Τετάρτη 10 Απριλίου 2024

ΜΙΑ ΞΕΧΩΡΙΣΤΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΜΕ ΕΡΓΑ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΕΠΤΑΝΗΣΙΩΝ ΣΥΝΘΕΤΩΝ



Η Ομάδα "Σύγχρονοι Επτανήσιοι Συνθέτες" διοργάνωσε συναυλία μελοποιημένης ποίησης στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Αίθουσα "Γιάννης Μαρίνος" του Συλλόγου "Οι Φίλοι της Μουσικής")  το Σάββατο 6 Απρίλιου 2024. 
Παρουσιάστηκαν έργα των: Κώστα Αγουρίδη, Παύλου Βεντούρα, Σπύρου Δεληγιαννόπουλου, Σπύρου Μάζη, Σπύρου Μαυρόπουλου, Χρύσανθου Μουζακίτη, Σπύρου Προσωπάρη, Νίκου Ροδίτη, Σπύρου Ρουβά και Σπύρου Τσιλιμπάρη, σε ποίηση Πέτρου Μελισσηνού, Kobayashi Issa, Διονυσίου Σολωμού, Λορέντζου Μαβίλη, Κωνσταντίνου Θεοτόκη, Μαρίας Πολυδούρη, Οδυσσέα Ελύτη, Ρίτας Βούρτση, Λήδας Βεντούρα και Δημήτρη Καρύδη. 
Ερμήνευσαν οι καλλιτέχνες: Ρόζα Πουλημένου, (μεσόφωνος) Εύα Καργιοφύλη (υψίφωνος), Σωτήρης Τριάντης (βαρύτονος), Μαριλένα Ελούλ και Κωνσταντίνα Μουχλιανίτη (πιάνο).
Παραθέτουμε στη συνέχεια την εμπεριστατωμένη ομιλία του μουσικογράφου και ερευνητή Θωμά Ταμβάκου, που έκανε πριν την συναυλία. 


Καλησπέρα σας. 
Στην ομιλία μου θα αναφερθώ κυρίως σε ιστορικά στοιχεία που αφορούν την αποκαλούμενη Επτανησιακή μουσική Σχολή, από τις απαρχές της και θα φθάσω στο σήμερα με τους ζώντες Επτανήσιους συνθέτες. Είναι η πρώτη «μουσική σχολή» (σε εισαγωγικά) στον ευρύτερο γεωγραφικό χώρο της σημερινής Ελλάδας που επηρεάστηκε από τον δυτικό τρόπο μουσικής. Η αρχή της αυτής της δυτικότροπης μουσικής σχολής σηματοδοτείται από την παρουσία του κορυφαίου μας μουσουργού Νικολάου Χαλικιόπουλου Μάντζαρου. Διαρκεί έως τις μέρες μας, με τους σύγχρονους Επτανήσιους συνθέτες. Αυτό όμως αφορά περισσότερο την επτανησιακή καταγωγή παρά κάποια ιδιαίτερα υφολογικά στοιχεία. 


Είναι εντυπωσιακό το ποσοτικό μέγεθος των Επτανησίων μουσικών δημιουργών. Συνολικά, στο Αρχείο Ελλήνων Μουσουργών Θωμά Ταμβάκου έχουν καταχωρισθεί 371 συνθέτες λόγιας μουσικής, με τεκμηριωμένα στοιχεία καταγωγής και με την πρωτοκαθεδρία της Κέρκυρας. Συγκρατείστε αυτόν τον αριθμό. Σε προηγηθείσα ομιλία μου, για το ίδιο θέμα, στον Παρνασσό πριν από δύο χρόνια, είχα μιλήσει για 362 συνθέτες. Άρα μέσα σε αυτή την περίοδο των δύο ετών, με το συνεχές ερευνητικό έργο, προστέθηκαν ακόμη εννέα Επτανήσιοι συνθέτες. Αναμφίβολα υπάρχουν περισσότεροι συνθέτες, τεθνεώτες και ζώντες, από τον αριθμό που προανέφερα οι οποίοι ήδη έχουν εντοπισθεί με την έρευνα. Όμως για τουλάχιστον είκοσι μουσικούς δημιουργούς, όλοι τεθνεώτες, τα στοιχεία που διαθέτουμε είναι επισφαλή, ως προς την επτανησιακή καταγωγή αλλά και το συνθετικό τους έργο στον χώρο της λόγιας μουσικής. Η έρευνα συνεχίζεται σε αυτό το πεδίο, κυρίως για τους δύο προηγούμενους αιώνες. H τελική εκτίμησή μου είναι ότι ο συνολικός αριθμός υπερβαίνει τους 430 συνθέτες. Στο γενικό σύνολο με τους 5.730 καταχωρισμένους Έλληνες και ελληνικής συνθέτες στο Αρχείο Ελλήνων Μουσουργών Θωμά Ταμβάκου, οι Επτανήσιοι κατέχουν το 7% περίπου. 


Στο νησί των Φαιάκων, την υπέροχη Κέρκυρα, είναι -όπως προανέφερα- αυτονόητη η πλειοψηφία με 219 συνθέτες, το 59% του συνόλου. Είναι σίγουρα παγκόσμια πρωτοτυπία σε στατιστικό μέγεθος, αφού δεν υπάρχει άλλο νησί στον κόσμο, με τα γεωγραφικά και πληθυσμιακά χαρακτηριστικά της Κέρκυρας, το οποίο να διαθέτει υπέρτερο δυναμικό μουσικών δημιουργών λόγιας μουσικής. Στη διαφάνεια που προβάλλεται έχω βάλλει, ενδεικτικά, τις φωτογραφίες τεσσάρων Κερκυραίων συνθετών, όχι ιδιαίτερα γνωστών, δύο του 19ου αιώνα αριστερά και δύο του 20ού αιώνα δεξιά. 


Μετά την Κέρκυρα, ακολουθεί η Κεφαλονιά με 75 συνθέτες, η Ζάκυνθος με 58, η Λευκάδα με 16, η Ιθάκη με 2 και οι Παξοί με 1 συνθέτη. Μόνο στα Κύθηρα δεν εντοπίζεται κάποιος γηγενής συνθέτης. Εντοπίστηκαν όμως δύο συνθέτες με κυθηραϊκή καταγωγή από τους γονείς του. Το ίδιο ισχύει και για τα 24 μικρότερα Ιόνια νησιά όπως οι Αντίπαξοι, η Ερεικούσα, το Μεγανήσι, οι Οθωνοί κλπ. Στα οποία δεν εντοπίστηκαν γηγενείς συνθέτες. Η φωτογραφία που βλέπετε είναι του Διονυσίου Ροδοθεάτου, σημαντικού συνθέτη του 19ου αιώνα από την Ιθάκη. Με τα γεωγραφικά και πληθυσμιακά χαρακτηριστικά της Κεφαλλονιάς και της Ζακύνθου, τα δύο αυτά νησιά ανήκουν στην πρώτη δεκάδα παγκοσμίως, με βάση το δυναμικό μουσικών δημιουργών. 


Ένα ακόμη ενδιαφέρον στατιστικό στοιχείο είναι η σχέση μεταξύ τεθνεώτων και ζώντων συνθετών, με τους 276, δηλαδή το 75% του συνόλου να έχουν εκδημήσει. Τη σπουδαία επτανησιακή μουσική παράδοση συνεχίζουν 95 συνθέτες. Έργα εξάλλου δέκα ζώντων συνθετών θ’ απολαύσουμε στη συνέχεια με σπουδαίους ερμηνευτές, όπως τα δύο έργα της διαφάνειας, του Κώστα Αγουρίδη αριστερά και του Σπύρου Μαυρόπουλου δεξιά. Κατά τη γνώμη μου, ο αριθμός των 95 ζώντων συνθετών είναι αρκετά μικρότερος, μόνο το 25% του συνόλου, αναλογικά με αυτόν που θα περίμενε κάποιος, έστω και με μικρή γνώση της ερικυδούς επτανησιακής μουσικής ιστορίας και παράδοσης. Υπάρχει όμως ένα σημαντικό εξελισσόμενο δυναμικό Επτανησίων φοιτητών και σπουδαστών στα Τμήματα Μουσικών Σπουδών, τα ωδεία και τις φιλαρμονικές τα τελευταία δέκα χρόνια που δείχνουν μικρά αλλά ενδιαφέροντα δείγματα μουσικής γραφής. Οπότε ο αριθμός των 95 εν ζωή συνθετών τα επόμενα χρόνια θα υπερβεί τους 120 κατά τη γνώμη μου. 


Η σχέση των Επτανήσων με τη μουσική θεωρείται αδιαμφισβήτητα ως το κύριο χαρακτηριστικό της πολιτιστικής δυναμικής τους. Είναι κοινή πεποίθηση ότι ο χαρακτήρας της επτανησιακής μουσικής είναι ενιαίος, αδιάσπαστος και καθ’ ολοκληρίαν εξαρτημένος από τα μουσικά πρότυπα της «καθ’ ημάς Δύσεως». Η πρώτη νύξη για τη μουσική παρουσία στα Επτάνησα ανάγεται στο εμβληματικό 1549. Από τότε, και στην Κέρκυρα, μαρτυρείται το παλαιότερο γνωστό μουσικό συμβόλαιο, γραμμένο στα ελληνικά. Αφορά διδασκαλία μουσικής και συγκεκριμένα φυσικής τρομπέτας από κάποιον Βαλέριο Καλαβρέζο, πιθανώς Κερκυραίο. Είναι γνωστό ότι την μουσική κουλτούρα των Επτανήσων, ιδίως στον 19ο αιώνα και τις αρχές του 20ού, τη δημιούργησαν δυο μουσικά ρεύματα. Το πρώτο είναι το επτανησιακό λαϊκό τραγούδι των πόλεων μαζί με το δημοτικό των χωριών. Το δεύτερο η λόγια μουσική των Επτανησίων μουσουργών. Είναι η περίοδος στην οποία τα Επτάνησα διαδραμάτισαν σπουδαίο ρόλο στα μουσικά πράγματα, ως ο συνδετικός κρίκος της ελληνικής μονόφωνης μουσικής (δημοτική και βυζαντινή) με τη λόγια μουσική της Δύσης, μέσα από την πολυφωνία των Επτανήσων. 


Όταν όλος ο Ελλαδικός χώρος βρισκόταν υπό την κατοχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τα Επτάνησα ήταν εκείνα που ήρθαν πρώτα σε μουσική επαφή με τη Δύση και ειδικότερα με το ιταλικό μελόδραμα. Ας έχουμε υπόψη μας ότι το ιστορικό θέατρο Σαν Τζιάκομο της Κέρκυρας δεν είχε τίποτα να ζηλέψει από τα μεγάλα λυρικά θέατρα της Ιταλίας. Στο πάλαι ποτέ κερκυραϊκό θέατρο, που άρχισε να λειτουργεί από το 1720, μόνο στην περίοδο 1770 - 1800, παραστάθηκαν 50 όπερες από ιταλικούς θιάσους. Αυτό είχε ως συνέπεια την εξοικείωση του επτανησιακού κοινού με τα οπερατικά ακούσματα. Επίσης, συνέβαλλε στη δημιουργία νέων θεάτρων για παραστάσεις οπερών, στην Κεφαλονιά, τη Ζάκυνθο και τη Λευκάδα. Συνέβαλλε επίσης, στο να εμφανισθούν οι πρώτοι Έλληνες συνθέτες στον ευρύτερο Ελλαδικό χώρο. Λάτρεις των ιταλικών μελοδραματικών θιάσων, που τότε, εξαιτίας και της Ενετοκρατίας, περιόδευαν στα Επτάνησα, οι κατοπινοί Επτανήσιοι συνθέτες επηρεάστηκαν και στη συνέχεια, φοίτησαν σε μουσικές σχολές και ωδεία της Ιταλίας αντλώντας στοιχεία από τον μουσικό πολιτισμό της. 


Η απαρχή της επτανησιακής μουσικής δημιουργίας εντοπίζεται στα τέλη του 18ου αιώνα, πολύ πριν από τον Μάντζαρο, με τον Κερκυραίο Στέφανο Πογιάγο, δάσκαλο του Μάντζαρου και προδρομική μουσική μορφή των Επτανήσων. Δυστυχώς όλα τα μελοδραματικά του έργα, γραμμένα πριν τη γέννηση του Μάντζαρου, θεωρούνται σήμερα χαμένα. Ο Πογιάγος συνδέει το νήμα της διαχρονικής παρουσίας της μουσικής δημιουργίας των Ελλήνων και ελληνικής καταγωγής μουσουργών. Νήμα που ξεκινά από την Κασσιανή στον 9ο αιώνα, διαπερνά τον 14ο με τον οργανίστα Ισαάκ Αργυρόπουλο στην Ιταλία, τον 15ο με τον εκκλησιαστικό συνθέτη Μανουήλ Γαζή, συνεχίζεται στον 16ο με τους μαδριγαλιστές, τον γνωστό πλέον Φραγκίσκο Λεονταρίτη, τον Φραγκίσκο ντε Λάουντις στην Ιταλία και τον άγνωστο Κυπριανό Βασιλικό στη σημερινή Πολωνία. Το νήμα συνεχίζεται στον 17ο αιώνα με τον Δανιήλ Καρολίδη στη σημερινή Τσεχία και φθάνει στον 18ο με τον γαλλοτραφή Κωνσταντίνο Αγαθόφρονα Νικολόπουλο και τον Μιχαήλ Στρατίκο, συνθέτη μπαρόκ μουσικής στην Ιταλία. Παρά την αδιαμφισβήτητη καλλιτεχνική παρουσία του Πογιάγου, ιδρυτής της επτανησιακής σχολής θεωρείται ο Νικόλαος Μάντζαρος, Κερκυραίος αριστοκράτης και κορυφαία μουσική προσωπικότητα. Παρότι είχε μεγάλη επιρροή στην Νάπολη, όπου και σπούδασε μετά τον Πογιάγο, προτίμησε να επιστρέψει στην Κέρκυρα και να μεταλαμπαδεύσει σε νέους και νέες του γενέθλιου τόπου του τις μουσικές γνώσεις του με δωρεάν μαθήματα. Με μοναδικό ζήλο εκπαίδευσε μουσικά αρκετούς Επτανήσιους και έσπειρε τους σπόρους για την πρώτη γενιά των Επτανησίων συνθετών. Είναι χρονολογικά ο πρώτος συνθέτης που χρησιμοποίησε την ελληνική γλώσσα στο πλαίσιο της σύνθεσης λόγιας μουσικής. Αποτελεί το αποφασιστικό εκείνο πρόσωπο το οποίο πέτυχε να δημιουργήσει ένα συνεχές ρεύμα συνθετών, για πρώτη φορά στην μουσική του νεότερου ελληνισμού. 


Οι μαθητές του έγιναν αργότερα σπουδαία ονόματα της μουσικής των Επτανήσων, όπως ο Παύλος Καρρέρ, ο Δομένικος Παδοβάνης, ο Σπυρίδων Ξύνδας, ο Ιωσήφ Λιβεράλης και ο Διονύσιος Ροδοθεάτος. Οι περισσότεροι από αυτούς συνέχισαν τις μουσικές τους σπουδές στην Ιταλία. Είναι σημαντικό το ότι πέτυχαν να απενοχοποιήσουν την επαγγελματική ενασχόληση της τάξης τους με τη μουσική. Μέχρι τότε, στην τάξη των οικονομικά αποκαταστημένων, η επαγγελματική ενασχόληση με την μουσική δεν θεωρείτο ιδιαίτερο προσόν, υπέρτερο του γιατρού, του νομικού, του επιχειρηματία, του γαιοκτήμονα κλπ. Δυστυχώς, από αυτή την πρώτη γενιά Επτανησίων συνθετών σημαντικά έργα τους έχουν χαθεί οριστικά. Βεβαίως και υπάρχουν εξαιρέσεις με λαμπρά διασωθέντα έργα, όπως η όπερα Don Crepuscolo, η πρώτη χρονολογικά σωζόμενη ελληνική όπερα, το φωνητικό έργο Aria Greca και ο Ύμνος εις την Ελευθερίαν, όλα έργα του Μάντζαρου. Στα σημαντικά έργα της πρώτης γενιάς εντάσσονται η όπερα Δίρκη του Παδοβάνη, οι όπερες Φροσύνη, Μαραθών-Σαλαμίς και Μάρκος Βότσαρης του Καρρέρ και τέλος, η όπερα Υποψήφιος βουλευτής του Ξύνδα, η πρώτη με ελληνικό λιμπρέτο. Η χρήση της ελληνικής γλώσσας, από τον Ξύνδα και τον Καρρέρ αποτελεί πλέον ικανό δείγμα εθνικής συνειδητοποίησης των Επτανήσιων μουσικών δημιουργών. 


Στην μουσική εκπαίδευση των Επτανησίων συνέδραμαν, επίσης, και οι διάφορες Φιλαρμονικές, όπως η Φιλαρμονική Εταιρεία Κερκύρας, που ίδρυσε ο Μάντζαρος το 1840, η Φιλαρμονική Σχολή Κεφαλληνίας, η Φιλαρμονική Εταιρεία Λευκάδος και οι ογδόντα περίπου φιλαρμονικές που δημιουργήθηκαν, σχεδόν σε όλα τα Επτάνησα, από τα μέσα του 19ου αιώνα. Με σπουδαίους αρχιμουσικούς στην πλειοψηφία τους, κυρίως Ιταλούς αλλά και Έλληνες, και με αξιόλογα φυτώρια νέων μουσικών, διαδραμάτισαν και συνεχίζουν έναν σπουδαίο ρόλο στο να γαλουχήσουν πολλούς νέους στην μουσική αλλά και στον ελληνικό μουσικό πολιτισμό. 


Γύρω στο 1860 σηματοδοτείται η απαρχή της δεύτερης γενιάς Επτανησίων συνθετών. Σε αυτή ανήκουν σπουδαίοι εκπρόσωποι της «Επτανησιακής Σχολής», όπως ο Σπυρίδων Σαμάρας, ο Ιωσήφ Καίσαρης, ο Ναπολέων Λαμπελέτ και άλλοι πολλοί, κυρίως αρχιμουσικοί φιλαρμονικών. Οι περισσότεροι εκπαιδεύτηκαν μουσικά από τους συνθέτες της πρώτης γενιάς. Το 1864, μετά την προσάρτηση των Επτανήσων στην Ελλάδα, πολλοί Επτανήσιοι συνθέτες της δεύτερης γενιάς εγκαταστάθηκαν στην ηπειρωτική Ελλάδα με σκοπό να διδάξουν την μουσική τους στους ηπειρωτικούς Έλληνες. Έτσι, οι Έλληνες, που είχαν συνηθίσει τη δημοτική και βυζαντινή μουσική, γνώρισαν την δυτική τεχνοτροπία μουσικής μέσω των Επτανησίων, κυρίως στα τέλη του 19ου αιώνα. Με την δημιουργία επίσης, του Ωδείου Αθηνών το 1871, πολλοί Επτανήσιοι πήγαν και δίδαξαν εκεί. 


Κατά τα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ού, εμφανίστηκε μια νέα μουσική τάση, η δημιουργία «ελληνικής μουσικής» βασισμένη στα κλασικά πρότυπα της δυτικότροπης μουσικής, σε συνδυασμό με ελληνικά μοτίβα από την παραδοσιακή μας μουσική. Δύο από τους Επτανήσιους υποστηρικτές της ιδέας αυτής και συνθέτες της δεύτερης γενιάς, ήταν ο Διονύσιος Λαυράγκας και ο Γεώργιος Λαμπελέτ. Αυτοί οι δύο συνθέτες, μαζί με μερικούς ακόμη, έβαλαν τις βάσεις αυτού που αργότερα θα ονομαζόταν «έντεχνο ή λόγιο ελληνικό τραγούδι» που τη σημερινή συνέχειά του θ’ ακούσουμε στις μελοποιήσεις της αποψινής συναυλίας. Τα έργα των συνθετών της δεύτερης γενιάς έχουν μία μεγαλύτερη υφολογική ποικιλία. Ακολουθούν μεν το επτανησιακό ύφος της πρώτης γενιάς, συνδυασμένο όμως και με άλλες μουσικές γλώσσες, όπως η γαλλική. Απαρτίζονται και πάλι από πολλές όπερες ή μελοδράματα στα ελληνικά, κυρίως του Λαυράγκα και τα ιταλικά, με την κυριαρχία εδώ του Σαμάρα. Χαρακτηριστικά έργα της δεύτερης γενιάς είναι το συμφωνικό ποίημα Γιορτή του Γεωργίου Λαμπελέτ, η Ελληνική Σουίτα του Λαυράγκα, οι όπερες Μάρτυς και Ρέα του Σαμάρα και το γνωστό βαλς Μη μου άπτου του Ιωσήφ Καίσαρη που αποκαλείται ως ο «Έλληνας Γιόχαν Στράους». Σταδιακά, από τα τέλη του 19ου αιώνα, η γερμανική μουσική, η οποία είχε ήδη κατακτήσει τα μεγάλα σαλόνια της Ευρώπης, άρχισε να εισχωρεί και στην Ελλάδα. Το αποτέλεσμα ήταν ο παραγκωνισμός των «ιταλοπρεπών» (σε εισαγωγικά) Επτανησίων συνθετών. Έτσι δημιουργήθηκε η γνωστή διαμάχη ανάμεσα στους μουσικούς από τα Επτάνησα και τους «γερμανόφρονες» συνθέτες. Η διαμάχη έγινε εντονότερη με τη εμπλοκή του Μανώλη Καλομοίρη. 


Δυστυχώς, με την υπερίσχυση των απόψεων του Καλομοίρη, οι Επτανήσιοι κατηγορήθηκαν άδικα ότι δεν ενδιαφέρθηκαν για την ιδέα δημιουργίας εθνικής ελληνικής μουσικής. Έτσι, έμειναν στην σκιά των μουσικών γεγονότων της εποχής, υποτιμημένοι από το κοινό για αρκετές δεκαετίες. Και όπως αποδείχθηκε, χάρις και στο πρώτο βιβλίο που δικαιώνει τους Επτανήσιους μουσικούς, τη «Νεοελληνική Μουσική» γραμμένο το 1958 από τον σπουδαίο Κερκυραίο μουσικολόγο Σπύρο Μοτσενίγο, αυτή η άποψη ήταν συνολικά λανθασμένη γιατί ζημίωσε τούς ίδιους τούς συνθέτες και φυσικά την ελληνική λόγια μουσική στην εξελικτική της πορεία. 


Οι Επτανήσιοι συνθέτες, όμως, συνεχίζουν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο μουσικό γίγνεσθαι και έως τα μέσα του 20ου αιώνα, με την εμφάνιση των συνθετών της τρίτης γενιάς. Συνθέτες εγνωσμένης αξίας όπως ο Αντίοχος Ευαγγελάτος, ο Σπυρίδων Δουκάκης, ο Αλέκος Ξένος και ο Στέφανος Δολιανίτης συνδύασαν θαυμάσια το επτανησιακό ύφος με εκείνο της αποκαλούμενης «Εθνικής Μουσικής Σχολής» του Μάριου Βάρβογλη, του Πέτρου Πετρίδη και του Καλομοίρη φυσικά, και χαρακτηρίστηκαν ως μέλη της. Η επτανησιακή μουσική παράδοση επιβιώνει μέχρι σήμερα μέσω των δεκάδων φιλαρμονικών εταιρειών και των τοπικών μουσικών και μαέστρων στα Επτάνησα. 


Και βεβαίως με τους 95 ζώντες λαμπρούς συνθέτες, πολλοί από τους οποίους διαπρέπουν στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Μπορούμε να πούμε ότι αυτοί εκπροσωπούν επάξια την τέταρτη γενιά Επτανησίων συνθετών. Σε αυτή εντάσσονται όσοι γεννήθηκαν μετά τον πόλεμο, με προεξάρχοντες τους εβδομηντάρηδες και εξηντάρηδες σήμερα και με χρονολογική σειρά τον Χρύσανθο Μουζακίτη, τον Παύλο Βεντούρα, τον Σπύρο Τσιλιμπάρη, τον Σπύρο Μαυρόπουλο, τον Σπύρο Μάζη και τον Κώστα Αγουρίδη, όλοι τους Κερκυραίοι, γεννημένοι στην περίοδο 1949-1962. Πιστεύω ακράδαντα ότι εντάσσονται στους σημαντικότερους ενδημικούς συνθέτες μας, με πολυσχιδή καλλιτεχνική δραστηριότητα. Είναι αδιανόητο η οποιαδήποτε αναφορά στην ποιοτική σύγχρονη λόγια μουσική δημιουργία να μην περιλαμβάνει το σύνολο των συνθετών που προανέφερα. 


Η τέταρτη γενιά συνεχίζεται με τους σημερινούς πενηντάρηδες και σαραντάρηδες, όπως οι Ζακύνθιοι Σπύρος Δεληγιαννόπουλος και Νίκος Ροδίτης και οι Κερκυραίοι Σπύρος Ρουβάς και Σπύρος Προσωπάρης, γεννημένοι στην περίοδο 1969-1979, όλοι σημαντικοί συνθέτες που επίσης διαπρέπουν. Όπως μπορείτε να διαπιστώσετε από τους δέκα συνθέτες της αποψινής συναυλίας, οι οκτώ είναι Κερκυραίοι και οι δύο Ζακύνθιοι. Ελπίζω σε επόμενη συναυλία οι αγαπητοί διοργανωτές να εντάξουν έργα Κεφαλλήνιων και Λευκαδιτών σύγχρονων συνθετών. Ακολουθεί και η πέμπτη γενιά Επτανησίων συνθετών με τους σημερινούς τριαντάρηδες και εικοσάρηδες που ήδη κάνουν αισθητή την παρουσία τους, αν και δεν εκπροσωπούνται στη σημερινή συναυλία.


Η ομάδα «Σύγχρονοι Επτανήσιοι Συνθέτες» δημιουργήθηκε το 2020, με πρωτοβουλία των δέκα συνθετών της συναυλίας. Τους συνδέουν η κοινή επτανησιακή καταγωγή και οι κοινές μουσικές καταβολές που δημιουργήθηκαν από την συμμετοχή τους στις επτανησιακές φιλαρμονικές. Όλοι ακολούθησαν σοβαρές μουσικές σπουδές και έχουν διαρκή καλλιτεχνική δραστηριότητα και σημαντική προσφορά, σε όλους τους τομείς της μουσικής ενασχόλησής τους. Σκοπός της ομάδας, που προήλθε ως απότοκος της πρότερης ομάδας «Σύγχρονοι Κερκυραίοι Συνθέτες», είναι η προβολή του έργου του συνόλου των Επτανησίων συνθετών, από τον 19ο αιώνα έως τις μέρες μας. Ελπίζω ότι η σημερινή αξιόλογη εκδήλωση αλλά και οι προηγηθείσες του 2015 και του 2022, να σηματοδοτήσει την απαρχή για την ουσιαστική και γόνιμη παρέμβαση στο σύγχρονο μουσικό γίγνεσθαι. Με την ίδια ενοργάνωση μεταξύ τους, για σολιστικές φωνές και πιάνο, αλλά και διαφορετική υφολογική προσέγγιση των ποιητικών κειμένων που μελοποιήθηκαν, τα έργα της αποψινής συναυλίας θα κρατήσουν αμείωτο το ενδιαφέρον σας. Εξάλλου, οι εγνωσμένης αξίας ερμηνευτές και η επαγγελματική ευσυνειδησία τους το εγγυώνται στον υπέρτατο βαθμό Εύχομαι επίσης, η ομάδα αυτή να διευρυνθεί και να εντάξει επτανησιακής καταγωγής συνθέτες της διασποράς. Επίσης να δοθεί βαρύτητα στην παρουσίαση άγνωστων έργων των πρώτων Επτανησίων συνθετών, με μελετημένες ερμηνείες, γιατί αυτές είναι που δίνουν τελεσίδικη παρουσία ως ιστορικό γεγονός. 
Σας ευχαριστώ πολύ και σας εύχομαι καλή ακρόαση για τη συνέχεια.


Δευτέρα 8 Απριλίου 2024

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΘΩΜΑ: ΜΙΑ ΑΝΕΦΙΚΤΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ - ΣΧΟΛΙΟ ΣΤΗΝ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΦΚΑ


Την Τρίτη, 9 Απριλίου 2024, ώρα 19:00, στο Σπίτι της Κύπρου (Ξενοφώντος 2Α, Σύνταγμα), θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση με τον γενικό τίτλο: «Διάλογοι με τον Κάφκα», που θα αποτελεί παρουσίαση του βιβλίου του Παναγιώτη Θωμά, "Μια ανέφικτη ανάσταση. Σχόλιο στη Μεταμόρφωση του Φραντς Κάφκα", εκδ. Αρμός Αθήνα 2024. 
Για το βιβλίο θα μιλήσει ο ποιητής Ρήσος Χαρίσης και ο θεολόγος και μουσικός Παναγιώτης Ανδριόπουλος. Αντιφώνηση από τον συγγραφέα. 
Στη συνέχεια θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά μεγάλο μέρος νέου κύκλου τραγουδιών εμπνευσμένων από το έργο του Φρ. Κάφκα, σε στίχους του Παναγιώτη Θωμά και μουσική Χρυσόστομου Σταμούλη και Γιώργου Καλογήρου, τα οποία θα συνοδεύσει αφήγηση σύντομων αποσπασμάτων από κείμενα του Κάφκα. 
Την εκδήλωση συντονίζει η δημοσιογράφος και κλασική φιλόλογος Βίκυ Φλέσσα. 
Συντελεστές μουσικού μέρους εκδήλωσης: Θάνος Σταυρίδης: ακορντεόν και ενορχήστρωση, Στέλλα Τέμπρελη: βιολοντσέλο, Γιώργος Καλογήρου: ερμηνεία, πιάνο/κιθάρα, Μαρία Παπαλεοντίου: ερμηνεία. Παναγιώτης Θωμά και Χρυσόστομος Σταμούλης: αφήγηση.
"Εφοδιασμένος με μια στέρεα θεολογική όσο και φιλολογική σκευή, ο Παναγιώτης Θωμά κατορθώνει στο δοκίμιο αυτό, με τρόπο πυκνό και ακαριαίο, να παρουσιάσει τις ποικίλες συνιστώσες που διέπουν το αριστούργημα του Κάφκα και να οδηγήσει σιγά-σιγά τη συζήτηση σε έναν γόνιμο προβληματισμό γύρω από φλέγοντα διαχρονικά ζητήματα, όπως η διαφορετικότητα και η απομόνωση που συχνά συνεπάγεται σ' έναν κόσμο αυστηρώς «κανονικό», αλλά και η φθορά, η αρρώστια, το γήρας και ασφαλώς ο θάνατος. Άκρως εύστοχη λοιπόν και η επιλογή του να ολοκληρώσει με ένα χαρακτηριστικό ποίημα από την Κική Δημουλά, στο οποίο εκφράζεται -με άλλους όρους βέβαια, αλλά εξίσου ανατρεπτικά- όλη η τραγικότητα του ανθρώπου, η αγωνία και ο σπαραγμός που συναντάμε και στη "Μεταμόρφωση" του Κάφκα". (Εύα Πολυβίου, από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου) 


Ο Παναγιώτης Θωμά, διδάκτωρ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου με κύριο πεδίο έρευνας και συγγραφής τον διάλογο της θεολογίας με τη λογοτεχνία, αλλά και άλλες μορφές τέχνης, όπως ο κινηματογράφος και το τραγούδι, παρουσιάζει την πρώτη του μελέτη (εκτενές δοκίμιο) για τον Φραντς Κάφκα, που καταπιάνεται με την πυρηνική στο έργο του νουβέλα Μεταμόρφωση. Η έκδοση συμπίπτει με τα 100 χρόνια από τον θάνατο του εμβληματικού λογοτέχνη, του γερμανόφωνου Εβραίου της Πράγας. Παρουσιάζει επιπλέον, για πρώτη φορά συνδυαστικά με ένα βιβλίο του, και την άλλη του ιδιότητα, αυτή του στιχουργού, με αυτά τα νέα τραγούδια που αφορμώνται από κείμενα του Κάφκα, αλλά δημιουργούν αυτόνομη αφηγηματική ενότητα με έντεχνα τραγούδια. Συμπράττουν μαζί του στη σύνθεση, γνώριμοι και παλιοί του συνεργάτες, με τους οποίους τους ενώνουν κοινές μουσικές εμπειρίες στη Θεσσαλονίκη: ο καθηγητής του Αριστοτελείου, μαέστρος και μουσικοσυνθέτης Χρυσόστομος Σταμούλης και ο σπουδαίος Κύπριος συνθέτης και ερμηνευτής Γιώργος Καλογήρου. 
Η εκδήλωση εντάσσεται στον κύκλο για το "Έτος του Φραντς Κάφκα" (100 χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου συγγραφέα), που συνδιοργανώνουν το Τσεχικό Κέντρο Αθήνας και το Τμήμα Γερμανικών Σπουδών του ΕΚΠΑ.


Στη συνέχεια, το πρώτο από μία ενότητα τραγουδιών με τίτλο «Διάλογοι με τον Κάφκα», τα οποία ενέπνευσαν κάποια από τα κείμενα του Φραντς Κάφκα, σε στίχους Παναγιώτη Θωμά και μουσική των Γιώργου Καλογήρου και Χρυσόστομου Σταμούλη. Εκδίδεται με αφορμή τα 100 χρόνια από τον θάνατο του εμβληματικού λογοτέχνη το 1924. 
Στίχοι: Παναγιώτης Θωμά, Μουσική και ερμηνεία: Γιώργος Καλογήρου, Ακορντεόν και ενορχήστρωση: Θάνος Σταυρίδης, Βιολοντσέλο: Στέλλα Τέμπρελη. Aφήγηση: Παναγιώτης Θωμά.
Πατέρα […] «“Πρέπει να φύγει”, φώναξε η αδελφή, “αυτό είναι το μόνο μέσο, πατέρα. Πρέπει μονάχα να προσπαθήσεις ν’ απαλλαγείς απ’ τη σκέψη πως αυτό είναι ο Γκρέγκορ. Η πραγματική μας, άλλωστε, δυστυχία είναι ακριβώς ότι το πιστέψαμε τόσον καιρό. Μα πώς μπορεί λοιπόν να ’ναι ο Γκρέγκορ; Αν ήταν ο Γκρέγκορ, θα το καταλάβαινε από καιρό πως είναι αδύνατη η συμβίωση των ανθρώπων με ένα τέτοιο ζώο και θα ’φευγε μόνος του. Δε θα είχαμε τότε αδελφό, μα θα μπορούσαμε να συνεχίσουμε τη ζωή μας και να τιμούμε τη μνήμη του”» . (Φρ. Κάφκα, Η Μεταμόρφωση). 
Πατέρα καλέ μου πατέρα 
Σπλαχνίσου τον μόνο σου γιό 
Χαμήλωσε λίγο το βλέμμα 
Τα μάτια σου χρόνια ζητώ 

Πατέρα σκληρέ μου πατέρα 
Μου στέρησες τόση χαρά 
Την κράτησες όλη δική σου 
Προνόμιο πικρό, συμφορά 

Πατέρα λυπάμαι πατέρα 
Δεν ήμουν, δεν θα ’μαι ό,τι θες 
Συ πόθησες φώτα της μέρας 
Μα εγώ τραγουδώ τις σκιές

 

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΔΩ

Κυριακή 7 Απριλίου 2024

Η Θεία Λειτουργία σε μελοποίηση Μίκη Θεοδωράκη στον Μητροπολιτικό Ναό Χίου (Βίντεο)


©Κωνσταντίνος Μιλ. Αναγνώστου - Chiosphotos.gr 
Μία ξεχωριστή Θεία Λειτουργία σε μελοποίηση του μεγάλου Έλληνα Μουσικοσυνθέτη Μίκη Θεοδωράκη παρακολούθησαν οι πιστοί που βρέθηκαν στο Μητροπολιτικό Ναό Χίου. Τις ψαλμωδίες απέδωσε η παιδική-νεανική χορωδία "Άγιος Σπυρίδων" Κέρκυρας με τη συμμετοχή της παιδικής χορωδίας του Διονυσιείου Μουσικού σχολείου Χίου υπό τη διεύθυνση της κ. Χριστίνα Καλλιαρίδου. 
Το κλίμα ήταν ιδιαίτερα συγκινητικό καθώς η μελοποίηση της Θείας Λειτουργίας ψάλθηκε για πρώτη φορά στο Μητροπολιτικό Ναό στη γενέτειρα του τη Χίο μετά από 40 χρόνια από την κυκλοφορία της και μάλιστα από μικρά παιδιά. Να θυμίσουμε ότι ο Μίκης Θεοδωράκης μελοποίησε τη Θεία Λειτουργία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, η οποία κυκλοφόρησε σε βινύλιο, το 1984.

 

Παραθέτουμε, στη συνέχεια, το βίντεο της διάλεξης του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου, με θέμα "Οι Εκκλησιαστικές συνθέσεις του Μίκη Θεοδωράκη". 

 

Σάββατο 6 Απριλίου 2024

"Ο ΣΤΑΥΡΟΣ" ΤΩΝ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΚΑΙ ΝΙΚΟΥ ΓΚΑΤΣΟΥ ΜΕ ΤΗ ΝΑΝΑ ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ


Π.Α. Ανδριόπουλου
"Οι Μύθοι μιας γυναίκας" Έργο 47 (1988) είναι ένας κύκλος τραγουδιών του Μάνου Χατζιδάκι σε στίχους του Νίκου Γκάτσου και ένα της Αγαθής Δημητρούκα. Τραγουδά η Νάνα Μούσχουρη. Είναι η συνεργασία του Χατζιδάκι με την μούσα των νεανικών του χρόνων Ν. Μούσχουρη, μετά από σχεδόν τρεις δεκαετίες!
Το εξώφυλλο του δίσκου είναι του Γιάννη Μόραλη. 
Επιλέγουμε σήμερα τον "Σταυρό", σε στίχους Ν. Γκάτσου, που όπως σημειώνει ο Χατζιδάκις είναι "ένας ευφυής κι αισθαντικός μελωδισμός σε 5/8, κατάλληλος για ένα διάλογο με τον εσταυρωμένο. Τον κάθε εσταυρωμένο". 
Στο εσώφυλλο του δίσκου υπάρχει το πεντάγραμμο που παραθέτουμε εδώ κι ο Χατζιδάκις σχολιάζει: "Έτσι αρχίζει η ατμόσφαιρα που περιβάλλει αυτόν τον μονόλογο περισσότερα παρά διάλογο, μια και τα ερωτήματα μένουν αναπάντητα. Λέει ο ποιητής, "κι αν ξανακατέβει εδώ στη Γη, πάλι ένα δέντρινο σταυρό θα του έχουν ετοιμάσει".
Το μουσικό θέμα του τραγουδιού είναι από τη μουσική που είχε συνθέσει ο Μάνος Χατζιδάκις για το ντοκιμαντέρ του Ζακ Υβ Κουστώ "Αναζητώντας την Ατλαντίδα" (1978).
Ο Νίκος Κυπουργός στο site του σημειώνει ότι είναι δική του η ενορχήστρωση στο τραγούδι "Ο Σταυρός", όπως και σε τέσσερα ακόμα τραγούδια του δίσκου. Η ένδειξη αυτή δεν αναγράφεται στον δίσκο, αλλά, όπως και να 'χει, η ενορχήστρωση είναι χατζιδακική. 


Ήταν μεσημέρι στα ρολόγια τ' ουρανού
ήτανε σκοτάδι στα μεσάνυχτα του νου
τότε που σε πήραν κι ήρθα πρώτη να σε βρω
καρφωμένο απάνω σ' ένα δέντρινο σταυρό.

Γύρω σου ποτάμια, κυπαρίσσια και βουνά
σού 'δειχναν το δρόμο που δε βγάζει πουθενά.

Ήμουνα για σένα και γυναίκα και αδερφή
πότε Παναγιά σου πότε λύκαινα κρυφή
μού 'δινες μαχαίρι να μοιράσω το ψωμί
χάρη δε ζητούσες δε ζητούσες πληρωμή.

Τώρα είσαι ξένος τα πουλιά δε χαιρετάς
σ' άλλα περιβόλια φτερουγίζεις και πετάς.

Γράφω τ' όνομά σου στ' ασημένιο το νερό
τι να περιμένω πες μου τι να καρτερώ
ξέρω πως αν ήταν και ξυπνούσες μιαν αυγή
πάλι το σταυρό σου θά 'χαν έτοιμο στη γη.

Παραθέτουμε και μία ανέκδοτη ζωντανή ηχογράφηση του τραγουδιού με την Αλίκη Καγιαλόγλου, από την παρουσίαση του κύκλου "Οι μύθοι μιας γυναίκας" στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, την Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 1994. Ερμηνεύει η Ορχήστρα των Χρωμάτων υπό τη διεύθυνση του Μίλτου Λογιάδη.


Παρασκευή 5 Απριλίου 2024

ΟΙ "ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ" ΤΟΥ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ ΜΕ ΤΗΝ ΔΗΜΗΤΡΑ ΓΑΛΑΝΗ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Οι Χαιρετισμοί του Μίκη Θεοδωράκη, κυκλοφόρησαν πρώτη φορά τον Σεπτέμβριο του 1982 σε βινύλιο τότε, με εξώφυλλο του Γιάννη Τσαρούχη.
Το έργο συνέθεσε ο Θεοδωράκης από το 1978 έως το 1981 (Αθήνα - Βραχάτι - Παρίσι). Είναι σε στίχους της Αγγελικής Ελευθερίου και του Γιάννη Θεοδωράκη, ενώ ένα τραγούδι, το τελευταίο το δίσκου, το Χαίρε, είναι σε στίχους του ίδιου του συνθέτη. Συμμετέχει η χορωδία της αείμνηστης Τερψιχόρης Παπαστεφάνου, της οποίας η συνεργασία με τον Μίκη Θεοδωράκη έχει αφήσει εποχή!
Το όλο έργο είναι ένας μελωδικός ποταμός. Ο λυρισμός των δέκα τραγουδιών που περιλαμβάνει ο κύκλος είναι το σήμα κατατεθέν του έργου.
Ο Θεοδωράκης εδώ δεν ακολουθεί τη γνωστή, αναγνωρίσιμη, θα λέγαμε, φόρμα των τραγουδιών, γι' αυτό στο ένθετο του cd ο μουσικός Andreas Brandes παρατηρεί: "Δεν ξέρω αν θα πρέπει να χαρακτηριστούν ακόμα και ως τραγούδια, δεδομένου ότι ξεπερνούν σε φόρμα και σε περιεχόμενο τα όρια ενός συνηθισμένου τραγουδιού. Είναι μια μικρή επανάσταση, που ο συνθέτης αποδεικνύει ότι το στοιχείο που τον γαλβανίζει είναι αναζήτηση συνεχώς νέων εκφραστικών τρόπων και μέσων στον τομέα του τραγουδιού". Η ενορχήστρωση είναι μαγική!


Ερμηνεύει θαυμάσια η Δήμητρα Γαλάνη, στην πρώτη και τελευταία συνεργασία της με τον Μίκη Θεοδωράκη. Πολλοί λένε ότι πρόκειται για τον καλύτερο δίσκο της Δ. Γαλάνη. Εδώ να σημειώσουμε πως το 1980 η Δήμητρα Γαλάνη ερμήνευσε τους Χαιρετισμούς του Μίκη Θεοδωράκη στην πρώτη ζωντανή παρουσίαση του έργου, υπό τη διεύθυνση του ίδιου του συνθέτη, στο φεστιβάλ πολιτικού τραγουδιού στο ανατολικό Βερολίνο, στο Volksbuhne, και κατόπιν στην Στοκχόλμη.
Η ίδια η ερμηνεύτρια έχει πει σε συνέντευξή της γι' αυτή την μοναδική συνεργασία της με τον Μ. Θεοδωράκη: "Με φώναξε και μου ’πε «Θέλω να σου παίξω κάποια τραγούδια». Απλά πιστεύω ότι «άκουσε» τη φωνή μου σ’ αυτό το υλικό. Πήγα τότε στο σπίτι του στο Παρίσι, μια και ήταν η εποχή που έμενα στο Παρίσι, κι έχω ακόμη την κασετούλα όπου τραγουδάει ο ίδιος και με καθοδηγεί."
Το πιο γνωστό, ίσως, τραγούδι του δίσκου είναι το «Νύχτα Μαγικιά» (είχε ακουστεί το 1979 από τη Μαρία Δημητριάδη στο δίσκο Δελτίο Καιρού με τίτλο «Ποτέ, ποτέ μαζί»), η μουσική του οποίου πατάει σε διάφορα τραγούδια από το δίσκο Της Εξορίας.
Το τραγούδι «Μη με προδώσεις», έχει την ίδια μελωδία με το γνωστό από τον Παύλο Σιδηρόπουλο «Κάποτε θα ‘ρθουν», γνωρίζοντας εδώ μια εντελώς διαφορετική ενρχήστρωση.
Το έργο έχει εκδοθεί και ως Κύκλος Τραγουδιών για φωνή και πιάνο (Romanos Editions).


Παραθέτουμε το τραγούδι "Χαίρε", που θα τον λέγαμε "ύμνο στη χαρά και στον έρωτα"! Η σύλληψη παραπέμπει στα αλλεπάλληλα "Χαίρε" των Χαιρετισμών προς την Παναγία. Μη ξεχνάμε ότι ο Μίκης Θεοδωράκης, που εδώ υπογράφει και τους στίχους, γνώριζε από μικρός και εκτιμούσε την αξία της βυζαντινής υμνογραφίας και μουσικής.

Στην άκρη του καλοκαιριού
θα 'ρθώ να σ' ανταμώσω
το πέλαγο, τα κύματα
στα πόδια σου ν' απλώσω.

Χαίρε πέτρινο λουλούδι
με το χρώμα της φωτιάς
χαίρε κόκκινο τραγούδι
απ' το αίμα της καρδιάς.

Στην άλλη άκρη του καιρού
θα στήσω τη μορφή σου
με πίκρα και με λησμονιά
θα δέσω την ψυχή σου.
Αρχείο Μίκη Θεοδωράκη - Μουσική Βιβλιοθήκη Συλλόγου "Οι Φίλοι της Μουσικής"

 

Στη συνέχεια παραθέτουμε ολόκληρο το έργο από συναυλία της Διεύθυνσης Μουσικών Συνόλων της ΕΡΤ στο Μέγαρο Μουσικής το 1994, υπό την διεύθυνση του Μίκη Θεοδωράκη. Τραγουδά η Δήμητρα Γαλάνη. 


Πέμπτη 4 Απριλίου 2024

NOSTALGHIA ΑΝΤΡΕΪ ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ (ΒΙΝΤΕΟ)

Artwork: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας

Σαν σήμερα, στις 4 Απριλίου 1932, γεννήθηκε ο Αντρέϊ Ταρκόφσκι. 
Με αφορμή αυτή την επέτειο, θυμόμαστε ότι για την Ιδιωτική Οδό το 2016 ήταν και Έτος Αντρέϊ Ταρκόφσκι, καθώς τότε συμπληρώθηκαν τριάντα χρόνια από τον θάνατό του. 
Γι' αυτό και με το Καλλιτεχνικό Σύνολο ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ πραγματοποιήσαμε την Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου 2016, ένα αφιέρωμα στον μεγάλο σκηνοθέτη Αντρέϊ Ταρκόφσκι (1932-1986), στον Πολυχώρο ΑΙΤΙΟΝ. 
Το αφιέρωμα, με τον γενικό τίτλο NOSTALGHIA, περιλάμβανε τις ακόλουθες εισηγήσεις: 
- π. Πέτρος Μινώπετρος, σκηνοθέτης: «Η πνευματικότητα του Ταρκόφσκι μέσα από τον κινηματογραφικό λόγο». 
- Δημήτρης Μπαλτάς, Δρ. Φιλοσοφίας: «Αντρέϊ Ταρκόφσκι και Σοβιετικό καθεστώς». 
- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος και μουσικός: «Η μουσική ποιητική του Αντρέϊ Ταρκόφσκι».
Με αφορμή, λοιπόν, την σημερινή επέτειο της γέννησης του σκηνοθέτη - ποιητή, ξαναθυμίζουμε το βίντεο της εκδήλωσής μας και παραπέμπουμε στις σχετικές αναρτήσεις της Ιδιωτικής Οδού.
Οι εισηγήσεις εκείνης της αφιερωματικής βραδιάς δημοσιεύθηκαν και στο 8ο τεύχος της Επιθεώρησης Ρωσικού Πολιτισμού «Στέπα» (Χειμώνας 2017).
Παραθέτουμε εδώ και τα videos  της εκδήλωσης μας, όπως τα έχει δημοσιεύσει η ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ.



Ο π. Πέτρος Μινώπετρος μιλά για τη γενικότερη κατάσταση που στη Ρωσία την εποχή που ζούσε ο Ταρκόφσκι, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα είναι για τη Ρωσία κάτι σαν την Αναγέννηση της Δύσης. Αναφέρεται στις δύσκολες, για την ελευθερία της έκφρασης συνθήκες, που επικρατούσαν στη Σοβιετική Ένωση, καθώς επίσης και στον τρόπο που χρησιμοποιήθηκε ο κινηματογράφος στη χώρα αυτή για την «πλύση εγκεφάλου» του πληθυσμού και επισημαίνει ότι ο Ταρκόφσκι παρόλο που γεννιέται και μεγαλώνει σε μια αθεϊστική χώρα, δημιουργεί την περίφημη ταινία «Αντρέι Ρουμπλιόφ» στην οποία βρίσκει κανείς την ανακτημένη ιστορική και πολιτιστική μνήμη της Ρωσίας.


Στον ιστορικό περίγυρο με τον οποίο βρέθηκε αντιμέτωπος ο μεγάλος σκηνοθέτης Αντρέι Ταρκόφσκι (1932-1986), αναφέρεται ο Δρ. Φιλοσοφίας Δημήτρης Μπαλτάς, στην ομιλία του «Αντρέϊ Ταρκόφσκι και Σοβιετικό καθεστώς».



Στη σχέση του μεγάλου σκηνοθέτη Αντρέι Ταρκόφσκι (1932-1986) με τη μουσική - και στον τρόπο που αυτός την αξιοποίησε στις ταινίες του – αναφέρεται ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος και μουσικός στην ομιλία του με τίτλο: «Η μουσική ποιητική του Αντρέϊ Ταρκόφσκι».

Τετάρτη 3 Απριλίου 2024

ΕΚΘΕΣΗ "Η ΑΣΗΜΕΝΙΑ ΖΩΝΗ" ΜΕ ΖΩΓΡΑΦΙΚΑ ΕΡΓΑ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΜΠΑΧΑ


Mε αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου, το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ) οργανώνει, από την Τρίτη 2 Απριλίου 2024, την περιοδική έκθεση «Η ασημένια ζώνη», στο κτήριο του Ιδρύματος στον Ταύρο. 
Η έκθεση παρουσιάζει τα ζωγραφικά έργα που φιλοτέχνησε η Μάρια Μπαχά για την εικονογράφηση του ομώνυμου παιδικού βιβλίου της Χάρις Μέγα, που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις ΠΙΟΠ (2019) και συνδέεται με την τέχνη της αργυροχρυσοχοΐας και το Μουσείο Αργυροτεχνίας του Ιδρύματος, στα Ιωάννινα. Η περιοδική έκθεση ξεκίνησε το ταξίδι της από το Μουσείο Αργυροτεχνίας και συνέχισε στο Μουσείο Περιβάλλοντος Στυμφαλίας. 
Η ζωγράφος-εικονογράφος Μάρια Μπαχά αποδίδει με ευαισθησία την ιστορία της συγγραφέως, δημιουργώντας ένα εικαστικό σύμπαν με στοιχεία παραμυθένια αλλά και αληθοφανή. Πώς συνδέεται η τέχνη της ασημουργίας με την πόλη των Ιωαννίνων; Πώς η φήμη της γιαννιώτικης αργυροτεχνίας έφτασε μέχρι τα πέρατα του κόσμου; Πώς η τέχνη αυτή ρίζωσε στην καθημερινή ζωή της πόλης, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση της πολιτισμικής της ταυτότητας; Το κείμενο της Χάρις Μέγα συνομιλεί αρμονικά με τις εικόνες, τις οποίες η ζωγράφος δούλεψε δημιουργικά, με τέμπερες, μολύβια και μελάνια. 
Εδώ, στην Αθήνα, η έκθεση, πέρα από τα έργα, έχει και κάποια επιπλέον νέα στοιχεία. Οπως, για παράδειγμα, ότι ετοιμάζεται, από την συγγραφέα του βιβλίου, ένα θεατρικό κείμενο, βασισμένο στην ιστορία του βιβλίου, και για το οποίο η Μάρια Μπαχά θα κάνει τα κοστούμια. Τα κοστούμια και κάποια σκηνικά αντικείμενα, στη διάρκεια των δύο μηνών της έκθεσης, θα εμφανίζονται και θα εντάσσονται σταδιακά στην έκθεση. Στο τέλος του Μαΐου, στο κλείσιμο της έκθεσης, θα παρουσιαστεί ολοκληρωμένη η θεατρική παράσταση. 
Διάρκεια έκθεσης: 2 Απριλίου έως 31 Μαΐου 2024 
Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα-Παρασκευή 10:00-20:00 
Κλειστά: επίσημες αργίες 
Είσοδος δωρεάν 
Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς 
Κτήριο Ταύρου - Δωρίδος 2 & Λεωφόρος Ειρήνης 14, Ταύρος


H Μάρια Μπαχά γεννήθηκε στην Αθήνα το 1976. Σπούδασε Ζωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και Θεατρικό Κοστούμι στο College of Art του Εδιμβούργου. Έχει παρουσιάσει έργα της σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις σε Ελλάδα και εξωτερικό, έχει εικονογραφήσει πολλά βιβλία για παιδιά και εφήβους και έχει σχεδιάσει σκηνικά και κοστούμια για θεατρικές και τηλεοπτικές παραγωγές. Μεταξύ άλλων, έχει τιμηθεί με το Κρατικό Βραβείο Εικονογράφησης, με το Βραβείο Εικονογράφησης του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου και πρόσφατα με το Tiger Create Adventure Book Competition Award. Για τις Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο έχει εικονογραφήσει τα βιβλία: Ζωγράφισέ μου ένα σπίτι, Στο Ηφαίστειο και Η Γυναίκα που κοιμάται (Βραβείο Εικονογράφησης ΙΒΒΥ 2018) της σειράς Μικρές ιστορίες για τον κόσμο. Το βιβλίο Μια ιστορία για τον Διονύσιο Σολωμό είναι το πρώτο της λογοτεχνικό κείμενο για εφήβους και νέους ενήλικες και κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο και περιλαμβάνει 32 εικαστικά έργα της ίδιας.
Παραθέτουμε, στη συνέχεια, μια συνέντευξη με την εικαστικό Μάρια Μπαχά, στο πλαίσιο της σειράς "Προς Εκκλησιασμόν", που πραγματοποιούμε στην Ενορία Αγίου Γεωργίου Ν. Ψυχικού. 


Τρίτη 2 Απριλίου 2024

Ο στυγερώτατος Μόσχας Κύριλλος ηγείται του “ιερού πολέμου” κατά της Ουκρανίας


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Την Τετάρτη, 27 Μαρτίου 2024, υπό την προεδρία του Πατριάρχη Μόσχας Κυρίλλου, πραγματοποιήθηκε συνεδρίαση του “Παγκόσμιου Ρωσικού Λαϊκού Συμβουλίου”, το οποίο ενέκρινε ένα κείμενο που αναρτήθηκε αυτούσιο στην επίσημη ιστοσελίδα του Πατριαρχείου Μόσχας. 
Στο κείμενο υιοθετείται ξεκάθαρα η πεποίθηση ότι ο πόλεμος που ξεκίνησε η Ρωσία εναντίον της Ουκρανίας είναι ένας “Ιερός Πόλεμος” – και όχι μία “ειδική στρατιωτική επιχείρηση”, όπως την λέει ο πρόεδρος Πούτιν, αλλά και το κείμενο της Ρωσικής Εκκλησίας – καθώς και ότι όλο το έδαφος της σημερινής Ουκρανίας πρέπει να συμπεριληφθεί εντός των ρωσικών ορίων, υπό την αποκλειστική επιρροή της Ρωσίας. Το Πατριαρχείο Μόσχας υπηρετεί, δηλαδή, ξεκάθαρα και απροκάλυπτα, την εγκληματική πολιτική του Κρεμλίνου, με τρόπο απόλυτο. 
Στο κείμενο του Πατριαρχείου Μόσχας αναφέρονται πρωτίστως τα εξής αποκαλυπτικά: 
"Η ειδική στρατιωτική επιχείρηση είναι ένα νέο στάδιο στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα του ρωσικού λαού ενάντια στο εγκληματικό καθεστώς του Κιέβου και τη συλλογική Δύση πίσω από αυτό, που διεξάγεται στα εδάφη της Νοτιοδυτικής Ρωσίας από το 2014. Κατά τη διάρκεια του SVO, ο ρωσικός λαός, με τα όπλα στο χέρι, υπερασπίζεται τη ζωή του, την ελευθερία, την κρατική υπόσταση, την πολιτισμική, θρησκευτική, εθνική και πολιτιστική του ταυτότητα, καθώς και το δικαίωμα να ζει στη δική του γη εντός των συνόρων ενός ενιαίου ρωσικού κράτους. Από πνευματική και ηθική άποψη, μια ειδική στρατιωτική επιχείρηση είναι ένας Ιερός Πόλεμος, στον οποίο η Ρωσία και ο λαός της, υπερασπιζόμενοι τον ενιαίο πνευματικό χώρο της Αγίας Ρωσίας, εκπληρώνουν την αποστολή τους, προστατεύοντας τον κόσμο από την επίθεση της παγκοσμιοποίηση και της Δύσης, που έχει πέσει στον σατανισμό. 
Μετά την ολοκλήρωση της Βορειοανατολικής Στρατιωτικής Περιφέρειας, ολόκληρη η επικράτεια της σύγχρονης Ουκρανίας θα πρέπει να εισέλθει στη ζώνη αποκλειστικής επιρροής της Ρωσίας. Η πιθανότητα ύπαρξης σε αυτή την επικράτεια ενός ρωσοφοβικού πολιτικού καθεστώτος εχθρικού προς τη Ρωσία και τον λαό της, καθώς και ενός πολιτικού καθεστώτος ελεγχόμενου από ένα εξωτερικό κέντρο εχθρικό προς τη Ρωσία, πρέπει να αποκλειστεί εντελώς". 
Ο δημοσιογράφος Κώστας Ονισένκο πραγματοποίησε, την Κυριακή 31 Μαρτίου, μια ζωντανή σύνδεση με τους ακολούθους του στο youtube, και ονόμασε το σχετικό βίντεο: Η “αποκάλυψη” του Πατριαρχείου Μόσχας – οι μάσκες έπεσαν. 
Παραθέτουμε στη συνέχεια το σχετικό βίντεο, όπου όντως ο Κώστας Ονισένκο ξεγυμνώνει την αδιανόητη στάση της Ρωσικής Εκκλησίας, η οποία ηγείται πλέον μιας “Σταυροφορίας” εναντίον του Ορθόδοξου Χριστιανικού Ουκρανικού Έθνους. 
Όταν στην αρχή της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, πριν δύο χρόνια, είχαμε αποκαλέσει “στυγερώτατο” τον Πατριάρχη Μόσχας Κύριλλο, κάποιοι μας θεώρησαν από “υπερβολικούς” έως “ασεβείς”. Τώρα λέμε – δυστυχώς – ότι και λίγα γράψαμε…

 

Δευτέρα 1 Απριλίου 2024

“Αληθώς”: “ΚΥΠΡΟΣ ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΗ. 50 χρόνια από την τουρκική εισβολή και κατοχή"


Με την ευκαιρία της επετείου της αρχής του απελευθερωτικού αγώνα των Κυπρίων κατά των Βρετανών (οργάνωση ΕΟΚΑ – 1η Απριλίου 1955) και τη συμπλήρωση 50 χρόνων από την εισβολή των Τούρκων και την κατοχή της μισής Μεγαλονήσου (τον Ιούλιο του 1974), το Μορφωτικό Κέντρο Λόγου και Τέχνης Ενορίας Βανάτου “Αληθώς”, οργάνωσε και παρουσίασε μιαν άκρως ενδιαφέρουσα και συγκινητική αφιερωματική εκδήλωση, την Κυριακή Β΄ των Νηστειών, 31 Μαρτίου 2024, το βράδυ, στον Ναό της Παναγούλας Βανάτου. 
Προσήλθαν πλήθος Ζακυνθινών, φίλων της Ιστορίας και της Μουσικής, ώστε και με την παρουσία τους να αποτίσουν φόρο τιμής στην αδικοδιχασμένη αδελφή Κύπρο και στους αδιάκοπους, μέχρι και σήμερα, αγώνες των παιδιών της. Επικεφαλής των παρόντων ήταν ο Σεβ. Μητροπολίτης Δωδώνης κ. Χρυσόστομος, ενώ παραβρέθηκαν ο Αστυνομικός Διευθυντής Ζακύνθου, ο Διευθυντής του Πυροσβεστικού Σώματος Ζακύνθου και η Διευθύντρια της Πυροσβεστικής του Αεροδρομίου Ζακύνθου, όπως και ευάριθμοι κληρικοί του νησιού, αλλά και άνθρωποι των Επιστημών, των Γραμμάτων και των Τεχνών. Σημειωτέον ότι, παρά την θέλησή του, για λόγους υγείας στενού συγγενούς του, απουσίαζε στην Αθήνα ο οικείος Ποιμενάρχης, Σεβ. Μητροπολίτης Ζακύνθου κ. Διονύσιος Δ΄.

 

Στο πρώτο μέρος της βραδιάς, εκφωνήθηκε βιωματική ομιλία από τον κ. Βενιζέλο Χριστοδούλου, Κύπριο Εκπαιδευτικό, ο οποίος ζει μόνιμα από το 1976 στη Ζάκυνθο. Με μάτια βουρκωμένα συχνά, αναφέρθηκε αφ’ ενός μεν στην ίδρυση και απελευθερωτική δράση της ΕΟΚΑ, αφ’ ετέρου δε, στο πώς ο ίδιος έζησε εκ του σύνεγγυς τα φρικτά γεγονότα της εισβολής των Τούρκων στη γενέτειρά του. Είχε μάλιστα προβλέψει να εκθέτει φωτογραφίες του καμένου από τους Βρετανούς σπιτιού του και άλλες ενδεικτικές φωτο-αποδείξεις των κατά καιρούς θηριωδιών των εισβολέων και κατακτητών. 
Στο δεύτερο μέρος της βραδιάς, ακούστηκαν τραγούδια, που αφορούν στην μαρτυρική Κύπρο, “χρυσοπράσινο φύλλο στην άκρη του πέλαγου”, εσταυρωμένη ακόμη, τα οποία αποδόθηκαν υπέροχα από τον καλλιτέχνη και ιεροψάλτη κ. Δημήτρη Κάνδηλα, συνοδευόμενον από “Το όνειρο του παιδιού”, την πολυφωνική Μικτή Χορωδία που διευθύνει. Τραγούδια επίσης απέδωσαν αισθαντικά και από καρδιάς, και άλλα μέλη της Χορωδίας. Όλοι οι συντελεστές καταχειροκροτήθηκαν από το κοινό. Ενδιάμεσα των μελωδιών, από τον εκπαιδευτικό κ. Σταμάτη Ζούλα αναγνώσθηκαν ποιήματα, για τους διαχρονικούς αγώνες της Κύπρου, προερχόμενα από την κυπριακή Γραμματεία. 


Εκ μέρους του “Αληθώς”, αποδόθηκε τιμητικά στον κ. Βενιζέλο Χριστοδούλου μια ασημένια εικόνα της Παναγίας, στον δε κ. Δημήτρη Κάνδηλα και τη Χορωδία “Το όνειρο του παιδιού” απονεμήθηκε ένα από τα βραβεία που θέσπισε το Μορφωτικό Κέντρο, δηλαδή Τιμητικό Δίπλωμα μετά Χρυσού Σταυρού, σε ένδειξη ευγνωμοσύνης για την πολύχρονη συνεισφορά τους στα καλλιτεχνικά δρώμενα της Ζακύνθου και κυρίως του Βανάτου, δεδομένου ότι ο κ. Κάνδηλας είναι επί πολλά πλέον χρόνια Ιεροψάλτης της Ενορίας. Τις απονομές έκανε ο Μητροπολίτης Δωδώνης. 
Στο τέλος, ο υπεύθυνος του “Αληθώς”, Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου Παναγιώτης Καποδίστριας, ευχαρίστησε θερμά τον Ομιλητή, τους Καλλιτέχνες και την Χορωδία, διότι, σε πολύ σύντομο διάστημα υλοποίησαν την πρότασή του για το πολυαπαιτητικό αυτό αφιέρωμα στην Κύπρο, το πρώτο που πραγματοποιήθηκε στη Ζάκυνθο φέτος, μισόν αιώνα μετά την εισβολή του 1974. Ο π. Παναγιώτης τόνισε, εξάλλου: “Καθώς ετοιμαζόταν αυτή η εκδήλωση, ο Τούρκος Πρόεδρος Ερντογάν, στις 18 Μαρτίου έκανε τις εξής προκλητικές και απαράδεκτες δηλώσεις για την εισβολή: ‘Στην ειρηνευτική επιχείρηση του 1974 […], ίσως, αν είχαμε πιέσει προς τα νότια, […] να μην υπήρχε πια νότος και βορράς και η Κύπρος να ήταν εντελώς δική μας’. Αυτές οι αποτροπιαστικές δηλώσεις κάνουν περισσότερο επίκαιρη και χρειαζούμενη την αποψινή εκδήλωση μνήμης και τιμής των (ακόμη και ακόμη) αγωνιζόμενων Κυπρίων, το δε σύνθημα ‘ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ’, καθίσταται περισσότερο ηχηρό έως και την οριστική Απελευθέρωση, η οποία – ατυχώς – δεν διαφαίνεται στο λαβυρινθώδες τούνελ της σύγχρονης Ιστορίας.”


ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΙΑ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΝΕΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ


Την Κυριακή, 31 Μαρτίου 2024 (Β’ Νηστειών), στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού, τελέστηκε η Θεία Λειτουργία και πραγματοποιήθηκε ο εορτασμός των Ιατρών Αγίων (εκ μεταθέσεως), σε συνεργασία της Ενορίας και του Παραρτήματος της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας Φιλοθέης – Ψυχικού. 
Ομίλησε εμπνευσμένα ο προϊστάμενος του Ναού, Αρχιμανδρίτης π. Μιχαήλ Σταθάκης. Διαβάστε την ομιλία ΕΔΩ. 
Στο τέλος της Θ. Λειτουργίας, ο π. Μιχαήλ και η πρόεδρος της Εταιρείας κ. Αναστασία Αγγελάκη, απένειμαν τιμητικές διακρίσεις σε ενορίτες που δραστηριοποιούνται στον χώρο της Υγείας (γιατρούς, φαρμακοποιούς, νοσηλευτές). 
Στη συνέχεια, στο Πνευματικό Κέντρο του Ναού, πραγματοποιήθηκε εμπεριστατωμένη ομιλία από την κ. Πολυξένη Νικολοπούλου – Σταμάτη, Καθηγήτρια Περιβαλλοντικής Παθολογικής Ανατομικής του ΕΚΠΑ, με θέμα: «Περιβαλλοντικές επιπτώσεις στον Άνθρωπο. Καρκινογένεση και Περιβάλλον». 


Την Παρασκευή, 29 Μαρτίου 2024, κατά την Ακολουθία της Β’ Στάσης των Χαιρετισμών, έψαλε η καλλιτέχνις Φένια Παπαδόδημα. Παραθέτουμε βίντεο με χαρακτηριστικά αποσπάσματα.


Related Posts with Thumbnails