ΤΟ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΟ ΟΡΑΤΟΡΙΟ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

mikropragmata.lifo 

Ο Μάνος Χατζιδάκις έζησε όλη την τραγικότητα του Δεκέμβρη του 1944. 

Και έδωσε την δική του εξήγηση για τα Δεκεμβριανά: «Ήταν η αγανάκτηση των παιδιών της γαλαρίας που βλέπαν τους συντρόφους τους και τα όνειρά τους στα φέρετρα, από σφαίρες που ρίξαν δοσίλογοι και φασίστες, φορώντας γαλάζιους μανδύες εθνικοφροσύνης. Και όλα αυτά τα ελληνικά αποβράσματα με την επίσημη στήριξη του νεαρού τότε κράτους είχανε έναν εχθρό: την ψυχή των παιδιών της γαλαρίας. Εκατομμύρια ελληνικά παιδιά που πίστεψαν στην απελευθέρωση αλλά βρέθηκαν ευθύς αμέσως απέναντι στον ίδιο χωροφύλακα, στον ίδιο δικαστή, στα ίδια ανάλγητα πρόσωπα που αντιμετώπιζαν πριν λίγο κιόλας χρόνο, όταν ακόμα υπήρχαν Γερμανοί. Και θέλησαν, πριν αποκλειστούν στη γαλαρία τους, να διαμαρτυρηθούν για τελευταία φορά. Κι ύστερα να σωπάσουν…» («Τα παιδιά της γαλαρίας», Ο Καθρέφτης και το μαχαίρι, σ. 85-86). 

Ο Μάνος Χατζιδάκις, Παγκρατιώτης τότε, ήταν οργανωμένος στην Αντίσταση, ΕΠΟΝίτης. 

Σε μια προφορική μαρτυρία (πρόκειται για μαγνητοφωνημένη συνομιλία του τότε ΕΠΟΝίτη μαθητή και μετέπειτα καθηγητή Ηλεκτρονικής στο τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών Κώστα Καρούμπαλου με τους Αλέξη και Δημήτρη Βάκη, 7 Μαΐου 2014) που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο κείμενο «Ο Μάνος Χατζιδάκις της ΕΠΟΝ», των Αλέξη Βάκη και Ιάσονα Χανδρινού (περιοδικό Μετρονόμος τ., αριθμός 52, Απρίλιος- Ιούνιος 2014), ο Κώστας Καρούμπαλος θυμάται: «Κατά τη διάρκεια των μαχών του Δεκέμβρη του ’44, η ΕΠΟΝ Παγκρατίου διοργάνωσε μια εκδήλωση στον κινηματογράφο ΠΑΛΑΣ για να δώσει κουράγιο στον κόσμο που δοκιμαζόταν. Στην εκδήλωση αυτή εκφωνητής ήταν ο Γιώργος –ο Λώλος όπως τον λέγαμε τότε– Οικονομίδης. Ήταν κοντά στις μέρες των Χριστουγέννων. Ο Χατζιδάκις είχε γράψει ένα χριστουγεννιάτικο ορατόριο ειδικά για την περίσταση, για το οποίο δεν έχω ακούσει να γίνεται λόγος από τότε. Θα το τραγουδούσαμε εμείς, μια χορωδία από αγόρια και κορίτσια της ΕΠΟΝ. Εκείνες τις μέρες μάλιστα τον βλέπαμε συχνότερα, ερχόταν και μας μιλούσε σε κάτι αυλές που μαζευόμασταν, στην πλατεία που ήταν το Ταχυδρομείο στο Παγκράτι. Ήταν ας πούμε η προπαρασκευή για ν’ αρχίσουν οι πρόβες. Κάναμε λίγες πρόβες, μέσα στον κινηματογράφο ΠΑΛΑΣ. Στα σβέλτα βέβαια όλα αυτά, γιατί ήταν κι επικίνδυνο λόγω των Εγγλέζων που χτυπούσαν με όλα τα όπλα τους το Παγκράτι. Η χορωδία αποτελούνταν από καμιά εικοσιπενταριά άτομα, ΕΠΟΝίτες και ΕΠΟΝίτισσες, και μας συνόδευε ο Χατζιδάκις στο πιάνο. Δεν υπήρχαν άλλα όργανα. Τους στίχους του ορατορίου ίσως να τους είχε γράψει και ο ίδιος, δεν είμαι σίγουρος. Πάντως, η σύνθεση αυτή δεν ήταν μια δημιουργία με τη ματιά της «καθαρής μουσικής», ήταν η έμπνευση ενός αριστερού μουσικού που έβλεπε τον κόσμο να υποφέρει από αυτά που γίνονταν γύρω του. Και είναι χαρακτηριστικοί οι στίχοι του ορατορίου που θυμάμαι: 

Η γέννησή Σου Χριστέ 

των Λαών την προσπάθεια φωτίζει 

να σκορπίσουν τα μαύρα σκοτάδια 

και να λάμψει το φως Λευτεριάς». 

Αυτοί οι χαρακτηριστικοί στίχοι – μάλλον του Μ. Χατζιδάκι – παραπέμπουν στο Απολυτίκιο της εορτής των Χριστουγέννων: «Η Γέννησίς σου Χριστέ ο Θεός ημών, ανέτειλε τω κόσμω το φως το της γνώσεως…». 

Το Χριστουγεννιάτικο Ορατόριο του Χατζιδάκι το τραγουδούσαν οι ΕΠΟΝίτες, με τη συνοδεία του ίδιου στο πιάνο και την συναυλία πλαισίωναν σταθερά οι ήχοι από τα Βρετανικά όπλα και αεροπλάνα που και εκείνο το απόγευμα είχαν ως στόχο τις ανατολικές συνοικίες. Λίγες μέρες μετά τη συναυλία του ΠΑΛΑΣ, ο Χατζιδάκις ακολούθησε, μαζί με τους συναγωνιστές του της ΕΠΟΝ αλλά και χιλιάδες πολίτες, την οπισθοχώρηση του ΕΛΑΣ έξω από την πολιορκημένη πόλη. Η τότε ΕΠΟΝίτισσα και κατοπινή Πρύτανις του Πανεπιστημίου της Σορβόννης Ελένη Γλύκατζη- Αρβελέρ θυμάται εκείνες τις μέρες: «Φθάνουν πια τα Χριστούγεννα. Ο Βύρωνας «πέφτει». Θα πρέπει να ήταν 26 ή 27 Δεκεμβρίου όταν μας λένε ότι πρέπει να φύγουμε από τον Βύρωνα, από το Παγκράτι, από την Καισαριανή. Περνάμε τον Υμηττό μέσα στην παγωνιά. Με κρατούσε από το χέρι ο Μάνος Χατζιδάκις. Στις αρχές Ιανουαρίου φθάνουν οι Εγγλέζοι στην Κυψέλη. Φεύγουμε ένα βράδυ κι από εκεί. Εγώ με κάτι μποτάκια στο χέρι, τα κρατούσα για το δρόμο. Κι ο Μάνος τυλιγμένος με μια κουβέρτα. Εκείνος σταμάτησε στο Σχηματάρι» (Μαρτυρία της Ελένης Γλύκατζη- Αρβελέρ. Το Βήμα, 5 Δεκεμβρίου 2004). 

Κι αυτή η μαρτυρία της Αρβελέρ μας θυμίζει το κείμενο του Χατζιδάκι «Η σιωπηλή γιορτή του Ιησού και η λιτανεία των δακρυσμένων και των απερχομένων». Ο Χατζιδάκις μιλώντας για τα Χριστούγεννα (σε ένα από τα περίφημα Σχόλια του Τρίτου, Κυριακή 23/12/1979) και χαρακτηρίζοντάς τα «σιωπηλή γιορτή» (!), καταλήγει στον Εσταυρωμένο και τη μοναξιά του! 

Ο Χατζιδάκις δεν θέλησε να μιμηθεί τον Μπαχ. Το δικό του Χριστουγεννιάτικο Ορατόριο ήταν …σταυρικό! Η εμπειρία αυτή των Δεκεμβριανών, τον σημάδεψε βαθειά. Την καταγράφει ο ίδιος στα κείμενά του, την αποτυπώνει στις μουσικές του, με κορυφαία την «Εποχή της Μελισσάνθης». 

«Έχω δει τον Χατζιδάκι, τον πιο μοναχικό άνθρωπο του κόσμου, παραμονή Χριστουγέννων. Μοναξιά αγίου. Ήταν μόνος και καιγόταν ολόκληρος.», μας λέει ο Γιώργος Χρονάς. 

Και σκέφτομαι πως ίσως ο καιόμενος, μόνος Χατζιδάκις θα ήταν πίσω στα Χριστούγεννα του ’44, στο Παγκράτι και θα διηύθυνε το ανολοκλήρωτο και χαμένο – μάλλον – ορατόριό του…

"ΑΣΤΡΟΝ ΗΔΗ ΑΝΑΤΕΤΑΛΚΕΝ" ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΤΡΩΝ ΝΙΚΟΔΗΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ π. ΔΙΟΝΥΣΙΟ ΦΙΡΦΙΡΗ

Στην περίφημη σειρά «Μνημεία Εκκλησιαστικής Μουσικής» του Μανόλη Κ. Χατζηγιακουμή, έχει ηχογραφηθεί και ο γνωστός καλοφωνικός ειρμός «Άστρον ήδη ανατέταλκεν» σε ήχο α’, ο οποίος είναι από τους λίγους που έχουν επιβιώσει ως τις μέρες μας, δηλαδή εξακολουθεί να ψάλλεται και σήμερα σε διάφορες περιστάσεις. 

Στη σειρά «Μνημεία Εκκλησιαστικής Μουσικής», ο καλοφωνικός ειρμός υπάρχει σε δύο ερμηνείες. Μία είναι αυτή του Μητροπολίτου Πατρών Νικοδήμου Βαλληνδρά και η άλλη του πατρός Διονυσίου Φιρφιρή του αγιορείτη. Το μέλος περιλαμβάνεται στο Σώμα Δεύτερο «Καλοφωνικοί Ειρμοί» της Σειράς, που εκδόθηκε στα 2007 από το Κέντρον Ερευνών και Εκδόσεων. 

Η ερμηνεία του π. Διονυσίου περιέχεται στο 6ο cd και η ερμηνεία του Πατρών Νικοδήμου στο 8ο cd. Τόσο η εκτέλεση του Πατρών, όσο και του π. Διονυσίου, μας είναι γνωστές ήδη από το 1999, όταν κυκλοφόρησαν οι «Ανθολογίες» της Σειράς του Χατζηγιακουμή. Στην «Ανθολογία Δεύτερη» το πρώτο μέλος είναι το «Άστρον ήδη ανατέταλκεν» ηχ α'. Kαλοφωνικός ειρμός Mπαλασίου ιερέως (ακμή 1660 - 1700), ερμηνευμένο από τον Σεβ. Πατρών Νικόδημο, ενώ η ερμηνεία του π. Διονυσίου περιλαμβάνεται στην "Πέμπτη Ανθολογία", που αποτελεί και ένα απάνθισμα Καλοφωνικών Ειρμών. 

Ο Μ. Χατζηγιακουμής σημειώνει για το μέλος και την ερμηνεία του Πατρών: «Aναφέρεται στο μεγάλο γεγονός της Γέννησης του Xριστού (πρόκειται για τον ειρμό της γ’ ωδής του προεόρτιου Κανόνα της 20ής Δεκ.), γι’ αυτό και ο χαρακτήρας του είναι έκδηλα πανηγυρικός και χαρμόσυνος. Tο μέλος κινείται σε θέσεις υψηλές (κυρίως στο οξύ πεντάχορδο). Eιδικά η αρχική εξαγγελτική φράση αποδίδει εξαίρετα το μήνυμα για την ανατολή του Άστρου-Xριστού. Στο πλαίσιο αυτό στοιχείται και η ερμηνεία: στιβαρή, εξαγγελτική, με λαμπρότητα και φωνητική έμφαση, χωρίς ωστόσο περίτεχνη επεξεργασία, πράγμα που διαφυλάσσει στο ακέραιο τον πρωτογενή αρχαϊκό χαρακτήρα του μέλους. Aπό την άποψη αυτή, η παρούσα εκτέλεση αποτελεί ενδιαφέρον ερμηνευτικό υπόδειγμα για τους παλαιότερους τουλάχιστον καλοφωνικούς ειρμούς (όπως π.χ. του Mπαλασίου και του Γερμανού Nέων Πατρών).» 

Το κείμενο του ειρμού είναι: "Άστρον ήδη ανατέταλκεν εκ φυλής Iούδα· όπερ επιγνόντες βασιλείς, κινήσεις ανατολών ποιούνται· και φθάσαι επείγοντο, όνπερ θεάσασθαι Xριστόν εν Bηθλεέμ σαρκί τικτόμενον." 
Ο Μ. Χατζηγιακουμής σημειώνει για την ερμηνεία του π. Διονυσίου: 
"Tο πανηγυρικό και χαρμόσυνο αυτό πνεύμα αποδίδει λαμπρά το μέλος, το οποίο κινείται κυρίως σε θέσεις υψηλές (στο οξύ πεντάχορδο). Eιδικά η αρχική εξαγγελτική φράση αποδίδει εξαίρετα το μήνυμα για την ανατολή του Άστρου-Xριστού. Στο ίδιο ακριβώς πλαίσιο στοιχείται και η ερμηνεία του πατρός Διονυσίου: εξαγγελτική και χαρμόσυνη, με έντονη ψυχική μέθεξη και πολλά στοιχεία από την πλούσια προφορική παράδοση του Όρους. Mια από τις πιο ωραίες και πιο προσωπικές ερμηνείες του πατρός Διονυσίου."

Στο κείμενό του για τον συγκεκριμένο ειρμό στον πρώτο τόμο της έκδοσης «Καλοφωνικοί Ειρμοί» μας αποκαλύπτει ότι το «Άστρον» έχει ερμηνεύσει και ο Άρχων Πρωτοψάλτης της Μ.τ.Χ.Ε. Θρασύβουλος Στανίτσας, αλλά η ηχογράφηση κείται στο Αρχείο.
Για την ερμηνεία από τον διακο – Διονύση και τον Πατρών Νικόδημο σημειώνει: «Εξαιρετικά ενδιαφέρουσες εκτελέσεις, του πατρός Διονυσίου πεποικιλμένη και πλουσιότροπη, με εντονότερα βιωματικό και λαϊκότροπο υπόβαθρο, του μητροπολίτου Βαλληνδρά περισσότερο επίσημη και αρχετυπική, εξίσου ωστόσο δυναμική και εξαγγελτική. Από κάθε άποψη σημαντικές ιστορικές ηχογραφήσεις». 

Π.Α.Α.

ΤΑ ΚΑΤ' ΑΛΦΑΒΗΤΟΝ ΠΡΟΕΟΡΤΙΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ (ΥΜΝΟΙ ΚΑΙ ΚΑΛΑΝΤΑ)

"Άναρχος Θεός καταβέβηκεν" - Εμμελής αλφάβητος στην Χριστού γέννηση.
Μανόλης Κ. Χατζηγιακουμής "Χειρόγραφα Εκκλησιαστικής Μουσικής 1453-1820"

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ο προεόρτιος εορτασμός της Γεννήσεως του Κυρίου ξεκινά για τα καλά πέντε μέρες πριν τα Χριστούγεννα. Οι ακολουθίες που ψάλλονται στην Εκκλησία τις μέρες αυτές καλούν τους πιστούς να προετοιμαστούν για την μεγάλη εορτή των Γενεθλίων του Χριστού. Ο χαρακτήρας των ύμνων είναι ιδιαίτερα προτρεπτικός: «Προεορτάσωμεν λαοί Χριστού τα γενέθλια και επάραντες τον νουν, επί την Βηθλεέμ αναχθώμεν τη διανοία…».
Ολόκληρη η κτίσις ετοιμάζεται να γιορτάσει την «χειμωνιάτικη πασχαλιά». Και οι προεόρτιοι ύμνοι των ακολουθιών, με την μελωδική ποικιλία τους και τα υψηλά θεολογικά νοήματα που διατυπώνονται με απαράμιλλο ποιητικό τρόπο, δίνουν τον τόνο της πανηγύρεως.
Ανάμεσα στους προεόρτιους αυτούς ύμνους ξεχωρίζουν στιχηρά προσόμοια και κανόνες «κατά αλφάβητον». Το ποιητικό είδος προβλέπει ώστε τα πρώτα γράμματα του κάθε τροπαρίου να συναποτελούν μια φράση, μια ένδειξη ή ένα όνομα. Ήταν για τους υμνογράφους ένας τρόπος να διοχετεύουν αποσκεπασμένο το όνομά τους ή την καταγωγή τους. Τα δείγματα δεν είναι πολλά μια και η ταπεινοφροσύνη τους δεν επέτρεπε την αυτοπροβολή τους, καθώς μάλιστα είχαν την συνείδηση ότι υπηρετούν την λειτουργική τέχνη της Εκκλησίας. Έτσι, η ακροστιχίδα πολλών κανόνων αναφέρεται στο θέμα της εορτής κι όχι στον ποιητή του είδους. Ας σημειωθεί ότι η ακροστιχίδα ποικίλει ανάλογα με την επιθυμητή έκταση.

Στην περίπτωση, όμως, των κατ’ αλφάβητον κανόνων και προσομοίων τα 24 γράμματα του αλφαβήτου, από το Α ως το Ω, καθορίζουν ακριβώς την έκταση των υμνολογημάτων. Στον όρθρο της 20ης Δεκεμβρίου συναντούμε στιχηρά προσόμοια κατ΄ αλφάβητον «Ποίημα Ρωμανού του Μελωδού». Ψάλλονται στους αίνους τμηματικά μέχρι την 23η Δεκεμβρίου. Αναλυτικά: 20 Δεκεμβρίου, τα τροπάρια Α-Ζ, 21 Δεκ. Η-Μ, 22 Δεκ. Ν-Σ και 23 Δεκ. Τ-Ω. Πρόκειται για την ίδια ακριβώς διαίρεση βάσει της οποίας ψάλλεται ο Ακάθιστος Ύμνος τις τέσσερις πρώτες Παρασκευές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Τα περίφημα αυτά προεόρτια στιχηρά των Χριστουγέννων «Αι αγγελικαί προπορεύεσθε δυνάμεις…», όπως παρατηρεί ο καθηγητής Ν. Τωμαδάκης, «είναι ουσιαστικώς α’ οίκος ύμνου, έχοντος ακροστιχίδα "Αίνος ταπεινού Ρωμανού εις τα γενέθλια", του οποίου εξέπεσεν το προοίμιον». Είναι αξιοσημείωτο ότι το προοίμιο του Κοντακίου του Ρωμανού στα Χριστούγεννα, το δημοσφιλές «Η παρθένος σήμερον» ψάλλεται μέχρι σήμερα, καθιστώντας τον Ρωμανό διαχρονικό ποιητή.
Σύμφωνα με τον Οδυσσέα Ελύτη ο Ρωμανός αναδεικνύεται ως «ο πλησιέστερος και προς τους αρχαίους και προς τους σύγχρονους ποιητές μας. Ένας κρίκος ανοξείδωτος ανάμεσα σε δύο μεγάλες περιόδους ενός και του ίδιου πολιτισμού».

Στον όρθρο της 21ης Δεκεμβρίου ο προεόρτιος κανόνας «κατά αλφάβητον» είναι ποίημα του μεγάλου υμνογράφου Ιωσήφ (840-883) που καταγόταν από την Κάτω Ιταλία. Ο κανόνας είναι πλήρης (9 ωδές, στην πραγματικότητα 8). Κάθε ωδή περιλαμβάνει τρία τροπάρια, άρα 24 τροπάρια, όσα και τα γράμματα του αλφαβήτου. Η σύνθεση διακρίνεται για τον χρωματικό πλούτο, τον προσωπικό αλλά και δοξαστικό τόνο. Χαρακτηριστικές είναι οι πανηγυρικές προτροπές των δύο προτελευταίων τροπαρίων: «Χορεύσωμεν άπαντες πιστοί, σκιρτήσωμεν, και συμφώνως αλαλάξωμεν…», «Ψαλτήριον άγιε Δαυίδ ανάλαβε, και κιθάραν και μελώδησον…».
Στον όρθρο της 23ης Δεκεμβρίου υπάρχει ένας ακόμη προεόρτιος κανόνας «κατά αλφάβητον», ποίημα και αυτός του Ιωσήφ, με την ίδια ακριβώς μορφή όπως ο αντίστοιχος της 21ης Δεκεμβρίου. Ενώ αυτοί οι δύο κανόνες είναι τονισμένοι σε διαφορετικούς ήχους – της 21ης Δεκ. σε ήχο δ’ και της 23ης σε ήχο β’ – μερικά τροπάρια έχουν το ίδιο περιεχόμενο και ο Ιωσήφ χρησιμοποιεί τις ίδιες λέξεις με άλλη διάταξη. Παράδειγμα και πάλι τα δύο προτελευταία τροπάρια, όπου η ομοιότητα είναι ολοφάνερη με τα παραπάνω.
«Χορεύσωμεν πιστοί, και σκιρτήσωμεν τω πνεύματι…», «Ψαλτήριον τερπνόν, ανάλαβε Προφήτα Δαυίδ και λέγε…».
Την παραμονή των Χριστουγέννων, 24 Δεκεμβρίου, συναντούμε στις ακολουθίες της ημέρας δύο προεόρτιους κανόνες «κατά αλφάβητον», έναν στην ακολουθία του Αποδείπνου και έναν στην ακολουθία του Όρθρου. Ο κανόνας του Αποδείπνου είναι μελοποιημένος κατά το πρότυπο του περίφημου κανόνα του Μ. Σαββάτου «Κύματι θαλάσσης» (ήχος πλ. β’).
Το νόημα των τροπαρίων αυτών αναδεικνύει την Γέννηση του Θεανθρώπου ως το Πάσχα του χειμώνα. Ο αείμνηστος καθηγητής Ιωάννης Φουντούλης παρατηρεί τα εξής καίρια για τη δομή των προεορτίων ακολουθιών των Χριστουγέννων: "Τις ημέρες αυτές ψάλλονται κατά τα απόδειπνα και τα προεόρτια τριώδια και οι κανόνες, ποιήματα Συμεών του Μεταφραστού, που εξαρτώνται και κατά την ακροστιχίδα και κατά το περιεχόμενο από τα αντίστοιχα τριώδια της Μεγάλης Εβδομάδος. Η πρό των Χριστουγέννων εβδομάς παίρνει έτσι τον χαρακτήρα και πλέκεται κατά την μίμησιν της πρό του Πάσχα Μεγάλης Εβδομάδος. Η μίμησις κορυφούται την παραμονή των Χριστουγέννων με την ακολουθία των μεγάλων ωρών και του εσπερινού, που έχουν ποιηθή κατά το πρότυπο των μεγάλων ωρών της Μεγάλης Παρασκευής και του μεγάλου εσπερινού του Πάσχα".Ο κανόνας του όρθρου της 24ης Δεκεμβρίου σε ήχο β’ είναι πάλι ποίημα του υμνογράφου Ιωσήφ του Ιταλιώτου. Περιλαμβάνει 26 τροπάρια, δηλ. δύο παραπάνω από τα γράμματα τουα αλφαβήτου. Μετά το γράμμα Ω, ακολουθούν δύο τροπάρια με αρχικά γράμματα ΙΩ, που υποδηλώνουν το όνομα του υμνογράφου Ιωσήφ. Ο κανόνας διαποτίζεται από το στοιχείο της μεσσιανικής προσδοκίας:
«Γεννηθήναι έρχεται Χριστός…», «εγγίζει ήκει νυν ο Κύριος, προσδοκία Εθνών, και σωτηρία κόσμου…», «Ξενοτρόπως Χριστός εις τα ίδια έρχεται…», «Ιδού εις τα ίδια, εν αλλοτρίω έρχεται ο Πανάγιος Λόγος…».

«Εγώ ειμι το Α και το Ω, λέγει Κύριος ο Θεός…».

Τα αλφαβητάρια τα συναντούμε και στην μεταβυζαντινή ποίηση. Ο Μιχαήλ Περάνθης παρατηρεί: «Κατά κανόνα αποτελούν ένα στιχουργικό παίγνιο για την ενασχόληση ερασιτεχνών. Καλλιεργήθηκαν ωστόσο ευρύτατα και πριν απ’ την Άλωση και μετά τον ιε’ αιώνα. Αφθονούν επίσης στην εκκλησιαστική ποίηση και γνώρισαν γενικά τέτοια διάδοση, ώστε επηρέασαν ακόμη και το δημοτικό μας τραγούδι».

Η συγκεκριμένη παρατήρηση επιβεβαιώνεται από πολλά παραδείγματα. Ενδεικτικά σημειώνουμε την Αλφάβητο της Αγάπης (καταλόγια – στίχοι περί έρωτος και αγάπης) και τα ποντιακά κάλαντα των Χριστουγέννων που μας ενδιαφέρουν εδώ. Το Αλφαβητάρι Κοτυώρων Πόντου είναι τα γνωστά πλέον – και ως «βυζαντινά» - κάλαντα «Άναρχος Θεός…». Το γλωσσικό και το μουσικό ιδίωμά τους παραπέμπουν στην υμνογραφία της Εκκλησίας.

Είναι αποκαλυπτική η είδηση του Τυπικού της Μονής της Κρυπτοφέρρης στη Ρώμη (έτος 1722): «Εν ταύτη τη ημέρα εν τη νυκτί της του Χριστού Γεννήσεως, εν καιρώ της ευλογίας της Τραπέζης, κατά το έθος, δύο ψάλται εκφώνως άδουσι τόδε το Άσμα, κατ’ Αλφάβητον, εις την Γέννησιν του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού». Το άσμα αυτό ψαλλόταν στην Καππαδοκία και από κει, όπως φαίνεται, μεταφέρθηκε στην εν λόγω Μονή της Ρώμης.

Μετά από κάθε στίχο υπάρχει η βυζαντινή επωδός: «Ερουρέμ, ερουρέμ, έρου, ερουρέμ, Χαίρε άχραντε». Η επωδός αυτή αλλάζει ως προς τα λόγια, καθώς ψάλλονται οι κατ’ αλφάβητον στίχοι. Παραμένει βέβαια ίδια η μελωδία: «Εριρέμ, τεριρέμ, εριρέμ και τενενά, Χαίρε Δέσποινα» και «Άγιος, Άγιος, Άγιος υπάρχεις και Κύριος».Τα κάλαντα αυτά εκφράζουν την θεολογία της Εκκλησίας για το μέγα γεγονός της σάρκωσης του Λόγου.

Φαίνεται πως τα «βυζαντινά» κάλαντα έφτασαν και στους Αραβόφωνους Ορθοδόξους! Γι’ αυτό και εδώ το βίντεο σε μια αραβική εκδοχή τους!

Αρκετά αλφαβητικά κάλαντα μαζί με διάφορα άλλα - αλφαβητικά επίσης - μή λειτουργικά θρησκευτικά ποιήματα έχουν διασωθεί σε διάφορα χρονολογημένα χειρόγραφα από το 1518 ως το 1792 και σε ορισμένα άλλα αχρονολόγητα χειρόγραφα της ίδιας περιόδου. Το «Άναρχος Θεός» σε μια ολοκληρωμένη καταγραφή της μελωδίας του ανακαλύφθηκε από τον Μανόλη Κ. Χατζηγιακουμή στον ζακυνθινό κώδικα της συλλογής Γριτσάνη αρ. 8 τού 1698 και δημοσιεύτηκε από τον ίδιο στο περίφημο έργο του "Χειρόγραφα Εκκλησιαστικής Μουσικής 1453-1820" (σ. 150-51). Εκεί ο Χατζηγιακουμής προβαίνει και σε πολύ ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις σχετικά με το συγκεκριμένο μέλος, αλλά και γενικότερα με την αλφαβητική παράδοση. 

Ο γνωστός μουσικολόγος Μάρκος Δραγούμης γι' αυτήν ακριβώς την εκδοχή του "Άναρχος Θεός", έγραψε ένα άρθρο με τίτλο "Μια άγνωστη μελωδία για το Άναρχος Θεός σε Αγιορειτικό Ειρμολόγιο του 1698", όπου περιλαμβάνεται και η μεταγραφή της στο πεντάγραμμο.

Η ΠΡΟΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΓΙΑ ΤΑ …ΜΗ ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΑ ΨΩΝΙΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ο μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος, σύμφωνα με σχετικό ανακοινωθέν, σε κήρυγμά του στον Ι. Ναό Αγίου Διονυσίου Πατρών (17-12-2017), «εκάλεσε όλους, ακόμα και κατά τις Κυριακές που σύμφωνα με το «εορταστικό» πρόγραμμα είναι ανοικτά τα καταστήματα, να μη πηγαίνουν να ψωνίζουν, αντιστεκόμενοι και με αυτόν τον τρόπο στην αποϊεροποίηση της ζωής.» 

Οι έμποροι ευλόγως θα μπορούσαν να διαμαρτυρηθούν γι’ αυτή την προτροπή του μητροπολίτου, η οποία έρχεται σε αντίθεση τόσο με τη νομιμότητα (το εορταστικό ωράριο καθορίζεται βάσει σχετικών διατάξεων) αλλά και με την …πολυπόθητη ρευστότητα, αφού οι γιορτινές ημέρες αποτελούν τονωτική ένεση για χιλιάδες καταστηματάρχες που παλεύουν για το μεροκάματο. 

Δεν διαμαρτυρήθηκαν – απ’ όσο ξέρω – διότι ανάλογες «προτροπές» πέφτουν στο κενό. Ακόμα και οι «συνειδητοί» χριστιανοί θα κάνουν την βόλτα τους στην αγορά μετά τον Κυριακάτικο εκκλησιασμό και θα ψωνίσουν κιόλας. 

Το θεολογικό ενδιαφέρον της προτροπής έγκειται στο γεγονός ότι η «λογική» του μητροπολίτου Πατρών είναι ακριβώς ίδια με το σκεπτικό των Ιουδαίων για την ημέρα του Σαββάτου, που καταδίκασε κατηγορηματικά ο Χριστός. 

Ο μητροπολίτης προτρέπει τους πιστούς να μην ψωνίζουν τις Κυριακές. Εδώ είναι το σημείο αιχμής. Τι σημαίνει «κυριακάτικα ψώνια»; Ακόμα και οι «πιστοί» χριστιανοί δεν ψωνίζουν τις Κυριακές γλυκά, ποτά και άλλα παρόμοια για να πάνε σε μια επίσκεψη; Δεν αγοράζουν εφημερίδες και άλλα μικροπράγματα που τυχόν χρειάζονται; Κάτι τέτοιο συνιστά – κατά τον μητροπολίτη Πατρών- «αποϊεροποίηση της ζωής»; Αν κάποιος, για παράδειγμα, πάει να ψωνίσει βιβλία την Κυριακή, δεν τιμά την ημέρα; 

Αυτή την «λογική» της «αγανάκτησης» του αρχισυναγώγου, στηλίτευσε ο Χριστός με την φράση: «ὑποκριτά, ἕκαστος ὑμῶν τῷ σαββάτῳ οὐ λύει τὸν βοῦν αὐτοῦ ἢ τὸν ὄνον ἀπὸ τῆς φάτνης καὶ ἀπαγαγὼν ποτίζει;» (Υποκριτά, συ το Σάββατο λύνεις το γαϊδουράκι σου και το βόδι σου, που είναι δεμένα στο σταύλο, τα παίρνεις και τα πηγαίνεις για πότισμα). 

Η αργία της Κυριακής δεν μπορεί να είναι υπόθεση τυπολατρείας. Ο Χριστός ήλθε για να μας αποδεσμεύσει από την τυπική τήρηση των εντολών του Θεού, η οποία δεν μας προσφέρει τίποτα. Ήρθε για να πρυτανεύσει στην καρδιά μας η αγάπη προς τον πλησίον, που είναι και η μεγαλύτερη από τις εντολές Του. Ο Ιησούς δεν καταργεί ρητά το νόμο του Σαββάτου, κατακρίνει όμως την τυπολατρική αυστηρότητα των Φαρισαίων δασκάλων: «Τό σάββατον διά τόν ἄνθρωπον ἐγένετο, οὐχ ὁ ἄνθρωπος διά τό σάββατον». 

Ας κάνουν τον κόπο να εμβαθύνουν λιγάκι σ’ αυτή την Κυριακή αλήθεια κάποιοι ιεράρχες μας, πριν ξεστομίζουν «ρομφαίες» για την Κυριακάτικη αργία.

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΤΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ - ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΣΟΛΖΕΝΙΤΣΙΝ

Παραθέτουμε στη συνέχεια το βίντεο της εκδήλωσής μας - αφιέρωμα στον Ρώσο Λογοτέχνη και Νομπελίστα Αλεξάντρ Σολζενίτσιν, που πραγματοποιήσαμε την Δευτέρα 11 Δεκεμβρίου 2017 στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων. 

Μία ακόμη εκδήλωση από το Περιοδικό Στέπα και το Καλλιτεχνικό Σύνολο "Πολύτροπον", στη σειρά αφιερωμάτων σε πρόσωπα και κινήματα της Ρωσικής διανόησης και τέχνης του 20ού αιώνα. 

Την εκδήλωση για τον Σολζενίτσιν πρόβαλαν πολλά ΜΜΕ, όπως οι εφημερίδες Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, ΤΟ ΒΗΜΑ, ΤΑ ΝΕΑ, το in.gr και άλλα. 

Ομιλητές ήσαν οι: π. Πέτρος Μινώπετρος, Δημήτρης Μπαλτάς, Δημήτρης Τριανταφυλλίδης και Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος.

In.gr - Στο Δήμο Αθηναίων Αφιέρωμα στο Ρώσο συγγραφέα Αλεξάντρ Σολζενίτσιν by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

ΤΟ ΒΗΜΑ / Κυριακή 10 Δεκεμβρίου 2017

ΜΕ ΤΗΝ "ΙΕΡΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ" ΣΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΚΑΙΤΕ ΣΤΙΣ 11 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2018

Κωνσταντίνος Παρθένης, Παναγία με βιβλίο

Την Πέμπτη 11 Ιανουαρίου 2018, στο Ινστιτούτο Γκαίτε της Αθήνας, στο πλαίσιο του κύκλου των συναυλιών της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών, θα παρουσιάσουμε την παραγωγή μας, του Καλλιτεχνικού Συνόλου «Πολύτροπον», με το γενικό τίτλο Ιερατική Ποίηση.

Τραγούδια για φωνή και πιάνο σύγχρονων Ελλήνων συνθετών, πάνω σε ποίηση σύγχρονων Ορθοδόξων κληρικών. 

Μια παραγωγή που την παρουσιάσαμε στην Πάτρα το 2007, στο Φεστιβάλ Θρησκευτικής Μουσικής Πάτμου το 2010, στην Ελληνοαμερικανική Ένωση το 2015 και τώρα, το 2018 - με καινούργιο υλικό - στο Ινστιτούτο Γκαίτε. 

Σημαντικοί εκπρόσωποι της Ιερατικής Ποίησης, έργα των οποίων θα παρουσιαστούν στην εκδήλωση, είναι οι: Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας Στυλιανός, Μητροπολίτης Πέργης Ευάγγελος, πρωτοπρεσβύτερος Παναγιώτης Καποδίστριας, μοναχός Μωυσής ο Αγιορείτης. 

Ποιήματα αυτών των κληρικών ποιητών μελοποιούν οι σύγχρονοι Έλληνες συνθέτες: Λεωνίδας Κανάρης, Ιάκωβος Κονιτόπουλος, Αλέξανδρος Μούζας, Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου και Βασιλική Φιλιππαίου. 

Ερμηνεύουν οι: 

Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι 

Μάριος Καζάς, πιάνο

Roni Bou Saba, απαγγελία - ψάλτης

Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, πρόλογος - γενική επιμέλεια

Στη συνέχεια παραθέτουμε ολόκληρο το φετινό πρόγραμμα της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών, όπου εντάσσεται και η εκδήλωση για την "Ιερατική Ποίηση" και φυσικά θα επανέλθουμε με λεπτομέρειες.

ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΜΟΥΣΟΥΡΓΩΝ 2017-18 by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

ΣΗΜΕΡΑ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΔΙΣΚΟ ΤΗΣ ΤΑΤΙΑΝΑΣ ΖΩΓΡΑΦΟΥ "ΦΟΡΑΓΕ ΚΙΤΡΙΝΟ ΣΚΟΥΦΙ" (ΦΩΤΟ)

Σήμερα, Σάββατο 16 Δεκεμβρίου 2017, το μεσημέρι στο γνωστό βιβλιοπωλείο Ευριπίδης στο Χαλάνδρι η αγαπημένη τραγουδοποιός μικρών και μεγάλων Τατιάνα Ζωγράφου παρουσίασε τη νέα της δισκογραφική δουλειά με τίτλο “Φόραγε κίτρινο σκουφί”!  

Στην γιορτινή αυτή εκδήλωση, στην οποία συμμετείχαν πολλά παιδιά, τραγούδησαν οι:  Τατιάνα Ζωγράφου, Δάφνη Πανουργιά, Έλενα Παπανικολάου, Νεφέλη Φασούλη. 

Έπαιξαν οι μουσικοί: Στέλιος Κατσατσίδης (ακορντεόν), Γιάννης Μαλλιόπουλος (κοντραμπάσο), Παναγιώτης Κανελλόπουλος (μαντολίνο), Κώστας Παπαγεωργίου (ηλεκτρική κιθάρα), Δημήτρης Μπουζάνης (πιάνο). 

Συμμετείχε η παιδική χορωδία από το μουσικό εργαστήρι “Ρυθμοί” (Βριλήσσια).

Από αυτή την εκδήλωση και οι φωτογραφίες που δημοσιεύουμε εδώ.

ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ!

Καλά Χριστούγεννα με μια ακόμα υπέροχη φωτογραφία του Γιάννη Μαραζιώτη. 

ΕΝΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΤΗΣ ΙΟΥΛΙΤΑΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ "ΤΡΙΑΝΟΝ"

«Μα πότε θα φτάσει αυτός ο Μάγος;» 

Ένα Χριστουγεννιάτικο μουσικό παραμύθι για μικρά και μεγαλύτερα παιδιά 

Πρεμιέρα: Σάββατο 23 Δεκεμβρίου 2017 
και για πέντε μοναδικές παραστάσεις 23, 26, 27, 28 και 29 Δεκεμβρίου στις 16:00 

Κινηματογράφος Τριανόν 

Παραμύθι, αφήγηση: Ιουλίτα Ηλιοπούλου 

Μουσική και τραγούδια: Γιώργος Κουρουπός 

Ζωγραφική: Γιάννης Κόττης 

Τραγουδούν: Σπύρος Σακκάς - Δάφνη Πανουργιά

Δείτε αναλυτικά στη συνέχεια. 

Ένα Χριστουγεννιάτικο μουσικό παραμύθι της Ιουλίτας Ηλιοπούλου και του Γ. Κουρουπού by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

Το παραμύθι της Ιουλίτας Ηλιοπούλου μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις "Ίκαρος". 

Στην έκδοση περιλαμβάνεται και ένα CD με ηχογραφημένο το μουσικό παραμύθι.

Καλαβρύτων Αμβρόσιος: «Γειά σου, Πρωθυπουργέ κ. Τσίπρα λεβέντη!»

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Τον γύρο του διαδικτύου κάνει η «κόντρα» που έχει ξεσπάσει μεταξύ του Μητροπολίτου Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Αμβροσίου και του Υπουργού Υγείας Παύλου Πολάκη, για το ποιος ευθύνεται για την «χρεωκοπία» της χώρας, με αφορμή τις πλημμύρες στη Μάνδρα. 

Ο Καλαβρύτων είναι κατηγορηματικός απευθυνόμενος στον Υπουργό της Κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ: «Έχετε καταστρέψει την Ελλάδα!». Λέει όμως και το άλλο: «Εξ αιτίας της αφροσύνης σας, λοιπόν, ο Θεός σήμερα παρέχει φυσικές καταστροφές, για να φανεί η δική σας αθλιότητα! Καταστρέφει την Ελλάδα, για να δώσει σε όλους μας ευκαιρίες για μετάνοια και επιστροφή στο δρόμο Του! Περιμένει να ξεσηκωθεί ο Ελληνικός Λαός και να σας στείλει εκεί απ' όπου ήλθατε! Δηλ. σε ένα δρόμο χωρίς επιστροφή!» 

Αυτά και άλλα πολλά, παρόμοια, λέει σήμερα ο Καλαβρύτων Αμβρόσιος. 

Ας ξαναθυμηθούμε, όμως, τις ενθουσιώδεις κορώνες του Σεβ. Αμβροσίου για την Κυβέρνηση Τσίπρα, τις οποίες έγραψε και υπέγραψε τον Φεβρουάριο του 2015. Όχι πολύ παλιά δηλαδή. Ιδού τα Αμβροσιανά …μαργαριτάρια (η ορθογραφία και η στίξη του κειμένου είναι του Σεβασμιωτάτου, όπως ακριβώς δημοσιεύθηκε στο προσωπικό του ιστολόγιο): 

«Από τις πρώτες κι' όλας στιγμές της αναλήψεως των ευθυνών διακυβερνήσεως της πολύπαθης Χώρας μας ο νέος Πρωθυπουργός και οι Συνεργάτες του εφαρμόζουν μια πολιτική, που αποπνέει ΕΘΝΙΚΗ ΥΠΕΡΗΦΑΝΕΙΑ! Φαίνεται πως πέρασε πιά η εποχή των μεγάλων και δουλικών ΝΑΙ, ΝΑΙ, ΝΑΙ σε ΟΛΑ! Περάσαμε στην εποχή της αντιστάσεως! Στην μανία των Ευρωπαίων κατακτητών μας, λέγε με Τρόϊκα κλπ, αντιτάσσουμε την εθνική μας αξιοπρέπεια! Η στάση του κ. Τσίπρα μας γεμίζει τα στήθη με υπερηφάνεια! Ἀλλωστε είναι σε όλους γνωστόν, ὀτι οι μεγάλες νίκες στην πορεία του Έθνους μας ποτέ δεν κατακτήθηκαν από τά Μεγάλα ΝΑΙ, αλλά από τα μεγάλα ΟΧΙ! Αθάνατο παραμένει στη μνήμη μας και στην καρδιά μας το "Μολών λαβέ" του Λεωνίδα και το ΟΧΙ του Ιωάννη Μεταξά! 

Δόξα τω Θεώ, λοιπόν, διότι με Πρωθυπουργό τον ακάματο κ. Τσίπρα οι Ευρωπαίοι Εταίροι μας μαθαίνουν τώρα, ότι ΔΕΝ ΕΙΜΕΘΑ ΔΟΥΛΟΙ ΑΛΛΑ ΕΤΑΙΡΟΙ της Ευρωπαϊκής Ενώσεως! Για πρώτη φορά ακούσθηκε η διαμαρτυρία: "Κύριοι, στο ζήτημα επιβολής κυρώσεων κατά της Ρωσίας από την Ευρώπη, γιατί δεν μας ερωτήσατε;" Δεν είμαστε παρείες, είμαστε ισότιμα Μέλη της Ενώσεως! Η τακτική, λοιπόν, του κ. Τσίπρα γεμίζει τα στήθη μας με εθνική υπερηφάνεια! Βεβαίως το παιγνίδι Τσίπρα είναι πολύ επικίνδυνο! Μπορεί να εξοργίσει τους Ευρωπαίους δανειστές-δολοφόνους μας, αλλά είναι καλύτερα μια έντιμη πενία από μια ευτελιστική και ταπεινωτική ευπορία! 

Εμείς πιστεύουμε, ότι ο Πρωθυπουργός θα κερδίσει την μάχη, θα ανατρέψει τα δεδομένα. Τα άκρως ευτελιστικά, αν μή εξουθενωτικά, Μνημόνια θα πεταχθούν στον κάλαθο των αχρήστων! Μια νέα εποχή, που θα ανακουφίσει τον Έλληνα, πρόκειται να ανατείλει! Τα πρώτα δείγματα της επερχόμενης νίκης Αλέξη Τσίπρα, της νίκης των Ελλήνων, άρχισαν να φαίνωνται ήδη στον ορίζοντα. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ κ. Ομπάμα εξέφρασε ήδη την πρόθεσή του να μας συνδράμη! Η σκληρή και άκαρδη κα Μέρκελ, θορυβημένη, σπεύδει στη Ουάσιγκτον! Η Ρωσία επίσης εξέφρασε την συμπάθειά της! Οι Ευρωπαίοι Αξιωματούχοι έχουν χάσει τον ύπνο τους! Η Ευρώπη άρχισε να μας υπολογίζει! Κάποιοι Πρωθυπουργοί της Ευρώπης ακούουν πιά όχι μόνο με προσοχή, αλλά και με στοχαστική διάθεση τις ελληνικές θέσεις και απόψεις! 

Θα το επαναλάβουμε, λοιπόν, επειδή εμείς καί πιστεύουμε στον αληθινό Θεό καί προσευχόμεθα για τους Ηγέτες της Χώρας μας, θα επαναλάβουμε τα λόγια: "Δόξα Σοι, ο Θεός ημών". Η καρδιά μας γεμίζει πια με εθνική υπερηφάνεια! Η Ελλάδα μας γίνεται και πάλι αξιοσέβαστη! 

Γειά σου, Πρωθυπουργέ κ. Τσίπρα λεβέντη! Βάλε πια μια τελεία και παύλα, στις μονομερείς και εθνοκτόνες υποχωρήσεις μας! Ο Χριστός μαζί Σου! Η Παναγιά μας στο πλευρό Σου! Καλή επιτυχία για το καλό της Ελλάδος! 

Αίγιον, Τετάρτη 4 Φεβρουαρίου 2015 

+ ο ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΙΓΙΑΛΕΊΑΣ ΑΜΒΡΟΣΙΟΣ» 

Έτσι, ο Καλαβρύτων αρχικώς είχε καταφερθεί με πάθος κατά του ΣΥΡΙΖΑ και τις Αριστεράς για διάφορα θέματα και κυρίως για εκείνο του πολιτικού όρκου του Πρωθυπουργού. Σε μακροσκελές κείμενο του, αμέσως μετά την ορκωμοσία του Αλέξη Τσίπρα ο Αμβρόσιος είχε αναφέρει πως «η άλλοτε χριστιανική Ελλάδα και επισήμως πλέον αποβάλλει την χριστιανικήν της ταυτότητα, αποχριστιανίζεται». 

Δέκα μέρες μετά έγραψε το παραπάνω εγκώμιο και τώρα πλέον ξαναθυμήθηκε τον παλιό αντι – ΣΥΡΙΖΑΙΟ εαυτό του. 

Πώς να χαρακτηρίσει κανείς αυτή την παλιμβουλία του Καλαβρύτων; Σίγουρα πάντως δεν προδίδει …ωριμότητα. Ο ίδιος έγραψε αργότερα ότι έκανε λάθος εκτίμηση… Αλλά, δυστυχώς, φαίνεται πως είναι πολλά τα λάθη του…

Η ΤΑΤΙΑΝΑ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΔΙΣΚΟ ΤΗΣ ΣΤΟΝ "ΕΥΡΙΠΙΔΗ" ΣΤΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙ

Το Σάββατο 16 Δεκεμβρίου 2017 στις 12 το μεσημέρι ραντεβού στο γνωστό βιβλιοπωλείο Ευριπίδης στο Χαλάνδρι (Ανδρέα Παπανδρέου 11, εντός στοάς). 

Η αγαπημένη τραγουδοποιός μικρών και μεγάλων Τατιάνα Ζωγράφου παρουσιάζει τη νέα της δισκογραφική δουλειά με τίτλο “Φόραγε κίτρινο σκουφί”! 

Τραγούδια που μας ταξιδεύουν, με το κίτρινο αυτή τη φορά ντεσεβό της, σε παράξενα παραμύθια, αλλόκοτους μύθους και αργυρά φεγγάρια. 

Στο cd συμμετέχουν εκλεκτοί λυρικοί τραγουδιστές μας, καθώς και οι Δημήτρης Ζερβουδάκης, Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, Γιώργος Νταλάρας, Άλκηστις Πρωτοψάλτη. 

Στην εκδήλωση θα τραγουδήσουν ζωντανά οι ερμηνεύτριες: 

Τατιάνα Ζωγράφου, Δάφνη Πανουργιά, Έλενα Παπανικολάου,  Νεφέλη Φασούλη. 

Παίζουν οι μουσικοί: Στέλιος Κατσατσίδης (ακορντεόν), Γιάννης Μαλλιόπουλος (κοντραμπάσο), Παναγιώτης Κανελλόπουλος (μαντολίνο), Κώστας Παπαγεωργίου (ηλεκτρική κιθάρα), Δημήτρης Μπουζάνης (πιάνο). 

Συμμετέχει η παιδική χορωδία από το μουσικό εργαστήρι “Ρυθμοί” (Βριλήσσια).
Δείτε και την σχετική ανάρτηση της Ιδιωτικής Οδού. 

ΤΑ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑ ΤΩΝ ΒΑΣΙΛΕΩΝ (ΒΙΝΤΕΟ)

Τα Πολυχρόνια των Βασιλέων

Μουσική Βιβλιοθήκη 

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών 

11-1-2017 

Διάλεξη του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου. 

Μια ιστορικομουσικοφιλολογική προσέγγιση του είδους των Πολυχρονίων των Βασιλέων, στο νέο ελληνικό κράτος, με την παράθεση σπάνιου οπτικοακουστικού υλικού. 

Μετά την διάλεξη κλιμάκιο της ιστορικής Τετράφωνης Χορωδίας του Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Καρύτση, υπό την διεύθυνση του μαέστρου Νικόλαου Βάλσαμου, απέδωσε ύμνους που ψάλλονταν στις Βασιλικές Τελετές. 

Η εκδήλωση ήταν παραγωγή του Καλλιτεχνικού Συνόλου «Πολύτροπον», του οποίου υπεύθυνος είναι ο Παναγιώτης Ανδριόπουλος.

Παραθέτουμε στη συνέχεια το σχετικό βίντεο. 

ΕΝΑ ΣΥΓΚΙΝΗΤΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΤΗΣ ΖΑΚΥΝΘΟΥ ΑΠΟ ΤΟ "ΑΛΗΘΩΣ" (ΦΩΤΟ ΚΑΙ ΒΙΝΤΕΟ)

Το Κέντρο Λόγου της Ενορίας Μπανάτου «ΑΛΗΘΩΣ», το βράδυ της Κυριακής, 10ης Δεκεμβρίου 2017, πραγματοποίησε την 3η μορφωτική σύναξη του ζ΄ κύκλου του, η οποία ήταν η δεύτερη ενός αφιερωματικού διπτύχου εκδηλώσεων για τον Άγιο Διονύσιο, τον Προστάτη και Πολιούχο της Ζακύνθου, ευκαιρίας δοθείσης μάλιστα από τη συμπλήρωση 300 ετών από την Μετακομιδή του σεπτού Σκηνώματός Του στο νησί της Ζακύνθου εκ των Στροφάδων, όπου ήταν θαμμένος (1717-2017). 

Ο ευρύχωρος και χρυσοξυλόγλυπτος Ναός της Παναγούλας Μπανάτου γέμισε από φιλάγιους, φιλίστορες και φιλόμουσους Ζακυνθινούς, οι οποίοι έσπευσαν να τιμήσουν το αγαπημένο και οικείο Άγιό τους! Επικεφαλής ήταν οι Σεβ. Μητροπολίτες Δωδώνης κ. Χρυσόστομος και Ζακύνθου κ. Διονύσιος Δ΄, οι Ηγούμενοι α) της Μονής Στροφάδων και Αγίου Διονυσίου Αρχιμανδρίτης Διονύσιος Λιβέρης και β) της Μονής Αγ. Ιωάννου του Προδρόμου Λαγκάδας Αρχιμανδρίτης Γαβριήλ Βόγιας-Λαυρεώτης, ο εκπρόσωπος της Αντιπεριφέρειας κ. Θοδωρής Καμπίτσης και ο Αντιδήμαρχος περιοχής Αρκαδίων κ. Ιωάννης Κόκλας. Παρόντες ήταν ευάριθμοι Ιερείς, Εκπαιδευτικοί, Λογοτέχνες, Μουσικοί, άλλοι Επιστήμονες και άνθρωποι του καθημερινού μόχθου, οι οποίοι κυρίως ευλαβούνται τον Άγιο του νησιού, αγαπούν όμως και τις μορφωτικές απόπειρες του “Αληθώς”. 

Την βραδιά άνοιξε ο υπεύθυνος του Κέντρου Λόγου, Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου Παναγιώτης Καποδίστριας, ο οποίος, αφού καλωσόρισε το πλήθος, παρουσίασε μια νέα Εικόνα του Αγίου Διονυσίου, που δέσποζε στο κέντρο της σύναξης και ιστορήθηκε προ αρκετού καιρού από τον Ζακύνθιο αγιογράφο και ζωγράφο κ. ΝΙΚΟΛΑΟ ΜΠΙΑΖΗ-ΣΕΝΤΗ. Κάλεσε μάλιστα όλους να χειροκροτήσουν τον παρόντα καλλιτέχνη, επειδή με τόση επιδεξιότητα αποτύπωσε ένθρονο και ευλογούντα τον τιμώμενο Άγιο, όπως και δυο κορυφαίες σκηνές του βίου Του, καθοριστικές της αγιότητάς Του: α) την δοχή και συγχώρηση του φονιά του αδελφού Του και β) το σωτήριο Ψέμα, με το οποίο απέκρυψε τον εγκληματία από τους ανθρώπους της τοτινής εξουσίας, που τον καταδίωκε στα μέρη της ορεινής Ζακύνθου. 

Ακολούθησε η προγραμματισμένη διάλεξη του κ. ΔΙΟΝΥΣΗ ΣΕΡΡΑ, φιλολόγου – ποιητή – ερευνητή, με θέμα: “Ο Άγιος της Συγγνώμης ως πηγή έμπνευσης για ποιητές και στιχογράφους της Ζακύνθου”. Ο έμπειρος ομιλητής προσέγγισε το θέμα του με ιδιαίτερο σεβασμό για πρόσωπο του Πολιούχου και ευαισθησία πολλή. Η διάλεξη διανθίστηκε από απαγγελία ποιημάτων προς τιμήν του κλεινού Διονυσίου από τον ηθοποιό κ. ΤΑΚΗ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟ. 

Στο δεύτερο μέρος της βραδιάς η ιστορική ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΖΑΚΥΝΘΟΥ, αποτελούμενη από 25 μέλη (από μικρής ηλικίας έως της ώριμης), απέδωσε λαοφίλητα μουσικά μέλη, τα οποία αφορούν αφενός μεν στον Προστάτη του νησιού, αφετέρου δε στα ερχόμενα Χριστούγεννα. Διηύθυνε άψογα ο σεμνός Αρχιμουσικός κ. ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΛΛΙΑΣ. 

Όλοι (ομιλητής, ηθοποιός, μέλη της μπάντας) καταχειροκροτήθηκαν από το ενθουσιώδες κοινό, το οποίο ενίοτε δεν έκρυβε τα δάκρυα της συγκίνησής του. Τα αισθήματα του κοινού εξέφρασε στο τέλος ο Σεβ. Μητροπολίτης Δωδώνης κ. Χρυσόστομος, ο οποίος, λαμβάνοντας τον λόγο, συνεχάρη τους συντελεστές του Κέντρου Λόγου Μπανάτου εν γένει, όσο και τους συμμέτοχους της επιτυχούς αυτής βραδιάς του “Αληθώς” για τον Άγιο Διονύσιο, προς τον Οποίον πρέπει κάθε τιμή και προσκύνηση διαιώνια!

ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΛΟΓΟΥ ΜΠΑΝΑΤΟΥ ΑΛΗΘΩΣ 

ΜΝΗΜΗ ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΣΟΛΖΕΝΙΤΣΙΝ

Χθες, Δευτέρα 11 Δεκεμβρίου 2017, στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, πραγματοποιήσαμε το αφιέρωμά μας στον Αλεξάντρ Σολζενίτσν, την ημέρα των γενεθλίων του (γεννήθηκε 11 Δεκεμβρίου 1918).   

Συνδιοργανωτές: το Περιοδικό ΣΤΕΠΑ (Επιθεώρηση Ρωσικού Πολιτισμού-υπεύθυνος: Δημήτρης Τριανταφυλλίδης) και το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» (υπεύθυνος: Παναγιώτης Ανδριόπουλος). 

Ο Δημήτρης Τριανταφυλλίδης δεν μπόρεσε - λόγω απουσίας του στο εξωτερικό - να παρευρεθεί, αλλά διαβάστηκε το κείμενό του με τίτλο "Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ: ο τόκος των καταθέσεων στην τράπεζα της μνήμης ή ένας πρόλογος που δεν δημοσιεύτηκε ποτέ", το οποίο παραθέτουμε στη συνέχεια.   

Στη συνέχεια μίλησαν:

- Δημήτρης Μπαλτάς: "Ο Αλεξάντρ Σολζενίτσιν και η λογοτεχνία του γκουλάγκ". 

- π. Πέτρος Μινώπετρος: "Ο μάρτυρας και η συνείδηση των θυμάτων του κομμουνιστικού ολοκληρωτισμού". 

- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος: "Η συνάντηση δύο Αλεξάνδρων: π. Αλέξανδρος Σμέμαν - Αλεξάντρ Σολζενίτσιν".

Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ: ο τόκος των καταθέσεων στη τράπεζα της μνήμης 

ή 

 ένας πρόλογος που δεν δημοσιεύτηκε ποτέ 

Μην πεθαίνεις, λαέ! 

Σε φυλάει ο Θεός! 

Χειροβομβίδα έχεις για καρδιά. 

Γρανίτη έχεις για στήθια. 

Άνθισε, λαέ, 

- Σαν πέτρα σκληρέ, 

Σαν χειροβομβίδα θερμέ, 

Σαν κρύσταλλο, καθαρέ. 

21 Μαΐου 1938 

Παρίσι Μαρίνα 

Τσβετάγιεβα 

Χρειάστηκαν 42 ολόκληρα χρόνια, σχεδόν μισός αιώνας, για να κυκλοφορήσει ο δεύτερος τόμος του «Αρχιπελάγους Γκουλάγκ» στην ελληνική γλώσσα. Η ελληνική κοινωνία, δέσμια ιδεολογικών αγκυλώσεων και πολιτικών φανατισμών, δεν άντεχε καν την πιθανότητα να αντικρύσει κατάματα την ζοφερή αλήθεια, για ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα στην ιστορία της ανθρωπότητας. 

Ο πρώτος τόμος του μνημειώδους έργου του Αλεξάντρ Ισάγιεβιτς Σολζενίτσιν, σε μετάφραση της αείμνηστης Σίνας Κύρου, κυκλοφόρησε το 1971 από τις εκδόσεις «Πάπυρος» και ήταν το Νο 1 στη νέα σειρά ΒΙΠΕΡ (ΒΙβλία ΠΕΡιπτέρου), ονομασία που καθιερώθηκε και έκτοτε χαρακτηρίζει όλα τα βιβλία μικρού σχήματος. Η υποδοχή του πρώτου τόμου, σε μια εποχή όπου η χώρα στέναζε κάτω από το τυραννικό καθεστώς των συνταγματαρχών, ήταν μια μουδιασμένη ματιά, μισόλογα, κρυφές ομολογίες σε ελάχιστους έμπιστους φίλους και το απορημένο βλέμμα εκείνων που θυσίασαν νιότη, ευημερία αλλά και ολόκληρη ζωή στο όνομα μιας ευγενικής ουτοπίας. 

Με την αποκατάσταση της κοινοβουλευτικής ομαλότητας, οι πολιτικές αντιπαραθέσεις, οι εντάσεις και οι φανατισμοί, ο ενθουσιασμός των προσδοκιών μιας καλύτερης και δικαιότερης ζωής, δεν άφηναν χώρο για μια δημόσια συζήτηση σχετικά με τον κίνδυνο του ολοκληρωτισμού, βασισμένο στην εμπειρία του 20ου αιώνα. Τα χρόνια κυλούσαν ανάμεσα σε πολιτικές φαντασιώσεις για τη ρεβάνς και τον Γ’ γύρο, (που στην ουσία θα ήταν Δ’ αλλά όπως και με τη Δημοκρατία, έτσι και με την Ιστορία, ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας δεν έχει ειλικρινείς σχέσεις) από τη μία πλευρά, και με την απειλή επαναφοράς ενός αυταρχικού, αστυνομοκρατούμενου κράτους από την άλλη. Σημαντικό τμήμα της ελληνικής, ούτως ειπείν, διανόησης, αγνοούσε επιδεικτικά τη συγκλονιστική εμπειρία του κομμουνιστικού ολοκληρωτισμού, κατηγορούσε τους ανθρώπους, που με κίνδυνο της ζωής τους την εποχή εκείνη, έβγαζαν κρυφά από την Ε.Σ.Σ.Δ. και τους δορυφόρους της, κείμενα και έγγραφα που αποδείκνυαν την τραγωδία, θεωρώντας τους ούτε λίγο ούτε πολύ ως αργυρώνητους πράκτορες ξένων μυστικών υπηρεσιών. Πολύ περισσότερο, ένα μεγάλο τμήμα της αναζήτησε καταφύγιο, προστασία και θαλπωρή στα κομματικά πρυτανεία, εξασφαλίζοντας έτσι ένα ευάριθμο κοινό για το μέτριο και αδύναμο να αντέξει στο χρόνο, έργο της. Ο γνωστός μανιχαϊσμός του μεσοπολέμου, διανθισμένος με άναρθρες κραυγές και αλληθωρίσματα στη Κίνα του Μάο και της Πολιτιστικής Επανάστασης, στον ομαδικό τάφο και τις μαζικές εκτελέσεις του Πολ Ποτ στη Καμπότζη, στον απομονωτισμό και την καλβινιστική καθαρότητα του Εμβέρ Χότζα στη γειτονική Αλβανία. Το ιδεολογικό imperium μιας συγκεκριμένης σχολής σκέψης, επέβαλε τη σιωπή γύρω από τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, τα οποία διεπράχθησαν στο όνομα της ίδιας της ανθρωπότητας. 

Ήρθε η εποχή της πάνδημης αμεριμνησίας, της δάνειας ευημερίας και των θερινών φεστιβάλ σε κάθε κωμόπολη και χωριό, σε κάθε λαγκάδι και πλαγιά της επικράτειας, αφειδώς επιχορηγούμενα από τον κρατικό κορβανά. Δεν ήταν εποχή για σοβαρές συζητήσεις φιλοσοφικού ή πολιτικού χαρακτήρα. Ο λαός και η διανόηση, - πανεπιστημιακή και μη, - ασχολούνταν με την ανάπτυξη του «λαϊκού πολιτισμού» με την καλλιέργεια γαρδενιών για τις νυχτερινές πίστες ή με την «απορρόφηση» ευρωπαϊκών κονδυλίων για αμφιβόλου ποιότητας, χρησιμότητας και αποτελεσματικότητας προγράμματα «λαϊκής επιμόρφωσης». Και μετά ήρθε η «κρίση», όπως την λένε πολλοί, ή «τελείωσε το πάρτι», όπως είναι το σωστό. 

Όλα αυτά τα χρόνια, η κοινωνία δεν ήθελε να μάθει να συζητάει. Έχοντας βιώσει ως νεοελληνική συνείδηση έναν ευνουχισμένο Διαφωτισμό, η κοινωνία δεν έμαθε να σέβεται τις βασικές αξίες του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Αρχές όπως η ελευθερία, η πίστη στη δημοκρατία, η ανεκτικότητα, ο διάλογος, η σύνθεση των ιδεών, αν δεν λοιδορούνταν ως ξεπερασμένες αξίες του παρακμάζοντος καπιταλισμού, γινόταν δεκτές με πολλές προϋποθέσεις και υποσημειώσεις, μέσα από το πρίσμα ιδεολογιών που καταδικάστηκαν οριστικά και αμετάκλητα από την ιστορία λίγο πριν την εκπνοή του 20ου αιώνα. 

Είναι προφανές ότι σε ένα τέτοιο αντι-πνευματικό περιβάλλον, οποιαδήποτε σοβαρή συζήτηση για τη τραγική εμπειρία του 20ου αιώνα, ήταν αδύνατη στη χώρα μας. Τα μεγάλα έργα όμως αντέχουν στο χρόνο. Αντέχουν γιατί η αλήθεια που καταγράφεται στις σελίδες τους έχουν οικουμενική διάσταση και πανανθρώπινο χαρακτήρα. Μετά από μισό περίπου αιώνα, κυκλοφόρησε και ο δεύτερος τόμος αυτού του μνημειώδους έργου. Απομένει ο τρίτος και τελευταίος και ας ελπίσουμε πως θα χρειαστούν άλλα πενήντα χρόνια για να δει το φως της δημοσιότητας. 

Το «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ» είναι το μαρτυρολόγιο ενός ολόκληρου λαού. Είναι ο θανατηφόρος χορός του τυράννου που ιδιοχείρως υπέγραφε θανατικές καταδίκες, εξορίες και εγκλεισμούς στα στρατόπεδα αναμόρφωσης μέσω των καταναγκαστικών έργων, απ’ όπου ελάχιστοι επέστρεψαν. 

Το «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ» έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί προέρχεται από τη γραφίδα ενός αυτόπτη μάρτυρα του ζόφου, ενός ανθρώπου που βίωσε στο πετσί του όλο το τρόμο του καθεστώτος, αλλά που ποτέ δεν παραιτήθηκε από την αποστολή του: να καταγράψει και να μαρτυρήσει τα πάθη και τα δεινά στην κόλαση των στρατοπέδων. 

Το «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ» είναι το έργο ενός αγνού Ρώσου πατριώτη που έβλεπε την πατρίδα του και το λαό του να ματώνει κάτω από τη στυγνή δικτατορία και θέλησε να αφήσει παρακαταθήκη στις ερχόμενες γενιές το ημερολόγιο της φρίκης. 

Το «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ» για τον αβασάνιστο αναγνώστη ίσως είναι ένα πληκτικό βιβλίο. Για τον υποψιασμένο, όμως, αναγνώστη, είναι ένα βιβλίο, η ανάγνωση του οποίου θα τον κάνει πλουσιότερο και καλύτερο ως άνθρωπο. Είναι το χρονικό και η μαρτυρία για τα μόνα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, για τα οποία δε δικάστηκε ποτέ κανείς. Για εγκλήματα που επί δεκαετίες έμεναν στο σκοτάδι και στη σιωπή και όποιος τολμούσε να τα αναφέρει εξοστρακιζόταν από τις κατεστημένες εκείνες δυνάμεις, οι οποίες λόγω του τεράστιου ηθικού ελλείμματος που είχαν στη θεωρητική του σκευή, επέλεγαν τη σιωπή από την αλήθεια. 

Το «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ» όμως είναι ένα βιβλίο – ορόσημο, σκοπός του οποίου είναι να μας θυμίζει διαρκώς την μόνιμη απειλή του ολοκληρωτισμού, ανεξαρτήτως της μορφής που λαμβάνει κάθε φορά. 

Το «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ» είναι η ίδια η μνήμη και ο προαιώνιος πόλεμος της κατά της λήθης. Γιατί αυτή η τελευταία είναι που γεωργεί το χωράφι του μίσους κατά του ανθρώπου, οι σπορείς και οι καλλιεργητές του οποίου ήταν οι κλειδοκράτορες των στρατοπέδων στα οποία μαρτύρησαν εκατομμύρια άνθρωποι. 

Το «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ» είναι ο φάρος της ιστορίας, το σημείο προσανατολισμού, η πυξίδα που πρέπει να διαθέτει κάθε, άνευ όρων, δημοκράτης πολίτης στον αγώνα που δίνει, καθημερινά, κατά των ολοκληρωτισμών. 

Το «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ», τέλος, είναι η γραπτή καταδίκη της ιστορίας. Ας μη ξεχνάμε, για τα εγκλήματα του ναζισμού έγινε η Δίκη της Νυρεμβέργης, για τα εγκλήματα του κομμουνισμού όμως δεν έγινε καμία δική. Μοναδική επίσημη καταδίκη, η αμφιλεγόμενη και επαμφοτερίζουσα ως πολιτική στάση, εισήγηση του Νικήτα Χρουστσόφ στο 20ο συνέδριο του Κ.Κ.Σ.Ε. 

Η μετάφραση του δεύτερου τόμου διήρκησε ένα περίπου χρόνο που περιελάμβανε το μακρύ και δύσκολο χειμώνα του 2012 – 2013. Για το μεταφραστή ήταν ένα δύσκολο και κοπιώδες έργο, ήταν όμως, συνάμα, και μια παρηγοριά. Μεταφράζοντας ακούγονταν οι οιμωγές των θυμάτων και τα ουρλιαχτά των θυτών. Την ίδια στιγμή όμως υπήρχε πάντα ο ψίθυρος της προσευχής και η παραμυθία της δικαίωσης στην ιστορία. Η δικαίωση αυτή των θυμάτων ήρθε το 1990 όταν το τυραννικό καθεστώς κατέρρευσε μέσα σε μία νύχτα και δε βρέθηκε κανείς να το υπερασπιστεί. Σήμερα, ελάχιστοι είναι οι θιασώτες αυτού του καθεστώτος, τους οποίους ευπροσήγορα η κοινωνία αντιμετωπίζει με ένα «γιατί» και το χαμόγελο συγκατάβασης στα χείλη. 

Ο δεύτερος τόμος του «Αρχιπελάγους Γκουλάγκ» παραδόθηκε στον αναγνώστη σε μια περίοδο όπου η χώρα διανύει μια δύσκολη μεταβατική περίοδο από το ένα μοντέλο κοινωνικής συμβίωσης στο άλλο, όπου συμβαίνουν τεκτονικού τύπου αλλαγές στην οικονομία και την κοινωνία. Θέματα ταμπού της προηγούμενης περιόδου έχουν απελευθερωθεί από τα δεσμά της σιωπής ή των προκαταλήψεων και έχουν αρχίσει να συζητιούνται δημόσια και ανοιχτά. Ένα από αυτά είναι και η αδυσώπητη εμπειρία των ολοκληρωτισμών του 20ου αιώνα. Ελπίζω το κείμενο αυτό θα συμβάλλει με τον τρόπο του στον προβληματισμό της εποχής και στην αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας. 

Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης 

Αθήνα - Μεταξουργείο 

Άνοιξη 2013

ΚΟΛΑΚΕΙΑ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΝ ΜΕ ΦΟΝΤΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

Το γεγονός ότι ο Μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος ...προσπέρασε την απουσία του δημάρχου Πατρέων Κ. Πελετίδη από την εορτή του πολιούχου Αγίου Ανδρέου, δεν σημαίνει ότι ...φιμώθηκε ο Σεβασμιώτατος.

Αντιθέτως, από τον Ι. Ναό του Αγίου Νικολάου Πατρών "άστραψε και βρόντηξε" εναντίον του Νέου Προγράμματος για τα Θρησκευτικά. Σύμφωνα με σχετικό δελτίο τύπου:

"Ὁ Σεβασμιώτατος ἀνεφέρθη στὸ θέμα τοῦ θρησκευτικοῦ συγκρητισμοῦ καὶ ἔκαμε ἰδιαίτερη μνεία στὸ μάθημα τῶν θρησκευτικῶν στὰ Σχολεῖα καὶ στὴν ὕλη τοῦ μαθήματος στὸ Δημοτικὸ Σχολεῖο. Δὲν παρέλειψε δὲ νὰ ἐπαινέσῃ τοὺς Γονεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀντιδρῶντες στὴν προσπάθεια αὐτὴ τῆς ἀλλοιώσεως τοῦ πνεύματος τῆς διδασκαλίας στὸ συγκεκριμένο μάθημα, διαμαρτύρονται δικαίως ἐπιστρέφοντας ἀκόμα καὶ τοὺς φακέλους διδασκαλίας πού ἀναφέρονται στὸ ἐν λόγῳ, μάθημα."

Τι αλήθεια είναι αυτός ο "έπαινος" των γονέων που "αντιδρούν" στο μάθημα και επιστρέφουν τους φακέλους διδασκαλίας; 

Άλλη μια ...τσάμπα μαγκιά! Συνοδευομένη με φτηνή κολακεία των πιστών. Τέλεια "αγωνιστική" συνταγή. Για αφελείς και εύκολα θηράματα.