ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΠΕΡΙ ΑΝΑΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ

Πίνακας του Georges Rouault

Αναθεματολογίας το ανάγνωσμα (κεφάλαιο δεύτερο), νεοέλληνες πρόσχωμεν!

Του Κώστα Νούση

Προ ημερών έγραψα κάποιους προβληματισμούς αναφορικά με την αυξανόμενη επισκοπική κακοδαιμονία και τη συνοδική δυσλειτουργία που εκπορεύονται από την ιεραρχία της αυτοκέφαλης ελλαδικής εκκλησίας. Το προσάναμμα ήταν, βέβαια, ένας τολμητίας επίσκοπος, υπό τις ενέργειες του οποίου περιθάλπονται συναφείς πόθοι και ψυχικές διαθέσεις πολλών ανάμεσά μας, τα καθαιρετέα αίτια, όμως, όπερ και το δέον μέλημά μας, είναι πολύ βαθύτερα, πολύ πιο επώδυνα και ανησυχητικά, διό και πιότερο καταθλίβοντα και χρήζοντα θεραπείας.

Ήταν σχεδόν αναμενόμενο να δυσαρεστηθούν αρκετοί με την ανάγνωση των σκέψεών μου, ακριβώς διότι ο εν λόγω επίσκοπος αποτελεί ηρωική μορφή και σύμβολο του αγώνα κατά του οικουμενισμού και των σύγχρονων ορατών και αοράτων εχθρών της Ορθοδοξίας. Η φυσική, επομένως, αντίδραση εν προκειμένω ήρθε (και) στο πρόσωπο ενός πολύ φίλου, αδελφού και συναδέλφου, ο οποίος λίγο πολύ με ενεκάλεσε για light θεολογικό λόγο και για αντιπαραδοσιακή στάση επικαλούμενος σύγχρονους «αντιοικουμενιστές» (κατ’ αυτόν εννοείται), όπως τον π. Επιφάνιο Θεοδωρόπουλο, για να με επαναφέρει στην τάξη και, προφανώς κατ’ αυτόν, στην ορθοδοξία. Αφορμής δοθείσης, λοιπόν, από την παρατήρησή του, στον οποίο θα έδινα ούτως ή άλλως μια απάντηση, σκέφτηκα να κοινοποιήσω τις σκέψεις μου ευρύτερα και να ασχοληθώ λίγο με τον κίνδυνο της πλάνης, που αποτελεί κατά την εκτίμησή μου τη βαθύτερη ουσία των πάσης φύσεως εκκλησιολογικών εκτροπών και που ελλοχεύει γενικότερα σε κάθε βήμα του πνευματικού εν Χριστώ αγώνα, και δη σε ανθρώπους αγωνιστές και στην τεράστια γκάμα των «καλών» τους προθέσεων, διότι θεωρώ ότι το θέμα έχει ήδη λάβει ανησυχητικές διαστάσεις και οι αποδέκτες του θα έπρεπε να είναι περισσότεροι του ενός.   Η φύση της πλάνης, στην οποία προκαταβολικά διευκρινίζω ότι συγκαταλέγω και τις σύγχρονες τάσεις πρόκλησης εκκλησιαστικού σχίσματος, είναι εξ ορισμού δυσδιάκριτη, διό και τα μάλα επικίνδυνη. Θυμάμαι χαρακτηριστικά μια σχετική ιστορία που διάβασα στον βίο ενός σχεδόν σύγχρονου αγιορείτη πνευματικού (του παπα Σάββα ή του παπα Καλλίνικου, μου διαφεύγει ακριβώς) για έναν άλλο αγιορείτη μοναχό, ο οποίος λέγοντας την ευχή κατά τις ακολουθίες εντός του καθολικού της Μονής του, προκαλούνταν γύρω του τοπικός σεισμός και ταραχή! Τελικά, για να μη μακρηγορώ, αποδείχτηκε πως υπήρχε μέσα του κρυφή έπαρση, οπότε και ο Θεός επέτρεπε το έκτακτο ενοχλητικό αυτό φαινόμενο. Το αξιοπρόσεχτο εδώ ήταν πως ούτε ο μοναχός το συνειδητοποιούσε τότε αυτό ούτε διάφοροι γεροντάδες και πνευματικοί για πολύ καιρό μπορούσαν να το ερμηνεύσουν. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, πως ο εν λόγω πλανηθείς μοναχός προσευχόταν στον Κύριο και μάλιστα με την πιο δυνατή προσευχή των ορθοδόξων. Δε νομίζω να υπάρχει κάποια ένσταση αναφορικά με τις προθέσεις του - το φοβερό είναι πως ούτε και από τον ίδιο ετίθετο τέτοιο ζήτημα ακόμα και σε στοιχειώδες διανοητικό επίπεδο. Και όμως…

Παρόμοιο γεγονός διαβάζουμε και στον άγιο Σιλουανό τον Αθωνίτη. Σύμφωνα με την εξομολόγηση του ίδιου του Αγίου, για μεγάλο διάστημα έβλεπε μπροστά του δαίμονες και, ενώ προσευχόταν να φύγουν, αυτό δε συνέβαινε. Και πάλι ούτε ο ίδιος ούτε οι πνευματικοί που ρωτούσε κατανοούσαν για αρκετό καιρό την αιτία. Οι αγνές προθέσεις του Αγίου δεν ήταν ούτε εδώ ικανές να αποτρέψουν την αδιόρατη πνευματική αυτή πλάνη. Πόσο εύκολα, λοιπόν, κλέβει εκ δεξιών τους αγωνιστές ο πονηρός, είτε επισκόπους είτε ιερείς είτε θεολόγους είτε ό,τι  θέλει κανείς. Στο σημείο αυτό μου έρχεται μια φράση του γέροντα Πορφυρίου πως «όσοι κατηγορούν την Εκκλησία για τα λάθη των εκπροσώπων της, με σκοπό δήθεν να βοηθήσουν για τη διόρθωση, κάνουν μεγάλο λάθος. Αυτοί δεν αγαπούν την Εκκλησία. Ούτε, βέβαια, τον Χριστό»[1]. Συνδυάζοντας με τα προηγούμενα, υποπτεύεται εύκολα κάποιος μια μορφή εκκλησιολογικής πλάνης, η οποία σε μερικούς είναι προχωρημένη πνευματική ασθένεια που εκδηλώνεται συνήθως με ύβρεις, ασεβείς βωμολοχίες, (ιερο)κατακρίσεις και άλλα ων αισχρόν και το λέγειν. Διάβαζα τις προάλλες κείμενο γνωστού «αντιοικουμενιστή» θεολόγου, όστις αποκαλούσε «πάπα της ανατολής» τον Οικουμενικό Πατριάρχη και πολλές φορές τον προσφωνούσε «ψιλώς» κ. Βαρθολομαίο. Πέρα από το ότι ο εν λόγω θεολόγος αδικεί έτσι τον εαυτό του, αναρωτιέται κανείς τι άλλο μπορεί να δείχνει μια τέτοια στάση. Απλά μηδενισμό, προσθέτω εγώ, ένα είδος κενότητας, σίγουρα κάποιο πνευματικό πρόβλημα. Θλιβερό ανάμεσα σε χριστιανούς, αν αναλογιστούμε πως το διακριτικό μας γνώρισμα σύμφωνα με τον ίδιο τον Κύριο είναι η αγάπη (Ιω. 13:35).

Η τρωθείσα, να μην πω, απολεσθείσα εκκλησιολογία δεν είναι μια αστεία υπόθεση ούτε κάποια αμελητέα πνευματική διάσταση, όπως δυστυχώς απαντά τόσο στη συνείδηση των  απλών πιστών όσο και σε επίπεδο ειδικών, κληρικών και θεολόγων. Είναι αυτή αύτη η ουσία της πνευματικής ζωής, άρρηκτα συνδεδεμένη με το γεγονός της σωτηρίας. Πράγματα, δηλαδή, πολύ σοβαρά και απτόμενα της αιωνιότητας. Η προχειρότητα και η εν πολλοίς φαιδρότητα με την οποία προσεγγίζονται ένθεν και ένθεν συνιστούν δείκτη τεθλασμένης πνευματικότητας. Έλλειψη πνευματικής εμπειρίας και αίσθησης φόβου Θεού και πίστης στη μεταθανάτια κρίση του. Και δε θα το έλεγα αυτό αν δεν έβλεπα την ακριβώς αντίθετη στάση σε γέροντες μεγάλης αγιότητας και δυνατών πνευματικών εμπειριών και αισθητηρίων. Πιστεύουμε ότι η κρίση του Θεού είναι η πιο σοβαρή υπόθεση της ζωής μας και ότι σωζόμαστε από την αιώνια απώλεια και τη φριχτή κόλαση μέσα στο Σώμα του Χριστού, την Εκκλησία. Όποιος απρόσεχτα αλλοιώνει την ενότητά της και τη μαρτυρία της αγάπης του Θεού χωρίς την άνωθεν έγκριση και συγκατάβαση – δε θα αναφερθώ στο πώς μπορεί κάποιος να πληροφορηθεί σχετικά με αυτό, διότι θα πάρει άλλο τόσο να αναλυθεί, σίγουρα όμως η θέση εκάστου στην Εκκλησία (λαϊκός ή κληρικός) τον αμνηστεύει ή τον ενοχοποιεί ανάλογα για την εκκλησιαστική του στάση - αμαρτάνει στον ίδιο τον Χριστό χωρίς να το αισθάνεται (δυστυχώς). Πόσο μπορεί άραγε να είναι σίγουρος όποιος τολμά να προσβάλει την ενότητα και την ειρήνη της Εκκλησίας, χωρίς να έχει την επί τούτω εκκλησιαστική διακονία και αρμοδιότητα, πως δε θα ισχύει για αυτόν εκείνο που είχε πει κάποτε ο π. Εφραίμ ο Κατουνακιώτης: «πάτερ, δεν μπορούμε να θεολογήσουμε, διότι δεν είμαστε θεολόγοι. Μεταλαμβάνουμε Σώμα και Αίμα Χριστού. Περισσότερο δεν μπορούμε να πούμε, μήπως και πέσουμε σε κάνα δογματικό λάθος και θα το βρούμε εμπόδιο μετά τον θάνατό μας».[2] Οι αναλογίες φανερές. Αν για παράδειγμα αντικατασταθούν οι λέξεις «θεολογήσουμε, θεολόγοι, δογματικό λάθος» με εκκλησιολογικούς όρους, προφανώς δεν αποφεύγεται η τραγική κατάληξη της συλλογιστικής του γέροντα.

Μαζεύονται πραγματικά πολλά γεγονότα και πνευματικές παραινέσεις αγίων που συνηγορούν σε μια στάση διαφορετική από την επαναστατική και κινδυνολογική εκκλησιολογία που κυκλοφορεί το τελευταίο διάστημα. Θα επαναλάβω πράγματα γνωστά ίσως, όπως τη διόλου τυχαία φωτογράφηση του γέροντα Παϊσίου (+1994) λίγο προ της κοιμήσεώς του με τον νυν «αιρεσιάρχη του Βοσπόρου», καθώς και την προσευχή επί τη εκλογή του νυν Οικουμενικού Πατριάρχη και χαρά επί τη ειδήσει αυτής του μεγάλου προορατικού και θαυματουργού μακαριστού π. Ιακώβου Τσαλίκη (+1991)[3]. Αξίζει εδώ να μνημονευθεί η (εν Πνεύματι) πληροφορία των γερόντων Ιωσήφ του Σπηλαιώτου (+1959) και του ηγιασμένου μαθητή του π. Εφραίμ του Κατουνακιώτη (+1998) για επιστροφή στον χώρο της Εκκλησίας μέσω αποκατάστασης της κοινωνίας με το Πατριαρχείο της Κων/πολης  λόγω της πρότερης ζηλωτικής εκκλησιαστικής στάσης της συνοδείας τους. Διαβάζουμε χαρακτηριστικά: «με το που ξύπνησε, κατάλαβε την σημασία του ονείρου και άρχισε να αμφισβητή την ορθότητα της ζηλωτικής στάσεώς του. Αλλά και ο παπα - Εφραίμ ο Κατουνακιώτης, όταν προσευχόταν για το ίδιο θέμα, πληροφορήθηκε με μια δυνατή φωνή, που του είπε: ‘Εν τω προσώπω του Φλωρίνης απεκήρυξες όλη την Εκκλησίαν’. Παρομοίως, λίγο αργότερα και ο Γέροντας Ιωσήφ άκουσε στην προσευχή του αισθητά θεία φωνή να του λέη: ‘η Εκκλησία βρίσκεται στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, στην Κωνσταντινούπολι».[4] Θεωρώ πως θα μπορούσαμε πλέον να μιλάμε για ένα consensus partum επί της εν προκειμένω εκκλησιολογικής στάσης. Σημειωτέον πως η αλλαγή του ημερολογίου τότε συνιστούσε εκκλησιολογική εκτροπή στο πλαίσιο της οικουμενιστικής πολιτικής του Οικουμενικού Θρόνου. Και πάλι όμως…

Στώμεν καλώς. Η μετάνοια, η αλλαγή εκκλησιαστικής νοοτροπίας και η επιστροφή στο πνεύμα της ενότητας και της εν Κυρίω αγάπης ας γίνει οδοδείκτης μας. Μη σχίσωμεν την Εκκλησίαν με υποθέσεις και ασαφείς προβλέψεις. Αυτό ήταν διαχρονικά το πνεύμα και η έκκληση των Αγίων (βλ. ενδεικτικά τον Χρυσόστομο επί των ημερών της εξορίας του). Επαναλαμβάνω ότι η επιλεκτική χρήση θέσεων αγίων (π.χ. του αγίου Ιουστίνου Πόποβιτς) προς στήριξη του «αντιοικουμενιστικού» πνεύματος πρέπει να γίνεται διακριτικά και όχι γενικευτικά. Κανείς σοβαρός και εχέφρων ορθόδοξος δε διαφωνεί πως ο θρησκευτικός συγκρητισμός είναι αίρεση ούτε θα κάτσει με σταυρωμένα χέρια αν δει κινήσεις εκκλησιαστικών ηγετών υπερβαίνουσες τα εσκαμμένα. Από κει και πέρα, η επαναλαμβανόμενη παράθεση των ανωτέρω, με λογικούς ακροβατισμούς και συσχετίσεις στόχον εχούσας αποτείχιση και πρόκληση αποσχιστικών διαθέσεων, καθίσταται σαφέστατα επικίνδυνη.

Η αλήθεια είναι πως κάθε εποχή έχει τα ζηλωτικά της. Πάντα κάτι θα βρίσκεται ή θα κατασκευάζεται, για να μαχόμαστε επιβεβαιώνοντας την ορθοδοξία μας και να απασχολούμαστε, τουλάχιστον, στην πλήξη μας, στην ανία μας, στην πεζή μας καθημερινότητα. Δε χρειάζεται να αποδεικνύουμε διαρκώς πως δεν ενασχολούμαστε με τον Θεό και εξαιτίας αυτού επισυμβαίνουν τα προηγούμενα. Ειδικότερα, όταν οι «αγώνες μας» και οι κορώνες μας κατά αιρετικών αγγίζουν τα όρια της αμαρτίας και υπερβαίνουν τα επιτρεπτά όρια της εκκλησιολογικής τάξης, εισάγοντάς μας στον χώρο του σχίσματος και της πλάνης. Ας σκεφτόμαστε εδώ τη δικαιολογημένη φοβία του γέροντα των Κατουνακίων ότι θα μας δυσκολέψουν μετά θάνατον. Αυτά ας τα αναλογιστούν πρώτοι οι πρωτεργάτες και υποδαυλιστές τοιούτων εκκλησιολογικών εξεγέρσεων, οφικιάλιοι του Οικουμενικού Θρόνου, πανεπιστημιακοί καθηγητές, επίσκοποι και έτεροι καππαδόκες. Επειδή θα κατάλαβαν οι ίδιοι και αρκετοί άλλοι σε ποιους αναφέρομαι, θα τους απευθύνω μια έκκληση – προειδοποίηση: αν θεωρούν ότι οι εμπειρίες και οι άνωθεν πληροφορίες τους υπερβαίνουν την αντίθετη στάση που κρατούσαν και πρότειναν επί των θεμάτων αυτών οι προαναφερόμενοι μεγάλοι άγιοι των ημερών (Πορφύριος, Εφραίμ κλπ.), τότε ας συνεχίσουν. Ειδάλλως, να αλλάξουν ρότα και να αγωνίζονται πιο προσεκτικά και νηφάλια, προπαντός με πνεύμα αγάπης, ταπείνωσης και ενότητας. Δεν πρόκειται εδώ ούτε για κομματικές αντιπαραθέσεις ούτε για ιδεολογικές διαμάχες. Ας μην παίζουμε εν ου παικτοίς. Ποτέ δεν είναι αργά για μετάνοια. Ο μεγάλος στην ιστορία αναγνωρίζεται και με την ευελιξία που επιδεικνύει στη διόρθωση λαθών και παραλείψεων. Ο Θεός δε θα μας κρίνει ποτέ για τη σιωπή μας λόγω εμμονής σε έναν ταπεινό και ησύχιο προσωπικό πνευματικό αγώνα, αλλά για τη λήψη πρωτοβουλιών επί εκκλησιαστικών διοικητικών και δογματικών θεμάτων πέρα και πάνω από τη σχετική μας διακονία, κλήση και τάξη στο εκκλησιαστικό σώμα. Το ζητούμενο, εξάλλου, για όλους είναι να γραφούμε στο βιβλίο της ζωής (Λουκ. 10:20) και όχι σε αυτό της ιστορίας, που εμπεριέχει και υποψίες κενοδοξίας.

Κλείνω αφήνοντας να μας μιλήσει και πάλι ένας από τους μεγαλύτερους Αγίους της εποχής μας, ο γέρων Εφραίμ από τα ερημικά και δύσβατα Κατουνάκια του Άθωνα: «πήγαμε εκεί, ήρθε ο Ιβηρίτης, ο Πρωτεπιστάτης. Μας κέρασαν, τέλος πάντων. Λέει: Πάτερ, τι θα κάνουμε με τον Πατριάρχη; Λέω: Γέροντα, το χώρισμα, το σχίσμα εύκολα γίνεται, η ένωση είναι δύσκολος. Γέροντα, λέω, εγώ δεν παρακολουθώ τέτοια πράγματα, κοιτάω το κομποσχοινάκι μου, να πω την αλήθεια. Τι κάνουν οι Εκκλησίες, η Κοινότης, άλλοι μου τα λένε, ούτε ερευνώ να μάθω. Λέω: Γέροντα, είδες τι έκαναν οι Ρώσοι; Παρέδωσαν τα μυστήρια στους καθολικούς και οι καθολικοί στους Ρώσους. Η Εκκλησία τι τους έκανε, τους έδιωξε; Όχι. Υπομονή. Τώρα οι Ρώσοι, να με συγχωρέσετε, σφάλμα έχουνε κάνει. Έτσι κυβερνάται η Εκκλησία… Ανέκαθεν, πάτερ, η Εκκλησία είναι Μάνα και κάνει και επιείκεια, κάνει και συγκατάβαση, κάνει και πως δεν βλέπει, κάνει πως δεν ακούει, να μη γίνει σχίσμα! Όχι. Και ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος που πήγε εξορία, οι άλλοι Δεσποτάδες ρωτούσαν. Όχι, λέει, να συλλειτουργήσετε, να μη γίνει σχίσμα, προς Θεού!»[5]

 Καλό Μεγαλοβδόμαδο και καλή Ανάσταση να έχουμε.

Κ.Ν.

Λάρισα

9/4/2012

---

[1] Γέροντος Πορφυρίου Καυσοκαλυβίτου. Βίος και Λόγοι. Χανιά: Ι. Μ. Χρυσοπηγής, 2007, σ. 202.

[2] Γέροντας Εφραίμ Κατουνακιώτης. Άγιο Όρος: Ι. Ησυχαστήριο «Άγιος Εφραίμ» Κατουνάκια, 2000. σ. 235.

[3] Παπαδόπουλος, Στ. Ο Μακαριστός Ιάκωβος Τσαλίκης. Αθήνα: Ακρίτας, 2001, σ. 158.

[4] Γέροντος Εφραίμ Φιλοθεΐτου. Ο Γέροντάς μου Ιωσήφ ο Ησυχαστής και Σπηλαιώτης (1897-1959). Αριζόνα: Ι. Μ. Αγίου Αντωνίου, 2008, σ. 317.

[5] Γέροντας Εφραίμ Κατουνακιώτης, ό.π., σσ. 212-213.

ΣΚΟΠΕΛΙΤΙΚΕΣ ΜΕΓΑΛΟΒΔΟΜΑΔΙΑΤΙΚΕΣ ΕΥΩΔΙΕΣ!

Πῶς εὐωδίαζαν κάποτε οἱ Μεγαλοβδομάδες... 

Στὴν ἱερὴ Μνήμη τῆς Μητέρας μου 

Καθὼς μὲ σιωπηλοὺς βηματισμοὺς προχωρεῖ ἡ Μεγάλη Ἑβδομάδα ραντίζοντας μὲ κατάνυξη καὶ νοσταλγία τὶς ψυχές μας, στὸ βάθος τοῦ Χρόνου ὑφαίνεται, μὲ τὰ στημόνια τῆς Μνήμης καὶ τῶν βιωμάτων ποὺ τὴ συνοδεύουν, ἐκείνη ἡ ἄλλη σινδόνη, ἡ ὁποία μᾶς τυλίγει μὲ τὴ στοργή της καὶ μᾶς θάλπει: ἰδιαίτερα τὶς μέρες αὐτὲς ὁποῦ κυριαρχεῖ ἡ ἀδιαφορία, ὁ στυγνὸς ὠχαδερφισμὸς καὶ ἡ ἀπουσία κάθε τρυφερότητας ἀπέναντι σὲ μιὰ παράδοση φιλότιμη καὶ φιλάνθρωπη. 

Μεγάλη Ἑβδομάδα, λοιπόν, μὲ τὴν ἀθάνατη χαρμολύπη της νὰ μᾶς ἁγιάζει, ὅπως ἁγιάζει ὁ παπᾶς τὰ σπίτια, ἀλλὰ καὶ νὰ μᾶς ραίνει μὲ ροδόσταμο ἀπὸ τριαντάφυλλα μαγιάτικα καὶ τόσο εὔοσμα, κομμένα ἀπὸ τὶς παλιὲς Κληματιανὲς τριανταφυλλιὲς, ἀπό κεῖνες ποὺ στολίζανε τὸν παλιὸ τὸν Ἐπιτάφιο. Μόνο ποὺ αὐτὲς τὶς εὐωδίες ἔπρεπε νὰ τὶς συνταιριάσουν καὶ οἱ ἄλλες παράλληλες εὐωδίες τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδας, ποὺ ἀνάσαιναν τὰ παλιὰ τὰ Κληματιανὰ τὰ σπίτια. Εὐωδιὲς ἀπό ἐδέσματα ταπεινά, ὡστόσο πάντα εὐπρόσδεχτα. Γιατὶ αὐτὲς τὶς ὧρες, τὶς μεγαλοβδομαδιάτικες, ὅσοι ζήσαμε παλιὲς πασχαλιὲς τὶς ἀναπολοῦμε, ὄχι μονάχα γιὰ τὰ γνήσια ἔθιμα καὶ τὰ σεβάσμια ἤθη, ἀλλὰ καὶ γιὰ κεῖνες τὶς εὐωδιὲς, ποὺ ἄφησαν στὴν ψυχὴ τὸ ἐξαίρετο στίγμα τοῦ σεβασμοῦ καὶ τῆς ἐμβιωμένης γιορταστικῆς ἔγνοιας. 

Ἀπὸ τήν Κυριακὴ τῶν Βαΐων ξεκινᾶ, λοιπόν, τοῦτο τὸ μικρὸ σεργιάνισμα, μὲ τὸ χωριὸ νὰ εὐωδιάζει ἀπό τὴν ἀνθισμένη τὴ βάγια, ἀλλὰ καὶ τὸ μαγειρεμένο ἤ τηγανιτὸ τὸ ψάρι. Γιατὶ τὸ καλοῦσε ἡ μέρα... Μὴ τὸ λησμονοῦμε. Ἔτσι σὲ κάθε σπίτι ὑπῆρχε τὸ ψάρι, εἴτε «πλακὶ», μαγειρεμένο δηλαδή μέ κρεμμυδάκια φρέσκα ἤ καὶ ξερὰ, μὲ μαϊντανὸ, μάραθο, ἄνιθο καὶ φυσικὰ τοματοπελτέ. Ἄλλοι προτιμοῦσαν τὸ τηγανιτὸ ἤ τὸ βραστὸ- τὸ δεύτερο μὲ μπόλικο σέλινο, κρεμύδι καὶ πατάτες. Τὸ ψάρι λοιπὸν, γιὰ τὴ χαρὰ τῆς γιορτῆς, γιὰ τὸ φίλεμα τῆς βάγιας, αὐτοῦ τοῦ συμβολικοῦ κλαδιοῦ ποὺ θὰ μᾶς εἰσοδεύσει στὴ Μεγαλοβδομάδα. 

Ἀπό τὴ Μεγάλη Δευτέρα μέχρι τὴ Μεγάλη Πέμπτη λόγω τῆς αὐστηρῆς νηστείας, ἀλάδωτης ἐντελῶς, αὐτὸ ποὺ κυριαρχοῦσε ἦταν τὰ βραστὰ βλαστάρια, τὰ μαρούλια μὲ τὸ ξύδι, οἱ ἐλιές, οἱ βραστὲς ἤ ψητὲς πατάτες, ὁ χαλβᾶς καὶ οἱ σοῦπες μὲ ρύζι ἤ μανέστρα,, ἀλλὰ καὶ κοφτὸ μακαρονάκι, μὲ λίγο πελτέ. Τὰ παιδιὰ πάλι τρώγανε ψωμὶ μὲ ζάχαρη ἤ μὲ λίγη ντομάτα. πελτέ. Αὐτὰ μέχρι τὴ Μεγάλη Πέμπτη ποὺ κοινωνοῦσαν σχεδὸν ὅλοι, ὁπότε κατέλυαν λίγο λάδι τὸ μεσημέρι. Τότε τηγανίζονταν ταραμοκεφτέδες, μαγειρεύονταν καμμιὰ σουπιὰ μὲ τὰ μάραθα καὶ ἄλλα χόρτα γιὰ τὸ καλό. Ὅμως τὴ μέρα αὐτὴ τὸ χωριὸ μοσχοβολοῦσε ἀπὸ τὸ ξύδι, μὲ τὸ ὁποῖο καὶ προετοίμαζαν τὰ κόκκινα τ᾿ ἀβγὰ ποὺ τὰ ἔβαφαν ἀπολείτουργα, μιὰ καὶ τὸ καλοῦσε ἡ μέρα. 

Ἡ Μεγάλη Παρασκευὴ εἶχε πάντα τὴ γοητεία της, καθὼς ἀπὸ παντοῦ ἔφτανε τὸ ἄρωμα τοῦ μαγιάτικου τοῦ τριαντάφυλλου, τῆς ματζουράνας, ἀλλὰ καὶ τῆς μαργαρίτας, ἀφοῦ ὅλ᾿ αὐτὰ κομίζονταν πρωΐ-πρωΐ στὴν ἐκκλησία γιὰ νὰ στολιστεῖ τὸ Κουβούκλιο τοῦ Ἐπιταφίου. Νοτίζονταν τὰ χέρια τῶν παιδιῶν ποὺ τὰ κρατοῦσαν, ἀπό τὴν ἐωθινὴ, ἀνοιξιάτικη δροσιά. Καὶ νόμιζες ὅτι ἐκεῖνο τὸ ἄρωμα κρατοῦσε. Κρατοῦσε μιὰ ζωή, ἀνάμικτο καθὼς ἦταν μὲ τὸ ἄλλο ἄρωμα τῆς παιδικῆς ἀθωότητας... Ὅπως κρατοῦσε καὶ ἡ εὐωδιὰ τοῦ ροδόσταμου, τοῦ γνήσιου ἐκείνου ἀποστάγματος ποὺ γίνονταν ἀπό τὶς νοικοκυρὲς μὲ τριαντάφυλλα μαγιάτικα. Μὲ αὐτὸ ραντίζονταν ὁ Ἐπιτάφιος καὶ οἱ πιστοὶ ἀπό τὸν ἱερέα μόλις ψάλλονταν τὸ, «Ἔραναν τὸν τάφο...» τὸ βράδυ στὴν Ἀκολουθία τοῦ Ἐπιταφίου Θρήνου. 

Ὅμως καὶ τὸ μεσημέρι τῆς Μ. Παρασκευῆς ὅλο τὸ χωριὸ μοσχοβολοῦσε ἀπό τὰ βρασμένα μάραθα, τὰ ὁποῖα τρώγανε οἱ χωρικοὶ μὲ τὸ ξύδι, στὸ πόδι κυρίως, γιατὶ τὴ μέρα αὐτὴ, λέγανε, πὼς δὲν στρώνεται τραπέζι. Συμβόλιζαν δὲ τὰ μάραθα τὸ πένθιμο τῆς μέρας, τὴ μαραμένη ψυχὴ γιὰ τὴ Σταύρωση τοῦ Χριστοῦ. Δοξασίες, θὰ πεῖ κάποιος μὲ εἰρωνεία. Δοξασίες ναὶ, ἀλλὰ μὲ τέτοιο βαθὺ περιεχόμενο... 

Ξημέρωνε τὸ Μέγα Σάββατο καὶ παντοῦ ξεχύνονταν διάφορες εὐωδιὲς καὶ κυρίως ἀπό τὸ φοῦρνο ποὺ νωρὶς ξεφούρνιζε τὸ ψωμὶ καὶ μετὰ ἔψηνε ἐκεῖνες τὶς εὐωδιαστὲς κουλοῦρες μὲ τὰ τρία, πέντε ἤ ἑφτὰ ἀβγά. Κουλοῦρες ψημένες σὲ ὁλογάνωτα σινιὰ καὶ μέ μεγάλη προσοχή, γιατὶ προορίζονταν γιὰ τὰ πεθερικὰ ἀπὸ τὶς νῦφες. Κουλοῦρες ζυμωμένες μὲ προσοχὴ καὶ ἱεροπρέπεια σὲ μεγάλη πήλινη λεκάνη, μὲ ἁγνὰ ὑλικὰ πάντοτε, ὅπως τὸ λάδι, τὸ βούτυρο, τὸ γάλα. Ξεχασμένες δυστυχῶς σήμερα, ὅπως τόσα ἄλλα. 

Γύρω στὸ ἀπόγευμα ἡ Πασχάλια χαρὰ ἄρχιζε ν᾿ ἀχνοφέγγει σ᾿ ὅλο τὸ χωριό, καθὼς ἑτοιμάζονταν τώρα πιὰ τὸ ἐπίσημο φαγητὸ γιὰ τὴ Νύχτα τῆς Ἀναστάσεως. Συνήθως κρέας ψητὸ στὸ φοῦρνο, στὴ λαδόκολα, ἀλλὰ καὶ βραστὰ ἐντόσθια, ὁ τσορβᾶς, ὅπως τὸν ἀναφέρει ὁ Μωραϊτίδης, ἀλλὰ καὶ ὁ ἀλησμόνητος ὁ «καπαμᾶς», κρέας κατσικίσιο ἤ πρόβιο κοκκινιστό, ἀλλὰ μὲ μιὰ τέχνη ξεχωριστή. Εὐωδίαζε τὸ χωριό κι ἀναμειγνύονταν οἱ ποικίλες μοσχοβολιὲς τῆς ἀνθισμένης ἄνοιξης μὲ τὶς ὑλικὲς αὐτές ἀπολαύσεις, γιατὶ ἦταν Πάσχα. Τῶν Ἑλλήνων τὸ ἀθάνατο τὸ Πάσχα. 

Ἀκροτελεύτιος λόγος μὲ μιὰ προσωπικὴ ἀνάμνηση ἀπό τὴ Νύχτα τοῦ Πάσχα στὴν παλιά μας τὴν ἐκκλησιά, ποὺ εὐωδίαζε καμμένο λάδι καὶ μελισσοκέρι, τριαντάφυλλο καὶ θυμίαμα. Κάπου ἐκεῖ, λοιπόν, στ᾿ ἀριστερὸ τὸ ψαλτήρι, κατὰ τὸ γυναικεῖο, ἴσως ν’ ἔχουν ἀκόμα ἀπομείνει ἴχνη ἀπό τὰ τσόφλια τῶν κόκκινων ἀβγῶν ποὺ τσούγγριζαν τὰ παιδιὰ μὲ τὸ Χριστὸς Ἀνέστη, γιὰ νὰ γκρινιάζει τὴν ἄλλη μέρα ἡ θειὰ τὸ Μαχώ, ἡ νεωκόρος... Ποὺ σήμερα λείπει, ὅπως καὶ τόσοι ἄλλοι, καὶ μαζὶ μὲ κείνους ὅλα σχεδὸν τὰ παραπάνω, τα ὁποῖα ἀπομένουν στὴ Μνήμη καὶ στὴν ψυχὴ μὲ τὶς εὐωδιές τους καὶ τὴν παραμυθία τους. 

Καλὴν Ἀνάσταση. 

π. Κων. Ν. Καλλιανός (Σκόπελος)

ΣΤΙΧΟΙ ΤΗΣ ΧΙΒΑ ΠΑΝΑΧΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΑΣΚΑΛΟ ΤΗΣ ΝΕΟΚΛΗ ΣΑΡΡΗ

φωτό: Ιδιωτική Οδός

Για τον Δάσκαλό μου Νεοκλή Σαρρή 
Μοναχά μια ώρα
Μερικές μέρες είναι
Έχω χάσει έναν ιερό μου ύμνο
Τον έχει δει κανείς;
Ξέρει κάνεις σας που βρίσκεται;
Φτάνει μια άρπα
Θρηνωδεί:
Πιθανόν κάπου με ένα χρυσαφένιο κύμα του Βοσπόρου
Να επιστρέψει στην Χάλκη.
Είναι μια εβδομάδα που έχω χάσει
Ένα κομμάτι του ουρανού μου
Ξέρει κάνεις σας που βρίσκεται;
Ήρθε με βροχερά μάτια ένας άνεμος
Είπε: ίσως αγκαλιάσει μια μεγάλη γη που κινδύνεψε
Είναι μερικούς μήνες
Έχω χάσει ένα μάτι μου
Σε διάδρομους του Μαραθώνα
Έφτασε από τα ηλιοτρόπια μέρη ένας άγγελος είπε
Τον έχω δει εγώ μου είπε να σας πω
Όρκος στα δάκρυα των δικών μου ανθρώπων
Όρκος στις τρυφερές κουβέντες των φίλων μου
Των μαθητών μου
Όρκος στα οράματα μου
Ορκίζομαι στην Πόλη μου
Στο δρόμο, στο σπίτι μου, στο γραφείο μου
στο σπουργίτι της μοναξιάς του Αλεξάνδρου μου
έχω γίνει ένα με το φως του σύμπαντος
ακουμπήστε το άσβεστο φως
Καλή Ανάσταση 


Χίβα Παναχί 
7.4.2012 Αθήνα

"ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΜΟΝΟΝ ΦΤΙΑΧΝΕΙΣ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΑ"

φωτογραφίες: Ιδιωτική Οδός

Στο ναό της Κοινότητας των αδελφών Αραβοφώνων Ορθοδόξων σήμερα, στην Αγία Όλγα (Μετόχι της Μονής Πετράκη) εκπληρώθηκε ο ψαλμικός στίχος: "Εκ στόματος νηπίων και θηλαζόντων κατηρτίσω αίνον".

Και ο Ελύτης δικαιώθηκε πανηγυρικά: "Από παιδιά και μόνον φτιάχνεις Ιεροσόλυμα" (Εκ του πλησίον). Και μια και μνημόνευσα Ελύτη θυμήθηκα ότι στον Ταξιδιωτικό του Σάκο (ΟΤΤΩ ΤΙΣ ΕΡΑΤΑΙ) έβαλε και την Βαϊοφόρο από την Καπέλλα Παλατίνα του Παλέρμο. 

Ήξερε εκείνος, γι' αυτό και έγραψε στο Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου (Κυριακή των Βαϊων): 

...Πάω μ' από κοντά τις μετρημένες μέρες μου

- Σύμφωνοι, ναι· αλλ' η ζωή αυτή δεν έχει τέλος...

Διαβάστε επίσης στην Ιδιωτική Οδό:

- Μητροπολίτου Πέργης Ευαγγέλου: Προ εξ ημερών του Πάσχα

- Η Κυριακή των Βαϊων του Τάκη Παπατσώνη

ΕΝΑ ΜΑΓΙΚΟ ΤΡΙΟ ΣΤΟ "ΚΕΛΑΡΙ" ΤΟΥ ATHENAEUM

Μια πολύ ιδιαίτερη βραδιά χθες στο Athenaeum-Κελάρι στο Θησείο. 

Τρεις μόνο μουσικοί ήσαν αρκετοί για την μουσική ποιητική. Τρεις ικανοί μουσικοί που γίνονται όσο περνάει η νύχτα μαγικοί!

Μέθεξη με όλη τη σημασία της λέξης και της έννοιας. Για δύο ώρες ακούσαμε τραγούδια των Χατζιδάκι, Κυπουργού, Παπακωνσταντίνου, Τάτση αλλά και των The Doors, Ιsaac Albeniz, Rolling Stones, διασκευασμένα με ευρηματικό τρόπο από τους: Βιβή Γκέκα (μαντολίνο) Σόλη Μπαρκί (κρουστά) και Σταύρο Αγιαννιώτη (κιθάρα).

Απολαύσαμε, επίσης, ενδιαφέρουσες συνθέσεις των ίδιων των μουσικών, αλλά και ευφάνταστες διασκευές αγαπημένων παραδοσιακών τραγουδιών. Εξαιρετικές και οι διασκευές των τραγουδιών του Μάνου Χατζιδάκι. Με λογισμό και μ' όνειρο!

Ανάμεσα στο κοινό και η σπουδαία ερμηνεύτρια Νένα Βενετσάνου, η οποία συνδέεται φιλικά με τους συγκεκριμένους μουσικούς και, όπως αποκάλυψαν οι ίδιοι, ήταν η αιτία για τη δημιουργία του σχήματος.

Και οι τρεις μουσικοί ήσαν υπέροχοι! Στέκομαι στην φίλη Βιβή Γκέκα που παίζει εκπληκτικά μαντολίνο, γιατί κάθε φορά που την ακούω αισθάνομαι την μουσική ως το μεδούλι. Την ευχαριστώ από καρδιάς για τη συγκίνηση που μου προσφέρει. 

ΤΑ "ΘΥΜΑΤΑ" ΟΙ "ΑΝΤΙ-ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΤΕΣ"!...

Κραυγή, της Κλεοπάτρας Δίγκα

Κόπτονται μερικοί «αντι-οικουμενιστές» διότι το γράμμα του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου προς την Ι. Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος για την ανεξέλεγκτη δράση τους, έχει ως σκοπό – κατ’ αυτούς – να τους φιμώσει, να τους διώξει, να τους καταδικάσει κ.ο.κ.

Ένας που δεν τους ξέρει μπορεί να νομίσει ότι γιατί να μην είναι έτσι τα πράγματα. Ο «τυραννικός» Πατριάρχης δεν θέλει αντίλογο, αλλά υποταγή.

Η ελαχιστότης μου, όμως, άλλα γνωρίζει στο πετσί της.

Βίωσα με τον χειρότερο δυνατό τρόπο το μένος των «αντι-οικουμενιστών». Σκοπός τους όχι απλώς η φίμωσή μου, αλλά η εξόντωσή μου. Αν ήταν στο χέρι τους και η φυσική μου εξόντωση είμαι σίγουρος πως θα το έκαναν.

Όταν στις 23 Οκτωβρίου 2005, μετά το τέλος της Κυριακάτικης Θ. Λειτουργίας, στην Μονή Γηροκομείου Πατρών, υπενθύμισα ήρεμα στον αφορισμένο θεολόγο Νικόλαο Σωτηρόπουλο την κατάστασή του (μόλις προ ολίγου είχε κοινωνήσει!), ξεκίνησε ένας ανελέητος πόλεμος εναντίον μου από τον ίδιο και τους οπαδούς του. Ο ηγούμενος  Συμεών Χατζής ήταν πολύ δυσαρεστημένος μαζί μου και μου είπε ότι δεχόταν ασφυκτικές πιέσεις για την απομάκρυνσή μου από το ψαλτήρι της Μονής.

Τότε ...διεσώθην, αλλά δύο χρόνια μετά, τον Μάϊο 2007, ο ηγούμενος με απέλυσε με κούριερ! Αιτία, η δημόσια τοποθέτησή μου σε όσα είπε το Πάσχα εκείνης της χρονιάς ο Αρχιμ. Κύριλλος Κωστόπουλος στη Μονή Μπάλα εναντίον του Οικουμενικού Πατριάρχου και των Καθολικών και λοιπών αιρετικών. Ο ηγούμενος Σ. Χατζής μου είπε ότι ο Αρχιμ. Κύριλλος Κωστόπουλος πίεζε για την απόλυσή μου από τη θέση του ψάλτη της Μονής. Ένα πνευματικοπαίδι του Κυρίλλου έστειλε επιστολή στο Μοναστήρι ζητώντας την απόλυσή μου, αφού δεν είναι δυνατόν να είναι ψάλτης ένας «υποταγμένος στον Αιρεσιάρχη Πάπα»!!! Όταν ζήτησα την επιστολή αυτή, ο ηγούμενος αρνήθηκε να μου την δώσει. Την πήρα με εισαγγελική παρέμβαση. Κατέθεσα μήνυση εναντίον του «ζηλωτού» και – δυστυχώς – ακόμα περιμένω την εκδίκαση της υπόθεσης. Θα γίνει όμως. Ανυπερθέτως!

Η συνταγή του εν λόγω κυρίου ήταν «δοκιμασμένη». Όποιος είναι εναντίον μας είναι «αιρετικός», «παπικός» κ.ο.κ. γιατί εμείς είμαστε οι Ορθόδοξοι (sic).

Ταυτόχρονα με τη ρετσινιά της «αίρεσης», άρχιζαν την προσπάθεια να πλήξουν και την ηθική μου υπόσταση, να με εξουθενώσουν εργασιακά και γενικώς να μου προκαλέσουν πάσα δυνατή φθορά. Ουκ ολίγες κουβεντούλες, δεξιά και αριστερά, είπε και ο «πολύς» «αντι-οικουμενιστής» κληρικός Αναστάσιος Γκοτσόπουλος.

Από το συνάφι τους έχω δεχθεί χυδαιότατα – ανώνυμα φυσικά – ηλεκτρονικά μηνύματα, αλλά και εκβιαστικές επώνυμες αναρτήσεις. Ένας εξ αυτών ανήρτησε στο διαδίκτυο ένα λίβελλο εναντίον μου, τον οποίο πρόσφατα «κατέβασα» μέσω παρέμβασής μου στη google, η οποία θεώρησε απόλυτα δικαιολογημένο το αίτημά μου.

Σε όλη αυτή την περιπέτεια δεν είχα καμία υποστήριξη, φυσικά, από την Διοικούσα Εκκλησία. Αντιθέτως...

Άρα, εμένα τουλάχιστον δεν με πείθουν διόλου οι κορώνες αυτών των «πατερικών χριστιανών» ότι πάει να τους διώξει ο Οικουμενικός Πατριάρχης. Αυτοί είναι χειρότεροι ίσως και από τον διάβολο!... 

Π.Α.Α.

ΕΝΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ ΤΟΥ ΜΥΣΤΡΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΚΟΡΔΗ

Μια εκδρομή με τους φοιτητές της Θεολογικής Σχολής στην καστροπολιτεία του Μυστρά αποτέλεσε για τον γνωστό εικονογράφο Γιώργο Κόρδη, το έναυσμα να γράψει ένα βιβλίο για τις εκκλησίες του:

ΜΥΣΤΡΑΣ Τότε πού οἱ εἰκόνες… Μιά περιήγηση στίς τοιχογραφίες τῶν ἐκκλησιῶν του. Το βιβλίο μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ακρίτας (σειρά Τέχνη)

Μέσα σε λίγες  (120) ευκολοδιάβαστες σελίδες, περιγράφονται και αναλύονται θεολογικά και εικαστικά οι αγιογραφίες που τις κοσμούν. Οι φωτογραφίες του βιβλίου είναι του Κωνσταντίνου Κοντού.

Είναι σημαντικό ένας τέτοιος εξαίσιος εικαστικός τόπος όπως ο Μυστράς να περιγράφεται από τον χαρισματικό εικονογράφο, ζωγράφο και θεολόγο  Γιώργο Κόρδη, ο οποίος καταθέτει το βίωμά του ως δημιουργός, και η κύρια έμπνευσή του είναι η παράδοση. Και ο Κόρδης με το έργο του αναδεικνύει, νομίζω, τη δυναμική της παράδοσης, με τρόπο ευφάνταστο και αναγεννητικό. 

Ο Γιώργος Κόρδης γεννήθηκε στη Μακρυρράχη Φθιώτιδας το 1956 και μεγάλωσε στην Αθήνα. Σπούδασε Θεολογία στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και την τέχνη της βυζαντινής εικονογραφίας κοντά στον Κύπριο αγιογράφο π. Συμεών Συμεού. Συνέχισε τις σπουδές του στη Θεολογική Σχολή του Τιμίου Σταυρού της Βοστώνης (Master of Theology) και παρακολούθησε μαθήματα ζωγραφικών τεχνικών στη Σχολή Καλών Τεχνών του Μουσείου της Βοστώνης. Επι- στρέφοντας στην Αθήνα συνέχισε τις σπουδές του στη ζωγραφική και τη χαρακτική με δάσκαλο τον Φώτη Μαστιχιάδη. Ειδικεύτηκε στη θεολογία και την αισθητική της βυζαντινής ζωγραφικής. Είναι επίκουρος καθηγητής στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τη ζωγραφική του δουλειά έχει παρουσιάσει σε 35 ατομικές και σε πολλές ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Είναι μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος και του Συλλόγου Καλλιτεχνών Εικαστικών Τεχνών Κεντρικής Ελλάδος.

ΛΕΞΙΚΟ ΤΟΥ ΙΜΒΡΙΑΚΟΥ ΙΔΙΩΜΑΤΟΣ - ΜΙΑ ΞΕΧΩΡΙΣΤΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εκδόθηκε από τον Σύλλογο Ιμβρίων το βραβευμένο από την Ακαδημία Αθηνών (2010) «Λεξικό του Ιμβριακού Ιδιώματος (Ερμηνευτικό – Ετυμολογικό)», καρπός της 15ετούς συστηματικής ενασχόλησης του υποψήφιου διδάκτορα Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Ξενοφώντα Τζαβάρα, το οποίο προλογίζει ο Παναγιότατος Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, η Διευθύντρια του Κέντρου Ερεύνης των Νεοελληνικών Ιδιωμάτων και Διαλέκτων καθώς και του Ιστορικού Λεξικού της Νέας Ελληνικής Χριστίνα Μπασέα-Μπεζαντάκου καθώς και ο Γενικός Γραμματέας του Συλλόγου ΙμβρίωνΠάρις Ασανάκης.

 Στις (650) σελίδες του «Λεξικού του Ιμβριακού Ιδιώματος», έργου ζωής για τον συγγραφέα, παρουσιάζονται λεξικογραφικά 10.000 περίπου λήμματα του Ιμβριακού Ιδιώματος.

Ορισμένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά του Λεξικού είναι τα εξής:

α) Η συντριπτική πλειοψηφία των 10.000 λημμάτων (97% περίπου) είναι πλήρως ετυμολογημένη δίνοντας έτσι την δυνατότητα στον αναγνώστη να προσεγγίσει εύκολα την ιστορική προέλευση και τις ιστορικές-γλωσσικές διαδρομές της κάθε ιμβριακής ιδιωματικής λέξης.

β) Η ακριβής σημασία του κάθε λήμματος συμπληρώνεται με ισάριθμα παραδείγματα σε ιδιωματικό λόγο με αποτέλεσμα το κάθε λήμμα να εμφανίζεται σε χρήση σε ζωντανό λόγο διευκολύνοντας της κατανόησή του.

γ) Η παράθεση 3.500 περίπου συνωνύμων και αντιθέτων με τα οποία αφενός φωτίζεται πληρέστερα η ακριβής σημασία του κάθε λήμματος και αφετέρου καταδεικνύεται ο τεράστιος γλωσσικός πλούτος του Ιμβριακού Ιδιώματος και το πλήθος των γλωσσικών επιλογών που έχει στην διάθεσή του ο ομιλητής για την απόδοση λεπτών σημασιολογικών αποχρώσεων που συχνά στερείται ακόμα και η ίδια η επίσημη Νεοελληνική Κοινή (!)

δ) Η ακριβής απόδοση της προφοράς με την χρήση τόσο της φωνητικής ορθογραφίας όσο και διαφόρων συμβόλων.

ε) Το κάθε λήμμα συνοδεύεται από γραμματικές πληροφορίες που σχετίζονται με την κλίση του (για τα ονόματα), τους αρχικούς του χρόνους (για τα ρήματα), την γραμματική κατηγορία στην οποία ανήκει, κ.λπ.

στ) Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον περαιτέρω εμπλουτισμό των λημμάτων με ονοματολογικά στοιχεία. Έτσι, στα παραδείγματα απαντά σημαντικός αριθμός ιμβριακών τόσο τοπωνυμίων όσο και βαφτιστικών ονομάτων (ακόμα και παρατσουκλιών).

ζ) Μεγάλη και συνειδητή προσπάθεια καταβλήθηκε ώστε οι γλωσσικές-λεξικογραφικές πληροφορίες του κάθε λήμματος να συμπληρώνονται – όπου αυτό ήταν δυνατό – από στοιχεία λαογραφικά.

η) Η συγκέντρωση των λημμάτων πραγματοποιήθηκε τόσο μετά από πρωτογενή έρευνα και συλλογή-απομαγνητοφώνηση προφορικού υλικού όσο και από την αποδελτίωση του συνόλου της υπάρχουσας βιβλιογραφίας σύμφωνα με τα πορίσματα της Γλωσσολογίας και της Λεξικογραφίας.

Τα παραπάνω χαρακτηριστικά οδήγησαν την Ακαδημία Αθηνών να απονείμει, διά χειρός του Γενικού Γραμματέα της κ. Β. Χ. Πετράκου, στον Ξενοφώντα Τζαβάρα το 1^ο (από τα 3) βραβεία που είχαν προκηρυχθεί για το 2010 αναφορικά με την συλλογή ισάριθμου «πρωτότυπου γλωσσολογικού και διαλεκτικού υλικού από οποιαδήποτε περιοχή της χώρας» « … για την αυστηρή και συστηματική μέθοδο σύνταξης, την ακρίβεια και τη σαφήνεια με την οποία περιγράφεται το σημασιολογικό περιεχόμενο της λέξεως-λήμματος, τη σωστή θεώρηση των σημασιών του και την παράθεση σε γνήσιο ιδιωματικό λόγο χαρακτηριστικών παραδειγμάτων χρήσης των λέξεων. Η εργασία είναι ιδιαιτέρως αξιόλογη τόσο για τον λεξικογραφικό πλούτο και τα στοιχεία περιγραφής του ιδιώματος της Ίμβρου όσο και για τον άρτιο λεξικογραφικά τρόπο απόδοσης του ιδιωματικού υλικού».

Το Λεξικό διατίθεται από τον Σύλλογο Ιμβρίων (Ελευθ. Βενιζέλου 80, Ν. Σμύρνη, Αθήνα)

Για περισσότερες πληροφορίες αναφορικά με το Λεξικό του Ιμβριακού Ιδιώματος μπορείτε να επισκεφθείτε την αντίστοιχη ιστοσελίδα: https://sites.google.com/site/imvriakolexico/

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ "Η ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ" ΣΤΗΝ ΚΟΡΙΝΘΟ

Θεωρώ πολύ σημαντικό γεγονός ότι μια παρέα φίλων στην Κόρινθο διοργανώνουν συναντήσεις θεολογικού και ευρυτέρου ενδιαφέροντος. Δεν περιμένουν από άλλους ...δοκιμασμένους "φορείς", αλλά ενεργούν κατά τη δική τους βούληση και κρίση. Έτσι, μέχρι σήμερα η "παρέα" έχει οργανώσει διάφορες εκδηλώσεις, προσκαλώντας προσωπικότητες του θεολογικού χώρου, αλλά και "θύραθεν".

Υπό την αιγίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Κορίνθου, λοιπόν, θα πραγματοποιηθεί μια παρουσίαση ενόψει της Μεγάλης Εβδομάδας και του Πάσχα, του βιβλίου του π. Δημητρίου Στανιλοάε "Η νίκη του Σταυρού" που εκδόθηκε από τις εκδόσεις Μαΐστρος, και το οποίο μετέφρασε από τα αγγλικά ο θεολόγος και ιστορικός Λάμπρος Ψωμάς.  

Η σύναξη με αφορμή το βιβλίο θα γίνει το Σάββατο του Λαζάρου 8 Απριλίου και ώρα 7 το απόγευμα στην αίθουσα εκδηλώσεων της Ιεράς Μητροπόλεως Κορίνθου (Κροκίδειος Αίθουσα) στην οδό Κροκιδά 2, δίπλα στη νομαρχία Κορινθίας.

 Το βιβλίο θα παρουσιάσουν:

- Ο Επίκουρος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης π. Κωνσταντίνος Καραϊσαρίδης, μαθητής του αειμνήστου Ρουμάνου θεολόγου.

- Η υποψηφία διδάκτωρ θεολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Εύη Βουλγαράκη-Πισίνα, εκδότρια του Μαΐστρου και

- Ο διδάκτωρ θεολογίας και νομικός Αθανάσιος Παπαθανασίου, εκδότης του περιοδικού "Σύναξη".

"Η νίκη του Σταυρού" είναι ένα βιβλίο στοχασμού πάνω στο νόημα της θλίψης με βάση την ανατολική χριστιανική παράδοση. Μια σύγχρονη θεώρηση του ερωτήματος της θεοδικίας. Όταν ο σύγχρονος δυτικός πολιτισμός μας καλεί σε ένα συνεχές κυνήγι μιας ευτυχίας όλο και πιο άπιαστης, ο σταυρός του Χριστού αποκτά ένα άλλο νόημα ως φορέας της αναστάσεως. Στο βιβλίο περιλαμβάνεται και μια βαθιά ανάλυση του Βιβλίου του Ιώβ στην Παλαιά Διαθήκη. Πώς αντιμετωπίζει ο άνθρωπος το ζήτημα της αδικίας, του πόνου, της τάσης για ανταρσία προς τον Θεό, τους φίλους και καλοθελητές… Τι ήταν αυτό που ξεχώρισε τον ίδιο τον Ιώβ;

Ο αρχικός πυρήνας του βιβλίου ήταν ομιλία που εκφωνήθηκε σε δυτικό ακροατήριο και έκανε αίσθηση καθώς κομίζει ένα εντελώς διαφορετικό πνεύμα σε σχέση με τη δυτική παράδοση. Ένα βιβλίο με διαχρονική αξία, αλλά και ιδιαίτερα επίκαιρο.
Στο Επίμετρο ο καθηγητής π. Κωνσταντίνος Κόμαν σκιαγραφεί την προσωπικότητα του συγγραφέα και κορυφαίου θεολόγου π. Δημητρίου Στανιλοάε και τη σημασία του έργου του σε Ανατολή και Δύση. Ο Στανιλοάε χαρακτηρίζεται ως ο «θεολόγος της θείας αγάπης».

ΕΓΕΙΡΕΣΘΕ! "Εάν δεν επιθυμείτε ναούς ως μπαρ..."

Σταύρωση του Salvador Dali

ΣΩΣΟΝ ΣΕΑΥΤΟΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΒΑ ΑΠΟ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

(Μᾶρκ. ιε’ 30)

ὑπὸ Γέροντος  Χαλκηδόνος  Ἀθανασίου

Ὡς γνωστὸν καὶ σήμερον ὁμιλοῦν διὰ τὰ πολλὰ καὶ ἀκανθώδη προβλήματα τῆς Ἐκκλησίας, ἁρμόδιοι καὶ μή. Διὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα συχνάκις προκαλοῦν "ἐπαναστάσεις" θεολόγων καὶ μεταρρυθμιστικὰς κινήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐφ’ ὅσον μένουν ἀτελέσφοροι, ἠμποροῦν νὰ ὁδηγήσουν εἰς μεγάλα σχίσματα¹.

Οὕτω κατὰ τὸ 1972 Ρωμαιοκαθολικοὶ θεολόγοι ἐπεσήμανον κινδυνοκρουστικῶς, ὅτι ἡ Ἐκκλησία των εὑρίσκεται ἐντὸς μιᾶς πολυπλεύρου ποδηγετικῆς καὶ ἐμπιστοσυνιακῆς κρίσεως. Πολλοὶ "ὑποφέρουν" ἐξ αὐτῆς καὶ ἀπομακρύνονται.

Τὰ αὐτὰ ἀπαντῶσιν καὶ εἰς τὴν "Διακήρυξιν" – "Ἐκκλησία 2011. Ἓν ἀναγκαῖον ξέσπασμα". Ἐνταῦθα σημαντικὸν ρόλον διεδραμάτισαν σεξουαλικὰ σκάνδαλα, ἕνεκα τῶν ὁποίων διαγράφονται μέχρι σήμερον πολλοὶ ὁμολογιακῶς, συνεπικουρούμενοι πρὸ τεσσαρακοντίας, κυρίως ὑπὸ δομικῶν προβλημάτων, ὡς ὁ μυστικὸς ἐξονομασμὸς ἐπισκόπων, ἡ ἀδιαφάνεια εἰς τὰς διαδικασιακὰς ἀποφάσεις, ἡ διαρκὴς ἀναφορὰ εἰς τὴν ἰδίαν αὐθεντίαν καὶ τὴν ὑπακοήν, καὶ ἡ κηδεμόνευσις τῶν λαϊκῶν. Ἔλειπον ὅμως καὶ τότε μεγάλοι μελλοντολογικοὶ ὁραματισμοὶ καὶ σαφεῖς προτεραιότητες.

Ὡσὰν δὲ νὰ μὴν ἤρκουν αὐτά, καὶ εἰς τὴν καθ’ ἡμᾶς Ἀνατολήν, ἔχομεν καὶ τὰς "ἐξωτικὰς ὀπώρας" τοῦ νέο-γεροντισμοῦ, τοῦ παθολογικοῦ νέο-συντηρητισμοῦ καὶ τῆς "θεολογικῆς ἀλητείας", αἱ ὁποῖαι μόνον εἰς τὴν ἀποπλάνησιν τῶν ἀδαῶν καὶ συχνάκις "θεουσῶν" ἀποσκοποῦν, μὲ ἀπρόβλεπτους καὶ ὀλεθρίας συνεπείας.

Τοιουτοτρόπως σήμερον ζητεῖται μία ἰσχυροτέρα συμμετοχὴ τῶν λαϊκῶν εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς –τῆς ὁποίας πικρὰν βεβαίως πεῖραν ἔχομεν ἔκ τε τοῦ παρελθόντος, τοῦ παρόντος καὶ ἀσφαλῶς τοῦ μέλλοντος αἰῶνος τοῦ ἀπατεῶνος–, μία βελτιωμένη δομὴ δικαίου, ὁ σεβασμὸς τῆς συνειδήσεως τοῦ ἑτέρου, ἡ ἐπιστροφὴ ἐξ ἑνὸς ναρκισσιστικοῦ ριγκορισμοῦ, ὁ ἐμπλουτισμὸς τῶν λειτουργιῶν –μακρὰν πάντως συγκρητιστικῶν τάσεων– ἀντὶ τῆς "κεντρικῆς ἑνοποιήσεως", ἀλλὰ καὶ ὁ σεβασμὸς πρὸς τὸν κλῆρον καὶ τὴν Ἐκκλησίαν.

Μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1972 καὶ 2011 ὑπῆρξαν θεαματικαὶ ἐνδοκαθολικαὶ  διαμαρτυρίαι, ὡς ἡ κατὰ τῆς ἄρσεως τῆς Venia legendi τοῦ H. Küng, τοῦ θεολόγου τῆς ἀπελευθερώσεως L. Boff κ.ἄ. Ἱδρύθη ἡ "Πρωτοβουλία διὰ μίαν Ἐκκλησίαν ἐκ τῶν κάτω" (Ikvu) ἀπὸ οἰκουμενικο-ελευθερο-θεολογικὰς προοπτικάς.

Τὸ 1989 ἐκυκλοφόρησεν ἡ "Δήλωσις τῆς Κολωνίας" κατὰ τῆς ἀποκηδεμονεύσεως διὰ μίαν "ἀνοικτὴν καθολικότητα", ἡ ὁποία ἐντυπωσίασεν καὶ τὴν μὴ ἐκκλησιαστικὴν δημοσιότητα. Ὑπῆρχον καὶ πάλιν διαμαρτυρίαι θεολόγων διὰ τὸν ἐξονομασμὸν τῶν ἐπισκόπων δίχα τῆς γνώμης τῶν τοπικῶν Ἐκκλησιῶν, τὴν ἄρσιν τοῦ διδασκαλικοῦ ἀξιώματος, ἡ ὁποία ἐθεωρήθη ὡς "ἐπικίνδυνος παρέμβασις εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐρεύνης καὶ τῆς διδασκαλίας, τὴν ὑπερβολικὴν διδασκαλικὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ποντίφηκος, τὴν ἀποκηδεμόνευσιν τῶν ἐπὶ μέρους Ἐκκλησιῶν" κ.ἄ.

Σήμερον δὲ ἔχουν προστεθεῖ ὑπὸ τῆς κινήσεως "Εἴμεθα Ἐκκλησία" καὶ νέαι μεταρρυθμιστικαὶ ἀπαιτήσεις, ὅπως ἡ ἄρσις τῆς ἀγαμίας τοῦ κλήρου, ἡ χειροτονία τῶν γυναικῶν καὶ μία ἀλλαγὴ τῶν παρωχημένων θέσεων τῆς σεξουαλικῆς ἠθικῆς.

Ἡ "Πρωτοβουλία τῶν Ἱερέων" ἐν Αὐστρίᾳ ἐνίσχυσε τὴν μεταρρυθμιστικὴν πίεσιν, διὰ τῆς "κλήσεως πρὸς ἀνυπακοὴν" – εὐτυχῶς ποὺ διαθέτομεν καὶ ἡμεῖς "ἐπαναστάτας" ἱερεῖς, τοὺς παπαροκάδες, τὰς ἐπισκοπικὰς "ἐκλογὰς" κ.ἄ.! Ἐπιθυμοῦν τὴν μυστηριακὴν κοινωνίαν τῶν διγάμων, τὸ κήρυγμα τῶν λαϊκῶν ἐν τῆ ἐκκλησίᾳ καὶ τὴν ἄνευ ἱερέων Θ. Λειτουργίαν. Μήπως ἠράσθησαν τὴν δόξαν τῶν Bespopovtsy Παλαιοπίστων τῶν Ρῶς, ἢ τὴν ἱερωσύνην τῶν πιστῶν Προτεσταντικῶν ὁμολογιῶν;

Πολλοὶ Ρωμαιοκαθολικοὶ ἐρωτοῦν ἐὰν ἡ Ἐκκλησία δύναται νὰ μεταρρυθμισθεῖ. Ἱκανοὶ ἐπίσκοποι ἐλπίζουν τοῦτο παρ’ ἐλπίδα. Ἕτεροι, εἶναι ἀπογοητευμένοι καὶ εὑρίσκουν εἰς ἄλλους τόπους τὴν πνευματικὴν καὶ θρησκευτικήν των πατρίδα.

Καὶ εἰς πάντα ταῦτα τίθεται τὸ ἐρώτημα, τοῦ πῶς ἑρμηνεύονται καὶ ὑλοποιοῦνται αἱ ἀποφάσεις τῆς Β’ Βατικανῆς Συνόδου, κατὰ τὴν ὁποίαν προέβαλον δύο εἰκόνες: ἡ παλαιὰ αὐθεντικὴ – ἱερατικὴ  καὶ ἡ νέα ἐξισωτική, ἐκ τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ πρὸς τὴν κοινὴν ὁδὸν ἐλευθέρας συναλληλίας. Ἐὰν δὲ μετὰ μίαν πεντηκονταετίαν, σήμερον οὐδὲν ἀλλάσσει, τότε προσχεδιάζεται ἡ ὁδὸς πρὸς ἓν μέγα σχίσμα῎

Καὶ τί πράττουν οὐχὶ ὀλίγοι ἐξ ἡμῶν; Εὐρισκόμενοι οἰωνεὶ εἰς χειμερίαν νάρκην ἐκ τοῦ "πνευματικοῦ καμάτου" διακατέχονται ὑπὸ νωχελικῆς ἀπραγίας ἐκτρεφόμενοι –μέχρι πότε;– ὑπὸ ἄλλων καὶ ὑπνώττοντες τὸν  "ὕπνον τοῦ δικαίου"! Ἕτεροι, ἀκολουθοῦντες τὸ παράδειγμα ἐνδόξων τινῶν προγόνων ἡμῶν καὶ ἐν ὀνόματι τοῦ "θεολογικοῦ λόγου" βαττολογοῦν ἐν χρόνῳ ἀλλ΄ ἀχρόνως, συνήθως "περὶ ὄνου σκιᾶς", περιθωριοποιοῦντες φλέγοντα προβλήματα τῆς Ἐκκλησίας καὶ κοινωνίας ἡμῶν, προκαλοῦντες τὸν οἶκτον καὶ τὴν ἀπογοήτευσιν τῶν ἀκροατῶν των. Εὐτυχῶς δὲν ἔχομεν μέχρι τοῦδε βρυχηθμοὺς καὶ συριγμούς, ἀλλὰ μόνον ἀποχωρήσεις καὶ ἀναθέματα!

Ἐγείρεσθε τοίνυν, γρηγορεῖτε, ἐργάζεσθε καὶ μὴ ἁμαρτάνετε, διότι οἱ καιροὶ οὐ μενετοί. Ἐὰν δὲν ἐπιθυμεῖτε ναοὺς ὡς μπάρ, ἑστιατόρια ἢ καὶ εὐκτηρίους οἴκους ἑτέρων θρησκευμάτων.

__________________________

1- H. Meesmann, Ist die Kirche noch zu retten? Publik-Forum, ἀρ. 3 (2012) 4-5.

Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ "ΑΝΑΘΕΜΑΤΑ" ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΜΕΡΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ

Σταύρος Ζουμπουλάκης

Νέα αναθέματα, παλαιά ερωτήματα

Την Α’ Κυριακή των Νηστειών, που έχει καθιερωθεί από τον 9ο αιώνα ως Κυριακή της Ορθοδοξίας, εορτάζεται η αναστήλωση των εικόνων. Ένα από τα ιδιαίτερα γνωρίσματα του τυπικού της ημέρας αποτελεί η ανάγνωση ελάχιστων αποσπασμάτων του Συνοδικού της Ορθοδοξίας, ενός ιδιόμορφου και πολύ σημαντικού κειμένου, που θα βρει την τελική διαμόρφωσή του τον 14ο αιώνα. [1]

Ένα από τα στοιχεία που περιέχει το Συνοδικόν είναι τα αναθέματα κατά πατριαρχών, επισκόπων, μοναχών, βασιλέων και άλλων, που θεωρούνται εχθροί της ορθής πίστης. Επί δεκαετίες τώρα στους ναούς της Ελλάδος δεν διαβάζονται πια κατά την ημέρα αυτή τα αναθέματα, αλλά  αναπέμπεται μόνο το «αιωνία η μνήμη» υπέρ των προμάχων της Ορθοδοξίας. Εξαίρεση αποτελούν οι παλαιοημερολογίτες και κάποιοι νεοφανείς φονταμενταλιστές. Ο μητροπολίτης Πειραιώς ανήκει σε αυτήν την κατηγορία και διάβασε – μόνος επίσκοπος, υποθέτω, της ελλαδικής Εκκλησίας – και μερικά αναθέματα, από τον Άρειο ώς τον Βαρλαάμ και τον Ακίνδυνο. Δεν αρκέστηκε όμως σε αυτά, που υπάρχουν εν πάση περιπτώσει και στο βιβλίο του Τριωδίου, αλλά πρόσθεσε και δικά του:      - Τω κανονικώς ανυποστάτω και εκπεσόντι αιρεσιάρχη Πάπα και Πατριάρχη Παλαιάς Ρώμης Βενεδίκτω τω 16ω και τοις αυτώ κοινωνούσι, ανάθεμα.

-Τοις Μαρτίνω Λουθήρω, Ιωάννη Καλβίνω, Ουρλίχω Σβιγλίω και Ερρίκω τω 8ω δυσεβεί βασιλεί και τοις συν αυτοίς συγκροτήσασι τας αιρετικάς παραφυάδας της Διαμαρτυρήσεως, ανάθεμα.

- Τοις αρνουμένοις και καθυβρίζουσι την Παναγίαν, Ομοούσιον, Αδιαίρετον και Ζωοποιόν Τριάδα, Ραββίνοις του Ιουδαϊσμού, Ισλαμισταίς και μέλεσι της ανωνύμου φυλλαδικής Εταιρίας Σκοπιά του Πύργου, των Μαρτύρων του Ιεχωβά, ανάθεμα.

- Τοις αρνουμένοις τας Αγίας τετάρτην, πέμπτην, έκτην και εβδόμην Οικουμενικάς Συνόδους Μονοφυσίτας, Μονοθελήτας και Μονοενεργήτας, ανάθεμα.

- Τοις κηρύσσουσι και διδάσκουσι την παναίρεσιν του Διαχριστιανικού και Διαθρησκειακού Συγκρητιστικού Οικουμενισμού, ανάθεμα.

Κάθε ανάθεμα που εκφωνούσε ο δεσπότης ο χορός κατά την τάξιν το επαναλάμβανε τρις.

Από πού να αρχίσει τώρα και πού να τελειώσει κανείς; Όποιος μάλιστα δει και το σχετικό βίντεο, το οποίο κυκλοφορεί ευρέως στο διαδίκτυο, θα τα χάσει ακόμη περισσότερο – άλλο να σου λένε και άλλο να βλέπεις –, δεν θα ξέρει κυριολεκτικά πού βρίσκεται, αν δηλαδή βρίσκεται σε μια χώρα της Ευρώπης του 2012 ή μήπως στο Ιράν, τη Σαουδική Αραβία και, πιθανότερο, στο Πακιστάν.

Τι νόημα έχει να αναθεματίζεις και να αποκόπτεις από το σώμα της Εκκλησίας ανθρώπους, εκατομμύρια ανθρώπους, που ούτε ήταν ποτέ ούτε είναι σήμερα ούτε θέλουν να είναι μέλη της; Η γελοιότητα είναι πρόδηλη. Είναι σαν να διαγράφεις συλλήβδην από ένα δικηγορικό σύλλογο ανθρώπους που δεν είναι δικηγόροι ή να αποκλείεις από αθλητικές διοργανώσεις ανθρώπους που δεν είναι αθλητές. Την ίδια ακριβώς σημασία έχει ο αναθεματισμός, η καταδίκη και η αποκοπή από την Εκκλησία Εβραίων και μουσουλμάνων –γιατί όχι και ινδουιστών, βουδιστών, σιντοϊστών, ταοϊστών και άλλων ων ουκ έστιν αριθμός; Από την άλλη, αντιλαμβάνεται ο μητροπολίτης Πειραιώς τι σημαίνει η λέξη Συνοδικόν, στο πλαίσιο του οποίου ενέταξε τα δικά του αναθέματα; Ποια Σύνοδος, θέλω να πω, αναθεμάτισε τον πάπα Βενέδικτο ΙΣΤ’ και δεν το πήραμε είδηση; Στην προκειμένη μάλιστα περίπτωση, ισχύει το αντίστροφο: τα ιστορικά αναθέματα μεταξύ Ορθόδοξης και Καθολικής Εκκλησίας έχουν αρθεί από τον Δεκέμβριο του 1965, με πρωτοβουλία του πατριάρχη Αθηναγόρα και του πάπα Παύλου ΣΤ΄.

Δεν είναι βέβαια η πρώτη φορά που ο Σεραφείμ κηρύττει δημόσια τη μισαλλοδοξία, ούτε θα είναι ασφαλώς η τελευταία, όσο μένει (ή τον αφήνουν) στη θέση του. Όρεξη να ‘χεις να ασχολείσαι. Ένα από τα τελευταία δείγματα, η μήνυση κατά του Καθολικού αρχιεπισκόπου Αθηνών, της διευθύντριας του σχολείου Ζαν ντ’ Αρκ και ενός καθολικού ιερέα, επειδή κατά την έναρξη του τρέχοντος σχολικού έτους τελέστηκε αγιασμός στο σχολείο, γεγονός που «αμβλύνει την Ορθόδοξον αυτοσυνειδησίαν των μικρών ευπλάστων μαθητών», καθώς στο σχολείο φοιτούν και Ορθόδοξοι μαθητές –ενώ όταν συμβαίνει το αντίστροφο, δηλαδή τελείται αγιασμός στα σχολεία από Ορθόδοξο ιερέα δεν αμβλύνεται η αυτοσυνειδησία των καθολικών, μουσουλμάνων, Εβραίων ή άθεων μαθητών.

Το θέμα μας  παρακάτω δεν θα είναι ο Σεραφείμ και ο φονταμενταλισμός του –ο οποίος βρίσκει υποστηρικτές και μέσα στα πανεπιστήμια(!), ιδίως στη Θεολογική Σχολή της Θεσσαλονίκης- αλλά η στάση της Εκκλησίας απέναντί του. Ο Σεραφείμ είναι αυτός που είναι και λέει αυτά που λέει. Σημασία έχει τι κάνει ο αρχιεπίσκοπος της Εκκλησίας της Ελλάδος, τι κάνει η Ιεραρχία, τι κάνουν οι ιερείς.

Μπορεί οι περισσότεροι να νιώθουμε ανακούφιση που έχουμε απαλλαγεί από τις εξαλλοσύνες του Χριστόδουλου, δεν μπορεί όμως να νιώθουμε ικανοποιημένοι από την πολιτική της ακινησίας του Ιερώνυμου. Ο νυν αρχιεπίσκοπος δεν έχει ιδέες, δεν έχει θεολογία, δεν έχει όραμα, δεν έχει πρόγραμμα, εξαρχής δεν γνώριζε τι ήθελε να κάνει αν εκλεγόταν αρχιεπίσκοπος, ήθελε απλώς να πάρει τη ρεβάνς για την εκλογή που έχασε το 1998 και την οποία πίστευε ότι δικαιούτο. Δεν έχει ιδέα τι γίνεται σήμερα στον κόσμο και τι κάνουν οι άλλες Εκκλησίες για να αντιμετωπίσουν τη νέα πραγματικότητα και τις προκλήσεις της. Φτάνει να ακούσει κανείς τα κηρύγματά του: απροετοίμαστος πάντα, λέει τα ίδια και τα ίδια, συμπαθείς κουβεντούλες αγαθού γέροντα. Δεν δίνει μάχες, δεν συγκρούεται, υπόσχεται σε όλους, αφήνει τα πράγματα να πηγαίνουν από μόνα τους, αρκεί αυτός να ελέγχει την εκλογή των νέων μητροπολιτών. Κινείται δηλαδή στη γραμμή του αρχιεπισκόπου Σεραφείμ, του οποίου υπήρξε στενός συνεργάτης επί πολλά χρόνια: ένας ευγενής, αστικός σεραφειμισμός  -κατ’ αντιδιαστολή προς το ορεσίβιο και λαϊκό στοιχείο του προκατόχου και δασκάλου του- είναι η αρχιεπισκοπική πολιτεία του. Με μια τέτοια πολιτική, είναι απολύτως αναμενόμενο  να μην κάνει τίποτε ο αρχιεπίσκοπος έναντι του μητροπολίτη Πειραιώς, ακόμη και όταν αυτός διαπράττει κανονικά παραπτώματα,  όπως η αναγνώριση (με επιστολή της 31. 1. 2011) ως κανονικού επισκόπου Ράσκας και Πριζρένης του Αρτεμίου, τον οποίο η Ιεραρχία της σερβικής Εκκλησίας – με την οποία η ελληνική διατηρεί κανονικές σχέσεις- έχει καθαιρέσει και επαναφέρει στην τάξη των μοναχών.[2] Ας θυμίσω ακόμη ότι λίγες μέρες μετά τις τερατώδεις δηλώσεις του Σεραφείμ (Mega, 20.12.2010) ότι ο Χίτλερ ήταν όργανο του διεθνούς σιωνισμού και σκοπό είχε να πείσει τους Εβραίους να μεταβούν στην Παλαιστίνη και να συστήσουν εκεί τη νέα αυτοκρατορία, ο αρχιεπίσκοπος πήγε, κατά την εορτή των Θεοφανίων, στον μητροπολιτικό ναό Πειραιώς και χοροστάτησε στη λειτουργία μαζί του. Όταν η εκκλησιαστική πολιτική είναι ισορροπίες και δοσοληψίες, ας μην περιμένει κανείς μια σαφή και σταθερή στάση απέναντι στον Σεραφείμ και σε ό, τι αυτός εκφράζει.

Παρόμοια και οι υπόλοιποι ιεράρχες δεν βγάζουν μιλιά, γιατί υπάρχει μια ιδιότυπη επισκοπική ομερτά και γιατί φοβούνται μην τους περιλάβουν τα φονταμενταλιστικά έντυπα και μπλογκς και αρχίζουν να τους βρίζουν και να τους συκοφαντούν.  Πρυτανεύει δηλαδή η αρχή «ας μην μπλέκουμε». Η Δ.Ι.Σ. έστελνε στο αρχείο την υπόθεση του Αττικής Παντελεήμονος και δεν τον παρέπεμπε σε δίκη, παρά τις εις βάρος του αποφάσεις της ποινικής δικαιοσύνης, και θα καλέσει τώρα σε απολογία τον Σεραφείμ;  Φαίνεται πιθανό;

Την ίδια και χειρότερη στάση τηρούν και οι πολιτικοί, ιδίως όσοι εκλέγονται στον Πειραιά, με πρώτο και καλύτερο ανάμεσά τους τον Κων. Αρβανιτόπουλο, βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας. Ο κ. Αρβανιτόπουλος, εκτός από βουλευτής, είναι επίσης και αναπληρωτής υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων και καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Φέτος, κατά την εορτή των Τριών Ιεραρχών, σε εκδήλωση που πραγματοποίησε η Μητρόπολη    Πειραιώς σε αίθουσα του Πανεπιστημίου Πειραιώς, όχι μόνο ήταν παρών και άκουγε σαν μαθητούδι την ομιλία του Σεραφείμ, αλλά τον συνεχάρη κιόλας δημόσια για τις άοκνες προσπάθειες που καταβάλλει για την παιδεία. Μπορεί τάχα να φανταστεί κανείς άνθρωπο με τις ίδιες ιδιότητες (υπουργός Παιδείας και καθηγητής πανεπιστημίου), σε μια χώρα της Δυτ. Ευρώπης, που να πηγαίνει να ακούει και να συγχαίρει έναν αντίστοιχο εκεί Σεραφείμ (αν υποτεθεί ότι θα έβρισκε έναν παρόμοιο); Κάνει βέβαια λάθος εκτίμηση ο κ. Αρβανιτόπουλος, αν νομίζει ότι ο Σεραφείμ ρίχνει νερό στον δικό του μύλο. Ο Σεραφείμ ρίχνει νερό στο μύλο της ακροδεξιάς. Οι οπαδοί της ξέρουν καλά να αναγνωρίζουν τους δικούς τους- αλλιώς δεν θα του ζητούσε συνέντευξη το υπερακροδεξιό περιοδικό Patria (τχ.31, Ιανουάριος-Φεβρουάριος 2012, σ.26-29). Τώρα που έχει διαμορφωθεί ένας αστερισμός ακροδεξιών κομμάτων, τρία εκ των οποίων, όπως όλα δείχνουν, θα μπουν στη Βουλή, ο Σεραφείμ μπορεί να γίνει ο εκκλησιαστικός εκφραστής τους.

Αν από τον αρχιεπίσκοπο και τους επισκόπους δεν περιμένω τίποτε, εξακολουθώ να περιμένω μια αντίδραση εκ μέρους κάποιων ιερέων  για τις μισαλλόδοξες, φανατικές και βαθιά αντιχριστιανικές δηλώσεις του Σεραφείμ (και άλλων τινών). Περιμένω μια κάποια συλλογική αντίδραση, εκ μέρους λίγων έστω ιερέων, απέναντι σε έναν  εκκλησιαστικό λόγο  που τους εκθέτει ενώπιον Θεού και ανθρώπων. Την περιμένω χρόνια, μα δεν την έχω δει ακόμη. Η σιωπή δεν είναι πάντοτε αρετή, τις περισσότερες φορές είναι δειλία. Γιατί να ακούγεται συλλογικά μόνο η φωνή των φονταμενταλιστών ιερέων; Ώς πότε θα τους αφήνουν όλο το χώρο;

Μπορεί όσοι, ιερείς και θεολόγοι,  δεν αντιδρούν στον  φονταμενταλισμό  να το κάνουν επειδή κρίνουν πως δεν αξίζει τον κόπο, μιας και οι εκφραστές του είναι κατά κανόνα φαιδρά πρόσωπα. Ας μου επιτραπεί να πω ότι έχουν άδικο. Και ο Μουσολίνι γελοίος ήταν. Και ο Καρατζαφέρης  ένας φαιδρός κωλοτούμπας είναι.  Νομιμοποιώντας τον όμως ως ισόκυρο συνομιλητή και εταίρο στη συγκυβέρνηση εθνικής σωτηρίας, νομιμοποιήσαμε τις ιδέες του και βλέπουμε σήμερα, αφενός,  την ανάπτυξη αυτού του ακροδεξιού τόξου που ανέφερα παραπάνω αλλά και τη διάχυση, αφετέρου, των ακροδεξιών ιδεών και σε κόμματα που βρίσκονται στα αριστερά του ακροδεξιού τόξου. Ανάλογα ισχύουν και για τον Ορθόδοξο φονταμενταλισμό. Είναι επικίνδυνος, ακόμη και όταν οι εκφραστές του είναι γελοία πρόσωπα.

---

[1] Η πρώτη κριτική έκδοση του κειμένου έγινε από τον Jean Gouillard, “Le Synodikon de l’ Orthodoxie, edition et commentaire”, στο Travaux et Memoires, τόμ. 2, του  Centre de  recherche d’ histoire et civilization byzantines, Παρίσι 1967, σ. 1-316. Βλ. μετάφραση του κειμένου,  κατά την έκδοση Gouillard, από τον Η. Γ. Πετρόπουλο, στο βιβλίο Κυριακή της Ορθοδοξίας, Αρμός, Αθήνα 2006. Το κείμενο του Συνοδικού , σε συντομότερες εκδοχές , περιέχεται και στα λειτουργικά βιβλία και κυρίως στο Τριώδιο (σήμερα μάλιστα αποκλειστικά στο Τρώδιο).

[2] Πώς γίνεται και ο ίδιος άνθρωπος, ο Σεραφείμ, συνυπέγραψε, λίγο αργότερα, ως μέλος της Δ.Ι.Συνόδου, την απόφασή της που αναγνώριζε  την καθαίρεση του Αρτεμίου (εγκύκλιος 2913/6.4.2011) ανήκει στην αρμοδιότητα άλλων επιστημόνων.

Athens Review of Books, τχ.28, Απρίλιος 2012, σ. 30-31 (κυκλοφόρησε στις 29 Μαρτίου).

ΟΙ ΣΥΝΕΙΡΜΟΙ ΤΗΣ ΘΥΡΑΣ...

Αγαπητοί συνοδίτες,

Καλό Πάσχα με μια φωτογραφία - έργο τέχνης του Γιάννη Μαραζιώτη.

Οι συνειρμοί πολλοί, με αφορμή την παλιά θύρα που μας προτείνει ο καλλιτέχνης φωτογράφος.

Ο καθείς και τα όπλα του, που λέει κι ο ποιητής. 

Τα όπλα της ψυχής και του νου που 'χει, σίγουρα, δρόμους πολλούς!