτρης Μπαλτάς, Δρ Φιλοσοφίας, με θέμα: "Πτυχές της ζωής της Όλγας Κωνσταντινόβνα Ρομάνοβα: Από την Ρωσία στην Ελλάδα". 

- Γιάννης Λιγνάδης, Δρ Θεατρολογίας, με θέμα: «Μία προτομή του Βασιλέως Γεωργίου Α΄ του 1866»

- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος – μουσικός, με θέμα: «Βασίλισσα Όλγα και Εκπαίδευση».

Μουσικές συνθέσεις για την Βασίλισσα Όλγα θα ερμηνεύσει ο τενόρος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Γιάννης Χριστόπουλος 

Πιάνο: Κωνσταντίνος Καραμπίνος 

Μουσική επεξεργασία του Ύμνου στην Βασίλισσα Όλγα του Ραφαήλ Παριζίνη: Θεοδώρα Μαγγίνα

Αφήγηση στα γαλλικά: Δάφνη Πανουργιά 

Πολυφωνικούς ύμνους θα αποδώσει η Χορωδία του Ιερού Ναού Αγίας Τριάδος οδού Φιλελλήνων (Ρωσική Εκκλησία) υπό την διεύθυνση του μαέστρου Βαλερύ Ορέσκιν. 

Artwork: Ιωάννης – Πορφύριος Καποδίστριας. 

Το Σάββατο 2 Μαΐου 2026, και ώρα 7.30 μ.μ. στο Έναστρον Βιβλιοκαφέ (Σόλωνος 101, Αθήνα) το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» διοργανώνει ανοιχτή συζήτηση με θέμα: «Η ρωσοουκρανική σύγκρουση και το Οικουμενικό Πατριαρχείο». 

Συζητούν: 

- Κώστας Κουτσουρέλης, συγγραφέας, διευθυντής του περιοδικού Νέο Πλανόδιον 

- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος, υπεύθυνος Καλλιτεχνικού Συνόλου "Πολύτροπον".

ΑΝΟΙΧΤΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΡΩΣΟΟΥΚΡΑΝΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ

Σάββατο 2 Μαΐου 2026, 7.30 μ.μ. 

Έναστρον Βιβλιοκαφέ 

Σόλωνος 101, Αθήνα 

Το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» διοργανώνει ανοιχτή συζήτηση με θέμα: 

"Η ρωσοουκρανική σύγκρουση και το Οικουμενικό Πατριαρχείο» 

Συζητούν: 

- Κώστας Κουτσουρέλης, συγγραφέας, διευθυντής του περιοδικού Νέο Πλανόδιον 

- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος, υπεύθυνος Καλλιτεχνικού Συνόλου "Πολύτροπον". 

Ο ΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΑΚΗΣ ΣΤΗΝ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΚΗΝΗ "ΜΑΚΑΡΙ"

Ο Νίκος Γεωργάκης έρχεται από τη Θεσσαλονίκη στην Αθήνα, και μαζί με τους συνεργάτες του, θα παρουσιάσει επιλογές από τα τραγούδια του, από τους 9 δίσκους του, την Πέμπτη 16 Απριλίου στις 9 μμ., στη μουσική σκηνή Μακάρι, Ζωοδόχου Πηγής 125 & Κομνηνών. 

Θα εμφανιστούν: 

Δάφνη Πανουργιά: τραγούδι 

Φώτης Θεοδωρίδης: τραγούδι 

Ειρήνη Σγουρίδου: τραγούδι, φλάουτο 

Νίκος Γεωργάκης: τραγούδι-κιθάρα 

Κυριάκος Γκουβέντας: βιολί 

Τάσος Μισυρλής: βιολοντσέλο 

Γιάννης Παπαστεργίου: μαντολίνο, βιολί 

Ο Νίκος Γεωργάκης πρωτοεμφανίζεται ως συνθέτης και ερμηνευτής το 1989 στο δίσκο “Βραδινή Αναρρίχηση” που κυκλοφόρησε σε παραγωγή του Μάνου Χατζιδάκι.

   

ΔΙΣΚΟΓΡΑΦΙΑ 

1 Βραδινή Αναρρίχηση (1989) 

2 Η δύση κι η αυγή έχουν το ίδιο χρώμα (1995) 

3 Παράδοξη νύχτα (1998) 

4 Ταξίδι από ένα δωμάτιο (2002) 

5 Ανάσα καλοκαιριού (2007) 

6 Να γίνω η θάλασσα (2011) 

7 Παραφυλάει ο έρωτας (2015) 

8 Είν’ η ζωή μια μουσική (2020) 

9 Στην άκρη της ζωής (2024)

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΞΕΧΩΡΙΣΤΟΥ CD TUBA + ΜΕ ΣΟΛΙΣΤ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΡΑΡΑΚΟ

Το πρώτο CD της ομάδας «Σύγχρονοι. Επτανήσιοι Συνθέτες» με τον τουμπίστα Γιώργο Ραράκο κορυφαίο της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, στα χάλκινα πνευστά, εκδόθηκε πρόσφατα από την δισκογραφική εταιρία 'Subway Recording Studios' (Βριλήσσια, Αθήνα). 

Το νέο CD περιλαμβάνει 10 έργα για solo TUBA καθώς επίσης και για TUBA με συνοδεία, κατά περίπτωση, τσέμπαλου, (Γιούλη Βεντούρα), πιάνου (Ιωάννα Αβραάμ, Σπύρος Δεληγιαννόπουλος, Elke Robersscheuten) και μαντολίνου (Σπύρος Μανταλάς). 

Τα έργα γράφτηκαν ειδικά για τον Γιώργο Ραράκο από την 10μελή Ομάδα "Σύγχρονοι Επτανήσιοι Συνθέτες", την οποία συγκροτούν οι Κώστας Αγουρίδης, Παύλος Βεντούρας, Σπύρος Δεληγιαννόπουλος, Σπύρος Μάζης, Σπύρος Μαυρόπουλος, Χρύσανθος Μουζακίτης, Σπύρος Προσωπάρης, Νίκος Ροδίτης, Σπύρος Ρουβάς και Σπύρος Τσιλιμπάρης. 

Η νέα αυτή - εντελώς πρωτότυπη δισκογραφική εργασία - παρουσιάστηκε την Κυριακή 29 Μαρτίου 2026, στο Ωδείο Νικόλαος Μάντζαρος, με ομιλητές τον μουσικογράφο ακι ερευνητή Θωμά Ταμβάκο,  την Δρ Μουσικολογίας και οργανίστα Αλίνα Καλοπανά, και τον Σοφοκλη Σαπουνά της δισκογραφικής εταιρείας Subway.  

Μετά τις ομιλίες το κοινό είχε την ευκαιρία της ακρόασης αποσπασμάτων των έργων, και στη συνέχεια, ο σολίστ και δεξιοτέχνης Γιώργος Ραράκος παρουσίασε δύο από τα έργα του δίσκου; το πρώτο του αείμνηστου Χρύσανθου Μουζακίτη και το δεύτερο του Παύλου Βεντούρα, για τούμπα και τσέμπαλο. 

Παραθέτουμε στη συνέχεια την ομιλία του Θωμά Ταμβάκου. 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΦΩΝΟΓΡΑΦΗΜΑΤΟΣ “TUBA+” 

Γειά σας. 

Ευχαριστώ τον Παύλο Βεντούρα και την «Ομάδα Σύγχρονων Επτανησίων Συνθετών» για την τιμητική πρόσκλησή τους να είμαι στο βήμα των ομιλητών για την παρουσίαση τού “Tuba+”, τού νέου φωνογραφήματος τού Κερκυραίου τουμπίστα Γιώργου-Θεόδωρου Ραράκου, εδώ σε αυτό το τόσο σημαντικό ωδείο που φέρει το όνομα τού κορυφαίου μουσουργού Νικολάου Μάντζαρου. Το “Tuba+” (στα ελληνικά «Τούμπα συν») είναι το τρίτο προσωπικό φωνογράφημα τού τουμπίστα-ερμηνευτή. Προηγήθηκαν δύο ακόμη με δίσκους ακτίνας, το “Tuba Varie” και το “One Minute” τα οποία εκδόθηκαν από τη Phasma Music, το 2022 και το 2024 αντίστοιχα. 

Το πρώτο είναι αμιγώς ελληνικό, με εννέα έργα έξι Ελλήνων συνθετών. Στο δεύτερο φωνογράφημα απαντούν έργα είκοσι δύο Ελλήνων συνθετών από το σύνολο των πενήντα εννέα έργων ισάριθμων συνθετών. Μη σας παραξενεύει το ποσοτικό στοιχείο αφού όλα τα έργα έχουν διάρκεια 1’. 

Το “Tuba+” είναι επίσης, το δεύτερο φωνογράφημα με δίσκο ακτίνας της «Ομάδας». Κυκλοφορεί ήδη από τα τέλη τού περασμένου έτους από τη SUBWAYS MUSIC τού ακάματου Σοφοκλή Σαπουνά, αρχικά σε διαδικτυακές πλατφόρμες και αργότερα σε φυσική μορφή (CD). 

Είχε προηγηθεί, από τη δισκογραφική εταιρεία «Καθρέφτης», το φωνογράφημα τού 2014 με έργα πέντε Κερκυραίων συνθετών, από την αρχική «Ένωση Κερκυραίων Συνθετών» που αργότερα έγινε «Ομάδα Επτανησίων». Στην παρουσίαση του φωνογραφήματος είχα την τιμή να είμαι ο βασικός ομιλητής. Η παρουσίαση τού παρόντος φωνογραφήματος γίνεται δυστυχώς στη σκιά τού θλιβερού γεγονότος, της πρόσφατης εκδημίας τού εσαεί αγαπητού και αξέχαστου Χρύσανθου Μουζακίτη, ιδρυτικού μέλους της «Ομάδας», σε ηλικία εβδομήντα έξι (76) ετών. Ελπίζω εκεί που είναι να χαίρεται σήμερα με την παρουσίαση τού “Tuba+” που περιέχει το γλαφυρό έργο του Εαρινή φαντασία για σόλο τούμπα. Έργο σε άμεση σύνδεση με τις αναμνήσεις του από τους Αυλιώτες της βόρειας Κέρκυρας όπου γεννήθηκε.

Πριν μιλήσω για το φωνογράφημα να μου επιτρέψετε μία γενική αναφορά για την παρουσία των Επτανησίων και επτανησιακής συνθετών στο μουσικό γίγνεσθαι. Το ποσοτικό μέγεθος των Επτανησίων μουσικών δημιουργών είναι πολύ εντυπωσιακό. Συνολικά, στο «Αρχείο Ελλήνων Μουσουργών Θωμά Ταμβάκου», έχουν καταχωρισθεί, έως τις μέρες μας, τριακόσιοι εξήντα πέντε (365) συνθέτες λόγιας μουσικής, με την πρωτοκαθεδρία της Κέρκυρας. Στο νησί των Φαιάκων απαντούν διακόσιους δέκα οκτώ (218) συνθέτες, περίπου το 60% τού συνόλου. Είναι σίγουρα παγκόσμια πρωτοτυπία αφού πουθενά στον κόσμο δεν υπάρχει άλλο νησί, με τα γεωγραφικά και πληθυσμιακά χαρακτηριστικά της Κέρκυρας, που να διαθέτει υπέρτερο μουσικό δυναμικό. Ακολουθούν η Κεφαλονιά με εβδομήντα τρεις (73) συνθέτες, η Ζάκυνθος με πενήντα πέντε (55), η Λευκάδα με δεκαέξι (16), η Ιθάκη με δύο (2) και οι Παξοί με έναν (1) συνθέτη. Μόνο στα Κύθηρα δεν εντοπίζεται κάποιος γηγενής συνθέτης. Αναμφισβήτητα υπάρχουν περισσότεροι Επτανήσιοι συνθέτες από τον αριθμό που προανέφερα για τους οποίους όμως υπάρχουν επισφαλή στοιχεία ως προς την καταγωγή αλλά και το συνθετικό τους έργο. Η έρευνα συνεχίζεται σε αυτό το πεδίο. 

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο είναι η σχέση μεταξύ τεθνεώτων και ζώντων, με το 75% να έχουν φύγει από αυτόν τον κόσμο, όπως ο Χρύσανθος Μουζακίτης. Ενενήντα δύο (92) ζώντες συνθέτες συνεχίζουν τη σπουδαία μουσική παράδοση. Σε αυτούς είναι οι υπόλοιποι εννέα συνθέτες τού “Tuba+”. Η σχέση των Επτανήσων με τη μουσική θεωρείται ως το κύριο χαρακτηριστικό της πολιτιστικής δυναμικής τους. Είναι κοινή πεποίθηση ότι ο χαρακτήρας της επτανησιακής μουσικής είναι ενιαίος, αδιάσπαστος και καθ’ ολοκληρίαν εξαρτημένος από τα μουσικά πρότυπα της «καθ’ ημάς Δύσεως». Η πρώτη νύξη για τη μουσική παρουσία στα Επτάνησα ανάγεται στο εμβληματικό 1549. Από τότε, και στην Κέρκυρα, μαρτυρείται το παλαιότερο γνωστό συμβόλαιο, γραμμένο στα ελληνικά, που αφορά διδασκαλία μουσικής. 

Η επτανησιακή μουσική παράδοση επιβιώνει έως σήμερα στα Επτάνησα μέσω των φιλαρμονικών εταιριών και των αρχιμουσικών και μουσικών. Και βεβαίως με τους ενενήντα δύο (92) ζώντες συνθέτες, πολλοί από τους οποίους διαπρέπουν στην Ελλάδα και το εξωτερικό. 

Μπορούμε να πούμε ότι αυτοί εκπροσωπούν την τέταρτη γενιά συνθετών στην οποία εντάσσονται όσοι γεννήθηκαν μετά τον πόλεμο, με προεξάρχοντες τους εβδομηντάρηδες και εξηντάρηδες: τον Παύλο Βεντούρα (γ.1951), τον Σπυρίδωνα Τσιλιμπάρη (γ.1952), τον Σπύρο Μαυρόπουλο (γ.1956), τον Σπύρο Μάζη (γ.1957) και τον Κώστα Αγουρίδη (γ.1962). Όλοι τους γεννήθηκαν στην Κέρκυρα και εντάσσονται στους σημαντικότερους ενδημικούς συνθέτες μας. 

Η τέταρτη γενιά συνεχίζεται με τους σημερινούς πενηντάρηδες και σαραντάρηδες, όπως ο Σπύρος Ρουβάς (γ.1977) και ο Σπύρος-Χρυσοβαλάντης Προσωπάρης (γ.1979) από την Κέρκυρα. Επίσης ο Νίκος Ροδίτης (γ.1969) με καταγωγή από τη Ζάκυνθο και ο Σπύρος Δεληγιαννόπουλος (γ.1976) από τη Ζάκυνθο. Η Κέρκυρα -ως τόπος καταγωγής- έχει τον πρωτεύοντα ρόλο με οκτώ συνθέτες. Ακολουθεί η Ζάκυνθος με δύο συνθέτες. Άλλο ένα αξιοσημείωτο είναι το ότι οι έξι συνθέτες, από το σύνολο όσων συμμετέχουν στο φωνογράφημα, φέρουν το όνομα του Αγίου Σπυρίδωνος του θαυματουργού που το σκήνωμά του είναι στην Κέρκυρα. 

Όλοι οι εν ζωή συνθέτες που προανέφερα, μαζί με τον εκδημήσαντα Χρύσανθο Μουζακίτη (1949-2026), το 2020 ανέλαβαν την πρωτοβουλία να δημιουργήσουν τη δεκαμελή «Ομάδα Σύγχρονων Επτανήσιων Συνθετών». Όλοι τους είναι ήδη μέλη στην Ένωση Ελλήνων Μουσουργών. Τους συνδέουν η επτανησιακή καταγωγή τους και οι κοινές μουσικές καταβολές που δημιουργήθηκαν από την συμμετοχή τους στις επτανησιακές φιλαρμονικές. Σκοπός της ομάδας, είναι η προβολή τού έργου τού συνόλου των Επτανησίων συνθετών, από τον 19ο αιώνα έως τις μέρες μας. Μακάρι η ομάδα αυτή να διευρυνθεί και να εντάξει επτανησιακής καταγωγής συνθέτες της διασποράς. Ελπίζω επίσης να μεριμνήσουν ούτως ώστε να παρουσιάσουν άγνωστα έργα των πρώτων Επτανησίων συνθετών, με άκρως προσεγμένες ερμηνείες, γιατί αυτές είναι που δίνουν τελεσίδικη παρουσία ως ιστορικό γεγονός.

Και οι δέκα συνθέτες, συμμετέχουν στο “Tuba+” με βασικό χαρακτηριστικό τη σύνθεση έργων ενορχηστρωμένων για τούμπα, είτε ως σολιστικό όργανο, είτε με τη συνοδεία άλλου μουσικού οργάνου, όπως το πιάνο, το μαντολίνο και το τσέμπαλο. Όλα τα έργα στο CD φωνογραφούνται για πρώτη φορά. Εμπλουτίζουν το αντίστοιχο ρεπερτόριο, συνεχίζοντας την παράδοση τού αξέχαστου και κορυφαίου τουμπίστα Γιάννη Ζουγανέλη. Για να είμαι ειλικρινής, μετά την εκδημία τού Ζουγανέλη -το 2006- και γνωρίζοντας καλά τον χώρο των μουσικών ερμηνευτών της τούμπας, δεν ήμουν αισιόδοξος ότι η «απουσία» τού Ζουγανέλη θα πάψει -σε έναν βαθμό- να ισχύει. Αυτή η άποψή μου έχει αλλάξει, εδώ και μερικά χρόνια, χάρη στην παρουσία τού Γιώργου Ραράκου. Ήδη από το πρώτο του προσωπικό φωνογράφημα έδειξε το μέγεθος της αξιοσύνης του σε αυτό το ορειχάλκινο μουσικό όργανο, τη βαθεία σάλπιγγα που πρωτοκατασκευάστηκε στη δεκαετία του 1830. 

Στο “Tuba+” η ερμηνευτική δεινότητά τού Γιώργου Ραράκου αναδεικνύει και τα δέκα έργα που περιέχονται σε αυτό. Και μάλιστα όταν όλα παρουσιάζουν διαφορετικά υφολογικά στοιχεία και αντίστοιχη προσέγγιση της τούμπας ως σολιστικού οργάνου. Ο ερμηνευτής ξεπερνά τους σκοπέλους που ούτως ή άλλως υπάρχουν στη σύγχρονη λόγια μουσική δημιουργία. Προσφέρει στον ακροατή όλα τα θετικά στοιχεία των μουσικών έργων. Εξάλλου, ο κορυφαίος τουμπίστας της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, είναι ο πρώτος Έλληνας που χρησιμοποιεί -όπως αναγράφεται και στο συνοδευτικό ένθετο- την τούμπα και στις τέσσερις τονικότητες. 

Σε όλα τα έργα εντοπίζονται άκρως ενδιαφέροντα στοιχεία. Υπάρχουν πολλές πρωτοτυπίες, όπως στο έργο Midnight Funk τού Παύλου Βεντούρα με αναφορά στον αφροαμερικάνικο χορευτικό ρυθμό funk της δεκαετίας του 1960. Εδώ απαντά, για πρώτη φορά στην παγκόσμια εργογραφία, ο συναρπαστικός συνδυασμός τού τσέμπαλου με την τούμπα, με τη συμμετοχή της εμπειρότατης και ικανότατης Γιούλης Βεντούρα. 

Στο έργο Ionian Echoes τού Σπύρου Προσωπάρη έχουμε έναν υπέροχο και αρμονικό διάλογο τού μαντολίνου με την τούμπα και την ανάδειξη των αντιθέσεων μεταξύ της βαθύφωνης τούμπας και τού ευαίσθητου νυκτού μαντολίνου, με ερμηνευτή τον μαντολινίστα Σπύρο Μανταλά. 

Στο δωδεκάλεπτο εντυπωσιακό έργο Miktam για τούμπα και πιάνο τού Σπύρου Τσιλιμπάρη που μας παραπέμπει, ως ακρόαμα, σε όργανα της εποχής της Βίβλου, αφού και ο τίτλος τού έργου απαντά στις επικεφαλίδες των Ψαλμών 16 και 56–60 στην Εβραϊκή Βίβλο. 

Στο έργο Song without Word για τούμπα και πιάνο τού Σπύρου Μάζη η ευφάνταστη ισορροπία μεταξύ των οργάνων με φευγαλέες μουσικές εικόνες χαρίζει ένα καθηλωτικό ακρόαμα. 

Για τούμπα και πιάνο είναι επίσης, τα έργα: η Tuba Espanola τού Σπύρου Μαυρόπουλου με σημείο αναφοράς τους Ισπανούς συνθέτες Αλμπένιθ, ντε Φάγια και Γκρανάδος, το με διάρκεια μόλις 2’, Corfu Miniature τού Σπύρου Ρουβά βασισμένο στη Ρούγα, γνωστό κερκυραϊκό χορό, και τέλος το Tuba Mirum τού Ζακύνθιου Σπύρου Δεληγιαννόπουλου, το μικρότερο σε διάρκεια έργο τού φωνογραφήματος, όπου ο συνθέτης ενορχηστρώνει τα δύο όργανα σε αντίθετες πορείες δυναμικής. Ο ίδιος συνοδεύει με τον δέοντα ερμηνευτικό τρόπο στο πιάνο τον Γιώργο Ραράκο. Εξίσου άρτιες ερμηνείες εισπράττουμε από τις δύο πιανίστριες, την Elke Robersscheuten και την Ιωάννα-Μαρία Αβραάμ στα προαναφερθέντα έργα. 

Εκτός από το έργο τού αξέχαστου Χρύσανθου Μουζακίτη στο φωνογράφημα υπάρχουν δύο αριστοτεχνικά ακόμη έργα για τούμπα, χωρίς τη συνοδεία άλλου οργάνου. 

Πρόκειται για το σχεδόν εξάλεπτο Gravity (δηλαδή Βαρύτητα) τού Νίκου Ροδίτη και το Τιτίβισμα τού Κώστα Αγουρίδη, ενορχηστρωμένο για δύο τούμπες (με τον ίδιο ερμηνευτή στην ηχογράφηση των δύο οργάνων). 

Εν κατακλείδι, κάθε φορά που ακούω το “Tuba+” μου αρέσει έτι περισσότερο. Αυτό προτείνω σε όλους και όλες που θα το ακούσουν. Μη βιαστείτε να βγάλετε συμπεράσματα με την πρώτη ακρόαση. Η μαγεία της ερμηνείας και της μουσικής δημιουργίας αποκαλύπτεται μετά τη δεύτερη ή την τρίτη και τέταρτη ακρόαση. 

Το φωνογράφημα, συνολικής διάρκειας 63’ περίπου, είναι αφιερωμένο από τον Γιώργο Ραράκο στη μνήμη τού πατέρα του που «έφυγε» πριν από ένα χρόνο. Διαθέτει επίσης το προσόν της εξαιρετικής ηχογράφησης και παραγωγής, χάρη στη SUBWAYS MUSIC. Κατατοπιστικό, αν και πολύ συνοπτικό, είναι επίσης το συνοδευτικό δίγλωσσο ένθετο δεκαέξι σελίδων. Είμαι βέβαιος ότι δεν υπολείπεται αξίας, συγκρινόμενο με τα δεκαπέντε (15), γνωστά σε μένα, φωνογραφήματα για τούμπα της τρέχουσας δεκαετίας από δισκογραφικές εταιρείες τού εξωτερικού. 

Τα θερμά συγχαρητήριά μου στον Γιώργο Ραράκο και σε όλους τους συντελεστές, συνθέτες και ερμηνευτές, τού “Tuba+”. Εύχομαι να είναι καλοτάξιδο. 

Σας ευχαριστώ πολύ.