Η ΠΕΓΚΥ ΖΗΝΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟ ΝΑΟ ΠΑΤΡΩΝ

Στον πίνακα ανακοινώσεων του Μητροπολιτικού Ναού Ευαγγελιστρίας Πατρών, ο άγιος Διονύσιος, ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός και η "αγία" Πέγκυ Ζήνα!

Βοήθειά μας. 

ΟΙ ΠΑΝΑΓΙΕΣ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Μια θλιμμένη αρχόντισσα είν' η Παναγιά μου

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ C.N.S. - Έργο 8 (1952-54), κύκλος τραγουδιών σε στίχους του Μάνου Χατζιδάκι, για φωνή και πιάνο. 

Ένας κύκλος έξι τραγουδιών, που γράφτηκαν από το συνθέτη το 1952, με αφορμή το θάνατο ενός νεαρού φίλου του στις 9 Αυγούστου του '51 και που στη συνέχεια τα χάρισε σε έναν άλλο φίλο του στη Βαρκελώνη, C. N. S. τα αρχικά του ονόματός του.

Ο Μάνος Χατζιδάκις αναφέρει πως «οι στίχοι αυτοί γράφτηκαν με τη μουσική τους. Κλίμα τους είναι η υγρασία ενός λιμανιού και θέμα ο χωρισμός. Είναι τραγούδια κι έτσι μονάχα ολοκληρώνουν αυτό που θέλησα να πουν» («Μυθολογία», εκδόσεις «Ύψιλον»). Οι στίχοι των τραγουδιών μάς αποκαλύπτουν τον ποιητή Μάνο Χατζιδάκι. Στην έντυπη έκδοση συνοδεύονταν από σχέδια του Μίνου Αργυράκη.
Πρώτος τραγούδησε τον «Κύκλο του C.N.S» ο Γιώργος Μούτσιος. Η πρώτη παρουσίαση έγινε το Γενάρη του 1959 στην αίθουσα της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών από το Μούτσιο και το Χατζιδάκι στο πιάνο. «Τα τραγούδια αυτά τ΄ αγαπώ ιδιαίτερα, γιατί μου φτιάξανε μερικά χρόνια ζωής από τα πιο δικά μου», σημείωνε ο Χατζιδάκις στο οπισθόφυλλο της πρώτης έκδοσης. Και διευκρίνιζε: «Τους στίχους τους έγραψα ή σύγχρονα με τη μουσική ή πρώτα απ' αυτήν, ακολουθώντας πιστά ή ψάχνοντας πολλές φορές μια φόρμα, ένα σχεδιάγραμμα που να περικλείει με λιτότητα ό,τι ήθελα να πω».

Η Φλέρυ Νταντωνάκη χάρισε στα έξη τραγούδια «του C.N.S» τη δική της ερμηνεία, που αποτυπώθηκε στο δίσκο «Ρυθμολογία», από ηχογράφηση στη Νέα Υόρκη το καλοκαίρι 1971, με το Μάνο Χατζιδάκι στο πιάνο. Ήταν μόλις ο Χατζιδάκις είχε συναντήσει τη Νταντωνάκη και «Ο κύκλος του C.N.S» ήταν η πρώτη τους συνεργασία, λίγο πριν την τελετουργία του «Μεγάλου Ερωτικού».

ΜΙΑ ΠΑΝΑΓΙΑ

Κωνσταντίνος Παρθένης, Παναγία, 1940 - 1942 

Το δημοφιλές τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι "Μια Παναγιά" γράφτηκε για την ταινία του Ηλία Καζάν AMERICA AMERICA (1963), αλλά στην ταινία ακούγεται η ορχηστρική του μορφή. 

Η πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού “Μια Παναγιά”, σε στίχους Νίκου Γκάτσου, από τον Λάκη Παππά ηχογραφήθηκε τον Ιανουάριο του 1964 και είναι το μόνο τραγούδι της συλλογής του Χατζιδάκι ΠΡΩΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ (Συλλογή τραγουδιών της περιόδου 1961 - 1964), που εκδόθηκε για πρώτη φορά (1965).
Το τραγούδι γνώρισε πολλές εκτελέσεις από σπουδαίους ερμηνευτές της εποχής, όπως ο Γιώργος Μούτσιος και ο Κώστας Χατζής. Δημοφιλής και η ερμηνεία της Χορωδίας της Θάλειας Βυζαντίου.

   

Το 1986 ο Μάνος Χατζιδάκις το συμπεριέλαβε στον κύκλο τραγουδιών “Ρωμαϊκή Αγορά” με νέα ενορχήστρωση και ερμηνεία από τον Ηλία Λιούγκο.
Αξίζει να σημειωθεί πως το τραγούδι αυτό έχει γνωρίσει και ...τζαζ εκτέλεση, από το Κουϊντέτο του Δημήτρη Καλαντζή, καθώς συμπεριλήφθηκε στα τραγούδια του Χατζιδάκι που προσέγγισε με ...τζαζ ματιά και διάθεση το συγκεκριμένο μουσικό σύνολο. 

Εδώ παραθέτουμε τις εκτελέσεις του Λάκη Παππά και του Ηλία Λιούγκου. Και οι δύο φέρουν τη σφραγίδα του συνθέτη. 

Μια Παναγιά
μιαν αγάπη μου έχω κλείσει
σ’ ερημοκλήσι
αλαργινό.
Κάθε βραδιά
της καρδιάς την πόρτα ανοίγω
κοιτάζω λίγο και προσκυνώ.
Πότε θα `ρθει, πότε θα `ρθει
το καλοκαίρι
πότε τ’ αστέρι θ’ αναστηθεί
να σου φορέσω στα μαλλιά
χρυσό στεφάνι
σαν πυροφάνι
σ’ ακρογιαλιά.
Μια Παναγιά
μιαν αγάπη μου έχω κλείσει
σ’ ερημοκλήσι
αλαργινό.
Κάθε βραδιά
της καρδιάς την πόρτα ανοίγω
δακρύζω λίγο και προσκυνώ.

Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΠΟΥ ΚΛΑΙΕΙ...

 

Η ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΗΣ ΓΕΙΤΟΝΙΑΣ ΜΟΥ

Την ίδια ώρα οι γείτονες μου, περίεργοι, έκπληκτοι και βιαστικοί, μαζευόντουσαν στην εκκλησιά να δουν το θαύμα που από στόμα σε στόμα είχε μαθευτεί. Η Παναγία κλαίει. Τρέχω κι εγώ, μα από τον κόσμο δεν μπορώ να μπω. Όλοι μιλούν με φόβο και με περιέργεια για το θαύμα. Είναι η μοναδική Παναγία της πολιτείας που κλαίει, κι είναι πολύ για τη μικρή κι ασήμαντη γειτονιά μας. Παρακαλώ για να μ' αφήσουνε να μπω, θέλω να δω, με σπρώχνουν, με πατούν, πονώ, ίσαμε που άρχισα να κλαίω κι εγώ. 

Μα ξαφνικά σαν μ' είδανε να κλαίω, όλοι τους γύρω μου φτιάξανε κύκλο και σιγά σιγά απομακρυνόντουσαν από κοντά μου ταραγμένοι αφήνοντας με μόνη στο κέντρο ενός κύκλου που ολοένα μεγάλωνε, κι εγώ να κλαίω, να κλαίω και να γίνομαι ένα μικρό σημάδι της πολιτείας, ενώ αυτοί να φεύγουν και να χάνονται στους γύρω δρόμους ψελλίζοντας: Η Παναγία που κλαίει.

Μάνος Χατζιδάκις, από "Το χαμόγελο της Τζοκόντας"

"Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΤΗΣΙΩΝ" ΑΠΟ ΤΗΝ "ΠΟΡΝΟΓΡΑΦΙΑ" ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ

"Η Παναγία των Πατησίων"

Ένα τραγούδι σε στίχους του Νίκου Γκάτσου, από το δίσκο Πορνογραφία του Μάνου Χατζιδάκι, που κυκλοφόρησε το 1982. Το ερμηνεύει η Γιάννα Κατσαγιώργη.

Τη μέρα που γεννήθηκα 

με πήρανε τρεις γύφτοι 

και στράτα στράτα με έφεραν 

εδώ στον Ποδονίφτη 

Τα σπίτια τότε φτωχικά 

ξεσκέπαστο το ρέμα 

το γάλα ήταν όνειρο 

και παραμύθι η κρέμα 

Μα εμένα μου ‘δωσε η ζωή λαχταριστές καμπύλες 

που για τους άντρες άνοιγαν των ουρανών τις πύλες 

και μου ‘λεγαν στενάζοντας καθώς με παίρναν πρέφα 

“Εσύ κερδίζεις μάνα μου και κύπελλο Ουέφα” 

Απ’ αριθμούς και γράμματα 

δε σκάμπαζα ούτε λέξη 

κι ένα παιδί της γειτονιάς 

που `χα μαζί του μπλέξει 

Έπαιζε με ένα ακκορντεόν 

σε μια μικρή ορχήστρα 

και με το ζόρι μ’ έβαλε 

να γίνω τραγουδίστρα 

Βγήκα στο πάλκο μια βραδιά κι ω θαύμα των θαυμάτων 

πάψαν των σκύλων οι φωνές κι οι τσαχπινιές των γάτων 

και μου `λεγαν οι φίλοι μου, παιδιά του εργοταξίου 

“εσύ μασάς τη Μοσχολιού και τρως την Αλεξίου” 

Με τον καιρό βαρέθηκα 

τον ακορντεονίστα 

τα λόγια του μου φέρνανε 

και κούραση και νύστα 

Έτσι λοιπόν παντρεύτηκα 

κάποιον συνταξιούχο 

κι είχα σπιτάκι καθαρό 

σιδερωμένο ρούχο 

Κι έμαθα σαν λησμόνησα του τραγουδιού τα φάλτσα 

να φτιάχνω φίνο μουσακά και μακαρόνια σάλτσα 

κι όλοι μου λέγαν σε γιορτές, σε γάμους, σε βαφτίσια 

“εσύ θα γίνεις Παναγιά μια μέρα στα Πατήσια”.

Μάνος Χατζιδάκις και Γιάννα Κατσαγιώργη 

Η ΠΛΑΤΥΤΕΡΑ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΩΝ

Εγώ σ' ανάστησα με χώμα και νερό
Χελιδονάκι να 'σαι μα κι αγρίμι
Να σ' έχω αλφαβητάρι στον καιρό
κι ανέσπερο καντήλι μες στη μνήμη

Μα εσύ γυρεύοντας του ονείρου την πηγή
κοντά στων Ουρανών την Πλατυτέρα
βρήκες φτερά κι αρνήθηκες τη γη
τη σκοτεινή την πρώτη μας μητέρα

Έχετε ακούσει αυτήν την αρχαγγελική κραυγή από την ιέρεια Μαρία Φαραντούρη; Μόλις 1:17. Χωρίς συνοδεία οργάνων. Μια φωνή που σκίζει τον αέρα και μας καλεί να βρεθούμε κοντά στων Ουρανών την Πλατυτέρα, αρνούμενοι τη γη, τη σκοτεινή την πρώτη μας μητέρα.
Ο τίτλος αυτού του "θεοτοκίου", είναι προφανώς εμπνευσμένος από την Πλατυτέρα των Ουρανών, δηλ. την εικόνα της Παναγίας που αγιογραφείται στο εσωτερικό άνω μέρος της κεντρικής κόγχης του Αγίου Βήματος (κοινώς Ιερού) των χριστιανικών ναών. Η κόγχη του Ιερού Βήματος, συνδέει το δάπεδο του ναού με τον τρούλο, συμβολίζοντας έτσι την ένωση της γης με τον ουρανό. Το ρόλο αυτόν της ενώσεως τον εκπληρώνει η Παναγία με τον υπερφυή τόκο της.

Στίχοι εγκόσμιοι και υπερκόσμιοι μαζί, αυτοί του Νίκου Γκάτσου. Μουσική γνησίως λαϊκή, ό,τι πρέπει για να ιστορήσει τη ζωή – σκοτεινή μητέρα, του Μάνου Χατζιδάκι. Το κείμενο σ’ αυτόν τον εξαιρετικό μα όχι τόσο γνωστό δίσκο με τίτλο Σκοτεινή Μητέρα, έχει γράψει ο Γιάννης Τσαρούχης. Ένα εγκώμιο στον «ψεύτη από ταλέντο» Μ. Χατζιδάκι. Και το κολάζ του εξωφύλλου ο Οδυσσέας Ελύτης! Τι υπέροχη αντιστροφή ρόλων!
Αυτός ο κύκλος τραγουδιών γράφτηκε για την Μαρία Φαραντούρη, που ερμηνεύει μοναδικά αυτή την ευλογημένη συνύπαρξη Γκάτσου – Χατζιδάκι. Γιατί η Φαραντούρη υπήρξε και βασική ερμηνεύτρια του Μάνου Χατζιδάκι, κι ας είναι ταυτισμένη περισσότερο με τον Μίκη Θεοδωράκη.
Η Μαρία Φαραντούρη μας λέει γι' αυτόν τον ιδιαίτερο κύκλο τραγουδιών σ’ ένα σύντομο μα καίριο κείμενο που έγραψε πριν δέκα χρόνια στην Καθημερινή:

"Η Σκοτεινή Μητέρα, [Έργο 45 (1985-86)] είναι απόσταγμα πείρας δύο μεγάλων δημιουργών: του Μάνου Χατζιδάκι και του Νίκου Γκάτσου. Είχα την τύχη τότε να το τραγουδήσω στο δίσκο και στις περιορισμένες συναυλίες που ακολούθησαν, υπό τη διεύθυνση του ίδιου του συνθέτη.
Η Σκοτεινή Μητέρα, παρά τις προθέσεις των δημιουργών της να γράψουν "απλά" τραγούδια, είναι ένα "ακριβό" λυρικό έργο, όπου αναδεικνύεται η πλούσια μελωδική γραφή του Χατζιδάκι και ο ποιητικός λόγος του Γκάτσου, φορτισμένος από τις διαψεύσεις μιας ζωής. Οι ακροατές, στους οποίους απευθύνεται, πρέπει να "βασανίζονται" από ευαισθησίες υπαρξιακές και πνευματικές ανησυχίες."

Η "Πλατυτέρα των Ουρανών" των Χατζιδάκι - Γκάτσου είναι αναμφισβήτητα ένας ύμνος! Ένας ύμνος - "ανέσπερο καντήλι μες στη μνήμη". Για την Παναγία, για κάθε μάνα, για κάθε ψυχή που "γυρεύει του ονείρου την πηγή". 

ΤΟ ΟΚΤΑΗΧΟ ΔΟΞΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ "ΘΕΑΡΧΙΩ ΝΕΥΜΑΤΙ" ΑΠΟ ΤΟΝ π. ΔΙΟΝΥΣΙΟ ΦΙΡΦΙΡΗ

Δεν μπορούμε να μη μνημονεύσουμε και φέτος την ιστορική ηχογράφηση του περιώνυμου οκτάηχου, και δίχορου, δοξαστικό του Εσπερινού στην Κοίμηση της Θεοτόκου "Θεαρχίω νεύματι", από τον αείμνηστο πρωτοψάλτη του Αγίου Όρους διακο-Διονύσιο Φιρφιρή. 

Η ηχογράφηση που εξέδωσε στα 2002 ο Μανόλης Χατζηγιακουμής από το Κέντρον Ερευνών και Εκδόσεων, στη σειρά "Οκτάηχα" από τα "Μνημεία Εκκλησιαστικής Μουσικής", πραγματοποιήθηκε στα 1988, αν και υπήρχε και μια παλαιότερη στα 1985. 

Ο Μανόλης Χατζηγιακουμής σημειώνει για το εξαίρετο αυτό μέλος και την ερμηνεία του π. Διονυσίου:

Το οκτάηχο, και δίχορο, δοξαστικό του Εσπερινού στην Κοίμηση της Θεοτόκου Θεαρχίω νεύματι (CD 9ο) είναι όχι μόνο το μοναδικό οκτάηχο μέλος που περιέχεται στο Δοξαστάριο του Ιακώβου (πρώτη καταγραφή 1794/1795, α' έκδοση Κων/πολη 1836, τόμ. Β', σ. 146-53), αλλά και από τα λαμπρότερα μέλη του μουσικού αυτού Βιβλίου και, γενικότερα, από τα λαμπρότερα του συνολικού έργου του μεγάλου αυτού εκκλησιαστικού συνθέτη. Έχει επίσης και αυτόνομη (ανεξάρτητη από το Δοξαστάριο) χειρόγραφη και έντυπη παράδοση (π.χ. Ταμείον Ανθολογίας, Κων/πολη 1834, τόμ. Α', σ. 136-43, Κων/πολη 1838, σ. 79-84, κ.α.). Στην πραγματικότητα, πρόκειται για ένα από τα αρχαιότερα, στην οκτάηχη αυτή μορφή, δοξαστικά μέλη με παρουσία στο Παλαιό Στιχηράριο και στα Νεώτερα επώνυμα, του Χρυσάφη του νέου (1655) και του Γερμανού Νέων Πατρών (1665). Εκτός από τον τύπο στο αργό στιχηραρικό μέλος, το οκτάηχο αυτό δοξαστικό έχει μελοποιηθεί σε νεώτερη εποχή (μέσα 18ου αι. κ.εξ.) και στο σύντομο στιχηραρικό μέλος, πρώτα από τον Ιωάννη πρωτοψάλτη (†1770) αυτόνομα και, στη συνέχεια, από τον Πέτρο τον Πελοποννήσιο (†1777) στο δικό του Δοξαστάριο (και τα δύο στην α' έκδοση του Δοξασταρίου, Βουκουρέστι 1820, σ. 227-30 του Πέτρου και σ. 230-33 του Ιωάννου). Έτσι, το αργό αυτό δοξαστικό του Ιακώβου αποτελεί την ιστορική κατάληξη μιας πλουσιότατης και μακραίωνης παράδοσης που σχετίζεται μάλιστα άμεσα με την αντίστοιχη επίσης πλούσια και μακραίωνη παράδοση του Στιχηραρίου. 

Καταρχήν, πρώτο στοιχείο άξιο σχολιασμού είναι το ίδιο το κείμενο. Πρόκειται για μια ποιητικότατη, λεκτικά και εικονοποιητικά, περιγραφή της Μετάστασης της Παναγίας, κατά το εκκλησιαστικό δόγμα, στους ουρανούς. Δομημένο, στην αρχαία του σύνθεση, κατά το οκτάηχο σύστημα (των κυρίων και πλαγίων ήχων) και εμπνευσμένο, πιθανότατα, από αυτοκρατορικές τελετές, δίνει μια λαμπρή, πανοραμική εικόνα του σπουδαίου αυτού θεολογικού γεγονότος: Θεαρχίω νεύματι, πάντοθεν οι θεοφόροι Απόστολοι, υπό νεφών μεταρσίως αιρόμενοι [ηχ α'] || Καταλαβόντες το πανάχραντον, και ζωαρχικόν σου σκήνος, εξόχως ησπάζοντο [ηχ πλ α']. || Αι δε υπέρτατοι των ουρανών Δυνάμεις, συν τω οικείω Δεσπότη παραγενόμεναι [ηχ β'], || Το θεοδόχον και ακραιφνέστατον σώμα προπέμπουσι, τω δέει κρατούμεναι· υπερκοσμίως δε προώχοντο, και αοράτως εβόων, ταις ανωτέραις Tαξιαρχίαις· Ιδού η παντάνασσα Θεόπαις παραγέγονεν [ηχ πλ β']. || Άρατε πύλας, και ταύτην υπερκοσμίως υποδέξασθε, την του αενάου φωτός Μητέρα [ηχ γ']· || Διά ταύτης γαρ η παγγενής των βροτών σωτηρία γέγονεν· ω [γρ. η] ατενίζειν ουκ ισχύομεν, και ταύτη άξιον γέρας απονέμειν αδύνατον [ηχ βαρύς]. || Ταύτης γαρ το υπερβάλλον, υπερέχει πάσαν έννοιαν [ηχ δ']. || Διό άχραντε Θεοτόκε, αεί συν ζωηφόρω Βασιλεί, και τόκω ζώσα, πρέσβευε διηνεκώς, περιφρουρήσαι και σώσαι, από πάσης προσβολής εναντίας την νεολαίαν σου· την γαρ σην προστασίαν κεκτήμεθα [ηχ πλ δ']. || Εις τους αιώνας, αγλαοφανώς μακαρίζοντες [ηχ α']. 

Πέρα από τον σύνολο δοξολογικό χαρακτήρα, στο εκτενές αυτό Δοξαστικό είναι ευδιάκριτα τέσσερα αφηγηματικά επίπεδα. Στο πρώτο (ηχ α' και πλ α') οι Απόστολοι “υπό νεφών αιρόμενοι” παραλαμβάνουν ασπαζόμενοι το Σκήνος της Παναγίας. Στο δεύτερο (ηχ β' και πλ β') οι υπέρτατες Δυνάμεις, με τον “οικείο” Δεσπότη, “παραγενόμεναι” συνοδεύουν το Σκήνος στην υπερκόσμια διαδρομή του. Το μέρος κλείνει με την άφιξη της πομπής προ των ουρανίων Πυλών και την αναγγελία προς τις ανώτερες Ταξιαρχίες “Ιδού η παντάνασσα Θεόπαις παραγέγονεν”. Στο τρίτο, και κεντρικότερο (ηχ γ' και ηχ βαρύς), υμνείται και δοξάζεται η Παναγία ως η Μητέρα του αενάου φωτός, διά της οποίας πραγματοποιήθηκε η σωτηρία των ανθρώπων και προς την οποία είναι αδύνατο να απονείμει κανείς “άξιον γέρας”. Στο τέταρτο, και τελευταίο (ηχ δ' και πλ δ'), μετά τη διαβεβαίωση ότι “το υπερβάλλον αυτής υπερέχει πάσαν έννοιαν”, η αφήγηση μεταβάλλεται σε ικεσία και επίκληση: να πρεσβεύει σταθερά, ώστε να περιφρουρείται και να σώζεται η “νεολαία” της. Αυτήν όλοι κεκτήμεθα προστασίαν μακαρίζοντάς την εις τους αιώνας. Η τετραμερής αυτή δομή (α' και β' μέρος Πορεία και Άφιξη στους Oυρανούς, γ' Ύμνος και Εγκώμιο της Παναγίας, δ' Ικεσία και Επίκληση) συμπίπτει απόλυτα, όπως γίνεται αμέσως φανερό, με το επίσης τετραμερές σχήμα των επιμέρους (κυρίων και πλαγίων) ήχων, και προφανώς όχι τυχαία. Έτσι, στο Δοξαστικό αυτό δεν περιγράφεται μόνο, με έντονα εικονοποιητικό τρόπο, ένα τόσο σπουδαίο θεολογικό γεγονός, όπως η Μετάσταση της Παναγίας, αλλά, κυρίως, υμνείται και δοξάζεται, με μεστούς ποιητικούς τόνους και όμοια σχήματα, το ουσιαστικό πρόσωπό της ως Μητέρας του Θεού και διαρκούς Μεσίτριας του Κόσμου. 

Το δοξαστικό Θεαρχίω νεύματι, ως οκτάηχο μέλος, οδεύει κατά το σύστημα των κυρίων και πλαγίων ήχων (πρώτος - πλάγιος του πρώτου, δεύτερος - πλάγιος του δευτέρου, τρίτος - πλάγιος του τρίτου / βαρύς, τέταρτος - πλάγιος του τετάρτου, επάνοδος στον α' ήχο). Ως μέλος του Ιακώβου πρωτοψάλτου δεν αποτελεί εξυπαρχής πρωτογενή σύνθεση. Δομή, φράσεις, ύφος, όλα σ’ αυτό παραπέμπουν στο όμοιο μέλος του Παλαιού Στιχηραρίου. Πιο συγκεκριμένα, στη νεώτερη ασματική παράδοση του Στιχηραρίου του Γερμανού Νέων Πατρών (αυτόγραφο Στιχηράριο Γερμανού 1665), στην οποία άλλωστε στηρίζεται και ολόκληρο το Δοξαστάριο του Ιακώβου. 

Για το οκτάηχο αυτό μέλος πρέπει να ειπωθούν: 1) Και αυτό έχει συντεθεί επίσης (όπως και ολόκληρο το Δοξαστάριο) “δι’ ευρύθμου και συντετμημένου τρόπου”. Πρόκειται για έναν εσωτερικό, ακατάγραφο ρυθμό, πέρα από την τυπική, και συνήθη, χρονική αγωγή, απόλυτα συνυφασμένον με την όλη ανάπτυξη των επιμέρους μουσικών γραμμών και φράσεων (και ο οποίος διασώζεται ακέραιος στη λαμπρή ερμηνεία του πατρός Διονυσίου). O ρυθμός αυτός, ο οποίος επιβάλλεται ήδη από την αρχική μουσική φράση (ακόμη και από τον εκτός κειμένου επιβλητικό επίσης πρόλογο Δόξα και Νυν), κυριαρχεί σταθερά σ’ ολόκληρο το μέλος, προσδίδοντας σ’ αυτό ένα από τα τόσο ιδιαίτερα, και αρχαιότροπα, χαρακτηριστικά του. 2) Το δεύτερο, εξίσου σπουδαίο (ίσως σπουδαιότερο για το συγκεκριμένο αυτό μέλος), είναι η παραστατικότατη μουσική εικονοποιία, η οποία υπηρετεί πιστά την παραστατικότατη επίσης εικονοποιία του ποιητικού κειμένου. Στο θέμα αυτό το Θεαρχίω νεύματι είναι ένα από τα λαμπρότερα δείγματα της μελοποιητικής δεινότητας του Ιακώβου. Αλλά και ο επί μέρους ποιητικός λόγος βρίσκει παντού την κατάλληλη, και αναγκαία, μουσική επένδυση, εφόσον μάλιστα ο Ιάκωβος υπήρξε γενικότερα, κατά την ιστορική μαρτυρία, “ο πρώτος εις το κατά το νόημα μελοποιείν”. Έτσι, Λόγος και Μέλος βρίσκονται εδώ σε μια σπάνια αρμονική αλληλουχία και σύζευξη. 3) Σημαντικό στοιχείο της σύνθεσης αποτελεί επίσης και το ύφος, υμνητικό, δοξαστικό και χαρμόσυνο. Δεν είναι μόνο το είδος του μέλους (Δοξαστικό), αλλά, κυρίως, το ειδικό θέμα, το οποίο επιβάλλει το συγκεκριμένο αυτό ύφος. Παντού, σ’ όλους του ήχους, επισημαίνονται πλούσιες δυναμικές κορυφώσεις, ενώ ολόκληρο το μάθημα διαπνέεται από υψιπετή έξαρση και ανάταση. Σ’ αυτό βοηθά αποτελεσματικά η κατάλληλη χρησιμοποίηση των ήχων και η χρησιμοποίηση επίσης κατάλληλων για την περίσταση θέσεων. Έτσι, το ύφος συμβαδίζει απόλυτα με τον ουσιώδη χαρακτήρα της σύνθεσης και του κειμένου. 4) Εδώ πρέπει να προστεθούν και ορισμένα άλλα, εσωτερικά κυρίως στοιχεία που προσιδιάζουν στο μέλος. Η ολοκληρωμένη ταύτιση μουσικών φράσεων και αντίστοιχων λέξεων. Η παρατήρηση καλύπτει, γενικότερα, όλο το στιχηραρικό είδος, ωστόσο στο οκτάηχο αυτό μάθημα βρίσκει απόλυτη εφαρμογή και συνέπεια. Η σταθερή σύμπτωση, παντού, του μουσικού με τον γραμματικό τόνο. Μάλιστα στις περιπτώσεις αυτές ο μουσικός τόνος διατυπώνεται πάντοτε με έμφαση και αισθητά οξύτερα από τους λοιπούς, συνάλληλους φθόγγους. Η έντεχνη και ομαλή (συχνά δυσδιάκριτη) συμπλοκή των ήχων, έτσι που το σύνολο άκουσμα να αποκτά συμπαγή ενότητα και ομοιογένεια. Η ενότητα αυτή γίνεται απόλυτα εμφανής με τον συγκεκριμένο εδώ τρόπο ερμηνείας του μαθήματος (ενιαίο, χωρίς τον τύπο της δίχορης μορφής). Oι επιμέρους μελισματικές μετατροπίες (περιορισμένες και όπου, πράγματι, χρειάζονται) δεν αποτελούν απλά στοιχεία επιτήδευσης, αλλά χρησιμοποιούνται για να τονίσουν και να “περιγράψουν” ηχοχρωματικά ειδικές νοηματικά λέξεις (“τω δέει κρατούμεναι”, “προώχοντο”, “από πάσης προσβολής εναντίας” κλπ.). 

Η ερμηνεία του πατρός Διονυσίου Φιρφιρή στο οκτάηχο αυτό Δοξαστικό του Ιακώβου πρωτοψάλτου αποτελεί μέγιστο επιστημονικό και πνευματικό γεγονός (και πρέπει επίσης να θεωρηθεί μέγιστο ευτύχημα η καταγραφή της). Στην ουσία, πρόκειται για μιά σπάνια και εξαιρετικά σημαντική ιστορική ηχογράφηση (Φεβρουάριος 1988, και παλαιότερη 1985). Το μέλος ψάλλεται, και στις δύο περιπτώσεις, από την α' έκδοση του Δοξασταρίου του Ιακώβου (Κων/πολη 1836, τόμ. Β', σ. 143-56, εδώ σ. 31 κ.εξ.). Για την ερμηνεία αυτή του πατρός Διονυσίου πρέπει να ληφθούν υπόψη δύο ειδικά, και σπουδαία, δεδομένα. Το πρώτο είναι η μακραίωνη ζωντανή λειτουργική χρήση του Δοξαστικού αυτού στο Άγιον Όρος. Παράλληλα, ότι η λειτουργική αυτή χρήση συνδέεται εκεί με τη μεγάλη επίσης ψαλτική παράδοση του Στιχηραρίου (όπως άλλωστε συνδέεται και ολόκληρο το Δοξαστάριο του Ιακώβου). Το δεύτερο είναι η εξίσου μεγάλη ψαλτική εμπειρία του μέλους αυτού του Ιακώβου από τον πατέρα Διονύσιο Φιρφιρή (το έψαλλε στο Άγιον Όρος επί 60 ολόκληρα χρόνια, όπως ο ίδιος έλεγε, και όπως ακριβώς το διδάχθηκε από την προηγούμενη γενιά των μεγάλων Αγιορειτών ψαλτών και πατέρων). Με τα δεδομένα αυτά εξηγείται ευκολότερα η ιδιότυπη και λαμπρή αυτή ερμηνεία, η οποία παραπέμπει έτσι, επί της ουσίας, σε παλαιά και εξαιρετικά ενδιαφέροντα πρότυπα. Στην πράξη, πρόκειται για σπάνιο και ασυνήθιστο ερμηνευτικό άκουσμα, “ξένο” και αλλότριο, στο σύνολό του, από τα όμοια τρέχοντα και συνήθη. Η μοναδικότητα της ερμηνείας του πατρός Διονυσίου γίνεται ακόμη περισσότερο αντιληπτή, αν προστεθεί εδώ ότι το ερμηνευτικό άκουσμα του οκτάηχου αυτού Δοξαστικού είναι σήμερα, στο υπόλοιπο Άγιον Όρος, αισθητά διαφοροποιημένο και ότι, επιπλέον, στον χώρο του Οικουμενικού Πατριαρχείου και στους άλλους ναούς της ευρύτερης Κωνσταντινούπολης, ψαλλόταν πάντοτε (και εξακολουθεί να ψάλλεται) το όμοιο οκτάηχο Δοξαστικό (σε σύντομο στιχηραρικό μέλος) του Πέτρου Πελοποννησίου (†1777). Έτσι, η ερμηνεία του πατρός Διονυσίου δεν αξιολογείται μόνο ως προς τη μοναδικότητα της μουσικής και εκφραστικής της διατύπωσης, αλλά, παράλληλα, και ως προς την ιστορική της σημειολογία, καθώς αποτελεί το οριστικό τέρμα μιας τόσο μεγάλης ειδικής (και ζωντανής ως τις ημέρες μας) ψαλτικής πορείας. Παρά τα τεχνικά μειονεκτήματα (την κόπωση της ηλικίας των 76 χρόνων, και, ατυχώς, το υποτονικό ισοκράτημα, ασύμβατο στην ουσία με τον έντονο δοξαστικό χαρακτήρα του μέλους και, κυρίως, της συγκεκριμένης ερμηνείας), η εντυπωσιακή αυτή εκτέλεση στοιχειοθετείται από πολλά, και σπουδαία, τεκμήρια. 1) Το πρώτο είναι η ειδική εκφορά των μουσικών γραμμών και φράσεων, συνεκτική, εύστροφη, αναλυτική. Πιο συγκεκριμένα, η λαμπρή, και ομοιογενής, απόδοση των ιστορικών ποιοτικών χαρακτήρων (σε αρμονικότατη μάλιστα συμπλοκή με εκείνην των ποσοτικών), ακόμη, η σύνολη οργανική ενότητα και ο ανεξάντλητος πλούτος των επιμέρους εκφραστικών αποχρώσεων. Εντυπωσιάζει πράγματι ο αρχαιοπρεπής, και κλασικός, τρόπος εκφοράς όλων των “θέσεων”, απολύτως μέσα στο πνεύμα και στον χαρακτήρα του αργού στιχηραρικού μέλους. Στο θέμα αυτό η ερμηνεία αποτελεί πράγματι μοναδικό δίδαγμα και εμπειρία. 2) Το δεύτερο εξίσου σπουδαίο είναι η πρωτότυπη ρυθμική ροή και κίνηση (γοργόρρυθμη στην τελική εκδοχή, περισσότερο αργόρρυθμη στην παλαιότερη). Δεν είναι μόνο η απόλυτη ακρίβεια του ρυθμού και του χρόνου, αλλά, κυρίως, ο ιδιότυπος ρυθμικός κυματισμός και οιονεί μετεωρισμός του ήχου. Πρόκειται για ένα από τα πιο σπουδαία, και αξιοπρόσεκτα, συστατικά της παρούσας ερμηνείας. Από μιαν άποψη, πρέπει να θεωρηθεί (όπως ειπώθηκε και σε άλλη περίσταση) ότι η ρυθμική (και εκφραστική) αυτή ιδιοτυπία εμπεριέχει, κατά πάσαν πιθανότητα, εκτελεστικά κατάλοιπα της παλαιάς Χειρονομίας. Με τη συγκεκριμένη επισήμανση, η ερμηνεία εδώ αποκτά, εκτός των άλλων, και μιαν άλλη διάσταση. 3) Ένα τρίτο είναι το ύφος, στιβαρό, ηγεμονικό και στεντόρειο, πάνω απ’ όλα όμως εξαιρετικά υψιπετές, δοξαστικό και χαρμόσυνο. Το ύφος αυτό, το οποίο υποστηρίζεται έξοχα από το οικείο φωνητικό εύρος και τον ιδιότυπο ισχυρό τονισμό (στη θέση), ανταποκρίνεται άριστα στο υψήγορο μουσικό και ποιητικό κείμενο. Σύμφυτο, στην υφή του, με την ουσία του μέλους αναδεικνύει και επιβάλλει καθοριστικά το μοναδικό αυτό άκουσμα. Εδώ αποδεικνύεται ότι το πραγματικό ύφος στα εκκλησιαστικά μέλη δεν είναι απλά ένα τυπικό στερεότυπο, αλλά μιά σύνθετη και ουσιαστική δημιουργική πράξη. 4) Ως τελευταίο πρέπει να προστεθεί ο ακραιφνής και ουσιώδης χαρακτήρας της ερμηνείας, αυθεντικός, γνήσιος, υπερβατικός. Πέρα από τα προηγούμενα, ό,τι προέχει στην παρούσα ερμηνεία είναι προπάντων η βαθειά και έλλογη βίωση του μέλους, στο σύνολό του και σε όλες του τις επιμέρους λεπτές αποχρώσεις. Με σπάνια ψυχική μέθεξη, ελευθερία και άνεση (που την έχει ενισχύσει προφανώς η μακρόχρονη λειτουργική εκτέλεση από τον ίδιο) αποκαλύπτει δημιουργικά τις σπάνιες αρετές του Μαθήματος. Κείμενο, μέλος, ερμηνεία αποτελούν εδώ μιαν αδιάσπαστη ενότητα, αναδεικνύοντας έξοχα ένα από τα αριστουργήματα του αρχαίου αργού στιχηραρικού μέλους και της εκκλησιαστικής μουσικής σύνθεσης γενικότερα. Η μεγάλη λαϊκή ερμηνευτική παράδοση του Όρους βρίσκεται, και στην περίπτωση αυτή, σε μια κορυφαία της στιγμή. Για να αποδειχθεί, άλλη μια φορά, ότι η ερμηνεία των εκκλησιαστικών μελών δεν είναι δεξιοτεχνία και έμφαση, ούτε άκρατος υποκειμενισμός, αλλά, κυρίως, γνώση των ειδών, σεβασμός και πειθαρχία στις αρχές και στους κανόνες της μεγάλης αυτής μουσικής τέχνης, πάνω απ’ όλα εσωτερική συμμετοχή, βίωση, έμπνευση. 

Το οκτάηχο Δοξαστικό στην Κοίμηση της Θεοτόκου Θεαρχίω νεύματι του Ιακώβου πρωτοψάλτου παραμένει ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά μέλη του καθόλου Oκτάηχου συστήματος, αλλά και του επιμέρους Στιχηραρικού είδους. Επιπλέον, έχει διατηρηθεί ολοζώντανο στη λειτουργική πράξη ως τις ημέρες μας, και μάλιστα μέσα στο παλαιότροπο και βιωματικό περιβάλλον του Αθωνικού χώρου. Από την άποψη αυτή, η ερμηνεία εδώ του πατρός Διονυσίου Φιρφιρή καταγράφει (και αναδεικνύει) την ουσία και το κάλλος του ιδιότυπου ιστορικού εκκλησιαστικού αυτού μέλους.

"ΑΛΑΛΑ ΤΑ ΧΕΙΛΗ" ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΑΚΑΡΙΣΤΟ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΠΑΤΡΩΝ ΝΙΚΟΔΗΜΟ (ΒΙΝΤΕΟ)

Το Μεγαλυνάριο «Άλαλα τα χείλη», ψάλλεται στους Παρακλητικούς Κανόνες, σε ήχο πλ. δ' (τρίφωνο) και μέλος αργό, όταν ο Αρχιερεύς κατεβαίνει από τον θρόνο για να προσκυνήσει την εικόνα της Θεοτόκου.

Εδώ το ακούμε από τον μακαριστό Μητροπολίτη Πατρών Νικόδημο Βαλληνδρά, ο οποίος το έψαλε εντέχνως ενώπιον της εικόνος της Θεοτόκο, στον Ιερό Ναό Παναγίας Αλεξιωτίσσης. 

Πραγματικός Ρεμβασμός του Δεκαπενταυγούστου! 

"ΕΦΥΓΕ" Ο ΜΟΥΣΙΚΟΛΟΓΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ

Σήμερα, Τρίτη 13 Αυγούστου 2024, το μεσημέρι, έφυγε από τη ζωή ο Γιώργος Λεωτσάκος, σημαντικός μουσικολόγος, κριτικός μουσικής, πρωτοπόρος και πρόμαχος στην έρευνα της Έντεχνης Ελληνικής Μουσικής (ΕΕΜ). Υπήρξε ιδρυτικό μέλος και επίτιμος πρόεδρος του Σωματείου Ελλήνων Κριτικών Μουσικής, Θεάτρου και Χορού. 

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1935. Το 1952 πέρασε στη δημοσιογραφία. Ταυτόχρονα σπούδαζε θεωρητικά με τον συνθέτη Κωνσταντίνο Κυδωνιάτη. Το 1964 έλαβε δίπλωμα αντιστίξεως και φούγκας από το Ελληνικό Ωδείο. Ως μουσικοκριτικός κάλυψε όλο σχεδόν το φάσμα του αθηναϊκού Τύπου, από το 1959 έως τον Μάρτιο του 2021 – τότε σταμάτησε λόγω πανδημίας. Εργάστηκε στις εφημερίδες: Η Καθημερινή, Μεσημβρινή (1959-1965), Τα Νέα, Το Βήμα (1965-1979), Πρωινή (1979-1980), Ελεύθερη Γνώμη (1983-1985), Πρώτη (1986-1989), Επικαιρότητα, στο εβδομαδιαίο 6 Ημέρες της Ημερησίας (1999-2002), στο Εξπρές (2003-2013) και στο ηλεκτρονικό περιοδικό κριτικής μουσικής, θεάτρου, χορού και εικαστικών τεχνών Critics΄ Point (2013-2020). 

Το 1981 υπήρξε ο πρώτος μουσικολόγος του κόσμου που επισκέφθηκε την τότε απομονωμένη σοσιαλιστική Αλβανία, γνωρίζοντας σε βάθος το ιδιόμορφο και εντυπωσιακά αποδοτικό σύστημα της μουσικής ζωής, παιδείας και παραγωγής. Ερευνητικό υλικό του για την ΕΕΜ δημοσίευσε στην εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Larousse-Britannica, στο Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό, αλλά και, κυρίως, στην παγκοσμίου κύρους αγγλική μουσική εγκυκλοπαίδεια Grove. Επίσης συμμετείχε στην αγγλόφωνη αλβανική έκδοση Biographical Dictionαry of Balkan Composers, παρουσιάζοντας Έλληνες συνθέτες.

Κυριότερα έργα του είναι: Αλβανική Μουσική (Αθήνα 1985, εκτός εμπορίου)· Λύχνος υπό τον μόδιον. Έργα Ελλήνων συνθετών για πιάνο 1847-1908 (ΠΕΚ 1999)· Παύλος Καρρέρ. Απομνημονεύματα και Εργογραφία (Μουσείο Μπενάκη, 2003)· Σπύρος Σαμάρας (1861-1917)· Ο Μεγάλος Αδικημένος της Έντεχνης Ελληνικής Μουσικής. Δοκιμή βιογραφίας (Μουσείο Μπενάκη, 2013). Επίσης, υπό τον γενικό τίτλο «Μουσικολογικά Ιχνηλατήματα», έχει δημοσιεύσει σε ελληνικά μουσικολογικά περιοδικά 25 περίπου εκτενέστατα μελετήματα πάνω σε διαφόρους Έλληνες συνθέτες.

Ανάμεσα στις μεταφράσεις του ιδιαίτερη θέση κατέχουν οι παρακάτω: Αrmand Lanou, Καλημέρα, κύριε Ζολά (Γ. Φέξης, 1961)· Simon Vestdijk, Ελ Γκρέκο. Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (Άλβα, 1965)· Yasunari Kawabata, Η χώρα του χιονιού (Κέδρος, 1968)· Nguyen Du, Η κόρη με τα ξεσκισμένα σπλάχνα (Κέδρος, 1969)· Émile Vuillermoz, Ιστορία της Μουσικής, 2 τόμοι (Υποδομή, 1980-1981)· Βenvenuto Cellini, Η ζωή του Μπενβενούτο Τσελλίνι, Φλωρεντινού, ιστορημένη από τον ίδιο (Άγρα, 1994). Philip Barford, Οι συμφωνίες και τα τραγούδια του Μάλερ (Λέσχη, 1978), Τελευταία του συγγραφική εργασία αποτελεί η μελέτη αφιερωμένη στο έργο του Σπύρου Σαμάρα, Αναλύσεις Σκηνικών Έργων, Α’ και Β’ τόμος (24 γράμματα, 2024). 

Ο Γιώργος Λεωτσάκος έχει πει σε συνέντευξή του ότι το ενδιαφέρον του για την ελληνική μουσική ξεκίνησε «περίπου από το 1970, όταν δέχτηκα την πρόταση να συνεργαστώ με το The New Grove Dictiοnary of Musik and Musicians, που η πρώτη του έκδοση σε είκοσι τόμους κυκλοφόρησε δέκα χρόνια αργότερα, το 1980, ενώ η δεύτερη, στην οποία επίσης συνεργάζομαι, τον Φεβρουάριο του 2001, σε είκοσι εννέα αυτήν τη φορά τόμους, Ήμουνα ήδη μουσικοκριτικός τότε και γνώριζα ότι πάρα πολλά πράγματα για την ελληνική μουσική θεωρούνται δεδομένα και πάρα πολλά ανεξήγητα. Μετά από χρόνια έρευνας δεν υπάρχουν μυστήρια πια».

Για την αυτοβιογραφία του "Ισοβίτης στο ελληνικό κάτεργο" (εκδόσεις Καστανιώτη, 2022), έγραψε: 

"Όνειρο ζωής μου η μουσική, χτυπήθηκε από γονείς που μου έδειξαν ενωρίτατα ότι κατά βάθος δεν υπήρξα γι’ αυτούς παρά προϊόν μάλλον... ανεπιτυχούς συνουσίας – τέλη Δεκεμβρίου του 1934. Το πώς και γιατί, τελικά, ακολούθησε η ζωή μου μονοπάτια αγριότατα θα διαβάσετε στο ανά χείρας, του οποίου κατ’ εξοχήν ιδιαιτερότητα, που, απ᾽ όσο θυμούμαι, δεν συνάντησα ποτέ σε όσες αυτοβιογραφίες ή απομνημονεύματα διάβασα, είναι το πώς η κακοτυχία και η επαγγελματική μου διαδρομή (ποτέ σταδιοδρομία) αλληλοσφυρηλατήθηκαν τόσο τέλεια ώστε να προκύψει ό,τι προέκυψε: εγώ. Και, θυμίζοντας τον William Blake, σούρθηκα στον «επικίνδυνο κόσμο», πες σφάγιο, ψυχικό και σωματικό, άλλά με τη μουσική και τη λαχτάρα φυγής αιμάσσουσες και αείζωες μέσα μου. Όμως, όλως συμπτωματικά, όσα με πλήγωσαν καθ’ οδόν δεν αφορούσαν μόνο εμένα αλλά και, κυρίως, τα κρανία όσων Ελλήνων εμπεριέχουν ακόμη φαιάν ουσία. Έτσι, γι’ αυτούς, αλλά και ελπίζοντας να ξαλαφρώσω την ψυχή μου, το 2010, καθηλώθηκα μπροστά στον υπολογιστή μου επί 8 χρόνια". 

Η ΠΑΡΘΕΝΙΑ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΚΑΤΑ ΝΙΚΟ ΓΑΒΡΙΗΛ ΠΕΝΤΖΙΚΗ

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης: Η Παναγία με το βρέφος 

Ν.Γ.Π.: Είμαι πραγματιστής, όχι υλιστής. Επανέρχομαι στην των πραγμάτων αλήθειαν. Μου αρέσουνε οι αισθηματικοί άνθρωποι που ξεχνάνε τον εαυτό τους εν ονόματι της αγάπης που παρέχουν. Και τα πράγματα πρέπει να τ’ αρνηθείς για να τα αποκτήσεις. Ας μιλήσουμε και λίγο σόκιν: πράμα λέμε το αιδοίον. Άμα το ‘χεις, είναι σαν να μιλάς για έναν αγρό και τις περιπέτειες της καλλιέργειάς του. Όταν δεν το ‘χεις, η λαχτάρα σού δίνει μιαν άλλη αντίληψη, πιο μόνιμη. Γι’ αυτό ήταν παρθένος η Παναγία, για να δεχτεί τα λόγια και να μη γίνει μια νοικοκυρά της σειράς. Πώς θα μπορούσε η Αριάδνη να βοηθήσει τον Θησέα, αν δεν ήταν παρθένος; Πώς αλλιώς θα μπορούσε να τον βοηθήσει, βρίσκοντας τη διέξοδο μέσα απ’ τον λαβύρινθο των διαδρόμων; 

Σ.Τ.: Αν σας άκουγε η Μποβουάρ τώρα... 

Ν.Γ.Π.: Κι όμως, η παρθενία είναι κάτι βασικό, γιατί αξιοποιεί το πράμα της γυναικός, αξιοποιεί το σώμα μέσα απ’ τη λαχτάρα για το σώμα. 

Σ.Τ.: Γράφετε κάπου ότι μέσα απ’ το σώμα αξίζει να υμνούμε τον Θεό. Η παρθένα θα τον υμνεί μέσα απ’ τη νοσταλγία του σώματός της; 

Ν.Γ.Π.: Πάρε παράδειγμα τη Θεοτόκο: υμνεί τον Θεό μέσα απ’ τη θνητότητα του σώματός της που παραδέχεται από τα πριν. Καταλάβατε; 

Σ.Τ.: Ομολογώ πως όχι. Το σώμα το αντιλαμβάνομαι όχι μέσα από το θνητό του μέλλον, αλλά μέσα από το αισθησιακό παρόν του - με καλεί σε άλλες χαρές. 

Ν.Γ.Π.: Μα, βέβαια, καλό μου παιδάκι, δίκιο έχεις. Κάθε άνθρωπος είναι φυσικό να θέλγεται από αυτές. Αλλά ο πνευματικός αγώνας είναι να καταλαβαίνουμε αυτά τα θέλγητρα μέσα από τη βεβαιότητα του τάφου που τα περιμένει. «Ο θάνατος εννοούμενος παρ’ ανθρώποις αθανασία εστί». Έτσι παίρνει νόημα η ζωή, γιατί «εν σώμα εσμέν». 

Από συνέντευξη του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη στον Στάθη Τσαγκαρουσιάνο. 

"Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ" ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΥΡΙΑΝΟΥ (ΗΧΗΤΙΚΟ)

Γιώργος Παυριανός / Φωτό: Ανδρέας Σιμόπουλος

Ο Γιώργος Παυριανός γεννήθηκε στις 29 Ιουνίου του 1965 στην Πάτρα. Αριστούχος μαθητής, μπήκε με υποτροφία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο το οποίο ουδέποτε τελείωσε. Το 1978 εργάστηκε στο Τρίτο Πρόγραμμα του ραδιοφώνου με διευθυντή το Μάνο Χατζιδάκι. Στη δισκογραφία εμφανίστηκε το 1981 και από τότε μέχρι σήμερα έχει γράψει τρομερά σουξέ τα οποία από σεμνότητα δεν αναφέρει. Το διάστημα 1986-1996 δούλεψε σαν δημοσιογράφος στα περιοδικά "Πρόσωπα", "Κλικ", "Men", "Diva", Γυναίκα", "Nitro", όπου δημιούργησε αίσθηση όχι τόσο για τα κείμενά του, όσο για τις αλεπάλληλες μεταμφιέσεις του με τις οποίες εικονογραφούσε τα θέματά του. Το 2006 ξεκίνησε η συνεργασία του με την Athens Voice. Άγαμος, λάτρης της παρέας και του κρασιού, φύση καλλιτεχνική και ανήσυχη, αντιφατικός σαν προσωπικότητα, με χιούμορ και υπομονή, ζει λιτά στο μικρό του δώμα στο Παγκράτι και μπορεί να υπερηφανευτεί ότι έχει επιζήσει χάρις στην καλοσύνη των φίλων του. 

«Η δική μου “Αποκάλυψη” του Ιωάννη» 

Ποιητική απόδοση: Γιώργος Παυριανός 

Αφήγηση: Γιώργος Κιμούλης, Γρηγόρης Βαλτινός, Αντιγόνη Βαλάκου, Ηλίας Λογοθέτης, Νίκος Κουρής, Χρήστος Στέργιογλου, Αντιγόνη Αμανίτου 

Παραγωγή: Β’ Πρόγραμμα της ΕΡΤ, 2010 Διάρκεια 2:20:24 // Έτος έκδοσης: 2022 

Ένα μυθικό κείμενο, γραμμένο πριν 2.000 χρόνια, είναι η «Αποκάλυψη» του Ιωάννη. Τα κρυμμένα μυστικά της και οι σκοτεινές προφητείες της έχουν απασχολήσει εκατομμύρια χριστιανούς. Ο Γιώργος Παυριανός στο 30ό Podcast «Μυθικά Πρόσωπα» παρουσιάζει μια δική του ποιητική απόδοση, σε δεκαπεντασύλλαβο, που παίχτηκε σε θεατρική μορφή, στο Β’ Πρόγραμμα της ΕΡΤ το 2010. Αυτή την ηχογράφηση επεξεργάστηκε ξανά και την παρουσιάζει ολόκληρη, χωρίς περικοπές. Ο έχων ώτα ακούειν, ακουέτω!

 

Οι “κώδικες” των μοναστηριών

Μελέτη του καθηγητή της Νομικής Αθηνών κ. Γ. Ανδρουτσοπούλου για το αναμορφωμένο νομοθετικό πλαίσιο στις Ιερές Μονές και τα Hσυχαστήρια 

Του Χάρη Ανδρεόπουλου* 

Οι Ιερές Μονές δεν αποτελούν μόνο τόπο για την πνευματική άσκηση των μοναχών στο πλαίσιο της ησυχαστικής τους αφιερώσεως και τόπο προσευχής και περισυλλογής των (ως επισκεπτών) προσερχομένων πιστών, αλλά συγχρόνως, σύμφωνα με τη νομική τυποποίησή τους, στο πλαίσιο του υφισταμένου συστήματος της «νόμω κρατούσης πολιτείας» στις σχέσεις Πολιτείας - Εκκλησίας, συνιστούν οργανωτικές υποδιαιρέσεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας και ειδικότερα νομικά πρόσωπα που έχουν περιενδυθεί τη νομική προσωπικότητα δημοσίου δικαίου (ΝΠΔΔ). Την ίδια στοχοθεσία υπηρετούν και τα Ιερά Ησυχαστήρια, τα οποία, όμως, ανήκουν στην κατηγορία των ΝΠΙΔ. 

Η παρουσιαζομένη και αφορώσα στο θέμα του νομικού καθεστώτος των Ι. Μονών και Ι. Ησυχαστηρίων μελέτη του αναπληρωτή καθηγητή Εκκλησιαστικού Δικαίου της Νομικής Σχολής Αθηνών κ. Γεωργίου Ανδρουτσοπούλου αποτελεί το πρώτο μέρος μιας πραγματείας, η οποία έχει ως σκοπό να αποτυπώσει και ανασυνθέσει κριτικά, αλλά και με προτάσεις de lege ferenda («θετέου δικαίου»), το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο που διέπει την οργάνωση και διοίκηση των Ιερών Μονών, ανεξαρτήτως νομικής μορφής, στην ελληνική επικράτεια, όπως αυτό συντίθεται από νέες νομοθετικές διατάξεις και κανονιστικές αποφάσεις, οι οποίες, σε συνδυασμό με τη νομολογιακή τους επεξεργασία, έχουν αναμορφώσει το σχετικό Δίκαιο. 

Πρόκειται αναμφιβόλως για ένα έργο - σταθμό στο χώρο του Εκκλησιαστικού Δικαίου καθώς παρά την ύπαρξη των δημοσιευμένων (από το 2002) «Εσωτερικών Κανονισμών» των Μονών της Εκκλησίας της Ελλάδος, των ενταγμένων στις «Πηγές» της «Βιβλιοθήκης Εκκλησιαστικού Δικαίου» των εκδόσεων Σάκκουλα, είχε καταστεί εμφανής η ανάγκη της παρουσιάσεως του νομικού καθεστώτος που διέπει τις Ι. Μονές και τα Ι. Ησυχαστήρια υπό το φως των ισχυουσών νομοθετικών ρυθμίσεων. Την ανάγκη επέτεινε και το γεγονός ότι το τελευταίο συναφές έργο συστηματικής επεξεργασίας του νομικού καθεστώτος των Ι. Μονών, το οποίο είχε εκπονήσει ο καθ. Παν. Παναγιωτάκος (ΑΠΘ), αποτύπωνε το δίκαιο που ίσχυε το 1957 (έτος εκδόσεως του έργου του), ήτοι είκοσι χρόνια πριν τη ψήφιση του ισχύοντος Καταστατικού Χάρτου (Κ.Χ.) της Εκκλησίας της Ελλάδος (Ν. 590/1977). Άρα υπήρχε στο χώρο ένα κενό νομικής βιβλιογραφίας. Με πνεύμα σύγχρονο, γραφή περιεκτική και ουσιώδη, με κριτική αξιολόγηση / αποτίμηση και στοχευμένη νομολογιακή και θεωρητική επεξεργασία του εν λόγω αντικειμένου, το κενό αυτό ήλθε να καλύψει το παρόν πόνημα του κ. Ανδρουτσοπούλου, το οποίο κυκλοφορεί από τις έγκυρες νομικές (για τον κλάδο και του Εκκλησιαστικού Δικαίου) και ευφήμως γνωστές εκδόσεις Σάκκουλα («Το νομικό καθεστώς Μονών και Ησυχαστηρίων στην ελληνική επικράτεια – Εκκλησία της Ελλάδος», Αθήνα-Θεσσαλονίκη, 2023, σσ. 424). 

H μονογραφία αυτή αποτελώντας, ως προς το περιεχόμενο, τον πρώτο τόμο της πραγματείας, αναφέρεται στην Εκκλησία της Ελλάδος, δηλ. τόσο στην Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδος (όπως αυτή περιγράφεται στο αρθ. 11, § 1Α’, Ν. 590/1977), όσο και τις Μητροπόλεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου (αρθ. 11, § 1Β’, Ν. 590/1977), τις «επιτροπικώς» παραχωρηθείσες εκ μέρους του Οικ. Πατριαρχείου στην Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδος, κατά τη διοίκηση, υπό τους Όρους της Πατριαρχικής και Συνοδικής Πράξεως (Π.Σ.Π.) του 1928. Ο δεύτερος τόμος που θ΄ ακολουθήσει θα αναφέρεται στα ιδιαίτερα εκκλησιαστικά καθεστώτα της Ορθόδοξης Εκκλησίας τα οποία συνυπάρχουν στην ελληνική επικράτεια, ήτοι στην ημιαυτόνομη Εκκλησία της Κρήτης, στις εκκλησιαστικές επαρχίες της Δωδεκανήσου, για τις οποίες τέθηκε προσφάτως σε ισχύ, για πρώτη φορά, νέος οιονεί «Καταστατικός Χάρτης» (αρθ. 317-346 Ν. 4957/2022), και, βεβαίως, στο συνταγματικώς αυτοδιοικούμενο Άγιον Όρος. 

Η ιστορική προσέγγιση του θέματος ανάγεται στην πρωτοβουλία του Ιωάννη Καποδίστρια να συγκροτήσει το 1828, λίγες ημέρες μετά την άφιξή του στην Ελλάδα, την 5μελή εξ Αρχιερέων Επιτροπή για να διακριβώσει την κατάσταση των ναών και των μονών. Ακολούθως εξετάζεται ο σχεδιασμός της Αντιβασιλείας για τη διευθέτηση των εκκλησιαστικών πραγμάτων, ερευνάται η τύχη των ιδιοκτήτων Μονών και αναλύεται ο θεσμός της κτητορείας. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζεται η νομική τυποποίηση των Μονών ως ΝΠΔΔ, κατά το ισχύον Δίκαιο, και ιδίως μετά τη θέση σε ισχύ του αρθ. 68 Ν. 4235/2014 και γίνεται ειδική μνεία και ανάλυση των ερμηνευτικών ζητημάτων που προκαλεί ο 10ος Όρος της Π.Σ.Π. του 1928. Ακολουθεί στο τρίτο κεφάλαιο η οργάνωση και διοίκηση των Μονών με αναλυτική παρουσίαση του πλαισίου λειτουργίας τους, εκτενή αναφορά στο τρόπο αναδείξεως, αρμοδιότητας και λειτουργίας των οργάνων διοικήσεώς τους, ενώ παρουσιάζεται και ο ρόλος της επισκοπικής / μητροπολιτικής εποπτείας επί των Μονών, στις επιμέρους εκφάνσεις (πνευματική εποπτεία, έγκριση μοναχικής κουράς, έλεγχος νομιμότητας και οικονομικής διαχειρίσεως, κ.α.). Στο τέταρτο κεφάλαιο της μονογραφίας ξεδιπλώνεται ένα από τα πλέον φλέγοντα ζητήματα της πολιτικής και εκκλησιαστικής ζωής της χώρας, η μοναστηριακή περιουσία(τίτλοι κυριότητας, χρησικτησία, εκποίηση και εκμίσθωση μοναστηριακών ακινήτων, κ.λ.π.). Στο πέμπτο κεφάλαιο γίνεται λόγος για τα Ησυχαστήρια, άλλως ειπείν για τις «Μονές ιδιωτικού δικαίου» και εξετάζεται ο τρόπος λειτουργίας τους διαχρονικά, από το πρώτο νομοθετικό αποτύπωμα περί της συστάσεως και λειτουργίας τους με τον Κ.Χ. της δικτατορίας (Ν.Δ. 126 / 1969, αρθ. 33 και Καν. 39/1972), εν συνεχεία με τον Κ.Χ. της μεταπολιτεύσεως (Ν. 590/1977, αρθ. 39 § 10, η οποία όρισε τα Ησυχαστήρια ως sui generis εκκλησιαστικά ΝΠΙΔ), μέχρι – και ιδίως - το πρόσφατο νομικό (αρθ. 50 §2 Ν. 4559/2018) και κανονιστικό (Κανον. 337/2021) πλαίσιο που τα διέπει. Στο ακροτελεύτιο έκτο κεφάλαιο της μονογραφίας αναπτύσσονται αφενός οι εκφάνσεις της μοναστικής ζωής και οργανώσεως, ως μέρος της θρησκευτικής πολιτιστικής κληρονομιάς και αφετέρου η νέα νομοθεσία για τα προσωπικά δεδομένα (Ν. 4624/2019), συναφώς δε εξετάζεται και ο νέος Κανονισμός (326/2021) για τα εκκλησιαστικά αρχεία. 

Σημειωτέον ότι από το συγγραφέα της μελέτης έχει ληφθεί μέριμνα ώστε όλα τα αναλυόμενα ζητήματα να σχετίζονται με το έτερο σκέλος του στερεώματος κανόνων της Ανατολικής Ορθοδόξου του Χριστού Εκκλησίας, ήτοι το Κανονικό Δίκαιο αυτής, αφιερώνοντας μάλιστα στην Εισαγωγή του τόμου σχετικό υποκεφάλαιο (§ 2, «Η εκκλησιολογική και κανονική προσέγγιση των Μονών»). Το έργο κατακλείει εκτενής βιβλιογραφία, ελληνόγλωσση και ξενόγλωσση και παράρτημα με κατάλογο, κατά χρονολογική τάξη των Εσωτερικών Κανονισμών που έχουν εκδοθεί από τον Απρίλιο του 2002 έως τον Ιούλιο του 2022, ο οποίος περιλαμβάνει την επωνυμία της Μονής, τη Μητρόπολη στη δικαιοδοσία της οποίας ανήκει και την ακριβή παραπομπή δημοσιεύσεως του κάθε Κανονισμού στο περιοδικό «Εκκλησία».

Ευχής έργο είναι η συγγραφική παραγωγή του καθ. κ. Γ. Ανδρουτσοπούλου να ολοκληρωθεί σύντομα και να δημοσιευθεί / εκδοθεί και ο δεύτερος τόμος της εν θέματι πραγματείας ώστε να έχουμε ένα ολοκληρωμένο «έργο αναφοράς» για το ιδιαιτέρως ενδιαφέρον, εξ επόψεως τόσο θεωρίας, όσο και πράξεως του Εκκλησιαστικού Δικαίου, θέμα του νομικού καθεστώτος των Ι. Μονών στην ελληνική επικράτεια. 

* Ο Χάρης Ανδρεόπουλος είναι Δρ. Εκκλησιαστικής Ιστορίας του Α.Π.Θ., μέλος της Εταιρείας Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου. Υπηρετεί στη Β/θμια Εκπ/ση ως Σύμβουλος Εκπαίδευσης Θεολόγων (xaan@theo.auth.gr).

Η ΠΕΓΚΥ ΖΗΝΑ ΣΤΗΝ ΕΙΣΟΔΟ ΝΑΟΥ ΥΠΟ ΤΗΝ ΣΚΕΠΗ ΨΗΦΙΔΩΤΟΥ

Στο πλαίσιο της ...εκστρατείας της Μητροπόλεως Πατρών για την διαφήμιση της επικείμενης φλανθρωπικής συναυλίας με την Πέγκυ Ζήνα, είδαμε σχετική, ευφάνταστη προβολή του γεγονότος πάνω σε παγκάρι ναού. Παίρνετε κεράκι, αγοράστε κι ένα εισιτηριάκι. 

Τώρα ατενίζουμε με ...δέος την Πέγκυ Ζήνα στην είσοδο ναού της Πάτρας, υπό την σκέπη ενός ψηφιδωτού με την αγία του Ναού. 

Ευχόμαστε οι διοργανωτές να αξιωθούν να φιλοτεχνήσουν και το ψηφιδωτό της ίδιας της Πέγκυς Ζήνας.

Η ΞΕΧΩΡΙΣΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΛΕΤΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Η Αρλέτα απέδρασε από τον κόσμο αυτό στις 8 Αυγούστου 2017. 

Πέρασαν κιόλας εφτά χρόνια...

Και ξαφνικά σκέφτομαι ένα χειρόγραφο σημείωμα του Μάνου Χατζιδάκι πριν 48 χρόνια, καλοκαίρι, Ιούλιο μήνα! 

Τo «Ταξιδεύοντας» είναι ένα από τα ωραιότερα LP της Αρλέτας, και κυκλοφόρησε τέλος καλοκαιριού με αρχές φθινοπώρου του ’76. Περιέχει τον «Λάκη» (σε μουσική Ανέστου Τριανταφύλλου και στίχους Αρλέτας & Brewis), το «Κορίτσι στην Ομόνοια» (μουσική-στίχοι Στέφανος Χρυσοστομίδης) κ.α.

Το άλμπουμ έτυχε των ενθαρρυντικών λόγων του Μάνου Χατζιδάκι: 

«12 Ιουλίου 1976 

Μπράβο στην Αρλέτα! Νοιώθω την υποχρέωση να γιορτάσω το ευφάνταστο νεοελληνικό της αποτέλεσμα. Με τον δίσκο αυτόν, η Αρλέτα παίρνει την θέση της στις πρωτογενείς δυνάμεις του ελληνικού τραγουδιού. 

Πηγάζει ακριβό γούστο και γνήσιο αίσθημα απ’ τη φωνή της κι από την λιτή και τόσο δημιουργική ενορχήστρωση του Γ. Κοντογιώργου. Συγχαίρω κι ευχαριστώ 

Μάνος Χατζιδάκις»

Η Αρλέτα δεν συνεργάστηκε ποτέ με τον Μάνο Χατζιδάκι, αλλά μας έδωσε ένα ξεχωριστό άλμπουμ με επανεκτελέσεις τραγουδιών του συνθέτη, το «12+1 τραγούδια», που κυκλοφόρησε το 1969 με την ιδιαίτερη φωνή της και σε ενορχήστρωση του Γιώργου Κοντογιώργου. 

Επίσης, στον δίσκο «Παιδί της Γης», που βγήκε το 1977 από τη Lyra με μελοποιημένα ποιήματα του Χατζιδάκι («Μυθολογία») από τον συνομήλικο της, συνθέτη Νότη Μαυρουδή, η Αρλέτα ήταν η βασική ερμηνεύτρια του δίσκου. Τραγούδησε έξι κομμάτια, άλλα τρία ο Ηλίας Λιούγκος, ενώ ένα ποίημα του για τον Γιώργο Σεφέρη απήγγειλε ο ίδιος ο Χατζιδάκις! 

Η Αρλέτα συναντήθηκε …αλλιώς με τον Μάνο Χατζιδάκι, αλλά αυτή η συνάντηση ήταν μοναδική!  

Διονύσης Σκλήρης: η «αντίσταση» σλαβικής Ορθοδοξίας και σιιτικού Ισλάμ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ο Διονύσιος Σκλήρης έχει σπουδάσει Φιλολογία, Φιλοσοφία, Θεολογία και Ιστορία στα Πανεπιστήμια Αθηνών, Λονδίνου και Παρισίων. Δημοσιεύει κείμενά του σε εφημερίδες, αλλά και στο διαδίκτυο, με συχνότερη παρουσία στο site Κοσμοδρόμιο. 

Το Κοσμοδρόμιο είναι – από τη φύση του, θα λέγαμε – ρωσόφιλο και ως εκ τούτου τα άρθρα του Διονύση Σκλήρη εκεί είναι ανάλογης «γραμμής». 

Ο Διονύσης Σκλήρης υπερασπίζεται μετά μένους την Εκκλησία του μητροπολίτου Ονουφρίου στην Ουκρανία, που είναι «παιδί» του Πατριαρχείου Μόσχας, και όχι την Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ουκρανίας που αναδείχθηκε με ειδικό Τόμο από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Τα άρθρα του Διονύση Σκλήρη είναι σαφώς Ονουφριακά, ξεκάθαρα φιλορωσικά και φιλοσερβικά (η Σερβική Εκκλησία στηρίζει απολύτως την Μόσχα) και αρκούντως αντιδυτικά! Παρότι δυτικοσπουδαγμένος ο ίδιος, η αντιδυτική ατζέντα είναι ψηλά! Κάτι άλλωστε που έχει μεγάλη πέραση και στους ακραίους συντηρητικούς κύκλους της Ελλάδας. 

Στο τελευταίο (6-8-2024) άρθρο του στο «Κοσμοδρόμιο», που τιτλοφορείται «Νόβακ Τζόκοβιτς: Η φωνή των αποκλεισμένων από τη «συμπερίληψη», μας λέει πολύ …αποκαλυπτικά πράγματα. Θα εστιάσουμε στα πιο καίρια, κατά τη γνώμη μας. 

Γράφει ο Διονύσης Σκλήρης στον ύμνο του προς τον Σέρβο Νόβακ Τζάκοβιτς: «Ο Τζόκοβιτς επέδειξε με παρρησία το χριστιανικό σύμβολο του σταυρού εντός της πρωτεύουσας του εκκοσμικευμένου ρεπουμπλικανισμού [ενν. το Παρίσι], η οποία διακατέχεται από αλλεργία στα θρησκευτικά σύμβολα. Πρόκειται για μια σταυρική αρρενωπότητα που διεκδίκησε την ορατότητά της, με αποτέλεσμα να ταυτιστούν μαζί του όλοι όσοι διεκδικούν παραδοσιακές μορφές οικογένειας, οι οποίες πλήττονται όχι λόγω του εποικοδομήματος του «woke ολοκληρωτισμού», όπως θέλει η κλισέ έκφραση, αλλά λόγω του όντως υπαρκτού καπιταλιστικού «βελούδινου ολοκληρωτισμού», ο οποίος αποσαρθρώνει τις κοινωνίες στην απεδαφικοποιημένη τρέχουσα εκδοχή του. Μυστικό του Τζόκοβιτς είναι, επίσης, ότι αποτελεί μία ήρεμη και ήπια δύναμη, τονίζοντας κυρίως τον συναισθηματικό του αυτοέλεγχο». 

Όποιος παρακολουθεί τα πράγματα στη Γαλλία τα τελευταία κάμποσα χρόνια, θα δει ότι η χώρα αναγκάστηκε εκ των πραγμάτων (διακρίσεις) να επιβάλλει την μη χρήση θρησκευτικών συμβόλων, κυρίως στα σχολεία. Κι αυτό πήρε χρόνο, δεν έγινε μονομιάς. Αλλά, βλέπεις, ο Διονύσης Σκλήρης δεν βλέπει τον ρωσικό ολοκληρωτισμό, αλλά μόνο τον «καπιταλιστικό βελούδινο ολοκληρωτισμό». Μέσα από αυτή την οπτική γωνία …μακαρίζει τον σέρβο αθλητή γιατί «επέδειξε με παρρησία το χριστιανικό σύμβολο του σταυρού» στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού! 

Πρόκειται δηλαδή για την εγχώρια λογική του λαϊκού τραγουδιστή Νίκου Οικονομόπουλου, ο οποίος σε πρόσφατη συναυλία του κάλεσε το κοινό του να «ομολογεί με παρρησία τον Χριστό»! Τελικά, πρόκειται για την λογική των «καθαρών» χριστιανών που θεωρούν ότι η δημόσια «ομολογία πίστεως» είναι το ζητούμενο. Καθαρά προτεσταντική λογική και ηθική, την οποία «καυτηριάζει», υποτίθεται, στο συγκεκριμένο άρθρο του ο Δ. Σκλήρης. 

Το ότι όμως γράφει ότι «είναι ποικίλα τα στοιχεία της προσωπικότητας και της ιστορίας του Τζόκοβιτς που για πολλούς τον καθιστούν μία σύγχρονη «μορφή του μεσσιανικού», είναι κάτι που μας ξεπερνάει! «Μεσσιανικός» ο Τζόκοβιτς! Ελπίζω ο Δ. Σκλήρης να αναδείξει και την «μεσσιανικότητα» των εγχώριων «ομολογητών» (Οικονομόπουλου, Αναδιώτη, του και ευρωβουλευτή κ.ο.κ.). 

Στην ίδια γραμμή της «καθαρότητας» κινείται ο Δ. Σκλήρης και ως προς το θέμα της woke ατζέντας, για την οποία ευθύνεται, επίσης, ο καπιταλισμός! Τόσο απλά. 

Όμως, εκεί που το …τερματίζει ο Δ. Σκλήρης είναι το ακόλουθο σημείο: «Αυτή τη στιγμή ο «Άξονας της Αντίστασης» στη νεοαποικιακή παγκοσμιοποίηση είναι ο Ορθόδοξος Χριστιανισμός (σε μία περισσότερο σλαβική εκδοχή του) και το σιιτικό Ισλάμ, δηλαδή οι δύο ομολογίες, οι οποίες μειονεκτούν αριθμητικώς εντός κάθε αντίστοιχης θρησκείας (Χριστιανισμό και Ισλάμ εν γένει), έχουν περισσότερα χαρακτηριστικά οργανικού εξισωτισμού και έτσι παρουσιάζουν τη μέγιστη διαφοροποίηση από το πνεύμα του Προτεσταντισμού και της woke κουλτούρας που θεμελιώνεται στην ηθική και τη δυνητική ισότητα. Τη στιγμή αυτή μάλιστα, η woke ιδεολογία, παρά τα χειραφετητικά της προτάγματα, έχει καταστεί ασμένως το κύριο ιδεολογικό εποικοδόμημα του αμερικανοκίνητου πολιτισμικού ιμπεριαλισμού και της δυτικής νεο-αποικιοκρατίας σε σύγχρονες «ιριδοφορίες» που αντιγράφουν τις άλλοτε σταυροφορίες στο όνομα της χριστιανικής πίστης». 

Κατά τον Διονύση Σκλήρη ο Ορθόδοξος Χριστιανισμός υπάρχει «σε μια περισσότερο σλαβική εκδοχή του»! Η ελληνόφωνη Ορθοδοξία – και όχι όλη – που έχει αναγνωρίσει την Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ουκρανίας, είναι - σύμφωνα με τους Ορθόδοξους σλάβους και με τον Δ. Σκλήρη - σε «πλάνη», για πολλούς και ποικίλους λόγους. Η σλαβική είναι πιο «καθαρή»! Αυτή, λοιπόν, η «σλαβική» Ορθοδοξία (δηλ. Ρωσία και Σερβία, κυρίως) «αντιστέκεται» (sic) και πάει – κατά τον Δ. Σκλήρη – χεράκι χεράκι με το σιιτικό Ισλάμ, καθώς «παρουσιάζουν τη μέγιστη διαφοροποίηση από το πνεύμα του Προτεσταντισμού και της woke κουλτούρας που θεμελιώνεται στην ηθική και τη δυνητική ισότητα»!

Πραγματικά πολύ ενδιαφέρουσα η Σκλήρεια άποψη περί «συμμαχίας» και «αντίστασης» σλαβικής Ορθοδοξίας και σιιτικού Ισλάμ, απέναντι στην Δύση πάντα! Άλλωστε η Ρωσία που διεξάγει διάλογο με το Ισλάμ, έχει δηλώσει πως είναι πιο κοντά με το Ισλάμ παρά με την χριστιανική Δύση, με την οποία, πάντως, προσπαθεί να μην κόβει τις γέφυρες (βλ. Βατικανό). 

Άραγε, σλαβική Ορθοδοξία και σιιτικό Ισλάμ, μήπως πρέπει – καλό θα ήταν να μας το έλεγε ο Δ. Σκλήρης – να αναλάβουν μια «σταυροφορία» αποκατάστασης των πάντων; 

"Επί του πιεστηρίου": 

Η Τεχεράνη ...δικαιώνει τον Διονύση Σκληρη: Ύψωσε τον Χριστό "ενάντια στο Σιωνισμό Ισραήλ και Σατανισμό Δύσης"! Σε κεντρικό αυτοκινητόδρομο σήκωσαν τεράστια αφίσα με το Μυστικό Δείπνο που θεωρούν ότι λοιδόρησε η Δύση! Συνοδεύεται, μάλιστα, από στίχο του Κορανίου 4:171 «Ο Ιησούς Χριστός, ο γιος της Μαρίας, ήταν αγγελιοφόρος (απεσταλμένος. προφήτης) του Θεού».

"ΣΤΙΣ ΓΕΙΤΟΝΙΕΣ ΤΟΥ ΦΕΓΓΑΡΙΟΥ" ΜΕ ΧΟΡΩΔΙΑΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΓΕΡΑΚΙ ΛΑΚΩΝΙΑΣ

Στο πλαίσιο των πολιτιστικών εκδηλώσεων «Κάστρεια 2024» του Δήμου Ευρώτα, την Δευτέρα 19 Αυγούστου, στις 9 το βράδυ, θα πραγματοποιηθεί στο Γεράκι Λακωνίας (Πάνω Βρύση στην Ακρόπολη των Αρχαίων Γερονθρών, μια ξεχωριστή συναυλία με τίτλο: «Στις γειτονιές του φεγγαριού με χορωδιακή μουσική υπό το σεληνόφως». 

Χορωδιακή μουσική ελλήνων, κυρίως, συνθετών, θα αποδώσει 14μελές χορωδιακό σύνολο, με τη συνοδεία οργανικού συνόλου. 

Συμμετέχουν οι μουσικοί: 

Soprano: Μαίρη Γουγούση, Αθήνα Λιάσκα, Μαρία Ζαβίτσα, Δάφνη Πανουργιά 

Mezzo soprano: Ελένη Μπαρκαγιάννη, Λώρα Βοβώνη, Άννα Φιλανδριανού 

Tenor: Κώστας Μανωλκίδης, Βαλερύ Ορέσκιν, Γιώργος Ζιάκας, Παναγιώτης Ανδριόπουλος 

Basso: Κώστας Μαυρογένης, Παναγιώτης Ζαβίτσας, Κώστας Φλωράκης 

Μαρίνος Γαλατσινός – φλάουτο / κλαρινέτο 

Μαριλίζα Παπαδούρη – βιολοντσέλο 

Δημήτρης Παπαγγελίδης – κιθάρα 

Βαγγέλης Ζωγράφος – κοντραμπάσο 

Γεώργιος Αντ. Παυλάκος – πιάνο 

Αφήγηση: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος 

Ενορχηστρώσεις - καλλιτεχνική επιμέλεια: Γεώργιος Αντ. Παυλάκος 

Είσοδος ελεύθερη

"ΤΑ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΚΑ" ΣΤΙΣ ΚΡΟΚΕΕΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ

Την Τετάρτη 21 Αυγούστου 2024, στις Κροκεές της Λακωνίας (Γήπεδο μπάσκετ), στις 9 το βράδυ, στο πλαίσιο των φετινών πολιτιστικών εκδηλώσεων του Δήμου Ευρώτα, θα πραγματοποιηθεί η παρουσίαση του βιβλίου του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου «ΤΑ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΚΑ», με αφορμή τη συμπλήρωση 30 χρόνων από τον θάνατο του μεγάλου συνθέτη. 

Θα ακολουθήσει μουσική παράσταση, στην οποία θα τραγουδήσουν ο Βασίλης Γισδάκης και η Δάφνη Πανουργιά. 

Παίζουν οι μουσικοί: 

Άρης Κούκος – μπουζούκι 

Μαριλίζα Παπαδούρη – βιολοντσέλο 

Δημήτρης Παπαγγελίδης – κιθάρα 

Βαγγέλης Ζωγράφος – κοντραμπάσο 

Γεώργιος Αντ. Παυλάκος – πιάνο 

Αφήγηση: Χριστίνα Παπατριανταφύλλου 

Καλλιτεχνική επιμέλεια: Γεώργιος Αντ. Παυλάκος 

Είσοδος ελεύθερη

Η εκδήλωση πραγματοποιείται σε συνδιοργάνωση με την Δημοτική Ενότητα Κροκεών και με την υποστήριξη του βιβλιοπωλείου «Διηνεκές» (Σπάρτη).

ΤΟ ΚΡΑΤΗΜΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΔΙΟΡΑΤΗ ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ...

Του Π. Ανδριόπουλου

Στον Μανόλη Χατζηγιακουμή χρωστάμε φυσικά πάρα πολλά!

Οι ηχογραφήσεις μεγάλων ψαλτών που δεν υπάρχουν πια - και δεν θα ξαναβγούν, γιατί χάθηκε η εποχή που τους γέννησε - αποτελούν τεράστια συμβολή στην εθνική μας αυτοσυνειδησία. 

Πρόκειται για έργο εθνικού περιεχομένου, η αξία του οποίου δεν έχει γίνει ακόμη - δυστυχώς - αντιληπτή. 

Όμως, απ' αυτό το πλούσιο και πολύτιμο ηχογραφικό και εκδοτικό έργο, ξεχωρίζουν ιδιαίτερα κάποια διαμάντια, όπως το περίφημο Kράτημα σε ήχο α' του μεγάλου Πέτρου Πελοποννησίου. Ένας μελωδικός ποταμός, που απηχεί, θα έλεγα, όλο τον πολιτισμό του Γένους κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. 

Και σκέπτομαι, ακούγοντας τον αείμνηστο διακο - Διονύση Φιρφιρή να ερμηνεύει εξαίσια το Κράτημα του Πέτρου, αυτό που λέει ο Παπαδιαμάντης: "..δια να είναι τις ικανός να αισθανθή και εκτιμήση πράγμα τόσον αβρόν, όσον η βυζαντινή μουσική, πρέπει να έχη ή απλότητα ή λεπτότητα. Αλλ' η παρ' ημίν αριστοκρατία, την μεν απλότητα δυστυχώς απώλεσε προ πολλού, εις βαθμόν δε τινα λεπτότητος ουδέποτε κατώρθωσε να φθάση."

Ο Παπαδιαμάντης μιλούσε για την αριστοκρατία της εποχής του, αλλά τα όσα λέει ισχύουν και σήμερα για το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής κοινωνίας - και της Εκκλησίας - που δεν μπορεί να αντιληφθεί το μεγαλείο της σύνθεσης του Πέτρου και της εσωτερικής ερμηνείας του Φιρφιρή, καθώς είμαστε κατακερματισμένοι και παραδομένοι στην εντύπωση...

Γράφει ο Μ. Χατζηγιακουμής: 

"Tο Kράτημα ηχ α' Kε του Πέτρου Πελοποννησίου, είναι ένα φωνητικό αριστούργημα και η εκτέλεσή του εδώ δείχνει, από μιαν άλλη σκοπιά, τον πλούτο των ερμηνευτικών δυνατοτήτων του πατρός Διονυσίου. Kαταρχήν, πρόκειται για μιαν εμπνευσμένη σύνθεση, μοναδική στον χώρο της νεώτερης φωνητικής μουσικής, και η οποία δεν φαίνεται ενταγμένη στη λειτουργική πράξη, τουλάχιστον του Aγ. Όρους. Tα Κρατήματα, μέλη με συλλαβές άσημες (τεριρέμ, τερερέ, τοτοτό, κλπ.), αποτελούν ιδιότυπες φωνητικές συνθέσεις, στις οποίες η μουσική έμπνευση, απαλλαγμένη από τον αυστηρό περιορισμό ενός καθορισμένου κειμένου, παρουσιάζεται συχνά εξαιρετικά πλούσια και πρωτότυπη. H ερμηνεία σ' αυτό του πατρός Διονυσίου είναι πράγματι αποκαλυπτική. Aναδεικνύει έξοχα, εκτός των άλλων, τον φωνητικό και εξω-λειτουργικό χαρακτήρα του μέλους και αποτελεί αναμφισβήτητα κλασικό υπόδειγμα ερμηνείας ενός Κρατήματος (από την άποψη αυτή αφιερώνεται σε όσους σήμερα προβάλλουν τα Κρατήματα ως οργανική μουσική). Πρέπει μάλιστα να εξαρθεί ιδιαίτερα η αδιόρατη μελαγχολική διάθεση που αποπνέει όλο το άκουσμα και που αποτελεί ασφαλώς ερμηνευτική σύλληψη της βαθύτερης ουσίας του συνθέματος."