Αδάμ, Εύα και η Τεχνητή Νοημοσύνη: Το νέο δέντρο της γνώσης
O Λαρισαίος δρ. Θεολογίας Χρήστος Γκουνέλας μιλά στην «Ε» με αφορμή την έκδοση του νέου του βιβλίου με τίτλο «Θεός. Απών ή παρών στην Ιστορία;»
«…ο γνωστός ιστοριόμυθος του Αδάμ και της Εύας στον Παράδεισο και η πτώση τους από αυτόν, μας δηλώνει πως η χρήση της γνώσης μπορεί να μας κάνει θεούς (άρα ανθρώπους με ανθρωπινότητα και ανθρωπιά), μπορεί όμως και να μας καταστρέψει. Ειδικά σήμερα μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε το πόσο δια της γνώσης είναι δυνατόν να προοδεύσουμε ή να αυτοκαταστραφούμε» τονίζει ο Λαρισαίος δρ Θεολογίας Χρήστος Γκουνέλας με αφορμή την έκδοση και κυκλοφορία του νέου του βιβλίου με τίτλο «Θεός. Απών ή παρών στην Ιστορία;» (Εκδόσεις Γρηγόρη). Ο κ. Γκουνέλας στη συνέντευξή του μιλάει για το αν και πόσο συμμετέχει ο Θεός στην ανθρώπινη ιστορία, αν ο άνθρωπος -στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης- αφήνει χώρο στον Θεό, αλλά και τη θέση της σύγχρονης θεολογίας έναντι της σύγχρονης ιστορίας. Ο Χρήστος Γκουνέλας αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «…ο Χριστός αποκάλυψε την αληθινή πλευρά της ζωής πως η «εξουσία» βρίσκεται στην αγαπητική θυσία και αυτό θα μπορούσε, όσο γίνεται, να εφαρμοστεί στην πολιτική, τον πολιτισμό και την κοινωνία μας».
Συνέντευξη στον Θανάση Αραμπατζή
Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας
Συμμετέχει ο Θεός στην ανθρώπινη ιστορία;
– Συμμετέχει ενεργά όσο του επιτρέπει ο άνθρωπος μέσα από τον ίδιο τον εαυτό του. Έτσι, διασφαλίζεται τόσο η ελευθερία του Θεού όσο και του ανθρώπου. Παράλληλα, συμμετέχει πραγματικά (όχι συμβολικά) εκεί όπου παθαίνει ο άνθρωπος: στον πόλεμο, στη φτώχεια, στην ασθένεια, στον πόνο, στον θάνατο. Η Ιστορία συμβαίνει μέσα στον Θεό και τον άνθρωπο. Η τραγική ιστορία του ανθρώπου είναι και τραγική ιστορία του θυσιαστικού Θεού, οποίος έφτασε και φτάνει μέχρι τον θάνατο για χάρη του ανθρώπου και της κτίσης, για να ενωθεί μαζί του και μαζί της στα άδυτα του μηδενός.
Στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, η οποία λειτουργεί με οικονομικούς όρους και αλγόριθμους, αφήνει άραγε χώρο για τον Θεό ο άνθρωπος;
-Όσο υπάρχει περιθώριο για τον άνθρωπο, τον «άλλο εαυτό» του Θεού, όπως τον ονομάζει ο Νικόλαος Καβάσιλας, άλλο τόσο υπάρχει και για τον Θεό και αντίστροφα. Αν αφήνει ο άνθρωπος χώρο για τον άνθρωπο, τότε αφήνει και για τον Θεό. Ο θάνατος του Θεού εκ μέρους του ανθρώπου ισοδυναμεί εν τέλει με τον θάνατο του ανθρώπου. Άλλωστε, αυτό το γνώρισε ιστορικά η ανθρωπότητα τον προηγούμενο αιώνα με τους δύο Παγκόσμιους πολέμους, απόρροια ακριβώς της διακήρυξης του θανάτου του Θεού. Τα πάντα υπάρχουν και συμβαίνουν στο είναι και το μη είναι του Θεού, στην ύπαρξη και την ανυπαρξία του. Αυτό που ανήκει στον άνθρωπο είναι η θέλησή του και αυτό δεν είναι λίγο. Η θέληση η οποία είναι συνυφασμένη με την ανθρώπινη ελευθερία, η οποία κινείται μεταξύ της αυτοθυσίας και της αυτοκτονίας.
Πώς φτάσαμε από την κυριαρχία του υλισμού ο σύγχρονος άνθρωπος να επιθυμεί και να έχει αρχίσει ήδη να κάνει πράξη μέσω της Τεχνολογίας την αϋλότητα;
– Καταρχήν αυτό αποδεικνύει ότι η ριζική διάκριση ύλης και αϋλότητας η οποία μας έρχεται από τα αρχαία χρόνια είναι μία έωλη διάκριση. Χώρια το γεγονός ότι η αϋλότητα θεωρούνταν καλή και η ύλη κακή. Σήμερα που η ανθρωπότητα προχωρεί προς την αϋλότητα σημαίνει άραγε και την ηθική καλυτέρευσή της; Η ύλη και η αϋλότητα συνυπάρχουν, όπως ο χρόνος με την αχρονία ή το άπειρο με το πεπερασμένο ή, θεολογικά μιλώντας, το άκτιστο (αδημιούργητο) με το κτιστό (δημιουργημένο). Το πνεύμα δημιουργεί ύλη και η ύλη δημιουργεί πνεύμα. Ωστόσο, ειδικά ο δυτικός κόσμος είναι παιδί τόσο του Πλάτωνα όσο και του Αριστοτέλη. Από τη μία θεωρεί ότι ο άνθρωπος είναι εγκλωβισμένος στη γη και στο σώμα του (πλατωνική θεώρηση) και από την άλλη πιστεύει ό,τι βλέπει και αγγίζει (αριστοτελική θεώρηση). Είτε έτσι είτε αλλιώς υποβιβάζονται τόσο η ύλη όσο και το πνεύμα. Η δε θεολογία επηρεασμένη εν πολλοίς από την πλατωνική διδασκαλία θεωρεί τον άνθρωπο εξόριστο στη γη όπου εκτίει ποινή μετά την πτώση του από τον Παράδεισο. Μια τέτοια προσέγγιση απομακρύνει τον Θεό από τη γη και ο ενοχικός και φοβικός άνθρωπος είτε προσπαθεί να δημιουργήσει έναν παράδεισο στη γη είτε άλλοτε πάλι τον μεταθέτει στον ουρανό. Ο άνθρωπος είχε και έχει την τάση να σκέφτεται μοναδικά (μονοφυσιτικά) και λιγότερο δυαδικά, τριαδικά ή πολυεπίπεδα. Άλλωστε, έτσι γεννήθηκαν και οι χριστολογικές αιρέσεις, οι οποίες άλλες από αυτές αφαιρούσαν θεότητα από τον Χριστό και άλλες πάλι ανθρωπότητα.
Ποια είναι η θέση της σύγχρονης θεολογίας έναντι της σύγχρονης ιστορίας;
– Η θεολογία είναι ανάγκη να διαλέγεται με όλους και με όλα στο εδώ και τώρα και να δίνει το στίγμα της. Από την άλλη, είναι ανάγκη να επανερμηνεύσει, όπου χρειάζεται, την οντολογία, την ανθρωπολογία και την κοσμολογία της έτσι που να ανταποκρίνονται στα σημερινά ιστορικά δεδομένα και τις ανάγκες, αλλά και το σύγχρονο κοσμοείδωλο. Η αλήθεια είναι η ίδια πάντοτε, ωστόσο η προσέγγισή της, οι δρόμοι που οδηγούν σε αυτή, είναι δυνατόν να αλλάζουν χωρίς να απεμπολούμε τη σοφία του παρελθόντος. Για παράδειγμα, ο γνωστός ιστοριόμυθος του Αδάμ και της Εύας στον Παράδεισο και η πτώση τους από αυτόν, μας δηλώνει πως η χρήση της γνώσης μπορεί να μας κάνει θεούς (άρα ανθρώπους με ανθρωπινότητα και ανθρωπιά), μπορεί όμως και να μας καταστρέψει. Ειδικά σήμερα μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε το πόσο δια της γνώσης είναι δυνατόν να προοδεύσουμε ή να αυτοκαταστραφούμε. Αν ερμηνεύσουμε την πτώση του Αδάμ και της Εύας με κυριολεκτικό τρόπο εξαϋλώνουμε πλατωνικά και τον άνθρωπο και την ιστορία. Χρειαζόμαστε, λοιπόν, μία ρεαλιστική θεολογία η οποία όμως θα αποκαλύπτει διαρκώς το θυσιαστικό μυστήριο του Θεού, του ανθρώπου και της κτίσης που δεν είναι άλλο από την ταπείνωση, την ελευθερία και την αγάπη. Λέξεις οι οποίες ηχούν τουλάχιστον περίεργα στα αυτιά του σύγχρονου ανθρώπου ο οποίος έχει ταυτίσει φοβικά την ευτυχία με τη δύναμη και συνεκδοχικά με το χρήμα. Ωστόσο, ο Χριστός αποκάλυψε την αληθινή πλευρά της ζωής πως η «εξουσία» βρίσκεται στην αγαπητική θυσία και αυτό θα μπορούσε, όσο γίνεται, να εφαρμοστεί στην πολιτική, τον πολιτισμό και την κοινωνία μας. Πρόκειται, θα λέγαμε, για μια άλλη προοπτική θέασης των πραγμάτων στον αντίποδα της κυρίαρχης προοπτικής, όπως πραγματώνεται στην ιστορία.
«Θεός, απών ή παρών στην Ιστορία;»: Το νέο βιβλίο του Χρήστου Γκουνέλα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου