Ιδιωτική Οδός: Βιβλίο του Νικολάου Π. Καποδίστρια για τη Ζάκυνθο, την οικογένεια Μακρή και τα Ορλωφικά

Κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Ηρόδοτος το βιβλίο του Ζακυνθινού ιστορικού Νικολάου Π. Καποδίστρια, με τίτλο «Αρχοντική εξουσία και τσαρική επιρροή στο βενετικό Ιόνιο. Η οικογένεια Μακρή και τα Ορλωφικά», με 510 σελίδες.

Η μελέτη επικεντρώνεται στη Ζάκυνθο του δεύτερου μισού του 18ου αιώνα και εξετάζει τις σχέσεις εξουσίας που αναπτύχθηκαν στο εσωτερικό της τοπικής κοινωνίας σε μια περίοδο σημαντικών πολιτικών μετασχηματισμών. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ισχυρή αρχοντική οικογένεια Μακρή και ιδιαίτερα ο επικεφαλής της, κόντε Ιωάννης Μακρής, ο οποίος διέθετε εκτεταμένο δίκτυο συγγενών και εξαρτωμένων, με διασυνδέσεις τόσο στο βενετικό κράτος όσο και στην οθωμανική Πελοπόννησο.

Η μεγάλη επιρροή που ασκούσε στη δημόσια ζωή της Ζακύνθου προκάλεσε, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1760, την ανησυχία των βενετικών αρχών. Την ίδια εποχή, η αυξανόμενη παρουσία της Ρωσίας στην Ανατολική Μεσόγειο και η δράση Ρώσων πρακτόρων στον ελληνικό χώρο δημιουργούσαν νέες πολιτικές προσδοκίες, οι οποίες κορυφώθηκαν με τα Ορλωφικά και τον Ρωσοοθωμανικό Πόλεμο του 1768–1774.

Μέσα από την περίπτωση της οικογένειας Μακρή, το βιβλίο εξετάζει τη λειτουργία των τοπικών ελίτ, τα δίκτυα εξουσίας και εξάρτησης, καθώς και τις σχέσεις ανάμεσα στη βενετική διοίκηση και τους υπηκόους της. Παράλληλα, αναδεικνύει την τσαρική επιρροή ως έναν νέο παράγοντα που συνέβαλε στην αναδιαμόρφωση των πολιτικών ισορροπιών στο Ιόνιο λίγες δεκαετίες πριν από το τέλος της βενετικής κυριαρχίας.

Ο Νικόλαος Π. Καποδίστριας, γεννημένος στη Ζάκυνθο το 1988, είναι διδάκτωρ Ιστορίας Νέου Ελληνισμού του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Έχει διατελέσει υπότροφος ερευνητής στο Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας, ενώ μελέτες του έχουν δημοσιευθεί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Πώς διαρθρώνονταν οι σχέσεις εξουσίας σε μια ελληνοβενετική νησιωτική μικροκοινωνία στο μεταίχμιο του βενετικού και του οθωμανικού κόσμου και πώς αναδιαμορφώθηκαν με τη δυναμική ανάδυση του ρωσικού παράγοντα στην ανατολική Μεσόγειο; Το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα υπήρξε για τα Ιόνια νησιά περίοδος σημαντικών μετασχηματισμών, καθώς η ενίσχυση της παρεμβατικής πολιτικής της Βενετίας συνέπεσε με τις ανακατατάξεις που προκάλεσε ο α΄ ρωσοοθωμανικός πόλεμος (1768-1774). Όπως αναδεικνύεται από εκτεταμένη αρχειακή έρευνα, πρωταγωνιστικό ρόλο σε αυτές τις εξελίξεις διαδραμάτισε η ζακυνθινή αρχοντική οικογένεια Μακρή. Ο επικεφαλής της, κόντε Ιωάννης, βρισκόταν στο κέντρο ενός εκτεταμένου δικτύου συγγενών και εξαρτώμενων, με διασυνδέσεις στο βενετικό κράτος και στην οθωμανική Πελοπόννησο, και ασκούσε καθοριστική επιρροή στη δημόσια ζωή του νησιού. Ωστόσο, στις αρχές της δεκαετίας του 1760, η «ανεξέλεγκτη» ισχύς του τον έθεσε στο στόχαστρο των βενετικών αρχών. Επρόκειτο για την περίοδο κατά την οποία η δράση Ρώσων πρακτόρων στον ελληνικό χώρο και οι προσδοκίες που καλλιεργούσε η «φιλορθόδοξη» πολιτική της Μεγάλης Αικατερίνης, με αποκορύφωμα την εξέγερση των Ορλωφικών, διαμόρφωναν νέους ορίζοντες στρατιωτικής και πολιτικής κινητοποίησης. Στο βιβλίο εξετάζεται η δράση της οικογένειας Μακρή, η δομή των δικτύων εξουσίας και εξάρτησης, οι σχέσεις βενετικής διοίκησης και υπηκόων. Παράλληλα, αναδεικνύεται η τσαρική επιρροή ως παράγοντας που αναδιαμόρφωσε τις πολιτικές προσδοκίες στο Ιόνιο λίγες δεκαετίες προτού τερματιστεί η βενετική κυριαρχία.

Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου