Ο ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ ΤΩΝ ΛΟΓΟΚΡΙΜΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ ΣΤΟ ΚΑΣΕΛ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΙΑ

φωτογραφίες: Ιδιωτική Οδός

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Πριν τρία χρόνια...

Στην κεντρική πλατεία Friedrichsplatz στο Κάσελ της Γερμανίας, στήθηκε και δέσποζε ένας «Παρθενώνας» από απαγορευμένα βιβλία. Ένα συγκλονιστικό έργο το οποίο εμπνεύστηκε η καλλιτέχνις Μάρτα Μινουχίν από την Αργεντινή. 

Στο πλαίσιο της έκθεσης σύγχρονης τέχνης, Documenta14, που πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία της σε δύο πόλεις ταυτόχρονα, στο Κάσελ και την Αθήνα, η Μινουχίν παρουσίασε τον Παρθενώνα των Βιβλίων στο σημείο όπου στις 19 Μαΐου του 1933 ρίχτηκαν στην πυρά από τους Ναζί περίπου 2.000 βιβλία. Ένα έργο σύμβολο της αντίστασης στην απαγόρευση των κειμένων και τη δίωξη των συντακτών τους. Το σημείο όπου επιλέχθηκε να παρουσιαστεί ο Παρθενώνας βρίσκεται κοντά στο μουσείο Fridericianum, που το 1941 χρησιμοποιούνταν ως βιβλιοθήκη, την εποχή που ξέσπασε πυρκαγιά κατά τη διάρκεια βομβιστικής επίθεσης των Συμμάχων, με αποτέλεσμα να χαθεί για πάντα μια συλλογή περίπου 350.000 βιβλίων. 

Επισκέφθηκα τον Παρθενώνα των βιβλίων και αναβοώ: 

Τιμή και δόξα στην καλλιτέχνιδα για την έμπνευση και την υλοποίηση. 

Τιμή και δόξα στους Γερμανούς διοργανωτές για την όλη παραγωγή και την προβολή της Ελλάδος μέσα από αυτό το έργο, στα πέρατα του κόσμου. 

Στις 9 Σεπτεμβρίου 2017 άρχισε η «κατεδάφιση» του Παρθενώνα των Βιβλίων, ούτως ώστε τα κάποτε απαγορευμένα βιβλία να ξαναέρθουν στα χέρια του κοινού και να ξαναδιαβαστούν. 
Με αυτή την πράξη αναδιανομής η καλλιτέχνις θέλησε να εκφράσει το εφήμερο και μεταβατικό αυτού του αντι-μνημειώδους έργου τέχνης. 
Τέτοιες, πρωτοποριακές και άκρως συμβολικές πρωτοβουλίες θα πρέπει να αναλάβει η Επιτροπή 2021 για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση. 
Αλλιώς μας βλέπω να γιορτάζουμε με χορούς του βουνού και του κάμπου από χορευτικές ομάδες των Μητροπόλεων...

"ΠΙΣΩ ΑΠ' ΤΙΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΕΣ" ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΜΕ ΤΗ ΝΑΝΑ ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ

Στην ταινία Αγάπη και Θύελλα (1961), σε σενάριο Νίκου Φώσκολου και σκηνοθεσία Σωκράτη Καψάσκη, μια δραματική - αισθηματική ταινία της εποχής, την μουσική έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις.

Στην ταινία έπαιζαν οι: Ξένια Καλογεροπούλου, Στέφανος Ληναίος, Μάρθα Βούρτση, Γιάννης Φέρτης, Λαυρέντης Διανέλλος, Σαπφώ Νοταρά, Θόδωρος Κατσαδράμης, κ. α.  

Η ταινία προβλήθηκε τη σαιζόν 1960-1961 και έκοψε 7.566 εισιτήρια. Ήρθε στην 51η θέση σε 58 ταινίες. 

Στην ταινία αυτή, λοιπόν, η Νάνα Μούσχουρη, - ερμηνεύτρια του Χατζιδάκι εκείνη την εποχή / με μια ...απρόβλεπτη εμφάνιση - τραγουδάει ένα από τα λιγότερο γνωστά τραγούδια του Μάνου, σε στίχους δικούς του.

Πίσω απ’ τις τριανταφυλλιές 

μου ήρθαν κάτι ακεφιές 

και σε θυμήθηκα αγόρι μου θλιμμένο 

ξενιτεμένο, μακριά σου μένω. 

Πίσω απ’ τις τριανταφυλλιές 

μου ήρθαν κάτι ακεφιές 

και σε θυμήθηκα στο χώμα ξαπλωμένο 

πουλί χαμένο και πληγωμένο.

Το τραγούδι κυκλοφορήθηκε σε δίσκο 45 στροφών το 1961, υπάρχει και στους δίσκους: “Mes Plus Belles Chansons Grecques” (Nανά Μούσχουρη, 1964), «Νανά Μούσχουρη» (1967) και (1994) και συμπεριλήφθηκε μετά στο CD: ΝΑΝΑ ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ - ΚΑΠΟΥ ΥΠΑΡΧΕΙ Η ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ.
Παραθέτουμε εδώ το σχετικό απόσπασμα από την ταινία, αλλά και το τραγούδι στην δισκογραφική του εκδοχή, πάντα με τη Νάνα Μούσχουρη.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ: ΑΓΙΟΣ Ή ΔΙΚΤΑΤΟΡΑΣ;

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ο Ιωάννης Καποδίστριας βρίσκεται δυναμικά στο προσκήνιο της Ελλάδας των τελευταίων χρόνων.

Είναι ο «άγιος» της πολιτικής, είναι ο κυβερνήτης που μετά από αυτόν το ...χάος, αλλά είναι και ο κυβερνήτης που είπε  ότι το Σύνταγμα στα χέρια των Ελλήνων «είναι σαν το ξυράφι στα χέρια μικρού παιδιού».

Πρόσφατο κείμενο του Αριστείδη Χατζή, καθηγητή Φιλοσοφίας και Θεωρίας Θεσμών και Δικαίου στο ΕΚΠΑ και μέλους της επιτροπής ΕΛΛΑΔΑ 2021, σχετικά με την ...σχετικοποίηση του Συντάγματος από τον Καποδίστρια, ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων από όσους θέλουν τον πρώτο κυβερνήτη της Ελλάδας οιονεί άγιο!

Ήδη από το 2013 ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Άνθιμος πρότεινε στην Ι. Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος την αγιοποίηση (ή αγιοκατάταξη, αν προτιμάτε) του Ιωάννη Καποδίστρια, αλλά η πρόταση παραπέμφθηκε στις καλένδες...

Αυτό δεν πτόησε πολλούς και διάφορους ...πατριώτες να προβάλλουν μετ’ επιτάσεως την «αγιότητα» του κυβερνήτη, ο οποίος πήρε και θέση σε μια σύγχρονη εικόνα της Παναγίας της «Πατριώτισσας». Αυτήν την εικόνα εγκατέστησε με τιμές και δόξες στο Πεντάγωνο, επί των ημερών του, ο Πάνος Καμμένος.

Οι φανατικοί υποστηρικτές του Καποδίστρια θεωρούν πως ο κυβερνήτης αποτελεί «γέφυρα μεταξύ Ελλάδας και Ρωσίας», αφού διετέλεσε υπουργός των Εξωτερικών της ομόδοξης χώρας. Μάλιστα έχουν επιστρατεύσει όλες τις σύγχρονες ρωσικές δυνάμεις (πολιτικές και εκκλησιαστικές), προκειμένου να προβληθεί η «αγιότητα» του κυβερνήτη από πολλές πλευρές.

Αυτοί οι ένθερμοι υποστηρικτές του Καποδίστρια ...διέρρηξαν τα ιμάτια τους στην ανάγνωση του κειμένου του καθηγητή Αριστείδη Χατζή, ο οποίος αμφισβητεί την ...δημοκρατικότητα του κυβερνήτη και στράφηκαν εναντίον και της Επιτροπής «Ελλάδα 2021», η οποία φιλοξένησε το κείμενο στη σελίδα της στο διαδίκτυο.

Προβλέπεται, λοιπόν, «εμφύλιος πόλεμος» με φόντο τον Καποδίστρια, αλλά και γενικότερα την γραμμή και το πνεύμα της «Ελλάδα 2021» για τους εορτασμούς των 200 χρόνων από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης. Το κυρίαρχο σύνθημα των ...αντιφρονούντων είναι ότι η Επιτροπή διέπεται από «εθνομηδενισμό»!

Η «αγιοποίηση» του Καποδίστρια είναι μια αστεία υπόθεση. Δεν του χρειάζεται το «φωτοστέφανο» του κυβερνήτη.

Από την άλλη, η όποια προσπάθεια αντικειμενικής, ας πούμε, προσέγγισης της περίπτωσής του, θέλει καθαρότητα και όχι ιδεοληψίες. Και φυσικά γνώση των εξαιρετικά δύσκολων συνθηκών κάτω από τις οποίες εργάστηκε ο Καποδίστριας, με αληθινό πάθος για την ανάσταση του Γένους.

Αλλά ο κυβερνήτης δεν θα πρέπει, επίσης, σε καμία περίπτωση να γίνεται σημαία των εν Ελλάδι φιλορώσων, οι οποίοι πιστεύουν ακόμα – φευ! - στη σωτηρία της Ελλάδας από το «ξανθό γένος».

Τα κάθε λογής περιττά και ιδεοληπτικά επιχρίσματα θα πρέπει να αφαιρεθούν από την «αγιογραφία» του Καποδίστρια.

Το 2021 συμπληρώνονται και 190 χρόνια από την στυγερή δολοφονία του κυβερνήτη (9 Οκτωβρίου 1831), οπότε είναι μία επιπλέον ευκαιρία για μια ουσιαστική επανανακάλυψη του, μακριά από ...προλήψεις και δεισιδαιμονίες...

DETE.GR: «Μπαϊράκι» π. Αναστάσιου Γκοτσόπουλου - Αποκαλεί αξιοθρήνητο τον Μητροπολίτη Πατρών Χρυσόστομο; (Βίντεο)

Δείτε την σχετική ανάρτηση στην Ιδιωτική Οδό: 

"ΑΞΙΟΘΡΗΝΗΤΟΙ ΟΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΙ ΤΑΓΟΙ" ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΚΛΗΡΙΚΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟ ΓΚΟΤΣΟΠΟΥΛΟ

ΜΙΑ ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΒΥΧ ΥΠΟ ΤΟΝ ΛΥΚΟΥΡΓΟ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΥΠΤΟΘΗΚΗ

Δημοσιεύουμε σήμερα ένα βίντεο που επιμελήθηκε ο ηχολήπτης κ. Θέμης Ζαφειρόπουλος με μια συναυλία της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας υπό τη διεύθυνση του αειμνήστου ιδρυτού και διευθυντή της Λυκούργου Αγγελόπουλου στο πλαίσιο του θεσμού EΛΛΗΝΙΚΕΣ ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ, που οργάνωσε η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών το 2005. 

Καλλιτεχνικός Διευθυντής της ΚΟΑ και εμπνευστής του συγκεκριμένου θεσμού ήταν τότε ο μαέστρος Βύρων Φιδετζής. 

Η συναυλία, με μέλη από την έρευνα και την παράδοση, πραγματοποιήθηκε στην Εθνική Γλυπτοθήκη της Αθήνας στις 08.05.2005, δηλαδή ακριβώς πριν 15 χρόνια.

Το αναλυτικό πρόγραμμα της συναυλίας έχει ως εξής: 

- Eίσοδος: "Χριστός Ανέστη..." Ήχος πλάγιος του πρώτου. 

- Πρωτοχρονιάτικος ύμνος στην Αγία Τριάδα. Από τον πάπυρο της Οξυρύγχου του 3ου μ.χ. αιώνα, σε αρχαιοελληνική αλφαβητική σημειογραφία. Μεταγραφή Egert Poehlmanm.

- "Προσκυνούμεν τον σταυρόν σου..." "Adoramus crucem tuam..." Αντίφωνο Μ. Παρασκευής στο μέλος του Benevento με στιχολογία του ψαλμού 21, ελληνικά και λατινικά.

- "Τη υπερμάχω στρατηγώ..."
Το κοντάκιο του Ακαθίστου στη συλλαβική παραδοσιακή μελωδία του. Ήχος πλάγιος του τετάρτου. 

- "Χριστός Ανέστη..." μέλος αρχαίο. Ήχος πλάγιος του πρώτου.

- "Πάσχα ιερόν..." και "Αι μυροφόροι γυναίκες" Στιχηρά του Πάσχα. Ήχος πλάγιος του πρώτου. 

- "Αι αγγελικαί προπορεύεσθε δυνάμεις..."
Το αυτόμελο και τρία προσόμοια ποιήματα του Οσίου Ρωμανού του Μελωδού σε συλλαβικό μέλος. Το αυτόμελο επαναλαμβάνεται στο τέλος σε αργό ειρμολογικό μέλος. Ήχος πλάγιος του δευτέρου τετράφωνος. 

- "Αυγούστου μοναρχήσαντος επί της γης...". Δοξαστικό εσπερινού Χριστουγέννων, ποίημα της Κασσιανής, εξήγηση Σίμωνος Καρά. Ήχος δεύτερος.

- Το Θ' αναστάσιμο εξαποστειλάριο. Ποίημα του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου. Ήχος δεύτερος. 

- "Σιγησάτω πάσα σαρξ βροτεία..." Το αντί χερουβικού ψαλλόμενο στη Θ.Λειτουργία του Μ.Σαββάτου. Μέλος Ιακώβου Πρωτοψάλτου της Μ.τΧ.Ε. (+1800) 

- Η Θ' ωδή του Πάσχα. Με τα μεγαλυνάρια και επανάληψη του ειρμού στο αργό ειρμολογικό μέλος. Ποίημα του Οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού. Ήχος πρώτος. 

- Κράτημα (μέρος) του περιφήμου βυζαντινού μαϊστορος Ιωάννου Κουκουζέλη (13ος-14ος, αιώνας).

ΠΡΟΣΕΧΩΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑ ΤΩΝ ΣΟΥΛΤΑΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟ "ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ"

Από την αρχή της Ιδιωτικής Οδού, εδώ και κάμποσα χρόνια, είχαμε εστιάσει στο πολύ ιδιαίτερο μουσικοφιλολογικό είδος των Πολυχρονισμών στους Σουλτάνους, από Ρωμιούς συνθέτες, με μικρά σημειώματα εδώ κι εδώ.
Τώρα, εν όψει και της επετείου των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση του 1821, θα πραγματοποιήσουμε μια δημόσια εκδήλωση με το Καλλιτεχνικό Σύνολο ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ, με αυτό το θέμα.
Ο Δρ Αντώνιος Χατζόπουλος έχει δημοσιεύσει σχετική μελέτη, μέρος της οποίας έχουμε αναρτήσει στο ΦΩΣ ΦΑΝΑΡΙΟΥ. 
Στην δική μας εκδήλωση θα παρουσιαστεί όσο το δυνατόν περισσότερο και αντιπροσωπευτικότερο υλικό για το θέμα, το οποίο είναι μεγάλο, έχει, δηλαδή, όγκο.
Έχουμε κάνει, άλλωστε, κάτι ανάλογο στο πρόσφατο παρελθόν με τα Πολυχρόνια των Βασιλέων.
Δημοσιεύουμε στη συνέχεια ένα ηχητικό ντοκουμέντο, το οποίο παραχώρησε ο Σεβ. Μητροπολίτης Καλλιουπόλεως και Μαδύτου κ. Στέφανος στον κ. Αντώνιο Χατζόπουλο και εκείνος είχε την ευγενή καλοσύνη να μας το εμπιστευθεί για ανάρτηση.
Πρόκειται για ένα ηχητικό ντοκουμέντο του πρεσβ. Ιωάννη Γαλάνη (+1979), πατρός του αοιδίμου Μητροπολίτου Πέργης Ευαγγέλου, όπου ο π. Ιωάννης ψάλλει πολυχρονισμό του Σουλτάνου: 

"Τον Οσμανιδών το κλέος και την δόξαν των Σουλτάνων, πας αιών αρχαίος, νέος ύμνησε διά παιάνων. Όθεν έθνος, πάσα γλώσσα τον Θεόν υμνολογείτο, εν ωδαίς αναβοώσα ζήτω ο Σουλτάνος ζήτω, ζήτω ο Σουλτάνος ζήτω, ζήτω!".
Οι δύο φωτογραφίες του βίντεο είναι της οικογενείας του αειμνήστου π. Ιωάννη Γαλάνη.

 

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ: "ΔΕΝ ΑΝΕΧΟΜΑΙ ΤΙΣ ΑΝΟΡΘΟΓΡΑΦΙΕΣ"

Toυ Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Στην εποχή της πανδημίας του κορωνοϊού και της αναγκαστικής τηλεκπαίδευσης, μια ποιητική εικόνα αλλοτινών εποχών, που παρήλθαν ανεπιστρεπτί...

“Και στις μαθήτριες, πρέπει να προσθέσω, τις όμορφες, που κάθε μεσημέρι ξεχύνονται στους δρόμους με τις ριγωτές ποδιές και τα λευκά κορδελλάκια στα μαλλιά τους (κουτές, που βιάζονται να τα πετάξουν) βάζοντας κάποτε κατά μέρος την αισθησιακή καθαρή χαρά που μούδιναν, δεν μπορούσα να μη βλέπω τις μεθαυριανές γυναίκες και ν' αναλογίζομαι το λόγο του Σολωμού για το γλυκοβύζαστο γάλα της αντρείας και της λευτεριάς”.
Αυτά έγραφε πριν εξήντα δύο χρόνια (1955) ο Οδυσσέας Ελύτης στον φίλο του φιλόλογο και ποιητή Λευτέρη Αλεξίου, αποτυπώνοντας σε μερικές επιστολές του την γοητεία που άσκησε πάνω του η Κρήτη εκείνης της εποχής (η σχετική αλληλογραφία δημοσιεύθηκε στη Ν. Εστία, Μάϊος 2002. Επιμέλεια: Μάρθα Αποσκίτη).
Μεταξύ των πολλών άλλων εικόνων που έκαναν εντύπωση στον Ελύτη από την καθημερινή ζωή της μεγαλονήσου – όπου βλέπει “τη συνέχιση της παράδοσης που συντήρησε και κράτησε ζωντανή την Ελλάδα μαζί και παράλληλα με τ' άρματα και τις τέχνες” - ξεχωριστή θέση κατέχει και η θέα των όμορφων μαθητριών που ξεχύνονται στους δρόμους με τις ριγωτές ποδιές και τα λευκά κορδελλάκια στα μαλλιά τους. Μια εικόνα που δεν βλέπει πια κανείς παρά μόνο στις ταινίες και τις φωτογραφίες εκείνου του καιρού. Εικόνα μιας πραγματικότητας, που, όμως, στα μάτια του ποιητή προσλάμβανε άλλες διαστάσεις. “Τα μάτια μου δεν έφθασαν να δουν καμμιά μισητή πεζότητα”, λέει ο Ελύτης στο ίδιο γράμμα του, περιγράφοντας τις εικόνες της καθημερινότητας στην Κρήτη.
Μια καθημερινότητα χωρίς πεζότητα. Αυτό είναι το ζητούμενο για τον ποιητή. Και οι μαθήτριες με τις ποδιές και τα κορδελλάκια, υπηρετούν – χωρίς να το γνωρίζουν διόλου – αυτή την πραγματικά ποιητική ζωή που προτρέχει της καθημερινής. Γι' αυτό ο ποιητής χαρακτηρίζει “κουτές” τις μαθήτριες, που βιάζονται να πετάξουν τα λευκά κορδελλάκια απ' τα μαλλιά τους! Θεωρώντας, προφανώς, τα κορδελλάκια ένα στοιχείο που θα διατηρήσει τη φωτιά του μύθου της νεότητας...
Μιας νεότητας που για τον ποιητή είναι -

Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ
Με τον άσπρο γιακά και την κορδέλα

(Το φωτόδεντρο και η δέκατη τέταρτη ομορφιά)

Μιας νεότητας που δεν προβαίνει στην κατάργηση της αθωότητας, στο ξεθώριασμα της ποιητικής εικόνας των μαθητριών, που παρά την συντηρητική (για την εποχή μας) εμφάνισή τους, γεμίζουν με “αισθησιακή καθαρή χαρά” τον ποιητή και ταυτόχρονα τον ανάγουν στο μέλλον. Τις αναλογίζεται ''μεθαυριανές γυναίκες'', που θα υπηρετήσουν την ανδρεία και τη λευτεριά, καθώς θα βυζάξουν τα παιδιά τους μ'αυτό το “γλυκοβύζαστο γάλα”. Γιατί λέει ο ποιητής: “αντρεία και λευτεριά, μην το ξεχνάτε, θα χρειαστούμε περισσότερο στην ειρήνη παρά στους πολέμους, στην κοινωνική ζωή και στον έρωτα....”.
Οι ριγωτές ποδιές και τ' άσπρα κορδελλάκια σήμερα, θα προκαλούσαν – το ολιγότερο – χλευαστικό γέλωτα. Τι δουλειά έχει η ομοιομορφία στην πολυπόθητη πολυμορφία του καιρού μας; Γιατί να μην απαλλαγούμε, επιτέλους, από την “τάξη” που με τον σχολαστικισμό της συνθλίβει τη ζωή μας; Κι έτσι καταργείται η μαθητική περιβολή και μαζί της μια ποιητική εικόνα. Μετά την παρέλευση ετών πάλι και πάλι καταφεύγω στον Ελύτη:

Ώστε λες δίκιο θα 'χε ο Υπερίων που μιλούσε
“γι' άλλες μνήμες ευγενέστερων καιρών” και προσέθετε
“μας υπολείπεται πολλή και ωραία δουλειά
όσο ν' αγρεύσωμε το μεγαλείο”.

(Το φωτόδεντρο και η δέκατη τέταρτη ομορφιά)

Δεν πρόκειται για νοσταλγία ή φτηνή συναισθηματολογία, αλλά για μια πραγματικότητα που απεργάζεται την αποϊέρωση παιδείας και ζωής. Μια διαστροφή που αλλοιώνει το νόημα των λέξεων και των εννοιών, των εικόνων των ποιητικών. Γιατί το σχολείο είναι μια σύνθεση “εικόνων” που καλλιεργούν ή ευνουχίζουν - δυστυχώς συμβαίνει κι αυτό στους καιρούς μας - την ευαισθησία.
Η σπουδή στην δυναμική της ευαισθησίας δεν προϋποθέτει μόνο την πολυμάθεια ή την υποταγή σε κώδικες συμπεριφοράς. Έχει σχέση με την Αλήθεια, που αφορά στην ψυχική περιουσία, δηλ. στην ψυχική σχοινοβασία που οδηγεί στην όντως Παιδεία, την οποία οι όχι ενήμεροι των ιερών αγνοούν. Αυτό, λοιπόν, που ονομάζουμε “σχολική διαδικασία” είναι στην ουσία μια ποιητική συν-ουσία. Κι όταν μιλάμε, ας πούμε, ευφυία, θα πρέπει να εννοούμε μια εξαιρετικά οξυμένη ευαισθησία. Κι όταν προσβλέπουμε σε μιάν αληθινή παιδεία, θα πρέπει να έχουμε υπ' όψιν μας τον λόγο του ποιητή της Ιδιωτικής Οδού: “Η αλήθεια μόνον έναντι θανάτου δίδεται” (Τα ελεγεία της Οξώπετρας). Δεν έχουμε, δηλαδή, άλλη επιλογή από την ακατάπαυστη σπουδή που νοηματοδοτεί τον θάνατο και τη ζωή. Για να την ψαύσουμε μάς είναι απαραίτητη η “άλλη γλώσσα” του ποιητή:
"Η πολυαιώνια παρουσία του Ελληνισμού πάνω στα δώθε ή εκείθε του Αιγαίου χώματα έφτασε να καθιερώσει μιαν ορθογραφία, όπου το κάθε ωμέγα, το κάθε ύψιλον, η κάθε οξεία, η κάθε υπογεγραμμένη, δεν είναι παρά ένας κολπίσκος, μια κατωφέρεια, μια κάθετη βράχου πάνω σε μια καμπύλη πρύμνας πλεούμενου, κυματιστοί αμπελώνες, υπέρθυρα εκκλησιών, ασπράκια ή κοκκινάκια, εδώ ή εκεί, από περιστεριώνες και γλάστρες με γεράνια. Είναι μια γλώσσα με πολύ αυστηρή γραμματική, που την έφκιασε μόνος του ο λαός, από την εποχή που δεν πήγαινε ακόμα σχολείο. Και την τήρησε με θρησκευτική προσήλωση και αντοχή αξιοθαύμαστη, μέσα στις πιο δυσμενείς εκατονταετίες. Ώσπου ήρθαμ' εμείς, με τα διπλώματα και τους νόμους, να τον βοηθήσουμε. Και σχεδόν τον αφανίσαμε. Δεν αναφέρομαι σε καμιά χαμένη γραφικότητα. Απλώς, δεν ανέχομαι τις ανορθογραφίες" (Ελύτης, Τα δημόσια και τα ιδιωτικά).

Η "ΟΡΕΣΤΕΙΑ" ΤΟΥ ΙΑΝΝΗ ΞΕΝΑΚΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΠΡΙΝ ΔΕΚΑ ΧΡΟΝΙΑ (ΦΩΤΟ ΚΑΙ ΒΙΝΤΕΟ)

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

«Ύμνος στη Δημοκρατία» χαρακτηρίστηκε η παρουσίαση της Ορέστειας στην Κωνσταντινούπολη από τα ΜΜΕ της Τουρκίας.
Η εμβληματική Ορέστεια του Αισχύλου κατά Ιάννη Ξενάκη θυμόμαστε πως παρουσιάστηκε πριν 10 χρόνια (21-6-2010) στην Αγία Ειρήνη της Κωνσταντινουπόλεως, στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Μουσικής της Πόλης και του θεσμού Πόλη - Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2010. 
Η συναυλία πραγματοποιήθηκε παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου και πλήθους κόσμου που κατέκλυσε τον ιστορικό χώρο.
Το απαιτητικό έργο του Ξενάκη που ερμήνευσαν ο βαρύτονος Σπύρος Σακκάς, χορωδίες και ορχηστρικό σύνολο υπό τον μαέστρο Γκιουρέρ Αϊκάλ, κατέκτησε το κοινό και απέδειξε, θα λέγαμε, την διαχρονικότητά του.
Η Παγκόσμια Ημέρα της Μουσικής γιορτάστηκε τότε στην Πόλη μ' ένα έργο ελληνικό, αλλά και οικουμενικό ταυτόχρονα, καθώς η Ορέστεια του έλληνα µουσικού, αρχιτέκτονα, µαθηµατικού, διανοητή και φιλοσόφου είναι ένα έργο που θεωρείται από τα σηµαντικότερα για τη µουσική του 20ού αιώνα και για την πρωτοπορία όσον αφορά τη µουσική αλλά και την εν γένει αντίληψη για το αρχαίο δράµα. 

Το μουσικό έργο με υπότιτλο «Σουίτα Ιάννη Ξενάκη» γράφτηκε από τον συνθέτη το 1965-67, έπειτα από πρόσκληση του Αλέξη Σολωμού για την παράστασή του στην πόλη Υψηλάντη των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής. Στη σημερινή του μορφή το έργο ακολουθεί μία ιδιαίτερη προσέγγιση, με το λιμπρέτο να αποτελείται από επιλογές του συνθέτη συγκεκριμένων στίχων από το αρχαίο κείμενο του Αισχύλου, ενώ από το 1987 και έπειτα προστέθηκαν οι σολιστικοί ρόλοι της Κασσάνδρας και της Θεάς Αθηνάς γραμμένοι ειδικά για τον βαρύτονο Σπύρο Σακκά, ο οποίος τους ερμηνεύει μέχρι σήμερα.
Η Ορέστεια του Ξενάκη ένωσε στην Πόλη έλληνες και τούρκους µουσικούς, σε µια σύµπραξη της µεικτής (τουρκικής) πανεπιστηµιακής χορωδίας Μimar µε την 25µελή του Δήµου Αθηναίων, υπό τον Σταμάτη Μπερή, µιας χορωδίας µε παιδιά από το Ζωγράφειο της Πόλης αλλά και τούρκους µαθητές δηµοτικού και γυµνασίου, της Φιλαρµονικής Ορχήστρας Βorusan της Κωνσταντινούπολης, υπό τον σπουδαίο μαέστρο και δραστήριο στην Αµερική Γκιουρέρ Αϊκάλ και µε σολίστ στα κρουστά τον Ισπανό Μιγκέλ Μπερνάτ και φυσικά τον Σπύρο Σακκά. 
Ήταν µια παραγωγή του Κέντρου Φωνητικών Τεχνών, του οποίου Καλλιτεχνικός διευθυντής είναι ο Σπύρος Σακκάς, σε συµπαραγωγή µε το Διεθνές Φεστιβάλ Κωνσταντινούπολης (ΙΚSV), υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισµού και Τουρισµού.

«Τέτοια έργα οφείλουν να γίνονται πάλι και πάλι όσο οφείλει και η ζωή να ξαναγεννιέται διαρκώς! Ο Ξενάκης δεν δέχεται τον άνθρωπο βουτηγμένο μέσα στη σύγχρονη ανοησία…» έχει πει ο Σπύρος Σακκάς, 35 χρόνια συνεργάτης του Ιάννη Ξενάκη,  φίλος και πρώτος ερµηνευτής πολλών σολιστικών έργων του. 

φωτό: Νικόλαος Μαγγίνας και Ιδιωτική Οδός

"Οδύσσεια, ραψωδία Ε" σε σκηνοθεσία Δημήτρη Γεωργαλά (Βίντεο)

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

"Οδύσσεια, ραψωδία έψιλον" του Ομήρου 

Σκηνοθεσία: Δημήτρης Γεωργαλάς 

Παίζουν: Στέλιος Δημόπουλος, Χρήστος Καπενής 

Η ε’ ραψωδία της Ομήρου Οδύσσειας, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Γεωργαλά ανέβηκε στο δώμα του Θεάτρου του Νέου Κόσμου το 2015. 
Μια παράσταση - σχοινοβασία που κερδίζει το στοίχημα. 

Αναδεικνύεται ο λόγος σε όλο του το μεγαλείο, κυριαρχεί η αγία λιτότης, εκπλήσσει η οικονομία (δύο ηθοποιοί – ραψωδοί γύρω από ένα υδατόστρωτο τραπέζι αρκούν), συγκινεί το πάθος των ερμηνευτών που έχουν κάνει κτήμα τους τον Ομηρικό λόγο, σε συνεπαίρνει η υπαρξιακή διάσταση που αναδίνεται και άρα σε αφορά προσωπικά. 

Το υλικό …σχολικό! Η μετάφραση του Ζήσιμου Σιδέρη, οικεία σε πολλούς από μας από την σχολική ζωή αλλοτινών καιρών, εμφανίζεται ενώπιόν μας σαν ένα άφθαρτο κείμενο, με δυναμική και ποιητική διάσταση. Γιατί η σκηνοθεσία του Δημήτρη Γεωργαλά δεν αφήνει ούτε μία λέξη, ούτε ένα άρθρο να …πέσει χάμω. 

Οι δύο ηθοποιοί – ραψωδοί, βρίσκονται σε πλήρη αντιστικτική σχέση σαν από πάντα. Ένα κείμενο – παρτιτούρα, όπου θαυμάζει κανείς την συνήχηση του λόγου και πώς μετά απ’ αυτή, ο αφηγητής περνάει με φυσικότητα στο μονόλογο.

Η παράσταση είναι σύγχρονη. Δεν είναι μοντέρνα, με την έννοια μιας καινοτομίας που θέλει να προκαλέσει, να διεγείρει, να συζητηθεί. Σκοπός είναι η πρόκληση της μεταφοράς στο σήμερα του Ομηρικού λόγου. Να δούμε πόσο και πώς μας αφορά. Γιατί μπορεί να είναι διαχρονικός. Και νομίζω πώς η παράσταση το κατορθώνει αυτό αβίαστα. Καθώς παρακολουθούσα τους δύο νεαρούς ηθοποιούς να πάσχουν ευγενικά επί σκηνής, θυμήθηκα τον Ζήσιμο Λορεντζάτο που ταυτίζει την παράδοση με τη ζωή: 

«O Ομηρος είσαι εσύ. Χωρίς εσένα Ομηρος δεν υπάρχει. Από σένα εξαρτάται να είναι η παράδοση ζωντανή ή νεκρή». 

Στην ε’ ραψωδία της Οδύσσειας - κατά Δημήτρη Γεωργαλά - φανερώνεται πανηγυρικά πως ο Όμηρος μπορεί να είναι σημερινός και αυριανός. Από εμάς εξαρτάται να τον «ζωογονήσουμε» για να μεταλάβουμε του φωτός του. Χωρίς τερτίπια ή εντυπωσιασμούς, αλλά με ευαισθησία και αλήθεια. Άλλωστε το ίδιο το κείμενο, αν το προσεγγίσουμε αγαπητικά, μας οδηγεί σε εύδιο λιμένα, στην προσωπική Ιθάκη μας.
Παραθέτουμε στη συνέχεια το βίντεο της παράστασης.

ΑΠΟ ΤΑ "ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ Τ' ΟΥΡΑΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ" ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΡΙΤΣΟΥ ΣΕ ΜΟΥΣΙΚΗ ΝΕΣΤΟΡΑ ΤΑΙΗΛΟΡ ΜΕ ΤΗΝ ΔΑΦΝΗ ΠΑΝΟΥΡΓΙΑ

Δάφνη Πανουργιά και Νικόλ Καραλή 

Από την ποιητική συλλογή του Γιάννη Ρίτσου "Παιχνίδια τ' Ουρανού και του Νερού"

Μουσική: Νέστωρ Ταίηλορ - Από τα 5 τραγούδια σε ποίηση Γ. Ρίτσου (1999).

Δάφνη Πανουργιά, φωνή 

Νικόλ Καραλή, πιάνο

(II) Μεγάλος ήταν

Καρέκλα η βάρκα του - ταξίδευε. Πώς κάθονταν 

επάνω στ' ανοιχτό νερό χωρίς να τραμπαλίζεται;  

Πάνω στο γόνα του έγραφε, και τίποτα δεν κοίταζε. 

Γύρω του χτύπαγαν τα κύματα και τα χαρτιά του δε βρεχότανε. 

Μεγάλος είταν σαν τη μοναξιά, μόνο δύο μέτρα πιο γαλάζιος.

Ο συνθέτης Νέστωρ Ταίηλορ είναι γεννημένος στην Αυστραλία, με έντονη παρουσία στον χώρο της όπερας, με διεθνούς εμβέλειας συνεργασίες και σημαντικές αναθέσεις. Το συνθετικό του έργο έχει έναν ιδιαίτερα αναγνωρίσιμο μεταρομαντικό προσανατολισμό με έντονα λυρικά στοιχεία, δεξιοτεχνική ενορχήστρωση και δυναμισμό.
Στην εργογραφία του συγκαταλέγονται πλήθος συνθέσεων φωνητικής μουσικής, μουσικής δωματίου καθώς και έργα για πλήρη ορχήστρα. Μία από τις πιο πρόσφατες σημαντικές δημιουργίες του, αποτελεί η όπερα-ορατόριο "Ελένη" (2019, σε ποιητικό κείμενο Fergus Currie, βασισμένο στο ομώνυμο best-seller του Νicholas Gage) που γράφτηκε κατόπιν παραγγελίας από την ΜidΑmerica Productions για το Carnegie Hall (πρεμιέρα τον Μάρτιο του 2021, και σειρά παραστάσεων σε όλον τον κόσμο).

(ΙΙΙ) ...έτσι που με τριγύρισαν
Έτσι που με τριγύρισαν
οι περιπαιχτικές μηλίτσες,
δε βλέπω κάτου το γιαλό,
δε βλέπω τα καράβια,
μονάχα μεσ' απ' τα κλαδιά,
παίζει ο γιαλός χίλια γυαλιά,
και με ζαλίζει, μάτια μου,
κι η πιο μικρή ξινομηλιά
μου παίρνει μάτια και λαλιά,
με σφίγγει, με πετροβολά
με τα κοκκινοπράσινα, με τα μαλαματένια της.

(I) "Γαλάζιο Αστέρι" 
Γαλάζιο αστέρι, κόκκινο αστέρι, 

πράσινο αστέρι - το βερυκοκκί, το κίτρινο - 

γαλάζιο, βιολετί, πορτοκαλί- τ'αστέρι θέ μου - 

στρόβιλος-στρόβιλος μενεξελί και ρόδινο - 

χορεύει η νύχτα με τον Πέτρο μες στο δάσος, 

χορεύει το φεγγάρι με τα χέρια σου, 

σπίθες χρυσές,σπίθες γαλάζιες - στρόβιλος. 

Αν δεν πεθάνω απόψε, κλάφτε με.

(IV) Πίσω απ' τα χρυσά βουνά 
Πίσω απ΄τα χρυσά βουνά, λιοκαμένο παλικάρι/ κόκκινο σου αγόρασα πουκάμισο, κόκκινα παπούτσια στο παζάρι./ Το άλογο έφυγε στη θάλασσα, ο ήλιος κόπηκε στη μέση - / τώρα τα χρυσά, τώρα τα κόκκινα, ποιος θα τα φορέσει;

Η ΔΑΦΝΗ ΠΑΝΟΥΡΓΙΑ ΣΤΟ "ΜΕΪΝΤΑΝΙ" ΤΟΥ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΥ ΤΩΝ ΑΝΩΓΕΙΩΝ

Ο δίσκος "Το μεϊντάνι" του Λουδοβίκου των Ανωγείων κυκλοφόρησε από τον "ΣΕΙΡΙΟ" του Μάνου Χατζιδάκι στα 1993. 

Ο Λουδοβίκος των Ανωγείων έγραψε: 

"…Θα ήμουν οκτώ χρονών και η Αντιγόνη έξι όταν αποφασίσαμε να ζήσουμε μαζί και να παντρευτούμε. Μια μέρα στο Μεϊντάνι (πλατεία), η μάνα της μας είδε αγκαλιασμένους, μας χώρισε βίαια και μου έδωσε ένα χαστούκι μπροστά στον κόσμο. Το βράδυ μ’ έδειρε ο πατέρας μου. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τη γιαγιά μου με τα λίγα δόντια, να γελά. 

… Στα δεκάξι μου στο πρώτο ραντεβού στο σχολείο όταν είδα την Έλλη να έρχεται ένιωσα μια συγκίνηση που ήταν πάνω από τη δύναμη μου και έφυγα τρέχοντας…". 

Στη συνέχεια ακούμε την Δάφνη Πανουργιά σε τρία από τα τραγούδια του δίσκου: 

Ένα αηδόνι ξεχασμένο

Το ανθοχαμόγελο

Παρέτρα Έρως Αρανί (Λουδοβίκος και Δ. Πανουργιά). 

Η Δάφνη Πανουργιά ερμήνευσε στον δίσκο κι ένα ακόμα τραγούδι, την Αρχαία Νύμφη.

ΠΑΤΡΩΝ ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ: "Ημών δε πατρός και ποιμενάρχου"

Σαν σήμερα, Κυριακή των Μυροφόρων, γιόρταζε τα ονομαστήριά του.
Ημών δε πατρός και ποιμενάρχου! 

"ΑΞΙΟΘΡΗΝΗΤΟΙ ΟΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΙ ΤΑΓΟΙ" ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΚΛΗΡΙΚΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟ ΓΚΟΤΣΟΠΟΥΛΟ

Ο πατρινός κληρικός Αναστάσιος Γκοτσόπουλος ..."ξαναχτύπησε" κατά πάντων, με αφορμή τα περιοριστικά μέτρα της Πολιτείας για την πανδημία του κορωνοϊού. 

Κατά την άποψή του "κατατρομοκράτησαν το λαό λέγοντας: «Θέλετε να έχουμε ανοικτές τις Εκκλησίες και να θρηνούμε 150 νεκρούς την ημέρα;» . «θέλετε να γίνουμε Ιταλία;»! 

Και προβαίνει σε ενδιαφέρουσες διαπιστώσεις: 

Οι πολιτικοί "δικαιολογούνται" καθώς "οι περισσότεροι αεί ψεύται εισίν..." 

Οι δημοσιογράφοι επίσης "δικαιολογούνται" γιατί παίρνουν λεφτά "για να προωθήσουν την κυβερνητική προπαγάνδα". 

"Δεν δικαιολογούνται με τίποτα" οι εκκλησιαστικοί ταγοί. Για τον πατρινό κληρικό είναι "αξιοθρήνητοι"!

Πώς είναι δυνατόν ο κληρικός Γκοτσόπουλος να μένει ακόμα σε μία Εκκλησία, την Εκκλησία της Ελλάδος, της οποίας οι ταγοί, δηλ. οι φυσικοί του προϊστάμενοι, είναι "αξιοθρήνητοι;"

Ο ίδιος έχει απορρίψει βασικές επιλογές της Εκκλησίας της Ελλάδος, όπως η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος και η αναγνώριση της Αυτοκεφαλίας της Εκκλησίας της Ουκρανίας, και τώρα θεωρεί πως η στάση της, στην πανδημία, δεν δικαιολογείται με τίποτα! Πώς αντέχει; Δεν ασφυκτιά; 

Κι ακόμα καταφέρεται εναντίον της Ελληνικής Πολιτείας από την οποία μισθοδοτείται! Και θα το θεωρεί και δικαίωμά του, φαντάζομαι. 

"Αξιοθρήνητοι" λοιπόν οι εκκλησιαστικοί ταγοί της Ελλάδος. Αφού δεν εξαιρεί τον δικό του "εκκλησιαστικό ταγό", τον μητροπολίτη Πατρών Χρυσόστομο, συμπεραίνουμε πως αυτός κι αν είναι αξιοθρήνητος!!!

Π.Α.Α.

ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΟΒΑΣΙΑ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΡΙΤΣΟΥ

Κείμενο – φωτογραφίες: Π.Α. Ανδριόπουλος

Σαν σήμερα, Πρωτομαγιά του 1909, γεννήθηκε στη Μονεμβασιά ο Γιάννης Ρίτσος. 

Φέτος, 111 χρόνια από τη γέννησή του...

Σαν βρέθηκα στο σπίτι του στην Μονεμβασιά, σκεφτόμουν ότι ο ποιητής γεννήθηκε κοντά στην είσοδο της καστροπολιτείας. Με τη θάλασσα αντίκρυ του. Με την βαριά ιστορία να τον περικυκλώνει κυριολεκτικά. Γι΄ αυτό και κείνος την υμνολογούσε: “Κυρά Μονοβασιά μου, πέτρινο καράβι μου. Χιλιάδες οι φλόκοι σου και τα πανιά σου. Κι όλο ασάλευτη μένεις να με αρμενίζεις μες στην οικουμένη.” 

Σήμερα έξω από το σπίτι, το οποίο είναι δυστυχώς θεόκλειστο, βρίσκεται η προτομή του ποιητή. 

Σ’ αυτό το σπίτι ο Γιάννης Ρίτσος έμαθε τα πρώτα του γράμματα, εκεί δοκίμασε σε μικρή ηλικία να γράψει τους πρώτους του στίχους, εκεί πέρασε την πιο ευτυχισμένη περίοδο της ζωής του, όπως αναφέρουν οι βιογράφοι του. 

Την Μονεμβασιά την στοίχειωσε, στα χρόνια μας, ο Ρίτσος. Ήταν που ήταν ένας τόπος από μόνος του απόρθητος! Ήρθε κι ο Ρίτσος κι απόγινε…

Ο βράχος. Τιποτ’ άλλο. Η αγριοσυκιά κι η 

σιδερόπετρα. 

Πάνοπλη Θάλασσα. Καθόλου χώρος για γονυκλισία. 

Έξω απ’ την πύλη του Ελκομένου 

πορφυρό πορφυρό μέσα στο μαύρο. 

Οι γριές με τα καζάνια τους λευκαίνοντας 

το πιο μακρύ φαντό της ιστορίας 

περασμένο σε κρίκους απ’ τις σαράντα τέσσερις βυζαντινές 

καμάρες. 

Ο ήλιος αμείλιχτος φίλος με το δόρυ του 

κατάντικρυ στα τείχη 

και ο θάνατος απόκληρος μέσα σ’ αυτή την τεράστια φωταψία 

όπου οι νεκροί διακόπτουν κάθε τόσο τον ύπνο τους 

με κανονιές και σκουριασμένους φανοστάτες, ανεβοκατεβαίνοντας 

σκαλιά και σκαλιά σκαλισμένα στην πέτρα. 

Τα τσακμάκια τους κροτούν στην κόψη της παλάμης τους, σπιθοβολούν. 

Εγώ – είπε – 

θ’ ανέβω πιο ψηλά, πάνω από τη μαλακή συνέχεια, πατώντας 

στον τρούλο της μεγάλης υποβρύχιας εκκλησίας με τα’ αναμμένα μανουάλια. 

Εγώ με το γαλάζιο κόκαλο, το κόκκινο φτερό και τα κάτασπρα δόντια. 

Γιάννης Ρίτσος, Μονοβασιά 28.9.74 

Η Πρωτομαγιά ήταν η γενέθλιος ημέρα του Ρίτσου μα ο Μάης στάθηκε και η αφορμή για το πιο γνωστό έργο του, τον «Επιτάφιο», που στοιχειώθηκε από την μελοποίηση του Μίκη Θεοδωράκη. Ο ίδιος ο Ρίτσος μας λέει: "Θεσσαλονίκη. Μάης τοῦ 1936. Μιὰ μάνα, καταμεσὶς τοῦ δρόμου, μοιρολογάει τὸ σκοτωμένο παιδί της. Γύρω της καὶ πάνω της, βουΐζουν καὶ σπάζουν τὰ κύματα τῶν διαδηλωτῶν - τῶν ἀπεργῶν καπνεργατῶν. Ἐκείνη συνεχίζει τὸ θρῆνο της." 

Αυτός ο θρήνος έγινε ο «Επιτάφιος» των Ρίτσου – Θεοδωράκη, που μας συν(γ)-κινεί ως τα σήμερα με τη δύναμη της αλήθειας του. 

Παραθέτουμε στη συνέχεια το βίντεο μιας εκδήλωσης – αφιέρωμα στον ποιητή Γιάννη Ρίτσο, που πραγματοποιήσαμε με το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» στο Κτήμα Λίγας, στα Γιαννιτσά, στην Γιορτή Τρύγου του έτους 2009, για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του ποιητή.

Η ΜΕΡΑ ΜΑΓΙΟΥ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Το πιο γνωστό τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι για τον Μάη, είναι σε στίχους από την Αμοργό του Νίκου Γκάτσου. 

Ήταν του Μάη το πρόσωπο 

του φεγγαριού η ασπράδα 

ένα περπάτημα ελαφρύ 

σα σκίρτημα του κάμπου 

Κι αν θα διψάσεις για νερό 

θα στίψουμε ένα σύννεφο 

κι αν θα πεινάσεις για ψωμί 

θα σφάξουμε ένα αηδόνι 

Το τραγούδησε για πρώτη φορά η Νάνα Μούσχουρη το 1960, στο ντοκιμαντέρ του Wolfgang Mueller - Sehn, "Ελλάς, η χώρα των ονείρων". Ο Χατζιδάκις το συμπεριέλαβε πολύ αργότερα στη "Ρωμαϊκή Αγορά", με ερμηνεύτρια την Μαρία Φαραντούρη, η οποία το τραγουδάει και στον δίσκο με την ΑΜΟΡΓΟ του Χατζιδάκι - όση πρόλαβε να μελοποιήσει - που κυκλοφόρησε μετά το θάνατό του.
Εδώ παραθέτουμε βίντεο με την πρώτη διδάξασα Νάνα Μούσχουρη. Είναι από μια ιστορική πια συναυλία του Μάνου Χατζιδάκι στο ακριτικό Καστελόριζο στις 22 Αυγούστου 1991. Την Ορχήστρα των Χρωμάτων διευθύνει ο ίδιος ο συνθέτης και ιδρυτής της.

Στον δίσκο του με τον τίτλο Αθανασία (1976), σε στίχους Νίκου Γκάτσου, ο Χατζιδάκις μας δίνει την "Παράξενη Πρωτομαγιά", με ερμηνευτές τους Δήμητρα Γαλάνη και Μανώλη Μητσιά.

Παράξενη πρωτομαγιά
μ' αγκάθια πλέκουν σήμερα στεφάνια
ήρθ' ο καιρός του "έχε γεια"
τι να την κάνεις πια την περηφάνια.

Στα δυο σου μάτια τα χρυσαφιά
σκοτάδι πέφτει και συννεφιά
ποιες μπόρες φέρνεις και ποιες βροχές
σε κουρασμένες νεκρές ψυχές
σε κουρασμένες νεκρές ψυχές.

Παράξενη πρωτομαγιά
ο ήλιος καίει το πέλαγο στη δύση
μα της καρδιάς την πυρκαγιά
πού θα βρεθεί ποτάμι να την σβήσει.

Στα δυο σου μάτια τα χρυσαφιά
σκοτάδι πέφτει και συννεφιά
ποιες μπόρες φέρνεις και ποιες βροχές
σε κουρασμένες νεκρές ψυχές
σε κουρασμένες νεκρές ψυχές.

Το περίφημο "Μέρα Μαγιού" από τον "Επιτάφιο" των Μ. Θεοδωράκη - Γ. Ρίτσου, ίσως δεν έχουμε συνειδητοποιήσει ότι το τραγούδησε σε πρώτη εκτέλεση η Νάνα Μούσχουρη, στην ιστορική, πρώτη ηχογράφηση του Επιταφίου από τον Μάνο Χατζιδάκι, που κυκλοφόρησε το φθινόπωρο του 1960.
Παραθέτουμε εδώ την ερμηνεία της Ν. Μούσχουρη, κατά Μ. Χατζιδάκι.

Όμως, ο "Επιτάφιος" του Μ. Θεοδωράκης απασχόλησε τον Μάνο Χατζιδάκι και στα χρόνια της Αμερικής. Εκεί δοκιμάζει ασυστόλως με την Φλέρυ Νταντωνάκη εκδοχές ρεμπέτικων, δικών του τραγουδιών αλλά και του "Επιταφίου" για φωνή και πιάνο. Παραθέτουμε εδώ το "Μέρα Μαγιού" με την Φλέρυ και τον ίδιο τον Χατζιδάκι στο πιάνο, από ανέκδοτη ηχογράφηση.

Ο Μάνος Χατζιδάκις γράφει λίγο μετά το Μάη του ’68, στη Νέα Υόρκη όπου βρίσκεται, ένα ποίημα για τους νέους που επαναστατούν. 

Οι Γάλλοι νέοι 

Που επαναστατούν 

Στους δρόμους 

Στα δημόσια πάρκα 

Και στις ιστορικές πλατείες 

Δεν κάμουν Ιστορία. 

Τραγουδούν 

Καθώς παλειά οι Προχριστιανοί 

Την γέννηση ενός κόσμου που θα ’ρθεί  

Για να ξεπλύνει τούτη τη γη 

Από χιλιάδων χρόνων 

Σκόνη 

Μίσος 

και Μωρία. 

Οι Γάλλοι νέοι Δεν επαναστατούν 

Εγκαινιάζουνε απλώς 

Μιαν εντελώς 

Καινούργια Ιστορία.

Το 1988 ο Μάνος Χατζιδάκις δήλωνε: «Ποτέ οι επαναστάτες και οι ανατροπείς δεν υπήρξαν μεγάλοι καλλιτέχνες. Οι μεγάλοι καλλιτέχνες δεν επιφέρουν επαναστάσεις. Αρνούνται την κατάσταση και δημιουργούν την αναγκαιότητα της επανάστασης. Κι επιτέλους πρέπει κάποτε αυτά τα πράγματα να αποσαφηνιστούν. Αυτοί που ταλαιπωρούνται κάνοντας επανάσταση δεν έχουν καιρό να κάνουν διαχρονική τέχνη» (περ. «Διαβάζω», τ. 196).