Ο ΜΑΝΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΛΟΓΑΡΑ

Π.Α. Ανδριόπουλος

Η τελευταία φορά που είδα από κοντά τον Μάνο Ελευθερίου, θαρρώ πώς ήταν στον ΙΑΝΟ της Αθήνας, κατά την παρουσίαση του νέου βιβλίου του Κώστα Λογαρά "Τα πουλιά με το μαύρο κολάρο", την Τρίτη 27 Φεβρουαρίου 2018.

Θυμάμαι πως ο Μ. Ελευθερίου ήταν ενθουσιασμένος με το βιβλίο του Κ. Λογαρά, το οποίο θεωρούσε - εκτός των άλλων - ως υπόδειγμα οικονομίας, δηλαδή καμία λέξη περιττή, καμιά περισσευούμενη. 

Δεν πέρασαν παρά μόνο λίγοι μήνες και ο Κώστας Λογαράς κλήθηκε στη Σύρο για να παρουσιάσει τα "Πουλιά" του, αλλά και για να μιλήσει για τον αναχωρήσαντα γι' άλλες πολιτείες Συριανό ποιητή Μάνο Ελευθερίου. 

Έτσι, σε μια εκδήλωση τιμής και μνήμης για τον Μ. Ελευθερίου, που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 4 Αυγούστου 2018 στη Δημοτική Βιβλιοθήκη της Ερμούπολης στη Σύρο, ο Κώστας Λογαράς τίμησε με τον δικό του τρόπο τον ποιητή, συμμετέχοντας μαζί με τις κυρίες Λουκρητία Δούναβη, Νένα Μεντή και Μαρίζα Δαλεζίου σ' αυτή την ουσιαστική εκδήλωση. 

Τον τελευταίο καιρό ο Λογαράς είχε πλάι στο κρεβάτι του "Τα Ομοιοκατάληκτα" του Μάνου Ελευθερίου, όπως είχε δηλώσει ο ίδιος στην "Καθημερινή". Μια προσωπική επιλογή του Μ. Ελευθερίου από παλαιότερα και νέα, ανέκδοτα γραπτά του συνθεμένα με την τεχνική της παραδοσιακής ρίμας.
Θα περίμενε κανείς σ' αυτή την προσωπική ανθολογία να αναφερθεί ο Κ. Λογαράς. Όμως, όχι.
Στην ολιγόλεπτη εισήγηση του ο Κ. Λογαράς προσπάθησε να ανιχνεύσει τον ιδιαίτερο τρόπο, με τον οποίο ο Μάνος Ελευθερίου εμπνέεται από το νησί του και το ζωντανεύει στα γραπτά του. Μέσα από ένα (και μόνο) εμβληματικό τραγούδι του, «Στους μπαξέδες» - και μάλιστα στην ερμηνεία της Βίκυς Μοσχολιού - αφιερωμένο στη μνήμη του Βαμβακάρη, ο Κ. Λογαράς επιχείρησε να σκιαγραφήσει τα μονοπάτια που πάνω τους βαδίζει ένας αισθαντικός δημιουργός και να προσεγγίσει τις πηγές του.
Ο Λογαράς μίλησε βιωματικά και ποιητικά. Όπως ταίριαζε στον Μ. Ελευθερίου.
Και κατέκλεισε την ομιλία του ως εξής: 

"Στους ‘μπαξέδες’ του Ελευθερίου περιτρέχω χρόνια και χρόνια. Και κάθε φορά μοιάζει να ξαναγεννιέται απ’ την αρχή ένας κόσμος αισθημάτων με την ίδια έκπληξη, την αρχική. Σαν του παιδιού που αποκτά πρώτη φορά συνείδηση του κόσμου. Ή, με τη λαχτάρα την ίδια που φτάνω σε τούτο το νησί κάθε φορά σάμπως να είναι η πρώτη. 

Αν ταύτιζα, λέω, τον μοναχικό Μάνο Ελευθερίου με ένα κομμάτι του νησιού του, αυτό θα ήτανε σίγουρα το Βορεινό. 

Την Άνοιξη. Που πρασινίζουν οι πλαγιές κι ανάμεσά απ’ τους θάμνους και τα ξερολίθια, τα γκρίζα πάντα, περνούν τα αρχαία μονοπάτια. Και διασχίζοντας, Μάιο μήνα, αυτόν τον ορεινό όγκο του νησιού νιώθεις να βυθίζεσαι συνέχεια στο φως, να διεισδύεις στη μεγαλειώδη ερημιά τού τόπου ισορροπώντας ανάμεσα στον αχανή ορίζοντα σαν το πουλί, και στο βαθύ μπλέ της θάλασσας. Και φτάνοντας πια στον Σαν Μιχάλη έχεις την αίσθηση πως πέρασες μέσα από μια καθαρτήρια διαδρομή. Μπορεί και να ναι έτσι. Γιατί η Σύρος δεν είναι απλώς ένα τουριστικό νησί, αλλά μια εμπειρία της ψυχής. Προπαντός αυτό. Σαν το τραγούδι αυτό, του Μάνου: δεν είναι ένα τραγούδι μόνο, είναι μια μύηση σε μυστική διαδρομή."

Παραθέτουμε στη συνέχεια ολόκληρο το βίντεο της εκδήλωσης. 

ΕΝΑ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΓΑΒΡΙΗΛ ΑΡΝΕΛΛΟΥ

Ακολουθεί ένα διορατικό κείμενο για το σημερινό παγκόσμιο γίγνεσθαι του δικηγόρου Γαβριήλ Αρνέλλου (1904-1985), το οποίο δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 1978 στην εφημερίδα "Πελοπόννησος" και από τότε αναδημοσιεύθηκε σε διαφορά έντυπα. 

Το άρθρο αυτό γράφτηκε σε μια περίοδο, όπου επικρατούσαν στο παγκόσμιο γίγνεσθαι, ο διπολισμός ΗΠΑ και Σοβιετικής Ενώσεως, το οικονομικό άνοιγμα των ΗΠΑ στην Κίνα, προς ίδιον οικονομικό όφελος και πολιτικό αντιπερισπασμό στην Σοβιετική Ένωση και βέβαια μια προσπάθεια πολικής σύστασης της λεγομένης ΕΟΚ. 

Η χώρα μας τότε προσπαθούσε να ανασυσταθεί, μετά την περιπέτεια της Χούντας, που είχε ως  συνέπεια την Κυπριακή καταστροφή. 

Ο Γαβριήλ Αρνέλλος υπήρξε μέλος του πνευματικού κινήματος χριστιανοκοινωνιστών, "Αλήθεια", που ιδρύθηκε από τον πατέρα του, μαθηματικό Ιωάννη Αρνέλλο. 

Η πορεία τους άρχισε το 1896 στην Πάτρα. Το μότο τους ήταν: τσάροι, αυτοκράτορες, βασιλείς, αυτοκρατορίες, προύχοντες, λαϊκοί και κληρικοί θα καταρρεύσουν, γιατί αποτελούν εμπόδιο προς την ένωση της ανθρωπότητας στο όνομα του Χριστού. Και βέβαια περιφρονήθηκαν από τους πάντες. Ο Γαβριήλ Αρνέλλος αρθρογραφούσε σε διάφορες εφημερίδες, μεταξύ των οποίων, προδιδακτατορικά στον εβδομαδιαία εφημερίδα "Ελεύθερος" του Πουρνάρα, και δημοσίευσε διάφορα πονήματα. 

Το 1968 υπήρξε ο μοναδικός έλληνας που τόλμησε και έκανε ένσταση κατά του κύρους του δημοψηφίσματος των συνταγματαρχών, για την αποδοχή του νέου Συντάγματος, οι οποίοι επικαλούνταν ότι θα δημιουργήσουν την Ελλάδα Ελλήνων Χριστιανών, με την ανοχή των τότε ποιμεναρχών. Η εφημερίδα "Καθημερινή" σε μια επιφυλλίδα της, είχε αναφέρει το γεγονός αυτό. 

Για την ιστορία, επειδή οι χουντικοί δεν μπόρεσαν να του προσάψουν κάτι το μεμπτό, προκειμένου να υποβαθμίσουν την πρωτοβουλία του, τον ρώτησαν, πώς ενός δικηγόρος με τόσες νομικές ικανότητες δεν προέκυπτε να έχει περιουσιακά στοιχεία. Τους απάντησε ότι εάν του πουν με ποιο ποσόν θα μπορούσε να εξαγοράσει τον θάνατο, μόνον τότε θα ήταν διατεθειμένος να εξασκήσει το δικηγορικό επάγγελμα προς απόκτηση πλούτου, υπενθυμίζοντας τους, ότι τα φαύλα δεν θεραπεύονται δια των φαύλων. 

Ήταν ένας πιστός, διορατικός λαϊκός, με ανοιχτούς ορίζοντες και μακρυά από τυμπανοκρουσίες, ταγμένος στην αξία του οικουμενικού διαλόγου, γιατί το θεωρούσε όφελος για την επιβίωση της ανθρωπότητας ,από την αλαζονεία των ανθρώπων 

Το άρθρο αποτελεί μια ενδιαφέρουσα και κριτική γραφή του παγκόσμιου γίγνεσθαι. 

Νίκος Τζωίτης

ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΙΡΩΝ: ΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΓΑΒΡΙΗΛ ΑΡΝΕΛΛΟΥ by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

ΜΑΝΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ: Παραμονές Δεκαπενταύγουστου

Ο Μάνος Ελευθερίου εν Άνδρω. Μοναστήρι Αγίας Μαρίνας

ΜΑΝΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ
Παραμονές Δεκαπενταύγουστου

Σαν τη λαίδη Μακμπέθ σε υπνοβασία 
πιτσιλισμένη απ’ τον ασβέστη 
στα μαλλιά και το φόρεμα. 

Και τα δωμάτια μοσχοβολούσαν 
παραμονές Δεκαπενταύγουστου. 
Οι φωτιές της ροδιάς. Η αυλή με τη βρύση. 

Τα μυρμήγκια που τρέχουν για να γλιτώσουν. 

Τα σκούπιζες και τα ‘ριχνες στο κηπάκι 
για να σωθούν. 

Ώρα έξι το απόγευμα και μάζευες 
την άγκυρα να ελευθερωθεί το σπίτι. 

Μάζευες τα σκοινιά κι άναβες τις μηχανές 
να φύγει το σπίτι, να σαλπάρει το σπίτι 
και να ταξιδέψει 
στο άσπιλε, αμόλυντε, άφθορε, άχραντε 
και σ’ εκείνο το θεόνυμφε που υποσχόταν δόξες.

Η ΦΩΤΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΒΟΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΧΑΛΚΟΥΤΣΙ ΑΤΤΙΚΗΣ (ΦΩΤΟ)

Από το Χαλκούτσι Αττικής βλέπουμε την μεγάλη φωτιά που ξέσπασε σήμερα το μεσημέρι (Κυριακή 12/08) στην Εύβοια. 

Η πυρκαγιά καίει πυκνό πευκοδάσος και κατευθύνεται προς τα χωριά Κοντοδεσπότι και Σταυρός, τα οποία εκκενώνονται προληπτικά.

Ο ουρανός μαύρισε και κοκκίνισε μαζί...

Τα αεροπλάνα επιχειρούν, αλλά το σκοτάδι δεν θ' αργήσει να πέσει...

Δύσκολα τα πράγματα...

ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑ ΓΗΡΟΚΟΜΗΤΙΣΣΑ ΜΕ ΤΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΠΑΤΡΩΝ ΝΙΚΟΔΗΜΟ

Αρκετά - πλέον - χρόνια πριν, με τον μακαριστό Μητροπολίτη Πατρών Νικόδημο ψάλαμε την Παράκληση στην Παναγία την Γηροκομήτισσα, που ο ίδιος συνέθεσε για την Μονή στην οποία επί χρόνια εγκαταβίωσε. 

Την ζωντανή εκείνη ηχογράφηση παραθέτουμε εδώ καθώς και ολόκληρη την Ακολουθία του Παρακλητικού Κανόνα. 

Παρακλητικός Κανών ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΓΗΡΟΚΟΜΙΤΙΣΣΗΣ - Ποίημα Μητροπολίτου Πατρών Νικοδήμου by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

ΑΚΡΑ ΤΟΥ ΤΑΦΟΥ ΣΙΩΠΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΦΙΛΟΡΩΣΙΚΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΠΑΤΡΩΝ

Εφημερίδα Ο Κόσμος της Πάτρας, Παρασκευή 10-8-2018

Την ώρα που ο διπλωματικός πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ελλάδος μαίνεται κυριολεκτικώς, με απελάσεις διπλωματών εκατέρωθεν, άλλο ένα γεγονός προστίθεται που έχει να κάνει με την άρνηση έκδοσης βίζας σε Ρώσους κληρικούς από την Ελληνική Πρεσβεία στη Μόσχα. Και εδώ φαίνεται καθαρά η εκκλησιαστική – ας την πούμε έτσι – διάσταση του θέματος. 

Το Ελληνικό ΥΠΕΞ, με σημερινή ανακοίνωσή του, θυμίζει «στους φίλους Ρώσους ότι καμιά χώρα στον κόσμο δεν θα ανεχόταν απόπειρες α) εξαγοράς κρατικών αξιωματούχων, β) υπονόμευσης της εξωτερικής πολιτικής, και γ) παρεμβάσεις στο εσωτερικό της χώρας». 

Οι παρεμβάσεις αυτές είναι - ως γνωστόν - και εκκλησιαστικού χαρακτήρα, αφού η διείσδυση Πούτιν μέσω Εκκλησίας είναι εκτεταμένη και συστηματική. 

Με τα κείμενά μας Η ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΠΑΤΡΩΝ ΚΛΙΝΕΙ ΓΟΝΥ ΣΤΗ ΡΩΣΙΑ, ΑΔΙΑΦΑΝΗΣ ΚΑΙ ...ΥΠΟΠΤΗ Η ΣΧΕΣΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΠΑΤΡΩΝ ΚΑΙ ΡΩΣΙΑΣ και Ο ΠΑΤΡΩΝ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΠΑΙΖΕΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ ΡΩΣΙΚΗ ΡΟΥΛΕΤΑ… φωτίσαμε κάπως μόνο μία από τις απόπειρες διείσδυσης, αυτήν που επιχειρείται τα τελευταία χρόνια στην Πάτρα, με πρόσχημα τον πολιούχο Απόστολο Ανδρέα, τον οποίον ευλαβούνται ιδιαιτέρως και οι Ρώσοι Ορθόδοξοι. 

Ένα κείμενό μας αναδημοσίευσε στο ιστολόγιό του ο έγκριτος δημοσιογράφος Αριστείδης Βικέτος, ανταποκριτής ΑΠΕ-ΜΠΕ Κύπρου, ενώ σήμερα η εφημερίδα «Ο Κόσμος της Πάτρας» αναδεικνύει το θέμα, προβάλλοντας τα όσα έχουν γραφεί για την φιλορωσική στάση του μητροπολίτου Πατρών Χρυσοστόμου, καθώς και άλλων μητροπολιτών της Ελλαδικής Εκκλησίας. 

Ο μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος δεν έχει τοποθετηθεί μέχρι στιγμής δημοσίως και μάλλον δεν πρόκειται, διότι το όλο θέμα έχει ξεφύγει πλέον από την «εκκλησιαστική» του διάσταση και έχει αποκτήσει πολιτική και μάλιστα με μπόλικες δόσεις διαπλοκής.
Πάντως φαίνεται πως αρχίζει και ξετυλίγεται το κουβάρι και οι αποκαλύψεις θα είναι απίθανες!... 

Π.Α.Α.

Δείτε ολόκληρο το δημοσίευμα της εφημερίδας "Κόσμος της Πάτρας" στο portal dete. 

"ΕΚΥΚΛΩΣΑΝ ΑΙ ΤΟΥ ΒΙΟΥ ΜΕ ΖΑΛΑΙ" - π. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΦΙΡΦΙΡΗΣ

Eκύκλωσαν αι του βίου ηχ πλ δ΄ Σωτηρίου Bλαχοπούλου 8'.59". 

Από το Σώμα Δεύτερο «Καλοφωνικοί Ειρμοί» της σειράς «Μνημεία Εκκλησιαστικής Μουσικής», του Μανόλη Κ. Χατζηγιακουμή. 
Ψάλλει ο αείμνηστος Πρωτοψάλτης του Πρωτάτου του Αγίου Όρους π. Διονύσιος Φιρφιρής. 

Ο επιμελητής και εκδότης της σειράς, φιλόλογος Μ. Χατζηγιακουμής, σημειώνει για τον συγκεκριμένο Καλοφωνικό ειρμό: 

Ως κείμενο είναι τροπάριο της στ' ωδής του Μεγάλου Παρακλητικού Κανόνα: Εκύκλωσαν αι του βίου με ζάλαι, ώσπερ μέλισσα κηρίoν Παρθένε, και την εμήν κατασχούσαι καρδίαν, κατατιτρώσκουσι βέλει των θλίψεων αλλ' εύροιμί σε βοηθόν και διώκτην και ρύστην Πανάχραντε.
Μελικό και δομικό πλαίσιο του ειρμού: περίτεχνες μουσικές φράσεις, άφθονα εξωτερικά στοιχεία, επιτηδευμένη ρυθμική έμφαση, με ηχόχρωμα ωστόσο έντονα ικετευτικό και λιγότερο ηδυπαθές (όπως επιβάλλει και ο οικείος ήχος, του πλαγίου τετάρτου). Λαμπρή η ερμηνεία του πατρός Διονυσίου, με απόλυτη διακατοχή του ιδιοχρώματος, της ρυθμικής εκφοράς, των εκφραστικών αποχρώσεων. Οι ερμηνείες αυτές του πατρός Διονυσίου, πέρα από την αριστοτεχνική ιδιοπροσωπία τους, απηχούν (και διασώζουν) στο σύνολό τους τη μεγάλη λαϊκή ψαλτική παράδοση του Όρους σε ένα είδος που είχεν ιδιαίτερη παρουσία εκεί τόσο στην παλαιότερη, όσο και στην πιο σύγχρονη, νεωτερική εκδοχή του.

Γιώργος Κοζίας | Θηβαϊκός κύκλος

Φωτογραφίες από την παράσταση «ΟΙΔΙΠΟΥΣ- Ο μύθος της Ιστορίας του Κόσμου όπως τον είπαν οι Έλληνες”.

Γιώργος Κοζίας | Θηβαϊκός κύκλος

Καλαθά, καλαθά, 

γδάρε μας για το καλάθι. 

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΓΚΡΙΝ 

Έρχεται κανείς, βρίσκει μια ζωή έτοιμη 

δεν έχει παρά να την προβάρει 

Στην ούγια γράφει: Δέρμα εκτροφείου 

Και στο χαλινάρι το Ολόγραμμα του 

-κομμένο, ραμμένο, φορεμένο- 

Μια ζωοπανήγυρης ο βίος 

κι ο άνθρωπος κρεμασμένος στο τσιγκέλι 

ένα κομμάτι φρέσκο κρέας 

με τον κουβά και τον σανό του 

στον Θηβαϊκό Κύκλο περιμένει τον Τσαμπάση 

Αυτόν που μεταφέρει τις αποτρόπαιες ειδήσεις 

την παρακμή, το πλιάτσικο 

τον Εξευτελισμό σου ξαφνικό και ακατάβλητο 

Τον ζ ω ν τ α ν ό και τον αγέρωχο ν ε κ ρ ό Σου. 

Το ποίημα «Θηβαϊκός κύκλος» συμπεριλαμβάνεται στο πρόγραμμα του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας για την καλοκαιρινή του παραγωγή: «ΟΙΔΙΠΟΥΣ- Ο μύθος της Ιστορίας του Κόσμου όπως τον είπαν οι Έλληνες”.

"ΡΟΗΝ ΜΟΥ ΤΩΝ ΔΑΚΡΥΩΝ" - ΚΑΛΟΦΩΝΙΚΟΣ ΕΙΡΜΟΣ ΣΩΤΗΡΙΟΥ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ π. ΔΙΟΝΥΣΙΟ ΦΙΡΦΙΡΗ

Pοήν μου των δακρύων ηχ πλ β΄ Σωτηρίου Bλαχοπούλου (με το Kράτημα) 15'.02". 

Από το Σώμα Δεύτερο «Καλοφωνικοί Ειρμοί» της σειράς «Μνημεία Εκκλησιαστικής Μουσικής», του Μανόλη Κ. Χατζηγιακουμή. 

Ψάλλει ο αείμνηστος Πρωτοψάλτης του Πρωτάτου του Αγίου Όρους π. Διονύσιος Φιρφιρής. 

Ο Μ. Χατζηγιακουμής, σημειώνει για τον συγκεκριμένο Καλοφωνικό ειρμό: 

Ως κείμενο πρόκειται για τροπάριο – Θεοτοκίο της θ’ ωδής του Μικρού Παρακλητικού Κανόνα: Ροήν μου των δακρύων μη αποποιήσης η του παντός εκ προσώπου παν δάκρυον αφηρηκότα, Παρθένε, Χριστόν κυήσασα. Ως μέλος είναι πολύ ενδιαφέρον, σε Κείμενο και Κράτημα. Μέλος εξαιρετικά εκτενές, εξαιρετικά έντεχνο, εξαιρετικά ηδυπαθές, στο ιδιάζον αφαιρετικό ηχόχρωμα του πλαγίου δευτέρου ήχου με μεγάλη επίσης ψαλτική παράδοση στο Άγιον Όρος. Η ερμηνεία του πατρός Διονυσίου στο δύσκολο, και ιδιότυπο, αυτό μέλος, αναδεικνύει έξοχα, για άλλη μια φορά, την εκφραστική του τέχνη, αισθητήν ήδη στο αυτοσχέδιο, εκτενές απήχημα, κυρίως όμως στον καθαυτό Ειρμό, αλλά και στο ταχύρυθμο Κράτημα. Η σημασία της ερμηνείας αυξάνει ακόμη περισσότερο, αν ληφθεί υπόψη ότι σ’ αυτήν καταγράφεται ασφαλώς και η πλουσιότροπη επεξεργασία από τη μακρόχρονη ψαλτική παρουσία του Ειρμού αυτού στο Άγιον Όρος. Μια ερμηνεία πράγματι μοναδική και ανεπανάληπτα ιστορική.

Μια θλιμμένη αρχόντισσα είν' η Παναγιά μου

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ C.N.S. - Έργο 8 (1952-54), κύκλος τραγουδιών σε στίχους του Μάνου Χατζιδάκι, για φωνή και πιάνο. 

Ένας κύκλος έξι τραγουδιών, που γράφτηκαν από το συνθέτη το 1952, με αφορμή το θάνατο ενός νεαρού φίλου του στις 9 Αυγούστου του '51 και που στη συνέχεια τα χάρισε σε έναν άλλο φίλο του στη Βαρκελώνη, C. N. S. τα αρχικά του ονόματός του.

Ο Μάνος Χατζιδάκις αναφέρει πως «οι στίχοι αυτοί γράφτηκαν με τη μουσική τους. Κλίμα τους είναι η υγρασία ενός λιμανιού και θέμα ο χωρισμός. Είναι τραγούδια κι έτσι μονάχα ολοκληρώνουν αυτό που θέλησα να πουν» («Μυθολογία», εκδόσεις «Ύψιλον»). Οι στίχοι των τραγουδιών μάς αποκαλύπτουν τον ποιητή Μάνο Χατζιδάκι. Στην έντυπη έκδοση συνοδεύονταν από σχέδια του Μίνου Αργυράκη.
Πρώτος τραγούδησε τον «Κύκλο του C.N.S» ο Γιώργος Μούτσιος. Η πρώτη παρουσίαση έγινε το Γενάρη του 1959 στην αίθουσα της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών από το Μούτσιο και το Χατζιδάκι στο πιάνο. «Τα τραγούδια αυτά τ΄ αγαπώ ιδιαίτερα, γιατί μου φτιάξανε μερικά χρόνια ζωής από τα πιο δικά μου», σημείωνε ο Χατζιδάκις στο οπισθόφυλλο της πρώτης έκδοσης. Και διευκρίνιζε: «Τους στίχους τους έγραψα ή σύγχρονα με τη μουσική ή πρώτα απ' αυτήν, ακολουθώντας πιστά ή ψάχνοντας πολλές φορές μια φόρμα, ένα σχεδιάγραμμα που να περικλείει με λιτότητα ό,τι ήθελα να πω».

Η Φλέρυ Νταντωνάκη χάρισε στα έξη τραγούδια «του C.N.S» τη δική της ερμηνεία, που αποτυπώθηκε στο δίσκο «Ρυθμολογία», από ηχογράφηση στη Νέα Υόρκη το καλοκαίρι 1971, με το Μάνο Χατζιδάκι στο πιάνο. Ήταν μόλις ο Χατζιδάκις είχε συναντήσει τη Νταντωνάκη και «Ο κύκλος του C.N.S» ήταν η πρώτη τους συνεργασία, λίγο πριν την τελετουργία του «Μεγάλου Ερωτικού».

"Η ΠΛΑΤΥΤΕΡΑ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΩΝ" ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΓΚΑΤΣΟΥ

Εγώ σ' ανάστησα με χώμα και νερό
Χελιδονάκι να 'σαι μα κι αγρίμι
Να σ' έχω αλφαβητάρι στον καιρό
κι ανέσπερο καντήλι μες στη μνήμη

Μα εσύ γυρεύοντας του ονείρου την πηγή
κοντά στων Ουρανών την Πλατυτέρα
βρήκες φτερά κι αρνήθηκες τη γη
τη σκοτεινή την πρώτη μας μητέρα

Έχετε ακούσει αυτήν την αρχαγγελική κραυγή από την ιέρεια Μαρία Φαραντούρη; Μόλις 1:17. Χωρίς συνοδεία οργάνων. Μια φωνή που σκίζει τον αέρα και μας καλεί να βρεθούμε κοντά στων Ουρανών την Πλατυτέρα, αρνούμενοι τη γη, τη σκοτεινή την πρώτη μας μητέρα.
Ο τίτλος αυτού του "θεοτοκίου", είναι προφανώς εμπνευσμένος από την Πλατυτέρα των Ουρανών, δηλ. την εικόνα της Παναγίας που αγιογραφείται στο εσωτερικό άνω μέρος της κεντρικής κόγχης του Αγίου Βήματος (κοινώς Ιερού) των χριστιανικών ναών. Η κόγχη του Ιερού Βήματος, συνδέει το δάπεδο του ναού με τον τρούλο, συμβολίζοντας έτσι την ένωση της γης με τον ουρανό. Το ρόλο αυτόν της ενώσεως τον εκπληρώνει η Παναγία με τον υπερφυή τόκο της.

Στίχοι εγκόσμιοι και υπερκόσμιοι μαζί, αυτοί του Νίκου Γκάτσου. Μουσική γνησίως λαϊκή, ό,τι πρέπει για να ιστορήσει τη ζωή – σκοτεινή μητέρα, του Μάνου Χατζιδάκι. Το κείμενο σ’ αυτόν τον εξαιρετικό μα όχι τόσο γνωστό δίσκο με τίτλο Σκοτεινή Μητέρα, έχει γράψει ο Γιάννης Τσαρούχης. Ένα εγκώμιο στον «ψεύτη από ταλέντο» Μ. Χατζιδάκι. Και το κολάζ του εξωφύλλου ο Οδυσσέας Ελύτης! Τι υπέροχη αντιστροφή ρόλων!
Αυτός ο κύκλος τραγουδιών γράφτηκε για την Μαρία Φαραντούρη, που ερμηνεύει μοναδικά αυτή την ευλογημένη συνύπαρξη Γκάτσου – Χατζιδάκι. Γιατί η Φαραντούρη υπήρξε και βασική ερμηνεύτρια του Μάνου Χατζιδάκι, κι ας είναι ταυτισμένη περισσότερο με τον Μίκη Θεοδωράκη.
Η Μαρία Φαραντούρη μας λέει γι' αυτόν τον ιδιαίτερο κύκλο τραγουδιών σ’ ένα σύντομο μα καίριο κείμενο που έγραψε πριν δέκα χρόνια στην Καθημερινή:

"Η Σκοτεινή Μητέρα, [Έργο 45 (1985-86)] είναι απόσταγμα πείρας δύο μεγάλων δημιουργών: του Μάνου Χατζιδάκι και του Νίκου Γκάτσου. Είχα την τύχη τότε να το τραγουδήσω στο δίσκο και στις περιορισμένες συναυλίες που ακολούθησαν, υπό τη διεύθυνση του ίδιου του συνθέτη.
Η Σκοτεινή Μητέρα, παρά τις προθέσεις των δημιουργών της να γράψουν "απλά" τραγούδια, είναι ένα "ακριβό" λυρικό έργο, όπου αναδεικνύεται η πλούσια μελωδική γραφή του Χατζιδάκι και ο ποιητικός λόγος του Γκάτσου, φορτισμένος από τις διαψεύσεις μιας ζωής. Οι ακροατές, στους οποίους απευθύνεται, πρέπει να "βασανίζονται" από ευαισθησίες υπαρξιακές και πνευματικές ανησυχίες."

Η "Πλατυτέρα των Ουρανών" των Χατζιδάκι - Γκάτσου είναι αναμφισβήτητα ένας ύμνος! Ένας ύμνος - "ανέσπερο καντήλι μες στη μνήμη". Για την Παναγία, για κάθε μάνα, για κάθε ψυχή που "γυρεύει του ονείρου την πηγή". 

π.α.ανδριόπουλος

ΤΑ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑ ΤΩΝ ΒΑΣΙΛΕΩΝ ΣΤΟ "ΑΒΑΛΟΝ ΤΩΝ ΤΕΧΝΩΝ"

Η διάλεξή μας «Τα Πολυχρόνια των Βασιλέων», που πραγματοποιήσαμε στην Μουσική Βιβλιοθήκη στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (11-1-2017), δημοσιεύεται σε συνέχειες στο θαυμάσιο site Άβαλον των Τεχνών, σε επιμέλεια του Γιώργου Πισσαλίδη, με τον γενικό τίτλο: «Τα Πολυχρόνια των Βaσιλέων : Από τον Όθωνα στην Μεταπολίτευση». 

Ήδη έχουν δημοσιευτεί τα δύο πρώτα μέρη, με όλο το σχετικό – εν πολλοίς ανέκδοτο - φωτογραφικό και ηχητικό υλικό. 

Ευχαριστώ θερμά τον Γιώργο Πισσαλίδη για την τόλμη του να ανεβάσει ένα τόσο ειδικό και …περίεργο θέμα, αλλά και για την εξαιρετική επιμέλειά του. 

Μπορείτε να δείτε το Α' Μέρος και το Β' Μέρος.

Παραθέτουμε στη συνέχεια έναν Πολυχρονισμό του Βασιλέως Κωνσταντίνου, όπως τον απέδωσε ο αείμνηστος Άρχοντας Πρωτοψάλτης Αθανάσιος Καραμάνης με τους βοηθούς του στον Ι. Ναό Παναγίας της Χρυσοσπηλιώτισσας, στην Αθήνα, στις 21 Νοεμβρίου 1969. 

"ΝΕΦΕΛΗ ΦΩΤΕΙΝΗ" ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΗ ΑΔΑΜΗ ΑΠΟ ΤΗΝ CAPELLA ROMANA

Μιχάλης Αδάμης: Νεφέλη φωτεινή, για οκτάφωνη μεικτή χορωδία (1999). 

Ερμηνεύει το σύνολο Cappella Romana (Records Album: Live in Greece 2012), υπό τη διεύθυνση του Αλέξανδρου Λίγκα. 

Το κείμενο του χορωδιακού κομματιού είναι δύο καθίσματα από τον όρθρο της εορτής της Μεταμορφώσεως, σε ήχο δ’ και μέλος Παλατινόν. Ένα ιδιαίτερο μέλος που ονομάστηκε έτσι γιατί – κατά την παράδοση – άρεσε στους βασιλείς. 

Να υπογραμμίσουμε ότι η επιλογή των δύο αυτών τροπαρίων δεν είναι καθόλου τυχαία. Συμπυκνώνουν το γεγονός και το θεολογικό βάθος της εορτής της Μεταμορφώσεως. Μη ξεχνάμε ότι ο Αδάμης ήταν και θεολόγος. Ήξερε πολύ καλά την ορθόδοξη υμνογραφία, η οποία αποτελεί, φυσικά, και την πρώτη και κύρια ύλη για τα έργα του τα εμπνευσμένα από την υμνολογία και το βυζαντινό μέλος. 

Ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ Θαβώρ, μετεμορφώθης, Ἰησοῦ, καὶ νεφέλη φωτεινή, ἐφηπλωμένη ὡς σκηνή, τοὺς Ἀποστόλους τῆς δόξης σου κατεκάλυψεν· ὅθεν καὶ εἰς γῆν ἐναπέβλεπον, μὴ φέροντες ὁρᾶν τὴν λαμπρότητα, τῆς ἀπροσίτου δόξης τοῦ προσώπου σου, ἄναρχε Σῶτερ Χριστὲ ὁ Θεός, ὁ τότε τούτοις, τὸ φῶς σου λάμψας, φώτισον τὰς ψυχάς ἡμῶν. 

Ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ Θαβώρ, μετεμορφώθης ὁ Θεός, ἀναμέσον Ἠλιού, καὶ Μωϋσέως τῶν σοφῶν, σὺν Ἰακώβῳ καὶ Πέτρῳ καὶ Ἰωάννῃ, ὁ Πέτρος δὲ συνών, ταῦτά σοι ἔλεγε· Καλόν ὧδέ ἐστι, ποιῆσαι τρεῖς σκηνάς, μίαν Μωσεῖ, καὶ μίαν Ἠλίᾳ, καὶ μίαν σοὶ τῷ Δεσπότῃ Χριστῷ, ὁ τότε τούτοις, τὸ φῶς σου λάμψας, φώτισον τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

Το έργο Νεφέλη Φωτεινή, είναι ενδεικτικό της χορωδιακής γραφής του Αδάμη: πολυμελωδική, πολυρυθμική και πολυχορική. Το αποτέλεσμα είναι ιδιαίτερα πυκνό και προκύπτει από εξαιρετικά λεπτοδουλεμένες σχέσεις συνηχήσεων επάλληλων οριζόντιων διαδοχών.

Θα λέγαμε πως το έργο αυτό του Αδάμη (διάρκεια 10') μας εισάγει σε μια μυσταγωγική έκσταση και αποτελεί μια ηχητική εικόνα της Μεταμορφώσεως. Ένα έργο καθαρά πνευματικό και απόλυτα μουσικό.
Π.Α.Α.

Ο ΠΑΤΡΩΝ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΠΑΙΖΕΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ ΡΩΣΙΚΗ ΡΟΥΛΕΤΑ…

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Πριν από λίγο καιρό επισημάναμε, με σχετικό κείμενό μας, την προβληματική εμπλοκή της Μητροπόλεως Πατρών με την Ρωσία, με αφορμή την πρόσφατη κρίση στις Ελληνορωσικές σχέσεις, που οδήγησαν στις απελάσεις ρώσων διπλωματών. 

Εστιάζουμε στην Πάτρα – γιατί υπάρχουν και άλλες Μητροπόλεις της Εκκλησίας της Ελλάδος που ανήκουν στο «φιλορωσικό κόμμα» - διότι μας ενδιαφέρει το …άλλοθι των σχέσεων, που δεν είναι άλλο από τον πολιούχο Άγιο Απόστολο Ανδρέα τον Πρωτόκλητο, τον οποίον ευλαβούνται ιδιαιτέρως οι Ρώσοι. 

Κάτω από άλλες συνθήκες η σχέση Πάτρας και Ρωσίας θα ήταν ευλογία, αλλά υπό τις παρούσες γίνεται επικίνδυνη ρώσικη ρουλέτα. 

Οι διαστάσεις του θέματος έχουν προβληθεί από τα ΜΜΕ, αλλά φαίνεται πως υπάρχουν και πολλές άλλες… 

Η εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ (Κυριακή 5-8-2018), κάνει ένα μεγάλο αφιέρωμα στον «άγνωστο πόλεμο», που αφορά στην επιχείρηση «τρίτη Ρώμη», δηλαδή την υπονόμευση του Οικουμενικού Πατριαρχείου από το Πατριαρχείο Μόσχας και τα σχέδια του Κρεμλίνου για διείσδυση στη χώρα μας. 

Το ρεπορτάζ υπογράφει ο Άγγελος Αλ. Αθανασόπουλος και είναι άκρως αποκαλυπτικό των προθέσεων του προέδρου Πούτιν, αλλά και της ανταπόκρισης ελλήνων ιεραρχών στο ρωσικό «κάλεσμα». 

Σύμφωνα με το δημοσίευμα οι Μητροπολίτες Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικόλαος και Πατρών Χρυσόστομος θεωρούνται από τους πλέον «ρωσόφιλους» έλληνες ιεράρχες. Παρατίθενται μάλιστα και οι φωτογραφίες τους. 

Ο Πατρών Χρυσόστομος θεωρείται «ρωσόφιλος» καθώς «στην Πάτρα εδρεύει το Ίδρυμα Αγίου Ανδρέα, επικεφαλής του οποίου είναι ο Βλαντιμίρ Γιακούνιν, προσωπικός φίλος του προέδρου Πούτιν.» 

Τι είδους πληροφορία είναι αυτή; Μέχρι τώρα γνωρίζαμε ότι το «Ίδρυμα του Αγίου Ανδρέα», του Β. Γιακούνιν είχε έδρα στη Ρωσία. Τώρα έχει και στην Πάτρα; Μήπως, άραγε, έχει καμία σχέση με την «αδελφότητα» για την προώθηση του θρησκευτικού τουρισμού που γράφτηκε πως ίδρυσε πρόσφατα ο Μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος, αλλά δεν ανακοινώθηκε επίσημα; 

Στο δημοσίευμα της εφημερίδας ΤΟ ΒΗΜΑ αναφέρεται και το γνωστό από το 2013 γεγονός της μεταφοράς του Σταυρού του Αγίου Ανδρέα από την Πάτρα στην Ρωσία, με ρωσικό αεροσκάφος. 

Το πολύ ενδιαφέρον, όμως, είναι ότι σύμφωνα με το ρεπορτάζ δεν αποκλείεται ένας εκ των δύο ρωσόφιλων μητροπολιτών (Μεσογαίας και Πατρών) να διεκδικήσει δυναμικά τη διαδοχή του Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου όταν έλθει η στιγμή αυτή. Αυτό σημαίνει, κάτι που επίσης γράφτηκε αυτές τις μέρες, ότι η Μόσχα θα επιδιώξει να παίξει ρόλο στην διαδοχή του Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου και προετοιμάζει το έδαφος με δικούς της ανθρώπους. 

Σε κάθε περίπτωση η εμπλοκή του μητροπολίτη Πατρών Χρυσόστομου στη ρώσικη αυτή …ρουλέτα, έχει πολύ παρασκήνιο. Με δεδομένο ότι όλες αυτές τις εξελίξεις καταγράφει συστηματικά και το Αμερικανικό ΥΠΕΞ. 

Η Πάτρα μπαίνει σε νέα εποχή! Οι παρενέργειες μιας απερίσκεπτης πολιτικής φαίνεται πως δεν είναι λίγες ούτε και πρόσκαιρες…

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΒΡΑΪΚΗ ΒΙΒΛΟ ΤΟΥ MICHAEL WALZER ΑΠΟ ΤΟΝ "ΑΡΤΟ ΖΩΗΣ"

π.α.ανδριόπουλος

Ο ακάματος Σταύρος Ζουμπουλάκης συνεχίζει ακάθεκτος την μετάφραση και έκδοση από το ίδρυμα "Άρτος Ζωής", που διευθύνει, σημαντικών βιβλίων της διεθνούς βιβλιογραφίας. 

Τώρα (Ιούνιος 2018), μας παρέδωσε το ξεχωριστό πόνημα του MICHAEL WALZER  με τίτλο "ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ  - Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΒΡΑΪΚΗ ΒΙΒΛΟ" (σ.424), σε μετάφραση Πέτρου Γιατζάκη και επιμέλεια Πάνου Αστίθα. 

Όπως διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο του βιβλίου "στόχος αυτού του βιβλίου είναι να εξετάσει τις ιδέες για την πολιτική, τις θεωρήσεις για τη διακυβέρνηση και τον Νόμο, που εκφράζονται στη Βίβλο. Πώς γίνεται κατανοητή η έννοια της πολιτικής κοινωνίας; Πώς περιγράφεται η εξουσία, πώς την υπερασπίζονται και πώς την αμφισβητούν; Πόσος χώρος υπάρχει για μια ορθολογική διαδικασία λήψης αποφάσεων σε ένα έθνος που ζει κάτω από τη σκιά του παντοδύναμου Θεού; Αν υπάρχει μια σθεναρά αντιπολιτική τάση στα βιβλικά κείμενα, τι μένει στα ανθρώπινα όντα να κάνουν; Και, φυσικά, τι μπορούμε να μάθουμε από αυτά τα κείμενα, από αυτούς τους συγγραφείς; Το πλούσιο αυτό βιβλίο είναι πάνω από όλα μια πρόσκληση να διαβάσουμε και να ξαναδιαβάσουμε τη Βίβλο."

Είναι γνωστό ότι ο Σταύρος Ζουμπουλάκης με τις εκδόσεις, τα συνέδρια, την αρθρογραφία του,  καθώς και με άλλες πρωτοβουλίες (διοργάνωση μαθημάτων, υποτροφίες κ.α), αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον για τις Βιβλικές Σπουδές στην Ελλάδα και μας έκανε να επιστρέψουμε επί τας πηγάς, για να προσεγγίσουμε εκ νέου όχι μόνο  τη Βίβλο, αλλά και τη σχέση της με το σήμερα. 

Γι' αυτό, το καινούργιο βιβλίο που μας έδωσε περιλαμβάνει ενδιαφέροντα κεφάλαια, όπως: Οι κώδικες του Νόμου, Η κατάκτηση και ο ιερός πόλεμος, Η διακυβέρνηση των βασιλέων, Η προφητεία και η διεθνής πολιτική, Η πολιτική της σοφίας, Ο μεσσιανισμός, Πολιτική στη σκιά του Θεού κ.α.

Έτσι, δεν μας ξενίζει η τοποθέτηση του συγγραφέα στον πρόλογο: "Για να εκφραστώ με μεγαλύτερη ακρίβεια, θα γράψω ως ένας θεωρητικός της πολιτικής, διαβάζοντας τη Βίβλο εν πολλοίς με τον ίδιο τρόπο που διαβάζω τον Τζων Λοκ ή Τα ομοσπονδιακά κείμενα των ΗΠΑ, τον Ρουσσώ ή τον Χέγκελ, και θέτοντας το ίδιο είδος ερωτημάτων". 

Ο συγγραφέας ξέρει ότι η Βίβλος έχει πολλά ελκυστικά εδάφια, αλλά και ιστορίες που φαίνονται ακατανόητες, ειδικά για το σύγχρονο άνθρωπο. Και εκεί μπαίνει το θέμα της ερμηνείας. 

Το βιβλίο του Michael Walzer είναι επιστημονικό, σημερινό και εξόχως γοητευτικό, καθώς πραγματεύεται θέματα που κάλλιστα θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν σε μιαν διαφορετική θεώρηση της πολιτικής στις μέρες μας και μάλιστα σε σχέση με τη Βίβλο.

Ο Μάικλ Γουόλζερ γεννήθηκε το 1935 στη Νέα Υόρκη. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Μπράνταϊς (Μασσαχουσέτη) και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ. Δίδαξε στα Πανεπιστήμια του Πρίνστον (1962-1966) και του Χάρβαρντ (1966-1980). Το 1980 εκλέχτηκε καθηγητής κοινωνικών επιστημών στο Institute for Advanced Study του Πανεπιστημίου του Πρίνστον, του οποίου είναι σήμερα ομότιμος καθηγητής. Το 2006 ανακηρύχθηκε επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Διετέλεσε επί τέσσερεις δεκαετίες, μέχρι την άνοιξη του 2013, συνδιευθυντής του περιοδικού Dissent, το οποίο εκφράζει τη φιλελεύθερη και σοσιαλδημοκρατική αριστερά της Αμερικής. Ο Μάικλ Γουόλζερ είναι από τους κυριότερους εκπροσώπους της αμερικανικής πολιτικής φιλοσοφίας. 

Στα ελληνικά κυκλοφορούν τα βιβλία του: Περί ανεκτικότητας (Καστανιώτης 1998), Η ηθική εντός και εκτός των συνόρων (Πόλις 2003), Δίκαιοι και άδικοι πόλεμοι (Ιωλκός 2008), Έξοδος και επανάσταση (Άρτος Ζωής 2015).

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ: ΒΕΒΑΙΟΣ Ο ΑΦΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ

π.α.ανδριόπουλος 

Μια ανατρεπτική, μαχητική και πέρα ως πέρα αληθινή συνέντευξη του Μάνου Χατζιδάκι, ανασύρουμε σήμερα από το αρχείο μας και την αναδημοσιεύουμε από το περιοδικό «Οικονομικός Ταχυδρόμος» (9-2-1989), που δεν υπάρχει πια. 

Πρόκειται για μια ραδιοφωνική συνέντευξη του συνθέτη στους Γιάννη Μαρίνο και Παντελή Καψή, που μεταδόθηκε από την εκπομπή «Στην κόψη του ξυραφιού», του ραδιοσταθμού TOP FM 92,4, που επίσης δεν υφίσταται. Ο Γιάννης Μαρίνος, εκδότης και διευθυντής του περιοδικού «Οικονομικός Ταχυδρόμος», θεώρησε πως η συνέντευξη θα έπρεπε να δημοσιευθεί εντύπως , όπερ και εγένετο. 

«Η σημερινή κρίση στην Ελλάδα είναι η μοιραία κατάληξη ενός κόσμου, που προετοιμάστηκε για την εξαφάνισή του. Και εκεί νομίζω ότι έχει μεγάλο μερίδιο όλος ο μεταπολεμικός κόσμος και ειδικά ο πολιτικός. Δεν προετοίμασε το σπάνιο είδος και το πολύ ακριβό, τον ελεύθερο πολίτη», έλεγε ο Μάνος Χατζιδάκις πριν 30 χρόνια! 

Και αλλού ο Χατζιδάκις μας λέει για τη δημόσια παρέμβαση του πολίτη: «Νομίζω ότι κάθε άνθρωπος σήμερα έχει τη δυνατότητα να μιλήσει και πάντα την έχει. Βέβαια μ’ ένα τίμημα. Πρέπει να είναι έτοιμος να πληρώσει. Κι εκεί είναι που γίνεται η μεγάλη μάχη, μάχη με τον εαυτό μας. Πόσο είμαστε αποφασισμένοι να πληρώσουμε». 

Ο Γιάννης Μαρίνος χαρακτηρίζει την συνέντευξη του Χατζιδάκι «απαισιόδοξη». Όμως, είναι απλώς ρεαλιστική. Ο Χατζιδάκις δεν αεροβατεί. Ξέρει πολύ καλά την ελληνική πραγματικότητα. Μέσα σ’ αυτήν αγωνίζεται, δρα, διαμαρτύρεται, δημιουργεί. Δεν αποδέχεται την κρίση παθητικά. Με τη στάση του την ακυρώνει, αλλά αυτή λειτουργεί – δυστυχώς – και ερήμην του. 

Και η συνέντευξη αυτή αποδεικνύει πόσο αστραπηβόλο και ελεύθερο πνεύμα είναι ο Χατζιδάκις. «Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος…», όπως θα ‘λεγε κι ο Καβάφης. Γι’ αυτό και δεν γελάστηκε…

Συνέντευξη Μάνου Χατζιδάκι στον Οικονομικό Ταχυδρόμο by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

Ο ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΑΜΒΡΟΣΙΟΣ ΕΥΤΥΧΩΣ ΔΕΝ ΠΑΡΑΙΤΕΙΤΑΙ!

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ξεκινάω με «θέμα», όπως λέμε στη μουσική. 

Ο σεβ. μητροπολίτης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας ΔΕΝ παραιτείται, όπως ο ίδιος έχει προαναγγείλει, στις 18 Αυγούστου τ.ε. 

Φαντάζομαι ότι οι λόγοι είναι πολλοί και κυρίως «εθνικοί», αλλά η ουσία είναι ότι ο Σεβασμιώτατος δεν θα πραγματοποιήσει την «απειλή» του. 

Ευτυχώς! 

Διότι ουδόλως με βρίσκουν σύμφωνο όλοι αυτοί οι πολύ …όψιμοι επικριτές του. Αυτοί, για παράδειγμα, που συλλέγουν υπογραφές στο διαδίκτυο για την καθαίρεση του (sic), με αφορμή τις πρόσφατες δηλώσεις του για τις πυρκαγιές της Αττικής. 

Ο μητροπολίτης Καλαβρύτων είναι 40 χρόνια δεσπότης! Δεν είναι χθεσινός στον δημόσιο βίο. Και είναι συνεπής με τον εαυτό του. Αυτές τις «ακρότητες» τις λέει χρόνια τώρα. Τα τελευταία χρόνια, λόγω διαδικτύου, γίνεται ένας μεγαλύτερος ντόρος γύρω από τις κατά καιρούς – συχνές – δημόσιες παρεμβάσεις του. Αλλά το θέμα αντιμετωπίζεται κάπως …ποδοσφαιρικά. Το κοινό εκτονώνεται με ποικίλα σχόλια και αστειάκια, ως την επόμενη τοποθέτηση του σεβασμιωτάτου και ξανά τα ίδια. 

Θα μου πείτε τι θα μπορούσε να γίνει. Αυτό ας το βρουν οι διαμαρτυρόμενοι. Σε κάθε περίπτωση τώρα είναι αργά, καθώς ο σεβασμιώτατος μια χαρά πέρασε την ζωή του ως δεσπότης 40 χρόνια!

Αισίως, ο μητροπολίτης Καλαβρύτων θα εισέλθει στο 41ο έτος της αρχιερατείας του. Θα γράφει και θα λέει αυτά που θέλει. Κάποιοι θα διαμαρτύρονται για κάποιες ώρες και θα τροφοδοτούν τα social media και όλα καλά! 

Η «Ιδιωτική Οδός» έχει τοποθετηθεί κριτικά εδώ και πολλά χρόνια απέναντι σε θέσεις και κρίσεις του μητροπολίτη Καλαβρύτων. Ο λόγος που γίνεται αυτό δεν είναι φυσικά εκτονωτικής φύσεως, αλλά θεολογικός και ιστορικός. Ο νοών νοείτω. 

Ο μητροπολίτης Καλαβρύτων είναι γέννημα και θρέμμα αυτής της κοινωνίας. Δεν είναι εξωγήινος. Αυτή η κοινωνία τον εξέθρεψε, τον μεγάλυνε και τον …ανέχτηκε, αν θέλετε. Αυτή την κοινωνία - της οποίας είναι διακεκριμένο μέλος - οικτίρει και στα κείμενά του ο σεβασμιώτατος: ότι παραπαίει, ότι χάνεται, ότι καταστρέφεται κ.ο.κ. 

Άρα, το πρόβλημα – αν υπάρχει - δεν είναι ο σεβασμιώτατος, αλλά η κοινωνία μας, εμείς οι ίδιοι.

Πάντως – και ας με συγχωρήσει ο σεβασμιώτατος και οι ομόφρονές του – δεν πιστεύω στις «αγρυπνίες για τη σωτηρία της πατρίδος» για χίλιους λόγους. Κυρίως και κατ’ εξοχήν διότι η χώρα αυτή δεν σώζεται με αγρυπνίες εκκλησιαστικές, αφού αναζητεί την λύτρωσή της στα σκυλάδικα και τις παραλιακές. Κι αυτή την …αναζήτηση η ποιμαντική Αμβροσίου δεν μπορεί να την αναχαιτίσει…

Καλό Δεκαπενταύγουστο!

"ΤΩΝ ΛΥΠΗΡΩΝ ΕΠΑΓΩΓΑΙ" ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΗ ΑΔΑΜΗ ΑΠΟ ΤO ΣΥΝΟΛΟ CAPELLA ROMANA

Ο συνθέτης Μιχάλης Αδάμης (1929-2013) είναι γνωστό ότι γνώριζε βυζαντινή μουσική και από νέος ασχολήθηκε με την προβολή του εκκλησιαστικού μέλους. 

Σημαντική ήταν η εργασία που έκανε την περίοδο που ήταν διευθυντής της Παιδικής Χορωδίας των Ανακτόρων (1950-1967). Αλλά και μετά έκανε πολλά και πρωτοποριακά με τη χρήση του βυζαντινού μέλους στο έργο του. Ο ίδιος υποστήριζε με πάθος ότι «η βυζαντινή µουσική είναι ένας πλήρης µουσικός πολιτισµός, µε αρχές, ήθος και φιλοσοφία». 

Στα 1999 γράφει μερικά κομμάτια για χορωδία a capella επηρεασμένα από το βυζαντινό μέλος, μεταξύ των οποίων και την πρώτη ωδή («Των λυπηρών επαγωγαί») από τον Μεγάλο Παρακλητικό Κανόνα προς την Υπεραγία Θεοτόκο, σε ήχο πλ.δ΄ τρίφωνο. Η εναρμόνιση του Μιχάλη Αδάμη, ιδιαίτερη και πολυμελωδική, βασίζεται στο παραδεδομένο μέλος του Παρακλητικού Κανόνα και γράφτηκε για γυναικεία χορωδία.

Παραθέτουμε στη συνέχεια την πρώτη αυτή ωδή, στην ερμηνεία του συνόλου Capella Romana, υπό τη διεύθυνση του μουσικολόγου, ιδρυτή και διευθυντή του συνόλου Αλέξανδρου Λίγκα, ο οποίος τιμήθηκε πρόσφατα από το Οικουμενικό Πατριαρχείο με το οφφίκιο του Άρχοντος Μουσικοδιδασκάλου της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. 

Η εκτέλεση που παραθέτουμε εδώ περιλαμβάνεται στον ψηφιακό δίσκο της Capella Romana “Live in Greece” και ηχογραφήθηκε στον ιστορικό Ναό της Παναγίας Εκατονταπυλιανής στην Πάρο.

π.α.α.

Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΤΗ ΧΟΥΡΜΑΔΙΑ

«Πώς θα έχω γιο, εφ᾽ όσον κανένα ανθρώπινο πλάσμα δεν μ᾽ έχει αγγίξει;», αναρωτιέται η παρθένος Μαρία στην αφήγηση του Κορανίου. Ενώ στο ιερό βιβλίο του Ισλάμ οι άγγελοι λένε στη Μαρία: «Ω Μαριάμ: ο ΑΛΛΑΧ σου αναγγέλλει ευχάριστα νέα μ᾽ έαν Λόγο Του, το όνομά του θα είναι Μεσσίας Ιησούς το παιδί της Μαριάμ, θα τύχει δε μεγάλης τιμής σε αυτό τον κόσμο και στο μελλοντικό» (Κοράνι, 3.45). Στην εικόνα ο Ευαγγελισμός της Μαρίας από μουσουλμανικό χειρόγραφο.

Είχε τοποθετήσει ένα προπέτασμα
(για να προφυλάξει τον εαυτόν της)
απ᾽ αυτούς. Τότε στείλαμε
σ᾽ αυτήν το πνεύμα μας
(έναν άγγελο) που
παρουσιάστηκε μπροστά της
-σαν ένα τέλειο ανθρώπινο πλάσμα.
Εκείνη είπε: «Αναζητώ
καταφύγιο, από σένα,
στον οικτίρμονα (ΑΛΛΑΧ) αν
(Τον) φοβάσαι (μη με πλησιάζεις)».
Εκείνος είπε: «Είμαι μόνο ένας
απεσταλμένος από τον Κύριό σου,
(να χαρίσω) σε σένα
ένα άγιο υιό».
Εκείνη είπε: «Πώς θα έχω γιο,
εφ᾽ όσον κανένα ανθρώπινο πλάσμα
δεν μ᾽ έχει αγγίξει,
κι ούτε είμαι ακόλαστη;»
Εκείνος είπε: «Έτσι (θα γίνει),
είπε ο Κύριός σου, αυτό
για Μένα είναι εύκολο.
Και (επιθυμία Μας είναι)
να τον προσδιορίσουμε σαν ένα
Θεϊκό Σημείο για τους ανθρώπους
και Έλεος από Μάς.
Είναι μια υπόθεση που
(έτσι) έχει θεσπιστεί.»
Έτσι τον σήκωσε (στη κοιλιά της)
-συνέλαβε- και αποσύρθηκε
μαζί του σ᾽ ένα απόμακρο μέρος.
Και την οδήγησαν οι πόνοι
του τοκετού στον κορμό
μιας χουρμαδιάς, και είπε
(μέσα στην αγωνία της):
«Αλλοίμονό μου! Μακάρι
να πέθαινα πριν απ᾽ αυτό
και να ήμουν ένα πράγμα
ξεχασμένο κι αόρατο»!
Αλλά (μια φωνή) την κάλεσε
από κάτω της (απ᾽ την χουρμαδιά):
«Μην λυπάσαι! γιατί
ο Κύριός σου έχει προβλέψει
ένα ποταμάκι κάτω από σένα».
«Και κούνησε -προς τη μεριά σου-
τον κορμό της χουρμαδιάς,
και θα πέσουν πάνω σου
φρέσκοι – ώριμοι χουρμάδες».
«Κι έτσι τρώγε και πίνε
και δρόσισε το μάτι (σου να ησυχάσεις)
Κι αν δεις κανένα ανθρώπινο
πλάσμα (και σε ρωτάει)
να του πεις. -Έχω, πραγματικά,
υποσχεθεί νηστεία
στο Φιλεύσπλαχνο (ΑΛΛΑΧ), κι έτσι
αυτή τη μέρα δεν θα μιλήσω
με κανέναν άνθρωπο».

Κοράνιο, Το Στάδιο «Μάριαμ», 19.17-26 

(Από την έκδοση της Μαριάννας Λάτση με ερμηνεία επιτροπής Αράβων Ελληνιστών, 1987)

ΟΙ ΠΑΝΑΓΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΕ Ο ΕΛΥΤΗΣ

Το δοκίμιο του Οδυσσέα Ελύτη "Η μαγεία του Παπαδιαμάντη" πρωτοεκδόθηκε από τις εκδόσεις Ερμείας το 1976. Το εξώφυλλο και η διακόσμηση του βιβλίου ήταν του Γιάννη Μόραλη. 

Δέκα χρόνια αργότερα (1986), το δοκίμιο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Γνώση». 

Το 1996 έγινε η έκδοση του δοκιμίου από τις εκδόσεις Ύψιλον, σε επιμέλεια του Άρη Μπερλή. 

Το δοκίμιο, τελικά, συμπεριλήφθηκε στον τόμο με πεζά του ποιητή «Εν λευκώ». 

Ο Ελύτης επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι ο Σκιαθίτης πεζογράφος είχε τρισδιάστατη αίσθηση της ακοής: «με τη μια διάσταση άκουγε τους αγέρηδες και τον παφλασμό των κυμάτων, με την άλλη την ελληνική λαλιά στην αρχική φθογγολογική της σύσταση, και με την τρίτη τον κόσμο των νοημάτων από της Ιωνίας τους καιρούς κι εδώθε». Από τις αναφορές του Ελύτη προκύπτει η οριακή απλότητα του κοσμοκαλόγερου της λογοτεχνίας, η πλήρης ανεξαρτησία του από τα υλικά αγαθά και τον έξω κόσμο, καθώς και η ιδιαίτερη σχέση του με το νησί του, που στο έργο του παίρνει «τη σημασία ολόκληρης ηπείρου». 

Ιδού μερικά αποσπάσματα από το περίφημο δοκίμιο του Ελύτη. 

"Ο Παπαδιαμάντης εστάθηκε απατηλός. Και απέχει τόσο από την εικόνα που δίνει ο ίδιος για τον εαυτό του όσο απέχει, θα λέγαμε, η ολιγάρκειά του από τον ασκητισμό. 

... Nα πού βρίσκεται η αληθινή μαγεία του Παπαδιαμάντη. Δε ζητά να τεντώσει τα νεύρα μας, να σείσει πύργους και να επικαλεστεί τέρατα. Οι νύχτες του, ελαφρές σαν το γιασεμί, ακόμη κι όταν περιέχουν τρικυμίες, πέφτουν επάνω στην ψυχή μας σαν μεγάλες πεταλούδες που αλλάζουν ολοένα θέση, αφήνοντας μια στιγμή να δούμε στα διάκενα τη χρυσή παραλία όπου θα μπορούσαμε να 'χαμε περπατήσει χωρίς βάρος, χωρίς αμαρτία. Είναι εκεί που βρίσκεται το μεγάλο μυστικό, αυτό το "θα μπορούσαμε" είναι ο οίακας που δε γίνεται να γυρίσει, μόνο μας αφήνει με το χέρι μετέωρο ανάμεσα πίκρα και γοητεία, προσδοκώμενο και άφταστο. "Σα να 'χανε ποτέ τελειωμό τα πάθια και οι καημοί του κόσμου". 

... Η ποιητική νοημοσύνη του Παπαδιαμάντη διατρέχει τις σελίδες του, συνεγείρει και μαγνητίζει τις λέξεις, τις υποχρεώνει να συναντηθούν σε μια φράση όπως ο αέρας τα λουλούδια σ' έναν αγρό. Παράξενη ελευθερία που η συμβατική αντίληψη για τη σύνταξη του άλλου Σκιαθίτη [δηλ. του Μωραϊτίδη] δεν της επιτρέπει ν' απλωθεί. Αυτές οι νησίδες των παρομοιώσεων και των μεταφορών που αφθονούν στα κείμενα του πρώτου, χωρίς ποτέ να τα μεταβάλλουν σε πεζοτράγουδα, κάποτε και οι απλές περιγραφές, με μια μόνον, ίσως, ανάμεσά τους ανορθοδοξία (που κι αυτήν είναι δύσκολο να την εντοπίσεις με την πρώτη ματιά), τέλος μερικές, κατά μέρη άνισα, εισβολές της δημοτικής, απροσδόκητες, αρκούν, για ν' αποσπάσουν τη γλώσσα αυτή απ' την παγερότητα και να κυματίσουν την επιφάνειά της μ' έναν τρόπο που δεν έχει τον όμοιό του στα πεζογραφήματα της εποχής."

Το δοκίμιο του Ελύτη για τον Παπαδιαμάντη συμπληρώνει, θα λέγαμε, το ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ του Ελύτη. Ο Ελύτης ανθολογεί αποσπάσματα διηγημάτων του Σκιαθίτη, κι έτσι κατανοούμε σε ένα βαθμό τι είναι αυτό που ο Ελύτης έβρισκε στον Παπαδιαμάντη. 

Στο Ανθολόγιο συναντούμε και διηγήματα της Παναγιάς. 

Ο Ελύτης ανθολογεί και βάζει δικούς του τίτλους στα αποσπάσματα. 

Έτσι έχουμε: 

- «Το σπιτάκι στη θάλασσα» από το διήγημα «Η Γλυκοφιλούσα» 

- «Το εξωκκλήσι της Παναγιάς της Κατευοδώτρας» από «Τ’ αγνάντεμα» 

- «Η Παναγία η Γλυκοφιλούσα» από το διήγημα «Η Γλυκοφιλούσα» 

- «Ο νεκρός ταξιδιώτης», από το ομώνυμο διήγημα, όπου υπάρχει εκτενής αναφορά στην Παναγία την Κουνίστρα ή Κ΄νιστριώτισσα. 

Π.Α.Α.