ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΕΓΚΩΜΙΩΝ...

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Αναπόσπαστο, πλέον, στοιχείο του Δεκαπενταυγούστου στην Ελλάδα είναι η τέλεση της λεγομένης «Ακολουθίας του Επιταφίου» της Παναγίας, κατά μίμησιν του Επιταφίου Θρήνου του Κυρίου. 

Η Ακολουθία αυτή έχει καταστεί πλέον δημοφιλής ή καλύτερα φολκλορική υπόθεση, την οποία μεταχειρίζεται ο κάθε επίσκοπος ή εφημέριος κατά το δοκούν. Με αφορμή αυτή την κατάσταση που εμπεριέχει αρκετή δόση αυθαιρεσίας και άρα συνιστά σημαντική λειτουργική αταξία, επισημαίνουμε τα εξής: 

1. Κανονικά η Ακολουθία των Εγκωμίων της Παναγίας, ψάλλεται ως και του Χριστού (όρθρος Μ. Σαββάτου) μετά την θ’ ωδή προ του εξαποστειλαρίου ανήμερα της εορτής της Κοιμήσεως. Το γράφει και ο Διονύσιος Παλαιών Πατρών, που συνέγραψε σχετική ακολουθία το 1541 μ.Χ., στην σχετική τυπική του διάταξη. Άρα τα Εγκώμια δεν πρέπει να ψάλλονται όποτε θέλει ο καθείς, όπως συμβαίνει σήμερα, σε πολλές περιοχές της Ελλάδας και μάλιστα αρκετές ημέρες πριν την εορτή της Κοιμήσεως. Η αυτονόμηση της ακολουθίας έχει δυστυχώς πολλές παρενέργειες… 

2. Κανονικά τα Εγκώμια – είναι γνωστό – δεν περιλαμβάνονται στο επίσημο τυπικό της εορτής. Ψάλλονταν αρχικά, όπως φαίνεται, στα Ιεροσόλυμα, στον τάφο της Παναγίας, κάτι που ισχύει μέχρι σήμερα. Αυτό σημαίνει, επίσης, πως δεν θα πρέπει να ψάλλονται σε όλες τις ενορίες του κόσμου, αλλά μόνο όπου υπάρχουν θεομητορικά προσκυνήματα και υπάρχει, ενδεχομένως, σχετική παράδοση. Κάποια στιγμή τα Εγκώμια της Παναγίας “πέρασαν” στη νησιωτική Ελλάδα, στα Δωδεκάνησα πρώτα και στην Πάτμο, μάλλον, αρχικά. Τα τελευταία χρόνια (30 υπολογίζω) έγιναν μόδα και στην κυρίως Ελλάδα, διότι στην ακολουθία αυτή αρέσκεται “το ευσεβές πλήρωμα”, το οποίο την θέλει και θεαματική! Πρέπει, όμως, να μας προβληματίσει σοβαρά το γεγονός ότι τόσο στο Άγιον Όρος, τον κατ’εξοχήν θεομητορικό τόπο, όσο και στο Οικουμενικό Πατριαρχείο (μη ξεχνάμε ότι η Πόλη είναι η πόλη της Θεοτόκου) δεν ψάλλονται τα Εγκώμια της Παναγίας. 

3. Στα Εγκώμια δεν υπήρχε η παράδοση του “Σώματος” της Παναγίας και η λιτάνευσή του. Ο Διονύσιος το 1541 το γράφει καθαρά: “…προευτρεπισθέντος αναλογίου, τίθεται η αγία εικών της Κοιμήσεως της Θεοτόκου”. Άρα το “σώμα” φοβούμαι πως αποτελεί παραφθορά… Μεγίστη δε γελοιότητα αποτελεί η υπό τινων εφημερίων «περιφορά του Επιταφίου της Παναγίας» εν τω μέσω της νυκτός, καθώς μια άλλη μόδα των ημερών μας απαιτεί τα Εγκώμια με Αγρυπνία παραμονές της εορτής. Το σωστό είναι τα Εγκώμια στην Αγρυπνία της εορτής. 

4. Δυστυχώς δεν έχουμε μια ολοκληρωμένη μελέτη επί του θέματος για να ξέρουμε πότε ακριβώς καθιερώθηκαν τα Εγκώμια, στα Ιεροσόλυμα αρχικώς. Αν όμως σκεφθούμε ότι και η εισαγωγή στα Τυπικά των Εγκωμίων της Μ. Παρασκευής πρέπει να έγινε στα μέσα του 15ου αιώνα (όπως παρατηρεί σε κείμενό του ο Σταύρος Ζουμπουλάκης βασιζόμενος στους ειδικούς), τότε το να γράφει ο Διονύσιος Παλαιών Πατρών στην Πάτρα τα Εγκώμια της Παναγίας στα μέσα του 16ου αιώνος είναι ένα γεγονός με μεγάλο ενδιαφέρον. Και δεν πρέπει να παραθεωρηθεί η πραγματικότητα της εποχής. Η Πάτρα, όπως και όλη η τότε υπόδουλος χώρα, ανήκε εκκλησιαστικά στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, το οποίο δεν υιοθέτησε ποτέ την πρακτική των Εγκωμίων της Παναγίας. 

5. Τόσο το Οικουμενικό Πατριαρχείο, όσο και η Εκκλησία της Ελλάδος απαγόρευσαν την τέλεση των Εγκωμίων στην Παναγία, με σχετικές εγκυκλίους, ήδη από τον 19ο αιώνα. Τότε φαίνεται ότι έπιασε τόπο η απαγόρευση, αλλά έναν αιώνα μετά η κατάσταση μοιάζει αναπότρεπτη. 

Όντως, τα τελευταία χρόνια – και δη στο διαδίκτυο – ξεσπάει, «εθιμικώ δικαίω», ένας πόλεμος περί του «Επιταφίου της Παναγίας». Οι μεν ότι δεν πρέπει να γίνεται οι δε ότι «γιατί όχι; Τιμή στην Παναγία είναι». 

Και υπάρχει και η «μέση οδός»: «Κάνετε όπως νομίζετε, αρκεί να μη διχάζεστε γι’ αυτά τα πράγματα». Επομένως, ο καθείς κάνει ό,τι και όπως το νομίζει «καλύτερα» και από εδώ αρχίζουν οι σοβαρές παρενέργειες. Δεν μιλάμε απλώς για την τέλεση της Ακολουθίας του Επιταφίου της Παναγίας, με μια στοιχειώδη ευπρέπεια και στο κλίμα της καθόλου λειτουργικής ζωής του Δεκαπενταυγούστου, αλλά πλέον για ένα «σόου», το οποίο βαίνει εμπλουτιζόμενον. 

Τα παραδείγματα – δυστυχώς! – πολλά. Αρκούμαι σε κάποια φετινά. 

Ο Ιερός Ναός Αγίου Νεκταρίου Τρικάλων, έδωσε, λέει, τη δυνατότητα στους πιστούς που το επιθυμούν να “φιλοξενήσουν” στα σπίτια τους το Ιερό Σκήνωμα από τον Επιτάφιο της Παναγίας. Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να έρθουν σε συνεννόηση με τους ιερείς του Ναού για να λάβουν την ιδιαίτερη αυτή ευλογία. 

Ιδού η σχετική διαφημιστική αφίσα. 

Στη Μονή της Παναγίας Γηροκομητίσσης Πατρών, τον Επιτάφιο της Παναγίας «πλαισίωναν» αρματωμένοι φουστανελοφόροι, μάλλον, έτσι, για ποικιλία και για να έχουν κι ένα ρόλο οι σχετικοί κουμπουροφόροι σύλλογοι. 

Σε πολλές Μητροπόλεις γίνονται …πλουμιστές λιτανείες του Επιταφίου της Παναγίας και μάλιστα, μέρες πριν την εορτή της Κοιμήσεως. Αυτές οι λιτανείες …αναπτύχθηκαν τα τελευταία χρόνια και ενώ είχε καθιερωθεί η τέλεση του Επιταφίου και των Εγκωμίων της Παναγίας. 

Στον Ι. Ναό του Αγίου Νεκταρίου στις Εργατικές Κατοικίες στην πόλη του Ναυπλίου, διαφημίζεται πως και γυναίκες έκαναν την περιφορά του Επιταφίου της Παναγίας. 

Γενικώς, επιλείψει με διηγούμενον ο χρόνος… 

Πάντως η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί είναι, κατά τη γνώμη μου, μη αναστρέψιμη και το μόνο που ενδεχομένως θα μπορούσε να περιοριστεί είναι τα νέα φολκλορικά στοιχεία, που μπορεί να συνιστούν πλέον σοβαρή αλλοίωση της τιμής προς την Παναγία.

"ΑΥΤΗ ΗΤΟΝ Η ΑΚΡΙΒΟΥΛΑ" ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ (ΒΙΝΤΕΟ)

Ο συνθέτης και καθηγητής βυζαντινής μουσικής Γιώργος Αντωνίου από την Χαλκίδα, συμμετείχε φετινό 6ο Φεστιβάλ ΜΟΥΣΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ, που πραγματοποιήθηκε στη Χίο. 

Για την εκδήλωση – αφιέρωμα στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, που έλαβε χώρα στο Ομήρειο (5-7-2022), συνέθεσε ένα τραγούδι για φωνή και πιάνο, πάνω στα γνωστά, τελευταία λόγια του διηγήματος «Το μυρολόγι της φώκιας» του Παπαδιαμάντη. 

Η σύνθεση είναι σύγχρονη πάνω σ’ ένα κείμενο παλαιό. Ένας σημερινός συνθέτης αντιμετωπίζει με μια εναλλακτική και μινιμαλιστική ματιά τα μύρια λόγια που συμπυκνώνονται στο φινάλε του διηγήματος. Αυτή ήτον η Ακριβούλα 

η εγγόνα της γρια- Λούκαινας. 

Φύκια ‘ ναι το στεφάνι της, 

Κοχύλια τα προικιά της... 

Κι’ η γριά ακόμη μυρολογά 

τα γεννοβόλια της τα παληά. 

Σαν νάχαν ποτέ τελειωμό 

τα πάθια κι’ οι καϋμοί του κόσμου. 

Το τραγούδι ερμήνευσε η σοπράνο Δάφνη Πανουργιά, με τον συνθέτη στο πιάνο. 

 

Ο Γεώργιος Αντωνίου γεννήθηκε στη Χαλκίδα. Φοίτησε στην Ανωτέρα Εκκλησιαστική Ακαδημία Αθηνών (1992) και στη Θεολογική σχολή Αθηνών (1995). Το 2017 απέκτησε Μεταπτυχιακό Δίπλωμα από το Μουσικό Πανεπιστήμιο Αθηνών με κατεύθυνση στη « Βυζαντινή Μουσικολογία». Κατέχει Δίπλωμα ηλεκτρικού οργάνου (1993), Πτυχίο Πιάνου με βαθμό Άριστα (2000), Δίπλωμα Βυζαντινής μουσικής με βαθμό Άριστα μετά διακρίσεως ( 2002). Παράλληλα απέκτησε πτυχία ανώτερων θεωρητικών με τον Αθανάσιο Παπανικολάου στο Ελληνικό Ωδείο Αθηνών (Πτυχίο Ειδικό Αρμονίας, Αντίστιξης, Φυγής), ενώ από το 2020 παρακολουθεί μαθήματα σύνθεσης με τον Αλέξανδρο Καλογερά. Το ενδιαφέρον του όμως επεκτείνεται στην βαθύτερη μελέτη της θεωρίας της ανατολικής μουσικής, αλλά και στην πρακτική εφαρμογή αυτής δια μέσου των παραδοσιακών οργάνων. Με αφορμή αυτό μελέτησε παραδοσιακό κλαρίνο με τον Βασίλη Σκαλιώτη και ούτι με τον Χαράλαμπο Παπανικολάου. Διδάχθηκε τεχνική και αισθητική στο πιάνο για δύο χρόνια από τον παγκοσμίου φήμης πιανίστα Sagaidatcny Valery. 

Από το 2005 έως σήμερα υπηρετεί ως μουσικός και θεολόγος σε όλες τις βαθμίδες στη Γενική αλλά και στην Ειδική εκπαίδευση, σε Μουσικά Σχολεία της χώρας. Επίσης κατά καιρούς διδάσκει πιάνο, θεωρητικά και βυζαντινή μουσική σε Ωδεία και Μουσικές σχολές της πόλης, οργανώνοντας παράλληλα ευρωπαϊκές και παραδοσιακές χορωδίες οι οποίες συμμετέχουν σε πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Πτυχές του Παπαδιαμαντικού έργου στο Φεστιβάλ Μούσα Ελληνική Χίου

Την Τρίτη 5 Ιουλίου 2022, το 6ο Φεστιβάλ ΜΟΥΣΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ, παρουσίασε στο Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Χίου, ένα μεγάλο και ξεχωριστό αφιέρωμα στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, με άξονα το Νόστο και την Ελπίδα στο έργο του μεγάλου Σκιαθίτη. 

Την επιμέλεια του αφιερώματος είχαν η Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Φεστιβάλ, Ελευθερία Λυκοπάντη, φιλόλογος και μουσικός και ο Παναγιώτης Ανδριόπουλος, μέλος της Γνωμοδοτικής Επιτροπής του Φεστιβάλ, θεολόγος και μουσικός. 

Στην αίθουσα του Θεάτρου του Ομήρειου παρουσιάστηκαν οι εισηγήσεις: 

- Γεώργιος Α. Χριστοδούλου, Φιλόλογος, Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ 

Μεταφραστής και αναδημιουργός: ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και «Η Ψυχή του Πέτρου». 

Πρόκειται για το μυθιστόρημα του Γάλλου συγγραφέα Georges Ohnet (1848-1918), L’âme de Pierre, το οποίο ο Παπαδιαμάντης μετέφρασε και δημοσίευσε σε αθηναϊκή εφημερίδα το 1890. 

- Δημήτρης Μαυρόπουλος, Θεολόγος, Εκδότης 

Ο νόστος και η ελπίδα στο έργο του Παπαδιαμάντη. 

- Ιωάννης Κολάκης, Ιστορικός – Κοινωνικός Ανθρωπολόγος. 

Το αίνιγμα του Δερβίση, του Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη. 

Προλογίζει ο συνθέτης Αλέξανδρος Καλογεράς, Πρόεδρος της Γνωμοδοτικής του Φεστιβάλ.

Παραθέτουμε το σχετικό βίντεο. 

Το πρόσωπο της Θεοτόκου και τα αυτοσχέδια πειράματα εις βάρος της

Πρεσβύτερος Ηρακλής Φίλιος (θεολόγος, βαλκανιολόγος) 

Κληρικός Ι.Μ. Σταγών & Μετεώρων 

Ο ευσεβισμός και ηθικισμός του 3ου αιώνα είδε την Παναγία ως μία γυναίκα που γέννησε έναν άνθρωπο. Αυτό το τελευταίο θυμίζει κάτι από τον Άρειο. Μόνο που τώρα ο Νεστόριος είχε ήδη οδηγηθεί με αυτή την ομολογία στην αφαίμαξη του μυστηρίου. Δεν ήθελε να πιστέψει πως μία γυναίκα μπορεί να γεννήσει τον Θεό. Τί σχέση έχει ο Θεός με τον άνθρωπο; Άκρως πλατωνικός ο Νεστόριο. Ξεκάθαρα. ‘’Θεός δέ ἀνθρώπῳ οὐ μείγνυται’’ σύμφωνα με το πλατωνικό Συμπόσιο. 

Ο Νεστόριος δέχονταν συγκεκριμένους όρους για την Θεοτόκο. Ανθρωποτόκος, Χριστοτόκος, όχι όμως Θεοτόκος. Ο Θεός είναι αδύνατον να γεννηθεί από άνθρωπο, έλεγε χαρακτηριστικά. Κι έρχεται το φοβερό πλήγμα στην αμιγώς φιλοσοφική σκέψη του Νεστορίου που παραγκώνισε το θαύμα από τον άγιο Κύριλλο Αλεξανδρείας. Καθιερώνει στην Γ’ Οικουμενική Σύνοδο (431) τον όρο ‘’Θεοτόκο’’, έναν όρο που σκανδάλιζε, αλλά την ίδια στιγμή αποτελούσε την πλέον αυθεντική έκφραση, όχι ενός τρόπου εξόδου και αποκάλυψης του Θεού στην ανθρωπότητα, αλλά το ίδιο το πρόσωπο της Παναγίας. Θα γράψει ο Κύριλλος Αλεξανδρείας: ‘’Μαθήσεται γάρ, ὅτι φύσει μέν καί ἀληθεία Θεός ἐστιν ὁ Εμμανουήλ, Θεοτόκος δέ δι’ αὐτόν καί ἡ τεκοῦσα Παρθένος’’. 

Κι ενώ την Θεοτόκο την τιμούμε, στην ορθοδοξία κινούμαστε προς μία ρωμαιοκαθολική παραλλαγή, ένα ρωμαιοκαθολικό κακέκτυπο, αυτό της λατρείας του προσώπου της Θεοτόκου. Η Θεοτόκος, με τον τρόπο αυτό, ανάγεται στη σφαίρα της θεότητος. Δεν είναι όμως θεότητα. Είναι άνθρωπος. Παρατηρούμε τα τελευταία χρόνια πολλές παρατυπίες και ειδικά όσον αφορά το πρόσωπο της Θεοτόκου εκεί έχουν ξεφύγει κατά πολύ τα πράγματα. Λιτανείες με Επιτάφιο, εγκώμια, ευχές του τύπου ‘’καλή Παναγιά’’ ή το ‘’Πάσχα του καλοκαιριού’’. Είναι όλα αυτά ενταγμένα στην παράδοση; Κοπτόμαστε για την παράδοση, αλλά κατά πόσο η παράδοση αναλώνεται μονάχα σε ένα είδος εμφάνισης; 

Στην ορθόδοξη παράδοση δεν υφίσταται ο Επιτάφιος της Παναγίας. Η Εκκλησία της Ελλάδος ήδη από το 1865 (21 Απριλίου 1865) με εγκύκλιο της (Εγκύκλιος 135) προς το σώμα της Ιεραρχίας σημείωνε: ‘’Προ τινῶν ὀλίγων ἐνιαυτῶν ἐπληροφορήθη ἡ Σύνοδος, ὅτι ἔν τισι τῶν Κυκλάδων Νήσων παρεισαχθεῖσα ἐψάλλετο κατά τήν ἑορτήν τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου τῇ15 Αὐγούστου ἀκολουθία Ἐπιταφίου ὕμνου κατά μίμησιν τῆς κατά την νύκτα τῆς ἁγίας καί Μεγάλης Παρασκευῆς ψαλλομένης· καί ἐπειδή ἡ τοιαύτη ἀκολουθία εἶναι ἀσυνήθης καί πάντη ξένη εἰς τήν καθ’ ὅλου ὀρθόδοξον Ἀνατολικήν τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίαν, μήτε ἐγκεκριμένη, μηδ’ ἀνεγνωρισμένη πούποτε, ἡ Σύνοδος ἀπηγόρευσεν αὐτήν, παραγγείλασα τά δέοντα πρός τούς ἁρμοδίους Ἱεράρχας’’. Παρακάτω αναφέρεται το συγκεκριμένο έθιμο ως ξένο και η Σύνοδος προτρέπει να εμποδιστεί η χρήση αυτού. 

Μία άλλη παρατυπία είναι και τα Εγκώμια που ψάλλονται προς την Θεοτόκο. Το τυπικό του Γεωργίου Βιολάκη (1888), τυπικό της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, αναφερόμενο στη συνήθεια να ψάλλωνται τα εγκώμια της Παναγίας μετά την Θ’ Ωδή στον όρθρο, σημειώνει πως η Μεγάλη Εκκλησία κατακρίνει κάθε καινοφανές και κακόζηλο, έστω κι αν γίνεται προς τιμή της Θεοτόκου, αποδοκιμάζει αυτά επίσημα και απαγορεύει μάλιστα αυστηρώς. Μαζί με όλα αυτά και η νέα αυτοσχέδια μόδα που ξεπηδά και θέλει το σκήνωμα της Παναγίας να φιλοξενείται στα σπίτια των πιστών για μεγάλη ευλογία, που ακόμη και ως συναισθηματισμός σημαίνεται ως ένας ακρωτηριασμένος φολκορισμός. 

Ας δούμε τώρα σε γενικό πλαίσιο τα πράγματα. Πολλές υπερβολές μέσα στην Εκκλησία γίνονται για να προκληθεί το θρησκευτικό συναίσθημα των πιστών. Υπερβολικά στολισμένοι ναοί, πομπώδεις εκφράσεις, πρακτικές εκτός της παραδεδομένης τάξης κ.ο.κ.. Κούφιοι από πνευματικότητα και καλείται πλέον η εικόνα, σε μία τέτοια περίπτωση, να μας βγάλει από το πνευματικό τέλμα. Από πότε το θρησκευτικό συναίσθημα λειτουργεί εις βάρος του βιώματος, της βεβαιωμένης εμπειρίας που προκύπτει από την μετοχή της εορτής, τη χαρά της πανηγύρεως; Αυτόχειρες μιας ζωνταντής παράδοσης που δεν έχει ανάγκη από συστημικά φτιασίδια για να νοηματοδοτήσει την ύπαρξη. Γράφει σε επιφυλίδα του ο Χ. Γιανναράς: ‘’Συντηρούμε ακόμα εθιμοτυπικά κατάλοιπα της άλλοτε εόρτιας χαράς του κοινοτικού βίου, εκκλησιαστικές ονομασίες περιόδων ή ημερών αργίας και ευωχίας, ίσως και τη συναισθηματική εμμονή σε θρησκευτικές τελετουργίες που εκτιμώνται για τη γραφικότητά τους. Συντηρούμε προσχήματα, οι «γιορτές» μας δεν έχουν «νόημα». 

Αυτός είναι ο Θεός της αποκάλυψης; Αυτός είναι ένας πεθαμένος Θεός. Σωστά το είχε πει ο Νίτσε, καθώς είδε στην δυτική θεολογία του προτεσταντισμού τον Θεό να μετατρέπεται σε ιδεολογία. Ποιος θέλει έναν τέτοιο Θεό στον κόρφο του; Πρόκειται για την πιο επικίνδυσνη μορφή εξαθλίωσης των ορίων και των αντοχών της πίστης, απώλεια του νοήματος, εκφυλισμό της εορτής. Αυτό είναι θρησκεία. Δεν είναι πίστη. Δεν χρειάζεται την ψηλάφιση, παρά μόνο ευτελή θρησκευτικά πυροτεχνήματα που εκωφνατικά δημιουργούν εντυπώσεις. Όλα για την εντύπωση. Άρτος και θεάματα. Όλα να γίνουν εντύπωση. Συστημικά φτιασίδια που καλούνται να επιτελέσουν τον πιο άχαρο ρόλο· να ντύσουν την πνευματική γυμνότητα των καιρών και των προσώπων μέσα από την απογύμνωση του μυστηρίου που αναπαύεται στη σιωπή. 

Επί του προκειμένου δεν χρειάζεται να φορτώσουμε το πρόσωπο της Θεοτόκου με αυτοσχέδια πειράματα για να συναντήσει η ευλάβεια την προσκύνηση. Αρκεί ένα ψέλλισμα από τους στίχους της εορτής για να μουδιάσει η νεκρική σιωπή που ευαγγελίζεται ο μετανεωτερικός θρησκευτικός ιδεολογισμός: ‘’Νενίκηνται τῆς φύσεως οἱ ὅροι, ἐν σοί Παρθένε ἄχραντε, παρθενεύει γάρ τόκος, καί ζωήν προμνηστεύεται θάνατος’’.

«ΚΑΛΗ ΠΑΝΑΓΙΑ» Ή «ΚΑΛΑ ΚΡΑΣΙΑ»

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ο πιστός στις παραδόσεις του τόπου του, ποιητής Διονύσης Φλεμοτόμος, με ανάρτησή του στο fb μας έδωσε τον τόνο: 

Σε όσους στη Ζάκυνθο εύχονται «καλή Παναγιά», αντεύχομαι «καλά κρασιά», για να γίνεται και ρίμα...

Μας λέει, λοιπόν, ξεκάθαρα ο Δ. Φλεμοτόμος ότι τέτοια ευχή στην Ζάκυνθο δεν στέκει. Δεν παραδίδεται, άρα δεν διαδίδεται. 

Αυτή η ευχή, που αφορά στην εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, και αντικατέστησε, εν εσχάταις ημέραις, το παραδοσιακό «Καλό Δεκαπενταύγουστο», έχει γίνει αντικείμενο σχολιασμού, χλευασμού, ευθυμογραφήματος, από πολλούς, κυρίως στο διαδίκτυο. 

Πώς προέκυψε, άραγε, το «Καλή Παναγιά», που παρά την όποια κριτική, έχει επικρατήσει κατά κράτος; 

Νομίζω πως είναι απόρροια της «πολυευλάβειας» κάποιων πιστών, οι οποίοι ήθελαν προφανώς να τονίσουν το πρόσωπο της Παναγίας με μια ευχή που θα ακούγεται αντί χαιρετισμού. Λένε κάποιοι ότι υπήρχε ως ευχή σε κάποιες περιοχές της χώρας, αλλά αυτό δεν δικαιολογεί την πρωτοφανή διάδοσή της στις μέρες μας, καθώς το ακούς ακόμα και από «κοσμικούς», δηλαδή ανθρώπους που δεν έχουν και πολύ στενή σχέση με την Εκκλησία. 

Την πήραν, λοιπόν, αυτή την ευχή οι «πολυευλαβείς» και την έκαναν «σημαία»! Είναι οι ίδιοι οι οποίοι εφηύραν και το «Χριστός ετέχθη» - κατά το «Χριστός Ανέστη» - για την μετά τα Χριστούγεννα περίοδο, ασχέτως που δεν έτυχε της διάδοσης του «Καλή Παναγιά». Σ’ αυτούς τους …κιτσάτους τύπους προτείνω μέχρι τα Εννιάμερα της Παναγίας το «Παναγία μετέστη». Καλό δεν είναι; 

Ο λαός δεν είπε ποτέ «Καλά Φώτα» ούτε «Καλή Πεντηκοστή». Οι ξεχωριστές ευχές αφορούσαν μόνο στα Χριστούγεννα και το Πάσχα, τις δύο μεγαλύτερες γιορτές του Χριστιανισμού. Το «Καλό Δεκαπενταύγουστο» είναι μια χαρά και δεν χρειάζεται κάτι άλλο. Είναι, μάλιστα, και αντίστοιχο του «Καλά Χριστούγεννα» και του «Καλή Ανάσταση», δηλωτικό μιας γιορτής – περιόδου. 

Με την ευκαιρία, ανάλογη διάδοση με το «Καλή Παναγιά», γνωρίζει και το ανόητο, των «πολυευλαβών», επίσης, «Καλό Παράδεισο» για κάποιον πεθαίνει, όταν η Εκκλησία έχει για αιώνες το «Αιωνία η μνήμη».

Επομένως, καλό Δεκαπενταύγουστο!

“Με τα φτερά του Αρχαγγέλου” στην παραλία της Αύρας στην Αίγινα

Νέλλη Πετροπούλου

Στις μελωδίες του κορυφαίου Έλληνα συνθέτη Μίκη Θεοδωράκη σε στίχους σπουδαίων ποιητών, ταξίδεψε το κοινό του 16ου Μουσικού Φεστιβάλ Αίγινας την Πέμπτη 11 Αυγούστου στην παραλία της Αύρας. 

Με το γεμάτο φεγγάρι απέναντι από τη σκηνή το σύνολο μουσικής δωματίου “Επτάηχον”, αποτελούμενο από επιλεγμένα μέλη συμφωνικών ορχηστρών και διακεκριμένους σολίστες, απέδωσε με ιδιαίτερη ακουστική προσέγγιση τη μουσική του Μίκη Θεοδωράκη σε ενορχηστρώσεις του Βαγγέλη Ζωγράφου, στη συναυλία “Ο Θεοδωράκης και οι ποιητές – Με τα φτερά του Αρχαγγέλου”. 

Μαζί τους τραγούδησαν η Δάφνη Πανουργιά ​- ​η οποία αντικατέστησε τη Θεοδώρα Μπάκα λόγω ασθένειας​ -​ και ο Κώστας Βασιλιάγκος​.​

Οι μουσικοί του “Επτάηχον”: Γεωργία Τσολάκη βιολί, Γιάννης Αθανασόπουλος βιόλα, Χριστίνα Κολοβού βιολοντσέλο, Διονύσης Μαλλούχος πιάνο, Χρήστος Γκίνος κλαρινέτο, Σπύρος Αρκούδης φλούγκελχορν και Βαγγέλης Ζωγράφος κοντραμπάσο και ενορχηστρώσεις.

Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ, Ο ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΚΑΙ ΤΟ «ΚΥΠΑΡΙΣΣΑΚΙ»

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος, που απέδρασε σαν σήμερα πριν δυο χρόνια, είχε να επιδείξει κάμποσες ...αιρετικές αναφορές και εκτιμήσεις για πρόσωπα των γραμμάτων και των τεχνών και ως εκ τούτου ενοχλούσε ουκ ολίγους. Και ήταν απολαυστικός σ’ αυτές τις αποφάνσεις του! 

Όμως, είναι γεγονός πως ο Χριστιανόπουλος είχε πει και είχε γράψει «περίεργα» πράγματα για ομοτέχνους του, που θέλουν έλεγχο, ίσως και ανατροπή. 

Διηγούμαι μια προσωπική – ας την πούμε έτσι – εμπειρία. 

Είχα την μεγάλη τύχη να γνωρίσω από κοντά τον Μάνο Χατζιδάκι, στα τελευταία χρόνια της ζωής του. Παρακολουθώντας από κοντά το έργο του στην Ορχήστρα των Χρωμάτων εκείνο τον καιρό, είχα την ευκαιρία να του μιλώ με κάποια παρρησία κι εκείνος ευχαρίστως να με ακούει. 

Στις 8 Αυγούστου 1992 ήμουν στην Πάτρα και διάβαζα τα δοκίμια του Ντίνου Χριστιανόπουλου «Με τέχνη και με πάθος» (Εκδόσεις Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη 1988). 

Διαβάζω το δοκίμιο «Γιατί το τολμηρό τραγούδι δε σοκάρει όσο σοκάρει το τολμηρό ποίημα;» και βλέπω έκπληκτος τον Χριστιανόπουλο να «μέμφεται» τον Χατζιδάκι διότι συγκαλύπτει – τρόπον τινα – την ομοφυλοφιλία του με το γνωστό (ήδη από το 1960 – Α΄ Βραβείο Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού) τραγούδι του «Κυπαρισσάκι ειν’ αψηλό / το παλικάρι π’ αγαπώ» (στίχοι και μουσική: Μ. Χατζιδάκις). 

Ο Χριστιανόπουλος θεωρεί πως «το τραγούδι έχει διπλή προκάλυψη: τη μουσική και τον ερμηνευτή», ενώ «στο ποίημα, ο λόγος είναι γυμνός…». Όσον αφορά τον ερμηνευτή σημειώνει: «Το παλικάρι π’ αγαπώ το τραγουδάει η Μούσχουρη, όχι ο Χατζιδάκις. Έτσι αποκοιμίζεται η προκατάληψη κι η υποψία…». Και ο Χριστιανόπουλος αποφαίνεται κατηγορηματικά: «…σε καμιά μελωδία δεν δέχομαι να φρακάρει η πρόκλησή μου». 

Διαβάζοντας το κείμενο του Χριστιανόπουλου μου ήρθε η σκέψη να τηλεφωνήσω στον Χατζιδάκι και το έκανα! Ήταν σπίτι του Αυγουστιάτικα! 

«Μα δεν είστε σε διακοπές;», τον ρώτησα. 

«Περνάω περίφημα στο σπίτι μου και δεν έχω ανάγκη διακοπών», μου απάντησε γελώντας. 

Του λέω για το κείμενο του Χριστιανόπουλου. Γελάει και αρχίζει να μου διηγείται: 

«Ανοησίες. Αυτό το τραγούδι το έγραψα στο στρατό μια βραδιά που μας είχαν κλείσει στο Χαϊδάρι – δεν μας επέτρεπαν την έξοδο – κι επειδή βαριόμασταν αφόρητα μου λένε τ’ άλλα παιδιά: Βρε Μάνο, δε γράφεις κανένα τραγουδάκι για να πούμε; Κι εγώ θυμήθηκα ένα δίστιχο, που μ’ άρεσε πολύ, από το αναγνωστικό του δημοτικού, σαν ήμουν 6 χρονών, το 1931. Κι αυτό ήταν: «κι ειν΄αψηλό τόσο αψηλό το παλικάρι π’ αγαπώ», Φωνάξαμε ένα παιδί που ‘παιζε μπουζούκι και καθώς …έψαχνε τη μελωδία, ο λοχίας λέει ξαφνικά το επόμενο δίστιχο: «κι είναι αψηλό τόσο αψηλό που ‘χει αγκαλιά τον ουρανό». Κι εγώ ενθουσιάζομαι και του λέω: «Βρε σύ είσαι ποιητής». Αυτή είναι όλη η ιστορία».

Και συνεχίζει ο Χατζιδάκις: «Εγώ ποτέ δεν έκανα τα προσωπικά μου τραγούδι. Αυτό το ‘κανε ο Αττίκ, ο οποίος για κάθε γυναίκα που γνώριζε έγραφε χίλια τραγούδια. Το τραγούδι για μένα είναι παιχνίδι. Τα τραγούδια μου δεν απηχούν τα κατά καιρούς πάθη μου. Ποτέ δεν θα σκεφτόμουν να γράψω ένα ομοφυλόφιλο τραγούδι. Επομένως δεν είχα ποτέ ένα παλικάρι αψηλό δίπλα μου που μου ενέπνευσε το τραγούδι. Είναι αστείο. Μπορεί να είναι ωραίος ο έρωτας μ’ ένα ψηλό αγόρι [γελάει!], αλλά δεν είναι για να γίνει τραγούδι». 

Αυτά μου είπε ο Χατζιδάκις από τηλεφώνου ένα Αυγουστιάτικο απόγευμα του 1992. 

Μετά το τηλεφώνημα μου ήρθε αμέσως στο νου το δίστιχο από τα «Λιανοτράγουδα» στον «Μεγάλο Ερωτικό» του Χατζιδάκι: 

«Κυπαρισσάκι μου ψηλό, ποια βρύση σε ποτίζει, που στέκεις πάντα δροσερό, κι ανθείς και λουλουδίζεις..». 

Σκέπτομαι αυτή την ιδέα και την βρίσκω, κατόπιν, σε πλήθος ερωτικών δημοτικών δίστιχων που είναι τα «Λιανοτράγουδα». 

Ιδού δύο ενδεικτικά παραδείγματα: 

«Κυπαρισσάκι μου αψηλό, σκύψε να σε λαλήσω· 

έχω δυό λόγια να σ’ ειπώ, κ’ απαί να ξεψυχίσω. 

Κυπαρισσάκι μου ψηλό, που γέρνεις στο λεβάντη, 

πολλά παιδιά ‘χει η μάνα σου, μα συ ‘σαι το διαμάντι». 

Όμως, ο Χατζιδάκις δεν μου είπε για εκείνα τα νεανικά του ποιήματα που δημοσίευσε στο περιοδικό «Νέα Γενιά» της ΕΠΟΝ το 1945-46. Τα ποιήματα αυτά τα δημοσίευσε με το ψευδώνυμο Πέτρος Γρανίτης. 

Ανάμεσά τους και το «Κυπαρισσάκι», που παραπέμπει πραγματικά στο μετέπειτα τραγούδι του:

 Κυπαρισσάκι, 

-Γεια σου Γιαννάκη,- 

Κυπαρισσάκι μ’ αψηλό 

Το παλικάρι το καλό. 

Δροσιά και χάρη, 

-χοπ παλικάρι- 

Να ζήσεις και να σε χαρώ 

παλικαράκι μου γερό 

Κυπαρισσάκι, 

-Χόπλα Γιαννάκη- 

Κυπαρισσάκι λυγερό 

Και σέρνει πρώτο το χορό. 

Τώρα που το σκέφτομαι δεν αποκλείεται ο Χατζιδάκις να ήξερε κάτι για τον αρχαίο μύθο, σύμφωνα με τον οποίο την ονομασία του την οφείλει στον Κυπάρισσο από την Κω που τον μεταμόρφωσε ο θεός Απόλλωνας σε δέντρο έτσι ώστε να παραμείνει αθάνατος, μαζί και η θλίψη του μετά από το θάνατο του αγαπημένου του ελαφιού. Έτσι έμεινε ως πένθιμο δέντρο και φυτεύεται σε κοιμητήρια. 

Πάντως, ο Χατζιδάκις δεν φαίνεται να θύμωσε με τον Χριστιανόπουλο, παρόλο που εκείνος έγραψε πράγματα εντελώς ανυπόστατα. Ίσως γιατί ο Χατζιδάκις δεν ενδιαφερόταν γενικώς να ανασκευάσει την ιδέα που είχαν γι’ αυτόν οι άλλοι. Ήταν άρχοντας, όπως ξέρουμε. 

Εξάλλου, Χατζιδάκις και Χριστιανόπουλος «συναντήθηκαν» στα περίφημα «Τραγούδια της αμαρτίας». Με τέχνη και με πάθος! Κι αυτό είναι κάτι που τους το χρωστάμε εσαεί…

ΤΡΑΓΟΥΔΩΝΤΑΣ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ ΑΠΟΨΕ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΙΓΙΝΑΣ

Το Διεθνές Μουσικό Φεστιβάλ Αίγινας, πραγματοποιείται κάθε Αύγουστο στο πανέμορφο νησί με συναυλίες κλασικής και σύγχρονης μουσικής. 

Για δέκατη έκτη χρονιά φέτος το Φεστιβάλ παρουσιάζει σπουδαίους καλλιτέχνες από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Μουσική δωματίου, ρεσιτάλ, τραγούδι, jazz, σε ξεχωριστές βραδιές, με την καλλιτεχνική διεύθυνση της Ντόρας Μπακοπούλου. 

Απόψε, Πέμπτη 11 Αυγούστου 2022, στην Παραλία της Αύρας, στις 9 το βράδυ, αγαπημένα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη.

“Ο Θεοδωράκης και οι ποιητές – Με τα φτερά του Αρχαγγέλου” 

Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι 

Κώστας Βασιλιάγκος, τραγούδι 

“Επτάηχον”: 

Νίκος Γκίνος, κλαρινέτο 

Σπύρος Αρκούδης, φλούγκελχορν 

Γεωργία Τσολάκη, βιολί 

Γιάννης Αθανασόπουλος, βιόλα 

Χριστίνα Κολοβού, τσέλο 

Διονύσης Μαλλούχος, πιάνο 

Βαγγέλης Ζωγράφος, κοντραμπάσο/ενορχηστρώσεις

"ΜΙΑ ΡΙΖΑ ΔΕΝΤΡΟΛΙΒΑΝΟ" - Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ 6ου ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΟΥΣΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΕ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ

Το φετινό 6ο Φεστιβάλ Μούσα Ελληνική, ξεκίνησε με μια ολωσδιόλου ξεχωριστή παραγωγή, με τον τίτλο: "Μια ρίζα δεντρολίβανο", στο πλαίσιο του κύκλου του Φεστιβάλ "Μικρασιατικά". 

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 1 Ιουλίου 2022 στα Οθωμανικά Λουτρά, στο Κάστρο της Χίου. 

Αφηγήσεις και μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα του 1922 έδωσαν τροφή για νέα κείμενα με θέμα τον Νόστο και την Ελπίδα. Κείμενα δραματοποιημένα, μαζί με τραγούδια παραδοσιακά και καινούργια, δημιολυργησαν ένα μωσαϊκό από μνήμες, εικόνες και συνειρμούς με το σήμερα. 

Η συλλογή των κειμένων προήλθε από την προκήρυξη Πανελλήνιου Λογοτεχνικού Διαγωνισμού και από έρευνα της εθελοντικής ομάδας της ΜΟΥΣΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ, που ακούει στο όνομα ΘΑΛίΑ.

Η σκηνοθεσία ήταν του Αντώνη Μυριαγκού. 

Καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ η Ελευθερία Λυκοπάντη και Πρόεδρος της Γνωμοδοτικής Επιτροπής ο συνθέτης Αλέξανδρος Καλογεράς. 

Παραθέτουμε το αναλυτικό πρόγραμμα της βραδιάς, αλλά και σχετικά βίντεο.

Ο ΠΑΠΑ – ΚΑΛΛΙΚΑΣ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΚΑΛΥΚΑΣ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ο κληρικός της Μητροπόλεως Κυθήρων Παύλος Καλλίκας, είναι γνωστός για τις «παραδοσιακές» του θέσεις, τις οποίες εκφράζει με «δυναμισμό», στοιχούμενος στην πρακτική του ποιμενάρχου του, Κυθήρων Σεραφείμ. 

Τώρα δημοσίευσε ένα «μανιφέστο», «με αφορμή την απάντηση του αρχιδ. Ιωάννη Χρυσαυγή», που αναφερόταν στο σάλο που προκλήθηκε από το γεγονός ότι ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος βάπτισε παιδιά ομόφυλου ζευγαριού. 

Το «μανιφέστο» Καλλίκα φέρει τον τίτλο: «Πόση η αρρώστια; Λόγος περί μετα-ανθρωπισμού». 

Στο κείμενο αυτό ο παπα Καλλίκας ολοφύρεται για τους «μετα – ανθρώπους», στους οποίους δεν αρέσει ο Χριστιανισμός – η Ορθοδοξία, αν θέλετε – όπως τον έχει ο συγκεκριμένος παππούλης σχηματοποιήσει στο κεφαλάκι του. Για όσους δεν είναι στο δικό του πλαίσιο προβαίνει και σε …ενδιαφέρουσες ψυχολογικές ερμηνείες: «Ίσως στερήθηκαν την μητρική αγκαλιά στα παιδικά τους χρόνια; Ίσως έχουμε εδώ κάποιο είδος ανασφάλειας;». 

Στο τέλος του γλυκανάλατου κειμένου του, με αποτυχημένη δόση ειρωνείας, ο παπα Καλλίκας δείχνει τους στόχους του (Αρχιεπίσκοπος Αμερικής, «ψευτο-εκσυγχρονιστές» Εκκλησίας της Ελλάδος, Οικουμενικού Πατριαρχείου κ.λπ.): 

«Εάν θέλουν οι εξ Αμερικής, Ελλάδος, Τουρκίας και απανταχού της γης ψευτο-εκσυγχρονιστές να είναι ειλικρινείς τουλάχιστον με τους εαυτούς τους, τις άμυνες και τους φόβους τους, ας αλλάξουν, μαζί με τα άλλα, και ας ονοματίσουν κάπως αλλιώς το παν-θρησκευτικό τους μόρφωμα. Πιο κοντά στα γούστα τους. Καταλαβαίνουμε τι θέλουν να μας πουν και τους κατανοούμε∙ πλην της αμετανοησίας τους και του θράσους τους. Δεν καταλαβαίνουμε (τρόπος του λέγειν εδώ) γιατί αυτό που πασχίζουν να στήσουν, θέλουν να το συνταιριάξουν και να το συμφιλιώσουν με την Ορθόδοξη βιωματική και Σταυροαναστάσιμη πορεία του Χριστιανισμού». 

Άραγε, το δικό του θρησκευτικό μόρφωμα πώς το ονομάζει ο παπα Καλλίκας; Δεν πιστεύω να θεωρεί τον εαυτό του γνήσιο εκφραστή της Ορθοδοξίας, βουτηγμένος καθώς είναι σε μια οργανωσιακού τύπου εξυπναδίστικη και τετραγωνισμένη λογική. 

Σε κάθε περίπτωση, δεν έχω καμία απαίτηση ο κληρικός του Κυθήρων να καταλάβει την θεολογία του π. Ιωάννη Χρυσαυγή. Ο π. Ι. Χρυσαυγής διαλέγεται από την αρχή της θεολογικής του πορείας με την οικουμένη, ενώ ο παπα Καλλίκας μόνο με τον Κυθήρων Σεραφείμ συνεννοείται. 

Ούτε έχω την απαίτηση να καταλάβει ο κληρικός του Κυθήρων τις σύγχρονες προκλήσεις για την Εκκλησία, ταμπουρωμένος καθώς είναι στην «Σεραφείμεια» πολεμική κατά των «εχθρών της πίστεως».

Γι’ αυτό ας το συνειδητοποιήσει: Ο Καλλίκας δεν πρόκειται να γίνει κάλυκας, δηλαδή το μέρος του άνθους που αποτελείται από τα σέπαλα και προστατεύει το άνθος. Γιατί απλούστατα δεν έχει σχέση με τα άνθη. Μόνο στα αγκάθια αρέσκεται ή - αν προτιμάτε - στους κάλυκες οβίδων. 

ΟΙ ΑΡΜΑΤΩΜΕΝΟΙ ΤΩΝ ΕΓΚΩΜΙΩΝ!

Μονή Παναγίας Γηροκομητίισσης Πατρών. 

Ακολουθία των Εγκωμίων της Υπεραγίας Θεοτόκου (Κυριακή 7 Αυγούστου 2022). 

Οι αρματωμένοι σε πρώτο πλάνο! 

Φυσικά προτιμώ τους "Αρματωμένους" του Λουκή Ακρίτα. 

Εκεί διαβάζουμε τα θεολογικά, που διέλαθαν των "υμνητών" της Παναγίας στο Γηροκομειό:

"Είναι ο πόθος όλων των ελεύθερων ανθρώπων να νικήσουμε και να εξευτελίσουμε μια για πάντα τα συστήματα της βίας.

Οι άνθρωποι πρέπει να εκπαιδεύονται στο θάνατο, κι όχι να σαλιαρίζουνε με τη ζωή". 

Π.Α.Α.

Ο ΠΡΕΒΕΖΑΝΟΣ ΣΥΝΘΕΤΗΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΠΥΡΟΣ ΔΗΜΑΣ (1915-1986)

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ο ακάματος μουσικογράφος/ερευνητής, επίτιμο μέλος της Ενώσεως Ελλήνων Μουσουργών, Θωμάς Ταμβάκος, ιδρυτής του ομώνυμου Αρχείου Ελλήνων Μουσουργών, μεταξύ πολλών άλλων συνθετών, μας υπέδειξε και τον Σπύρο Δήμα (1915-1986), έναν εκ των αφανών σύγχρονων ελλήνων δημιουργών.

Με κείμενα, που παρουσιάζουν πληρότητα και δημοσιεύουμε στη συνέχεια, με διαλέξεις και συναυλίες, ο Θωμάς Ταμβάκος έφερε τον Σπύρο Δήμα στο προσκήνιο, με αποκορύφωμα την επίσημη μετονομασία του Δημοτικού Ωδείου Πρέβεζας σε Ωδείο 'ΣΠΥΡΟΣ ΔΗΜΑΣ' προς τιμή του Πρεβεζάνου μουσουργού.

Στην σχετική εκδήλωση, που πραγματοποιήθηκε στις 20 Μαρτίου 2010 στο Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Πρέβεζας, ο Θωμάς Ταμβάκος παρουσίασε αναλυτικά το έργο του Σπύρου Δήμα, ενώ έργα του συνθέτη για πιάνο, τραγούδι και μουσική δωματίου ερμήνευσαν οι καθηγητές του Δημοτικού Ωδείου. 

Ο Σπύρος Δήμας γεννήθηκε στην Πρέβεζα στις 23 Αυγούστου 1915, όπου ξεκίνησε μουσική με τον Γιάννη Στεργιώτη. Σε ηλικία 18 ετών εισήχθη στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, γεγονός που του έδωσε παράλληλα την ευκαιρία να συνεχίσει τις μουσικές του σπουδές στο Ελληνικό Ωδείο με τον Μάριο Βάρβογλη και κατόπιν στο Εθνικό Ωδείο, απ’ όπου αποφοίτησε με τα πτυχία «Αρμονίας», «Αντίστιξης» και «Φυγής». Επίσης έκανε ιδιαίτερα μαθήματα με τον διακεκριμένο μουσουργό Γιάννη Ανδρ. Παπαϊωάννου. Παρότι άσκησε τη δικηγορία ως το βασικό του επάγγελμα από το 1943 έως το 1984, η μουσική τον είχε ήδη κατακτήσει και έτσι μελετούσε ξενόγλωσσα βιβλία (στη γερμανική και γαλλική γλώσσα) και μετέφρασε πολλά από αυτά που αποτελούν και σήμερα ορόσημο για τους φοιτητές της μουσικής. Το ενδιαφέρον του για τις σύγχρονες μουσικές τάσεις, τα νέα συνθετικά ιδιώματα και την ενορχήστρωση, τον οδήγησαν στη δημιουργία μιας ποιοτικής και ποσοτικής συνθετικής εργασίας, την οποία θα ζήλευε κάθε επαγγελματίας συνθέτης. Η πρώτη του σύνθεση «Σονάτα για πιάνο» χρονολογείται το 1950 και βασίζεται στη δωδεκαφθογγική τεχνική. Οι συνθέσεις του περιλαμβάνουν περίπου 60 έργα για ορχήστρα, πιάνο, φωνή, μουσική δωματίου, χορωδία, ορχήστρα, μπάντα, μουσική για μπαλέτο και σκηνική μουσική. 

Έργα του έχουν παρουσιάσει: η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης («Της Γεννήσεως», χορικό και φούγκα για ορχήστρα), το «Συγκρότημα Νικόλαος Μάντζαρος» και διάφοροι σολίστ, όπως οι πιανίστριες Μαρία Νεοφυτίδου και Ελένη Μυζίκου και οι υψίφωνοι Φιλίτσα Κωνσταντινίδου και Δέσποινα Κάτσαρη – Βιτάλη. 

Έχει γράψει επίσης ποιήματα, απόψεις στην αισθητική του λόγου και οκτώ θεατρικά έργα. Δύο από αυτά, «Ο ιδιαίτερος της Κυρίας» και «Διδασκαλία έρωτος / Μικροί ημίθεοι» (Κωμωδία σε τρεις πράξεις: Δράμα σε τρεις πράξεις), έχουν κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις «Δωδώνη», στη σειρά «Ελληνικό Θέατρο».  

Απεβίωσε στις 26 Ιουλίου 1986 χωρίς να επιδιώξει οποιαδήποτε προβολή των μουσικών έργων του στο φιλόμουσο κοινό. Στις 16 Δεκεμβρίου 2011 η κα Αλίκη Δήμα δώρισε στη Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος «Λίλιαν Βουδούρη», μια συλλογή από 30 παρτιτούρες με έργα του συζύγου της. Για τη δωρεά αυτή φρόντισε και πάλι ο Θωμάς Ταμβάκος. Έτσι το σχετικό υλικό, μαζί με την σχετική βιβλιογραφία, είναι στην διάθεση των μελετητών. 

Στεκόμαστε περισσότερο στο συμφωνικό κομμάτι με τίτλο Της αναστάσεως, το οποίο μαρτυρεί την επαφή του δημιουργού του και με την τεχνοτροπία της ελληνικής εθνικής μουσικής σχολής και δη στην βάση μιας τροπικής αρμονικής λογικής. Θέμα του σύντομου αυτού “τριπτύχου”, που γράφηκε τον Απρίλιο του 1958, είναι το πασίγνωστο βυζαντινό μέλος «Χριστός ανέστη», Μετά από μια ευφάνταστη επεξεργασία, στο τέλος ολόκληρο το «Χριστός ανέστη» παρουσιάζεται σε τετράφωνη εναρμόνιση εν είδει χορικού (Moderato molto), ενόσω η δυναμική ένταση αυξάνεται βαθμιαία για να κορυφωθεί στην καταληκτική συγχορδία του έργου. 

Αξίζει να σημειωθεί πως στη συναυλία του Δημοτικού Ωδείου “Σπύρος Δήμας” με τίτλο «Η Ελληνική Επανάσταση εμπνέει ΄Ελληνες και Ευρωπαίους συνθέτες», που πραγματοποιήθηκε στις 19 Ιουνίου 2021, στο Δημοτικό Κηποθέατρο Πρέβεζας, παρουσιάστηκε και ο συμφωνικός θρύλος «Ο Χορός του Ζαλόγγου» (1970) του Σπύρου Δήμα. 

Αλλά ας διαβάσουμε προσεκτικά τα κείμενα του Θωμά Ταμβάκου, για να δούμε την ξεχωριστή περίπτωση του ηπειρώτη μουσουργού και πνευματικού ανθρώπου, που έζησε …λάθρα και τώρα τον σπουδάζουμε.

ΔΕΙΝΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΝΟΜΟ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ Ο ΠΑΤΡΙΝΟΣ ΚΛΗΡΙΚΟΣ ΓΚΟΤΣΟΠΟΥΛΟΣ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ανακοινώθηκε επισήμως από τις τοπικές αρχές του Νομού Καβάλας και τον Μητροπολίτη Φιλίππων κ. Στέφανο, ότι από τις 3 έως τις 6 Σεπτεμβρίου 2022, με αφορμή τον πρώτο επίσημο εορτασμό της Συνάξεως των έξι Αγίων της Θάσου (Λούκας, Δανιήλ, Ιωάννης, Ευφρόσυνος, Ευθύμιος, Χάιδω), θα επισκεφθούν την Καβάλα και την Θάσο ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος και ο Μητροπολίτης Κιέβου και Πάσης Ουκρανίας Επιφάνιου, προκαθήμενος της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της μαρτυρικής Ουκρανίας. 

Τα δεινά, όμως, του Ουκρανικού λαού, εξαιτίας της βάναυσης και καταστροφικής ρωσικής εισβολής, δεν συγκινούν τους εγχώριους «πουτινιστές», οι οποίοι άρχισαν ήδη στο διαδίκτυο να εξαπολύουν «κατάρες» σε αυτούς που προσκάλεσαν τον Κιέβου Επιφάνιο και κυρίως στον Σεβ. Φιλίππων κ. Στέφανο. Κι αυτό διότι θεωρούν τον προκαθήμενο της Εκκλησίας της Ουκρανίας «αχειροτόνητο», «σχισματικό ουκροναζί»! 

Σε ένα τέτοιο άθλιο ιστολόγιο, που αποκαλεί με αυτούς τους αισχρούς χαρακτηρισμούς τον κανονικό Μητροπολίτη Κιέβου Επιφάνιο, έγραψε ένα επαίσχυντο σχόλιο ο κληρικός της Μητροπόλεως Πατρών Αναστάσιος Γκοτσόπουλος, το οποίο έχει ως εξής: 

π. Αναστ. Γκοτσόπουλος on 5 Αυγούστου, 2022 στο 1:30 μμ said: 

Ας μην ξαφνιαστούμε για όσα δεινά ενσκήψουν στο ν. Καβάλας ως συνέπεια της ασέβειας της εκκλησιαστικής της ηγεσίας. Ο Θεός να μας ελεήσει… 

π. ΑΚΓ 

Θεωρεί, λοιπόν, ο πατρινός κληρικός την πρόσκληση του Κιέβου Επιφανίου στην Καβάλα και την Θάσο ως «ασέβεια της εκκλησιαστικής ηγεσίας» της περιοχής. Και γι’ αυτό μας καλεί να μην ξαφνιαστούμε για τα δεινά που θα ενσκήψουν στο νομό Καβάλας ως συνέπεια αυτής της ενέργειας! 

Σταμάτησε, φαίνεται, ο παπα Τάσος Γκοτσόπουλος τις περισπούδαστες πραγματείες για το Ουκρανικό και έπιασε τις …προφητείες! Δεινά προβλέπονται, λοιπόν, για το νομό Καβάλας, εξαιτίας της πρόσκλησης που απηύθυνε ο Μητροπολίτης Φιλίππων κ. Στέφανος στον Κιέβου. 

Είναι το λιγότερο ντροπή να εκφράζεται έτσι ένας κληρικός για μια σύναξη τριών προκαθημένων, με πρώτο τον Οικουμενικό Πατριάρχη και δεύτερο τον Προκαθήμενο της Εκκλησίας της Ελλάδος, στην οποία υποτίθεται ότι ανήκει.

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΦΡΙΚΗ ΕΜΠΕΔΩΝΕΤΑΙ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Από τις 25 Ιουλίου 2022, η λεγόμενη «Εξαρχία Αφρικής» του Πατριαρχείου Μόσχας έχει την ιστοσελίδα της στο διαδίκτυο. 

Ο Μητροπολίτης Λεωνίδος, «Έξαρχος Αφρικής» του Πατριαρχείου Μόσχας χαιρέτισε την έναρξη λειτουργίας του site, σημειώνοντας, μεταξύ άλλων: «Η ιστοσελίδα της Πατριαρχικής Εξαρχίας Αφρικής εγκαινιάζεται σήμερα. Η λειτουργία της θα μας επιτρέψει να είμαστε ακόμα πιο αποτελεσματικοί στον τομέα της ενημέρωσης, να καλύπτουμε έγκαιρα τα σημαντικότερα γεγονότα της ζωής της Εξαρχίας και να ενημερώνουμε άμεσα τους ανά τον κόσμο αναγνώστες μας για την αποστολή της Ρωσικής Ορθοδόξου Εκκλησίας στην Αφρική. Είμαι πεπεισμένος ότι οι επισκέπτες της εν λόγω διαδικτυακής πύλης θα είναι σε θέση να λαμβάνουν εδώ τα πλέον έγκαιρα και πλήρη στοιχεία για την πορεία και τη δράση της πιο νέας Εξαρχίας του Πατριαρχείου Μόσχας». 

Αυτή τη στιγμή είναι προσβάσιμη η ρωσική ιστοσελίδα της «Πατριαρχικής Εξαρχίας της Αφρικής», ενώ προετοιμάζονται επιπλέον οι ιστοσελίδες στην αγγλική, τη γαλλική, τα σουαχίλι, τη γερμανική, την αραβική και την ελληνική γλώσσα. Εκτός των ειδησεογραφικών δημοσιεύσεων, συνεντεύξεων και εγγράφων, στην ιστοσελίδα θα αναρτάται μοναδικό φωτογραφικό και οπτικοακουστικό υλικό. 

ΚAI από αυτή την ενέργεια αντιλαμβάνεται ο καθείς ότι η εισβολή της Εκκλησίας της Ρωσίας στην Αφρική ήρθε για να μείνει και να εμπεδωθεί! 

Δυστυχώς, οι Ορθόδοξες Εκκλησίες δεν αντιλαμβάνονται την σοβαρότητα της ρωσικής εισβολής στην Αφρική. Γι’ αυτό και δεν έχουν αντιδράσει ούτε φραστικά! 

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία συνεχίζεται με αμείωτη ένταση, αλλά και η εισβολή του Πατριαρχείου Μόσχας στην δικαιοδοσία του Δευτερόθρονου Παλαίφατου Πατριαρχείου Αλεξανδρείας, μοιάζει ακάθεκτη! 

Το πρόσχημα για την εισβολή ήταν η αναγνώριση της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ουκρανίας από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας. Όμως, φαίνεται πως η Μόσχα θέλει να εδραιωθεί στην Αφρικανική Ήπειρο απροκάλυπτα και με κάθε κόστος. Σκοπός είναι η κατακυρίευση της Ορθοδοξίας πάση τη κτίσει και επειδή η Αφρική ήταν το μόνο κάπως …παρθένο έδαφος, δόθηκε η ευκαιρία και για την Μαύρη Ήπειρο. 

Άλλωστε ο «Έξαρχος» μητροπολίτης Κλιν Λεωνίδας, στον διαδικτυακό χαιρετισμό του, αφού διαπίστωσε ότι η χριστιανική Εκκλησία από τα πρώτα χρόνια της εμφανίσεώς της χαρακτηρίζεται από την πολιτιστική πολυμορφία και την πλούσια εθνική σύνθεση, τόνισε: «Είμαι πεπεισμένος ότι και η δράση της διαδικτυακής μας πύλης θα συμβάλει επίσης στην εδραίωση του εκκλησιαστικού κηρύγματος εντός και εκτός της πολυεθνικής αφρικανικής ηπείρου». 

Με άλλοθι την «πολυμορφία», η Μόσχα εισβάλλει παντού! 

Το απίθανο είναι ότι με τρόπο αναίσχυντο κατηγορεί τους άλλους (Οικουμενικό Πατριαρχείο και τις Εκκλησίες που αναγνώρισαν την Αυτοκεφαλία της Ουκρανίας) ότι «δυναμιτίζουν» την ενότητα της Ορθοδοξίας! 

Αν δεν αντιδράσουν τώρα και δυναμικά οι Ορθόδοξες Εκκλησίες, σε λίγο η κατάσταση θα είναι μη αναστρέψιμη. Όχι μόνο για την Αφρική, αλλά και για την Ορθοδοξία.

ΜΙΑ ΑΝΕΚΔΟΤΗ ΣΟΥΪΤΑ ΓΙΑ ΒΙΟΛΙ ΚΑΙ ΠΙΑΝΟ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ (ΗΧΗΤΙΚΟ)

Artwork: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ο φίλος, σπουδαίος βιολιστής Γιώργος Δεμερτζής, από τους πλέον ειδικούς στη νεοελληνική λόγια μουσική, είχε την καλοσύνη να μου υποδείξει - πριν κάποια χρόνια - ένα βιντεάκι στο youtube, με ένα ανέκδοτο έργο του Μάνου Χατζιδάκι, τη Σουίτα για βιολί και πιάνο op. 7α. 

Ξαφνιάστηκα ευχάριστα και είπα να ασχοληθώ λιγάκι με το ανέκδοτο έργο αυτό του Μάνου Χατζιδάκι. 

Στον πάλαι ποτέ επίσημο ιστότοπο του συνθέτη, το συγκεκριμένο έργο περιλαμβανόταν στην υποενότητα της εργογραφίας του με τίτλο "έργα για πιάνο - κιθάρα", και οι μόνες πληροφορίες που δίνονται είναι ότι το έργο γράφτηκε στα 1954, δηλαδή όταν ο συνθέτης ήταν 29 χρονών, και είναι αφιερωμένο - προφανώς από τον ίδιο τον Χατζιδάκι - στον φίλο του συγγραφέα Μένη Κουμανταρέα. 

Το 1954 είναι μια πολύ γόνιμη χρονιά για τον συνθέτη, καθώς γράφει επίσης τον περίφημο κύκλο του C.N.S, μουσική για το θέατρο και τον κινηματογράφο. Αναλυτικότερα γράφει: 

ΣΟΥΙΤΑ ΓΙΑ ΒΙΟΛΙ ΚΑΙ ΠΙΑΝΟ Ανέκδοτο 

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ CNS (Έργο 8) Τραγούδια για βαρύτονο και πιάνο 

ΟΝΕΙΡΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΗΣ ΝΥΧΤΑΣ του Σαίξπηρ. Ανέκδοτο 

ΜΕ ΤΑ ΔΟΝΤΙΑ θεατρικό του Θ. Ουάιλντερ και μουσική για τις ταινίες 

ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ του Α. Τερζάκη 

ΜΑΓΙΚΗ ΠΟΛΙΣ του Νίκου Κούνδουρου 

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΟ ΞΥΠΝΗΜΑ του Μιχάλη Κακογιάννη 

Ο ΔΡΟΜΟΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΚΑΚΙΕΣ του Δ. Ιωαννόπουλου 

Η ΚΑΛΠΙΚΗ ΛΙΡΑ του Γιώργου Τζαβέλλα
Ο Χατζιδάκις σ' ένα γράμμα του, στις 31 Οκτωβρίου 1954, στον 20χρονο φίλο του Βασίλη Βασιλικό σημειώνει: "Εργάζομαι σ' έναν εξαντλητικό ρυθμό. Προς το παρόν τελειώνω τη μουσική στο έργο του Θόρντον Ουάιλντερ που ανεβάζει την Παρασκευή ο Κουν, και το 2ο φιλμ από τα 6 που έχω να κόψω". Η μαρτυρία είναι καταλυτική για την εργώδη προσπάθεια του συνθέτη εκείνη τη χρονιά.

Το γεγονός ότι ο Χατζιδάκις περίπου ένα χρόνο πριν, 1952-1953, γράφει την Ιονική Σουίτα (έργο 7) για πιάνο, σημαίνει ότι οι συνθέσεις για πιάνο του 1954 είναι μια συνέχεια αυτής της μουσικής του αναζήτησης. Είναι άραγε τυχαίο ότι η Ιονική Σουίτα είναι op. 7 και η Σουίτα για βιολί και πιάνο op. 7α; Αξίζει να παραθέσουμε εδώ και την εκτίμηση του μεγάλου μουσικοκριτικού Μίνου Δούνια, ο οποίος τη χρονιά που ο Χατζιδάκις συνέθεσε τη Σουίτα που μας ενδιαφέρει εδώ, παρακολουθεί την περίφημη σουίτα Το Καταραμένο φίδι του Χατζιδάκι (που έκανε μεγάλη επιτυχία με το Ελληνικό Χορόδραμα της Ραλλούς Μάνου στα 1950) σε μια εκτέλεση για δύο πιάνα, με τον Αργύρη Κουνάδη και τον Χατζιδάκι (11 Φεβρουαρίου 1954). Η επιτυχία αυτής της εκτέλεσης ήταν τέτοια ώστε ο Μ. Δούνιας σημειώνει: "Ασφαλώς ο Μάνος Χατζιδάκις είναι σήμερα ο δημοφιλέστερος Έλλην συνθέτης. Το εκστατικό εκείνο ακροατήριο μου φάνηκε σαν να διαλαλούσε με τον ντελάλη του πασά ότι ο Χατζιδάκις αξίζει να λαμβάνει τον θρόνον" (Μίνου Δούνια, Μουσικοκριτικά, σ. 173).

Δεν ξέρω πότε έχει παιχτεί δημόσια αυτό το έργο του Χατζιδάκι, εννοώ τη Σουίτα. Το βίντεο στο youtube μαρτυρεί μια δημόσια εκτέλεσή του (από τα χειροκροτήματα στο τέλος) από τον περίφημο βιολιστή Τάτση Αποστολίδη και τον πιανίστα γιό του Πέτρο Αποστολίδη. Με δεδομένο ότι πατέρας και γιός γνωρίζουμε ότι συνέπρατταν συχνά σε Σονάτες για βιολί και πιάνο, θεωρούμε πως σε μια απ' αυτές τις εμφανίσεις τους συμπεριέλαβαν και τη Σουίτα του Χατζιδάκι.

Η γνωριμία Χατζιδάκι - Τάτση Αποστολίδη είναι πολύ παλιά. Από μια πρόχειρη έρευνα που έκανα (γιατί θα επανέλθω) βρήκα ότι συμμετείχαν σε μια συναυλία με έργα ελλήνων συνθετών της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών τον Μάρτιο του 1957! Ο Χατζιδάκις έπαιξε την περίφημη "Αχιβάδα" του και ο Τάτσης Αποστολίδης με το Ελληνικό Κουαρτέτο το Δεύτερο Κουαρτέτο (1955) του Γιώργου Σισιλιάνου. Άρα η γνωριμία ήταν ουσιαστική και η μουσική συναντίληψη δεδομένη. Έτσι, το να ερμηνεύσει ο Αποστολίδης μια Σουίτα για βιολί και πιάνο του Χατζιδάκι εκείνης της εποχής, φαίνεται πως έχει αυτοβιογραφική χροιά. Κι ακόμα, ο Αποστολίδης ήταν λάτρης και ερμηνευτής μεγάλου μέρους της νέας ελληνικής μουσικής δημιουργίας για βιολί. Δεν αποκλείεται ο Χατζιδάκις να τον είχε στο νου του όταν έγραφε την ελληνότροπη τριμερή Σουίτα του (Εισαγωγή, Ρετσιτατίβο, Λυρικό) που φυσικά ανήκει στα ατελή έργα του. 

Ας ακούσουμε τη μοναδική αυτή εκτέλεση αυτού του ανέκδοτου χατζιδακικού έργου, που μας πάει σε αλλοτινούς καιρούς ευγενικούς.

Ο Γιώργος Μολουδάκης έγραψε πως σ' αυτό το έργο "το βιολί μοιράζεται τη μοναξιά του και πάλι με το πιάνο. Και μοναξιά που μοιράζεται, δεν είναι μοναξιά". 

ΤΡΕΞΤΕ "ΠΙΣΤΟΙ" ΝΑ ΛΑΒΕΤΕ ΒΥΡΩΝΙΩΤΙΚΑ "ΙΕΡΑ ΔΑΚΡΥΑ"

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Συνεχίζει να δακρύζει, λένε, η Εικόνα της Παρηγορήτριας στον Ιερό Ναό του Αγίου Δημητρίου στον Βύρωνα. Συρροή πιστών και ...υστερία θαυματολαγνείας! 

Πρόκειται, φυσικά, για ένα παρατεταμένο κακόγουστο σόου της "δακρυρροούσας" εικόνας και για σοβαρή έκπτωση. 

Είχαμε γράψει προ μηνών ότι «τα δάκρυα στην νηπτική παράδοση, κύριοι στον Βύρωνα, είναι συνώνυμα της Ησυχίας! Όχι της ταραχής. Ούτε της προβολής!». 

Αλλά οι ιθύνοντες του Βύρωνα που έχουν …γεμίσει από δάκρυα, σκέφτηκαν να τα …εξάγουν. 

Και με ανακοίνωση μας πληροφορούν ότι την Δευτέρα 8 Αυγούστου 2022, στο τέλος της Παρακλήσεως «θα διανεμηθούν Ιερά Δάκρυα και Μύρο από την Εφέστια Θαυματουργή Εικόνα της Παναγίας μας».

Επομένως, τρέξτε «πιστοί» να προλάβετε τη διανομή των «ιερών δακρύων», αν και νομίζω πως δεν θα υπάρχει πρόβλημα, καθότι εκεί τα «θεομητορικά» δάκρυα δεν στερεύουν… 

Εμείς, όμως, δεν θα σπεύσουμε να πάρουμε «βυρωνιώτικα» δάκρυα. Γιατί μας αρκεί ο λόγος του μακαρίτη Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη ότι «όλα τα δάκρυα της Οικουμένης, για όσα μπορούμε να θυμόμαστε και όσα ξεχνάμε, συγκεντρωμένα μέσα στην αναστραμμένη στάμνα του Μάννα που προτυπώνει την Παναγία, δεν σκορπούν ούτε χάνονται. Σχηματίζουν επί των ιερών γονάτων της αειπαρθένου Μαρίας, παιδίον νέον τον προ αιώνων Θεόν».

Παρουσίαση του βιβλίου της Μαρίας Μπουρνέλη-Ρίζου «Κοραλία»

Σε ένα ειδυλλιακό περιβάλλον, στη δυτική παραλία της Νέας Αρτάκης Ευβοίας, πραγματοποιήθηκε με εξαιρετική επιτυχία την Παρασκευή 29 Ιουλίου 2022 η παρουσίαση του βιβλίου «Κοραλία» (Εκδόσεις Κύζικος, 2021) της πρωτοεμφανιζόμενης συγγραφέως Μαρίας Μπουρνέλη-Ρίζου. Η βιβλιοπαρουσίαση οργανώθηκε από την Ένωση Γυναικών Ελλάδας (Παράρτημα Νέας Αρτάκης) και τις Εκδόσεις Κύζικος. Η εκδήλωση άρχισε με την εισαγωγική ομιλία της κας Ρούλας Ματζάνα, η οποία είχε και τον συντονισμό της συζήτησης. Εν συνεχεία ο κ. Πέτρος Ποδάρας, εκ μέρους του εκδοτικού οίκου, απηύθυνε σύντομο χαιρετισμό. Για την ιστορική και λογοτεχνική αξία του έργου μίλησε ο Διδάκτωρ Φιλολογίας του ΕΚΠΑ κ. Άγγελος Μαντάς, ενώ αποσπάσματα διάβασαν οι κυρίες Λώρα Αγγέλου, Έφη Ιωσήφ και Νατάσσα Χαρίτου. Στο τέλος, η συγγραφέας ευχαρίστησε όλους όσοι συμμετείχαν στην εκδήλωση και υπέγραψε πολλά αντίτυπα. 

Λίγα λόγια για το βιβλίο 

Στην Αρτάκη Κυζίκου λίγα χρόνια πριν τη Μικρασιατική καταστροφή δύο νέα παιδιά, ο Γιάννος και η Κοραλία, ερωτεύονται και κάνουν όνειρα για το μέλλον, το οποίο στα αθώα μάτια τους διαγράφεται ευοίωνο. Οι πολιτικές εξελίξεις όμως, τα στρατιωτικά γεγονότα στη Μικρά Ασία και οι διωγμοί των Χριστιανικών πληθυσμών, αλλάζουν τα σχέδια των δύο νέων. Η Κοραλία με την οικογένειά της φεύγουν για τη μητρόπολη Ελλάδα πριν τις μαύρες μέρες του μεγάλου διωγμού. Έτσι ο Γιάννος από τη μια χάνει τον έρωτα της ζωής του και από την άλλη βιώνει της φρικαλεότητες με την εισβολή των τσετών στην Αρτάκη. Ως εκ θαύματος θα γλιτώσει και θα κάνει μια νέα αρχή βασισμένος στις γνώσεις και την εργατικότητά του. Με το πέρασμα του χρόνου θα καταφέρει να χτίσει μια αυτοκρατορία. Οι αναμνήσεις του, κλεισμένες σε ένα ασημένιο κουτί, θα του κρατούν συντροφιά…

Η συγγραφέας 

Η Μαρία Μπουρνέλη-Ρίζου γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Σπούδασε οδοντίατρος και ειδικεύθηκε στη χειρουργική στόματος. Από το 2002 και για μία δεκαετία περίπου άσκησε την οδοντιατρική στη Νέα Αρτάκη. Έκτοτε αφοσιώθηκε αποκλειστικά στην οικογένειά της και στη φροντίδα των δύο παιδιών της. Ποιήματά της έχουν δημοσιευτεί σε έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά. Το ιστορικό μυθιστόρημα «Κοραλία» είναι το πρώτο της ολοκληρωμένο έργο με το οποίο παρουσιάζεται στο ευρύ αναγνωστικό κοινό.