"...έθου τόξον χαλκούν τους βραχίονάς μου..."

- Ο φίλος του ιστολογίου none θέλει «Παντάνασσα», όπως μας έγραψε σε σχετικό… αγωνιώδες μήνυμά του. Προφανώς εννοεί φωτορεπορτάζ από το εν παράγκα πανηγύρι της Παντανάσσης. Όμως προετοιμάζοντες τις εν Ιταλία συναυλίες μας με την Ε.Β.Χ, απεδημήσαμεν εν πρωτευούση, μακράν της τσαντιροκαταστάσεως.
Άλλος φίλος του ιστολογίου, όμως, μας έστειλε μια και μόνη φωτό από το …προαύλιο πάρκινγκ του λυομένου «ναού», την οποία και δημοσιεύουμε.
Έμαθα, πάλι από φίλους της Ιδιωτικής Οδού, που ξέρουν την αντίθεσή μου στην όλη μεθόδευση, ότι επικρατούσε μεγάλη ακαταστασία και ασχήμια (μπάζα και τα τοιαύτα), η οποία μάλιστα, μαζί με το ανοιχτό (άνευ παραθύρων) λυόμενο, φυλάσσεται από σεκιούριτι!
Έκανα την ευχή η Παντάνασσα να μας λυτρώσει από τα χειρότερα, αν υπάρχουν χειρότερα απ’ αυτά…

- Εμφανίζονται κάτι στήλες, «εκκλησιαστικών ειδήσεων» σε κάτι ανθυποεφημερίδες, με τίτλους όπως «Κωδωνοκρουσίες», μιμούμεναι, τώρα και πίσω (!), το αλήστου μνήμης «Σήμαντρο»!
Μου εστάλη, λοιπόν, η ακόλουθος είδηση, βαρυσήμαντος ομολογουμένως:
«Τριάμισι χρόνια βρίσκεται στον Μητροπολιτικό θώκο της τοπικής μας Εκκλησίας ο κ. Χρυσόστομος. Σε αυτό το χρονικό διάστημα ο Σεπτός Ποιμενάρχης δεν έχει κάνει χρήση της αδείας του, ενώ λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων στην Ι.Μ. Πατρών, έχει αραιώσει και τις επισκέψεις του στην γενέτειρά του πατρίδα, το Λουκά Τριπόλεως».

Νομίζω δεν χρειάζεται να σας πω τον «συντάκτη». Κάθεται αναπαυτικά στο στασίδι του και γράφει αυτά τα απολαυστικά, αρκούντως ικανά προς θυμηδίαν και γέλωτα. Μητρόπολις Πατρών 2Ιος αιών!!!…

ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ

Ανηφορίζοντας το πρωί του περασμένου Σαββάτου στην Ακρόπολη και καθώς προσπαθούσα να αποτυπώσω κάτι τι το ελάχιστο φωτογραφικά, σκεφτόμουν τα κείμενα των ξένων διανοουμένων που είχα διαβάσει πρόσφατα στο περιοδικό ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ, σχετικά με αυτό το μνημείο - θαύμα, που όπως λέει κι ο Γιανναράς δεν γνωρίζουμε γιατί έχει τόση σημασία.

Ο Τζούλιο Καπρίν επισκέπτεται την Ακρόπολη μάλλον τον Ιούνιο του 1933 και αποφαίνεται κατηγορηματικά: "Όχι, αυτά που βρίσκονται στην Ακρόπολη δεν είναι ένας σωρός από ερειπωμένα μνημεία. Δεν έχουν τη θλίψη και την περιφάνεια των ερειπίων. Είναι κάτι το διαφορετικό που δεν μπορεί να μετρηθεί ούτε σύμφωνα με το χώρο ούτε σύμφωνα με το χρόνο. Είναι κάτι που θα μπορούσε να μείνει έτσι για πάντα: ερείπια, αν θέλετε, αλλά ερείπια ενός θαυμαστού οργανισμού ο οποίος, ακρωτηριασμένος ξανά και ξανά, μένει πάντα ζωντανός σε κάθε ένα από τα επιζώντα μέλη του. Ποιος έχει δει ποτέ ένα άγαλμα της Νίκης που να μην είναι αποκεφαλισμένο; Και ποιος θα απαιτήσει το κεφάλι της για να πει ότι είναι ζωντανή;"



Ο μεγάλος Πολωνός ποιητής Ζμπίγκνιεφ Χέρμπερτ (1924-1998) έγραψε για την εμπειρία του: "Η Ακρόπολις ήταν τότε για μένα κάτι σαν γλυπτό - όχι αρχιτεκτονικό σύνολο, ακριβώς γλυπτό. Το ερειπωμένο νότιο περιστύλιο του Παρθενώνα, οι χαμηλά κομμένοι κορμοί των κιόνων προκαλούσαν τη συστολή της καρδιάς. Οι πέτρες έδιναν μάχη με το επιτιθέμενο κενό. Από το λαιμό μου δεν έβγαιναν λέξεις ορθολογικής πίστης..."

Στην Ακρόπολη ισχύει στο ακέραιο η παρατήρηση του Τζ. Καπρίν: "Βγαίνει κανείς για μια στιγμή, από τη σκλαβιά του εφήμερου χρόνου. Δεν υπάρχει πια ούτε πόνος ούτε ευχαρίστηση, μόνο αυτή η ηρεμία, αυτή η ειρήνη του ανθρώπου στο σύμπαν".

ΕΝΤΕΧΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΟΥ 21ου αι. ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ

Του συνθέτη Σωτήρη Φωτόπουλου

Κατ' εικόνα του βυζαντινού δικέφαλου αετού, ο ελληνικός πολιτισμός εξαπλώθηκε και επηρέασε Ανατολή και Δύση. Η ελληνική θεωρία και μουσική βρίσκεται διάσπαρτη μέχρι σήμερα στις έντεχνες και παραδοσιακές μουσικές της ανατολικής Μεσογείου. Αρχαίοι ελληνικοί τρόποι, βυζαντινοί ήχοι, αραβικά και τούρκικα μακάμια κοινωνούν της ίδιας μουσικής τάξης πραγμάτων που γεννήθηκε και άνθισε στον ελληνικό, ελληνιστικό και βυζαντινό πολιτισμικό χώρο της φιλόξενης ανατολικής Μεσογείου, αν και βεβαίως οι μουσικές προσεγγίσεις, εκφράσεις και μορφές (φόρμες) διαφοροποιούνται εμφανώς.
Στή Δύση οι αρχαίοι ελληνικοί τρόποι, μέσα από τη βυζαντινή οκτώηχο επέζησαν, τουλάχιστον ονόματι, μέχρι τους αναγεννησιακούς τρόπους και συνεχίζοντας μία πορεία διαδοχικών απλουστεύσεων και προσαρμογών στα αυτιά και τα φωνητικά χαρακτηριστικά της «άγριας δύσης», κατέληξαν σταδιακά και μέσα απ' τις "συμπληγάδες" του συγκερασμού, εδώ και πέντε περίπου αιώνες, στούς δύο ξακουστούς τρόπους της μείζονας και ελάσσονας κλίμακας, φτωχά κατάλοιπα του μουσικού πλούτου της ελληνικής μουσικής θεωρίας και πράξης. Κι ενώ ο ελληνικός κόσμος κατέρεε και διασκορπίζονταν μετά την Αλωση, η Δύση ευημερούσε και ο επονομαζόμενος πλέον ευρωπαϊκός πολιτισμός άφηνε τα διάσημα έργα του έντεχνης μουσικής.
Κατά συνέπεια, στούς δύο, σε μερικά χρόνια, αιώνες νέας ελληνικής πραγματικότητας, κάθε έλληνας που θέλει να είναι μουσικά μορφωμένος ξενιτεύεται για να την γνωρίσει.
Η σύγχρονη ευρωπαϊκή μουσική κατάργησε εδώ κι ένα περίπου αιώνα και τα δύο αυτά τελευταία κατάλοιπα της ελληνικής κληρονομιάς της, της μείζονας και της ελάσσονας κλίμακας και της έννοιας της τονικότητας (ατονικότητα) στην οποία βασίστηκε κατά τους τελευταίους πέντε αιώνες. Αργότερα, στην μεταπολεμική έντεχνη μουσική δημιουργία επικράτησε μία αφηρημένη γεωμετρική και δομική περίοδος (γενίκευση της εκλογικευμένης οργάνωσης όλων των μουσικών παραμέτρων με στόχο την αφηρημένη δόμηση ως έργο και αισθητικό επίτευγμα – «ολικός σειραϊσμός»). Οι κάποιες «μανιεριστικού» τύπου παρενθετικές αντιδράσεις (αλεατορισμός, αυτοσχεδιασμός, μινιμαλισμός κλπ) δεν ήταν βέβαια δυνατόν να επηρεάσουν τις εξελίξεις και σύντομα το ελληνικό πνεύμα και έργο του Γιάννη Ξενάκη μετέθεσε δραστικά και αμετάκλητα, ήδη απο τη δεκαετία του '50, την καλλιτεχνική δημιουργία της Δύσης από την εκλογικευμένη και την αφηρημένη δόμηση, - που και ο ίδιος επλάτυνε ανάγοντάς την όμως σοφά σε «μέσο» - στην ανθρωποκεντρική έκφραση γνώσης και αίσθησης, επαναφέροντας έννοιες όπως αυτή της «ταυτότητας», ως έκφρασης των μουσικών υλικών και δομών (εκφραστικές και αναγνωρίσιμες μάζες, συνδυασμοί, νέες κλίμακες κλπ).
Σ' αυτό το περιβάλλον έντεχνης μουσικής δημιουργίας, παράλληλα με τη σύνθεση έργων σύγχρονης «δυτικής» μουσικής, ξεκίνησα μία σειρά έργων σύγχρονης έντεχνης «ελληνικής μουσικής». Πέρα από οποιοδήποτε ελληνοκεντρικό ναρκισσισμό ή εθνικόφρονα «παρηγοριά», στο σημείο εξέλιξης των διάφορων τεχνικών της δυτικής έντεχνης μουσικής μέσα στο έργο μου, διαχρονικά ελληνικά μουσικά χαρακτηριστικά που, από και πέρα απ' την Ελλάδα, βρίσκονται σε όλη την ανατολική μεσόγειο, μπορούν πια να αναζωογονήσουν και, προσφέροντας λύσεις, να επαναπροσανατολίσουν τη μουσική δημιουργία. Και αυτή τη φορά, όχι μόνο της Δύσης.

Το πρώτο τέτοιο έργο με τον συμβολικό τίτλο «Ωδή Α'», χρησιμοποιεί για πρώτη φορά τεχνοτροπίες από την έντεχνη δυτική μουσική δημιουργία μου, προσαρμοσμένες στην ελληνική μουσική θεωρία έτσι όπως αυτή έφτασε ως τις μέρες μας μέσα από την βυζαντινή μουσική παράδοση. Η Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία του Λυκούργου Αγγελόπουλου είναι η μόνη στον κόσμο που, όχι χωρίς σημαντική προσπάθεια, μπορούσε να ερμηνεύσει ένα τέτοιο έργο και, παρά το καινοτόμο και δύσκολο γι' αυτή έργο που πρότεινα (θέματα μουσικής σημειογραφίας και απόδοσης κλπ έπρεπε πρώτα να λυθούν) δέχτηκε να συμπράξει.
Η πρόταση μου αυτή γιά ένα τέτοιο εγχείρημα βρήκε συμπαραστάτη της τον γνωστό ιταλό μουσικολόγο Εnzo Restagno που φρόντισε να της δοθεί σημαντική προβολή παρουσιάζοντάς τη στα δύο μεγαλύτερα ετήσια διεθνή Φεστιβάλ της Ιταλίας : στο διεθνές Φεστιβάλ του Μιλάνο στον καθεδρικό ναό San Alessandro στις 19 Σεπτεμβρίου και στο Settembre Musica του Τορίνο στον καθεδρικό ναό San Domenico στις 20 Σεπτεμβρίου.
Η ελευθερία της σύγχρονης Ελλάδας δεν συνίσταται βέβαια στα σύνορά της, αλλά πρώτιστα στην δυνατότητα της αυτοδιάθεσής της και του σεβασμού των αποφάσεων και επιλογών της. Η « Ωδή Α' » συνιστά μία πρώτη προσπάθεια στην μετατόπιση των ορίων της μουσικής μας ανεξαρτησίας πιο μακριά, μόνη ελπίδα συνεισφοράς του ελληνικού πνεύματος στην ανθρωπότητα.
Η τέχνη και ο κόσμος της Γνώσης στον οποίο μετέχει, υπαγορεύει έτσι με τον ευθύ τρόπο που τη χαρακτηρίζει το δικό της όραμα για την αναπόφευκτη παγκοσμιοποίηση : αυτή που « γνέθεται » μέσα από την ακριβή εξέταση και γνώση της προσφοράς κάθε πολιτισμού και της εμπεριστατωμένης, συνειδητής, και επομένως οργανικής αλληλεπίδρασής τους.
Το πολιτιστικό μέσο παγκοσμιοποίησης δεν συνίσταται σ' ένα «εφησυχαστικό ανακάτεμα της λήθης», αλλά σε μία «επίπονη γνώση και συνεργασία των διακρίσεων».
Η παγκοσμιοποίηση των αγαθών και εκείνη της γνώσης έχουν, απλά, ως μόνη ειδοποιό διαφορά τον Πολιτισμό!

- Ο Σωτήρης Φωτόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα την 1η Ιανουαρίου του 1962.
Σπούδασε Νομικά στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και Σύνθεση στήν τάξη του μουσικολόγου και συνθέτη Γιάννη Ιωαννίδη.
Υπότροφος της πόλης του Στρασβούργου (Γαλλία), σπούδασε μουσικολογία στο Πανεπιστήμιο Ανθρωπιστικών Επιστημών της πόλης αυτής (U.S.H.S) με τον μουσικολόγο, συνθέτη και γλωσσολόγο François-Bernard Mâche. Παρακολούθησε μαθήματα σύνθεσης στην τάξη του συνθέτη Matthias Spahlinger στην Μουσική Ακαδημία του Freiburg της Γερμανίας.
Υπότροφος της Γαλλικής Κυβέρνησης (Γαλλικό ΥΠ.ΕΞ) για διδακτορικές σπουδές, εξειδικεύτηκε στη μουσικολογία του 20ου αι. στην Ανώτατη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών (E.H.E.S.S) σε συνεργασία με το IRCAM και την Ecole Normale Supérieure de Musique στο Παρίσι, με τον φιλόσοφο και συνθέτη Hugues Dufour και τον μουσικολόγο Pierre-Albert Castanet.
Στη συνέχεια έγινε και Γάλλος πολίτης και έκτοτε ζει και εργάζεται στο Παρίσι.
Εκτός από την σύνθεση, η μουσικολογική του δραστηριότητα συνίσταται σε διαλέξεις, σεμινάρια και δημοσιεύσεις πάνω σε θέματα της έντεχνης μουσικής δημιουργίας του 20ου αι. Είναι μόνιμος συνεργάτης του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας της Γαλλίας.

ΑΠΟ ΤΟ "ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΑΦΑΝΙΣΗΣ" ΣΤΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΑΝΑ

Από την Απογευματινή Κωνσταντινουπόλεως (8/9/2008)

Περισσότερο ίσως από κάθε άλλη χρονιά, τα τουρκικά ΜΜΕ αναφέρθηκαν φέτος στα θλιβερά γεγονότα της 6/7 Σεπτεµβρίου 1955, όταν µε επικεφαλής την Ρωµαίικη κοινότητα, οι µειονότητες δέχθηκαν το πογκρόµ το οποίο τις επέφερε ένα βαρύτατο πλήγµα, ταυτόχρονα όµως σφράγισε ανεξίτηλα και αρνητικά την υπόληψη της χώρας. Σχετικά µε τα γεγονότα ρωτήθηκε η Απογευµατινή ενώ ο εκδότης της, Μιχάλης Βασιλειάδης, κλήθηκε ως οµιλητής σε πάνελ που συζήτησε το θέµα. Η διοργάνωση ανήκε στο πολιτιστικό κέντρο «Adalı» και πραγµατοποιήθηκε το Σάββατο, ώρα 15.00, στην αίθουσα του Επιµελητηρίου Μηχανολόγων Μηχανικών στην περιοχή Ταξίµ. Στο πάνελ που διεύθυνε η Ντιλάι Ίνκαγια συµµετείχαν ακόµη οι Μιγκιρντίτς Μαργκοσιάν, Σαρκίς Τσερκεζιάν, Καγιούς Τσαλικµάν – Γκαβρίλοφ, Ερέν Κεσκίν και Ραγκίπ Ζαράκολου. Την εκδήλωση που κράτησε περίπου 3,5 ώρες παρακολούθησε πυκνό ακροατήριο, κυρίως νέοι, οι οποίοι για πρώτη φορά πληροφορήθηκαν από υπεύθυνα στόµατα τα γεγονότα. Στην αίθουσα υπήρχε και έκθεση φωτογραφιών, από εκείνες που είχαν εκτεθεί µε την ευκαιρία των 50 χρόνων, το 2005 και είχε δεχθεί επίθεση από τραµπούκους του γνωστού κύκλου. Από τον υπεύθυνο της έκθεσης πληροφορηθήκαµε ότι η µήνυση που κατατέθηκε τότε εναντίων των ταραξιών ακόµη συνεχίζεται και πάει από αναβολή σε αναβολή. Ο ίδιος πάντως δήλωσε ότι είναι αποφασισµένος να µην εγκαταλείψει τις προσπάθειές του µέχρις ότου τιµωρηθούν οι υπαίτιοι. Ο Μιχάλης Βασιλειάδης, εκδότης της παλαιότερης ελληνικής εφηµερίδας της Πόλης, µας λεει ότι "δεν είναι δυνατόν να αντιληφθεί κανείς το νόηµα των Σεπτεµβριανών γεγονότων αναφερόµενος µόνο στις δύο εκείνες ημέρες, διότι αυτά αποτελούν ένα κρίκο µιας αλυσίδας η οποία πρέπει ουσιαστικά να µας απασχολήσει.

Τα γεγονότα αυτά είναι αποκύηµα µια σκέψης, η οποία µη µπορώντας να βρει θέση στις µειονότητες εντός του έθνους – κράτους που ήθελε να δηµιουργήσει, επιχείρησε να τις αφοµοιώσει. Για τις µη µουσουλµανικές µειονότητες όµως, όπου η θρησκεία αποτελεί ένα σχεδόν ανυπέρβλητο εµπόδιο, θεώρησε ότι θα ήταν ευκολότερο να εφαρµόσει ένα πρόγραµµα σταδιακής αποψίλωσης και τελικά εξαφάνισής τους. Άλλοι κρίκοι της αλυσίδας αυτής που χαρακτηρίζεται ως «πρόγραµµα εξαφάνισης» είναι η στρατολόγηση των 20 ηλικιών (όλος ο µειονοτικός ανδρικός πληθυσµός από 22-42 ετών που στάλθηκε σε στρατόπεδα συγκέντρωσης), η επιβολή του διαβόητου φόρου περιουσίας, η εκστρατεία «πολίτη µίλα Τουρκικά», η απαγόρευση πολλών επαγγελµάτων στους µη Τούρκους κ.α., µε χαριστική βολή τις απελάσεις του 1964. Τα γεγονότα του Σεπτέµβρη του’55 δεν είναι αυθόρµητα. Είναι αποτέλεσµα µιας ψυχολογικής επιχείρησης που µε πρόσχηµα το κυπριακό, εφαρµόσθηκε µε θαυµαστή επιτυχία. Η σύλληψη και η εφαρµογή του δεν περιορίζεται στους λίγους πριν τον Σεπτέµβρη µήνες του’55. Η προσπάθεια διαµόρφωσης της κοινής γνώµης είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα".

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος χοροστάτησε χθες, επί τη εορτή του Γενεσίου της Θεοτόκου, στον Ι. Ναό της Παναγίας Διπλοκιονίου στον Βόσπορο. Μιλώντας στο εκκλησίασμα αναφέρθηκε στα Σεπτεμβριανά τονίζοντας ότι «την χαρά της εκκλησιαστικής πρωτοχρονιάς έρχεται να επισκιάσει η ανάμνηση των τραγικών γεγονότων της αποφράδος εκείνης νύχτας της 6ης προς την 7η Σεπτεμβρίου 1955. Τα τραγικά εκείνα γεγονότα αποτέλεσαν την απαρχή του ξεκληρίσματος της Ρωμιοσύνης εδώ. Το ΄55, το ΄64, και το ΄74 υπήρξαν πολύ δύσκολα χρόνια για την ομογένεια της Κωνσταντινουπόλεως, έφυγαν χιλιάδες πιστοί, αλλά και όσοι μείναμε έχουμε ακόμη το κουράγιο και με την χάρη του Θεού θα το έχουμε και θα συνεχίσουμε απτόητοι να διαιωνίζουμε την ιστορία μας, την παράδοσή μας, τη χριστιανική μαρτυρία μας, την εδώ ζωή και ύπαρξή μας".

"...ένθα δε τόξον κείτο παλίντονον ηδέ φαρέτρη ιοδόκος..."

- "Αφήνοντας πίσω μας την Πάτρα, η οποία θα ήταν ευχάριστη με τις καμάρες της και θα μπορούσαμε να τη συστήσουμε για μια μακρά παραμονή, εάν τα πρώτης κατηγορίας ξενοδοχεία της ήταν στο ύψος των περιστάσεων, διατρέξαμε τον παραλιακό δρόμο προς τον Πύργο...". Αυτά έγραφε στα 1962, αγαπητοί φίλοι της Ιδιωτικής Οδού, ο ιταλός ποιητής και δοκιμιογράφος Eugenio Montale (1896-1981).
Σας καλώ να σκεφθείτε πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα, αναλογικά πάντα, μισόν αιώνα μετά.
Καθόλου! Θα μπορούσε να ήταν η Πάτρα κάτι, εάν... Δεν είναι, πάμε παρακάτω.

- Μου λένε ότι του απένειμε και οφφίκιο για την καθοριστική συμβολή του στο στήσιμο της παράγκας! Το ωραίο είναι ότι, καθώς μου λένε, του το απένειμε στην παράγκα!!! Η απύθμενη γελοιότης! Δυστυχώς είναι λίγο αυτό που είχα γράψει προ καιρού. Ότι, δηλ., ο "τιμηθείς" ενσαρκώνει την "Παντάνασσα της θανατίλας". Τώρα σκέφτομαι πως κάπως έτσι είναι η κόλαση! Παράγκες, "τιμημένοι" και σατράπες, χειρότεροι απ' αυτούς του Δαρείου!

- Κάποιος "σχολιαστής", ανώνυμος φυσικά, με ρωτάει με... νόημα γιατί γράφω συχνά για τον Χατζιδάκι, τον Τσαρούχη και άλλους παρόμοιους τιτάνες, για μένα, του νεοελληνικού πολιτισμού. Μα είναι απλό αγαπητέ μου. Αυτές οι αναρτήσεις, όπως και ολάκερη η Ιδιωτική Οδός, απευθύνονται σε ανθρώπους, όχι σε σκουλήκια!

ΜΑΘΗΤΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΜΟΡΦΙΑ NE'

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ

Στην Παναγίτσα στο Πυργί

Άφες μοι ίνα αναψύξω προ του με απελθείν και ουκέτι ου μη υπάρξω
Ψαλμός του Δαυίδ

Χαίρετ' ο Ιωακείμ κι η Άννα,

που γέννησαν χαριτωμένη κόρη

στην Παναγίτσα στο Πυργί!

Χαίρεται όλ' η έρημη ακρογιαλιά

κι ο βράχος κι ο γκρεμός αντίκρυ του πελάγους,

που τον χτυπούν άγρια τα κύματα,

χαίρεται απ' την εκκλησίτσα,

που μοσχοβολά πάνω στη ράχη.

Χαίρεται τ' άγριο δέντρο, που γέρνει

το μισό απάνω στον βράχο, το μισό στον γκρεμό·

χαίρετ' ο βοσκός, που φυσά τον αυλό του,

χαίρετ' η γίδα του, που τρέχει στα βράχια,

χαίρεται το ερίφιο, που πηδά χαρμόσυνα.

Κι η πλάση όλη αναγαλλιάζει

και το φθινόπωρο ξανανοιώνει η γης,

σα σεμνή κόρη, που περίμενε χρόνια

τον αρραβωνιαστικό της απ' τα ξένα

και τέλος τον απόλαψε πριν είναι πολύ αργά·

και σαν τη στείρα γραία, που γέννησε θεόπαιδο

κι ευφράνθη στα γεράματά της!

Δος μου κι εμένα άνεση, Παναγιά μου,

πριν ν' απέλθω και πλέον δεν θα υπάρχω.

MELOS JAZZ!

Θα ήταν πολύ χρήσιμο ο Δήμος Πατρέων, δηλ. οι - ας μην τους χαρακτηρίσω - υπεύθυνοι του πολιτισμού να κάνουν μια βόλτα στο 22ο Φεστιβάλ Υμηττού, στο πλαίσιο του οποίου πραγματοποιείται αυτές τις μέρες το 1ο Φεστιβάλ ECM, της γνωστής, διεθνούς δισκογραφικής εταιρείας, με παραγωγές υψηλού επιπέδου.

Αυτό που εκπλήσσει στον Βύρωνα είναι ο τεράστιος πολυχώρος που περιλαμβάνει πρότυπο αθλητικό κέντρο, αναψυκτήριο, μεγάλη παιδική χαρά και δύο θέατρα εκδηλώσεων: "Μελίνα Μερκούρη" και "Άννα Συνοδινού". Όλα ανήκουν στον Δήμο. Κάθε σύγκριση με τα καθ' ημάς, ήτοι τα εν Πάτραις...

Απόψε είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω μια σπουδαία συναυλία με δύο jazz σχήματα, περίφημα. Το πρώτο αποτελούσε ο φανταστικός πιανίστας Βασίλης Τσαμπρόπουλος, η στενή συνεργάτις του Anja Lechner στο τσέλο και ο U.T. Gandhi στα κρουστά. Ήταν η πρώτη συναυλιακή παρουσίαση της νέας δουλειάς των καλλιτεχνών αυτών με τίτλο Μelos, πάντα από την ECM.

Απολαύσαμε, λοιπόν, απόψε live το Μelos, το οποίο περιλαμβάνει συνθέσεις του Βασίλη Τσαμπρόπουλου, του Georges Ivanovitch Gurdjieff καθώς και αυτοσχεδιασμούς που προήλθαν από τη σύμπραξη του Βασίλη Τσαμπρόπουλου και της Anja Lechner. Παρά τις διαφορετικές τους καταβολές, οι δύο μουσικοί μοιράζονται ένα κοινό στοιχείο: είναι και οι δυο τους κλασικοί ερμηνευτές, έχοντας όμως μία ασυνήθιστη ευκολία στον αυτοσχεδιασμό. Έχουν συνεργαστεί στο άλμπουμ με τίτλο Chants, Hymns and Dances (Ψαλμοί, Ύμνοι και Χοροί) σε μουσική του Georges Ivanovitch Gurdjieff για βιολοντσέλο και πιάνο, καθώς και σε συνθέσεις του Τσαμπρόπουλου βασισμένες, εν μέρει, σε βυζαντινούς ύμνους, που απέσπασαν υμνητικές κριτικές απ’ όλο τον κόσμο.

Ο Τσαμπρόπουλος μας έδωσε μιαν ολότελα απρόσμενη σύγχρονη εκδοχή του βυζαντινού μέλους: αυτή της jazz! Στα χέρια αυτού του ταλαντούχου μουσικού, οι βυζαντινές μελωδίες αναλύονται και συντίθενται την ίδια στιγμή! Απόκρυφες πτυχές τους αναδύονται και μας αποκαλύπτουν τη διαχρονικότητα αυτών των αρχαίων πλέον, μα και τόσο οικείων, μελωδιών. Οφείλουμε στον Βασίλη Τσαμπρόπουλο μια διεθνοποιημένη πιά, πολύ πειστική και άκρως μουσική, jazz εκδοχή βυζαντινών μελωδιών.

Την ίδια ώρα που στη χώρα μας υπερπερισσεύουν διάφορες απόπειρες "εκσυγχρονισμού" της βυζαντινής μουσικής, καταδικασμένες σε αποτυχία από την πρώτη στιγμή...

Η δεύτερη συναυλία απόψε στο Φεστιβάλ ECM στο θέατρο Βράχων στον Υμηττό, ήταν ένα αφιέρωμα στον μεγάλο Pasolini από το σεξτέτο του Stefano Battaglia. Γι' αυτό θα σας πω, φίλοι μου, σε επόμενη ανάρτηση.

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ

Ο Γιάννης Μόραλης είναι ένας έφηβος ετών 92! Διαβάζω τον τελευταίο καιρό κάποιες συνεντεύξεις του και απολαμβάνω κυριολεκτικά την φρεσκάδα της σκέψης του, την διεισδυτική ματιά του, την φωτεινότητα του λόγου του, το αυτοσαρκαστικό χιούμορ του!

Ο τελευταίος από τους μεγάλους δασκάλους της μεταπολεμικής Ελλάδας. Οι φίλοι του έχουν "αναχωρήσει" προ πολλού: Νικολάου, Τσαρούχης, Καπράλος, Χατζιδάκις, Ελύτης και πολλοί άλλοι.

Ο Μόραλης θεωρείται ο δάσκαλος των δασκάλων! Που έμαθε στους σπουδαστές του "την έννοια της λογικής των ζωγραφικών συγκρίσεων και τη μεγάλη σημασία του φωτός", κατά τον Αλέκο Φασιανό.

Σήμερα διάβασα μια συνέντευξή του στο περιοδικό GK της Καθημερινής και στους Άννα Γριμάνη και Αντώνη Παπανικολάου. Ανθολογώ εδώ δυο - τρία χαρακτηριστικά αποσπάσματα, με στιγμιότυπα από μιαν άλλη εποχή:

- Σας φαντάζομαι στο Μπραζίλιαν να μιλάτε, παρέα και οι υπόλοιποι φίλοι, ανάμεσά τους ο Ελύτης, πόσοι θα ήθελαν να ακούσουν τις κουβέντες σας.

Γ.Μ. Δεν ήταν βαρυσήμαντες. Ξέρετε, το περιστατικό με κάτι νεαρούς φοιτητές που κάθονταν σ' ένα διπλανό τραπέζι με τον Πικάσσο κι έστησαν αυτί να ακούσουν τη παρέα των μεγάλων; "Ανέκδοτα λένε", συνειδητοποίησαν κάπως έκπληκτοι! Κι εμείς λέγαμε αστεία... απ' όλα λέγαμε.

- Τα βράδια πού πηγαίνατε;

Γ.Μ. Η βραδινή παρέα συγκεντρωνόταν στο Ελληνικό, στο Κολωνάκι, όπου ο Χατζιδάκις ήταν πάντα παρών και μέναμε ως το πρωί - πώς έζησα και τόσα χρόνια.... Ήταν ωραία εποχή, θερμή εποχή. Ίσως μια εύκολη εξήγηση να είναι ότι τη δεκαετία του '50, ύστερα από έναν πόλεμο φοβερό, οι άνθρωποι είχαν να πουν τόσα, είχαν να κάνουν πράγματα, δεν ήθελαν να χάσουν ούτε ένα λεπτό, επιζητούσαν να είναι συνέχεια με άλλους ανθρώπους... ήταν μια μέθη!

- Πάντως περνούσατε ωραία.

Γ.Μ. Για να είμαι ειλικρινής, για να περνάς ωραία είναι και σχετικό τι ζητάς από τη ζωή σου. Η μόνη έγνοια, και δεν το λέω για να κάνω τον έξυπνο, η δική μου και των άλλων ήταν να κάνεις καλά τη δουλειά σου.

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΓΙΑΝΝΑΡΑ

Το σημερινό κείμενο του καθηγητού Χρήστου Γιανναρά στην Καθημερινή, δια του οποίου εισηγείται την κατάργηση του μαθήματος των Θρησκευτικών, αποτελεί για όλους μας μια πρόκληση. Θα αποπειραθώ να διαλεχθώ μαζί του, μη αντιστεκόμενος στον πειρασμό.

Γράφει ο καθηγητής Γιανναράς: "Αν οι αξιωματούχοι του κλήρου στην Ελλάδα σήμερα διασώζουν εκκλησιαστική συνείδηση, θα είναι αυτονόητο να απαιτήσουν από την πολιτεία την κατάργηση του μαθήματος των θρησκευτικών στα σχολεία.
Με το μάθημα των θρησκευτικών εκχώρησε η ελλαδική Εκκλησία ζωτικό της λειτούργημα, την κατήχηση των παιδών και των εφήβων, σε έμμισθους υπαλλήλους του κράτους εκπαιδευμένους σε κρατικές «θεολογικές» Σχολές. Αλλά όταν η κατήχηση αποσπάται από τον φυσικό βιωματικό της χώρο, τη λειτουργία ζωντανού σώματος ενορίας και επισκοπής, αλλοτριώνεται νομοτελειακά σε ιδεολογική χειραγώγηση, ανιαρή προπαγάνδα".

Νομίζω ότι οι "αξιωματούχοι του κλήρου στην Ελλάδα", πλην ελαχίστων ή μερικών αν προτιμάτε, δεν διασώζουν τέτοια εκκλησιαστική συνείδηση που να τους οδηγήσει "να απαιτήσουν" την κατάργηση του μαθήματος. Αν είχαν κάποιας μορφής συνείδηση θα εργάζονταν συστηματικά και υπεύθυνα στις ενορίες τους, τις οποίες θα είχαν ζωντανέψει, γιατί τώρα είναι νεκρές εξαιτίας τους.

Επίσης, μη ξεχνάμε ότι οι πλείστοι των κληρικών είναι και αυτοί απόφοιτοι των κρατικών "θεολογικών" σχολών, και μάλιστα διδάσκουν στα σχολεία ως εκπαιδευτικοί. Μην αυταπατώμεθα όμως. Ούτε αυτοί ούτε άλλοι λαϊκοί θεολόγοι μπορούν να χειραγωγήσουν ιδεολογικά τα παιδιά του σήμερα. Αντίθετα, η ανία ή η πλάκα, ανάλογα με τον διδάσκοντα, είναι μια πραγματικότητα, που όμως μπορεί να συμβεί και σε πολλά άλλα "δευτερεύοντα" μαθήματα. Σήμερα, θεωρώ ότι υπάρχουν αρκετοί νέοι θεολόγοι με κατάρτιση και βούληση για τη διαφορά, πράγμα που επιτυγχάνεται σε πολλές περιπτώσεις. Ο κατηχητικός χαρακτήρας του μαθήματος δεν μπορεί να σταθεί πιά. Το μάθημα πρέπει να ενσωματώνει όλα αυτά που προτείνει ορθότατα ο καθηγητής Χρ. Γιανναράς να διδάσκονται στη θέση των Θρησκευτικών: "Κάθε παιδί που τελειώνει την εγκύκλια εκπαίδευση σε ελληνικό σχολείο οφείλει να γνωρίζει ποια μεταφυσική γέννησε τον Παρθενώνα, το άγαλμα, την τραγωδία και ποια μεταφυσική γέννησε την Αγια-Σοφιά, τη βυζαντινή Εικόνα, τη βυζαντινή λειτουργία. Σπουδάζοντας στο σχολείο ποια «γιγαντομαχία περί της ουσίας» οδήγησε σε αυτές τις κορυφαίες εκφάνσεις πολιτισμού των Ελλήνων, δεν σημαίνει και ότι υποχρεώνεται το παιδί να ασπαστεί συγκεκριμένη μεταφυσική πρόταση".

Τα λέει θαυμάσια ο καθηγητής Χρ. Γιανναράς, απλώς ταπεινά φρονώ ότι αυτό μπορεί να γίνει μέσα στο μάθημα των Θρησκευτικών, αν οι διδάσκοντες έχουν διευρυμένους ορίζοντες, ουσιαστικά αυτό είναι προαπαιτούμενο, ή εξοπλιστούν κατάλληλα ήδη από τις πανεπιστημιακές τους σπουδές. Σε κάθε περίπτωση, η δια βίου σπουδή των θεολόγων σήμερα είναι ολωσδιόλου απαραίτητη.

Με δεδομένο ότι η ελληνική κοινωνία εμφανίζεται εντελώς και απολύτως ακατήχητη, όπως ευστοχότατα διαπιστώνει ο Χρ. Γιανναράς, οι θεολόγοι πρέπει να ξεκινούν από την αλφάβητο της παράδοσής μας, χωρίς βέβαια ιδεολογικές παρωπίδες - όσο εν πάση περιπτώσει είναι κάτι τέτοιο δυνατό - και με επίγνωση της σύγχρονης πραγματικότητας. Και με το ρίσκο, προσθέτω, να "επικαιροποιήσουν" την θεολογία, πράγμα που μπορεί να επιφέρει ...αναταράξεις.

Το θέμα είναι ορθάνοιχτο ενώπιόν μας, φίλοι μου. Ο καθείς ας μπει στον κόπο της ανησυχίας και της γόνιμης αγωνίας.

ΠΩΣ ΦΤΑΣΑΜΕ ΩΣ ΕΔΩ...

Ο Γιάννης Γαΐτης (1923 - 1984) είχε την τόλμη δίπλα στην αυτοπροσωπογραφία του να ... φιλοτεχνήσει κι ένα κρανίο! Ζωή και θάνατος σ' ένα πίνακα αντάμα. Βλέπεις οι καλλιτέχνες ασχολούνται πιο σοβαρά με τα ζητήματα ζωής και θανάτου, απ' ότι οι "εκκλησιαστικοί". Λες και η Εκκλησία στην Ελλάδα σήμερα - όσοι τουλάχιστον "δηλώνουν" μέλη της - κλείνει τα μάτια της στην αληθινή ζωή και ερμητικά τα σφαλίζει μπροστά στο μέγα γεγονός του θανάτου!

Γιατί πώς αλλιώς μπορεί να εξηγηθεί το φαινόμενο της Εκκλησίας - ιδεοληψίας, ούτε καν σοβαρής ιδεολογίας;
Η ιστορία με το μάθημα των Θρησκευτικών είναι, φυσικά, πιο σοβαρή από το περίφημο θέμα των ταυτοτήτων, που χάθηκε κι αυτό. Κι όμως στον "εκκλησιαστικό" χώρο επικρατεί άκρα του τάφου σιωπή... Ή, στη χειρότερη περίπτωση, αυτό που λέει ο Σμέμαν "ανέξοδος θρησκευτικός ρητορισμός" περί "Ελληνορθοδοξίας", που σημαίνει πλήρης αναπηρία να δούμε κατάματα την πραγματικότητα που αλλάζει γύρω μας με ξέφρενους ρυθμούς.
Στο σημείο αυτό οδηγηθήκαμε, φίλοι μου, απ' αυτή την ατέρμονη κενολογία, τη νοσηρή ευσέβεια, την αγκυλωμένη νοοτροπία, που επικρατούν στον "εκκλησιαστικό" χώρο και δίνουν το στίγμα μιας "Εκκλησίας" καθυστερημένης, παρωχημένης, οπισθοδρομικής με την κάκιστη έννοια, ολότελα αποκομένης από την κοινωνία.
Είναι δυνατόν να γράφουν εδώ στο ιστολόγιο αναγνώστες ότι οι ιερείς φοβούνται να υπογράψουν ένα κείμενο για το θέμα των Θρησκευτικών ή να πουν τη γνώμη τους για κάτι άλλο, επειδή διαιωνίζεται η όποια δεσποτοκρατία;
Έχουμε χάσει δηλ. την αίσθηση του αυτονόητου. Ο ιερέας εκτός του κοινωνικού ιστού, έξω και από την σύγχρονη θεολογική σκέψη; Σκεφθείτε παράνοια! Ως εκ τούτου η παρουσία και στην Ιδιωτική Οδό του Ζακυνθίου π. Παναγιώτη Καποδίστρια, ο οποίος εκφράζεται ευπρεπώς και τεκμηριωμένα, και φυσικά άφοβα, πρέπει να θεωρείται κοσμογονικό γεγονός, ενώ είναι απόλυτα φυσικό. Κάποιος άλλος άνεμος φαίνεται πνέει εκεί...
Τέτοιες και πλείστες όσες άλλες παρόμοιες νοοτροπίες μας έφεραν στη σημερινή κατάσταση, που δύσκολα, πολύ δύσκολα αναστρέφεται. Πρέπει να κατανοήσουν οι οπαδοί του ευσεβισμού, της ελληνορθόδοξης λαγνείας, της ανυπόφορης ...αναμασολογίας, επιτρέψτε μου τον ολίγο... βάναυσο νεολογισμό, ότι οι καιροί έχουν αλλάξει και απαιτείται σοβαρότητα, ευθύνη και ουσιαστική δουλειά!
Οι εξελίξεις τρέχουν ιλιγγιωδώς κι εμείς αναλωνόμαστε σε συνθήματα και αστειότητες που δεν στέκονται σήμερα. Ας αφυπνιστούν και όσοι εχέφρονες εκ των θεολόγων, ώστε να εργαστούν συστηματικά για μια θεολογία του σήμερα και του μέλλοντος, με αυστηρά κριτήρια, που θα δίνουν μια τελείως άλλη μαρτυρία, απ' αυτή των τάχα και παραδοσιακών ελληνοθρησκευτικών φαντασμάτων του χτες.

ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ

Κείμενο προβληματισμού εκπαιδευτικών θεολόγων για τη διδασκαλία του Μαθήματος των Θρησκευτικών

Τον τελευταίο καιρό, εν μέσω θερινής ραστώνης, παρακολουθούμε το περιπετειώδες ταξίδι μιας εγκυκλίου του ΥΠΕΠΘ για την απαλλαγή μαθητών από το μάθημα των θρησκευτικών (ΜτΘ). Για μια ακόμη φορά είμαστε θεατές διαφόρων αντιδράσεων (αφού το θέμα απασχολεί την ελληνική κοινωνία ποικιλοτρόπως εδώ και κάποιες δεκαετίες) που βασίζονται είτε σε ιδεοληψίες και προκαταλήψεις «καθυστερημένων συντηρητικών», είτε σε γενικόλογες «προοδευτικές» αντιλήψεις που επιχαίρουν για το δρόμο που άνοιξε επιτέλους προς τον εκσυγχρονισμό του σχολείου. Το θολό τοπίο μας εμποδίζει σαφώς να βάλουμε το χέρι μας «επί τον τύπον των ήλων» και να οριοθετήσουμε τη συζήτηση, ώστε αυτή να αποβεί γόνιμη και ουσιαστική και να απαντά σε κρίσιμα ερωτήματα. Ως εκπαιδευτικοί θεολόγοι όμως αισθανόμαστε επιτακτική την ανάγκη να τονίσουμε και πιθανώς να υπενθυμίσουμε ότι:

- Aπό το 1981(!) και από τους ίδιους τους θεολόγους (Α΄ Συνέδριο Θεολόγων Βορείου Ελλάδος) έχει τεθεί το ζήτημα για τον χαρακτήρα του ΜτΘ (κατηχητικό, ομολογιακό, βιβλικό, πολιτιστικό, θρησκειολογικό κτλ). Από τότε μέχρι και σήμερα έχουν διεξαχθεί στη χώρα μας πολλά συνέδρια, ημερίδες, σεμινάρια, έχουν εκδοθεί σοβαρές μελέτες και πλούσια αρθρογραφία. Εύκολα κανείς μπορεί να αναζητήσει και να ενημερωθεί για την πορεία αυτής της συζήτησης και του προβληματισμού που δεν έχει αφήσει απαθείς και αδιάφορους τους θεολόγους.

- Το εκπαιδευτικό σύστημα στην Ελλάδα, όπως και παντού άλλωστε, λειτουργεί με βάση κάποιες γενικές αρχές και παραδοχές που αποτυπώνονται είτε στο Σύνταγμα, είτε στα αναλυτικά και ωρολόγια προγράμματα των επιμέρους μαθημάτων, είτε στους σκοπούς και τους στόχους των μαθημάτων κάθε τάξης. Στους μαθητές παρέχεται η αναγκαία επιστημονική γνώση, προσαρμοσμένη στην ηλικία τους και στις ανάγκες τους και αυτή διδάσκεται με ευθύνη των εκπαιδευτικών, έστω και αν η ανεπάρκειά τους -πολλές φορές για λόγους ίσως και ανεξάρτητους από τη θέλησή τους- προκαλεί παρεξηγήσεις, προβλήματα και αδιέξοδα τα οποία συνήθως αποδίδονται στο ίδιο το μάθημα.

- Το ΜτΘ δεν μπορεί και δεν πρέπει να έχει κατηχητικό χαρακτήρα, πολύ περισσότερο σήμερα. Έχει περάσει ανεπιστρεπτί η εποχή όπου ο αυτοθαυμασμός λόγω των τίτλων του παρελθόντος και ο θρησκευτικός ρητορισμός, ο οποίος -κατά τον Αλέξανδρο Σμέμαν- «συντίθεται από ένα μείγμα αισιοδοξίας, αναγκαστικής θριαμβολογίας και καταπληκτικής αυτοδικαίωσης», μπορούσε να καλύψει τις όποιες αδυναμίες του ΜτΘ. Η κοινωνία και επομένως και τα σχολεία μας είναι πολυπολιτισμικά, με μαθητές ετερόδοξους ή αλλόδοξους αλλά και θρησκευτικά ουδέτερους ή αδιάφορους. Δεν μπορεί λοιπόν παρά να αλλάξει ο χαρακτήρας και το περιεχόμενο του ΜτΘ για να υπηρετεί τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα, και όχι να καταργηθεί, όπως στην πράξη επιχειρείται σήμερα με την έκδοση εγκυκλίων. Στην κατεύθυνση του αναπροσανατολισμού, από το 2001, το ΜτΘ άλλαξε με την εφαρμογή των ΔΕΠΠΣ στα γυμνάσια, ενώ γράφτηκαν νέα αξιόλογα βιβλία πολύ διαφορετικά από τα παλαιότερα από άποψη περιεχομένου, δομής και αισθητικής. Σήμερα κανείς δεν αμφιβάλλει ότι ο δρόμος είναι ανοιχτός για ακόμη μεγαλύτερη βελτίωση αφού πλέον οι συνθήκες είναι ώριμες.

- Υπάρχει μια διεθνής εμπειρία από τη διδασκαλία του ΜτΘ στα σχολεία των ευρωπαϊκών χωρών την οποία χρειάζεται να αξιολογήσουμε και να λάβουμε υπόψη μας, πριν οδηγηθούμε σε επιπόλαιες απλουστεύσεις που θίγουν και την εκπαιδευτική πολιτική που κάθε φορά ακολουθείται και επιπλέον αποπροσανατολίζουν γονείς και μαθητές που είναι ταυτόχρονα πολίτες του κόσμου αλλά και φορείς ιστορίας και πολιτισμού.

- Το πλαίσιο των σχέσεων Εκκλησίας και Πολιτείας, όπως μέχρι σήμερα έχει διαμορφωθεί, έχει φανεί και από πολλές άλλες συγκυρίες ότι δημιουργεί μια στρεβλή πραγματικότητα η οποία παλινωδεί ανάμεσα στο πολιτικό κόστος και το απειλούμενο κύρος της διοικούσας Εκκλησίας. Ο εκπαιδευτικός θεολόγος ούτε μπορεί, ούτε πρέπει και δεν ανήκει στις αρμοδιότητές του να κάνει «μισθωμένη ιεραποστολή», να υποκαθιστά την Εκκλησία μέσα στο σχολείο, να μεταφέρει την εμπειρία της ή να απολογείται για τις όποιες επιτυχείς ή ατυχείς επιλογές της. Ο θεολόγος είναι επιστήμονας και παιδαγωγός, λειτουργός της μέσης εκπαίδευσης, που κουβαλά μαζί του ό,τι κουβαλά και ο κάθε άλλος δάσκαλος: την επιστημονική του κατάρτιση, την παιδαγωγική του ευαισθησία, τη διδακτική του επάρκεια, τις ελπίδες και τα όνειρά του.

Ως εκπαιδευτικοί θεολόγοι και παρά τις καθησυχαστικές απαντήσεις του υπουργείου, θέτουμε τα παρακάτω ερωτήματα:

Ποιος και πώς αποφασίζει τι είναι αναγκαίο να διδάσκεται στα σχολεία;

• Πόσο μοντέρνο και «έξυπνο» είναι ένα λοβοτομημένο και αφυδατωμένο σχολείο που παρέχει αποκλειστικά και εργαλειακά εφόδια και δεξιότητες μόνο για επαγγελματική αποκατάσταση και δεν δημιουργεί πολίτες καλλιεργημένους και ελεύθερους, γνώστες αλλά και συνεχιστές της παράδοσης και της ιστορίας τους;
• Πότε λήφθηκαν σοβαρά υπόψη οι προβληματισμοί και οι προτάσεις των ίδιων των θεολόγων για το ΜτΘ, ανεξάρτητα από τις οποιεσδήποτε γνωμοδοτήσεις και παρεμβάσεις της διοικούσας Εκκλησίας, οι οποίες όχι σπάνια μπερδεύουν ή και ακυρώνουν το ρόλο και την ευθύνη της Πολιτείας;
• Αν το ΜτΘ δεν είναι μάθημα κατήχησης, αλλά μάθημα με σαφή και διακριτά επιστημονικά αντικείμενα (άραγε επιστήμη δεν κάνουν οι Θεολογικές Σχολές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης;) το οποίο μεταξύ άλλων «συμβάλλει στην ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης, της ανεξάρτητης σκέψης και ελεύθερης έκφρασης, αλλά και στην κατανόηση του χριστιανισμού ως παράγοντα που συντελεί στην ανάπτυξη του πολιτισμού και της πνευματικής ζωής» (Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου-ΦΕΚαρ303, τχ.Β 13.3.2003), γιατί απομειώνεται η σημασία και η αναγκαιότητά του να λειτουργήσει μέσα στο πλαίσιο της γενικής υποχρεωτικής παιδείας;
• Γιατί μεταβιβάζεται επιλεκτικά (!) και ατομικά στους γονείς ως «δικαίωμα» η υποχρέωση της Πολιτείας, αυτή να ορίζει ενιαία και καθολικά τι είναι ωφέλιμο και απαραίτητο για τη γενική παιδεία του μαθητή;
• Ποιος είναι ο ρόλος και η θέση του εκπαιδευτικού θεολόγου σε ένα σχολείο όπου η παρουσία του και η μαρτυρία του ως δασκάλου εκβιάζεται ή τίθεται υπό αμφισβήτηση καθημερινά; Άραγε ποιες άλλες ειδικότητες συναδέλφων θα αντιμετωπίσουν σύντομα ανάλογα αδιέξοδα;
• Γιατί μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει καμιά αντίδραση, καμιά στήριξη και καμιά οδηγία από τους φυσικούς προϊσταμένους μας, το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και τους σχολικούς Συμβούλους και μένουμε μόνοι, ένας ολόκληρος κλάδος, ο καθένας να «βγάζει το φίδι από την τρύπα» όπως μπορεί και όπως νομίζει, χρεώνοντας πιθανώς για άλλη μια φορά το ΜτΘ με τη δική του αδυναμία και μοναξιά;
• Γιατί πρέπει να δεχτούμε τις καθησυχαστικές εκφράσεις διαφόρων υπευθύνων όταν βλέπουμε ότι η πραγματικότητα οδηγεί το μάθημα και εμάς σε εξοστρακισμό από το δημόσιο σχολείο;

Δηλώνουμε κατηγορηματικά και με όσες δυνάμεις μας έχουν απομείνει, την ανησυχία και τον προβληματισμό μας, όχι μόνο γιατί η παρουσία μας και ο ρόλος μας στο σχολείο τίθεται με γοργά βήματα υπό διαπραγμάτευση -ήδη με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς- αλλά και γιατί διαφαίνεται ξεκάθαρα στον ορίζοντα πια, ότι η παιδεία του μαθητή και του αυριανού πολίτη οδηγείται σε δρόμους που δεν έχουν σταγόνα από όραμα κι ελπίδα αλλαγής του κόσμου. Και γι’ αυτό κάποτε θα κληθούμε να απολογηθούμε στα παιδιά μας. Και τότε η σιωπή μας θα αγκαλιάσει τη συνενοχή μας…

Πάτρα, 3 Σεπτεμβρίου 2008

Ανδριόπουλος Παναγιώτης, Γιαννόπουλος Ανδρέας, Γλαρού Άννα, Ζωχιού Μαρία, Κοτσόκολος Νικόλαος, Λότσος Αντώνης, Μαλεβίτης Ηλίας, Μάλφας Γεώργιος, Μαραθιά Διονυσία, Μασσαράς Θεοχάρης, Παπαγιαννόπουλος Κωνσταντίνος, Παπασωτηρόπουλος Χριστόφορος, Φάκος Βασίλειος, Φωτόπουλος Χρήστος.

Το κείμενο που υπογράφουμε είναι ανοιχτό και προσφέρεται για διάλογο και προβληματισμό. Για το σκοπό αυτό, όποιος επιθυμεί μπορεί να επικοινωνήσει μαζί μας στην ηλεκτρονική διεύθυνση: mathr08@gmail.com

ΜΑΘΗΤΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΜΟΡΦΙΑ ΝΔ'

Το ποίημα του poema

EUGENIO DE ANDRADE
Ο πέτρινος άγγελος

Είχα τα μάτια ανοιχτά αλλά δεν έβλεπα.
Όλο το σώμα ήταν ο καημός
Κάποιου που το έπλαθε και δεν ήξερε
'Οτι το είχα αγγίξει με Μάη και φως.

Η κίνησή του σταματούσε εκεί όπου όλα σταματούν:
Στο κατώφλι των πραγμάτων, για να ξέρει
- Και έμενε κουφός τυφλός και μουγκός
Ώστε όλα να μοιάζουν σοβαρά επάνω του.

Ποίημα από την «Ανθολογία Πορτογαλικής Ποίησης»,
εισ.-μτφρ.: Γιάννης Σουλιώτης, εκδόσεις Ροές, 2008

"Λάβε τόξον και βέλη..."

- Θλίβομαι ειλικρινά που αναγκάζομαι να επανέλθω στο θέμα της παρακμής του Μητροπολιτικού Ναού Πατρών. Μού έστειλαν την αφίσα που ανακοινώνει το μνημόσυνο του σπουδαίου Πατρινού, μακαριστού Μητροπολίτου πρ. Ύδρας Ιεροθέου Τσαντίλη, που θα τελεσθεί την Κυριακή στην Ευαγγελίστρια.

Βλέπω λοιπόν το απίθανο, το οποίο μπορείτε να δείτε και σεις φίλοι μου στην αφίσα που αναγκαστικώς δημοσιεύω: ΙΕΡΟΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΝΑΟΣ "ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ"!!!

Μάλλον οι ιθύνοντες θεωρούν την Ευαγγελίστρια ...ταβέρνα "Τα τρία αδέρφια"! Πού ζούν; Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου, Ι. Ναός Αγίας Βαρβάρας κ.ο.κ. άρα και Ι. Ναός Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, δηλ. με γενική και φυσικά χωρίς εισαγωγικά. Θλίβομαι για την τόση παρακμή... Στον 21ο αιώνα...

- Το ωραίο που γράφτηκε στον τοπικό τύπο είναι ότι στο παράπηγμα - παράγκα που στήθηκε στο πάρκινγκ προσωρινά ως ... Παντάνασσα, ανήμερα στην πανήγυρι της ερχόμενης Δευτέρας, θα τελεσθεί αρχιερατικό συλλείτουργο! Να πάρει και το πάρκινγκ μια αίγλη! Θα έχει αργία την ημέρα εκείνη ή δεν θα παίρνει λεφτά στους πελάτες του λόγω της ...βυζαντινής μεγαλοπρέπειας; Φευ!!!...

- Λέγεται ότι η υπόθεση του νεκροταφειακού Ναού του Αγίου Μηνά που είχε απασχολήσει προ καιρού την δημοσιότητα (κλοπή ιερού λειψάνου, αντιμηνσίου) ετάφη... άνωθεν παρέμβαση γαρ... Πάντως το ότι δεν ακούσαμε τίποτα για το θέμα είναι από λίγο έως πολύ ύποπτο...

- Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση "Η Ιερά Κοινότης (του Αγίου Όρους) σήμερα 21.8/3.9.2008 συνήλθε σε έκτακτη συνεδρία και μεταξύ άλλων απησχολήθη με το θέμα της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου, το οποίο τελευταία έχει λάβει μεγάλη δημοσιότητα.
Η Ιερά Μονή Βατοπαιδίου δια του Αντιπροσώπου της δήλωσε ότι έχει τηρήσει τις νομικές διαδικασίες και υπάρχει πλήρης διαφάνεια στις ενέργειες της.
Η Ιερά Κοινότης εξετάζει το θέμα μετά της δεούσης προσοχής.
Η Ιερά Κοινότης και οι Ιερές Μονές του Αγίου Όρους είναι πάντοτε υπέρ της νομιμότητος και της διαφάνειας".

Δεν θα είχε και πολύ άδικο κάποιος αν χαρακτήριζε την ανακοίνωση της Ι. Κοινότητος ως... άδειασμα της Μονής Βατοπαιδίου.

ΕΛ ΓΚΡΕΚΟ Ο ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ

Επισκέπτης στοχάζεται μπροστά από το αριστούργημα του Ελ Γκρέκο με τίτλο «Αγιος Σεβαστιανός», το οποίο παρουσιάζεται στο πλαίσιο της έκθεσης «Εl Greco. Τoledo 1900» που εγκαινιάστηκε χθες στο Πανεπιστήμιο της Σαραγόσα στην Ισπανία. Η έκθεση, η οποία θα ολοκληρωθεί στις 30 Νοεμβρίου, συγκεντρώνει 27 πίνακες φιλοτεχνημένους από τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο και το εργαστήριό του στο Τολέδο.

Τελικά με τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο δεν είναι εύκολο να ξεμπερδέψεις έτσι εύκολα. Επανέρχεται συνεχώς, ως οικουμενικός και διαχρονικός που είναι. Έχουν γίνει και στην Ελλάδα πολλές εκθέσεις για τον Ελ Γκρέκο. Και αρκετά συνέδρια και ποικίλες εκδηλώσεις γύρω από το πρόσωπό του. Ακόμα και ταινία! Αυτό που με απασχολεί είναι κατά πόσον όλα αυτά μετουσιώθηκαν σε παιδεία που, πέρα από την αισθητική απόλαυση, καλλιεργεί τα αληθινά κριτήρια της τέχνης και της ζωής.

Νομίζω έχουμε πολλά ακόμα να διδαχθούμε από τον μεγάλο Έλληνα...

ΝΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ! ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΑΠΑΘΕΙΑ

- Πού οφείλεται η αδράνεια των ανθρώπων της Τέχνης στα πολιτικά δρώμενα;

Νομίζω ότι ο καθένας μας σήμερα γνωρίζει ότι τα πολιτικά δρώμενα έχουν διεθνοποιηθεί όσο ποτέ άλλοτε. Έχει επομένως χάσει την πίστη του όχι μόνο στη δική του δύναμη, αλλά και σ΄ αυτές που αποτελούν τα κόμματα, τη Βουλή, ακόμα και την ίδια την κυβέρνηση. Η κρίση του πετρελαίου και του χρηματοπιστωτικού συστήματος έφερε τα πάνω κάτω, δείχνοντας πόσο εύθραυστες είναι σήμερα σε διεθνές επίπεδο οι κάθε είδους ισορροπίες που μας επηρεάζουν άμεσα στην καθημερινότητά μας. Από την άλλη μεριά η κρίση στη Γεωργία και η σκλήρυνση της στάσης της Ρωσίας ανοίγουν νέα, άγραφη σελίδα στις διεθνείς ισορροπίες, κ.λπ., κ.λπ. Όλα αυτά μας κάνουν να νιώθουμε πραγματικά πιόνια και, ό,τι κι αν πει κανείς, κινδυνεύει να γελοιοποιηθεί. Αυτό όμως δεν δικαιολογεί την απάθεια και την αποχή. Και άλλοτε ζήσαμε δύσκολες στιγμές και τελικά αποδείχθηκε ότι τον τελευταίο λόγο σε κάθε περίπτωση τον είχαν οι απλοί άνθρωποι. Απλοί αλλά υπεύθυνοι.

- Αν γράφατε σήμερα ένα συμφωνικό έργο σαν το «Επιφάνια Αβέρωφ», τι μήνυμα θα θέλατε να δίνει;

Την Ευθύνη.

Tα παραπάνω μάς είπε ο μεγάλος Μίκης Θεοδωράκης σε συνέντευξή του χθες στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, με αφορμή την παρουσίαση συμφωνικών έργων του στις 10 Σεπτεμβρίου στο Ηρώδειο. Το μήνυμά του είναι σαφέστατο: Όχι στην απάθεια και στην αποχή. Ναι στην ευθύνη. Όμως ποιος θα μας διδάξει την ευθύνη; Ποιος ακόμα θα μας διδάξει την αντίσταση στην περιρρέουσα διαφθορά, που διογκώνεται χάρη στην αδιαφορία και την ανοχή μας απέναντι σε άκρως εκφυλιστικά φαινόμενα; Ποιος θα μας βγάλει από τον ωχαδερφισμό μας και την βόλεψή μας, ώστε να σκεπτόμαστε και να ενεργούμε κριτικά και αφυπνιστικά; Ποιος θα μας διδάξει να μη φοβόμαστε και τον ίσκιο μας, θέτοντας πάνω απ' όλα τα μικροσυμφέροντά μας;

Ο Μίκης Θεοδωράκης, ακόμα κι αν διαφωνεί κανείς μαζί του σε πολλά, λειτούργησε για όλους τους Έλληνες, νομίζω, ευεργετικά. Αν ακούσουμε τη μουσική του με προσοχή, και ιδίως το άγνωστο στο ευρύ κοινό συμφωνικό του έργο, ίσως αντλήσουμε δύναμη για μια αρχή αγωνιστικής ζωής, όσο μπορεί ο καθείς...

ΑΓΙΑ ΑΠΟΦΑΣΗ!

Εμένα με εξέπληξε ευχάριστα η απόφαση της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου να μην ορίσει εκπρόσωπο τύπου. Με τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο ελπίζω να μπει η Διοικούσα Εκκλησία σε μια τροχιά έργων και όχι λόγων, πολλών και εξάλλων, από τα οποία έχουμε υποφέρει τα τελευταία χρόνια.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Εκκλησία και η Σύνοδος εν προκειμένω δεν θα πρέπει να δίνει τις απαιτούμενες εξηγήσεις για μείζονα θέματα που τυχόν αναφύονται. Μετά τις συνεδριάσεις όμως της Δ.Ι.Σ. ένα απλό, αλλά εμπεριστατωμένο δελτίο τύπου είναι αρκετό. Άλλωστε αυτή η πρακτική ακολουθείται σε όλες τις Ορθόδοξες Εκκλησίες. Αν κάποιος γνωρίζει ότι συμβαίνει κάτι διαφορετικό θα ήταν χρήσιμο να μας το υποδείξει.

Εάν η Σύνοδος κρίνει σκόπιμο να ενημερώσει εκτενώς την κοινή γνώμη για ένα θέμα, τότε καλεί τα ΜΜΕ και προβαίνει στις απαραίτητες δηλώσεις.

Η Εκκλησία πρέπει, όσο είναι δυνατόν, να απεμπλακεί από τις καθαρά επικοινωνιακές τακτικές και να ακολουθήσει ένα δρόμο σοβαρής εργασίας με ξεκάθαρα αποτελέσματα. Η επικοινωνιακή πολιτική της προηγούμενης δεκαετίας δεν οδήγησε πουθένα. Μάλλον δεινά επέφερε στο σώμα της Εκκλησίας και η αλήθεια δεν έλαμψε! Γιατί κάποιοι δημοσιογράφοι είδα ότι αντέταξαν ως επιχείρημα ότι ο εκπρόσωπος τύπου υπήρχε ακόμα και την περίοδο των σκανδάλων. Και; Μάθαμε την αλήθεια; Δε νομίζω...

Όταν εξελέγη ο νέος Αρχιεπίσκοπος με ρώτησαν από κάποιο τοπικό ραδιόφωνο τί περιμένω απ' αυτόν. Και είπα να είναι μουγκός! Δηλ. να μη μιλάει άσκοπα, και να κάνει έργα αν μπορεί. Αν δεν μπορεί, τουλάχιστον να μη μιλάει.

Γιατί η Εκκλησία έχει πολλά θέματα στο εσωτερικό της και εκεί πρέπει να ρίξει το βάρος των ενεργειών του ο Προκαθήμενός της και όχι να αναλώνεται σε δηλώσεις και συνεντεύξεις. Παρατηρώ ότι δεν δίνει συνεντεύξεις και αυτό είναι σπουδαίο! Ελπίζω να το τηρήσει.

ΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ ΓΙΑ ΤΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΑΝΑ!

Εκδήλωση για τα Σεπτεμβριανά του 1955 στην Κωνσταντινούπολη, με τη συμμετοχή του εκδότη της Απογευματινής της Κων/πόλεως Μιχάλη Βασιλειάδη.

Ο κόσμος είναι αρκετός για όλους μας!

Οι Τούρκοι συζητούν σήμερα στην Πόλη για τα Σεπτεμβριανά! Εμείς;

Νομίζω ότι η πλειοψηφία του ελληνικού λαού αγνοεί το θέμα...

Όσοι από σας φίλοι μου δεν έχετε διαβάσει το συγκλονιστικό βιβλίο του Καθηγητή Σπύρου Βρυώνη "Ο μηχανισμός της καταστροφής" (Εστία), σπεύσατε!

Το τεκμηριωμένο αυτό έργο του διάσημου Ελληνοαμερικανού βυζαντινολόγου έτυχε ευμενών κριτικών και μεταξύ Τούρκων ιστορικών!

ΤΟΞΟΝ "ΔΥΝΑΤΩΝ" ΗΣΘΕΝΗΣΕ...

Έχασε ο "εκκλησιαζόμενος" υπόκοσμος το "ελεύθερο" βήμα του και πάσχει από κατάθλιψη. Δεν δημοσιεύω κι εγώ κάποια σχόλια - πομφόλυγες ανωνύμων "χριστιανών" και το σύνδρομο στέρησης θερίζει!

Ας καταλάβουν λοιπόν οι μέχρι χθες "δυνατοί", ότι δεν μπορεί να διαιωνίζεται η "βασιλεία" της ανωνυμίας και της χυδαιότητος και της σάπιας νοοτροπίας "Ποιος είσαι εσύ που μιλάς και τι σε νοιάζει εσένα". Ως επώνυμος καταθέτω την γνώμη μου, αγαπητοί μου. Αν δεν σας ενοχλούσε δεν θα αντιδρούσατε με ποταπά εναντίον μου σχόλια.

Μου γράφει ένας ανώνυμος φυσικά: "Γιατί δεν ανεβάζεις τα σχόλιά μου για να μάθει ο κόσμος;" Ευχαρίστως θα τα δημοσίευα αν ήταν επώνυμα. Ψεύτικες και παραπλανητικές εντυπώσεις αλλού. Όχι εδώ.

Κάτι "πρωτοπρεσβύτεροι" και άλλοι χαμερπείς "εκκλησιαστικοί" γυρνάνε ανά τας ρύμας και τας οδούς και τα γραφεία και αφήνουν κάτι άθλια υπονοούμενα ότι έχουν στοιχεία και "φακέλους" σε βάρος μου και κάτι τέτοιες ψευτομαγκιές.

Αν κάποιος έχει κάτι εναντίον μου να το δημοσιοποιήσει εδώ και τώρα. Αλλά τι να έχει ο δυστυχής; Δεν αντέχει το βάρος της γνώμης μου και χτυπιέται αδίκως.

Φίλοι μου, ας συνειδητοποιήσουμε όλοι μας ότι ζούμε στον 21ο αιώνα και η έκφραση γνώμης και θέσης είναι αναφαίρετο δικαίωμα και υποχρέωση των πολιτών και των χριστιανών.

Αν μέχρι χθες είχαν συνηθίσει κάποιοι άλλοι αλλιώς θα τους ...περάσει. Βλέπετε η τεχνολογία μας έδωσε τα ιστολόγια! Όπου δεν λογοκρίνονται ή κόβονται τα επώνυμα κείμενα.

Κι αν σε κάποιους δεν αρέσει ο διάλογος, τι να κάνουμε; Θα τους περάσει επίσης.

Η εποχή των μονολόγων στην Εκκλησία και την κοινωνία, όσο κι αν δεν φαίνεται καθαρά μερικές φορές, πέρασε ανεπιστρεπτί. Τόξον "δυνατών" ησθένησε...

ΕΚ ΤΗΣ ΦΑΡΕΤΡΑΣ

- Ο Συνασπισμός, ΣΥΡΙΖΑ, όπως λέγεται τέλος πάντων, έδωσε συνέντευξη τύπου για το θέμα που έχει ξεσπάσει με τη Μονή Βατοπαιδίου. Περιμένω, καθότι δύσπιστος, να δω αν τελικά θα επιμείνει ο ΣΥΝ ή θα εγκαταλείψει κάποια στιγμή την υπόθεση που τώρα με σφοδρότητα καταγγέλλει.

Αυτές τις μέρες είδα και άκουσα, επίσης, τον Αχαιό βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Νίκο Τσούκαλη, λάβρο εναντίον της Μονής Βατοπαιδίου. Είμαι πολύ περίεργος να δω αν θα ψελλίσει κάτι ο βουλευτής για την σχεδιαζόμενη μεταφορά της Τιμίας Ζώνης της Θεοτόκου από το Βατοπαίδι στην Πάτρα τον ερχόμενο Νοέμβριο, στο πλαίσιο των "Πρωτοκλητείων". Σε λιγότερο από δύο χρόνια, δύο κειμήλια από το Βατοπαίδι (η κάρα του ιερού Χρυσοστόμου και η Αγία Ζώνη) έρχονται στην Πάτρα τη ...θεϊκή εμπνεύσει του Μητροπολίτου μας.

- Απ' ότι μαθαίνω, από πηγή ου την τυχούσα, το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας με την γιουχαϊζόμενη και επευφημούμενη εν ταυτώ Μήδεια κατά Βασίλιεφ, θα "μπει πολύ μέσα", ήτοι θα πέσει τραγικά έξω από τον προϋπολογισμό και το τελικό χρέος θα είναι αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ. Ακούγονται φωνές για ματαίωση της περιοδείας, που κοστίζει μόνο και δεν αποδίδει. Μάλλον κάτι τέτοιο δεν θα γίνει. Θα μάθουμε όμως ποτέ τα οικονομικά δεδομένα του εγχειρήματος που είναι τελικά πολυδάπανο, μάλλον αναίτια;...

Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ "ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗΣ"

Από τις εξαιρετικές εκδόσεις Άρτος Ζωής έχουμε πλέον ένα σπουδαίο βιβλίο. Πρόκειται για δύο μελετήματα του Γιούργκεν Μόλτμαν, ενός από τους σημαντικότερους θεολόγους της εποχής μας, υπό τον τίτλο: «Τι είναι Θεολογία σήμερα;» (μετάφραση: Πέτρος Γιατζάκης).
Στα δύο δοκίμια ο συγγραφέας, που διετέλεσε για πολλά χρόνια καθηγητής της Συστηματικής Θεολογίας στα περίφημα πανεπιστήμια Βόννης και Τυβίγγης, επιχειρεί κατ’ αρχάς μια συνοπτική έκθεση της σύγχρονης θεολογίας, των προβλημάτων και των στόχων της, καθώς και των σημαντικότερων τάσεων που παρατηρούνται σήμερα.
Ο καθηγητής Μόλτμαν μας αποσαφηνίζει τις δυσχέρειες επικαιροποίησης της θεολογίας, που όμως είναι ένα αναπόφευκτο εγχείρημα. Για τον συγγραφέα το «στοίχημα» έγκειται στο πώς η σύγχρονη θεολογία θα εκπληρώσει την ζωτικής σημασίας αποστολή της, που είναι να «επικαιροποιήσει» τη θεμελιώδη ιστορική ανάμνηση του Χριστού, για να ερμηνεύσει υπό το φως της το παρόν και να αποκαλύψει το μέλλον που εμπεριέχεται σε εκείνο το ιστορικό παρελθόν.
Τα δύο μελετήματα του Μόλτμαν – το πρώτο έργο του συγγραφέα που εκδίδεται στα ελληνικά – μας υπενθυμίζουν κάτι που ξεχνάμε συνήθως στην Ελλάδα. Ότι δηλ. η θεολογία είναι επιστήμη και πολύ σοβαρή μάλιστα, που προϋποθέτει βαθιά μόρφωση και αντίληψη του «καιρού», ως ενός διαρκούς αιτήματος και ζητούμενου της χριστιανικής θεολογίας. Κι αυτό διότι η θεολογίας είναι ο αναστοχασμός μιας ιστορικής κι όχι μιας μυστικιστικής ή «μαγικής» πίστης.
Το δεύτερο μελέτημα του Μόλτμαν για τις απόπειρες επικαιροποίησης της θεολογίας στον 20ο αιώνα, μας κατατοπίζει πλήρως και ταυτόχρονα μας αποδεικνύει πόσο πίσω είμαστε στην Ελλάδα στη σύγχρονη θεολογική σκέψη. Ας προσπαθήσουμε να καταλάβουμε την αγωνία του Μόλτμαν:

«Η θεολογία οφείλει να εγκλιματισθεί στις διαφορετικές συνθήκες του σύγχρονου κόσμου, για να μπορέσει με τη σειρά της να τις μεταμορφώσει προς όφελος της ειρήνης, της δικαιοσύνης και της καινής ζωής της θείας κτίσης».