"ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ" ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΗ ΚΑΡΑΤΖΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Στην μεγάλη αραβική εφημερίδα Al-Araby Al-Jadeed την Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου 2020 δημοσιεύτηκαν στα αραβικά επτά ποιήματα του Πατρινού ποιητή Διονύση Καρατζά. 

Τα ποιήματα είναι από τη συλλογή «Ταξίδια εσωτερικού» (εκδ. Μεταίχμιο, 2009) και είναι τα εξής: Πρόγραμμα εκδρομής, Εσπερινό, Ο ποιητής, Οι λέξεις, Πανταχόθεν ελεύθερος, Παράπονο, Απ' το νερό κρατιέμαι. 

Ποιήματα του Διονύση Καρατζά έχουν μεταφραστεί σε ευρωπαϊκές γλώσσες (αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, ολλανδικά) και το 2010 κυκλοφόρησε ανθολογία της ποίησής του στα γερμανικά.  

Τα ποιήματα που δημοσιεύτηκαν στην Al-Araby Al-Jadeed μετέφρασε από τα ελληνικά στα αραβικά ο καθηγητής της Αραβικής γλώσσας και δόκιμος μεταφραστής Ρόνι Μπου Σάμπα, πτυχιούχος Αραβικής και Ελληνικής Φιλολογίας, Θεολογίας και υπ. Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ο Ρόνι Μπου Σάμπα ήλθε το 2006 στην Ελλάδα και σπούδασε Ελληνική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Από τότε χρονολογείται και η σχέση του με τους Πατρινούς ποιητές. 

Από την εποχή των σπουδών του στην Πάτρα, ο Ρόνι Μπου Σάμπα ασχολείται συστηματικά με τις μεταφράσεις ελλήνων ποιητών στα αραβικά και πολλές μεταφράσεις του δημοσιεύονται σε φιλολογικά περιοδικά και εφημερίδες. Συνεργάζεται με την ευρείας κυκλοφορίας στον αραβικό κόσμο εφημερίδα Al-Araby Al-Jadeed. Στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας απέστειλε ποιήματα του Διονύση Καρατζά, τα οποία δημοσιεύτηκαν τόσο στην έντυπη όσο και στην ηλεκτρονική μορφή της αραβικής εφημερίδας, με ευμεγέθη φωτογραφία του Πατρινού ποιητή. 

Μέχρι τώρα ο Ρόνι Μπου Σάμπα έχει δημοσιεύσει μεταφράσεις ποιημάτων δεκάδων ελλήνων ποιητών και επίκειται η έκδοση μιας Ανθολογίας Ελλήνων Ποιητών στα αραβικά, από το Υπουργείο Πολιτισμού, η οποία ήδη παρουσιάστηκε σε εκθέσεις βιβλίου σε αραβικές χώρες. 

Σήμερα, 9 Φεβρουαρίου, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, ο Ρόνι Μπου Σάμπα επέλεξε και ανάρτησε στα ελληνικά και αραβικά το ποίημα του Διονύση Καρατζά "Οι λέξεις", σημειώνοντας χαρακτηριστικά:

"Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας μοιράζομαι αυτό το ποίημα του Πατρινού ποιητή Διονύση Καρατζά που μας προτείνει πώς να διαφυλάξουμε την κάθε γλώσσα".

Ο ποιητής, άλλωστε, μας έχει πει για την δυνατή σχέση του με τις λέξεις: 

"Από μικρός είχα περιέργεια έκπληξης που μου πρόσφεραν οι λέξεις. Για παράδειγμα, έλεγα θάλασσα και άκουγα κύματα ή έβλεπα ουρανό. Έλεγα αγάπη και μέσα μου γεννιούνταν ονόματα πόνου, χαράς, αλήθειας. Στην ποίηση, συνεπώς, οδηγήθηκα από επιθυμία, που μου έγινε ανάγκη, να γνωρίσω τον κόσμο που με περιβάλλει και με περιέχει. Αλλιώς, να βρίσκω συγγένεια στη φύση, τα πράγματα και τους ανθρώπους". 

Παραθέτουμε, με την ευκαιρία, και ένα άλλο ποίημα του Δ. Καρατζά, όπου πάλι οι λέξεις πρωταγωνιστούν!

Η προσευχή του Θεού 

Σαν το βαθύ νερό μιλούσε. 

Οι λέξεις του από ψηλά 

έσταζαν άγνωστο δάκρυ. 

Εγώ άκουγα μέσα μου βροχή. 

Ο Θεός ήταν. 

Προσευχόταν να μην τον αγνοώ.

ΥΜΝΟΙ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΤΟΥ ΤΕΛΩΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΑΡΙΣΑΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΤΡΩΝ ΝΙΚΟΔΗΜΟ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΔΑΝΙΗΛΑΙΟΥΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ

Ο Εσπερινός της Κυριακής του Τελώνου και Φαρισαίου στην Ι. Μονή Γηροκομείου Πατρών με τον μακαριστό Μητροπολίτη Πατρών Νικόδημο Βαλληνδρά (1915-2008). 

Πρόκειται για μια ηχογράφηση του 1994 από το προσωπικό αρχείο του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου. 

Κατά την Ακολουθία του Εσπερινού χοροστατεί και ψάλλει τα του δεξιού χορού ο Μητροπολίτης Πατρών Νικόδημος. 

Τα του αριστερού χορού ψάλλουν νέοι υπό τον Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλο.

 

Το δοξαστικό του Εσπερινού της Κυριακής του Τελώνου και Φαρισαίου, "Παντοκράτωρ Κύριε...", σε ήχο πλ. δ' και στο μέλος του Νικολάου πρωτοψάλτου Σμύρνης (ακμή περ. 1790-†1887), όπως το ερμηνεύουν οι μακαριστοί πλέον Αγιορείτες πατέρες της Αδελφότητος των Δανιηλαίων, Ακάκιος και Δανιήλ. 

Πρόκειται για ηχογράφηση του αείμνηστου Λυκούργου Αγγελόπουλου, την οποία είχε μεταδώσει από τις εκπομπές του στην Ελληνική Ραδιοφωνία, ήδη από την δεκαετία του 1980. 

Το μέλος δημοσιεύεται στο "Δοξαστάριο του Tριωδίου και Πεντηκοσταρίου" του Νικολάου Σμύρνης (Κων/πολη 1857).

Ανέσυρα αυτή την ηχογράφηση από το αρχείο μου και την δημοσιεύω ως ένα σημαντικό τεκμήριο αγιορείτικου ήθους ψαλτικής που δεν υπάρχει πια. Στιβαρό, αρρενωπό, βαθιά κατανυκτικό, αναδεικνύει ως "κλασικό" ένα νεωτερικό μέλος.
π.α.α. 

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΛΟΓΑΡΑ "ΔΙΠΛΗ ΖΩΗ" ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Την Πέμπτη 6 Φεβρουαρίου 2025 η Αλυσίδα Πολιτισμού IANOS και οι Εκδόσεις Καστανιώτη, διοργάνωσαν την παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος του Κώστα Λογαρά με τίτλο: «Διπλή ζωή». 

Για το βιβλίο μίλησαν οι: 

- Φίλιππος Δρακονταειδής, πεζογράφος, δοκιμιογράφος, μεταφραστής, κριτικός λογοτεχνίας, 

- Παυλίνα Μάρβιν, συγγραφέας, 

- Μίνα Π. Πετροπούλου, φιλόλογος, κριτικός λογοτεχνίας, δρ κοινωνιολογίας.

Πολλοί φίλοι του Κώστα Λογαρά, αλλά και άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών της Αθήνας, πήγαν στην παρουσίαση του νέου βιβλίου του πατρινού συγγραφέα, ο οποίος κυριολεκτικά μας εκπλήσσει με την γραφή του σ' αυτό το νέο του πόνημα: δυνατό, εικονοποιητικό, απρόβλεπτο, απολύτως σημερινό, γι' αυτό και αυριανό! Τα ζητήματα που θέτει αριστοτεχνικά ο Κ. Λογαράς στην "Διπλή ζωή" είναι ό,τι απασχολεί την ελληνική κοινωνία, αλλά και τον άνθρωπο γενικότερα. Είναι ένα μυθιστόρημα που μας δίνει ανάγλυφη την πραγματικότητα της καθημερινότητάς μας και των εύθραυστων σχέσεών μας. Πάντα με απόλυτη αίσθηση του εφήμερου, που κάποιες φορές γίνεται - φευ! - τραγικό. 

Δεν είναι τυχαίο ότι οι κριτικές έχουν υμνήσει το μυθιστόρημα, γιατί ακριβώς συνιστά μια ανατομία της σύγχρονης ζωής που κουβαλάει όλους μας στην πλάτη της...

Παραθέτουμε φωτογραφικά στιγμιότυπα από την παρουσίαση στον ΙΑΝΟ, καθώς και το βίντεο της εκδήλωσης. 

ALEPH ΜΕ ΤΗΝ ΙΒΟΝΑ ΓΚΛΙΝΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΒΙΚΥ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ

ALEPH 

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ο ψηφιακός δίσκος Aleph περιλαμβάνει 10 συνθέσεις επτά ελλήνων συνθετών, οι οποίες ηχογραφούνται για πρώτη φορά (world premiere recordings). 

Τα πέντε από αυτά τα έργα είναι για σόλο φλάουτο και τα υπόλοιπα πέντε για φλάουτο και πιάνο. Ερμηνεύουν δύο κορυφαίες σολίστ, με ειδίκευση στη σύγχρονη μουσική: η Ιβόνα Γκλίνκα, φλάουτο και η Βίκυ Στυλιανού, πιάνο. 

Ο ψηφιακός δίσκος ηχογραφήθηκε τον Φεβρουάριο του 2016, ενώ είχαν προηγηθεί συναυλίες με τα έργα που περιλαμβάνονται σ’ αυτόν, γεγονός που σημαίνει ότι τα έργα και οι δημιουργοί τους ήρθαν σε επαφή με το μουσικόφιλο κοινό και η ηχογράφηση έρχεται ως επιστέγασμα του όλου πρότζεκτ, που προβάλλει πτυχές της σύγχρονης μουσικής δημιουργίας για σόλο φλάουτο και για φλάουτο και πιάνο. 

Τα έργα είναι σύγχρονα και οι δημιουργοί τους σημερινοί, οπότε ο ψηφιακός αυτός δίσκος αποτελεί και μια καταγραφή της σύγχρονης ελληνικής μουσικής φιλολογίας γύρω από το φλάουτο, ένα θέμα που απασχολεί διαρκώς και σοβαρά την σολίστ Ιβόνα Γκλίνκα, η οποία έχει πραγματοποιήσει και διδακτορική διατριβή με θέμα την εργογραφία για σόλο φλάουτο των ελλήνων συνθετών. 

Στον ψηφιακό δίσκο Aleph οι συνθέτες που έχουν γράψει για σόλο φλάουτο είναι οι: Χρήστος Σπ. Αναστασίου, Άρης Καραστάθης, Σπύρος Μάζης, Αθηνά Παυλάκη – Πηρούνια και ο Δημήτρης Θέμελης. Για φλάουτο και πιάνο έχουν γράψει οι συνθέτες: Δημήτρης Θέμελης, Άρης Καραστάθης, Αθηνά Παυλάκη – Πηρούνια, Χαράλαμπος Πλατάνου και Βασιλική Φιλιππαίου. 

Στην Ιβόνα Γκλίνκα είναι αφιερωμένα τα έργα: Ιoulos, για σόλο φλάουτο, του Σπύρου Μάζη και η Φαντασία για φλάουτο, του Δημήτρη Θέμελη. 

Ο δίσκος ανοίγει και κλείνει αρχαιοελληνικά! Ανοίγει με το Μακρόν (2012) του Χρήστου Σπ. Αναστασίου, που είναι το τρίτο από τα επτά μέρη της Παράβασης (από την Αρχαία Ελληνική Τραγωδία) και κλείνει με Το Τραγούδι του Μαρσύα του Δημήτρη Θέμελη, που βασίζεται στον μύθο του αυλητή Μαρσύα, τον οποίο ο Θεός της μουσικής κιθαρωδός Απόλλων, νίκησε σε διαγωνισμό μουσικής και στην συνέχεια τον έγδαρε ζωντανό. 

Στις Τρεις μινιατούρες της Αθηνάς Παυλάκη - Πηρούνια για σόλο φλάουτο, η Ιβόνα Γκλίνκα εκδιπλώνει την δεξιοτεχνία της, παίζοντας για σόλο φλάουτο (Πρωινό ξύπνημα στο δάσος), άλτο φλάουτο (Περίπατος στο πάγο) και μπάσο φλάουτο (Θλιμμένη παντομίμα). 

Στο έργο της Βασιλικής Φιλιππαίου, Θέμα και Παραλλαγές για πιάνο και φλάουτο πάνω σ’ ένα θέμα του Δ. Δραγατάκη, θυμόμαστε τον σπουδαίο έλληνα συνθέτη Δημήτρη Δραγατάκη (1914-2001), τα έργα του οποίου για φλάουτο έχει ερμηνεύσει η Ιβόνα Γκλίνκα και έχει κάνει ειδική αναφορά στην διατριβή της. Η συνθέτρια Βασιλική Φιλιππαίου αφιερώνει το έργο στη μνήμη του Δημήτρη Δραγατάκη. 

Οι συνθέσεις είναι σύγχρονες και φέρουν συχνά όλες τις τεχνικές της σύγχρονης μουσικής, προβάλλοντας, έτσι, τόσο τις ιδιαιτερότητες του οργάνου, όσο και τις δεξιότητες της Ιβόνας Γκλίνκα, στα έργα για σόλο φλάουτο. Όμως, δεν λείπει ο λυρισμός και η μελωδικότητα, που συναντάμε είτε σε ολόκληρα έργα είτε σε μέρη έργων.
Χιλιάδες νότες, υπέροχα ηχοχρώματα, εξαίσια συνομιλία φλάουτου και πιάνου, στιβαρές και αισθαντικές ερμηνείες, από τις δύο ερμηνεύτριες, οι οποίες αναδεικνύουν, κατά τον καλύτερο τρόπο, τις συνθέσεις σύγχρονων ελλήνων δημιουργών.
Ο δίσκος αποτελεί υπόδειγμα συνεργασίας και υψηλού αποτελέσματος εκ μέρους των δύο ερμηνευτριών, οι οποίες δεν αποδίδουν απλώς με πιστότητα και δεινότητα τις συνθέσεις. Δημιουργούν μια μουσική ποιητική. Ο δίσκος είναι ένας ύμνος στην ποιητική της ελευθερίας και στον άθλο της δημιουργικότητας. 

Αυτός ο δίσκος βραβεύτηκε με το χρυσό μετάλλιο φλαουτίστα & άλμπουμ στο Global Music Award!

Πρόκειται, αναμφισβήτητα, για μια πανηγυρική δικαίωση της δύσκολης πορείας της Ιβόνας Γκλίνκα, αλλά και της αείμνηστης, πλέον, Βίκυς Στυλιανού, στη σύγχρονη ελληνική μουσική, την οποία υπερασπίζονται με πάθος και προβάλλουν διεθνώς κατά τον καλύτερο τρόπο.
Νομίζω πως στην περίπτωση των δύο κυριών ισχύει αυτό που είχε γράψει ο Αντρέι Ταρκόφσκυ:
"Τον καλλιτέχνη τον δεσμεύει το ταλέντο, η κλίση του". Ταγμένες, λοιπόν, εσαεί στην Μουσική Ποιητική!
Στη συνέχεια παραθέτω ένα κείμενο που έγραψα για τον δίσκο αυτό και την μετάφρασή του στα αγγλικά και πολωνικά.

ALEPH 

Panagiotis Ant. Andriopoulos - Preface to the recording 

The CD Aleph includes 10 compositions by seven Greek composers, which are recorded for the first time (world premiere recordings). Five of these compositions are for solo flute and the other five for flute and piano. The works are performed by two top soloists, specialized in contemporary music: Iwona Glinka, flute, and Vicky Stylianou, piano. 

The CD was recorded in February 2016, while the works included in it had been previously performed in concert That means that the compositions and its creators came into contact with a music-loving audience and this recording concludes the whole project, which presents aspects of contemporary music for solo flute and for flute and piano. 

The works are modern and its creators contemporary, so this CD also constitutes a record of the modern Greek musical creations for flute, a subject constantly and thoroughly studied by soloist Iwona Glinka, who has also written a doctoral thesis on the works of Greek composers for solo flute.

In Aleph, the composers who have written music for solo flute are: Christos Sp. Anastassiou, Aris Carastathis, Spiros Mazis, Athina Pavlaki-Pirounia and Dimitris Themelis. The works for flute and piano are composed by: Dimitris Themelis, Aris Carastathis, Athina Pavlaki-Pirounia, Haralambos Platanou and Vassilki Filippeou. The works dedicated to Iwona Glinka are: Ioulos, for solo flute, by Spiros Mazis, and Fantasia, for solo flute, by Dimitris Themelis. 

The disc opens and closes in ancient Greek style! It opens with Makron (2012) by Christos Sp. Anastassiou, which is the third of the seven parts of Paravasis (from the Ancient Greek Tragedy) and closes with Marsyas Song, by Dimitris Themelis, which is based on the myth of the double pipe player Marsyas. Marsyas was beaten by the God of music, lyre player, Apollo in a music contest and then flayed alive. 

In Three miniatures, by Athina Pavlaki – Pirounia, for solo flute, Iwona Glinka unfolds her virtuosity, playing for solo flute (Awakening in the woods), alto flute (Walking on ice) and bass flute (Sad pantomime). 

Vassiliki Filippeou’s Theme and variations for piano and flute, based on a theme by Dimitris Dragatakis, reminds us of this great Greek composer (1914-2001), whose works for flute have been performed by Iwona Glinka and have been specifically mentioned in her thesis. Composer Vassiliki Filippeou dedicates this work to the memory of Dimitris Dragatakis. 

The compositions are modern and often include all the techniques of contemporary music, bringing out, not only the unique characteristics of the instrument, but also Iwona Glinka’s skills in the works for solo flute. Yet, the lyricism and musicality we find in whole works or in parts of works is not absent. Thousands of notes, wonderful timbres, exquisite dialogues between flute and piano, strong and emotional performances from the two soloists who perform in the best way the compositions of contemporary Greek composers. 

The disc constitutes an example of collaboration and high quality result on the two performers’ parts, who do not only perform the compositions with fidelity and virtuosity but also create a poetics of music. The disc is a hymn to the poetics of freedom and the struggle of creativity. 

ALEPH 

Panagiotis Ant. Andriopoulos – Wstęp do płyty 

Album ALEPH składa się z 10 kompozycji napisanych przez siedmiu greckich kompozytorów, i nagranych po raz pierwszy (światowa premiera nagrań). Pięć z tych utworów zostało skomponowanych na flet solo, natomiast pozostałe pięć na flet oraz fortepian. Utwory zostały wykonane przez dwójkę topowych solistów, Iwonę Glinkę na flecie oraz Wiki Stylianou na fortepianie. 

Album nagrano w lutym 2016 roku, przy czym utwory były wykonywane wcześniej podczas występów na żywo. To oznacza, że zarówno utwory jak i twórcy spotkali się już z kochającą muzykę publiką, a te nagrania zwieńczają projekt który przedstawia aspekty współczesnej muzyki na flet solo oraz na flet i fortepian. 

Utwory są współczesne a ich twórcy żyjący, tym samym album również stanowi zapis współczesnych greckich utworów muzycznych na flet, czyli tematu wciąż dogłębnie studiowanego przez solistkę Iwonę Glinkę, która napisała również pracę doktorską na temat utworów greckich kompozytorów na flet solo. 

W albumie ALEPH, kompozytorzy którzy skomponowali dzieła na flet solo to: Christos Sp. Anastasiou, Aris Carastathis, Spiros Mazis, Athina Pawlaki-Pirounia oraz Dimitris Themelis. Utwory na flet oraz fortepian napisali: Dimitris Themelis, Aris Carastathis, Athina Pawlaki-Pirounia, Haralambos Platanou oraz Wasilki Filippeou. Utwory dedykowane Iwonie Glince to: Ioulos, na flet solo, autorstwa Spirosa Mazisa, oraz Fantasia, na flet solo autorstwa Dimitrisa Themelisa. 

Album rozpoczyna się i kończy w greckim stylu! Otwiera go utwór Makron (2012) autorstwa Christosa Sp. Anastasiou, który jest trzecią częścią z siedmiu parawasis (z antycznej greckiej tragedii) a kończy Marsyas Song autorstwa Dimitrisa Themelisa, nawiązujący do mitu o Marsjaszu grającym na flecie. Marsjasz został pokonany w pojedynku muzycznym przez boga muzyki Apollona grającego na lirze, a następnie oskórowany żywcem. 

W Trzech miniaturach na flet solo Athiny Pawlaki – Pirounia, Iwona Glinka daje pokaz swej wirtuozerii grając na flecie solo (Awakening in the woods), flecie altowym (Walking on ice) oraz flecie basowym (Sad pantomime). 

Theme and variations autorstwa Wasiliki Filippeou na fortepian oraz flet, oparty o motyw autorstwa Dimitrisa Dragatakisa, przypomina nam o tym wielkim greckim kompozytorze (1914-2001), którego utwory na flet były wykonywane rzez Iwonę Glinkę, i zostały wspomniane w jej dysertacji. Kompozytorka Wssiliki Filippeou zadedykowała ten utwór pamięci Dimitrisa Dragatakisa. 

Utwory są współczesne i często prezentują wszystkie techniki nowej muzyki, uwydatniając nie tylko unikalną charakterystykę instrumentu, ale także umiejętności Iwony Glinki w posługiwaniem się fletem solo. Jednak liryzm i muzykalność które możemy odnaleźć w utworach oraz ich fragmentach, nie jest tu obcy. 

Tysiące nut, wspaniałe brzmienia, wyśmienite dialogi pomiędzy fletem a fortepianem, silne oraz emocjonalne przedstawienia pary solistek wspaniale wykonujących utwory współczesnych greckich kompozytorów. 

Album stanowi przykład współpracy oraz wysokiej jakości efektów dwójki solistek, które nie tylko wykonują utwory z wiernością i wirtuozerią ale i kreują poezję muzyki. Ten album jest hymnem poezji wolności oraz walki kreatywności.

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΝΙΚΟΛΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ

Τη Δευτέρα 3 Φεβρουαρίου 2025 με επιτυχία πραγματοποιήθηκε στο Σπίτι της Κύπρου και με τη στήριξη του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού του Υφυπουργείου Πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας, η παρουσίαση του βιβλίου της Βάντας Οικονόμου-Κωνσταντίνου, «ΝΙΚΟΛΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Η αναπάντεχη φυγή μιας ιδιοφυίας» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόραμα. 

«Το βιβλίο είναι η πρώτη βιογραφία του Νικόλα Οικονόμου (1953-1993), ο οποίος σε παιδική ηλικία έγινε δεκτός στη μοναδική τότε σχολή μουσικών ταλέντων της Σοβιετικής Ένωσης, στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στο Μόναχο και μεσουράνησε διεθνώς τις δεκαετίες του 1970 και '80 ως πιανίστας (και όχι μόνο) και τελικά έφυγε αναπάντεχα από τη ζωή με ανεκπλήρωτα σχέδια για το μέλλον». 

Ο Διευθυντής του Σπιτιού της Κύπρου, Διομήδης Νικήτα, καλωσόρισε τους παρευρισκόμενους και στη συνέχεια χαιρετισμό απηύθυναν ο εκδότης, Αντρέας Χατζηθωμάς και η πιανίστα, ερευνήτρια, Έφη Αγραφιώτη. 

Ο Διευθυντής της Δραματικής Σχολής Ωδείου Αθηνών, Κωνσταντίνος Αρβανιτάκης συνομίλησε με τη συγγραφέα τόσο για το παρουσιαζόμενο βιβλίο όσο και για την πορεία του σημαντικού κύπριου πιανίστα και συνθέτη. 

Για το συνολικό μουσικό έργο του Νικόλα Οικονόμου μίλησε ο μουσικογράφος, ερευνητής, κριτικός και επίτιμο μέλος της Ενώσεως Ελλήνων Μουσουργών, Θωμάς Ταμβάκος. 

Σύντομη παρέμβαση έκανε ο βιολιστής Χάρης Χατζηγεωργίου μιλώντας για τη γνωριμία του με τον αείμνηστο πιανίστα. 

Η ηθοποιός Μάρα Κωνσταντίνου ανέλαβε τον συντονισμό της εκδήλωσης και διάβασε αποσπάσματα από το βιβλίο. 

Στο πλαίσιο της παρουσίασης προβλήθηκε η παρουσίαση του Χριστάκη Πουμπουρή, μεταφραστή φωνητικής μουσικής με θέμα, «Απώλεια και ανακάλεμα γυναικείας συντροφιάς από τον Ραχμάνινοφ στον Νικόλα Οικονόμου». 

Ήταν μια αποκαλυπτική, από πολλές απόψεις, εκδήλωση, στην οποία - δυστυχώς - δεν προσήλθαν οι καθ' ύλην αρμόδιοι (μουσικοί, συνθέτες, μουσικολόγοι). 

Η συγγραφέας του βιβλίου Βάντα Οικονόμου γεννήθηκε στην Λευκωσία. Φοίτησε στο Παγκύπριο Γυμνάσιο Θηλέων Φανερωμένης, στην Ελληνική Μουσική Ακαδημία και απέκτησε Πτυχίο και Δίπλωμα Πιάνου, με καθηγητή τον Γιώργο Αρβανιτάκη. Έκανε εξειδικευμένα μαθήματα (masterclasses), με τους Νικόλα Οικονόμου, Χριστόδουλο Γεωργιάδη και Rudolf Kehrer. Παρακολούθησε παιδαγωγικά στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και το 1995 το επιμορφωτικό πρόγραμμα του Ιονίου Πανεπιστημίου, με αντικείμενο «Θέματα μουσικής-μουσικολογίας-μουσικής παιδαγωγικής». Δίδαξε για πολλά χρόνια πιάνο και από το 1987 μέχρι το 2008 δίδαξε μουσική στην Μέση και Δημοτική Εκπαίδευση. Ως καλλιτέχνης έκανε ατομικές συναυλίες και σε άλλες έλαβε μέρος συνοδεύοντας τραγουδιστές, ως επίσης σε συναυλίες που διοργανώθηκαν από το Ινστιτούτο Goethe και το Γαλλικό Μορφωτικό Κέντρο. Άλλα έργα της είναι: Γιώργος Αρβανιτάκης, ο καλλιτέχνης, ο παιδαγωγός, ο άνθρωπος και, Στο Ουράνιο Τόξο της Τέχνης και της Ζωής-Στην αυλή των Οικονόμου, εκδόσεις Αφή.

Ο εκδότης Ανδρέας Χατζηθωμάς 

Έφη Αγραφιώτη

Μάρα Κωνσταντίνου 

Παραθέτουμε στη συνέχεια ολόκληρη την ομιλία του Θωμά Ταμβάκου, ο οποίος παρουσίασε αναλυτικά και με σημαντικά στοιχεία το έργο του Νικόλα Οικονόμου, αναδεικνύοντας το μέγεθος και την προσφορά του. 

 

Δημήτρης Μπαλτάς: «Η οικονομία μεταξύ της ιστορίας και της μετα-ιστορίας»

Το Σάββατο 1 Φεβρουαρίου 2025, στις 12 το μεσημέρι, στα γραφεία της εφημερίδας “Χριστιανική”, μίλησε ο φιλόλογος και συγγραφέας Δημήτρης Μπαλτάς με θέμα «Η οικονομία μεταξύ της ιστορίας και της μετα-ιστορίας», παρουσιάζοντας το βιβλίο του Ρώσου φιλόσοφου Σεργκέι Μπουλγκάκωφ με τίτλο «Φιλοσοφία της οικονομίας-ο κόσμος ως οικονομία», το οποίο ο ίδιος έχει μεταφράσει απευθείας από τα ρωσικά, σχολιάσει, επιμεληθεί και εκδώσει. Ακολούθησε ενδιαφέρουσα συζήτηση με ερωτήσεις τόσο στα εισαγωγικά στοιχεία της ζωής και της σκέψης του Σ. Μπουλγκάκωφ όσο και στην θεματολογία του βιβλίου, στα οποία εστίασε ιδιαίτερα ο ομιλητής. 

Η εκδήλωση έκλεισε με την ακολουθία της κοπής της βασιλόπιτας της "Χριστιανικής Δημοκρατίας", την οποία τέλεσε ο π. Χρίστος Χριστοδούλου.

Σ. Μπουλγκάκωφ, Φιλοσοφία τῆς οἰκονομίας. Ὁ κόσμος ὡς οἰκονομία, εἰσ.μετ.-σχόλ. Δημ. Μπαλτᾶς, Ἀθήνα 2024, σελ. 334. 

Τήν «Φιλοσοφία τῆς οἰκονομίας» ὑποστήριξε ὁ Ρῶσος οἰκονομολόγος καί φιλόσοφος Σέργιος Μπουλγκάκωφ τό 1912. Ἔχει ἐνδιαφέρον ὅτι τό ἔργο μεταφράστηκε τό 1928 στά ἰαπωνικά, ἀλλά γιά πολλές δεκαετίες παρέμεινε ἀμετάφραστο στίς εὐρωπαϊκές γλῶσσες. Τό 1987 παρουσιάστηκε σέ γαλλική, τό 2000 σέ ἀγγλική καί τό 2014 σέ γερμανική μετάφραση. 

Στήν «Φιλοσοφία τῆς οἰκονομίας» ὁ Σ. Μπουλγκάκωφ προέβη σέ μία εὐρύτατη κριτική τοῦ ὑλισμοῦ καί εἰδικότερα τοῦ οἰκονομικοῦ ὑλισμοῦ. Ἐπειδή ἡ οἰκονομία κατά τόν Μπουλγκάκωφ εἶναι ἕνα φαινόμενο τῆς πνευματικῆς ζωῆς, ὁ οἰκονομικός ὑλισμός δέν ἔχει μόνο ὑλικό ἀλλά καί πνευματικό περιεχόμενο. Προβληματική γιά τόν Μπουλγκάκωφ εἶναι κυρίως ἡ γνωσιολογία τοῦ οἰκονομικοῦ ὑλισμοῦ καί ὄχι ἡ ἠθική του. Μάλιστα συνδεόμενος ὁ οἰκονομικός ὑλισμός μέ τόν σοσιαλισμό ἐκφράζει, σύμφωνα με τον συγγραφέα, καλύτερα αὐτήν τήν ἠθική ἀντίληψη. 

Σέργιος Μπουλγκάκωφ 

Ἐπειδή δέ ὁ οἰκονομικός ὑλισμός εἶναι ἡ κυρίαρχη τάση στην Πολιτική Οἰκονομία, ὁ Ρῶσος φιλόσοφος ἑστιάζει σέ πολλά σημεῖα τῆς διατριβῆς του στόν κοινωνιολογικό ντετερμινισμό τῆς Πολιτικῆς Οἰκονομίας, ἐξαιτίας τοῦ ὁποίου ἡ ἀτομικότητα τοῦ ἀνθρώπου χάνεται στό πλαίσιο τῆς κοινωνικῆς τάξης ἤ τῆς κοινωνικῆς ὁμάδας. Αὐτό τό τελευταῖο σημεῖο ἀποτελεῖ μία ἀπό τίς περισσότερο προβαλλόμενες τοποθετήσεις στόν χῶρο τῆς ἐν γένει ρωσικῆς θρησκευτικῆς φιλοσοφίας. Σέ μία περαιτέρω ἑρμηνευτική ἀνάλυση, ὁ Μπουλγκάκωφ θά τονίσει ὅτι τό αἴτημα γιά τήν μετάβαση ἀπό τήν ἀναγκαιότητα στήν ἐλευθερία δέν μπορεῖ νά ἐπιτευχθεῖ οὔτε γενικά στό πλαίσιο τοῦ οἰκονομικοῦ ὑλισμοῦ οὔτε στίς σχετικές θεωρήσεις τοῦ ἰδίου τοῦ Μάρξ. 

Κριτική ἐκτενέστατη θά ἀσκήσει ὁ Σ. Μπουλγκάκωφ καί στήν Κοινωνιολογία, τήν ἐπιστημονικότητα τῆς ὁποίας μάλιστα ἀμφισβητεῖ. Κυρίως ἐπικριτικά προσεγγίζει ὁ Σ. Μπουλγκάκωφ τήν χρήση τῆς στατιστικῆς μεθόδου, ἀκριβῶς λόγῳ τοῦ γενικευτικοῦ χαρακτήρα της, πού κάνει ἡ Κοινωνιολογία. 

Ἡ παροῦσα μεταάφραση συνοδεύεται ἀπό σημειώσεις τοῦ συγγραφέα καί εἰσαγωγή-σχόλια τοῦ μεταφραστῆ. 

ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΧΟΡΩΔΙΑΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΟΝ Ι. ΝΑΟ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Ν. ΨΥΧΙΚΟΥ (ΒΙΝΤΕΟ)

Το Σάββατο 1 Φεβρουαρίου 2025 στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού, με την ευλογία του προϊσταμένου του Ναού, Αρχιμανδρίτη Μιχαήλ Σταθάκη, πραγματοποιήθηκε μια μεγάλη συναυλία χορωδιακής μουσικής της Choremus Choir, σε συνεργασία με τη Chorus NOVA και το μουσικό της εργαστήρι.   

Η συναυλία ήταν αφιερωμένη στη μνήμη του χορωδού Κωνσταντίνου Γιώτη. 

Παραθέτουμε στη συνέχεια το πρόγραμμα και το βίντεο της συναυλίας, καθώς και φωτογραφικά στιγμιότυπα.

Κάμερα - επεξεργασία βίντεο: Κατερίνα Λεονάρδου. 

            

ΕΚΑΤΟΝ ΔΕΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΒΑΛΛΗΝΔΡΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Σαν σήμερα πριν 110 χρόνια, στις 2 Φεβρουαρίου 1915, γεννήθηκε στην Αθήνα ο μακαριστός Μητροπολίτης Πατρών Νικόδημος Βαλληνδράς. 

Οι γονείς του ονομάζονταν Λεωνίδας και Καλυψώ. Η καταγωγή του από τη Νάξο. 

Ως Μητροπολίτης Πατρών γιόρταζε αυτή την ημέρα στον Ι. Ναό Υπαπαντής στις Καμάρες Αχαϊας, όπου προεξήρχε της Θείας Λειτουργίας για την πανήγυρη του Ναού. Τις Καταβασίες της μεγάλης εορτής της Υπαπαντής «Χέρσον αβυσσοτόκον» σε ήχο γ', έψαλλε συχνά, πανηγυρικώ τω τρόπω, ο μακαριστός Μητροπολίτης στο αργό ειρμολογικό μέλος του Πέτρου Πελοποννησίου. Αργότερα τις ηχογράφησε στο πρόγραμμα ηχογραφήσεων εκκλησιαστικής μουσικής του Μανόλη Χατζηγιακουμή, και συμπεριλήφθηκαν στο Σώμα Τέταρτο (Καταβασίες) της σειράς "Μνημεία Εκκλησιαστικής Μουσικής" (Κέντρον Ερευνών και Εκδόσεων, Αθήνα 2012). 

Στη μνήμη του αοιδίμου ιεράρχου δημοσιεύουμε σήμερα ένα κείμενό του από την εποχή που ήταν ακόμα λαϊκός και β' ψάλτης στον Ι. Ναό Αγίου Νικολάου Πευκακίων, στο κέντρο της Αθήνας. Πρόκειται για ένα κείμενο γνώμη στην εφημερίδα της εποχής «Ιεροψαλτικόν Βήμα» (Πέμπτη 1 Οκτωβρίου 1938), με τίτλο: «Η εκκλησιαστική μουσική και ο ραδιοφωνικός σταθμός». Το κείμενο έχει ξεχωριστή αξία ως κείμενο «εποχής». 

Ο νεαρός Νικόλαος Βαλληνδράς, ο οποίος είχε τακτική συνεργασία με την εν λόγω ιεροψαλτική εφημερίδα, υπεραμύνεται της πατρώας μουσικής παράδοσης, αλλά επισημαίνει ότι πρέπει οι να «εργασθώμεν όλοι, ίνα αναδειχθή και το κάλλος και η ιεροπρέπεια της Εκκλησιαστικής –Βυζαντινής Μουσικής». Αναφέρεται στις κρατούσες αντιλήψεις, στα οθνεία στοιχεία που έχουν παρεισφρήσει στις ερμηνείες διαφόρων ιεροψαλτών, αλλά και στην ανάγκη της προβολής της εκκλησιαστικής μουσικής από τα μέσα της εποχής, δηλ. από το ραδιόφωνο. Μη ξεχνάμε ότι η τετραφωνία κυριαρχούσε τότε στην Αθήνα και σε πολλές μεγάλες πόλεις, οπότε και στο ραδιόφωνο ήταν στην πρώτη γραμμή. Ο Νικόλαος Βαλληνδράς σημειώνει ως φωτεινή εξαίρεση μία εκπομπή του Σίμωνα Καρά, ο οποίος από τότε επέμενε με κάθε τρόπο στην διάδοση της «Εθνικής Μουσικής», όπως έλεγε. 

Παραθέτουμε στη συνέχεια ολόκληρο το κείμενο του Ν. Βαλληνδρά. 

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ 

Ευχάριστον, ομολογουμένως, το γεγονός ότι εις το πρόγραμμα των ραδιοφωνικών εκπομπών του σταθμού Αθηνών παρεχωρήθη θέσις και διά την Εκκλησιαστικήν Μουσικήν. Δι’ ωρισμένας δε περιπτώσεις το πράγμα αποβαίνει εξαιρετικώς ευχάριστον όπως είναι π.χ. η περίπτωσις των ξενιτευμένων Ελλήνων, οίτινες πολλάκις στερούνται Ελληνικής Εκκλησίας, ή η περίπτωσις των ασθενών, των μη δυναμένων να εκκλησιασθώσιν. Ιδίως όμως σημασίαν κέκτηται το γεγονός διά τους πολυαρίθμους εν τω εξωτερικώ θαυμαστάς της Εκκλησιαστικής Βυζαντινής Μουσικής. 

Δυστυχώς όμως, την ευχάριστον όψιν του πράγματος εξουδενοί το γεγονός οτι αι μελωδίαι αι μεταδιδόμεναι κατά πάσαν Κυριακήν και εορτήν ως «πρόγραμμα Εκκλησιαστ. μουσικής» -μέχρι τώρα τουλάχιστον- ήκιστα δικαιούνται να εμφανίζωνται με τον τίτλον αυτόν. Πλην μιάς εξαιρέσεως, του κ. Σ. Καρρά, όστις όντως ενεφάνισεν αξιόλογον πρόγραμμα «Εθνικής Μουσικής» εκκλησιαστικής τε και δημώδους, ουδεμία άλλη μεταδοθείσα ως «εκκλησιαστική Μουσική» υπήρξε πράγματι τοιαύτη. Διότι, βεβαίως, ούτε οι δίσκοι του «Ave Maria» κ.τ.τ., ούτε αι τετράφωνοι χορωδίαι των «Ευρωπαϊστών», δύναται να λεχθή οτι εκπροσωπούσι την Μουσικήν της Ελληνικής Εκκλησίας. 

Ερωτάται όμως: Τοιαύτας μελωδίας πρέπει να μεταδίδη ο Ελληνικός ραδιοφ. Σταθμός ως εκκλησιαστικήν –της Ελληνικής Εκκλησίας- Μουσικήν; 

Νομίζομεν οτι, καθ’ ην στιγμήν εις την Ευρώπην περί πολλού ποιούνται το Ελληνικόν κειμήλιον της Βυζαντινής Μουσικής –αυτήν δε την μουσικήν, αναμφιβόλως αναμένουν εκ του Ελληνικού ραδιοφ. Σταθμού ν’ ακούσωσι ως εκκλησιαστικήν- εἶναι ακατανόητον και αχαρακτήριστον εν αυτή τη Ελλάδι να περιφρονήται και να υποκαθιστάται διά ξενοτρόπων και οθνείων. Ενθυμούμαι, καθ’ ην στιγμήν γράφω τας λέξεις ταύτας, τας υπέρ της Βυζαντινής Μουσικής επευφημίας των κορυφαίων Βυζαντινολόγων, οίτινες συνεκρότησαν εν Αθήναις το Γ΄ Διεθνές Βυζαντινολογικόν Συνέδριον τω 1930. 

Ενθυμούμαι –και θα ενθυμούνται οι περισσότεροι ιεροψάλται των Αθηνών και του Πειραιώς-με ποίον θαυμασμόν εξεφράζοντο διά την Βυζαντινήν Μουσικήν οι εκ διαφόρων χωρών διαπρεπείς Βυζαντινολόγοι και με ποίους λόγους εξεδήλωνον την ικανοποίησίν των διά την επιτυχίαν του πανηγυρικού εκείνου εσπερινού, όστις εψάλη εις τον Μητροπολιτικόν Ναόν Αθηνών (12 Οκτωβρίου 1930-Κυριακή 6μ.μ.), χοροστατούντος του Μακ. Αρχιεπισκόπου μετά πάσης της Ιεράς Συνόδου τη συμμετοχή υπερεβδομήκοντα εκ των καλλιτέρων ιεροψαλτών. 

Είναι εύκολον να φαντασθή τις οποίαν απογοήτευσιν θα εδοκίμασαν όταν, πληροφορούμενοι από το πρόγραμμα του σταθμού Αθηνών και παρασυρόμενοι από τον τίτλον Ἑκκλησιαστική μουσική», ήνοιξαν το ραδιόφωνόν των με την επιθυμίαν και την ελπίδα ν’ απολαύσουν ολίγην Βυζαντινήν μουσικήν, ήκουσαν όμως αντ’ αυτής κακοζήλους της Εκκλησιαστικής-Ελληνικής Μπουσικής παραποιήσεις. 

Ποία άρα γε ελεεινολογήματα θα συνώδευαν την απογοήτευσίν των; 

Ποίος όμως πταίει διά την παραθεώρησιν ταύτην της Βυζαντ. Μουσικής; 

Εις το ερώτημα τούτο απαντούν τινες ως εξής: «Πταίουν οι ιεροψάλται και οι εκκλησιαστικοί εν γένει μουσικοί. Διότι όπως ψάλλεται σήμερον εις τους Ναούς η Βυζαντ. Μουσική, δεν δύναται κανείς να ισχυρισθή ότι είναι η κλασσική τοιαύτη. Παρεμορφώθη -λέγουν-διά της εισχωρήσεως ξενικών τρόπων και ούτω, απωλέσασα το κάλλος της, εκτοπίζεται υπό της τετραφώνου «Ευρωπαϊκής». 

Ίσως δεν έχουν όλως διόλου άδικον οι τοιαύτα διατεινόμενοι. Βέβαια είναι σφάλμα των το οτι συγχέουν την αληθή Βυζ. Μουσικήν με την διαστρεβλωμένην τοιαύτην, που ακούουν από αναξίους εκτελεστάς. 

Παρά ταύτα είναι γεγονός οτι διαστρέβλωσις συμβαίνει πράγματι. Διότι δυστυχώς δεν έχουν όλοι οι ιεροψάλται σαφή αντίληψιν περί του ποίον είναι το ορθόν εκκλησιαστικόν ύφος και ποίαι αι όντως Εκκλησιαστικαί- Βυζαντιναί μελωδίαι. Και διά τούτο άλλοι μεν ψάλλουν με ύφος «ευρωπαϊζον» άλλοι δε με ύφος τραχύ και βάρβαρον και πόρρω απέχον του σεμνού. Το αποτέλεσμα είναι ότι παραμορφώνουν και κάμνουν αγνωρίστους και τας καλλιτέρας Βυζαντινάς μελωδίας. 

Προσθέσατε τώρα και τον φιλελευθερισμόν τινων να ονομάζουν Βυζαντινά τα νεωτερίζοντα και τα προς το «ευρωπαϊκόν» αποκλίνοντα, και τον υπέρμετρον ζήλον άλλων, που δεν εννοούν οτι απάδουν προς την ιεροπρέπειαν της λατρείας του Θεού ωρισμένα μέλη, ομοιάζοντα με ανατολίτικα άσματα, και θα αντιληφθήτε διά τι πταίουν και οι ιεροψάλται διά την περιφρόνησιν της Βυζ. Μουσικής. 

Η αλήθεια ευρίσκεται εις το μέσον. Αι Βυζαντιναί μελωδίαι διακρίνονται διά την σεμνότητα και ιεροπρέπειά των. 

Τας τοιαύτας δε σεμνάς και ιεροπρεπείς μελωδίας ουδείς δύναται, όχι να κατηγορήση, αλλ’ ουδέ να συγκρίνει καν προς τας των τετραφωνιστών. Διότι ο χαρακτήρ των είναι προφανώς εκκλησιαστικός και ο μόνος ενδεδειγμένος διά την θείαν λατρείαν. 

Δεν πρέπει να λησμονώμεν ότι το λειτουργικόν άσμα δεν είναι ο σκοπός της λατρείας, αλλά μόνον μέσον υποβοηθούν την «εν πνεύματι και αληθεία» λατρείαν του Θεού. Διά να υποβοηθή δε την λατρείαν η ψαλμωδία πρέπει να είνε ανάλογος προς την ιερότητα του ναού και της τελετής και του περιεχομένου των ύμνων. 

Όχι άμετροι κραυγαί. Ούτε θορυβώδεις θεατρισμοί. Ούτε πάλιν τρόποι υπενθυμίζοντες τα κοσμικά κέντρα και τας κοσμικάς διασκεδάσεις. Προσοχή δε όπως μη χάνεται το κείμενον διά την μουσικήν, ο καρπός διά τον φλοιόν. 

-Είναι απηλλαγμένη εκ πάντων τούτων η ψαλμωδία εις όλους τους ναούς σήμερον; 

-Δεν είναι, βεβαίως. Πρέπει όμως να είναι. Και ας εργασθώμεν όλοι, ίνα αναδειχθή και το κάλλος και η ιεροπρέπεια της Εκκλησιαστικής –Βυζαντινής Μουσικής. Διά του επιμελούς καταρτισμού Βυζαντινών χορωδιών, διά δημοσίων εμφανίσεων φιλοτίμου εργασίας, απηλλαγμένης των μνημονευθέντων ελαττωμάτων, και διά παντός άλλου μέσου ας φροντίσωμεν διά την ιδανικωτέραν εμφάνισιν της Μουσικής μας, διά την ανύψωσίν της εις την δέουσαν περιωπήν, ώστε να μη παραθεωρήται αύτη ούτε εις τους ναούς, ούτε εις ... τον ραδιοφωνικόν σταθμόν. 

ΝΙΚΟΛ. Λ. ΒΑΛΛΗΝΔΡΑΣ

ΣΤΕΛΙΟΣ Θ. ΜΑΦΡΕΔΑΣ: Το βάρος του Θεού

Το βάρος του Θεού

Κι έγινε ευώδης Κήπος όλη η θλίψη, 

που ανίδεος ο Συμεώνας παραδίνει 

το Θεόν 

Τάκης Παπατσώνης: Τρία ρόδα 

Έγνοια μεγάλη είχα αποβραδίς 

την άλλη μέρα ξημέρωνε της Υπαπαντής. 

Για τον πρωτότοκο θ’ άρχιζε ο χρόνος να μετράει 

ο πρεσβύτης, νάναι η ύστατη στιγμή του, να παρακαλάει. 

Τι όνειρο θα έβλεπα στον ύπνο 

εφιάλτη μήπως ή θα ήμουν μέσα στην ευδαιμονία; 

Είδα πως σου παρέθεσα πλούσιο δείπνο 

παλαιός των ημερών εσύ και έχεις την ηγεμονία. 

Στην πρώτη σου εμφάνιση θύελλα και γνόφος 

κόκκινος ο ουρανός καίγονταν από παντού ο λόφος. 

Τώρα μωρό στην αγκαλιά μου σε έχω, σε κοιτώ 

να ησυχάζεις μέσα στα σπάργανά σου. 

Ω! θα σε μισήσουνε πολλοί κι άλλοι θα σ ’έχουν αρχηγό 

θ’ ανοίξουν γρήγορα για σένα οι ουρανοί 

πίσω θα μείνουνε τα ορφανά σου. 

Τρέμεις σύγκορμος, μου λέει ο Παπατσώνης 

κράτησε δυνάμεις ν’ αντέξεις το βάρος του Θεού! 

Με το γράμμα του νόμου, με τους ανθρώπους τώρα, 

                                                                  τον ενώνεις 

 περιστέρια και τρυγόνες πάντα θα πετούν 

                                                  στα ύψη του ουρανού. 

Στέλιος Θ. Μαφρέδας

Σημείωση: Η κλεμμένη, μετά την τουρκική εισβολή, εικόνα της Υπαπαντής του Χριστού, που παραθέτουμε εδώ, ανήκει κατά πάσα πιθανότητα στην κατεχόμενη μονή του Αγίου Παντελεήμονα στην Μύρτου.  

Η εικόνα εντοπίστηκε από την αντιπροσωπεία της Εκκλησίας της Κύπρου στις Βρυξέλλες, να δημοπρατείται από τον οίκο Kaupp στο Σάλτσμπουργκ. Η Εκκλησία αθόρυβα και διακριτικά, με την ουσιαστική στήριξη Κυπρίων χορηγών, κατάφερε με επιτυχία να τη διεκδικήσει και να την ανακτήσει. Η εικόνα αγιογραφήθηκε το 1787 και αποδίδεται στον αγιογράφο Λεόντιο της σχολής αγιογραφίας της Μονής Αγίου Ηρακλειδίου. Αφιερωματική επιγραφή στη βάση της εικόνας αναφέρει: «Μνήσθητι Δέσποινα των δούλων σου Ελευθερίου Χριστίνας και των γονέων και των τέκνων αυτών (αψοζ=1787)».

ΓΙΑ ΤΟ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΗΣΗ

Η δεύτερη εκδήλωση του φετινού κύκλου «Καιρός του ποιήσαι», της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου, θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 12 Φεβρουαρίου 2025 στις 7 μ.μ. και θα είναι στρογγυλή τράπεζα με θέμα «Το θρησκευτικό στοιχείο στη νεοελληνική πεζογραφία και ποίηση». 

Θα συμμετάσχουν ως ομιλητές η Μαγδαληνή Θωμά (Δρ. Φιλολογίας, Συγγραφέας) και ο Παναγιώτης Α. Ανδριόπουλος (Θεολόγος, Μουσικός και Συγγραφέας), Συντονιστής της συζήτησης θα είναι ο Μάριος-Κυπαρίσσης Μώρος (Δρ. Νεοελληνικής Φιλολογίας, μεταδιδακτορικός ερευνητής ΑΠΘ). 

Ο σύνδεσμος για την παρακολούθηση της εκδήλωσης είναι https://us06web.zoom.us/j/84696675927. 

Η στρογγυλή τράπεζα θα εξερευνήσει το θρησκευτικό στοιχείο στην ποίηση του Κ. Π. Καβάφη και του Οδυσσέα Ελύτη και στην πεζογραφία του Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη. 

Οι δύο μεγάλοι ποιητές εμπνεύστηκαν από αγίους της Ορθόδοξης Εκκλησίας και έγραψαν ποιήματα ή δοκίμια γι’ αυτούς, ενώ διάσπαρτες αναφορές υπάρχουν σε διάφορα έργα τους. Οι προσεγγίσεις τους δεν είναι θεολογικές, αλλά περισσότερο ποιητικές, καθώς βλέπουν τους αγίους από μια δική τους εξαιρετικά ενδιαφέρουσα οπτική γωνία. Στον Καβάφη υπερισχύει το ιστορικό στοιχείο («Συμεών», «Οι άγιοι επτά παίδες εν Εφέσω», «Εις τα περίχωρα της Αντιοχείας» κ.α.), ενώ στον Ελύτη το γλωσσικό και το «απόθετον κάλλος» («Ρωμανός ο Μελωδός», «Ακινδύνου, Ελπιδοφόρου, Ανεμποδίστου» κ.ά.).

Αντίστοιχα, στον Παπαδιαμάντη ένα γλωσσικό παλίμψηστο έρχεται να εκφράσει ένα πνεύμα μεταβάσεων: διαστρωματώνοντας τον εκκλησιαστικό λόγο και τις προφορικές ντοπιολαλιές, η γλώσσα του Παπαδιαμάντη συνθέτει ένα αμάλγαμα ετερόκλητων στοιχείων που επικοινωνούν μεταξύ τους αριστοτεχνικά. Σε κείμενα όπως «Στην Αγι-Αναστασά» αναδεικνύεται το παιχνίδι των υποκαταστάσεων ανάμεσα σε έμψυχα και άψυχα, πρόσωπα και κτίσματα, που διαμορφώνουν ένα πεδίο συμβολισμών. Το ονειρικό νυχτερινό κάδρο της ιστορίας δημιουργεί ένα πλαίσιο μετάβασης από τη μια τοποθεσία στην άλλη, από τον ένα ιερό ναό στον άλλο, προκειμένου να γιορταστεί η Ανάσταση σε μέρη όπου οι βασικοί χαρακτήρες μοιράζουν διαγκωνιζόμενοι τα καθήκοντά τους. Η λειτουργία αυτή της μίμησης και της παρωδίας ή εξύμνησης, μαζί με την αντίστοιχη της συμπερίληψης και συμπύκνωσης, ακολουθεί τα μονοπάτια του ονείρου και στην πράξη. 

Η Μαγδαληνή Θωμά είναι Δρ. Φιλολογίας. Έχει διδάξει Νεοελληνική Γλώσσα στα Τμήματα Μητρικής Γλώσσας του Μπορντώ και της Λίλλης, στο Liceo Classico «Marco Foscarini» της Βενετίας, στο Κλασικό Λύκειο της Βιτσέντσας, στο Κλασικό Λύκειο του Καστελφράνκο, στο Κέντρο Γλωσσών και στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου του Τάρτου της Εσθονίας. Έχει δημοσιεύσει δυο μυθιστορήματα, μια νουβέλα, καθώς και τρία βιβλία μεταφρασμένης (από το πρωτότυπο) εσθονικής λογοτεχνίας. Διηγήματα και κριτικές της παρουσιάσεις έχουν δημοσιευτεί σε εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά. Είναι μέλος του Κέντρου Βιβλίου Μαγνησιωτών Συγγραφέων και συνεργάτις της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου. 

Ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος γεννήθηκε στην Πάτρα. Σπούδασε θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών με μεταπτυχιακές σπουδές στην περίοδο της Τουρκοκρατίας. Παράλληλα σπούδασε βυζαντινή και ευρωπαϊκή μουσική. Συμμετείχε σε ερευνητικά προγράμματα του Κέντρου Σύγχρονης Μουσικής Έρευνας και έχει τραγουδήσει έργα σύγχρονων ελλήνων συνθετών σε πρώτη εκτέλεση, στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Το 2004 ίδρυσε το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον», με το οποίο παρουσιάζει στην Ελλάδα και το εξωτερικό πρωτότυπες παραγωγές και τη διετία 2017-2019 συνεργάστηκε με τον διάσημο χορογράφο και χορευτή φλαμένκο Israel Galvan, πραγματοποιώντας διεθνή περιοδεία. Συμμετέχει με ανακοινώσεις του σε επιστημονικά συνέδρια, ενώ μελέτες του για τη θεολογία και τον πολιτισμό έχουν δημοσιευθεί σε διάφορους επιστημονικούς τόμους. Διατηρεί το ιστολόγιο Ιδιωτική Οδός και τον ιστότοπο Φως Φαναρίου (ο οποίος καλύπτει αποκλειστικά το Οικουμενικό Πατριαρχείο). Επιμελείται και παρουσιάζει τη διαδικτυακή εκπομπή «Προς Εκκλησιασμόν», όπου φιλοξενούνται προσωπικότητες του πνεύματος και της τέχνης. Κυκλοφορούν τα βιβλία του: «Ελληνορωσικά» (εκδόσεις s@mizdat, 2022) και «Τα Χατζιδακικά» (ιδιωτική έκδοση, 2023) και «Νιγηρίας Αλεξάνδρου Παρακαταθήκες» (Έκδοση Ι. Ναού Αγ. Γεωργίου Ν. Ψυχικού, 2024).