ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΙΕΡΕΩΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΦΑΝΑΡΙΩΤΟΥ

Φορητή εικόνα του Οσίου Λουκά 
δαπάνη της Ενορίας του Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Ν. Ψυχικού
"Εις μνήμην ιερέως Νικολάου Φαναριώτου" 
Έργο της Ι. Μονής Αγίων Τεσσαράκοντα Σπάρτης 

Πατήρ Νικόλαος Φαναριώτης 

Μια θεόπνευστη μορφή, με μάτια παιδιού που ακτινοβολούσαν μια καρδιά αθώα, ο π. Νικόλαος Φαναριώτης, διακεκριμένος μαθηματικός και καθηγητής κατέληξε στην ιεροσύνη από ένα τάμα του, όταν αυτός και η οικογένειά του κινδύνευσαν και επέζησαν από ένα ναυάγιο. 

Πιστός πολύ και έγγαμος με τρία παιδιά έφερνε βαριά την ευθύνη της απόφασης της ιεροσύνης του και την ευθύνη τόσων ψυχών… όπως έλεγε ο ίδιος. 

Στις 6 Ιανουαρίου 1970, ο διακεκριμένος μαθηματικός και εκπαιδευτικός χειροτονείται σε μια λαμπρή τελετή στην Αθήνα, ενώ το κήρυγμα του αφήνει εμβρόντητο το τότε εκκλησίασμα. 

Διακονεί έως το 1974 ως εφημέριος αρχικά του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού και εν συνεχεία -και μετά την διδασκαλική μετάθεσή του στην Πάτρα- ως εφημέριος στον Ιερό Ναό Οσίου Λουκά Πατρών, Μετοχίου της Ιεράς Μονής Οσίου Λουκά Στειρίου επί σαράντα συναπτά έτη (με παραίτηση μάλιστα από το μισθό του ιερέως αφού δεν διανοείτο να πληρώνεται για την ιερατική του διακονία). 

Κατέστη υπόδειγμα κληρικού, ενώ το κήρυγμά του άγγιζε τις καρδιές των νέων και ενέπνεε με την αγγελική μορφή του και τα αγγελικά του λόγια. 

Πλήθος μαθητών και φοιτητών (μοντέρνων της εποχής εκείνης, με τα γένια και τα μακριά μαλλιά) προσέτρεχαν για να τον ακούν να κηρύττει με την αύρα της αληθείας, της γνησιότητας και με το παράδειγμά του… Κυριακές, καθημερινές… μια εκκλησία ασφυκτικά γεμάτη, αφού το ένστικτο των παιδιών και των νέων, γίνεται πάντα αλάθητη πυξίδα που αφουγκράστηκε και εν προκειμένω, «τα άγια και τα κρύφια» ίχνη της ψυχής του γέροντα. 

Πάντα, βέβαια, ο εξέχων και δη πνευματικά… πολεμιέται. Έτσι και ο γέροντας παππά Νίκος καταγγέλθηκε ότι προσελκύει τεντιμπόηδες, αναρχικούς και περιθωριακούς… ο ίδιος αντέδρασε και απομακρύνθηκε για λίγο, ενώ το εκκλησίασμα τον αναζητούσε εντόνως... 

Με την πάροδο των ετών και μεγαλώνοντας ο πατήρ Νικόλαος αντικαθίσταται στα ιερατικά του καθήκοντα από τον π. Λεόντιο ενώ στα 85 του χρόνια του απονέμεται «τιμής ένεκεν» το οφίκιο του Πρωτοπρεσβυτέρου της Ιεράς Μητροπόλεως Πατρών. 

Συνεχίζει όμως να πηγαίνει κάθε Κυριακή στην εκκλησία και να συλλειτουργεί με τελευταία φορά αυτή της 15ης Αυγούστου του έτους 2015, ανήμερα της Παναγίας, ενώ το Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου και πλήρης ημερών ο διακεκριμένος μαθηματικός, καθηγητής και αγαπημένος ιερέας τόσων πιστών, μεγάλων, νέων και παιδιών, μεταβαίνει στο αιώνιο ταξίδι να συναντήσει Αυτόν που υπηρέτησε στον επίγειο βίο του, άξια και πιστά! 

Τα κηρύγματά του μέχρι και σήμερα ακούγονται στο youTube μετά από μία προσπάθεια ψηφιοποίησής τους από μοναχό του Αγίου Όρους. 

Του αφιερώνουμε στη μνήμη του και από καρδιάς ένα ιδιαίτερο «ευχαριστώ», όσο ιδιαίτερος ήταν και αυτός, για την αξιοσύνη του και την αξιομίμητη ιερατική του διακονία: 

Μικρού παιδιού τα μάτια σου 

με την καρδιά να λάμπει, 

στο ξέφωτο ανάψαν οι ψυχές 

μα η δικιά σου «βάφει»… 

του κόσμου όλου τις γωνιές, 

των νέων παραθύρια, 

των κοριτσιών τα σώψυχα 

των αγοριών ψαλτήρια… 

Χρυσός ο λόγος σου, γλυκός 

μαλαματένιο αγκίστρι, 

που σκλάβωσε την πυρκαγιά 

με ασημί ταξίδι… 

ολούθε… σε αναζητούν… 

για σένανε μιλάνε… 

που φέρνεις άμαξες πολλές 

στον άμβωνα να ξεδιψάνε… 

Περιστεριών είσαι πηγή 

που σ’ έλουσε ο Κτίστης 

και στην φρεγάτα σ’ έβαλε 

για να γενείς προφήτης… 

Αλάργα στο ξυλοκοπιό 

και τώρα θα δουλεύεις, 

μ’ αγγέλους σου στον αργαλειό 

για πάντα θα χορεύεις… 

Αδαμαντία Μαρκαναστασάκη 

Ενορία Ιερού Ναού Αγ. Γεωργίου Νέου Ψυχικού 

Θεοφάνεια 2022

Ένα ηχητικό ντοκιμαντέρ του Άρη Δημοκίδη για την Αγία Αθανασία του Αιγάλεω

Η σκληρή αλήθεια για την Αγία Αθανασία του Αιγάλεω.

Ένα ηχητικό ντοκιμαντέρ του Άρη Δημοκίδη για τις ξεδιάντροπες μπίζνες της ψευτοαγίας, τις πολύκροτες δίκες και την εξαιρετικά δυσάρεστη κληρονομιά που έχει αφήσει.

Συμμετέχω κι εγώ με μερικές σκέψεις για ανάλογες δράσεις "εκκλησιαστικών" και παρεκκλησιαστικών. 

Ακούστε το podcast εδώ. 

Από τον εναγκαλισμό Πέτρου και Παύλου στον εναγκαλισμό Ανδρέου και Πέτρου (Βίντεο)

Δημόσια ανοιχτή διάλεξη του Κέντρου Οικουμενικών, Ιεραποστολικών και Περιβαλλοντικών Μελετών “Μητροπολίτης Παντελεήμων Παπαγεωργίου” (CEMES), με γενικότερο θέμα την “Ορατή Ενότητα της Εκκλησίας του Χριστού”, και κεντρικό ομιλητή τον Παναγιώτη Ανδριόπουλο, ο οποίος αναπτύσσει το θέμα: “Από τον εναγκαλισμό Πέτρου και Παύλου στον εναγκαλισμό Ανδρέου και Πέτρου”. 

Την συζήτηση συντονίζει η Καθηγήτρια του ΑΠΘ Αντωνία Κυριατζή, και μετέχουν και ο Αρχιεπίσκοπος των εν Ελλάδι Καθολικών, Ομότ. Καθ. Ιωάννης Σπιτέρης, ο Ομότ. Καθ. του Παν/μίου του Graz Γρηγόριος Λαρεντζάκης και ο Ομότ. Καθηγητής του τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ Πέτρος Βασιλειάδης. 

ΜΝΗΜΗ ΝΙΚΟΥ ΓΑΒΡΙΗΛ ΠΕΝΤΖΙΚΗ - Γιατί ο μύθος είναι η ανέκαθεν αλήθεια

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Είκοσι εννέα χρόνια από την αναχώρηση του κυρ Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη (13-1-1993).
Του σπουδαίου αυτού Θεσσαλονικιού λογοτέχνη, ζωγράφου, ποιητή, διανοητή, που όμοιόν του δεν μπορώ να δω στις μέρες μας. Ήταν μια μοναδική και ανεπανάληπτη περίπτωση. Θυμάμαι τώρα μια αναδρομική έκθεση έργων του στην Δημοτική Πινακοθήκη Πατρών.
Ήταν πραγματικά μια αξιέπαινη πρωτοβουλία της Δημοτικής Πινακοθήκης, υπό την εμπνευσμένη δεσποτεία του τότε υπευθύνου της, ποιητή Δημήτρη Παπανικολάου. Είναι …αλλιώς ωραίο ένας ποιητής να τιμά έναν άλλο ποιητή σαν τον Πεντζίκη, έναν Ποιητή, που ποιούσε τα πάντα!
Η σημασία εκείνης της έκθεσης φαίνεται και από το γεγονός ότι αναφέρεται στο επίσημο χρονολόγιο του Πεντζίκη, όπως αυτό δημοσιεύθηκε στο αφιέρωμα που έγινε σ’ αυτόν από το ένθετο του Κυριακάτικου φύλλου της εφημερίδας «Η Καθημερινή», «7 ΗΜΕΡΕΣ», στις 2 Μαρτίου 1997. Η έκθεση στην Πάτρα ήταν το κύκνειο άσμα του Πεντζίκη, θα λέγαμε, αφού δύο χρόνια μετά πέθανε. Αυτός ο αναστημένος!
Στο χρονολόγιο του ποιητή διαβάζουμε για τη χρονιά της έκθεσης: 

1991: Συμμετέχει στη συζήτηση στρογγυλής τραπέζης για το μυθιστόρημα, που διοργανώνει το Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών. Δεύτερη έκδοση του «Αρχείου». Μεγάλη αναδρομική έκθεση στη Δημοτική Πινακοθήκη Πάτρας. 

Αλλά η έκθεση αναφέρεται και σε ένα συνοπτικότερο χρονολόγιο του Ν.Γ. Πεντζίκη, του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου.
Και να σημειωθεί πως η έκθεση στην Πάτρα περιλάμβανε ζωγραφικά έργα του Πεντζίκη, αλλά και έκθεση βιβλίων του.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ Ν.Γ. ΠΕΝΤΖΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ (1991) by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

H έκθεση του Νίκου Γ. Πεντζίκη στην Πάτρα ήταν ένα τολμηρό εγχείρημα του τότε υπευθύνου της Δημοτικής Πινακοθήκης Δημήτρη Παπανικολάου, οτρηρού θεράποντος, για χρόνια, στον χώρο της Δημοτικής Πινακοθήκης. 

Ο Δημήτρης Παπανικολάου θυμάται για εκείνο το τόλμημά του: «είχα μια βαθιά πεποίθηση, ότι όλα θα πάνε κατ’ ευχήν, μια και ο ίδιος, μου είπε στην πρώτη τηλεφωνική επικοινωνία μας, «δεν μπορώ εγώ να κάνω κάτι, κάμε εσύ ό,τι θες». Υπήρξε ένας ενθουσιασμός, μια δεκτικότητα εκ μέρους των αγαπώντων και εχόντων έργα του Πεντζίκη, που πρόθυμα παραχώρησαν, άνευ όρων σχεδόν, ό,τι είχαν. Έτσι, η αναζήτηση των έργων του, ήταν ένα ταξίδι μύησης «στην καλοσύνη των ξένων», αλλά τόσο ανοιχτών ανθρώπων, καθώς το χριστιανικό πνεύμα που είχε διαποτίσει το είναι τους, εκδηλώνονταν με εμπιστοσύνη σ’ έναν άγνωστο κατ’ ουσίαν, αφού δεν απαιτήθηκε καμμία επιβεβαίωση, παρά μόνο ο λόγος για ό,τι ειπώθηκε. Από την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, αλλά και από άλλες πόλεις, συγκεντρώθηκαν αντιπροσωπευτικά έργα, τα οποία αποτέλεσαν ένα ψηφιδωτό όλων των ζωγραφικών κατακτήσεων του Πεντζίκη. Από την απλή απεικόνιση τοπίων και προσώπων, με μολύβια, κραγιόνια και μελάνια, έως τα της ψηφαρίθμησης, με τέμπερες, υπήρξε θεία χάριτι, ένα πανόραμα όλων των βαθμίδων της έρευνάς του και της ιδιότυπης έκφρασής του. Η Θεσσαλονίκη, μιλούσε για την έκθεση των Πατρών και οι Θεσσαλονικείς της Πάτρας, για την προσεγμένη και φροντισμένη παραγωγή της Δημοτικής Πινακοθήκης. Υπήρξαν και αναφορές στον Αθηναϊκό τύπο, ενώ, σύμφωνα με μαρτυρίες, σχολιάστηκε ευμενώς, ιδιαίτερα στους λογοτεχνικούς και καλλιτεχνικούς κύκλους της συμπρωτεύουσας. 

Από αριστερά: Δημήτρης Παπανικολάου, Δημήτρης Βλαχοδήμος, Αθηνά Σχινά 

Ήταν μια περιπέτεια, με αίσιο τέλος, και για μένα μια μαθητεία, καθώς για δύο ώρες πριν παρουσιαστεί η έκθεση και δύο ώρες με το τέλος της, είχα την τύχη και την τιμή, να με δεχτεί ο κυρ Νίκος στο σπίτι του και να μου μιλά ενθουσιωδώς επί παντός επιστητού. Δεν έκανα ποτέ δεύτερες σκέψεις και πήγαινα πάντα «γυμνός» χωρίς να σημειώνω τίποτα. Εδώ, βέβαια, τίποτα δεν μπορούσε να προκαθοριστεί, ακόμα και αν το ήθελες. Δύο φορές επιχείρησα να τον ρωτήσω κάτι που αφορούσε την έκθεση, ώστε να έχω τη σύμφωνη γνώμη του και το προσπέρασε με ένα νεύμα ελευθερίας και αποδοχής, συνεχίζοντας να μου αφηγείται ό,τι τον επηρέασε και τον συνείχε. Ο λόγος του ήταν χειμαρρώδης και ανέφερε γνωστά και άγνωστα για μένα στοιχεία, από τη λογοτεχνία, το Βυζάντιο, το Άγιο Όρος, τον Τζόυς, αλλά και τον δικό μας Νίκο Καχτίτση. Μου έκανε εντύπωση ότι τον είχαν επηρεάσει οι εκ βορρά συγγραφείς, Σουηδοί αν θυμάμαι και η απογοήτευσή του «από πρόσωπα και πράγματα» και το όλο κλίμα της εποχής, τον έστρεψαν στην Ορθοδοξία, εμποτίζοντας το πνεύμα του και στον εσωτερικό μονόλογο, ως τρόπο σκέψης-έκφρασης, ιδιαίτερα μετά τις σπουδές και την παραμονή του στο Στρασβούργο. Καθόμαστε σε δύο καναπέδες, απέναντι από το γραφείο του και δίπλα σχεδόν από ένα ξύλινο έπιπλο, εκεί όπου είχε φωτογραφηθεί για το αφιέρωμα-μονόλογο, τ.33, 1988, στο περιοδικό «Το Τέταρτο», του Μάνου Χατζιδάκι και στον δημοσιογράφο Εμμανουήλ Μ. Αναγνωστάκη».

Ν.Γ. ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΠΑΤΡΩΝ (1991) by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

Ο Δημήτρης Παπανικολάου εμπιστεύτηκε στην Ιδιωτική Οδό και τρεις ανέκδοτες φωτογραφίες του μακαριστού κυρ Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη, "όλες ακριβά δώρα του φιλολόγου Δημήτρη Βλαχοδήμου", όπως μας είπε. 

Η πρώτη φωτογραφία, είναι στα τέλη της δεκαετίας του ’80, στην κληματαριά της Αγιορείτικης Ιεράς Μονής Σταυρονικήτα, με μοναχούς και προσκυνητές,
Η επόμενη είναι από την αγαπημένη του γωνιά με τις εικόνες, όταν είχε αποθάνει και η τελευταία με το σκήνωμά του, από την εξόδιο ακολουθία στο Αγιορείτικο μετόχι της Ιεράς Μονής Σίμωνος Πέτρας του Αγίου Όρους, στην Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, το γυναικείο Μοναστήρι στην Ορμύλια Χαλκιδικής, όπου και ετάφη, κατ’ επιθυμία του.

Ευχαριστώ θερμά τον Δημήτρη Παπανικολάου γι’ αυτό το ταξίδι μνήμης στον κόσμο του Πεντζίκη, τον οποίο ευτύχησα να ακούσω από κοντά σε διάλεξή του στην Αθήνα, σαν ήμουν φοιτητής, στο Ίδρυμα Γουλανδρή – Χορν, στην Πλάκα, που δεν υπάρχει πιά…

Ο Πεντζίκης ανήκει στην προσωπική μου μυθολογία. Όχι ως ένας χριστιανός τεχνίτης, αλλά ως ένας ολοκληρωμένος καλλιτέχνης. 

Και για να τον θυμηθούμε: "Εγώ δεν πιστεύω στην απομυθοποίηση - γιατί ο μύθος είναι η ανέκαθεν αλήθεια."

ΓΙΑ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΓΑΒΡΙΗΛ ΠΕΝΤΖΙΚΗ by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

Θυμίζουμε και την εκπομπή μας "Προς Εκκλησιασμόν", μία παραγωγή του Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Ψυχικού, με προσκεκλημένο τον Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκη, φιλόλογο, λογοτέχνη και μεταφραστή. Ομιλεί για το έργο του πατέρα του, Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη, αλλά και για την δική του κατάθεση στα γράμματα.

 

Η "ΝΟΣΤΑΛΓΟΣ" ΤΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΟΧΑΡΑΚΗ

Ἡ σελήνη ἐπρόβαλλε, μόλις ἀρχίσασα νὰ φθίνῃ τρίτην νύκτα μετὰ τὸ ὁλογέμισμά της, εἰς τὴν κορυφὴν τοῦ βουνοῦ, κ᾽ ἐκείνη, ἀσπροφορεμένη, μετὰ τόσους στεναγμοὺς καὶ τόσα περιπαθῆ ᾄσματα, ἔκραξε: 

- Νὰ ἔμβαινα σὲ μιὰ βαρκούλα, τώρα-δά… ἔτσι μοῦ φαίνεται… νὰ φτάναμε πέρα! 

Κ᾽ ἐδείκνυε μὲ τὴν χεῖρά της πέραν τοῦ λιμένος. 

Ὁ Μαθιὸς δὲν παρετήρησεν ἴσως ὅτι αὐτὴ εἶχε τρέψει τὸν λόγον εἰς τὸν πληθυντικόν, εἰς τὸ τέλος τῆς εὐχῆς της. Ἀλλ᾽ αὐθορμήτως, χωρὶς νὰ τὸ σκεφθῇ, ἀπήντησε: 

- Μπορῶ νὰ ρίξω ἐκείνη τὴ βάρκα στὸ γιαλό… Τί λές, δοκιμάζουμε;

Απόσπασμα από την "Νοσταλγό" του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. 

Σήμερα, Πέμπτη 13 Ιανουαρίου 2022 στις 8:30μμ στο Ίδρυμα Β&Μ Θεοχαράκη (Βασιλίσσης Σοφίας 9 & Μέρλιν 1, Αθήνα) παρουσιάζουμε την "Νοσταλγό".

Το κορυφαίο αφήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη «Η Νοσταλγός», συνδυασμένο με βυζαντινούς ύμνους, αλλά και ύμνους γραμμένους από τον ίδιο. Οι φωνές των ψαλτών διαλέγονται με την ευαισθησία, την τρυφερότητα, τη μοναξιά, τον ερωτικό καημό, την νοσταλγία της Λιαλιώς, της Νοσταλγού, προβάλλοντας τον αισθησιασμό και την αγιότητα του συγγραφέα. 

Αφήγηση: Ιουλίτα Ηλιοπούλου 

Τραγούδι: Δάφνη Πανουργιά 

Ψάλλει το Βυζαντινό σύνολο «Πολύτροπον» υπό την διεύθυνση του Παναγιώτη Ανδριόπουλου.

Στο σύνολο μετέχουν: Παναγιώτης Ανδριόπουλος, Άγγελος Μπέντης, Ανδρέας Πετράκης, Roni Bou Saba, Φωκίων Καλογεράς. 

Ύμνοι και άσματα 

- «Σέλας φαεινότατον…», ήχος πλ. δ’. 

- «Εν πόλει του Θεού ημών…», Δοξαστικόν, ήχος β’. 

- «Κύριε αμαρτάνων ου παύομαι…», Κατανυκτικά ήχου πλ. α’ 

- «Πότε θα κάμουμε πανιά…», παραδοσιακό. 

- «Τον προφήτην Ιωνάν…», τροπάρια κανόνος, ήχος α’, μέλος Κολλυβάδικο. 

-  Κράτημα τεριρέμ, ήχος α’, Ιωάννου Πρωτοψάλτου. 

- «Δάκρυα μοι δος ο Θεός…», Κατανυκτικόν, ήχος πλ.δ’. 

- «Μόλις κοιμηθεί το κύμα…», Πολυφωνικό της Β. Ηπείρου. 

- «Εις οσμήν μύρου σου έδραμον…», από το Δοξαστικόν «Εκ δεξιών του Σωτήρος…», ήχος πλ. β΄. 

- «Εν θαλάσση με πλέοντα…», ήχος δ’, μέλος Κολλυβάδικο. 

- Κράτημα τεριρέμ, ήχος πλ. δ’, Θεοδώρου Φωκαέως. 

- Τροπάρια από τον Παρακλητικό Κανόνα στην Υπεραγία Θεοτόκο την Γοργοεπήκοο, ποίημα Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη, ήχος πλ. δ’ (τρίφωνος), μέλος Κολλυβάδικο. 

- «Χαίρε ολκάς των θελόντων σωθήναι…», από τον Ακάθιστο ύμνο (εμμελής απαγγελία). 

- «Θάλασσαν έπηξας…», Ειρμός, ήχος πλ. δ’. 

- «Βαρκαρόλα στα νερά του Παπαδιαμάντη», στίχοι: Ιουλίτα Ηλιοπούλου, μουσική: Γιώργος Κουρουπός. 

Ιουλίτα Ηλιοπούλου 

Σπούδασε Βυζαντινή και Νεοελληνική Φιλολογία στη Φιλοσοφική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και Θέατρο στην Δραματική σχολή του Ωδείου Αθηνών. Έχει εκδώσει ποίηση: «Καλούς Ενιαυτούς Μάρκο», «Δίγαμμα», «Ευχήν Οδυσσεί», «Από το Ένα στο Δύο», «11 τόποι για 1 καλοκαίρι», «Το σπίτι», «Ιοκάστη», «Το ψηφιδωτό της Νύχτας», (όλα από τις εκδόσεις ύψιλον/βιβλία) παραμύθια: «Τι Ζητάει ο Ζήνων;» (κρατικό βραβείο 2005), «Η Πράσινη Σκουφίτσα», «Άλλο και τούτο!», «Τίμος ο Αθηναίος», το Χριστουγεννιάτικο μουσικό παραμύθι «Μα πότε θα φτάσει αυτός ο Μάγος» (μουσική: Γιώργος Κουρουπός, εκδ. Ίκαρος), δοκίμια «Η Κούκλα», «Αναζητώντας την Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά, Δοκίμια για τον Οδυσσέα Ελύτη» και την μετάφραση στο έργο τού P.B. Shelley «Υπεράσπιση της Ποίησης». Έχει γράψει τα ποιητικά κείμενα στα μουσικά έργα του Γιώργου Κουρουπού: «Το καράβι του Έλατου», «Ιοκάστη», «Λεπορέλλα» (λιμπρέτο βασισμένο στο ομώνυμο έργο του Στ.Τσβάιχ), καθώς και στίχους τραγουδιών του ίδιου συνθέτη και των: Π.Περάκη, Σ.Γυφτάκη, Τ.Ζωγράφου. Ποιήματά της έχουν μεταφραστεί αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά και ισπανικά. Επιμελείται και παρουσιάζει από σκηνής προγράμματα ποίησης και μουσικής και καθώς και παραμύθια. 

Δάφνη Πανουργιά 

Σπούδασε Φυσική Αγωγή και Αθλητισμό στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας (Τ.Ε.Φ.Α.Α.) και τραγούδι στο Ωδείο Αθηνών με την Μ. Χαραλαμπίδου. Συνέχισε τις σπουδές της με τον Φραγκίσκο Βουτσίνο και την Δέσποινα Καλαφάτη, ενώ συμμετείχε και σε σεμινάρια τραγουδιού στην Ελλάδα και στη Στουτγκάρδη της Γερμανίας. Ως λυρική τραγουδίστρια έχει συνεργαστεί σε πολλές παραγωγές με τους σημαντικότερους πολιτιστικούς θεσμούς της Ελλάδας: Εθνική Λυρική Σκηνή, Μέγαρο Μουσικής, Εθνικό Θέατρο, Φεστιβάλ Αθηνών, χορωδία της Ε.Ρ.Τ., Χοροθέατρο ΡΟΕΣ, Ένωση Ελλήνων Μουσουργών, Ορχήστρα των Χρωμάτων (και στο Μουσικό Αναλόγιο της Ορχήστρας των Χρωμάτων στο Ίδρυμα «Μελίνα Μερκούρη» σε επιμέλεια Ιουλίτας Ηλιοπούλου), Μουσικό Σύνολο Μάνος Χατζιδάκις, Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, Μουσείο Γουλανδρή κ.α. Έχει επίσης συμμετάσχει σε διοργανώσεις – θεσμούς, όπως: Τελετή Αφής Ολυμπιακής Φλόγας στην Αρχαία Ολυμπία με την μεγάλη χορογράφο Μαρία Χορς, Πάτρα – Πολιτιστική Πρωτεύουσα 2006, Φεστιβάλ Θρησκευτικής Μουσικής Πάτμου κ.α. Με την Χορωδία της Ελληνικής Ραδιοφωνίας και Τηλεόρασης και διευθυντή τον Μίκη Θεοδωράκη περιόδευσε σε Ευρώπη και Αμερική (1993-96).Τον Ιούλιο του 2011 συμμετείχε στην παράσταση της Ελληνικής ομάδας για τον εορτασμό των 50 χρόνων από την ίδρυση της Ακαδημίας Carl Orff στο Salzburg της Αυστρίας.Έχει συνεργαστεί με αρκετούς συνθέτες, ποιητές και τραγουδοποιούς σε συναυλίες, παραστάσεις, τηλεοπτικές εκπομπές και ηχογραφήσεις (δισκογραφία). Έχει τραγουδήσει πολλά έργα ελλήνων συνθετών σε πρώτη εκτέλεση. Συνεργάζεται με τον συνθέτη Γιώργο Κουρουπό και την ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου, στην παρουσίαση της ποίησης του Οδυσσέα Ελύτη και με τον συνθέτη Αλέξανδρο Καλογερά στο Φεστιβάλ Σύγχρονης Ελληνικής Μουσικής Χίου και στις Ημέρες Μουσικής Νάξου. Δίδαξε λυρικό τραγούδι για 14 χρόνια στο Δημοτικό Ωδείο Ζωγράφου (Αθήνα). 

Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» 

Ιδρύθηκε το 2004 από τον Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλο και παρουσιάζει στην Ελλάδα και το εξωτερικό πρωτότυπες παραγωγές βασισμένες κυρίως στην ελληνική ποίηση και μουσική. Ανάμεσά τους: «Το τετράδιο του Πατριάρχη», «Ιερατική Ποίηση», «Το μουσικό έργο της Εύας Πάλμερ – Σικελιανού», «Ο Gustav Mahler του Μάνου Χατζιδάκι», «Η Αραπιά του Βασίλη Τσιτσάνη, της Μάτσης Χατζηλαζάρου, του Νίκου Σκαλκώτα και του Μάνου Χατζιδάκι», «Ο Καβάφης της Συρίας και της Μέσης Ανατολής», «Οι μουσικές των Χριστιανών της Μέσης Ανατολής», «Οι Πύρινες γλώσσες του Γιάννη Χρήστου», «Πατρινοί συνθέτες – Πατρινοί ποιητές», «Θήλεις Άγγελοι – Γυναίκες που ασκήτεψαν σε ανδρικά μοναστήρια», «Ο Κωστής Παλαμάς δύο Πατριαρχών» (ελληνικά και αραβικά), «Επί τα όρη τα Αραράτ» (ελληνοαρμενική συναυλία), αφιερώματα στον Λυκούργο Αγγελόπουλο, στον Αντρέι Ταρκόφσκι, τους Ρώσους της Διασποράς, τον Ντμίτρι Σοστακόβιτς, τον Αλεξάντρ Σολζενίτσιν κ.α. Την διετία 2017-2019 συνεργάστηκε με τον διάσημο χορογράφο και χορευτή φλαμένκο Israel Galvan. Στο πλαίσιο της documenta14 (Αθήνα και Kassel) συμμετείχε στην παραγωγή La farsa monea και κατόπιν στην παραγωγή του Israel Galvan, La fiesta, σε διεθνή περιοδεία (Φεστιβάλ Grec Βαρκελώνης, Φεστιβάλ Αβινιόν Γαλλίας, παραστάσεις στο Λουξεμβούργο, Μονπελιέ, Πόρτο κ.α.).

Your own personal Jesus

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Όταν ο πρεσβύτης Συμεών δέχθηκε στις αγκάλες του τον Ιησού «βρέφος τεσσαρακονθήμερον», προφήτευσε ότι το παιδίον θα είναι «σημείον αντιλεγόμενον» (Λουκ. β’ 35).
Η προφητεία του επαληθεύτηκε αμέσως, αν λάβει κανείς υπ’ όψιν του πώς αντιμετώπισε τον Ιησού ο Ισραήλ, αλλά επαληθεύεται έκτοτε συνεχώς και αδιαλείπτως ώς τις μέρες μας.
Ειδικά τα τελευταία χρόνια ο Ιησούς έχει επανέλθει με ορμή στο προσκήνιο της ανθρωπότητας, η οποία επαναδιατυπώνει, ουσιαστικά, το από αιώνων ερώτημα: Τι είναι ο Ιησούς; Η Εκκλησία αναγνωρίζει τον Χριστό ως Θεάνθρωπο, όμως ο σύγχρονος άνθρωπος δεν μπορεί να δεχθεί αυτή την «δογματική αλήθεια» και έχει αποδυθεί σ’ έναν απελπισμένο αγώνα εξανθρωπισμού του Ιησού.
Νέες «εκκλησίες», βιβλία, ταινίες, άρθρα, διαδίκτυο προβάλλουν πολλές διαφορετικές εικόνες του Ιησού με μια κοινή συνισταμένη: ο Ιησούς είναι σαν κι εμάς. Στην τεράστια αυτή εκστρατεία αποθεοποιήσεως του Χριστού επιστρατεύονται και απόκρυφα κείμενα του 2ου αιώνος, τα οποία έρχονται στην επιφάνεια από την αρχαιολογική σκαπάνη, και, λόγω της λαϊκότητας και αφέλειάς τους, συγκινούν τους «εξωραϊστές» της εικόνας του Ιησού.
Αλλά και για όσους πιστεύουν στην περί Ιησού διδασκαλία του Χριστιανισμού, τα πράγματα δεν είναι πολύ διαφορετικά. Κάθε «πιστός» λέει ότι πιστεύει με τον δικό του τρόπο και δέχεται όσα από τα χαρακτηριστικά του Χριστού τού είναι ταιριαστά, δηλ. συμβατά με το φτωχό μυαλό του. Και οι άλλοι, που γνωρίζουν την θεολογία της Εκκλησίας και μπορεί να ομολογούν με τα χείλη τους τον Χριστό ως Θεάνθρωπο, αδυνατούν ν’ αλλάξουν στάση ζωής και η χριστιανική ζωή τους είναι ουσιαστικά «αντίχριστη».
Άρα όλοι πλάθουν έναν δικό τους ιδιωτικό Ιησού (personal Jesus), όπως τον θέλει και όπως τον φαντάζεται ο καθείς, συνδυάζοντας ξένα προς την εκκλησιαστική πίστη γνωρίσματα. Οι αποκρυφιστές βαυκαλίζονται με την ανθρώπινη πλευρά του Ιησού, που τους απαλλάσσει από την «τυραννία» της Θεότητας. Οι αδιάφοροι αποδέχονται «χαλαρά» κάποια χαρακτηριστικά του για να επιβιώσουν όπως όπως. Και οι χριστιανοί βολεύονται μ’ έναν ανέξοδο και άνευρο Ιησού, τόσο παραμορφωμένο, που δικαιώνει τον Νίτσε: «Η ίδια η λέξη Χριστιανισμός είναι μια παρανόηση: κατά βάθος υπήρξε μόνο ένας Χριστιανός, κι αυτός πέθανε πάνω στο σταυρό. Το Ευαγγέλιο πέθανε πάνω στο σταυρό» (Ο Αντίχριστος).
Η κρίση του Χριστιανισμού σήμερα εστιάζεται σ’ αυτήν ακριβώς την προβληματική: Πόσο ενεργό είναι το Ευαγγέλιο; Μήπως οι Χριστιανοί θέλουν τον Χριστό αντανάκλαση και εικόνα του εαυτού τους; Φαίνεται να τον έχουν εξορίσει από την καθημερινότητά τους. Βολεύονται με ένα Θεό απρόσωπο, ουδέτερο, «ανώτερη δύναμη», που δεν έχει ουσιαστική σχέση με τη ζωή τους. Αυτήν ακριβώς την πραγματικότητα βιώνει ο δυτικός άνθρωπος, δηλ. έναν αλλοτριωμένο Χριστιανισμό, μη Χριστοκεντρικό, και καταφεύγει σε μια θολή νέα συγκρητιστική πνευματικότητα, αποκρυφιστικού τύπου και απωανατολικής χροιάς.
Αυτού του τύπου η πνευματικότητα έχει ως αποκλειστικό σκοπό την ανακούφιση του σημερινού ανθρώπου από τα δεινά του τεχνοκρατικού πολιτισμού που ο ίδιος δημιούργησε. Είναι μια διαφυγή, μια υπεκφυγή και τελικά μια προσπάθεια για οριστική φυγή από την παρουσία του Θεού στη ζωή του. Ομως Ιησούς μάς καταδιώκει! Και μεις τρέχουμε για να γλιτώσουμε. Να γλιτώσουμε απ’ Αυτόν και τον εαυτό μας. Απ’ Αυτόν και τον πλησίον. Γιατί ποιος θέλει σήμερα να βιώνει μιαν «εσταυρωμένη αγάπη»; Ποιος να πεινά και να διψά για δικαιοσύνη; Ποιος να πενθεί για την αδικία που επικρατεί στον κόσμο; Ποιος να εκτεθεί εφαρμόζοντας «το ναι ναι και το ου ου»;
Ο Ιησούς είναι προσωπικός, αλλ’ όχι ιδιωτικός. Είναι οικουμενικός, αλλά δεν μπορεί να γίνει σύμβολο της παγκοσμιοποίησης. Είναι Θεός και Άνθρωπος, αλλά αυτό το μυστήριο της Θεανδρικότητας συντελείται στην καρδιά του κάθε ανθρώπου. Είναι ο Νυμφίος της Εκκλησίας, «κατάστικτος τοις μώλωψιν και πανσθενουργός»! Αυτός ο Ιησούς δεν επιτρέπει την πτώση στην υποκρισία, τον φανατισμό, την δεισιδαιμονία. Αυτός ο Ιησούς δεν επιτρέπει να ζουν οι πιστοί με το φάντασμά του, αλλά να έχουν μοναδικό οδηγό τη μορφή Του. Και βέβαια τότε ο Μέγας Ιεροεξεταστής θα ακουστεί να Τού απευθύνει το Μέγα ερώτημα: «Μα είναι δυνατό λοιπόν να μη σκέφτηκες πως τελικά {ο άνθρωπος} θ’ απαρνηθεί ακόμα και τη μορφή Σου και την αλήθεια Σου, συντριμμένος κάτω απ’ το τρομερό βάρος: την ελευθερία της εκλογής;» (Ντοστογιέφσκυ, Αδελφοί Καραμαζώφ).
Η συγκρητιστική πνευματικότητα της εποχής μας θέλει να «ελευθερώσει» τον άνθρωπο από τη δουλεία της ελεύθερης βούλησής του. Να τον κάνει ανεύθυνο και ανίκανο να κρατήσει τη ζωή του. Ο Ιησούς ζητάει την καρδιά του ανθρώπου, ως Νυμφίος, για να την καταστήσει εργαστήριο αγάπης και αληθινής ελευθερίας. Τίποτα δεν είναι δεδομένο. Τίποτα δεν γίνεται αυτόματα, μηχανικά, μαγικά. Προϋποθέτει αγώνα αγάπης γόνιμο. Και μια ελευθερία «απ’ τα κόκαλα βγαλμένη». Για να ζει ο άνθρωπος το μυστήριο του Ιησού: του Ιησού που του χτυπάει την πόρτα κι ο άνθρωπος πρέπει να μπει στο δίλημμα αν θ’ ανοίξει…

Personal Jesus Προσωπικός Ιησούς
Your own personal Jesus

Ο δικός σου προσωπικός Ιησούς
Someone to hear your prayers

Κάποιος ν’ ακούει τις προσευχές σου
Someone who cares

Κάποιος που νοιάζεταιYour own personal Jesus

Ο δικός σου προσωπικός Ιησούς
Someone to hear your prayers

Κάποιος ν’ ακούει τις προσευχές σου
Someone who’s there

Κάποιος που θα σου σταθεί

Feeling unknown

Αισθάνεσαι άγνωστοςAnd you‘re all alone

Κι είσαι ολομόναχοςFlesh and bone

Σάρκα και οστά
By the telephone

Δίπλα στο τηλέφωνοLift up the receiver

Σήκωσε το ακουστικό
I’ll make you a believer

Θα σε κάνω να πιστέψεις

Take second best

Διάλεξέ με κι ας είμαι η δεύτερή σου επιλογή
Put me to the test

Βάλε με σε δοκιμασία
Things on your chest

Ό,τι σε βαραίνειYou need to confess

Και θέλεις να εξομολογηθείς
I will deliver

Θα σε λυτρώσω
You know I’m a forgiver

Θα σε συγχωρήσω, το ξέρεις

Reach out and touch faith

Άπλωσε το χέρι σου και άγγιξε την πίστη
Your own personal Jesus…

Ο δικός σου προσωπικός Ιησούς

Το παραπάνω τραγούδι ανήκει στον Johnny Cash. Ένα διάσημο εκπρόσωπο της country music. 
Πρωτοκυκλοφόρησε τον Αύγουστο του 1989 σε single από τους Depeche Mode και συμπεριλήφθηκε ένα χρόνο αργότερα στο δίσκο τους VIOLATOR, έναν από τους πιο δημοφιλείς pop δίσκους όλων των εποχών. Σύμφωνα με τον δημιουργό Martin Gore, η έμπνευσή του προήλθε από το βιβλίο «Ο Έλβις κι εγώ» της Priscilla Presley. Ένα τραγούδι, δηλαδή, για τη θεοποίηση του άλλου στις ερωτικές σχέσεις. Παρά όμως τους απλοϊκούς στίχους και την «πιασάρικη» μελωδία που εύκολα εντυπώνεται, το τραγούδι έχει μία σκοτεινή απειλητική δύναμη, θρησκευτικής έντασης, που το κάνει να ξεπερνάει τα όρια της pop-electric, τα όρια ενός ανώδυνου συναισθηματισμού εμπνευσμένου από το αμερικάνικο άρλεκιν του βασιλιά του ροκ εν ρολ και της μούσας του. Υπάρχει μία απελπισμένη κραυγή, μία έκκληση για επιείκεια με άρωμα θανάτου που νομίζω ότι γίνεται ακόμα πιο έντονη στην πολύ πιο προσωπική, σχεδόν αυτοβιογραφική χροιά της διασκευής του τραγουδιού από τον Johnny Cash προς το τέλος της πολυτάραχης ζωής του. Ο μύθος της country που έλιωσε στο αλκοόλ και τα ναρκωτικά και βρήκε καταφύγιο στην εσωτερική, προσωπική του σχέση με το Θεό. Παραλλαγές στο θέμα αυτό έχουμε δει πολλές, η αλήθεια στον Cash προέρχεται από το ότι δεν αποποιείται το αμαρτωλό παρελθόν του, χωρίς διδακτισμούς και τυμπανοκρουσίες, παραμένει απελπισμένος, ανθρώπινος, συνεχίζει να αναμετριέται με τους προσωπικούς του δαίμονες, απλώς με μεγαλύτερη σοφία και στωικότητα. Ένα μουσικό όνειρο για την πίστη και τη συγχώρεση όπου συναντιούνται ο Μπωντλέρ, ο Μπάροουζ και ο Έντγκαρ Άλαν Πόε.
Ο Cash έχει κυκλοφορήσει κι έναν άλλο δίσκο με τίτλο GOD. Εκεί συναντούμε ένα ακόμη τραγούδι για τον Ιησού: It was Jesus.
Ο Cash μας υπενθυμίζει κάτι που πολλές φορές ξεχνάμε. Την προσωπική μας συνάντηση με τον Ιησού. Αυτήν που επεδίωξαν με τρόπο ερωτικό, δηλαδή καρδιακά, οι Μάγοι ζητώντας το «νέον παιδίον, τον προ αιώνων Θεόν», οι Απόστολοι που ανταποκρίνονται στην κλήση του Ιησού, ο Ζακχαίος που ανεβαίνει στο δέντρο για να δει τον Ιησού & στη συνέχεια Τον δέχεται σπίτι του, η αιμορροούσα γυναίκα που τον αγγίζει και θεραπεύεται (πρβλ. τον στίχο “Reach out and touch faith”), η πόρνη που τον ραίνει με μύρα και δάκρυα ζητώντας εν σιωπή τη λύτρωση (“I’will deliver”), ο ληστής που αναφωνεί την υστάτη ώρα το «Μνήσθητί μου» (“You know I’m a forgiver”), οι Μυροφόρες που αψηφούν κάθε εμπόδιο για να συναντήσουν τον Νυμφίο τους, ο απόστολος Παύλος που Τον συναντά στον δρόμο προς την Δαμασκό (“I’ll make you a believer”), οι άγιοι και οι μάρτυρες ανά τους αιώνες που αισθάνονταν την παρουσία του Ιησού σε κάθε στιγμή της ζωής τους (Cash: “Someone to hear your prayers, someone who cares, someone who’s there”).
Ο προσωπικός Ιησούς του Cash δεν διαφέρει από τον Νυμφίο του Άσματος: Λαβώνει με την αγάπη του.
Τον ψάχνεις συνεχώς («ζητήσω όν ηγάπησεν η ψυχή μου») και μπορεί να μην τον βρίσκεις («εζήτησα αυτόν και ουχ εύρον αυτόν»). Τον αναζητάς στους λαβυρίνθους της ψυχής σου και στους δρόμους της πολιτείας («Μη όν ηγάπησεν η ψυχή μου είδετε;»). Σου χτυπάει την πόρτα και βγαίνεις προς υπάντησίν του («ήνοιξα εγώ τω αδελφιδώ μου, αδελφιδός μου παρήλθεν, ψυχή μου εξήλθεν εν λόγω αυτού»). Είναι ο δικός σου, ο προσωπικός Ιησούς. Your own personal Jesus…

ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΠΟΝΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΗ ΣΚΛΗΡΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΑΝ ΣΤΟΝ Ι. ΝΑΟ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Ν. ΨΥΧΙΚΟΥ (ΒΙΝΤΕΟ)

Άντα Μαρκαναστασάκη 

Η επιστημονική και συγγραφική προσωπικότητα του Διονύσιου Σκλήρη διαβλέπει και πραγματεύεται σε ανώτερα θεολογικά επίπεδα την Εκκλησία ως Σώμα Χριστού, υπό μία νεωτερική και εκσυγχρονισμένη οπτική και σε σχέση με την πολιτεία/κράτος στην εσχατολογική της διάσταση πέρα και πάνω από τα αρνητικά και βίαια στοιχεία των κρατικών και πολιτειακών θεσμών. 

Την αναδεικνύει ως έμπνευση και ως πυξίδα με μία ανοικτή και επιβεβλημένη προσέγγιση που να καθοδηγεί, υπό την αέναη πνοή του Αγίου Πνεύματος, την ανθρώπινη ύπαρξη και τα «προϊόντα» της, την κοινωνία των ανθρώπων, από την στενή έννοια της πολιτικής εξέλιξης στην υπερβατική και οντολογική του θριάμβου επί του θανάτου. 

Από τον τίτλο του «κραυγάζει» την χροιά του μεγάλου Απόστολου του Χριστιανισμού, Παύλου, που διέβλεπε την σωτηρία της Κτίσης και του δημιουργήματος του Θεού, στο πρόσωπο του Χριστού και στο Σώμα του (την Εκκλησία) με αναβαπτισμένη θέαση και επανανοηματοδότηση. 

Υπό το άνω πρίσμα ακουμπά και αγγίζει θέματα, όπως αυτό της αινιγματικής έκφρασης του αποστόλου ότι ο Θεός διάλεξε τα «μη όντα», τους «ανύπαρκτους» υπό μία ανελικτική σκοπιά, αυτής της εσχατολογικής δυναμικής στις ηθικές αξίες και στις ανθρώπινες αρετές και του Τριαδικού δόγματος στην κοινωνία των ανθρώπων. 

Με αυτή την «διασταλτική» και «ευρεία» θεολογική οπτική και διάσταση θα ωφελούσε η ανάγνωση αυτού του βιβλίου, που θα ωθούσε την ζωή και την σκέψη των «φίλων» του Χριστού σε πιο «ανοικτά» μονοπάτια θεώρησης και ευδόκιμης σκέψης και σε αλτρουιστικά εδάφη πνευματικότητας, κάτι που έχουμε ανάγκη σήμερα όσο ποτέ άλλοτε. 

Στο πλαίσιο του προγράμματος Φιλαναγνωσίας του Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού "Συγγραφείς μιλούν για τα βιβλία τους", φιλοξενήθηκε ο ενορίτης θεολόγος και συγγραφέας Διονύσης Σκλήρης, ο οποίος συνομίλησε με τον προϊστάμενο του Ναού, Αρχιμ. Μιχαήλ Σταθάκη. 

Παραθέτουμε το σχετικό βίντεο.

    

Πώς γνωρίζει ο πεπερασμένος άνθρωπος τον άπειρο Θεό; Η Ενσάρκωση του Θεού αλλάζει με ρηξικέλευθο τρόπο την προοπτική: «γνόντες Θεόν, μᾶλλον δὲ γνωσθέντες ὑπὸ τοῦ Θεοῦ» (Γαλ. 4,9 ). Γνωρίζουμε μεθεκτικά τον Θεό, αφού πρώτα μας έχει γνωρίσει Αυτός με την αγάπη Του, την ίδια αγάπη με την οποία μας έφερε από το μηδέν στο είναι. Αφού την προτεραιότητα έχει η αγάπη του Άλλου, το θεολογικό κόγκιτο είναι ένα «αγαπώμαι, άρα σκέφτομαι»: Η εμπιστοσύνη που προκαλεί η αγάπη δίνει τον χώρο για σκέψη χωρίς αυτο-πεποίθηση, αλλά με την ετερο-αυτο-πεποίθηση του Αποκαλυπτομένου που μας συναντά.

Ο Διονύσιος Σκλήρης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1979. Είναι διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Σορβόννης (Paris IV) όπου εκπόνησε διδακτορική διατριβή με θέμα «Ο όρος ‘τρόπος’ στη σκέψη του Μαξίμου του Ομολογητού» από θεολογική και φιλοσοφική σκοπιά. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στις «Σπουδές της Ύστερης Αρχαιότητας και του Βυζαντίου» στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου (King’s College), με ειδίκευση στη Φιλοσοφία, έχοντας εκπονήσει εργασία με θέμα «Η θεωρία του κακού στον Πρόκλο ως μια ολοκλήρωση του μονισμού του Πλωτίνου», καθώς και κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου από το Πανεπιστήμιο της Σορβόννης στη Βυζαντινή Γραμματεία (Πατερική σκέψη). Έχει σπουδάσει Κλασική Φιλολογία και Θεολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έχει υπηρετήσει ως διδάσκων στη Θεολογική Σχολή Αθηνών και στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.

ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ ΚΑΙ ΤΣΑΡΟΥΧΗΣ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΤΟ 1932 - ΕΝΕΝΗΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ...

Κόντογλου και Τσαρούχης στη Μονή Βαρλαάμ των Μετεώρων, με καλογερική αμφίεση, πλαισιώνοντας ένα κληρικό και πλαισιωμένοι από λαϊκούς

Στις αρχές του 1932 το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών προέβη σε επίσημη, έμμισθη πρόσληψη του Φώτη Κόντογλου, για να αναλάβει τη συντήρηση βυζαντινών εικόνων και την κατασκευή αντιγράφων. Σχετικά έγγραφα φυλάσσονται στα Ιστορικά Αρχεία του Μουσείου. Όσα έχουν εντοπισθεί πιστοποιούν την σχετική απασχόληση του Κόντογλου στο Μουσείο από το 1930-1932 και πιο αραιά, με ολιγόμηνες προσλήψεις, το 1933 και το 1934. 

Το 1932 ο Κόντογλου, κατά την έμμισθη σχέση εργασίας του στο Μουσείο, φιλοτέχνησε διάφορα αντίγραφα. Δύο από αυτά αντιγράφουν τοιχογραφίες από μοναστήρια των Μετεώρων - το Μαρτύριο του αγίου Μάμαντα από τη Μονή Βαρλαάμ και τον άγιο Ιάκωβο τον Πέρση σε προτομή από τη Μονή της Υπαπαντής - και είναι ζωγραφισμένα στη διάρκεια ταξιδιού που πραγματοποίησε ο καλλιτέχνης μαζί με τον μαθητή του Γιάννη Τσαρούχη στα Μετέωρα.

Ο Δημήτρης Παυλόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, επισήμανε ότι ο ίδιος ο Γιάννης Τσαρούχης είχε αντιγράψει έναν Άγιο Γεώργιο στα Μετέωρα, του Φράγκου Κατελάνου, μια νωπογραφία του 1548, στο καθολικό της Μονής Βαρλαάμ. Αυτό το έργο το οικειοποιήθηκε ο Κόντογλου και το υπέγραψε εκείνος. Παραθέτουμε στη συνέχεια σχετικό άρθρο αλλά και βίντεο με συνέντευξη του καθηγητή Δημήτρη Παυλόπουλου, όπου αναφέρεται τόσο στην εικόνα αυτή όσο και στη γενικότερη σχέση Τσαρούχη και Κόντογλου. 

Δημοσιεύουμε εδώ δύο φωτογραφίες από εκείνο το ταξίδι στα Μετέωρα, το 1932. Κόντογλου και Τσαρούχης φωτογραφίζονται με ράσα – κάτι σαν δόκιμοι μοναχοί, θα λέγαμε - και κρατώντας τα αντίγραφα που φιλοτέχνησαν.

Πρίν ενενήντα χρόνια... 

π.α.α.

Ο Γιάννης Τσαρούχης αριστερά και ο Φώτης Κόντογλου δεξιά σαν καλογεράκια, στα Μετέωρα το 1932
(φωτ. Περικλής Παπαχατζηδάκης). Ανάμεσά τους, στο κάτω μέρος, διακρίνεται εικόνα, αντίγραφο του Τσαρούχη, σε ιδιωτική συλλογή.

Γιάννης Τσαρούχης: Άγιος Ιάκωβος ο Πέρσης, από τα Μετέωρα
(1931) - Ακουαρέλλα σε χαρτί, 34 x 23,8 εκ. 

Φώτης Κόντογλου, Τα Μετέωρα, 1923. Από περιοδικό Αθηναίος,
Ελληνοαμερικανικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθηνών, σελ. 35.

Είκοσι χρόνια από την παραχώρηση της δικαιοδοσίας του Φαναρίου “επί πάσης της Αφρικανικής ηπείρου” στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Από την Δευτέρα 10 Ιανουαρίου 2022 έως και την Τετάρτη 12/1, συνέρχεται η Ιερά Σύνοδος του Δευτερόθρονου Πατριαρχείου Αλεξανδρείας, υπό την προεδρία του Πάπα και Πατριάρχη Αλεξανδρείας Θεοδώρου Β’. 

Το κύριο θέμα της πρώτης ημέρας των εργασιών της Συνόδου θα αφορά στην ίδρυση Εξαρχίας στην Αφρική από τη Ρωσική Εκκλησία, ως αντίποινα για την αναγνώριση από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας της Αυτοκεφαλίας της Εκκλησίας της Ουκρανίας. 

Την σχετική εισήγηση θα παρουσιάσει ο Σεβ. Μητροπολίτης Καμερούν κ. Γρηγόριος. 

Με την ευκαιρία των εξελίξεων που τρέχουν ας θυμίσουμε και κάτι που δεν είναι γνωστό στους πολλούς. 

Οι Ρώσοι αναπαράγουν στο διαδίκτυο το επιχείρημα, για να δικαιολογήσουν την εισβολή τους, ότι «η ιστορικά κανονική επικράτεια του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας, σύμφωνα με τους κανόνες της Εκκλησίας, είναι η Αίγυπτος, η Λιβύη, η Πεντάπολη. Η δικαιοδοσία της Εκκλησίας της Αλεξάνδρειας επεκτάθηκε σε ολόκληρη την αφρικανική ήπειρο μόνο από τον Πατριάρχη Μελέτιο (Μεταξάκη) τον εικοστό αιώνα. Η Ρωσική Εκκλησία (όπως και άλλες Τοπικές Εκκλησίες) απλώς τηρούσαν το σιωπηρό «status quo» σε σχέση με αυτά τα εδάφη». 

Όμως είναι έτσι τα πράγματα; Όχι, φυσικά. 

Επί Μελετίου Μεταξάκη Πατριάρχου Αλεξανδρείας έγιναν διάφορες ζυμώσεις, καθώς οι παροικίες της Αφρικής, ως διασπορά, ανήκαν στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Τότε το Φανάρι ανέχθηκε σιωπηρώς την υποταγή Κοινοτήτων στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας. 

Μετά από 74 χρόνια, για λόγους οικονομίας, το Οικουμενικό Πατριαρχείο εξέδωσε Τόμο (23 Οκτωβρίου 2001) δια του οποίου παραχώρησε επισήμως την δικαιοδοσία του στην Αφρική στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας. Ένα ξεχωριστό γεγονός επί της Πατριαρχίας Βαρθολομαίου Α’. 

Όπως αναφέρεται χαρακτρηριστικά: «λόγῳ τῶν ἰδιαζουσῶν συνθηκῶν δύναται αὕτη (ἡ Ἐκκλησία Ἀλεξανδρείας) προσφορώτερον μεριμνῆσαι ὑπέρ τῆς κατηχήσεως, τοῦ ἁγιασμοῦ καί τῆς διαποιμάνσεως τῶν ἐν τῇ Ἀφρικανικῇ ἠπείρῳ πιστῶν καί ὑπέρ τῆς περαιτέρω διαδόσεως ἐν ταῖς ἀφρικανικαῖς χώραις τοῦ εὐαγγελικοῦ λόγου…, κατίδομεν βάσιμόν τε καί εὔλογον ἀποδεχθῆναι τό αἴτημα τοῦτο καί ἐκχωρῆσαι αὐτοπροαιρέτως καί οἰκειοθελῶς καί πάντῃ ἐλευθέρως καί ἀβιάστως τῇ αἰτησαμένῃ τοῦτο ἀδελφῇ Ἐκκλησίᾳ τῆς Ἀλεξανδρείας πᾶσαν τήν ἡμετέραν εὐθύνην τε καί δικαιοδοσίαν ἐπί πάσης τῆς Ἀφρικανικῆς ἠπείρου καί τῶν παρ’ αὐτῇ νήσων». 

Αυτά δεν τα γνωρίζει η Μόσχα; Φυσικά και τα γνωρίζει. Αλλά δεν πτοείται προ της βουλιμίας της να κατακυριεύσει τον κόσμο. 

Ας κρατήσουμε, λοιπόν, το γεγονός ότι το έτος που μόλις έληξε (2021), συμπληρώθηκαν 20 χρόνια από την έκδοση του Τόμου παραχώρησης από το Οικουμενικό Πατριαρχείο των εν Αφρική παροικιών, που αποτελούσαν, στην ουσία, δικαιοδοσία του Φαναρίου.

"ΑΓΙΟΣ" ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΠΑΔΟΥΣ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Μια συγκεκριμένη μερίδα μέσα στην Εκκλησία, αυτή που αυτοπροσδιορίζεται ως «πιστός λαός», άμα τη εκδημία ενός κληρικού που ήταν δικός της, αναφωνεί «ΑΓΙΟΣ»! Και με τον τρόπο της …εκβιάζει τα πράγματα προς «αγιοποίησιν» αργά ή γρήγορα. 

Το ίδιο συμβαίνει τώρα με τον μακαρίτη μητροπολίτη Αιτωλοακαρνανίας Κοσμά, πάνω στον τάφο του οποίου οι οπαδοί του έγραψαν το «Άγιος». Αλήθεια, πότε έχει ξανασυμβεί κάτι τέτοιο; Όχι απλώς να το λένε αλλά και να το γράφουν επί του τάφου; 

Το επ’ εμοί ΔΕΝ πιστεύω πως ο μακαρίτης Αιτωλοακαρνανίας Κοσμάς ήταν άγιος. Και πιστεύω πως η Εκκλησία δεν θα τον αγιοκατατάξει, παρά τις όποιες πιέσεις των οπαδών. 

Το δυστύχημα είναι ότι οι οπαδοί του μακαρίτη, κληρικοί και λαϊκοί, τηρούν μια «παρεκκλησιαστική» στάση, όπως άλλωστε και ο ίδιος σε μείζονα ζητήματα (Διάλογος με τους ετεροδόξους, Αυτοκεφαλία της Ουκρανίας, πειθαρχία στις αποφάσεις της Ι. Συνόδου κ.α.). 

Φυσικά αυτά που γράφουν κάποιοι ότι «συκοφαντήθηκε» και άλλα παρόμοια, δεν ισχύουν. Κρίθηκε από τις κατά καιρούς δημόσιες τοποθετήσεις του. Ο αντίλογος δεν σημαίνει «συκοφαντία». Άπαγε!

Προσωπικά του είχα γράψει σκληρά για την υπόθεση του προφυλακισμένου κληρικού του, που φέρεται υπεύθυνος για σεξουαλική παρενόχληση κοριτσιών. Ουδέποτε μου απάντησε. 

Η ανακοίνωση, τότε, της Μητροπόλεως ήταν πολύ χλιαρή για ένα τόσο σημαντικό θέμα, το οποίο ελπίζουμε να ξεκαθαρίσει στο άμεσο μέλλον. Και μάλλον έχουμε να δούμε πολλά…

Ο όρκος των κληρικών της Αφρικής στη Μόσχα

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Η εισβολή των Ρώσων στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας με το πρόσχημα ότι 100 περίπου κληρικοί στην Αφρική θέλουν να υπαχθούν στη Μόσχα, παράγει και …όρκους! Παραθέτουμε στη συνέχεια στα αγγλικά και σε μετάφραση στα ελληνικά ένα «Όρκο» που υπογράφουν οι εν λόγω κληρικοί, οι οποίοι δηλώνουν ότι προσχωρούν «οικειοθελώς» στη Μόσχα χωρίς κανένα «προσωπικό οικονομικό όφελος», αλλά με «μοναδικό σκοπό» να σώσουν την ψυχή τους η οποία είναι σε «πνευματικό κίνδυνο» από τη στιγμή που το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας αναγνώρισε την Αυτοκεφαλία της Εκκλησίας της Ουκρανίας, η οποία για την Μόσχα εξακολουθεί να αποτελεί «σχίσμα». 

Για τους κληρικούς της Αφρικής που προσχωρούν στο Πατριαρχείο Μόσχας, η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία «είναι απαλλαγμένη από κάθε σχέση με το σχίσμα». 

Ως εκ τούτου οι εν λόγω κληρικοί δεσμεύονται να μην έρθουν σε «προσευχητική και κανονική κοινωνία με πρόσωπα που δεν ανήκουν στην Ορθόδοξη Εκκλησία ή βρίσκονται σε σχίσμα» και να «προστατέψουν» το ποίμνιο τους από όλες τις αιρέσεις και σχίσματα και να νουθετούν αυτούς που έχουν πλανηθεί, υποδεικνύοντάς τους το δρόμο της δικαιοσύνης και της σωτηρίας. 

Τέλος, ο κληρικός δηλώνει: «Εάν παραβώ τον όρκο πίστης μου στην κανονική Εκκλησία και καταλήξω σε κοινωνία με σχίσμα, ο Κύριος να με τιμωρήσει». 

Επομένως, αυτοί οι κληρικοί θεωρούν ότι η μόνη «κανονική Εκκλησία» είναι η Ρωσική. Οι δε Ρώσοι αυτό ακριβώς το πνεύμα διασπείρουν: Εμείς είμαστε κανονική Εκκλησία και όσοι αναγνωρίζουν την Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ουκρανίας είναι όχι μόνο σχισματικοί, αλλά και αιρετικοί (sic). 

Όμως, πλανώνται πλάνην οικτράν, διότι καμία από τις Αυτοκέφαλες Ορθόδοξες Εκκλησίες δεν θεωρεί ότι οι τέσσερις Εκκλησίες που έχουν αναγνωρίσει την Αυτοκεφαλία είναι «σχισματικές»! Μόνο η Μόσχα το νομίζει αυτό. Μόνο αυτή – μονομερώς – έχει διακόψει την ευχαριστιακή κοινωνία, μόνο αυτή έχει ανάγει σε «δογματική» υπόθεση το Ουκρανικό. 

Μήπως τελικά το Ουκρανικό είναι η αφορμή που ζητούσε η Μόσχα για να εφορμήσει παντού; 

Γιατί πώς εξηγείται κληρικοί της Αφρικής να διαρρηγνύουν τα ιμάτια τους για το «σχίσμα» με αφορμή το Ουκρανικό και να σπεύδουν «αγαλλομένω ποδί» να ενταχθούν στο Πατριαρχείο Μόσχας; Τόση μεγάλη γνώση και «ευαισθησία» διαθέτουν που δεν μπορούν να ανεχθούν μια πρόσφατη απόφαση του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας και τρέχουν για να μη …χάσουν τη ψυχή τους; 

Μα αποκαλύπτονται πλήρως πλέον οι Ρώσοι. Στα κείμενά τους στο διαδίκτυο τι λένε; 

«Εξάλλου, η ιστορικά κανονική επικράτεια του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας, σύμφωνα με τους κανόνες της Εκκλησίας, είναι η Αίγυπτος, η Λιβύη, η Πεντάπολη. Η δικαιοδοσία της Εκκλησίας της Αλεξάνδρειας επεκτάθηκε σε ολόκληρη την αφρικανική ήπειρο μόνο από τον Πατριάρχη Μελέτιο (Μεταξάκη) τον εικοστό αιώνα. Η Ρωσική Εκκλησία (όπως και άλλες Τοπικές Εκκλησίες) απλώς τηρούσαν το σιωπηρό «status quo» σε σχέση με αυτά τα εδάφη». 

Ποια άλλη Εκκλησία ενστερνίστηκε την παραπάνω λογική και έσπευσε να κάνει «Εξαρχία»; Καμία. Μόνον η Μόσχα. 

Άρα, η Ουκρανία είναι τελικά η πρόφαση ή μάλλον η οδός για την ρωσική εισβολή παντού! 

Ας ελπίσουμε ότι οι Ορθόδοξες Εκκλησίες θα κατανοήσουν ότι «ώρα ημάς ήδη εξ ύπνου εγερθήναι”.

ΟΡΚΟΣ 

Ο υπογράφων……….., ο οποίος από του νυν τίθεμαι υπό το ωμοφόριο του Πατριάρχου Μόσχας και πασών των Ρωσιών και επιθυμώ να γίνω κληρικός της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, δηλώνω ενώπιον του Θεού, του Τιμίου Σταυρού Του, και του Ευαγγελίου, ότι μεταφέρομαι από την Ορθόδοξη Εκκλησία της Αλεξάνδρειας στη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία με την θέλησή μου και χωρίς καμία πίεση. Το κάνω αυτό χωρίς να επιδιώκω προσωπικό οικονομικό όφελος, αλλά με μοναδικό σκοπό να σώσω την ψυχή μου από τον πνευματικό κίνδυνο να συνδεθώ με τους σχισματικούς της Ουκρανίας, με τους οποίους εισήλθε εις κοινωνία ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας. 

Έχοντας επίγνωση ότι ένας ιερέας δεν μπορεί να επιτελέσει το έργο του χωρίς επίσκοπο, απευθύνομαι στην ανώτατη αρχή της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία δεν έχει καμιά σχέση με τους σχισματικούς. 

Δεσμεύομαι να παραμείνω πιστός στον Πατριάρχη Μόσχας και στον επίσκοπο που αυτός θα ορίσει, μέχρι την ημέρα του θανάτου μου, όντας σε υπακοή, όπως επιτάσσουν οι κανόνες της Ορθοδόξου Εκκλησίας. 

Δεσμεύομαι να τελώ τις ιερές ακολουθίες και να τελώ τα μυστήρια με ζήλο και ευλάβεια, σύμφωνα με το εκκλησιαστικό καταστατικό, και να μην προβαίνω σε καμία μη εξουσιοδοτημένη τροποποίηση. Δεσμεύομαι να διατηρήσω τη διδασκαλία της πίστης και να οικοδομώ τους άλλους υπό την καθοδήγηση της Αγίας Ορθόδοξης Εκκλησίας και των Αγίων Πατέρων. Να προστατεύω τις ψυχές που έχουν εμπιστευθεί στη φροντίδα μου από όλες τις αιρέσεις και τα σχίσματα: και να νουθετώ αυτούς που έχουν πλανηθεί, διδάσκοντάς τους το δρόμο της δικαιοσύνης και της σωτηρίας. 

Υπόσχομαι να ζήσω τη ζωή μου με ευσέβεια και εγκράτεια, στο πνεύμα της αγνότητας και της πραότητας. 

Δεσμεύομαι να μην εισέλθω ξανά σε λειτουργική και κανονική κοινωνία με πρόσωπα που δεν ανήκουν στην Ορθόδοξη Εκκλησία ή βρίσκονται σε σχίσμα. 

Δεσμεύομαι να μην εγκαταλείψω τον τόπο, στον οποίον θα οριστώ να υπηρετήσω, και να μην μεταφερθώ σε άλλον τόπο χωρίς την άδεια του Αρχιερέα μου. 

Εάν παραβιάσω τον όρκο πίστης μου στην κανονική Εκκλησία και καταλήξω σε κοινωνία με σχισματικούς, είθε ο Κύριος να με τιμωρήσει. 

Ολοκληρώνοντας τον επίσημο όρκο μου, ασπάζομαι το Ιερό Ευαγγέλιο και τον Σταυρό του Σωτήρα μου. Αμήν. 

Υπογράφοντας εδώ διαβεβαιώ ότι θα παραμείνω πιστός σε αυτόν τον όρκο. 

……….. (Βαθμός ιερωσύνης, Όνομα, Επώνυμο) 

Δια του παρόντος πιστοποιώ τον όρκο που έδωσα 

……….. (Ημερομηνία, Τόπος)

ΟΙ ΜΠΑΛΛΟΙ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΣΤΗΝ "ΜΑΝΤΑΛΕΝΑ" ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ

Copyright © ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Θεοφάνεια σημαίνουν και ...Μανταλένα! 

Η θρυλική ταινία του Ντίνου Δημόπουλου (1960) με την Αλίκη Βουγιουκλάκη και τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ. Στο ρόλο του παπα - Φώτη ο αξέχαστος Παντελής Ζερβός. 

Ίσως πρέπει κάποια στιγμή να αποτιμηθεί θεολογικά η φιγούρα του παπά του νησιού στην ταινία, όπως την αποτύπωσε στο σενάριό του ο Γιώργος Ρούσσος.

Λένε ότι η ταινία βασίστηκε σε μια παλιότερη αληθινή ιστορία, που μάλλον συνέβη στην Αντίπαρο όπου γυρίστηκε η ταινία ή και αλλού. Σε κάθε περίπτωση ο παπα - Φώτης δίνει ρεσιτάλ ήθους, ανθρωπιάς και παρεμβατικότητας στα πράγματα που δεν τ' αφήνει στην τύχη τους. Έτσι, αποφασίζει να χρίσει "ευλογημένη" την ορφανή και δακτυλοδεικτούμενη Μανταλένα πετώντας τη - κυριολεκτικά - στη θάλασσα τη μέρα των Φώτων και τα ...μαγειρεύει κατά τρόπο ώστε εκείνη να πιάσει το Σταυρό. Αλησμόνητη σκηνή!...

Τη μουσική στην ταινία έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις, ο οποίος βρισκόταν στην Αντίπαρο (μιλάμε για το 1960) με το υπόλοιπο συνεργείο και ηχογραφούσε μουσική και τραγούδια του νησιού, προκειμένου να εμπνευστεί για τα τραγούδια της ταινίας. Μεταξύ αυτών και "Το τραγούδι της βάρκας", όπως ήταν ο αρχικός τίτλος του αγαπημένου "Θάλασσα πλατιά". Ο Χατζιδάκις "χάρισε" στην Αλίκη κι άλλο ένα τραγούδι σ' αυτή την ταινία, το "Μες σ' αυτή τη βάρκα είμαι μοναχή". 

Όμως, από την ενασχόληση και καταγραφή του Χατζιδάκι της παραδοσιακής μουσικής της Αντιπάρου εκείνη την εποχή, προέκυψαν και τρία χαρακτηριστικά δημοτικοφανή συνθέματα που χρησιμοποιεί ο συνθέτης προς το τέλος της ταινίας, εκεί στη σκηνή με τις φωτιές τ' Αϊ Γιάννη. Πρόκειται για τους μπάλλους: "σ' αυτή τη γειτονίτσα", "μπάλλος αφεντάδικος" και "τσαμπούνες". Το "Σ' αυτή τη γειτονίτσα" είναι σε στίχους του σεναριογράφου Γιώργου Ρούσσου, ο οποίος καταγόταν και από την Αντίπαρο και έγραψε κατά μίμηση παραδοσιακού τραγουδιού. 

Το τραγούδι ερμηνεύει η σπουδαία και ειδική στα νησιώτικα Αιμιλία Χατζηδάκη με τη συνοδεία χορωδίας.

Σ' αυτή τη γειτονίτσα 

σ' αυτή τη γειτονιά 

Αγάπησα μια νέα 

μ' ολόσγουρα μαλλιά 

Ούτε στον ήλιο βγαίνει 

ούτε και στη δροσιά 

Μα βγαίνει στο φεγγάρι 

και στην αστροφεγγιά

Ο "Μπάλλος αφεντάδικος" δεν είναι τίποτε άλλο παρά η μελωδία που μεταπλάθει ο Χατζιδάκις στο "Τραγούδι της Σειρήνας" (Με τ' άσπρο μου μαντήλι) σε στίχους Νίκου Γκάτσου και ακούγεται δύο χρόνια αργότερα (1962) στην ταινία Aliki, my love. Ιδιοφυής και η σύλληψη και η διαφορετική χρήση. Το τραγούδι ερμήνευσαν στη δισκογραφία: η Αλίκη Βουγιουκλάκη, η Νάνα Μούσχουρη και η Μαίρη Λίντα (αναφέρομαι στις αρχικές ηχογραφήσεις).

Copyright © ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Οι "τσαμπούνες" νομίζω πως είναι το καθαρά παραδοσιακό κομμάτι. Ο Χατζιδάκις αφήνει τους λαϊκούς μουσικούς να αυτοσχεδιάσουν σ΄ ένα ξέφρενο ρυθμό που τού είναι απαραίτητος για την κορύφωση της σκηνής. 

Παραθέτουμε εδώ αυτούς τους εξαίσιους τρεις μπάλλους του Χατζιδάκι από τη Μανταλένα, με την ευχή να αξιωθούμε να τους χορέψουμε κάποτε με πάθος. Πραγματικά ή στην φαντασία μας δεν έχει σημασία.

Copyright © ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Ο ΠΑΡΙΣ ΔΟΜΑΛΗΣ Μ' ΕΝΑ "ΠΟΔΗΛΑΤΟ" ΜΕ ΟΡΜΗ ΚΑΙ ΠΑΘΟΣ

Φώτο: Ανδρέας Θωμόπουλος 

Του Πάρι Δόμαλη

Επιτέλους μετά από πολύ καιρό ολοκληρώνεται ένα μακρύ ταξίδι. Στον κόσμο του σινεμά που τόσο αγάπησα και ουδέποτε αποχωρίστηκα. Σήμερα ανέβηκε στο YouTube η ταινία μας, «Το Ποδήλατο».

«Δύο φίλοι θέλουν με ένα τέχνασμα να ξεγελάσουν τον αγοραστή ενός ποδηλάτου. Τίποτα όμως δεν πάει όπως το έχουν σχεδιάσει». 

Η ιδέα ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2019, όταν μια προσωπική ιστορία στάθηκε αφορμή για να γράψω το σενάριο. Έπειτα -ως σκηνοθέτης- μαζί με τον συμπαραγωγό, διευθυντή φωτογραφίας, συν-μοντέρ και πολλά ακόμα -μα πάνω απ’ όλα πολύ καλό φίλο πλέον- Marios Lantavos οργανώσαμε τα πάντα. Βρήκαμε τα παιδιά που θα έπαιζαν και αρχίσαμε πρόβες, ρυθμίζοντας όσο το δυνατόν περισσότερες παραμέτρους. Δεν ξέραμε πολλά πράγματα, είμασταν πρωτοετείς στη Hellenic Cinema and Television School Stavrakos / Σχολή Σταυράκου (OFFICIAL). Το πρώτο lockdown διέκοψε απότομα τα σχέδιά μας όταν υπολογίζαμε Απρίλιο 2020 να κάνουμε τα γυρίσματα. Έγιναν τελικώς τον Ιούνιο 2020 κάτω από πολύ πιεστικές συνθήκες. Σ’ ένα τριήμερο -στην οδό Διοχάρους και ένα απόγευμα στο Σκοπευτήριο- κάναμε το γύρισμα. Το μοντάζ ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2020 και διεκόπη πάλι λόγω lockdown. Και ένα χρόνο αργότερα, τον Δεκέμβριο του 2021 ολοκληρώθηκε. 

Η συνεργασία με όλη την ομάδα ήταν πραγματικά πολύ ωραία, περάσαμε φανταστικά! Γελάσαμε, μάθαμε πράγματα, συνεργαστήκαμε, δοκιμαστήκαμε και εν τέλει καταφέραμε να φτιάξουμε και μια ταινία μικρού μήκους. Δεν κρίνω το αποτέλεσμα. Καλύτερα ας το κάνουν άλλοι. Προσωπικά πέρασα πολύ όμορφα και θέλω να ευχαριστήσω όλους όσοι βοήθησαν. Όλα τα παιδιά, ένα προς ένα. Τους ηθοποιούς μας Phil Pantos, Thomas Mytaloulis, Orestis Drandakis, τον αγαπημένο αδερφό μου, Panos Domalis, που εμφανίζεται σ’ έναν ακόμη ρόλο, τους Alex Lagadinos και Ανδρέας Μάρκου στον ήχο, τον Andrew Thomopoulos που έβγαλε τις πολύ ωραίες φωτογραφίες και τα behind the scenes βίντεο, την Olga Thomopoulou που βοήθησε στα ρούχα καθώς καθώς και την Κατερίνα Γκρίτζιου που επιμελήθηκε τους υπότιτλους. Ακόμα όσους φίλους συνεισέφεραν ιδέες, μοιράστηκαν σκέψεις, σχολίασαν, ήρθαν στις πρόβες, βοήθησαν. Θα μου επιτρέψετε να κάνω μια ξεχωριστή μνεία στους γονείς μου που παρότι δεν είναι άμεσα εμπλεκόμενοι στην ταινία, ήταν ανυπολόγιστη η βοήθειά τους.

Και φτάσαμε σήμερα, 3 Ιανουαρίου 2022 να κυκλοφορεί η ταινία. «Το Ποδήλατο» είναι κάτι που -τον Ιανουάριο του 2020- έκανα σαν τρελός για να το φτιάξουμε. Ήμουν παθιασμένος με την ιδέα. Τα πλάνα, οι διάλογοι, η αφήγηση, οι λεπτομέρειές της με προβλημάτιζαν μέρα-νύχτα. Δεν μου άφηναν σχεδόν καθόλου χρόνου να ασχοληθώ με τα μαθήματα του πρώτου εξαμήνου στη Νομική, κατά συνέπεια πέρασα μόνο δύο μαθήματα, στο δε δεύτερο εξάμηνο, όπου και έγιναν τα γυρίσματα, δεν τόλμησα καν να δώσω εξετάσεις. Παρ’ όλα αυτά θεωρώ ότι άξιζε τον κόπο και την αναμονή. Σκέφτηκα αρκετές φορές, ομολογώ, να παρατήσω το project, να μη το ολοκληρώσουμε ποτέ. Στο μεταξύ προέκυψαν άλλες δουλειές, τελείως διαφορετικές ασχολίες, ο covid μας απομάκρυνε. Όμως ακολουθώντας τη συμβουλή των κοντινών μου ανθρώπων αποφάσισα να την τελειώσουμε. Όπερ και εγένετο. Την παραδίδουμε σε εσάς πλέον ελπίζοντας να σας αρέσει. Ελπίζουμε όμως να μας κάνετε σχόλια, παρατηρήσεις, να βρείτε λάθη και να συζητήσουμε πάνω στην ταινία και σε κάποια θέματα που θίγει. Αυτό είναι που μετράει στην τελική. Την αφήνουμε να ταξιδέψει λοιπόν… 

Σας παρακαλώ αποφύγετε την προβολή σε κινητό, χάνεται όλη η εμπειρία. Προτιμήστε τον υπολογιστή και ιδανικά την τηλεόραση. Επίσης δείτε πρώτα την ταινία και μετά το behind the scenes βίντεο που θα βρείτε στο κανάλι μας. 

Η ταινία αφιερώνεται στον αδερφικό φίλο, Ακύλα Ζαχαριάδη, που έφυγε από κοντά μας τον Οκτώβριο του 2021. Χωρίς τον Ακύλα πολλά πράγματα στη ζωή μου θα ήταν τελείως διαφορετικά. Του οφείλω πολλά. Και το εννοώ. Θα τον θυμόμαστε και θα τον μνημονεύουμε για πάντα. 

Καλή προβολή!

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Μια "τράπουλα" (2019) κι ένα "Ποδήλατο" είναι αρκετά για να πορευτεί ο Πάρις Δόμαλης στο Σινεμά ο Παράδεισος. 

Όπου Παράδεισος εδώ ίσον ήθος, εργατικότητα, ανοιχτοσύνη, ακροβασία, αλήθεια. 

Την αλήθεια του καταθέτει ο Πάρις Δόμαλης και το πάθος του για ζωή και δημιουργία, είτε κάνει ταινίες είτε πραγματικά εναλλακτικές συνεντεύξεις για τον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο. 

Έχει άποψη ακέραιη, κριτική σκέψη, διεισδυτική ματιά, κοφτερό πνεύμα. Και βέβαια νιάτα, που τα χαίρεται. Αλίμονο σε άλλους νέους...

Για την ηλικία του έχει κάνει και κάνει πάρα πολλά. Του εύχομαι να συνεχίσει με την ίδια ορμή, ακάθεκτος, πιστός στις αρχές του και στα οράματά του. 

Νέοι σαν αυτόν, αλλά και τον αδελφό του Πάνο που παίζει στην ταινία, μας ζωογονούν. 

Και βέβαια η κουβέντα μαζί τους είναι μια απόλαυση. 

Παίδες έρρωσθε! 

Μνημονεύουμε και τον Ακύλα, που έφυγε άωρα από κοντά μας. 

Ένας νέος - ποταμός! 

Θα τον θυμόμαστε.