"Μ' έναν τρόπο μυστικό..." απόψε στο Black Duck

φωτογραφίες: Ιδιωτική Οδός
Η Τατιάνα Ζωγράφου παρουσίασε απόψε τα καινούργια της τραγούδια, που περιέχονται στην εικαστική-μουσική έκδοση “Μ' έναν τρόπο μυστικό” (εκδόσεις Καλειδοσκόπιιο) με ζωγραφιές και φωτογραφίες του Χρήστου Κεχαγιόγλου, στον πολυχώρο Black Duck στο κέντρο της Αθήνας. 

Ήταν μια παρουσίαση άμεση, φιλική και βέβαια άκρως μουσική. 

Τραγούδησαν η Τατιάνα Ζωγράφου και η Ειρήνη Δερέμπεη.

Έπαιξαν θαυμάσια οι μουσικοί:

Κώστας Βόμβολος-ακορντεόν και πιάνο (ο Βόμβολος έχει κάνει και την εξαιρετική ενορχήστρωση των τραγουδιών στο δίσκο) Βαγγέλης Ζωγράφος - μπάσο, Πάνος Κανελλόπουλος-μαντολίνο, Τάσος Μισυρλής-τσέλο, Νίκος Σουλιώτης-κρουστά και Θοδωρής Ρέλλος-άλτο σαξόφωνο.

Η Τατιάνα Ζωγράφου ερμήνευσε με αισθαντικότητα και αγάπη τα τραγούδια της. Συνθέσεις με ατμόσφαιρα, επηρεασμένες - ευτυχώς! - από την χατζιδακική εκδοχή για το τραγούδι, τραγούδια βασισμένα σε ποιήματα και στίχους σύγχρονων ποιητών, τραγούδια που δεν καταναλώνονται αλλά βιώνονται μ' έναν τρόπο μυστικό...

Ευχόμαστε και εις άλλα σύντομα!

Σαγηνευτική, πραγματικά, η Ειρήνη Δερέμπεη. Σε συνεπαίρνει με την ερμηνεία της. Μας ταξίδεψε και με το σόλο ταξίμι που έκανε σ' ένα τραγούδι με το παραδοσιακό ξύλινο πνευστό καβάλι.

 

ΜΙΣΟΝ ΑΙΩΝΑ ΜΕΤΑ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΗΝ ΙΜΒΡΟ ΘΑ ΕΠΑΝΑΛΕΙΤΟΥΡΓΗΣΕΙ

«Αλλά, αδελφοί και φίλοι και συμπατριώται, αυτή τη φορά ήλθα εδώ και για ένα άλλο λόγο. Πολύ σπουδαίο! Για να μοιραστώ μαζί σας τη μεγάλη χαρά της ειδήσεως ότι θα έχουμε και πάλι Σχολείο. Έστω και ένα. Έστω και με λίγα παιδιά. Λίγα σήμερα, πολλά αύριο, καθ’ότι ο Θεός «δύναται και εκ των λίθων εγείραι τέκνα τω Αβραάμ». Εκείνος γνωρίζει το αύριον του κόσμου και σ’ Εκείνον εμείς εμπιστευόμεθα το αύριον της Ίμβρου».

Αυτά είπε μεταξύ άλλων ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος χθες στην γενέτειρά του Ίμβρο, κατά την Θ. Λειτουργία για τα ονομαστήρια του Ποιμενάρχη της νήσου Μητροπολίτου Κυρίλλου.

Και προέτρεψε τους γονείς «να σπεύσουν, να έλθουν και να εγγράψουν τα παιδιά στο καινούργιο Σχολείο μας –τα παιδιά τους θα έχουν την ευλογία και το προνόμιο, όπως τότε εμείς, να μάθουν τα πρώτα τους γράμματα αναπνέοντας τον καθαρό αέρα του Αιγαίου, απολαμβάνοντας το ανεπανάληπτο τοπίο της Ίμβρου, ζώντας την αγνή ζωή του χωριού, συνεχίζοντας την ιστορία του τόπου μας και την παράδοση της παιδείας και του πολιτισμού του, και όχι μέσα στις απρόσωπες μεγαλουπόλεις».

Αναμφισβήτητα πρόκειται για μια ακόμα δικαίωση του ανυποχώρητου Πατριάρχη. Από την 27η Μαρτίου 1964, ημερομηνία απαγόρευσης της διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας στην Ίμβρο, φθάσαμε στην ημέρα Τρίτη 10 Ιανουαρίου 2012, οπότε ενεκρίθη το αίτημα αδειοδότησης ελληνικού μειονοτικού σχολείου στην Ίμβρο. Μετά από σχεδόν μισό αιώνα!... Και δεν πρέπει να παραλείψουμε τις ακάματες προσπάθειες του εκπροσώπου των Μειονοτήτων στην Γενική Διεύθυνση Βακουφίων στην Άγκυρα Λάκη Βίγκα, για την τελική επίτευξη του στόχου αυτού.

Η φωτογραφία του Νίκου Μαγγίνα που δημοσιεύουμε εδώ είναι λίαν εύγλωττη! Ο Πατριάρχης μέσα στο Δημοτικό Σχολείο του χωριού του, στους Αγίους Θεοδώρους, στο οποίο μαθήτευσε. Το κτήριο κάηκε, η φθορά του χρόνου το στιγμάτισε, αλλά κι ο χρόνος δεν υπολόγισε τον Βαρθολομαίο... Ο οποίος τον νικάει στα σημεία...Το σχολείο θα ανακαινιστεί και θα ξαναλειτουργήσει!

Διαβάστε τα σχετικά στο Φως Φαναρίου και στο Rumvader.
Π.Α.Α.

ΘΑΝΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Ο Θάνος Κωνσταντινίδης με τον φίλο του, σπουδαίο σολίστ στο βιολί, Γιώργο Δεμερτζή

Ενενήντα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την Μικρασιαστική καταστροφή, και από την έλευση στην Ελλάδα του Σμυρνιού Θάνου Κωνσταντινίδη, του εραστή των μουσών, ο οποίος πρόλαβε να γεννηθεί στην Σμύρνη το 1921 και μάλιστα να βαφτιστεί εκεί από τον εθνομάρτυρα Μητροπολίτη Χρυσόστομο.

Σήμερα που ο Θάνος Κωνσταντινίδης γιορτάζει τα ονομαστήριά του (91 ετών), δεν έχω παρά να του ευχηθώ τα κάλλιστα και κράτιστα εν παντί! Να ζήσει έτη πολλά ακόμα, με την πλήρη διαύγεια και τον ενθουσιασμό που τον διακρίνουν μια ολόκληρη ζωή.

Στην Αθήνα, όπου ήλθε από τη Σμύρνη, ο Θάνος Κωνσταντινίδης φοίτησε στο Β΄ Γυμνάσιο Αρρένων με δάσκαλο και γυμνασιάρχη τον Θρασύβουλο Σταύρου. Πήρε ενεργό μέρος στην Εθνική Αντίσταση. Σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Νευρολόγος ψυχίατρος, μαθητής και έπειτα συνεργάτης του Καθηγητή Ιωάννη Πατρικίου στον Ευαγγελισμό και στο Αιγινήτειο. Επίκουρος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, για δύο δεκαετίες σύμβουλος διευθυντής του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου.

Οι μικρές μελέτες του είναι μικρά διαμάντια: Ο Ρίχαρντ Στράους στο δελφικό σπίτι των Σικελιανών (Άγρα, 2006), Ο μαέστρος Δημήτρης Μητρόπουλος στις κορυφές του Ολύμπου (Νεφέλη, 1996, β' έκδοση) - το κείμενο κυκλοφόρησε και στα αγγλικά: Thanos Constantinides, The Conductor Dimitris Mitropoulos on the peaks of Olympos, (μτφρ. Panos C. Adamopoulos), Νέα Υόρκη, 1996 -Χρονολογημένοι τίτλοι ποιημάτων του Κ. Π. Καβάφη (Νεφέλη, 1983). Ειδικά για τον Δ. Μητρόπουλο, ο Κωνσταντινίδης μας έδωσε το 2010 (οπότε και συμπηρώθηκαν 50 χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου μαέστρου) και μια πρωτότυπη διάλεξη, στο πλαίσιο του συνεδρίου που διοργάνωσε το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών: «Δημήτρης Μητρόπουλος και Θανάσης Απάρτης: η ιστορία μιας προτομής».

Ο Θάνος Κωνσταντινίδης διηγείται πολλές ιστορίες!... Ο ίδιος είναι ολόκληρη ιστορία. Ιστόρησε, ως φιλότεχνος, την ζωή του μέσα στην τέχνη, την επιστήμη και την αρετή. 

Πολλά τα έτη του!

Π.Α.Α.

Διαβάστε, επίσης, στην Ιδιωτική Οδό:
Μια συναυλία του ΝΕΚ - Αφιέρωμα στον Θάνο Κωνσταντινίδη.

Ο ΓΕΡΩΝ ΧΑΛΚΗΔΟΝΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΜΕ ΜΟΝΟΠΡΑΚΤΑ ΤΟΥ ΤΣΕΧΩΦ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ

Η ΑΡΚΟΥΔΑ

ὑπὸ Γέροντος Χαλκηδόνος Ἀθανασίου

Ὁ Γιάννης Κοντακίδης μᾶς ξάφνιασε πάλι μὲ τὸν ἀπὸ ἐπιστήμονες ἀπαρτιζόμενο θεατρικό του ὅμιλο, γνωστὸ ἀπὸ τὸν Don Camillo, ἀνεβάζοντας τὴν 14. 1. δύο μονόπρακτα τοῦ μεγάλου Ἄ. Τσέχωφ στὸ Μορφωτικὸ Σύνδεσμο Μόδα ὑπὸ τὴν αἰγίδα του, καθὼς καὶ τῆς Φιλοπτώχου Ἀδελφότητος, τοὺς ὁποίους καὶ εὐχαριστοῦμε.

Θὰ μποροῦσε δὲ ἴσως νὰ κάμει κανεὶς μερικὲς παρατηρήσεις, πάνω στὰ μονόπρακτα "Ἀρκοῦδα" καὶ "Πρόταση σὲ γάμο", οἱ ὁποῖες σχετίζονται μὲ τὸν συγγραφέα, καὶ μετὰ νὰ στραφεῖ στοὺς ἑρμηνευτές τους.

Βέβαια ποιός θὰ κρίνει τὸν Τσέχωφ; Πάντως ἐκ πρώτης ὄψεως θὰ διερωτιώταν κανείς, τί σχέση ἔχουν τὰ δυὸ αὐτὰ κομμάτια; Καὶ ὅμως: Βαθειά, ὅταν προσέξει τὴ δομική τους διάρθρωση ποὺ διακατέχεται ἀπὸ τὴν θέση – ἀντίθεση καὶ σύνθεση, ἔστω κι’ ἂν αὐτὴ ἐπέρχεται κάπως ἀπότομα.

Δὲν ὑπάρχει δὲ ἀμφιβολία, ὅτι σχεδὸν ὅλοι οἱ δημιουργοί, δὲν μένουν ἀμέτοχοι στὶς κοινωνικο-πολιτικὲς καὶ ἄλλες συνθῆκες καὶ καταστάσεις τῆς ἐποχῆς τους. Ἔτσι καὶ ὁ Τσέχωφ ἐμφανίζεται ὡς πραγματιστής, ἀλλὰ ὄχι καὶ ἀχρωμάτιστος, χτυπώντας ὁρισμένες ἀτασθαλίες τῆς ἐποχῆς του καὶ διερμηνεύοντας διαχρονικά, αἰώνια χαρακτηριστικὰ τοῦ Ἀδὰμ καὶ τῆς Εὔας. Πράττει δὲ αὐτό, μὲ ὅλο τὸν βίαιο ἐνθουσιασμὸ ποὺ χαρακτηρίζει ἐν πολλοῖς ἀνθρώπους τῆς φυλῆς του (slavisches Blut). Εἶναι μάλιστα καὶ σύντομος, πρᾶγμα ποὺ προέρχεται βέβαια καὶ ἀπὸ τὴ φύση τῶν μονοπράκτων.

Ὅμως φαίνεται κάπως καὶ νὰ κουράζει μὲ τὸ "τράβηγμα" μερικῶν ἐριστικοῦ χαρακτῆρος καὶ ἀσφαλῶς ὄχι εὐχάριστων περιστατικῶν, ποὺ "κινδυνεύουν" νὰ καταλάβουν ὁλόκληρο τὸ ἔργο -ἐκτὸς ἂν ἦταν τοῦτο ἀναγκαῖο καὶ πρόθεσή του- ὅπως τοῦ χρέους, τῶν αἰωνίων κτηματικῶν διαφορῶν καὶ τῶν περί, ὡς μὴ ὤφελε, "σκυλολογίας" (πρβλ. καὶ τὸ "ἡ κυρία μὲ τὸ σκυλάκι"), μετὰ δὲ φέρνει μὲ μιὰ μονοκονδυλιὰ τὴν "κάθαρση"!

Ὅσον δὲ γιὰ τοὺς ἑρμηνευτές, ἂς τοὺς πάρουμε μὲ τὴ σειρά:

Τὴν "εὐειδῆ" Ἕλενα Πάνου (Πόποβα), ποὺ στὴ σκηνὴ ἀπὸ κοντὰ φαινόταν μεγαλύτερη, καὶ μὲ τὰ σπινθηροβόλα μάτια της τρέλανε τὸν Ἀνέστη, ἐνῶ τὸ ψηλό της μέτωπο συνεπρόδιδε τὴν ἠπειρώτική της καταγωγή, καὶ μὲ τὴ φιγούρα της, ἡ ὁποία πλαισιωνόταν ἀπὸ τὸ ἀραχνοΰφαντο μαῦρο ροῦχο, θύμιζε κάπως ἀλλοχρωματικὰ τὶς Καρυάτιδες ἤ, ἐπιτραπείτω, τὴν Ἑκάτη, καὶ μαρτυροῦσε μιὰ "ἐκρηκτικὴ σεμνότητα" στὸ λόγο καὶ τὶς κινήσεις.

Ὁ Πασχάλης Παμποράκης (Λουκᾶς) μὲ ὅλα τὰ χαρακτηριστικά, ἂν καὶ Ἠπειρώτης κι’ αὐτός, τοῦ πιστοῦ yes-man ὑπηρέτη, ποὺ δούλευε ἀγόγγυστα σὰν κάτεργος τῆς τότε ἀριστοκρατίας καὶ ὄχι μόνον.

Ὁ Ἀνέστης Βασιλακέρης (Σμηρνώφ, Λομώφ), κορυφαία μορφὴ τῶν ἔργων, ἕνας τύπος ὁ ὁποῖος παρουσίαζε τρομερὲς κόντρες καὶ ἔμοιαζε μὲ τὸ μνημειακό του παράστημα, μὲ τὴ φουρτουνιασμένη θάλασσα ποὺ κατέληγε ἤρεμα στὸν εὔδιο λιμένα, ποὺ εἶχε μέσα στὰ σωθικά του μιὰ συγκινητικὴ καὶ γλυκαντικὴ τρυφερότητα, ἀλλὰ καὶ τὸ ὀλέθριο πάθος τῆς καταστροφῆς, τὸ ὁποῖο ξεκοίλιαζε μ’ ἕναν ἄκρατο καὶ ἀνεξέλεγκτο ἐνθουσιασμό, ποὺ δὲν λογάριαζε τίποτε, ἔστω κι’ ἂν μετὰ βούλιαζε σὰν τοὺς ἀκροβάτες στὰ συνθετικὰ πούπουλα, ἐκπλήσσοντας τοὺς πάντες.

Ἡ Τάνια Δεμιρτζόγλου (Νατάλια Στεπάνοβα), ἡ ἐγγόνα τῆς Βασίλισσας, μὲ τὴν ἀριστοκρατική της μεγαλοπρέπεια καὶ τὴ γοητευτικὴ ἐμφάνιση, πού, ἐνισχυμένη ἀπὸ τὶς μπαλετικές της καταβολές, οἱ ὁποῖες καλλιεργοῦσαν τὴ φίνα της κορμοστασιά, ἐκπροσωποῦσε ἀτόφια τὴν ἀρχοντιὰ τῶν κυρῶν τῆς Ἑπταλόφου καὶ ἔκρυβε μέσα της, ὅπως καὶ ἡ Ἕλενα, μιὰ θηλυκὴ τρυφερότητα ἀλλὰ κι’ ἕνα πληθωρικὸ καὶ ἀπόλυτο brio, ποὺ ἐκδηλωνόταν ὅταν καὶ ὅπως ἔπρεπε.

Καὶ τέλος, ὁ γεροδεμένος "βετερᾶνος" Γιάννης Παΐσιος (Τσιμπουκώφ), ὁ ὁποῖος ἐντυπωσίαζε μὲ τὸν ἀκραιφνῆ ἀνδρισμὸ καὶ τὴν σταθερότητά του, σύμμορφη πρὸς τὸ παράστημα καὶ τὴ στάση του, ἰδιάιτερα στὰ πόδια, θυμίζοντας τὸν μεγάλο ἀοιδὸ Mustafa Sağyaşar, ποὺ ἔδιδε γρήγορες καὶ ἀποφασιστικὲς λύσεις, σὰν τὸ μαχαίρι καὶ ἔσωζε τὴν κατάσταση ἀπὸ τὰ ἀδιέξοδα.

Ὅλα ἐτοῦτα ἔδιδαν στὸν θεατὴ τὴν ἐντύπωση μιᾶς "θεατρικῆς ζωγραφικῆς" ποὺ δουλεύει μὲ μορφολογικὲς καὶ χρωματικὲς ἀντιθέσεις ἐξπρεσιονιστικῆς χροιᾶς (expresionistische Kontrastmalerei), ἡ ὁποία καθιστοῦσε σχεδὸν περιττὴ μιὰ πλουσιότερη σκηνογραφία.

Θερμὰ συγχαρητήρια στὸ σεμνὸ καὶ ἀπέριττο σκηνοθέτη Γ. Κοντακίδη τῆς "Θεατρικῆς Ἀπόπειρας", μὲ τὴν παράκληση καὶ τὶς εὐχὲς νὰ μᾶς χαροποιεῖ καὶ μὲ ἄλλα τοιούτου χαρακτήρα δῶρα.

Απογευματινή Κωνσταντινουπόλεως 18.1.2012

ΤΑ ΟΝΟΜΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΧΑΛΚΗΔΟΝΟΣ

Σήμερα, εορτή του Μ. Αθανασίου Πατριάρχου Αλεξανδρείας, άγει τα ονομαστήριά του ο αγαπημένος της Ιδιωτικής Οδού Σεβ. Μητροπολίτης Γέρων Χαλκηδόνος κ. Αθανάσιος.

Το πρωί, κατά την Πανηγυρική Θ. Λειτουργία που τελέστηκε στον Καθεδρικό Ι. Ναό της Αγίας Τριάδος Χαλκηδόνος, τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο εκπροσώπησε ο Μητροπολίτης Μυριοφύτου και Περιστάσεως Ειρηναίος, ενώ έψαλε θαυμάσια ο Βυζαντινός Χορός της Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Θεσσαλονίκης, υπό την διεύθυνση του καθηγητού Γεωργίου Πατρώνα.

Ακολούθησε εόρτιος δεξίωσις στο Μητροπολιτικό Μέγαρο.

Ευχόμαστε ολόψυχα στον Γέροντα Χαλκηδόνος το Εις πολλά έτη Δέσποτα! Για να μας ζωογονεί με το αστραπηβόλο πνεύμα του και να διδασκόμαστε από την σοφία και την ανοιχτοσύνη του.

ΕΚΑΒΗ ΟΛΟΦΥΡΟΜΕΝΗ Ή ΑΠΟΚΑΘΗΛΩΣΗ ΠΡΟΣΩΠΕΙΩΝ ΦΑΥΛΟΤΗΤΑΣ

του Κώστα Λογαρά

Ένας (πρώην) Υπουργός επιχειρηματολογεί με πομπώδη θεατρικότητα πάνω σ’ ένα έλασσον συμβάν: «Για ένα κόκκινο, καταστρέφεται η ζωή μου και κλαίει συνεχώς το παιδί μου». Η καταστροφή «της ζωής του» και «το κλάμα του παιδιού του» αναδεικνύονται σε ύψιστες προτεραιότητες της παραισθητικής του πραγματικότητας.

Η ωφελιμιστική αντίληψη της ατομικότητας, η ιδιοτελής πρόταξη του ατομικού του χώρου και η προσπάθεια αποποίησης των ευθυνών του, εν τέλει η προάσπιση του μικροσκοπικού του κόσμου αποδεικνύεται εντελώς μικρόψυχη. Γιατί ανάγει σε υπέρτατη αξία τη δική του ζωή, το δικό του παιδί, τα δικά του κεκτημένα.

Αυτή ακριβώς η μικροαστική οπτική καθόρισε την πολιτική και κοινωνική ζωή της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Ας μην ξεχνάμε ότι την ίδια επιχειρηματολογία χρησιμοποίησε και άλλος Υπουργός -της Δεξιάς αυτός-, για τα δικά του καμώματα. Εννοώ εκείνον με τις off shore εταιρείες που ταύτιζε το νόμιμο με το ηθικό. Και ο εν λόγω, αν θυμάστε, «τα παιδιά του προσπάθησε να εξασφαλίσει: τη ζωή τους, το μέλλον τους, την καριέρα τους».

Πρόκειται για τη γνωστή παρωπιδική αντίληψη που στενεύει τους ορίζοντες και μάς βουλιάζει σε μια περίκλειστη ζωή. Όπου το κέντρο του κόσμου είναι ο εαυτός μας: το σπιτάκι μου, η περιουσία μου, τα παιδάκια μου, η δουλίτσα μου. Από ’κει και πέρα, άλλος κόσμος δεν υπάρχει.

Κι αυτή η ατομοκεντρική θεώρηση δεν χαρακτηρίζει αποκλειστικά τον κ. Κουλούρη (ή τον κ. Βουλγαράκη). Αποτελεί κοινό τόπο. Μόνο που ο Κουλούρης υπήρξε Υπουργός και κάτω από αυτήν τη στενή -στενότατη- οπτική «της ζωής του» έπαιρνε αποφάσεις και για τη δική μας· νομοθετούσε και καθόριζε την πορεία μας.

Κι αν αυτήν την ωφελιμιστική συλλογιστική την κατανοείς για έναν μισθοσυντήρητο γονιό που πασχίζει να εξασφαλίσει τα παιδιά του, όμως δεν τη συγχωρείς σε πρόσωπα της εξουσίας. Γιατί πάνω σ’ αυτό το σκεπτικό, ασφαλώς, στήριζαν τις πολιτικές τους· με βάση αυτήν την μικρόψυχη οπτική προώθησαν τα δικά τους (κομματικά) παιδιά, αγνόησαν όλα τα άλλα και περιφρόνησαν κώδικες κοινής συμβίωσης και αρχές που συνέχουν τις κοινωνίες. Ανίκανοι να διανοηθούν το γεγονός -πόσω μάλλον τον αγώνα- του κοινού βίου πέρα και πάνω απ’ τη δική τους τη «ζωή» ή «το κλάμα του παιδιού τους».

Όμως, ουδέν κακόν. Ας θεωρήσουμε τη σημερινή κρίση ως «τύχη αγαθή» για τούτο και μόνο: αποκαθήλωσε προσωπεία φαυλότητας για να παραδώσει στη δημόσια κρίση «γυμνούς και τετραχηλισμένους» τους κάθε λογής λιποβαρείς και επικίνδυνους κρατούντες.

Η ελληνική κοινωνία τα δύο τελευταία χρόνια ωριμάζει μ’ ένα βίαιο τρόπο. Ο βαθμός αυτής της ωριμότητας αποτελεί αποκλειστική ευθύνη του καθενός μας. Και είναι αυτός, εντέλει, που θα κρίνει και το μέλλον μας.

Ο ΚΥΡ - ΑΝΤΩΝΗΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΝΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Το τραγούδι Ο κυρ-Αντώνης σε στίχους και μουσική Μάνου Χατζιδάκι, τραγούδησε σε πρώτη εκτέλεση η Νάνα Μούσχουρη. Ήταν η συμμετοχή του συνθέτη στο Γ' Φεστιβάλ Τραγουδιού του Ε.Ι.Ρ τον Ιούλιο του 1961. Την ίδια χρονιά ηχογραφήθηκε Ο κυρ-Αντώνης, πάντα με τη Νάνα Μούσχουρη.

Το τραγούδι ερμήνευσαν την ίδια εποχή ο Στέλιος Καζαντζίδης με τη Μαρινέλλα, ο Πάνος Γαβαλάς με τη Ρία Κούρτη (λαϊκές εκδοχές του τραγουδιού), η Νινή Ζαχά, η Ζωή Κουρούκλη, η Βίκυ Λέανδρος και πολλοί νεώτεροι τραγουδιστές.

Ο ίδιος ο Χατζιδάκις επέλεξε τον Γιώργο Νταλάρα να τραγουδήσει τον Κυρ-Αντώνη στη Λαϊκή Αγορά του (σε ενορχήστρωση Νίκου Κυπουργού), ήτοι στον κύκλο των 30 τραγουδιών που επέλεξε να επανεκτελέσει το 1987 (μετά τη Ρωμαϊκή Αγορά). Αλλά τη μελωδία του Κυρ-Αντώνη συμπεριέλαβε ο Χατζιδάκις και στους λυρικούς Δεκαπέντε Εσπερινούς του (1964), δηλαδή την ορχηστρική εκδοχή 15 τραγουδιών του για πιάνο, άρπα, δύο κιθάρες και κοντραμπάσο.

Όμως η ονειρική ερμηνεία του ποιητικού αυτού πλάσματος του χατζιδακικού σύμπαντος, βρίσκεται στο πασίγνωστο, πλέον, φιλμάκι, στο οποίο η Μελίνα μετέφραζε στα γαλλικά τους στίχους του τραγουδιού, που έλεγε ο ίδιος ο συνθέτης, καθισμένη στα γόνατα του σχεδόν. Προέρχεται από ένα αφιέρωμα της γαλλικής τηλεόρασης στον Μάνο Χατζιδάκι και τη Μελίνα Μερκούρη, του 1960, τη χρονιά που οι δυο τους θριάμβευσαν στις Κάννες με το Ποτέ την Κυριακή του Ζυλ Ντασσέν.

Το βιντεάκι αυτό συμπεριελήφθη στο δίσκο ... Μελίνα του Μάνου (Σείριος 2004), μαζί με άλλα δύο ιστορικά βίντεο που, εκτός από τα τραγούδια, αναδεικνύουν την μοναδική, την αληθινά ερωτική σχέση Μελίνας και Μάνου.

Αυτό το βίντεο παραθέτουμε και στη συνέχεια, προς ρεμβασμόν ονειρικό, στην αυλή του κυρ- Αντώνη που μετρούσε τ' άστρα... Κι εμείς μαζί του...

Ο Κυρ Αντώνης πάει καιρός που ζούσε στην αυλή

μ'ένα κανάτι μ' ένα κρεβάτι και με κρασί πολύ

είχε δυο μάτια γαλανά κι αχτένιστα μαλλιά

κι ένα λουλούδι πάντα φορούσε στα ρούχα τα παλιά

Αχ κυρ Αντώνη πως σ' αγαπάμε

και μαζί σου τ' άστρα μετράμε

τις φωτιές για σένα πηδάμε

ώσπου να 'ρθει η βροχή.

Και τον καημό σου πάντα ξεχνάμε

σαν πουλιά μαζί τριγυρνάμε

σαν παιδιά μαζί σου γελάμε

σαν κάνεις προσευχή

Ο κυρ Αντώνης βιάζεται να πάει να κοιμηθεί

γιατί το βράδυ στα όνειρά του θέλει να θυμηθεί

ότι ποτέ δεν έζησε, μες στο όνειρό του ζει

μα η νύχτα φεύγει και λυπημένο τον βρίσκει η χαραυγή

Αχ κυρ Αντώνη πως σ' αγαπάμε

και μαζί σου τ'άστρα μετράμε

τις φωτιές για σένα πηδάμε

ώσπου να 'ρθει η βροχή.

Και τον καημό σου πάντα ξεχνάμε

σαν πουλιά μαζί τριγυρνάμε

σαν παιδιά με σένα γελάμε

σαν κάνεις προσευχή

Μα ένα βράδυ ο κυρ Αντώνης στρώνει να κοιμηθεί

κι εμείς ξυπνάμε τον καρτεράμε στην πόρτα να φανεί

Μα ο κυρ Αντώνης δεν θα βγεί ποτέ του στην αυλή

αφού για πάντα μες στο όνειρό του θέλησε πια να ζει.

ΑΘΗΝΑ ΚΑΚΟΥΡΗ: Ο ορισμός της αξιοπρέπειας!

Ο δημοσιογράφος της εφημερίδας ΤΟ ΒΗΜΑ Γρηγόρης Μπέκος πήρε μια συνέντευξη από την αγαπημένη συγγραφέα της Ιδιωτικής Οδού κυρία Αθηνά Κακούρη. Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε χθες, Κυριακή 15 Ιανουαρίου και μπορείτε να την διαβάσετε ολόκληρη εδώ.

Θέλω απλώς να υπογραμμίσω μερικές αλήθειες που επισήμανε ορθά ο δημοσιογράφος για την περίπτωση της Αθηνάς Κακούρη. Γράφει:

"Η 84χρονη Αθηνά Κακούρη, η ακάµατη γιαγιά της ελληνικής λογοτεχνίας σήµερα, συγγραφέας µε αναγνωρισµένη πορεία στο ιστορικό και στο αστυνοµικό µας µυθιστόρηµα (και διήγηµα), έχει ένα γάργαρο γέλιο και βάζει µπροστά από κάθε της πρόταση το ρήµα νοµίζω".

Ναί, η Αθηνά Κακούρη είναι ακάματη! Η όρεξή της για δουλειά, για έρευνα, η δίψα της για καινούργια πράγματα, η φυσικότητα με την οποία κινείται, είναι δυσεύρετα χαρακτηριστικά στις μέρες μας, ακόμα και για νέους ανθρώπους. Είναι πάντα πρόσχαρη και δοτική, χωρίς να χάνει ποτέ την σοβαρότητα που την διακρίνει σε κάθε ενέργειά της. Και προτάσσει το νομίζω, γιατί είναι άνθρωπος άτυφος. Η αστική της καταγωγή δεν της επιτρέπει να φερθεί σαν επηρμένος φελλός, παρά την ευρύτατη πλέον απήχηση του έργου της.

Θα έλεγα, με μια κουβέντα, ότι η Αθηνά Κακούρη είναι ο ορισμός της αξιοπρέπειας!

Ακάματη, λοιπόν, καθώς είναι - και αστείρευτη - μας έδωσε άλλο ένα βιβλίο με τίτλο Πασαδόροι και Βαστάζοι, από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Δύο είδη ανθρώπων υπάρχουν σ’ αυτόν τον κόσµο, σύµφωνα µε µία διασκεδαστική θεωρία που συναντάμε στο καινούργιο της βιβλίο: οι πασαδόροι και οι βαστάζοι. Οι πρώτοι «περνούν µια ζωή να πασάρουν τις υποχρεώσεις τους στους άλλους», ενώ οι δεύτεροι µια ζωή «να τις δέχονται υποµονετικά στους ώµους τους». «Επρόκειτο για το αστείο ενός φίλου» αποκάλυψε η συγγραφέας στον Γρηγόρη Μπέκο, εξηγώντας πώς, εµπνευσµένη από τα «Παραµύθια της Χαλιµάς», «έδεσε» σ’ ένα µυθιστόρηµα έντεκα παράταιρες ιστορίες, αλλά απολύτως αντιπροσωπευτικές του έργου της.

Αλλά στο βιβλίο θα επανέλθουμε με νεώτερη ανάρτηση.

Επί του παρόντος ευχόμαστε από καρδιάς στην κυρία Αθηνά Κακούρη Καλή χρονιά με υγεία και αμείωτη ένταση ζωής!

"Τα ζώα τυγχάνουν συνδημιουργήματα του ανθρώπου διό και πρέπει να προστατεύονται"

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Κάπου στην Πελοπόννησο, λένε οι ειδήσεις, κάποιος μοναχός πυροβόλησε και σκότωσε ένα κυνηγόσκυλο. Το αφεντικό του ο κυνηγός, ζητάει εναγωνίως μια απάντηση. Γιατί; Ούτε μια συγγνώμη; Ποια η σχέση, επιτέλους, της Εκκλησίας με τα ζώα; Φονική;

Μόλις προ ημερών δημοσιεύσαμε άρθρο του Γέροντος Χαλκηδόνος Αθανασίου, με τίτλο:

Περί την διατροφικήν ζωοφιλίαν. Λάβαμε κάποια απαξιωτικά σχόλια -από ανοήτους - για το περιεχόμενο του άρθρου, το οποίο κατέστη φυσικά ...προφητικόν, λόγω του γεγονότος που προαναφέραμε.

Εκεί ο Γέροντας Χαλκηδόνος είναι σαφής και κατηγορηματικός:

Κατὰ τὴν χριστιανικὴν περὶ τῆς δημιουργίας θεολογίαν, τὰ ζῶα τυγχάνουν συνδημιουργήματα τοῦ ἀνθρώπου διὸ καὶ πρέπει νὰ προστατεύονται, ὑπαρχούσης ἀκόμη καὶ νομικῆς τοποθετήσεως. Περιλαμβάνονται εἰς τὸν σύνδεσμον μετὰ τοῦ Θεοῦ (Γεν. 9) καὶ εἰς τὴν ἀναμονὴν ἐσχατολογικῆς τελειώσεως (Ρωμ. 8) καὶ λυτρώσεως. Πρόκειται δηλαδὴ περὶ μιᾶς "συμφιλιωτικῆς συνυπάρξεως" (Koexistenz).

Τα όσα λέει ο Γέρων Χαλκηδόνος είναι η απάντηση σε όσους ρωτούν - με αφορμή το πρόσφατο περιστατικό - για την θέση της Εκκλησίας περί της σχέσεως ανθρώπου και ζώων, αλλά και σε εκείνους τους "εκκλησιαστικούς" που σιωπούν, κατά την προσφιλή τους τακτική.

Περαιτέρω, επί του θέματος, αξίζει να σημειώσουμε, άκρως ενδεικτικά, τα παρακάτω:

Ορθά έχει παρατηρηθεί ότι η πραγματική απειλή για τη σωστή θέση του ανθρώπου απέναντι στην υπόλοιπη κτίση έγκειται όχι τόσο στον ανθρωποκεντρισμό όσο στον “ανθρωπομονισμό” - την αντίληψη, δηλαδή, ότι ο άνθρωπος είναι το μόνο όν που έχει ουσιαστική αξία και που τα συμφέροντά του μετράνε. Αυτή η αντίληψη δεν έχει θέση στην ορθόδοξη παράδοση.

Ο Μέγας Βασίλειος παρατηρεί ότι η πρόνοια του Θεού φαίνεται πολύ καθαρά ακριβώς σε αυτά τα ζώα που τα θεωρούμε ασήμαντα, και μάλιστα ο Κτίστης φροντίζει σχολαστικά για το καλό τους μέχρι λεπτομέρειας. Άρα η "λογική" που λέει: Εδώ πεθαίνουν άνθρωποι τα ζώα μας μαράνανε; είναι αντιχριστιανική!

Στη συνέχεια ο Αββάς Ζωσιμάς, αφού έκλαψε πολύ και είπε ψαλμούς κατάλληλους για την περίσταση, «ἐποίησεν εὐχὴν ἐπιτάφιον». Και μετά με μεγάλη κατάνυξη, «βρέχων τὸ σῶμα τοὶς δακρύσι» επιμελήθηκε τα της ταφής. Επειδή, όμως, η γη ήταν σκληρή και ο ίδιος ήταν προχωρημένης ηλικίας, γι' αυτό δεν μπορούσε να την σκάψει και βρισκόταν σε απορία. Τότε «ὁρᾷ λέοντα μέγαν τῷ λειψάνῳ τῆς Ὁσίας παρεστώτα καὶ τὰ ἴχνη αὐτῆς ἀναλείχοντα», δηλαδή είδε ένα λιοντάρι να στέκεται δίπλα στο λείψανο της Οσίας και να γλείφει τα ίχνη της. Ο Αββάς τρόμαξε, αλλά το ίδιο το λιοντάρι «οὐχὶ τοῦτον τοὶς κινήμασι μόνον ἀσπαζόμενον, ἀλλὰ καὶ προθέσει», δηλαδή το ίδιο το λιοντάρι καλόπιανε τον Αββά και τον παρακινούσε και με τις κινήσεις του και με τις προθέσεις του, να προχωρήσει στον ενταφιασμό της. Λαμβάνοντας ο Αββάς θάρρος από το ήμερο του λιονταριού, το παρακάλεσε να σκάψει αυτό το ίδιο τον λάκκο, για να ενταφιασθεί το ιερό λείψανο της Οσίας Μαρίας, επειδή εκείνος αδυνατούσε. Το λιοντάρι υπάκουσε. «Εὐθὺς δὲ ἅμα τῷ σώματι θαπτόμενο», δηλαδή με τα μπροστινά του πόδια έσκαψε το λάκκο, όσο έπρεπε, για να ενταφιασθεί το σκήνωμα της Οσίας Μαρίας.

Ο ενταφιασμός της Οσίας Μαρίας έγινε προσευχομένου του Αββά Ζωσιμά και του λιονταριού «παρεστῶτος». Μετά τον ενταφιασμό έφυγαν και οι δύο, «ὁ μὲν λέων ἐπὶ τὰ ἔνδον τῆς ἐρήμου ὡς πρόβατον ὑπεχώρησε. Ζωσιμᾶς δὲ ὑπέστρεψεν, εὐλογῶν καὶ αἰνῶν τὸν Θεὸν ἠμῶν».

Ο ιερός Χρυσόστομος αναφέρει ότι οι προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης, σε περιπτώσεις που οι άνθρωποι τιμωρούνται με φυσική καταστροφή, ικετεύουν τον θεό να τους ελεήσει, επικαλούμενοι τη συνεπιφερόμενη άδικη κακοπάθεια των αλόγων ζώων, ο δε άγιος Ιωάννης Δαμασκηνός κατατάσσει τα ζώα στα χρήσιμα (σε μας εννοείται) για την τροφή, για την εργασία και τη διασκέδαση.

Ο ιερός Χρυσόστομος, επίσης, τονίζει απαντώντας στην ερώτηση: Σε τι χρησιμεύουν τα θηρία; Αν είχαμε τη δυνατότητα να εξημερώσουμε το λιοντάρι, ή τη λεοπάρδαλη, απλώς θα οδηγούμασταν σε αλαζονεία και σε ανοησία.

Η αντίληψη ότι όλα δημιουργήθηκαν για να εξυπηρετούν τον άνθρωπο, έστω και έμμεσα κάποτε ή με τρόπους μη αναμενόμενους, είναι διαδεδομένη στα πατερικά κείμενα.

Αλλά και οι βίοι των Αγίων βοούν γι' αυτή τη σχέση! Από τον Άγιο Γεράσιμο τον Ιορδανίτη και τον Άγιο Μάμα μέχρι τον Άγιο Μόδεστο και τον Άγιο Σεραφείμ του Σαρώφ.

Αν, λοιπόν, ο Αδάμ έδωσε στα ζώα ονόματα - σύμφωνα με τη διήγηση της Γενέσεως - εμείς δεν δικαιούμαστε σε καμία περίπτωση να βασανίζουμε ένα ζώο, πολύ δε περισσότερο να το εξαφανίζουμε. Ο Άγιος Σέργιος Ραντονέζ λέγεται πως το μοναδικό κομμάτι ψωμί που μπορεί να είχε το έδινε στην αρκούδα - υποτακτικό του! Σκληρό ακούγεται, αλλά η λογική της Εκκλησίας δεν έχει σχέση με τη δική μας μίζερη και φαρισαϊκή λογική...

Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΜΑΣ ΩΣ ΠΗΓΗ ΚΑΛΗΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ

Και επειδή ο θάνατος, αγαπητοί συνοδίτες, είναι εδώ για όλους μας, μνημονιακούς και αντιμνημονιακούς, "πουλημένους" και "αγανακτισμένους", άρχοντες και αρχομένους, είπα να τονίσω δύο θέματα ...θανατερά, που διάβασα στον Κυριακάτικο τύπο. 

Η τύχη του Α' Νεκροταφείου Αθηνών στο BHMagazino και ένα κείμενο με τον τίτλο Τα νεκροταφεία του ποιητή Άγγελου Καλογερόπουλου, από την Καθημερινή.

Το Α' Νεκροταφείο Αθηνών βρίσκεται ανάμεσα στα 67 Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς που απειλούνται, σύμφωνα με το Παγκόσμιο Ταμείο Μνημείων. Το πόρισμα του Παγκόσμιου αυτού Οργανισμού για το κατεπείγον της επισκευής μνημείων του Α' Νεκροταφείου δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Time. Με αφορμή αυτή τη ...διεθνοποίηση του θέματος έγινε, καθώς φαίνεται και το σημερινό αφιέρωμα στο BHMagazino το οποίο επιμελήθηκε η Έρη Βαρδάκη, ενώ οι θαυμάσιες φωτογραφίες είναι του Ανδρέα Σιμόπουλου.

Στη συνέχεια παραθέτουμε το κείμενο του Άγγελου Kαλογερόπουλου, το οποίο έχει πολλούς ...αποδέκτες - μάλλον όλους μας! - και αξίζει να το προσέξουμε ιδιαίτερα.

Ο πολιτισμός μιας κοινωνίας φαίνεται από τα νεκροταφεία της. Δεν είναι μια δική μου παρατήρηση. Εγώ έτυχε να τη διαβάσω κάποτε στον Ν. Γ. Πεντζίκη. Αλλά η επίσκεψή μου σε κάποια νεκροταφεία της πόλης μας με έκανε ξανά να τη σκεφτώ. Δεν ενδείκνυνται τα ευφυολογήματα ενώπιον της ανθρώπινης οδύνης που προκαλεί ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου και ιδιαίτερα μιας τρυφερής ηλικίας.

Οταν στο νεκροταφείο του Κόκκινου Μύλου αντίκρισα τους τάφους μικρών παιδιών, που αντί του σταυρού είχαν μια μαρμάρινη καρδούλα ή το μνημείο ήταν διακοσμημένο σαν ένα διαρκές παιδικό πάρτι, ένιωσα μια συγκρατημένη απογοήτευση. Η ίδια έκπληξη με περίμενε στο νεκροταφείο της Αναστάσεως καθώς πλησίαζαν Χριστούγεννα και είδα τάφους στολισμένους αναλόγως με... αγιοβασιλάκια και άλλα παρόμοια. Θυμάμαι βέβαια και παλαιότερα κάποιο κομπολόι ή ένα πακέτο τσιγάρα, αλλά αυτό μας παρέπεμπε περισσότερο στην αρχαία συνήθεια των κτερισμάτων. Ενώ αυτός ο νεωτερισμός, που θέλει να φαιδρύνει την πένθιμη σοβαρότητα του τάφου, μας πάει αλλού.

Ποιος δεν καταλαβαίνει τον πόνο ή την παράκρουση γονέων που χάνουν το βλαστάρι τους σε τόσο τρυφερή ηλικία; Και ποιος δεν καταλαβαίνει την τραγική επιμονή των ζωντανών να μη θέλουν να παραδεχτούν τον θάνατο του αγαπημένου τους. Αλλά μια άλλου είδους πνευματική μετατόπιση έχει συμβεί όταν αυτή η παράκρουση μνημειώνεται με την παράταση εις το διηνεκές μιας ζωής που νοηματοδοτείται μόνο από την απόλαυση που μπορεί να αντλήσει από τον ενθάδε κόσμο.

Μέσα στα νεκροταφεία μπορεί κανείς να συναντήσει τάφους που θυμίζουν παιδικές χαρές, να δει να στολίζονται χριστουγεννιάτικα δέντρα, εν πάση περιπτώσει, να δει να αποβάλλεται η σοβαρότητα του μνημείου στο όνομα μιας πείσμονος εμμονής στην ενθαδικότητα. Με απλά λόγια: ο άνθρωπός μας έφυγε, αλλά εμείς επιμένουμε σαν να μην έφυγε ποτέ. Αθανασία σημαίνει να συνεχίζουμε τη ζωή όπως την ξέρουμε. Αλλά τότε γιατί το αποτέλεσμα μας φαίνεται κωμικοτραγικό;

Κωμικοτραγικό σημαίνει να βιώνεις την τραγικότητα με τέτοια επιπολαιότητα που να σε καθιστά κωμικό. Το ίδιο συμβαίνει κι εδώ.

Ο θάνατος αποδεικνύεται σωτήριος, επειδή είναι ικανός να μας αλλάξει τη ζωή. Εξ ου και η εξίσωση της φιλοσοφίας με τη μελέτη θανάτου. Ο θάνατος μας μαθαίνει τη ματαιότητα της πλεονεξίας, τη ματαιότητα της ισχύος, τη ματαιότητα της ηδονής. Και η μελέτη του θανάτου μάς επιτρέπει μιαν ουσιαστική απόφαση μιας επείγουσας αλλαγής, όπου η ζωή δεν κρίνεται από το τι έχεις αλλά από το τι είσαι.

Δεν θα μας απασχολήσουν εδώ μελέτες για το πένθος ή κοινωνιολογικές αναλύσεις σχετικά με τον θάνατο και τις σύγχρονες κοινωνίες. Θα περιοριστούμε μόνο στο καταστάλαγμα μιας διαχρονικής σοφίας, που μας λέει ότι σημασία έχει να μη στερείς από τη λύπη σου τη χαρά που της αναλογεί κι απ’ τη χαρά σου το μερίδιο της λύπης.

Αυτός λοιπόν ο πολιτισμός που ανέδειξε το «ό, τι φάμε, ό, τι πιούμε…», που ζει στις μέρες μας την πιο βαθιά του κρίση, δεν θα λυτρωθεί παρά μόνον αν αντιληφθεί ότι η απεραντοσύνη της ζωής κερδίζεται μέσα από το απύθμενο βάθος του θανάτου.

Οταν η ζωή αποσιωπά τον θάνατο ή τον μετατοπίζει σε μιαν άλλη διάσταση όπου συνεχίζει ο αγαπημένος μας να υπάρχει σαν τάχα να μη συνέβη τίποτα, τότε, ακυρώνοντας το θάνατο, ματαιώνουμε τη δυνατότητα μιας δικής μας ουσιαστικής ζωής.

Μιας ουσιαστικής ζωής μέχρι τον θάνατό μας. Ωστε και ο θάνατός μας να γίνει πηγή μιας καλής αλλοιώσεως για τη ζωή των άλλων.

Επιτρέψτε μου να συμπληρώσω, αγαπητοί συνοδίτες, στο Ο πολιτισμός μιας κοινωνίας φαίνεται από τα νεκροταφεία της, του Ν.Γ. Πεντζίκη: Και στις φυλακές! Κι ακόμα: Η ποιμαντική μιας τοπικής Εκκλησίας φαίνεται στα κοιμητήρια και τις φυλακές! Όσοι λευκοφόροι εννοήτωσαν!...

Η "ΠΑΤΡΙΝΙΑ" ΜΕ ΤΗ ΡΟΖΑ ΕΣΚΕΝΑΖΥ (ηχογράφηση 1935)

Του Π.Α.Ανδριόπουλου

Νομίζω πως στα 1935, τη χρονιά που αποτυπωνόταν ο ιστορικός παλαιός ναός του Αγίου Ανδρέου, του πολιούχου της Πάτρας, σε καρτ ποστάλ, κανείς δεν υποπτευόταν στην πόλη ότι ένας συνθέτης με ελάχιστα δείγματα στην δισκογραφία και μάλλον άγνωστος θα έγραφε την Πατρινιά.

Ο Ιωάννης Πετρόπουλος συνέθεσε ένα καρσιλαμά 9/8 - σε στίχους επίσης δικούς του - για μια μικρούλα, ξελογιάστρα Πατρινιά, τον οποίο ερμήνευσε και ηχογράφησε η μεγάλη Ρόζα Εσκενάζυ.

Μες σ' αυτή τη γειτονιά έχω μπλέξει βρε παιδιά,

μια μικρούλα Πατρινιά μου 'χει πάρει τα μυαλά.

Αμάν αμάν Πατρινιά είσαι όλο τσαχπινιά,

τα σγουρά σου τα μαλλιά μου 'χουν κάψει τη καρδιά.

- Άιντε να ζήσει η Πάτρα

θα μεθύσω μια βραδιά για τα σένα πατρινιά,

και θα 'ρθω στη γειτονιά να στα κάνω γης μαδιάμ.

Αμάν αμάν δεν βαστώ Πατρινιά θα τρελαθώ,

για τα σένα ξενυχτώ στις ταβέρνες και μεθώ.

- Γεια σου Πατρινιά

Μια μελωδία στον μουσικό τρόπο - ή μακάμ, αν προτιμάτε - Μουχαγέρ κιουρντί (ήχος πρώτος επτάφωνος φθορικός της Ελληνικής μουσικής). Το τραγούδι ανήκει στην κατηγορία των τραγουδιών που ονομάζουμε "Σμυρνέϊκα". Η ορχήστρα αποτελείται από βιολί, κιθάρα, ούτι, κανονάκι, ζήλια. 
Στην ηχογράφηση που παραθέτουμε εδώ, η οποία έγινε στην Αθήνα - και είναι η πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού - παίζουν μουσικοί θρύλοι της εποχής! Βιολί ο Δημήτρης Σέμσης, κιθάρα ο Κώστας Σκαρβέλης, ούτι ο Αγάπιος Τομπούλης, κανονάκι ο Λάμπρος Σαββαϊδης και ζήλια η ίδια η Ρόζα.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η Πατρινιά της Ρόζας περιλαμβάνεται στον δίσκο 78 στροφών με ηχογραφήσεις της κατά τα έτη 1933-1935, και στο amazon επιλέγεται αυτό το τραγούδι, Patrinia [1935] (Woman of Patras), ως χαρακτηριστικό δείγμα αυτού του δίσκου. 
Ο συλλέκτης και ερευνητής του Ρεμπέτικου Παναγιώτης Κουνάδης, κατατάσσει την Πατρινιά στις ηχογραφήσεις Το ρεμπέτικο τραγούδι στην Αμερική 1920-1940 Vol. 1 [ CD 64 ].

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ "ΑΛΗΘΩΣ" ΓΙΑ ΠΑΡΑΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΖΑΚΥΝΘΟ

Το «ΑΛΗΘΩΣ», το Μορφωτικό Κέντρο Λόγου της Ενορίας Μπανάτου Ζακύνθου - του οποίου εμπνευστής και ανύστακτος εργάτης είναι ο ποιητής π. Παναγιώτης Καποδίστριας - συνεχίζοντας τις δράσεις του, διοργανώνει συνάντηση, για να ενημερωθούν οι ενδιαφερόμενοι περί των θρησκευτικών κινημάτων, που έχουν αναφανεί στη Ζάκυνθο.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί αύριο Κυριακή, 15 Ιανουαρίου 2012, ώρα 6:30 το βράδυ, στον ναό της Παναγούλας Μπανάτου και θα περιλαμβάνει μια πολύ ενδιαφέρουσα διάλεξη του Αρχιμανδρίτη ΔΑΝΙΗΛ ΜΠΙΑΖΗ, Ιεροκήρυκα της Ι. Μητροπόλεως Ζακύνθου, με θέμα:

«Παραθρησκευτικές οργανώσεις, νεοεποχίτικα σχήματα και σέκτες εν Ζακύνθω σήμερα».

Η διάλεξη θα συνοδευτεί από προβολή πλούσιου εποπτικού υλικού, ενώ, αμέσως μετά, θα υπάρξει δυνατότητα συζήτησης.

Ας σημειωθεί ότι ο Αρχιμ. Δανιήλ, αδελφός της Μονής του Αγίου Διονυσίου, είναι και Υπεύθυνος του Γραφείου επί των Αιρέσεων και της Παραθρησκείας της Ι. Μητροπόλεως Ζακύνθου.
Δύο κείμενα του Αρχιμ. Δανιήλ για την "Νέα Εποχή", διαβάστε εδώ και εδώ. 

ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΔΥΣΗ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

Η πρώτη Κατάδυση του Σταυρού στον Κεράτιο κόλπο, στα χρόνια μας, από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο (Θεοφάνεια 2003) - φωτογραφία Νικολάου Μαγγίνα

Αναδημοσιεύουμε από την Απογευματινή Κωνσταντινουπόλεως δύο ενδιαφέροντα κείμενα, που αποτελούν ταυτόχρονα και μαρτυρίες, για τον Αγιασμό των Υδάτων στην Πόλη στις μέρες μας. Δημοσιεύθηκαν στο χθεσινό (12.01.2012) και το σημερινό φύλλο (13.01) της ιστορικής Ομογενειακής εφημερίδας.

Πώς αλλάζουν οι καιροί

Κείμενο-φωτογραφίες: Θρασύβουλος Ορ. Παπαστρατής

Δεν είχα ξαναβρεθεί σε Αγιασμό των υδάτων στο θρακικό προάστιο του Αγίου Στεφάνου – Γεσίλκιοϊ και συνεπώς δεν έχω μέτρο σύγκρισης των προγενέστερων τελετών. Κάποια χρόνια πριν είχα βρεθεί στο Τσεγκέλκιοϊ του Βοσπόρου – όταν είχε επιτραπεί εκ νέου η κατάδυση του σταυρού στη θάλασσα μετά από πολλά χρόνια. Διότι η πανάρχαια τελετή είχε πάψει να πραγματοποιείται μετά τα Σεπτεμβριανά – καίτοι ατύπως ο Άγιος Στέφανος αποτελούσε εξαίρεση. Τα τελευταία χρόνια εν τούτοις οι συγκλονιστικές αλλαγές που συμβαίνουν στη χώρα και οπωσδήποτε αποδίδουν στις μειονότητες μέγα μέρος των δικαιωμάτων τους, ανοίγουν νέους ορίζοντες. Έτσι λοιπόν, η κατάδυση του σταυρού έχει πια καθιερωθεί.

Ο ναός του Αγίου Στεφάνου ήταν κατάμεστος από Πολίτες, εντεύθεν και απόδημους. Το αριστοκρατικό προάστιο ήταν στις δόξες του. Ο διαπρεπής νέος Μητροπολίτης Γέρων, Δέρκων Απόστολος Δανιηλίδης, που χοροστατούσε στη λειτουργία, σηματοδοτεί μια νέα σελίδα ελπίδας.

Αίφνης αντιλαμβάνομαι μαζική είσοδο στο ναό φυσιογνωμιών άγνωστων και άσχετων στο χώρο. Δεν ήταν βεβαίως οι γνώριμες σεμνές πολίτικες φυσιογνωμίες. Προφανώς επρόκειτο για γκρουπ ελλαδιτών, που δεν ήξεραν να φερθούν ανάλογα. Κάποια στιγμή ακούω κάποιους εξ αυτών να κα- τευθύνονται για καφέ σε γειτονικό κέντρο. Λίγο αργότερα κάποιος άλλος τους δίνει το σύνθημα να φύγουν. Προφανώς το Παζάρι θα είχε την τιμητική του και δεν απέμενε ικανός χρόνος για τον Άγιο Στέφανο. Η έλλειψη σεβασμού προφανής, όπως σε πλείστες ανάλογες περιπτώσεις. Ο προσκυνηματικός τουρισμός των ελλαδιτών πνίγεται στα παζαριώτικα γιουρούσια…

Παρά ταύτα, όταν η πομπή εξήλθε από το ναό και βγήκε στην παραλιακή ζώνη, έμεινα έκθαμβος. Το πλήθος που ανέμενε στην παραλία, υπέρβαινε κάθε φαντασία μου. Αποτελείτο προφανώς από μικτή σύνθεση, συμπεριλαμβανομένων Αρμενίων, πολυπληθών στο χωριό και εορταζόντων τα Χρι- στούγεννα, αλλά και ντόπιων μουσουλμάνων, που με πολύ σεβασμό ανέμεναν την κατάδυση. Χαρά στα πρόσωπα όλων. Ως και οι αστυνομικοί, απαραίτητοι ασφαλώς για την τήρηση κάποιας τάξης, βιντεοσκοπούσαν το γεγονός, όχι βεβαίως με άνωθεν εντολή ή ποταπά κίνητρα, αλλά από ειλικρινές ενδιαφέρον. Ευχάριστο ξάφνιασμα.

Φεύγοντας, είδα στην είσοδο της Αρμενικής εκκλησίας δυο κυρίους να μοιράζουν ευχετήριες κάρτες του CHP με ευχές του Kemal Kılıcdaroğlu και του τοπικού προέδρου του κόμματος της περιφέρειας Μπακίρκιοϊ: “Tum Hristiyan dunyasıı Noel Bayramııictenlikle kutluyor” και άλλα πολλά για ειρήνη, υγεία και ευτυχία.

Βρε πως αλλάζουν οι καιροί: Οι μειονοτικοί αρχίζουν να γίνονται ισότιμοι πολίτες…

Οι καιροί πράγματι αλλάζουν προς το καλύτερο. Η φλόγα της ελπίδας δυναμώνει για καλύτερες μέρες της Ομογένειας.

Οι καιροί δεν αλλάζουν μόνοι τους!

Νικολάου Μαγγίνα

Στις ευχάριστες διαπιστώσεις του αγαπητού Θρασύβουλου Παπαστρατή στο άρθρο του με τίτλο Πώς αλλάζουν οι καιροί θα ήθελα να προσθέσω, για την Ιστορία, μερικές σκέψεις στα όσα ωραία γράφει.

Σχετικά με την αναβίωση του εθίμου του αγιασμού των υδάτων στο Τσεγκέλκιοϊ του Βοσπόρου, έχω να σημειώσω ότι αυτό ξεκίνησε, μετά από μακρά διακοπή, ύστερα από τα γεγονότα του ΄55, τα Θεοφάνεια του έτους 1991. Για πρώτη φορά, ο τότε Μητροπολίτης Χαλκηδόνος Βαρθολομαίος (ο νυν Οικουμενικός Πατριάρχης) με ενέργειές του προς τις αρμόδιες τοπικές αρχές επανέφερε το έθιμο αυτό που ο χρόνος και οι συνθήκες είχαν αφήσει στο παρελθόν και στις μνήμες της Ρωμηοσύνης. Κατόπιν αυτού τόσο ο διάδοχός του στην Επαρχία Χαλκηδόνος Μητροπολίτης Ιωακείμ όσο και ο σημερινός Ποιμενάρχης Αθανάσιος συνέχισαν το έθιμο αυτό στου Βοσπόρου τα αγιονέρια.

Η κατάδυση του Τιμίου Σταυρού άρχισε να τελείται στην Ευρωπαϊκή πλευρά του Βοσπόρου το έτος 1996. Ο τότε νεοχειροτονηθείς Μητροπολίτης Αγαθονικείας (σήμερα Γέρων Δέρκων) Απόστολος, ύστερα από προτροπή και ευλογία του Πατριάρχου Βαρθολομαίου έριξε τον Σταυρό στην ακτή της Κοινότητας Ξηροκρήνης (Κουρούτσεσμε). Έκτοτε συνεχίζεται μέχρι σήμερα σε διάφορες Κοινότητες της περιφέρειας αυτής από τον Επόπτη της Μητροπολίτη Μυριοφύτου και Περιστάσεως Ειρηναίο.

Τό έθιμο αναβιώνει από το 1997 και στα Πριγκηπόννησα όταν ο Μητροπολίτης Λαοδικείας (σήμερα Πριγκηποννήσων) Ιάκωβος τελεί την κατάδυση του Τιμίου Σταυρού στα νερά του Μαρμαρά από το νησί της Πρώτης. Ακολουθούν καταδύσεις και στη Χάλκη από τον Ηγούμενο της Μονής της Αγίας Τριάδος Μητροπολίτη τότε Μοσχονησίων (από Αγαθονικείας) Απόστολο. Ο Μητροπολίτης Ιάκωβος συνεχίζει το έθιμο αυτό μέχρι και σήμερα ως Ποιμενάρχης πλέον των νησιών από το 2002, εκ περιτροπής σε όλα τα νησιά.

Από τα φετινά Θεοφάνεια στα Πριγκηπόννησα

Τέλος, να αναφέρουμε την περίπτωση του Αγίου Στεφάνου (Γιεσίλκιοϊ). Στην Κοινότητα αυτή δεν έπαυσε και μετά τα αποτρόπαια γεγονότα του ΄55 να τελείται αδιάκοπα και απρόσκοπτα το έθιμο της κατάδυσης. Αυτό βρίσκει εξήγηση μέσα από ένα πλέγμα πολύπτυχο συγκυριών το οποίο συνοψίζεται στο εξής: Στη διάρκεια των γεγονότων του ΄55 η Κοινότητα του Αγίου Στεφάνου και ιδιαίτερα ο ομώνυμος Ναός δεν υπέστησαν καμμία ζημία διότι πολλοί Τούρκοι χωριανοί, κυρίως ψαράδες, δεν επέτρεψαν την καταστροφή του, ενώ άλλοι εμπόδισαν την είσοδο των οργανωμένων βανδάλων στο εσωτερικό μέρος του ιστορικού αυτού χωριού. Οι καλές σχέσεις μεταξύ Μουσουλμάνων και Χριστιανών κατοίκων του Αγίου Στεφάνου επιβεβαιώνονται και από το γεγονός πως στην τελετή της κατάδυσης ανάμεσα σε αυτούς που έπεφταν στα παγωμένα νερά να ανασύρουν τον Σταυρό υπήρχαν και μερικοί Μουσουλμάνοι οι οποίοι ήθελαν να δείξουν αλληλεγγύη προς τους Ρωμηούς συγχωριανούς τους. Αξιοσημείωτος χαρακτηρίζεται και ο ζήλος που έδειχνε ο αείμνηστος Μητροπολίτης Γέρων Δέρκων Ιάκωβος (Αζίζ Ιάκωβος) ο οποίος και μετά τα γεγονότα εξακολούθησε να ρίχνει το Σταυρό στα ύδατα του Μαρμαρά όπως και οι διάδοχοί του Μητροπολίτες Κωνσταντίνος και Απόστολος.

Νεώτερη περίπτωση,για την οποία δε γνωρίζουμε εάν υπήρχε προγενέστερη παράδοση, είναι αυτή του Κερατίου κόλπου στο Φανάρι όπου τα Θεοφάνεια του 2003 με πρωτοβουλία του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου ξεκίνησε η κατάδυση του Τιμίου Σταυρού από την προκυμαία που βρίσκεται λίγα μόλις μέτρα μακρυά από την έδρα του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Πώς αλλάζουν οι καιροί! Όντως αλλάζουν! Αλλά όχι μόνοι τους. Αλλάζουν με τα πρόσωπα και από τα πρόσωπα που διαθέτουν όραμα, τόλμη και πρωτοβουλίες. Αυτό που μένει σταθερό είναι η Πόλη η οποία, διατηρώντας τα ήθη και τα έθιμά της αναλοίωτα, συνεχίζει να βασιλεύει ως παντοτινή Βασιλίδα στην άκρη της Ιστορίας και στο κέντρο των καρδιών μας.

"Πανρωσικός Συνασπισμός" και "Φαρμακίδειο Άγος"

Του καθηγητή Αριστείδη Πανώτη

Είχα από χρόνια επισημάνει την δυναμική προσωπικότητα του Κυρίλλου Gundyayev - πνευματικού παιδιού του μακαρίτη Λένινγκραντ Νικοδήμου - από την εποχή που ήταν απεσταλμένος στη Γενεύη στο Π.Σ.Ε.-(1971-1974). Μετά πρόσεξα την προώθησή του στη σχολαρχία της Θεολογικής Ακαδημίας της Πετρουπόλεως (1974) και την εκλογή του σε τιτουλάριο αρχιεπίσκοπο Vyborg (1974-1976). Μετά έμαθα την μετάθεσή του στη μητρόπολη Σμολένσκ (1976-2009) και τέλος την ανύψωσή του σε Πατριάρχη «πασών των Ρωσιών». 

Όταν παρηκολούθησα τηλεοπτικά την ενθρόνισή του με ξένισε μια λειτουργική αταξία του με την οποία υποβάθμισε στη συλλειτουργία τον εκεί παριστάμενο Πατριάρχη Αλεξανδρείας. Όταν μελέτησα τα επίσημα κείμενα των λόγων του, και άλλα συμφραζόμενα, διαπίστωσα ότι ο ανυψωθείς είναι ένα τετραπέρατο πρόσωπο με σαφείς στόχους που άπτονται του παλαιού ιδεολογήματος της «Αγίας Ρωσίας», ως αυτοκρατορικής προστάτριας δυνάμεως της Οικουμενικής Ορθοδοξίας. Έφθασε στην κορυφή της ρωσικής ιεραρχίας σε κρίσιμη ώρα για να θέσει υπό το ωμοφόριό του όλους τους ανά την οικουμένη ρωσογενείς ορθοδόξους με μιας «έτερης μορφής» εκκλησιαστική τακτική που συνδύαζε τον τσαρικό «Μεγαλοϊδεαλισμό» με τον σοβιετικό «διεθνισμό» για να αναπληρώσει το κενό των εννέα δεκαετιών που άφησε το αθεϊστικό σοβιετικό καθεστώς.

Αυτός ο «Πανρωσικός Συνασπισμός» έχει ιδιαίτερη σημασία όταν η πολιτική εξουσία στις «αυτοκέφαλες» Εκκλησίες της Ανατολικής Ευρώπης υποβαθμίζει την ορθόδοξη εκκλησιαστική ζωή με σειρά ενεργειών. Έτσι, το «Μετασοβιετικό καθεστώς» δεν άργησε να παρουσιάζεται πλέον ως το μόνο ορθόδοξο κράτος στον κόσμο που προασπίζει και μεγαλύνει το γόητρο της Ορθοδοξίας. Απ' εναντίας οι Έλληνες πολιτικοί των έσχατων ημερών εμφανίζονται να ενδιαφέρονται μόνον πως θα αποδεκατίσουν την από αιώνων περιουσία της Εκκλησίας για να εξυπηρετήσουν την εκλογική πελατεία τους. Στην περιθωριοποίηση αυτή του Γένους μας συμπράττουν και εθελοτυφλούντες εκκλησιαστικοί που δεν αντιλαμβάνονται την σημασία της προσπάθειας συναγωγής υπό την Πανρωσική στέγη όλων των ρωσογενών τοπικών Εκκλησιών της άλλοτε Σοβιετίας, της Ουκρανίας, της Λευκορωσίας και της Μολδαβίας, κ.τ.λ. Αυτά τα μηνύματα εκ Μόσχας συμβαίνουν όταν Φαρμακιδιστές αρχιερείς εκθειάζουν την κακοποιημένη από το κράτος «αυτοκεφαλία» του 1850 και από την μετά ταύτα Καταστατική νομοθεσία του. Φθάνουν μάλιστα στο σημείο να δηλώνουν πως η υφιστάμενη ελλαδική κακοδαιμονία δημιουργήθηκε από τους «ασφαλιστικούς όρους» του σχετικού Τόμου του 1850 και της Πράξεως του 1928, αυτούς που τέθηκαν για να προστατεύουν την ανεξαρτησία της τοπικής Εκκλησίας.

Επειδή, κάθε αλλότριος «Συνασπισμός» θυγατρικής Εκκλησίας κατεργάζεται κάποιους ιεροκρύφιους λογισμούς σε βάρος της Πανορθοδόξου ενότητος, θέλησα πριν ενάμιση χρόνο με κάποιες σκέψεις να υπενθυμίσω σε όσους με τιμούν με την προσοχή τους, ότι το Γένος μας απέδειξε πως έχει τα εχέγγυα της αποστολικής οικουμενικής του κλήσεως διαχειριζόμενο επι 1500 χρόνια τον κεντρικό ιερό Θεσμό της κατ' Ανατολάς Εκκλησίας. Επομένως, δεν χρειάζεται υποκατάσταση της Μητρός Εκκλησίας από τον τσαρικό «Δικέφαλο» όταν οι ορθόδοξοι λαοί έχουν νωπά στη μνήμη τους τα πεπραγμένα της «τσαρικής» και της «σοβιετικής» εκκλησιαστικής παρεμβολής στην Ανατολική Ευρώπη!

Τη συνέχεια  του άρθρου διαβάστε εδώ.

ΑΠΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΟΠΑΔΩΝ ΣΤΗΝ ΥΠΟΘΕΣΗ ΕΦΡΑΙΜ...

- Η είδηση ότι το Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου αναίρεσε την απόφαση του Εφετείου Θράκης με την οποία ο Ηγούμενος της Μονής Βατοπαιδίου Εφραίμ, ο μοναχός Αρσένιος και η εφέτης Μαρία Ψάλτη είχαν καταδικαστεί σε φυλάκιση 10 μηνών ο καθένας με τριετή αναστολή για κάποια αδικήματα, και αναπέμπει την υπόθεση στο Πενταμελές Εφετείο Θράκης για νέα δίκη, έπλησε χαράς - και είναι φυσικό - τους οπαδούς, οι οποίοι έγραψαν μέχρι ότι "Αθώοι Εφραίμ και Αρσένιος σύμφωνα με τον Άρειο Πάγο".

Η απορία είναι, νομίζω, εύλογος: Τώρα είναι καλή η Ελληνική Δικαιοσύνη, την οποία βρίζουν ασύστολα εδώ και μέρες οι οπαδοί;

- Το τι άκουσε ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος από τους οπαδούς για την σιωπή του στην υπόθεση Εφραίμ μάλλον δεν μπορούμε να φανταστούμε. Σήμερα που η Διαρκής Ιερά Σύνοδος βγήκε με ανακοινωθέν της και στηρίζει τον Εφραίμ και ο Αρχιεπίσκοπος θα τον επισκεφθεί και στην φυλακή; Θα είναι καλός πια ο μέχρι χθες "επικατάρατος" Ιερώνυμος;

- Η Εκκλησία της Ρωσίας εκθειάζεται από τους οπαδούς για τη στάση της απέναντι στον Ηγούμενο Εφραίμ. Αντιθέτως το Οικουμενικό Πατριαρχείο είναι στο στόχαστρο των οπαδών λόγω της "ουδετερότητάς του". Μήπως να "μεταγραφούν" Εφραίμ και Εφραιμίτες στην "φιλάνθρωπη" γι' αυτούς Ρωσική Εκκλησία; Για να αισθάνονται και να κινούνται πιο άνετα...

Ο απορών

Π.Α.Α.
Υ.Γ. Ο Αρχιεπίσκοπος Αχρίδος Ιωάννης παραμένει στην φυλακή μετά από αίτηση της σχισματικής Εκκλησίας των Σκοπίων, μέχρι νεωτέρας!... Οι πάσης φύσεως "Εφραιμίτες" δεν φαίνεται να ενδιαφέρονται και πολύ για την τύχη του...

"Το τραγούδι της Νεφέλης" από την όπερα "Οι δραπέτες της σκακιέρας"

Μια απλή ιστορία αγάπης, που γεννιέται και εξελίσσεται στην πολύχρωμη ατμόσφαιρα του ονείρου και του παραμυθιού, αλλά ταυτόχρονα, μέσα από αυτή, η πεισματική αντίσταση στην καταπίεση, ο αέναος αγώνας για ελευθερία, η αλήθεια και η ομορφιά στην πιο ακραία έκφανσή τους. Αυτό είναι το θέμα της όπερας του Γιώργου Κουρουπού «Οι δραπέτες της σκακιέρας», που ανέβηκε την περίοδο 1998-9 στην Εθνική Λυρική Σκηνή και αργότερα (2001) κυκλοφόρησε και σε cd από την Ορχήστρα των Χρωμάτων.

Η σύνθεση του έργου βασίστηκε σε ένα παλιότερο θεατρικό του Ευγένιου Τριβιζά - «Ονειρόδραμα» το χαρακτηρίζει ο ίδιος ο συγγραφέας. Διαβάζοντάς το ο συνθέτης και γοητευμένος από τον συνδυασμό ευτράπελων επεισοδίων και βαθιάς θεωρητικής αναζήτησης, αποφάσισε, να το προσαρμόσει σε όπερα. Μια όπερα σε δύο πράξεις, με διακριτά μουσικά μέρη, με άριες - τραγούδια μάλλον, ντουέτα και ένα είδος ρετσιτατίβων. Προβλέπονται έξι λυρικοί καλλιτέχνες, που ενσαρκώνουν δέκα ρόλους, ενώ υπάρχουν δύο ηθοποιοί, τρία παιδιά και κανονική ορχήστρα όπερας. Στο έργο υπάρχουν επίσης σύντομα διαλογικά μέρη και πολύς χορός, τον οποίο υπαινίσσεται το ίδιο το θεατρικό κείμενο. Η συνολική διάρκεια είναι 73:31.

Στην ηχογράφηση την Ορχήστρα των Χρωμάτων διευθύνει ο Μίλτος Λογιάδης και συμμετέχουν οι λυρικοί τραγουδιστές: Σπύρος Σακκάς, Μάτα Κατσούλη, Ειρήνη Καράγιαννη, Δάφνη Πανουργιά, Τάσης Χριστογιαννόπουλος και Αντώνης Κορωναίος. Σόλο πιάνο ο Σταύρος Κόλλιας.

Θα ακούσουμε το Τραγούδι της Νεφέλης από τη Δάφνη Πανουργιά. Ένα κορίτσι που ζωντανεύει με τις νότες του πιάνου το τρένο των πλήκτρων!

Δύο πιόνια, η Λευκή Βασίλισσα και ο Μαύρος Αξιωματικός με κινητήριο δύναμη τον έρωτα αποφασίζουν να δραπετεύσουν από τη σκακιέρα αγνοώντας αν υπάρχει τίποτα άλλο έξω από αυτήν και πίσω από τα κλειστά παραθυρόφυλλα του σπιτιού. Όχημά τους το τρένο των πλήκτρων. Η μικρή Νεφέλη παίζει μουσική στο πιάνο, τα πλήκτρα του οποίου γίνονται τρένο που τους μεταφέρει πάνω σε μια φεγγαραχτίδα, που τρυπώνει ανάμεσα από τις γρίλιες.

"ΟΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ" ΗΤΑΝ ΕΔΩ! ΑΛΛΑ ΕΜΕΙΣ ΑΛΛΟΥ...

Tου Κώστα Λογαρά

Δεν ξέρω άλλο πιο ανούσιο ερώτημα σε περιόδους κρίσης απ’ το σπαραξικάρδιο «πού είναι οι διανοούμενοι;». Άσκοπη ερώτηση και προπάντων άκαιρη. Γιατί, όταν στ’ αλήθεια είναι χρήσιμοι -πριν φτάσει το κακό και βρεθούμε στο μάτι του κυκλώνα- κανείς δεν τους ακούει. Κι όταν πλέον έρθει η συμφορά, είναι αργά για να παρέμβουν οι «πνευματικοί άνθρωποι».

Ω, βέβαια, κανένας δεν ακούει τον προσγειωμένο λόγο στον καιρό της ανεδαφικής ευδαιμονίας. Ο προβληματισμός των «σκεπτόμενων ανθρώπων»* που βλέπουνε τα σύννεφα να συσσωρεύονται και την κρίση να σοβεί, μοιάζει με παραλήρημα Κασσάνδρας κι οι ίδιοι εκλαμβάνονται σαν γραφικές καρικατούρες. Ποιος άκουγε τον Κονδύλη ή τον Καστοριάδη τη δεκαετία του ’80 και τον Αξελό που τα ’λεγε απ’ το’50; Κανείς. Αυτοί κι αν ήσαν στοχαστές.

Όχι, όχι, στην ώρα της μεγάλης κρίσης «οι πνευματικοί άνθρωποι» είναι παντελώς άχρηστοι. Καμιά στοχαστική φωνή δεν μπορεί να επανορθώσει τότε, ό,τι ξηλώθηκε μεθοδικά, αποδομήθηκε επί χρόνια και τελικά γκρεμίστηκε. Το πολύ-πολύ να διατυπώσει κάποιος δυο τρεις απόψεις, θεωρητικές και πάλι• ρανίδες κι αποσπάσματα τού προβληματισμού του.

Ενώ εμείς, που καιγόμαστε για τακτοποίηση των προβλημάτων μας εδώ και τώρα, θέλουμε συνταγές πρακτικές και άμεσες. Λύσεις πυροσβεστικές ζητάμε και σωσίβια στην τρικυμία. Με την ίδια ακριβώς λογική που ως τα χτες φωνάζαμε «πού είν’ το κράτος;» απαιτώντας λύση για το καθετί.

Ναι, είναι γνωστό ότι τα άτομα (και οι κοινωνίες) είμαστε άξιοι των επιλογών μας. Και κανένας «διανοούμενος» δεν μπορεί να ανακόψει την προδιαγεγραμμένη μας πορεία. Γιατί και τώρα ακόμα, την εσχάτη ώρα, όποιος απ’ αυτούς τολμήσει να μας φέρει μπροστά στην αδήριτη πραγματικότητα, να θίξει συμπεριφορές και να πει τα πράγματα με τ’ όνομά τους, τον θεωρούμε εχθρό και τον απορρίπτουμε με βδελυγμία• τέτοιες σκοτούρες στο κεφάλι μας δεν θέλουμε να βάζουμε.

Φαίνεται τελικά πως αυτόν που δεν αντέχουμε, είναι ο ίδιος μας ο εαυτός. Αυτόν αρνιόμαστε να δούμε. Εξού και η προσκόλληση σ’ εκείνους που μας χαϊδεύουνε τ’ αυτιά• αυτούς που ξέρουνε να καταγγέλλουν μ’ ευκολία περισσή μόνον τους άλλους (κάτι τηλεπερσόνες τού λαϊκισμού που μας γαλουχούν επί δεκαετίες).

Αν είναι έτσι όπως τα λέω, η λύση που αναζητάμε δεν πρόκειται να ’ρθει απ’ τους «πνευματικούς ανθρώπους». Εμείς οι ίδιοι είμαστε η λύση. Μόνο που θέλει κότσια κι αντοχές για ν’ ακούσει κάποιος την μαύρη αλήθεια, να σταθεί μπροστά στην οδυνηρή πραγματικότητα. Κι άλλα τόσα, για να την αλλάξει.

Είπαμε, οι άνθρωποι και οι λαοί είναι άξιοι της μοίρας τους. Που όμως την χτίζουνε οι ίδιοι, λίγο-λίγο: άλλοτε στέρεα, ανοίγοντας διάλογο ουσιαστικό με το έργο των «πνευματικών ανθρώπων» (παλιότερων και σύγχρονων)• κι άλλοτε χαράζουν την πορεία τους με υλικά σαθρά. Οπότε καλούν με κοπετούς τους «πνευματικούς ανθρώπους» να σβήσουν τις φωτιές. Σαν πυροσβέστες.

Πόσο δίκιο είχανε οι μακρινοί μας πρόγονοι. Που θεωρούσαν εξαιρετικά σπουδαίο να γίνονται τα πράγματα «εν ευθέτω χρόνω».

*Ανάμεσα στο ελιτίστικο «πνευματικοί άνθρωποι» ή στο «διανοούμενοι» (που ακούγεται σαν τίτλος με σφραγίδα Δημοσίου) και στο ακόμα πιο βαρύγδουπο «άνθρωποι της τέχνης και του πολιτισμού», προτιμότερο είναι το λιτό «σκεπτόμενοι άνθρωποι». Γιατί «σκεπτόμενος» είναι, δυνάμει όμως, ο καθένας.

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΕΟΥΣ (1950-2012)

Ο γλύπτης και ζωγράφος Χαράλαμπος Θεμιστοκλέους απέδρασε από τα λυπηρά και γεώδη. 

Γεννημένος στη Μόρφου της Κύπρου το 1950, σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και εγκαταστάθηκε στην Πάτρα, όπου δίδαξε στη Μέση Εκπαίδευση. Τον είχα κι εγώ καθηγητή στο Γ' Γυμνάσιο.
Ήταν καλλιτέχνης σπουδαίος, αλλά και δάσκαλος περίφημος για όσους ήθελαν να ακολουθήσουν την πορεία προς την Α.Σ.Κ.Τ. Είχε πει σε μια συνέντευξή του ότι οι μαθητές πρέπει "να μάθουν να υπακούουν σε κανόνες. Να είναι πάντα θετικοί και αληθινοί και όταν έρθει η ώρα, ώριμοι να ξεπεράσουν τους κανόνες".
Στην περίπτωση του Θεμιστοκλέους το "καλλιτέχνης" το εννοώ με την ευρύτερη δυνατή σημασία του. Η τέχνη του είχε πνευματικότητα. Αυτή απέρρεε από ένα σπάνιο ήθος που είχε ο Πάμπος (το όνομά του στα Κυπριακά), το οποίο μπορούσε και να ξενίσει κάποιους ανυποψίαστους... Ο ανθρωποκεντρικός και συμβολικός χαρακτήρας διαπνέει το έργο του.
Έκανε πολλές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και την Κύπρο. Έργα του βρίσκονται σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους.
Ολότελα ανεπιτήδευτος, θηρευτής της ουσίας και της ομορφιάς, στην τέχνη του και στη ζωή του, είχε επιλέξει να ζει με τους δικούς του ανθρώπους - πράγμα ακριβό! - και να αποκαλύπτεται σε όσους πραγματικά το ήθελαν.
Η σχέση του με τον Χριστό ήταν βαθειά προσωπική. Γι' αυτό και η μορφή Του τον απασχόλησε πολύ καλλιτεχνικά. Μόλις είχε αποφοιτήσει από την Σχολή (1975) και έφτιαξε έναν Χριστό (1976) που διαδόθηκε ιδιαίτερα και μπήκε - ως αντίγραφο - σε πολλά σπίτια.
Ας τον αναπαύσει τώρα ο Κύριος εκ των κόπων του, και δη από την διαρκή εσωτερική του περιδίνηση, που χαρακτηρίζει κάθε αληθινό καλλιτέχνη. Και ας χαρίσει την παρηγορία Του στην σύζυγό του, την αγαπημένη μας Ελένη, και τα παιδιά του, που κι αυτά ακολούθησαν τον εικαστικό δρόμο του πατέρα τους.