Η ΘΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΕ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑ ΚΑΙ ΜΟΣΧΑ ΣΤΙΣ ΜΕΡΕΣ ΤΟΥ ΚΟΡΩΝΟΪΟΥ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Η πανδημία του κορωνοϊού έχει κινητοποιήσει τις Ορθόδοξες Εκκλησίες με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Η αντιμετώπιση του πρωτοφανούς φαινομένου ποικίλει.
Πολύς ο λόγος που γίνεται για τον τρόπο της Θείας Κοινωνίας.
Ίσως οι πλέον ...πρωτότυπες και ασυνήθιστες, ταυτόχρονα, πρακτικές, εφαρμόζονται στο Πατριαρχείο Αντιοχείας και στο Πατριαρχείο Μόσχας.
Στην σχετική εγκύκλιο του Πατριάρχου Αντιοχείας Ιωάννη γίνεται λόγος για ατομική Θ. Κοινωνία, αποσυνδεδεμένη από την συμμετοχή στην Θεία Λειτουργία: 

"Προκειμένου να μην στερηθούν οι πιστοί την Θεία Ευχαριστία, κάθε ενορία ορίζει συγκεκριμένες ώρες για ατομική Κοινωνία σε όσους επιθυμούν να την λάβουν. Οι ιερείς προσφέρουν την κοινωνία επίσης σε όσους την χρειάζονται, όπως οι ασθενείς και οι ηλικιωμένοι στα σπίτια τους".

Η Ρωσική Εκκλησία συνεχίζει μεν κανονικά την τέλεση της Θείας Λειτουργίας, εν μέσω της πανδημίας του κορωνοϊού, αλλά με τρόπους που εφηύρε προκειμένου να συμμορφώνεται προς τις υποδείξεις των υγειονομικών αρχών. 

Το Πατριαρχείο Μόσχας, με ανακοίνωσή του, δίνει οδηγίες προς τους κληρικούς και για τον τρόπο που θα κοινωνούν πλέον τους πιστούς. Επικαλείται την ιστορική πρακτική της Ορθόδοξης Εκκλησίας σε συνθήκες επιδημιών, παραπέμποντας στον Σ.Β. Μπουλγκάκοφ (Εγχειρίδιο για τους ευλαβείς κληρικούς της Εκκλησίας), αλλά και στο «Πηδάλιον», δηλαδή στην ερμηνεία του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου στον ΚΗ’ κανόνα της ΣΤ' Οικουμενικής Συνόδου. Την υποσημείωση αυτή του Αγίου Νικοδήμου έχουμε προ καιρού επισημάνει με σχετικό κείμενό μας εδώ. 

Η «παραδοσιακή» Εκκλησία της Ρωσίας δεν διστάζει να εφαρμόσει την εξής πρακτική: Οι ιερείς απολυμαίνουν σε οινόπνευμα (αλκοόλ) τις λαβίδες κατά τη διάρκεια της Θ. Κοινωνίας, μετά από κάθε πιστό που κοινωνά. Επιπλέον, οι λαϊκοί δεν σκουπίζουν τα χείλη τους στο κοινό για όλους μάκτρο, αλλά σε ξεχωριστά μαντήλια τα οποία έπειτα καίγονται. Οι μεταλαμβάνοντες δεν ασπάζονται το Άγιο Ποτήριο.

Ενδιαφέρον, επίσης, είναι το γεγονός ότι η Ρωσική Εκκλησία αποφάσισε να αυξήσει την ποσότητα της Θείας Κοινωνίας στους πιστούς για να σκοτώσει τον κορωνοϊό, λόγω του αλκοόλ που εμπεριέχεται σε αυτήν! Μια άποψη η οποία ελέγχεται επιστημονικώς. Κι ακόμα αποφάσισε πως το κρασί για τη Θεία Κοινωνία θα εμφιαλώνεται σε σκεύη μιας χρήσης. 

Όλα τα παραπάνω μας φέρνουν ενώπιον μιας νέας πραγματικότητας στην Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία μετά την παρέλευση του κορωνοϊού θα πρέπει σοβαρά να συζητήσει τον τρόπο μετάδοσης της Θ. Κοινωνίας στις μέρες μας, γιατί μπορεί να πάμε πια και στην εποχή του ΜΗ κοινού ποτηρίου! Η θεολογική πρόκληση είναι μεγάλη!
Πάντως στις μέρες κορωνοϊού ίσως είναι προτιμότερη η αποχή από την Θ. Κοινωνία, παρά οι Εκκλησίες να ...αυτοσχεδιάζουν. 

Το βίντεο που ακολουθεί είναι λίαν ...εύγλωττο.

 

Για το βιβλίο του Χρήστου Γκουνέλα «Μεταξύ ιστορίας και εσχάτων. Η θεολογία του ενανθρωπισμού και των επιγείων πραγματικοτήτων στον Παναγιώτη Νέλλα»

Γράφει ο Δρ Νίκος Παύλου 

Θεολόγος – Ιστορικός 

Πρωτογνώρισα το έργο του θεολόγου της γενιάς του ‘60 Παναγιώτη Νέλλα όταν έπεσε στα χέρια μου το πνευματικό του παιδί, το περιοδικό ΣΥΝΑΞΗ, που ήταν μία σπουδή στην Ορθοδοξία και αποτελεί σταθμό στην ανταλλαγή ιδεών που σχετίζονταν με θεολογικές αναζητήσεις και ζυμώσεις.

Ξανασυνάντησα τον Παναγιώτη Νέλλα στο βιβλίο του Λαρισαίου Θεολόγου Χρήστου Γκουνέλα, καθηγητή στο Μουσικό Σχολείο Λάρισας. Ένα εξαιρετικό κείμενο που αναλύει το έργο του Παναγιώτη Νέλλα, που προσπάθησε να αναδείξει τον ορθόδοξο ανθρωπισμό, έχοντας ως βάση το έργο ενός διαπρεπούς διανοούμενου της μεταβυζαντινής περιόδου και Αγίου της εκκλησίας μας , του Νικολάου Καβάσιλα. 

Ο Χρήστος Γκουνέλας είναι ένας φέρελπις θεολόγος με εξαιρετικές σπουδές στη θεολογία και τη μουσική. Κάτοχος μεταπτυχιακών τίτλων, με πολλά ενδιαφέροντα και αγάπη για το σχολείο και την παιδεία. 

Το βιβλίο του «Μεταξύ ιστορίας και εσχάτων. Η θεολογία του ενανθρωπισμού και των επιγείων πραγματικοτήτων στον Παναγιώτη Νέλλα» (Εκδόσεις Επέκταση) προσπαθεί να ερμηνεύσει το αίτημα της θεολογίας της δεκαετίας του 60 για επανασύνδεση με την πατερική θεολογία, και αναδεικνύει ως πρότυπο τον Ιησού Χριστό .Με αισιόδοξο λόγο υπογραμμίζει τη θεολογία του ενανθρωπισμού που αγγίζει όλη την κτίση. 

Βασική θέση του Παναγιώτη Νέλλα είναι η «θεολογία των δερμάτινων χιτώνων». Εκκινώντας από το γνωστό παλαιοδιαθηκικό χωρίο της Γενέσεως που αναφέρει με συμβολικό τρόπο πως οι πρωτόπλαστοι, όταν εκδιώχτηκαν από τον παράδεισο, τους δόθηκαν δερμάτινοι χιτώνες για να προστατευθούν, τονίζει ότι τελικά η ύλη αποτελεί μία πρόκληση ελευθερίας για τον άνθρωπο και όχι μία αρνητική κατάσταση. Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα από το βιβλίο του Χρήστου Γκουνέλα «Αν το σώμα ήταν εξ ορισμού κακό δεν θα σαρκωνόταν ο Χριστός… ο οποίος έλαβε όλη την ανθρώπινη φύση χωρίς όμως την αμαρτία» (σ. 97 του βιβλίου). 

Ο Παναγιώτης Νέλλας, ως ολοκληρωμένη προσωπικότητα είχε άποψη για τα ζητήματα που απασχολούσαν τον άνθρωπο της δεκαετίας του 60. Όπως φαίνεται στο βιβλίο του Χρήστου Γκουνέλα οι προβληματισμοί του για την Επιστήμη, την Πολιτική, την Παιδεία είχαν περίοπτη θέση στα κείμενά του. Χαρακτηριστικός είναι ο σχολιασμός που κάνει στο τραγούδι των Pink Floyd «The Wall»). Όπως γράφει ο Χρήστος Γκουνέλας «Ο Νέλλας σε αυτό βλέπει τη δυνατότητα άρθρωσης “ενός πραγματικού θεολογικού λόγου, μια γνήσια αφετηρία για το αληθινό ευαγγελικό μήνυμα”» (σ. 128). 

Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία κεφάλαια που επιγράφονται αντίστοιχα «Η θεολογία του εσχατολογισμού, του ενανθρωπισμού και των επίγειων πραγματικοτήτων», Η θεολογία του ενανθρωπισμού του Παναγιώτη Νέλλα» και «Η θεολογία των επίγειων πραγματικοτήτων στον Παναγιώτη Νέλλα». Ακολουθεί ο επίλογος και η βιβλιογραφία. 

Πρόκειται για μία ολοκληρωμένη παρουσίαση, η οποία εκτός των άλλων είναι και μία σπουδή στο πνευματικό ρεύμα της θεολογίας του 60. Ταυτόχρονα αναδεικνύει το έργο του Παναγιώτη Νέλλα με τρόπο εξαντλητικό. Αποτελεί έτσι πολύτιμο εργαλείο για αυτόν που θέλει να κατανοήσει θεολογικά σχήματα και τάσεις που αποτέλεσαν μέρος γενικότερων αναζητήσεων της ελληνικής κοινωνίας.

Ο ΕΛΥΤΗΣ ΠΟΥ ΑΡΝΗΘΗΚΕ ΠΟΛΛΑ...

φωτό Ελύτη του Ανδρέα Εμπειρίκου (Άνδρος 1955).

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Σε μια συνέντευξη που μιλάει και για την οικογένειά του, την οικογένεια Αλεπουδέλη – την βρίσκουμε στην ψηφιοθήκη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης – ο Οδυσσέας Ελύτης λέει μεταξύ άλλων:

«Το πραγματικό μου όνομα κουβαλούσε το βάρος μιας μικρής εμπορικής και βιομηχανικής φήμης που για όσους το έφεραν με υπερηφάνεια -και ήταν όλοι τους άνθρωποι που μόνη τους φιλοδοξία ήτανε το κέρδος - θα ήταν μεγάλη δυστυχία να το δούνε να ταυτίζεται με την υπόσταση ενός ποιητικού έργου παράξενου και ριψοκίνδυνου... Πήρα ψευδώνυμο γιατί θάτανε ντροπή να φτιάξω ένα έργο για το οποίο αφιέρωνα όλες μου τις δυνάμεις, όλο μου το πάθος μου για την αφιλοκέρδεια και να το ταυτίσω, ύστερα, με ένα όνομα συνυφασμένο με ό, τι ατομικά εγώ μισώ, δηλαδή, το… πρακτικό πνεύμα, την εμπορική πίστη, τον άκρατο ωφελιμισμό» .

Ο Ελύτης δεν αρνήθηκε μόνο το κέρδος «κατ' όνομα». Αρνήθηκε πολλά αλλότρια της ιδιαίτερης ποιητικής ζωής του. Αρνήθηκε την παραδοσιακή ποίηση με τα γλυκερά ομοιοκατάληκτα, υιοθετώντας συχνά τον ανατρεπτικό υπερρεαλισμό, αλλά χωρίς ποτέ να τον κάνει “σημαία”. Αρνήθηκε δηλαδή να υποταχθεί σε σχήματα και στερεότυπα.

Αρνήθηκε να αξιοποιήσει επαγγελματικά τα φροντιστήρια Χημείας. Είναι γνωστό ότι το 1928 μετά από πιέσεις των γονιών του ξεκίνησε να σπουδάσει χημικός, αλλά σε δύο χρόνια εγκατέλειψε τη χημεία. Αρνήθηκε την καριέρα του δικηγόρου, παρ' ότι γράφτηκε το 1930 στη Νομική Αθηνών. Αρνήθηκε τα μετόπισθεν του Πολέμου, πολεμώντας στη ζώνη πυρός ως ανθυπολοχαγός στο Αλβανικό Μέτωπο. Αρνήθηκε να υποταχθεί σε ένα κοσμοπολίτικο ευρωπαϊσμό, αν και ταξίδεψε πολύ στην Ευρώπη, γνωρίζοντας στα καφέ του Παρισιού τους Γάλλους υπερρεαλιστές. Στην Αθήνα έζησε σ' ένα μικρό διαμέρισμα ως το τέλος της ζωής του.

Αρνήθηκε να γίνει βουλευτής Επικρατείας της Νέας Δημοκρατίας, όταν του προτάθηκε, παραμένοντας πιστός στην αρχή του να μην αναμιγνύεται ενεργά στην πολιτική πρακτική. Αρνήθηκε, το 1977, να αναγορευθεί ακαδημαϊκός, όταν άλλοι παρακαλούν για την είσοδό τους στην Ακαδημία.

Όλες οι παραπάνω αρνήσεις, και πολλές άλλες που δεν ξέρουμε, συνιστούν έναν Ελύτη απροσκύνητο και αντιστασιακό, χωρίς ποτέ να δηλώσει κάτι τέτοιο. Ήταν πάντα μακριά από τις κορώνες και τα παχιά λόγια. Μόνη του έγνοια η ύπαρξη. Ποια ύπαρξη; Μας το λέει ο ίδιος:

“Την ύπαρξη που δεν έχει ακόμη μουμιοποιηθεί μιμείται στα ελαφρότερα σκιρτήματά της ο ποιητής”.

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ: "Προτείνω τη ζωή με την κάννη στον κρόταφο"

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

"Προτείνω τη ζωή με την κάννη στον κρόταφο", μου λέει ο Ελύτης.

Κι εγώ την αποδέχομαι. Όσο μου είναι δυνατόν κι ακόμα παραπάνω.

Γιατί τι να την κάνεις μια ζωή χωρίς την κάννη στον κρόταφο;

Αυτή αρμόζει στα ερπετά, σ΄ όσους καμώνονται τους σημαντικούς, σε όσους έτρεχαν μια ζωή πίσω από μια Ασφάλεια Ζωής, κι αυτή με την κρίση αποδεικνύεται φρούδα ελπίδα...

Κάποιοι τον είπαν αστό και άρα συμβιβασμένο, μα εγώ από τον Ελύτη διδάσκομαι την Ιδιωτική Οδό που "κόβει μέσ' απ' τον χρόνο", δηλαδή "πας πιο γρήγορα σπίτι σου από την Κωνσταντινούπολη", διδάσκομαι "τα σύνορα των αντιθέτων εκεί που ο Ήλιος και ο Άδης αγγίζονται", πως "ο μόνος δρόμος που μας απομένει τώρα είναι ο κίνδυνος", μεταλαμβάνω του φωτός "που δεν χρειάζεται να περάσει από τα μάτια σου για να γίνει αισθητό", νιώθω πως "λάμπει μέσα μου εκείνο που αγνοώ, μα ωστόσο λάμπει", συνειδητοποιώ πως η ελυτική ποίηση είναι βαθιά αρχοντική και εν ταυτώ διδάσκει - όπως και τα τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι - την ανυπακοή. Την αντισυμβατικότητα. "Αποβλέποντας σε μιαν Ελευθερία που είναι αντίθετη προς όλες τις Εξουσίες και σε μια Δικαιοσύνη που να ταυτίζεται με το απόλυτο φως".
Ο Ελύτης ακολούθησε πιστά την Ιδιωτική Οδό του και άρα υπήρξε ευδαίμων! 
Και φυσικά μεγάλος επαναστάτης, χωρίς να το κάνει θέμα. 
Γι' αυτό και ο Μίκης Θεοδωράκης που θεωρούσε το "Άξιον εστί" έργο αληθινά επαναστατικό. μάλιστα "ίσως το πιο επαναστατικό από όσα έργα έχουν ως τώρα γραφτεί", ρωτούσε τον ποιητή με απορία: 
"Πού την βρήκες, αλήθεια, εσύ, ένας αστός, την τόση επαναστατικότητα; Πώς, αλήθεια, συνέλαβες και μας έδωσες ποιητικά, δηλαδή καίρια, το νόημα του "πρέπει" των Ελλήνων απέναντι στον εαυτό τους και στους άλλους;"
Φαίνεται τελικά πως η αληθινή επανάσταση προϋποθέτει εσωτερικότητα και συνέπεια. Δηλαδή μια ερωτική ζωή πάντα "με την κάννη στον κρόταφο"! Για την υπέρβαση της φθοράς! 

Ο Ελύτης στο φακό του Vitti

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Μνήμη Οδυσσέα Ελύτη σήμερα.

Πριν 24 χρόνια (18-3-1996), ο ποιητής απέδρασε για μέρη "όπου δεν έχει καθημερινές και σκόλες"...

Αίφνης θυμάμαι πως στο πλαίσιο της επετείου για τα 100 χρόνια από την γέννησή του (1911-2011), πραγματοποιήθηκε ένα τριήμερο αφιέρωμα στον ποιητή στο Ηράκλειο της Κρήτης (11-13/2011), που περιλάμβανε συμπόσιο, εκθέσεις, συναυλία, αλλά και μία φωτογραφική έκθεση με θέμα «Ο Ελύτης στο φακό του Vitti», στο φουαγιέ του δευτέρου επιπέδου του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης.

Ο Ιταλός, με καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη, σπουδαίος νεοελληνιστής Μάριος Vitti, μας έχει κληροδοτήσει και ιστορικές, πια, φωτογραφίες, καλλιτεχνών και πνευματικών ανθρώπων κυρίως της λεγομένης γενιάς του '30. 
Ο Vitti  φαίνεται πως αγάπησε ιδιαιτέρως τον Ελύτη, για τον οποίο έγραψε πολλά σημαντικά άρθρα και πραγματοποίησε πάμπολλες ομιλίες και στην Ιταλία, όπου συνέβαλε στο να γίνει γνωστή η Ελυτική ποίηση. 

Mario Vitti

Η έκθεση αντλούσε το υλικό της από το βιβλίο του Mario Vitti Γραφείο με θέα. Φωτογραφίες 1948-1981, που εκδόθηκε το 2007 από το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, στο οποίο ο Vitti έχει παραχωρήσει το σχετικό υλικό. 

Στην συγκεκριμένη έκθεση παρουσιάζονται και οι έξι ασπρόμαυρες φωτογραφίες του Ελύτη, που τράβηξε ο Vitti στο Παρίσι το 1951. Είναι η χρονιά της γνωριμίας τους. Ο Vitti έχει πει για εκείνη την συνάντηση:

«Συναντηθήκαμε στο ξενοδοχείο του, το Τριανόν, μια μέρα του Απριλίου του 1951, με μια άχνα στον ουρανό που φίλτραρε τον ήλιο. Φορούσε παπιγιόν γραβάτα. Δεν μπόρεσα να του πάρω πολλά λόγια. Μου μιλούσε αόριστα για βυζαντινή υμνογραφία – τα μόνα βιβλία που είχε πάρει μαζί του, έλεγε, ήταν αυτά. Αδύνατον να βγάλω συμπέρασμα για τα σχέδιά του. Αργότερα κατάλαβα ότι ετοιμαζόταν για το Άξιον εστί».

Οι Ελυτικές φωτογραφίες του Vitti εκτέθηκαν στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης λιτά αλλά με ατμόσφαιρα.

Ο Mario Vitti συμμετείχε στις εργασίες του Συμποσίου και μίλησε με θέμα: "Γραπτά και προφορικά. Συνομιλώντας με τον Οδυσσέα Ελύτη". Παρέστη, φυσικά, και στα εγκαίνια της έκθεσης των φωτογραφιών του, τις οποίες όταν τις έπαιρνε - πριν σχεδόν 70 χρόνια! - δεν φανταζόταν ίσως την σημερινή απήχησή τους. 
Οι φωτογραφίες  του Ελύτη από Ρώμη και Αθήνα ήταν σε οθόνες, σε διάφορες μεριές της αίθουσας. 

Και μία φωτογραφία του Ελύτη από τον Vitti στα 1973, στο σπίτι του ποιητή. 

Στον πρόλογο της κριτικής μελέτης του για τον Ελύτη (εκδ. Ερμής, 2000 - πρώτη δημοσίευση 1984), ο Vitti γράφει: 

"Η πρώτη μου γνωριμία με την ποίηση του Ελύτη δεν έγινε μέσα από τις δύο πρώτες συλλογές του, εκείνα τα χρόνια εξαντλημένες από τον καιρό, αλλά χάρη στον τόμο μεταφράσεων στα γαλλικά που είχε κάνει ο Robert Levesque και που παρουσίαζε μια επιλογή, εννιά ποιήματα από τους "Προσανατολισμούς", επτά από τον "Ήλιο τον πρώτο". Το ελληνικό πρωτότυπο βρισκόταν απέναντι από την μετάφραση, κι ήταν αυτό ακριβώς που με ενδιέφερε. Λίγο αργότερα απόκτησα το "Τετράδιο Δεύτερο" με το "Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας", δεν θυμάμαι με ποιο μέσον. Φαίνεται παράδοξο βέβαια σήμερα, αλλά να έρθει στα χέρια σου το έργο του Ελύτη, ήταν αμοιβή υπομονετικών και πεισματικών αναζητήσεων."

Ο ΠΑΤΡΙΝΟΣ ΚΛΗΡΙΚΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΓΚΟΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ο κληρικός της Μητροπόλεως Πατρών Αναστάσιος Γκοτσόπουλος, με κείμενό του στο διαδίκτυο, επιτίθεται με πρωτοφανή σφοδρότητα τόσο στην ηγεσία της Εκκλησίας της Ελλάδος όσο και στην Ελληνική Κυβέρνηση, με αφορμή την αναστολή της κανονικής λειτουργίας των ναών λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού. 

Γράφει επί λέξει, μεταξύ άλλων: 

«Αυτό που δεν τόλμησε η Τουρκοκρατία το τολμά η δημοκρατικά εκλεγμένη ελληνική κυβέρνηση τη ανοχή, αν όχι τη συμπράξει, της εκκλησιαστικής ηγεσίας. 

Είναι φοβερό πώς ξεφτιλίζει ο διάβολος: Άφησε την ΔΙΣ να αυτοαναιρεθεί ως εκκλησιαστική ηγεσία και να χάσει την εκτίμηση των πιστών με την ντροπιαστική χθεσινή απόφασή της και μετά δεν του έφτανε αυτό, αλλά θέλησε να την εξουθενώσει τελείως στα μάτια όλων των πολιτών με την κυβερνητική απαγόρευση! 

Βέβαια, για να είμαι ειλικρινής: τι περιμέναμε από μια εκκλησιαστική ηγεσία η οποία αυτοαναιρέθηκε (περιφρονώντας το συνοδικό θεσμό και σχετικοποιώντας την έννοια της Εκκλησίας ως Σώματος Χριστού) αποδεχόμενη την Σύνοδο της Κρήτης και μετά υπακούοντας στα κελεύσματα των εγχωρίων και μη πολιτικών προσέβαλε την Αποστολική Διαδοχή, δηλ. τον πυρήνα του Μυστηρίου της (Αρχ)Ιερωσύνης (αναγνωρίζοντας τους αυτοχειροτόνητους σχισματικούς και τσαρλατάνους Ουκρανούς ως επισκόπους του Χριστού και διαδόχους των Αποστόλων); Το επόμενο σκαλί στον κατήφορο ήταν αναμενόμενο: η προσβολή του πυρήνα της εκκλησιαστικής ζωής: του ίδιου του Μυστηρίου της Θ. Ευχαριστίας! 

Η εκκλησιαστική ηγεσία απολαμβάνει τα επίχειρα των επιλογών της: κολακείες από τους αντίχριστους και απαξίωση από τους λίγους, ελάχιστους πιστούς! 

Κρίμα! Θλίψη! Απογοήτευση! και δυστυχώς η τραγική βεβαιότητα ότι δεν είμαστε ακόμη στον πάτο…». 

Ο κληρικός της Μητροπόλεως Πατρών απαξιώνει και πάλι τους πάντες – και δη την Ιερά Σύνοδο , δηλ. την ηγεσία της Εκκλησίας στην οποία ανήκει - με τρόπο ιταμό! 

Την αποκλειστική ευθύνη για την εξακολουθητικά προκλητική δημόσια στάση του φέρει ακέραιη ο μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος.

Τώρα ο πατρινός κληρικός δεν επιτίθεται μόνο εναντίον της Εκκλησίας, αλλά και εναντίον της Ελληνικής Κυβέρνησης!

Η ΑΝΕΚΔΙΗΓΗΤΗ ΔΙΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΕΡΝΙΤΣΗΣ ΧΡΥΣΑΝΘΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ LIFO

Επίσκοπος λέει ότι η Θεία Κοινωνία που έστειλε για ανάλυση έδειξε αίμα άνδρα 33 ετών…

Θα πρέπει ο εν λόγω επίσκοπος να ανακαλέσει πάραυτα το «ευσεβές» ψεύδος που διαδίδει

Από Παναγιώτης Ανδριόπουλοςπριν περίπου 7 ώρες22kViews

231

SHARES

ShareTweet

Share

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυκλοφορεί αυτές τις μέρες το παρακάτω:

«Εχτές στο κανάλι “Λύχνος”, ο π. Χρύσανθος είπε το εξής περιστατικό: Πήγε ένας Ιερέας να Κοινωνήσει κάποιους ασθενείς, στο Λοιμωδών.. Ζήτησε ένας γιατρός να κοινωνήσει κι αυτός.. από περιέργεια; ..από απιστία;.. Ο παππούλης τον μετέλαβε. Αυτός δεν κατάπιε την Θ. Κοινωνία, την κρατούσε στο στόμα του.. Αμέσως την πήγε στο εργαστήριο για ανάλυση.. Τα αποτελέσματα έδειξαν: Αίμα από άνδρα, ετών τριαντατριών.. Ο γιατρός έβγαλε την Ιατρική του μπλούζα, κατέθεσε την Άδειά του. Σήμερα είναι μοναχός στο Άγιο Όρος.»

Προφανώς ο «π. Χρύσανθος» είναι ο επίσκοπος Κερνίτσης Χρύσανθος, βοηθός του μητροπολίτου Πατρών Χρυσοστόμου, ο οποίος είναι υπεύθυνος του Τηλεοπτικού Σταθμού της Μητροπόλεως Πατρών “Λύχνος”.

Θα πρέπει ο εν λόγω επίσκοπος να ανακαλέσει πάραυτα το «ευσεβές» ψεύδος που διαδίδει για να …αποδείξει τάχα ότι η Θεία Κοινωνία είναι σώμα και αίμα Χριστού! Και σκέφτηκε να την …στείλει για ανάλυση σε εργαστήριο! Αν είναι δυνατόν! Πρόκειται για διασυρμό του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας!

Θα πρέπει ο επίσκοπος Χρύσανθος και ο προϊστάμενός του, Πατρών Χρυσόστομος, να πάρουν πίσω αμέσως την απαράδεκτη και βλάσφημη αυτή «ιστορία».

mikropragmata.lifo.gr

ΟΙ «ΟΛΙΓΟΠΙΣΤΟΙ» ΙΕΡΕΙΣ ΠΑΛΑΙ ΤΕ ΚΑΙ ΝΥΝ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Κάμποσες υπήρξαν οι αρνητικές αντιδράσεις στο κείμενό μου «Το Πηδάλιον για την Θεία Μετάληψη εν καιρώ πανώλης».  Κυρίως και κατ’ εξοχήν από «ευσεβείς» πιστούς, οι οποίοι δεν διανοούνται κάτι διαφορετικό από αυτό που ήδη ξέρουν. 

Δεν μπήκα στις λεπτομέρειες του κανόνα τον οποίο σχολιάζει ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, διότι αυτό που με ενδιέφερε ήταν να δείξω ότι το «αυστηρό» Πηδάλιο «εν καιρώ πανώλης», οικονομούσε τα πράγματα, με τρόπους της εποχής, τους οποίους ο Άγιος Νικόδημος πρότεινε. 

Κάποιος αρθρογράφος, που είχε προφανώς διαβάσει το κείμενό μου, «απαντάει» στην λογική μου γράφοντας ότι «ο άγιος Νικόδημος προφανώς έχει στο μυαλό του ιερωμένους οι οποίοι ένεκα ολιγοπιστίας, δεν κοινωνούσαν τους ασθενείς της πανώλης κατά τον συνήθη τρόπο… Σε αυτούς λοιπόν τους ιερείς και αρχιερείς οι οποίοι ανεμείγνυαν και άλλα υλικά στη θεία κοινωνία (σταφίδα εν προκειμένω), κατά παράβαση των όσων όριζαν οι κανόνες, προτρέπει να μεταλαμβάνουν τους ασθενείς αποκλειστικά και μόνο με τον συνήθη τρόπο δια της λαβίδας, οικονομώντας την ολιγοπιστία τους, με το να πλένουν έπειτα οι ίδιοι τα εν λόγω ιερά σκεύη με ξύδι, ώστε να καταπραΰνεται ο γενόμενος λογισμός τους. Αν ο άγιος Νικόδημος είχε μικροβιοφοβικές τάσεις, παρόμοιες με κάποιους συγχρόνους μας σχετικά με το άγιο ποτήριο, είναι βέβαιο ότι την τακτική της απολύμανσης θα την γενίκευε και δεν θα την συγκεκριμενοποιούσε στους ολιγόπιστους ιερείς που χρησιμοποιούσαν σταφίδα.». 

Στο παραπάνω κείμενο ο αρθρογράφος με …ξεπέρασε, διότι είπα να μην αναφερθώ στους «ολιγόπιστους» ιερείς του τότε και του σήμερα. Τρείς φορές στο συγκεκριμένο απόσπασμα ο αρθρογράφος αναφέρεται στους «ολιγόπιστους ιερείς» και στο ότι ο Άγιος Νικόδημος ήθελε να «οικονομήσει την ολιγοπιστία τους». 

Άρα, γιατί να μας φοβίζει σήμερα η ολιγοπιστία των πολλών - την οποία πρέπει να οικονομήσουμε σε καιρούς πανδημίας - αν οι ιερείς επιδεικνύουν «ολιγοπιστία», που βέβαια είναι ανθρώπινο και κατανοητό. 

Το πρόβλημα δεν είναι οι «ολιγόπιστοι» ιερείς, αλλά εκείνοι οι κληρικοί, όλων των βαθμίδων, που κουνάνε συνεχώς το δάκτυλο στους ανθρώπους, στο όνομα μιας …νοσηρής καθαρότητας της πίστης και μιας πνευματικότητας φαρισαϊκής πέρα ως πέρα. 

Αλλά, μιας και μου δόθηκε η ευκαιρία ας πούμε δυο λόγια για τους ολιγόπιστους ιερείς της σήμερον σε σχέση με την Θεία Μετάληψη. 

1. Κραδαίνουν οι διάφοροι κληρικοί το επιχείρημα ότι ο ιερέας καταλύει την Θ. Κοινωνία και δεν παθαίνει τίποτα. Σωστά! Τότε γιατί πολλοί ιερείς στις μεγάλες ενορίες αποφεύγουν συστηματικά να καταλύσουν θεωρώντας ότι αυτό είναι αυτονόητη υποχρέωση των νεώτερων και κυρίως των διακόνων; 

2. Γιατί αρκετοί ιερείς όταν καταλύουν χρησιμοποιούν άλλη λαβίδα από αυτήν με την οποία κοινώνησαν τους πιστούς; 

3. Γιατί υπάρχουν ιερείς που επικαλούνται ασθένεια, π.χ. σάκχαρο, και αποφεύγουν να καταλύσουν την Θ. Κοινωνία; Τι άραγε φοβούνται; 

4. Να θυμίσουμε ότι Αρχιερείς δεν καταλύουν την Θ. Κοινωνία. 

5. Στο mountathos-eshop διαβάζουμε μία διαφήμιση για αγιορείτικο νάμα, το οποίο διατηρεί χαμηλό αλκοολικό βαθμό (10% vol) για να μην ζαλίζει τους ιερείς μετά την κατάλυση της θείας Ευχαριστίας. Άραγε, μετά την κατάλυση ζαλίζονται οι ιερείς, αν δεν έχουν το σωστό νάμα;

6. Σε διαφήμιση βιολογικού νάματος, εξάλλου, διαβάζουμε τα εξής:
"Φανταστείτε τον ιερέα σε τι δοκιμασία βάζει το συκώτι του, αν ο οίνος του Νάματος περιέχει ανεξέλεγκτα χημικά συντηρητικά ή φυτοφάρμακα ή δεν είναι βιολογικός ή είναι κακής ποιότητος."
Κλείνω με ένα ενδιαφέρον περιστατικό, το οποίο λέει πολλά και ο καθείς ας βγάλει τα συμπεράσματά του.
Σε Μητρόπολη της νησιωτικής Ελλάδας ένας διάκονος έκλεβε το παγκάρι ενός ναού και κάποια στιγμή έβαλε φωτιά στην Αγία Τράπεζα! Όλα αυτά καταγράφηκαν στην βιντεοκάμερα του ναού. Ο διάκονος πήγε στο Συνοδικό δικαστήριο για καθαίρεση άλλα τελικά του επιβλήθηκε αργία επτά ετών. Σε λίγα χρόνια θα είναι και πάλι κοντά μας… Για να μας κοινωνήσει και να του φιλήσουμε το χέρι...

Κυριακάτικες διαπιστώσεις σε εποχή κορωνοϊού

Παναγιώτης Αρ. Υφαντής 
Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. 

Σήμερα (15 Μαρτίου 2020) παρακολούθησα τη θεία Λειτουργία από την τηλεόραση. Ο ναός δεν ήταν γεμάτος, όμως οι πιστοί δεν στέκονταν όλοι σε ικανή απόσταση ο ένας από τον άλλον. Και ανάμεσά τους αρκετοί ήταν ηλικιωμένοι και παιδάκια. Από την πλευρά τους, οι κληρικοί, όλων των βαθμίδων (καθώς η θεία λειτουργία ήταν αρχιερατική), ποικίλων ηλικιών και φαντάζομαι διαφορετικής φυσικής κατάστασης ο καθένας, ανυποψίαστοι ή εντελώς αδιάφοροι, συνωθούνταν γύρω από την Αγία Τράπεζα, έλεγαν τις ευχές ο ένας σχεδόν στο πρόσωπο του άλλου, αγκαλιάζονταν και ασπάζονταν ο ένας τον άλλο, ωσάν να μην συμβαίνει τίποτα. Στα αναλόγια των ψαλτών ο ίδιος συνωστισμός. Είδα τους εκκολαπτόμενους ψάλτες, μαθητές οι περισσότεροι και φοιτητές, να κρέμονται κυριολεκτικά από τα χείλη των χαρισματικών δασκάλων τους οι οποίοι, όπως κάθε Κυριακή, έβγαζαν παρατεταμένες κορώνες, ψιθύριζαν υποδείξεις στα αυτιά των γύρω του, και πού και πού καθάριζαν τον λαιμό τους βήχοντας με δύναμη. 

Ένιωσα πως, πράγματι, όπως μας βεβαίωσε το κείμενο της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου που διαβάστηκε κατά τη διάρκεια του μυστηρίου, δεν κινδυνεύει κανείς από τη θεία μετάληψη. Κινδυνεύει από την κοινωνική αδιαφορία και τον πνευματικό ατομισμό των ίδιων των χριστιανών. 

Πού εντοπίζεται η θεωρητική ρίζα αυτών των νοοτροπιών και συμπεριφορών; Πρώτα, απ’ όλα στην πεποίθησή τους ότι η προσωρινή αποχή από τις εκκλησιαστικές ακολουθίες είναι προδοσία της πίστης. Και, αντίστροφα: στη βεβαιότητά τους πως η αδιατάρακτη συμμετοχή στις ακολουθίες είναι απόδειξη πίστης και, ακόμη χειρότερα, κριτήριο για να διαχωριστούν οι καλοί από τους κακούς πιστούς και οι καθαροί από τους ακάθαρτους. Κι ακόμη, στην άποψη ότι η σχέση του ανθρώπου με τον Θεό είναι αυστηρά υποταγμένη στα μεγέθη του χρόνου (περιοδικότητα) και του χώρου (ναός), αγνοώντας ότι με τον τρόπο αυτό γίνονται τροχονόμοι της θείας χάριτος. Έπειτα, μια τέτοια νοοτροπία και συμπεριφορά, βασίζεται στην ειδωλοποίηση των μυστηρίων και στη μαγική τους χρήση. Σε ένα θρησκευτικό και «υπερορθόδοξο» διαδικτυακό τόπο οι επισκέπτες πληροφορούνται ότι αν δεν τελεστεί ούτε μία θεία λειτουργία στη διάρκεια ενός εικοσιτετραώρου αυτό θα σημάνει το τέλος του κόσμου! Μια άλλη θεωρητική βάση αυτής της συμπεριφοράς είναι η ακλόνητη βεβαιότητα πως μπορεί ο άνθρωπος να σωθεί μόνος του, δυνάμει της πίστης του, των ασκητικών του επιδόσεων, και της απαρέγκλιτης τήρησης των θρησκευτικών του υποχρεώσεων. Ή ακόμη και δυνάμει της αγάπης του προς τον Θεό, η οποία διαλύει κάθε φόβο , εν προκειμένω τον φόβο της μόλυνσης. Έτσι, όμως λησμονούν ότι η σωτηρία ενός εκάστου περνάει πάντα από τον διπλανό, οποιονδήποτε διπλανό, πιστό ή αδιάφορο, αλλόθρησκο ή άθρησκο. Ακόμη και η αγάπη στον Θεό δεν είναι αρκετή αν δεν συνδυάζεται με την αγάπη προς τον πλησίον. Γιατί καμία θυσία και καμία λατρευτική πράξη δεν είναι καλόδεχτη στον Θεό, καμία διακήρυξη και ομολογία πίστης δεν είναι αυθεντική αν δεν επιβεβαιώνεται από την αγάπη προς τον πλησίον. Αν σώζομαι είναι γιατί έδωσα φαγητό, ξεδίψασα, έντυσα, επισκέφθηκα στη φυλακή και στο κρεβάτι της αρρώστιας και του πόνου τον διπλανό μου , χωρίς να τον ρωτήσω αν πιστεύει ή όχι. 

Το τελευταίο διάστημα, πολλοί άνθρωποι, ανεξάρτητα από τη σχέση τους με την Εκκλησία, εκφράζουν τις επιφυλάξεις, την ανησυχία και τον φόβο τους για τον κίνδυνο μόλυνσης από τον κορωνοϊό που εγκυμονούν οι λειτουργικές συνάξεις. Κάποιοι ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου και πολλοί άλλοι φροντίζουν οικείους που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου. Ορισμένοι από τους διαμαρτυρόμενους, επικαλούμενοι τον πραγματικό κίνδυνο διασποράς του ιού βρίσκουν ευκαιρία να επιτεθούν στην Εκκλησία, με εμπάθεια, φανατισμό και ιδεολογικά κριτήρια. Ωστόσο, ο φόβος των ανθρώπων παραμένει και είναι τόσο πραγματικός όσο και η πηγή του. Αυτός ακριβώς ο φόβος είναι που (θα έπρεπε να) πυροδοτήσει τον σεβασμό, τη διάκριση και την αγαπητική αλληλεγγύη των πιστών απέναντι στους άλλους, ακόμη και με το κόστος να στερηθούν για λίγο το υλικό και έμψυχο περιβάλλον της κοινής λατρείας. Υπάρχουν πιστοί απόλυτα βέβαιοι ότι δεν θα μολυνθούν εντός του ναού, άλλοι υποτιμούν ή αμφισβητούν τις εντολές των υγειονομικών αρχών, και άλλοι παραμένουν απολύτως αδιάφοροι για τον φόβο των άλλων, για την υγεία τη δική τους και την ασφάλεια της κοινότητας. Σε αυτές τις περιπτώσεις της κοινωνικής αναισθησίας είναι ευθύνη του κλήρου να ευαισθητοποιήσει τους «ζηλωτές», αδιάφορους και αναίσθητους πιστούς. Και να τους πείσει ότι ο αυτοπεριορισμός όχι μόνο δεν απειλεί την σωτηρία του χριστιανού, αλλά υπαγορεύεται από την ύψιστη εντολή της αγάπης. 

Αυτές τις εκδοχές της μικρόνοιας, της εκκλησιαστικής απαιδευσίας, της πνευματικής αναισθησίας για τον άλλο και της μαγικής βίωσης των μυστηρίων τις αποσιώπησε το κείμενο της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου που διαβάστηκε στη σημερινή κυριακάτικη λειτουργία. Βέβαια, ορισμένοι ιεράρχες, όπως ο Αλβανίας κ. Αναστάσιος, ο Αμερικής κ. Ελπιδοφόρος, ο Δημητριάδος Ιγνάτιος και Αλεξανδρουπόλεως Άνθιμος καθώς και ο αρχιεπίσκοπος Κύπρου (όπως πληροφορούμαι καθώς γράφω τούτες τις αράδες) αποφάσισαν να περιορίσουν ή και να αναστείλουν τη λειτουργία των ναών με σκοπό την αναχαίτιση της διάδοσης του ιού. Τέτοιου είδους αποφάσεις πυροδοτούν τον ενθουσιασμό και τις ζητωκραυγές εκ μέρους πολλών πιστών, την επιδοκιμασία μεγάλου μέρους του έντυπου και ηλεκτρονικού τύπου καθώς και εκπροσώπων ποικίλων κοινωνικών και πολιτικών φορέων. Η συγκεκριμένη στάση ορισμένων ιεραρχών και η θριαμβολογική υποδοχή της μάς αποκαλύπτουν δύο διαφορετικές όψεις της πραγματικότητας. Από τη μια πλευρά, δείχνουν ότι υπάρχουν ακόμη ποιμένες με γρηγορούσα πνευματική κατάρτιση και κρίση, με υψηλό αίσθημα ευθύνης και πατρική ευαισθησία, οι οποίοι δεν χρησιμοποιούν το ποίμνιο για να επιδείξουν τη δύναμη της Εκκλησίας έναντι εκείνων που την αμφισβητούν. Από την άλλη πλευρά, όμως, σταθμίζουν και το σημερινό πνευματικό μας πρόβλημα. Διότι, όταν το αυτονόητο επαινείται ως κατόρθωμα, όταν η αυθεντικότητα θεωρείται μια φωτεινή εξαίρεση στην σκοτεινή «κανονικότητα» και όταν οι πραγματώσεις της πίστης που υπηρετούν το κοινό αγαθό μοιάζουν με δυσδιάκριτες νησίδες στον θολό ορίζοντα μιας ατομικής θρησκευτικότητας, τότε απλώς επιβεβαιώνουμε αυτό που είχε επισημάνει ο βρετανός λογοτέχνης George Orwell (1903-1950), συγγραφέας του προφητικού 1984 και της Φάρμας των Ζώων: πως σε μία εποχή καθολικής πλάνης το να λέει κανείς την αλήθεια είναι επαναστατική πράξη. 

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΕΤΡΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ: "Θα πρότεινα στον Μακαριώτατο κατά την αυριανή σύνοδο να προτείνει δραστικά μέτρα με βάση την ηθική του ευαγγελίου"

ΓΙΑΤΙ ΕΠΙΜΕΝΩ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ 

ΜΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ 

Του Καθηγητή Πέτρου Βασιλειάδη

Διερωτώνται πολλοί φίλοι μου, καλόπιστα οι περισσότεροι, γιατί τόση εμμονή στην ανάγκη για λειτουργική αναγέννηση, και μάλιστα σε περίοδο σοβαρότατης ενδημικής κρίσεως. 

Πρώτα-πρώτα, γιατί η παρούσα ιώδης πανδημία αγγίζει την πεμπτουσία της Ορθόδοξης χριστιανικής ταυτότητας, την Θεία Ευχαριστία. 

Σε περιόδους, άλλωστε, κρίσεως - όπως π.χ. κατά την μετά το Μεγάλο Σχίσμα - διατήρησε την αυθεντική κατανόηση του μυστηρίου par excellence της Εκκλησίας μας, αρνούμενη να δεχτεί μια μαγική (σακραμενταλιστική) θεώρησή της κατά τις αρχές του μεσαίωνα. Δεν έχει κανείς παρά να συγκρίνει την επιμονή της Ανατολής στο ζήτημα της λειτουργικής "επικλήσεως" στην επίκληση του Αγίου Πνεύματος και όχι στην εκφορά - κατά μαγικό δηλαδή τρόπο - των κυριακών λόγων καθιερώσεως του μυστηρίου της Θ. Ευχαριστίας (Λάβετε φάγετε. κλπ). Είναι χαρακτηριστική, άλλωστε, και η ενασχόληση με την βαθύτερη σημασία της Θείας Λειτουργίας του Αγίου Νικολάου Καβάσιλα, με τη γνωστή σε όλους διατύπωση: "Η Εκκλησία εν τοις μυστηρίοις (δλδ την Ευχαριστία) σημαίνεται". Και μάλιστα σε εποχή που η αντιπαράθεση μεταξύ Ανατολής και Δύσεως περιστρεφόταν σε άλλα εξ ίσου σημαντικά ζητήματα (κτιστό-άκτιστο, ουσία-ενέργειες του Θεού κλπ). 

Δυστυχώς, στη συνέχεια λόγων των συνθηκών υποδούλωσης, και επομένως και θεολογικής υστέρησης, διολίσθησε και αυτή σε μαγικές θεωρήσεις. Στην νεώτερη, όμως περίοδο η θεολογική ανάκαμψη της Ορθόδοξης θεολογίας (Φλορόφσκυ, Σμέμαν, Μάγεντορφ, Ζηζιούλας κλπ) επανέφερε στο προσκήνιο την αυθεντική κατανόηση της Θ. Ευχαριστίας, το βιβλικό και αρχέγονο χριστιανικό υπόβαθρο της οποίας επιχείρησα κατά την ακαδημαϊκή μου σταδιοδρομία να αναδείξω. Γι' αυτό και όταν ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος κυρός Χριστόδουλος με παρακάλεσε να εκπροσωπήσω την Εκκλησία της Ελλάδος στο ιεραποστολικό τμήμα του ΠΣΕ, του αντέτεινα και την δημιουργία φορέα λειτουργικής αναγέννησης, που όχι μόνο αποδέχτηκε, αλλά και ως από παλιά υπέρμαχός της δημιούργησε Ειδική Συνοδική Επιτροπή Λειτουργικής Αναγεννήσεως. 

Θεωρώ, ως εκ τούτου, ιδανική τη συγκυρία - σε περίοδο μάλιστα που κινδυνεύει να διασυρθεί η Εκκλησία ως άκρως οπισθοδρομική και θέτουσα σε δεύτερη μοίρα την ηθική της ευθύνη έναντι του κοινωνικού συνόλου, να προχωρήσει σε ρυθμίσεις που βασίζονται στην αυθεντική - και όχι τη ιστορικά καθιερωμένη, κατά κύριο λόγο την δεύτερη χιλιετία - παράδοση της. 

Παρουσίασα συνοπτικά, μόλις ενέσκηψε και στη χώρα μας η κοροναϊκή κρίση, την ουσία και τον χαρακτήρα της Ορθόδοξης ευχαριστιακής λειτουργίας. Άρχισε ως κοινό δείπνο πρόληψης και αναλαμπής των εσχάτων, της εσχατολογικής τραπέζης, δηλαδή ενός κόσμου διαφορετικού του συμβατικού, ενός κόσμου κοινωνίας, δικαιοσύνης, ειρήνης και θυσιαστικής προσφοράς και αλληλεγγύης. Οι πρώτοι χριστιανοί, ακολουθώντας την ανάμνηση του ιδρυτή τους, περιέφεραν το κοινό ποτήριο ως ένδειξη αδελφικής "κοινωνίας" (όρος που παρέμεινε μέχρι σήμερα, δυστυχώς τις περισσότερες φορές χωρίς τις ηθικές και οντολογικές του προεκτάσεις): "τούτο το ποτήριον η καινή διαθήκη εστιν...". 

Αν χάσουμε την ουσία και διατηρήσουμε τους τύπους είμαστε ασυνεπείς προς την πίστη μας. Γι' αυτό και θα πρότεινα στον Μακαριώτατο κατά την αυριανή σύνοδο (με ή χωρίς συνάντηση με τον Πρωθυπουργό της χώρας) να προτείνει δραστικά μέτρα με βάση την ηθική του ευαγγελίου του Χριστού (ουχ ως οι Γραμματείς και Φαρισαίοι της εποχής του). 

Αυτή είναι το βασικό ΔΟΓΜΑ της Εκκλησίας, όπως πολύ επίκαιρα για την σημερινή συγκυρία διακήρυττε απευθυνόμενος προς τον διώκτη των χριστιανών Ρωμαίο αυτοκράτορα ο πρώτος απολογητής της Εκκλησίας Αριστείδης ο Αθηναίος: "ταύτα, ω Βασιλεύ, τα δόγματα αυτών εστιν", αναφερόμενος όχι σε θεολογικές διατυπώσεις αλλά στην ηθική και κοινωνική τους συμπεριφορά. 

Αυτήν την υπενθύμιση ακολούθησα κι εγώ σήμερα, και με πόνο ψυχής για πρώτη σχεδόν φορά από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου δεν μετείχα στην ευχαριστιακή σύναξη της ενορίας μου, και για πρώτη φορά μετά την ολοκλήρωση των πανεπιστημιακών μου σπουδών δεν μετείχα στην ευχαριστιακή τράπεζα της Βασιλείας, παρότι υπέρμαχος της Καθολικής συμμετοχής στο μυστήριο της "ζωής". Πιστεύω ακράδαντα πως η ηθική ευθύνη έναντι των συνανθρώπων μας προηγείται της προσωπικής θρησκευτικής υποχρέωσης.

Η ευθύνη της Εκκλησίας (δηλαδή όλων μας)

Χρήστος Γκουνέλας 

Θεολόγος

Δυστυχώς, η Διοίκηση της Εκκλησίας της Ελλάδος (Ιερά Σύνοδος) για μια ακόμη φορά (όχι πάντα) δείχνει να ασθμαίνει απέναντι στα γεγονότα. Θα έπρεπε ήδη να έχουν κλείσει οι ναοί, ως χώροι συνάθροισης. Δεν είναι απολυτότητα, ούτε πολιτικοποίηση, θεολογικοποίηση κλπ του θέματος. Πρόκειται για θέμα δημόσιας υγείας, και όταν έχουν σφραγιστεί όλοι οι δημόσιοι χώροι το ίδιο θα έπρεπε ήδη να έχει γίνει με γρήγορα αντανακλαστικά και από τη Διοίκηση της Εκκλησίας. Άλλωστε, ο πρωθυπουργός με πολύ σεβασμό και διακριτικότητα το ζήτησε, νομίζω, από την Εκκλησία κατά το διάγγελμά του. Γνώμη μου είναι πως η Διοίκηση της Εκκλησίας θα ήταν καλό να προλάβει τον πρωθυπουργό. Δεν πολεμάω την Εκκλησία. Οφείλω ως μέλος της να εκφράσω την άποψή μου. 

Ήταν σίγουρα προς τη σωστή κατεύθυνση η δήλωση του Αρχιεπισκόπου να μείνουν στον σπίτι οι ηλικιωμένοι και οι ευπαθείς ομάδες και ότι η πίστη του κάθε ανθρώπου δεν μετριέται. Ωστόσο, φάνηκε τελικά ότι δεν έφτανε, αφού και σήμερα Κυριακή, αλλά και στους Β΄ Χαιρετισμούς, υπήρξαν αρκετοί χριστιανοί οι οποίοι προσήλθαν στους ναούς. Αν και όλοι γνωρίζουμε τη φράση του Χριστού ότι ο Θεός είναι Πνεύμα και δύναται να λατρεύεται παντού με τη δύναμη του ανθρωπίνου πνεύματος. 

Και σίγουρα, η θεία Κοινωνία και η εκκλησιαστική σύναξη είναι θέμα πίστης και ο καθένας μας είναι ελεύθερος να εγκαταλείπεται στην αγάπη του Θεού. Από την άλλη όμως υπάρχουν και αυτοί οι οποίοι επιθυμούν να προφυλάξουν την προσωπική υγεία τους, αλλά και των δικών τους. Ελπίζουμε πως αύριο η Διαρκής Ιερά Σύνοδος θα λάβει τα σκληρά, αλλά αναγκαία μέτρα. ‘Όπως, άλλωστε, ζητείται από όλους. Η ομολογία της πίστης ίσως είναι καλύτερα να γίνει και με αυτόν τον τρόπο: όταν δεν βάζω μπροστά μου μόνο την κάθετη σχέση μου με τον Θεό, αλλά τη βλέπω μέσα από τον κάθε άνθρωπο, ο οποίος είναι εικόνα του Χριστού. Να γίνομαι τελικά ένα, όχι μόνο με τους εντός του ναού, αλλά και με τους έξω από τον ναό, συμμετέχοντας στην αγωνία τους, αλλά και μεταγγίζοντας τους την ελπίδα της Ανάστασης. Δεν απεμπολώ, έτσι, την πίστη μου, μάλλον την ισχυροποιώ αδειάζοντας τον εαυτό μου για χάρη του άλλου. 

Ο ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΕΡΝΙΤΣΗΣ ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ...ΕΣΤΕΙΛΕ ΤΗΝ ΘΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ!

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυκλοφορεί αυτές τις μέρες το παρακάτω: 

«Εχτές στο κανάλι "Λύχνος", ο π. Χρύσανθος είπε το εξής περιστατικό: Πήγε ένας Ιερέας να Κοινωνήσει κάποιους ασθενείς, στο Λοιμωδών.. Ζήτησε ένας γιατρός να κοινωνήσει κι αυτός.. από περιέργεια; ..από απιστία;.. Ο παππούλης τον μετέλαβε. Αυτός δεν κατάπιε την Θ. Κοινωνία, την κρατούσε στο στόμα του.. Αμέσως την πήγε στο εργαστήριο για ανάλυση.. Τα αποτελέσματα έδειξαν: Αίμα από άνδρα, ετών τριαντατριών.. Ο γιατρός έβγαλε την Ιατρική του μπλούζα, κατέθεσε την Άδειά του. Σήμερα είναι μοναχός στο Άγιο Όρος.» 

Προφανώς ο «π. Χρύσανθος» είναι ο επίσκοπος Κερνίτσης Χρύσανθος, βοηθός του μητροπολίτου Πατρών Χρυσοστόμου, ο οποίος είναι υπεύθυνος του Τηλεοπτικού Σταθμού της Μητροπόλεως Πατρών "Λύχνος". 

Θα πρέπει ο εν λόγω επίσκοπος να ανακαλέσει πάραυτα το «ευσεβές» ψεύδος που διαδίδει για να …αποδείξει τάχα ότι η Θεία Κοινωνία είναι σώμα και αίμα Χριστού! Και σκέφτηκε να την …στείλει για ανάλυση σε εργαστήριο! Αν είναι δυνατόν! Πρόκειται για διασυρμό του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας! 

Θα πρέπει ο επίσκοπος Χρύσανθος και ο προϊστάμενός του, Πατρών Χρυσόστομος, να πάρουν πίσω αμέσως την απαράδεκτη και βλάσφημη αυτή «ιστορία».

Σταύρου Ζουμπουλάκη: Επιδημία, θεία κοινωνία και μετάληψη

Του Σταύρου Ζουμπουλάκη
Lifo

Ο ΦΟΒΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΔΗΜΙΑΣ COVID-19 πλάκωσε τη ζωή μας και μαύρισε τις μέρες μας. Ο φόβος του ανθρώπου είναι ένας, ο φόβος του θανάτου, όλοι οι άλλοι φόβοι είναι παράγωγά του. Αυτός είναι ο φόβος των φόβων. Η νέα επιδημία δείχνει για άλλη μια φορά αυτό που ξέρουμε και που πάντα ξεχνάμε, δηλαδή ότι είμαστε ένα τίποτε, έρχεται ένα αόρατος ιός και όλα τουμπάρουν. Πολλά ζητήματα ανακίνησε η νέα επιδημία, κοινωνικά, πολιτικά, οικονομικά, ηθικά, ανθρωπολογικά, που απασχόλησαν ήδη τη δημόσια συζήτηση και θα την απασχολήσουν εντονότερα, ελπίζω, όταν περάσει η μπόρα. Δεν θα τα συζητήσω, γιατί άλλο είναι το θέμα μου τώρα, μα δεν αντέχω να μην πω μια κουβέντα στους εύλαλους κήρυκες του νεοφιλελευθερισμού και λάτρεις των ειδώλων που λέγονται αγορές: προβληματιστείτε, φίλοι μου, από το γεγονός ότι σε τούτη τη θανατηφόρα κρίση οι αγορές έσπευσαν μόνο να σώσουν τα λεφτά τους, ενώ εμείς οι άλλοι προσβλέπουμε στο κράτος να σώσει τις ζωές μας. Το θέμα μου εδώ είναι η στάση της Εκκλησίας της Ελλάδος απέναντι στην νέα επιδημία, κάτι που απασχόλησε τη δημόσια συζήτηση στη χώρα μας. Δεν θα σχολιάσω δηλώσεις μεμονωμένων ιεραρχών αλλά ούτε και πολιτικών ή δημοσιογράφων που στράφηκαν εναντίον της Εκκλησίας. Θα αρκεστώ στην απόφαση της 9ης Μαρτίου 2020 της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου (ΔΙΣ) της Εκκλησίας της Ελλάδος. Δύο πράγματα αποφάσισε η ΔΙΣ σε εκείνη τη συνεδρίασή της: το πρώτο αφορά την τέλεση των ακολουθιών, κατά την πλούσια μάλιστα λειτουργικά περίοδο της Μεγάλης Σαρακοστής, και το δεύτερο τη θεία κοινωνία. 

Για το πρώτο, το μόνο που λέει η απόφαση είναι να τηρούνται οι κανόνες της υγιεινής. Δηλαδή θα γίνουν όλες οι ακολουθίες, αλλά ας προσέχουν οι άνθρωποι. Και όμως ήταν τόσο εύκολο να πάρει η ΔΙΣ μια διαφορετική απόφαση! Τι θα συμβεί αν κάποιες ακολουθίες πάψουν να τελούνται για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα; Το μόνο αποτέλεσμα θα είναι να σωθούν μερικές ζωές παραπάνω. Πόσο αντιχριστιανικό είναι αυτό; Ή πιστεύει πραγματικά κάποιος από τους ιεράρχες ότι ο ιός πεθαίνει μόλις διαβεί το κατώφλι του ναού; Ευτυχώς που ορισμένοι μητροπολίτες αποφάσισαν ήδη στις μητροπόλεις τους να διακοπεί η τέλεση όλων των ακολουθιών πλην της κυριακάτικης λειτουργίας. Αυτό άλλωστε συμβαίνει ούτως ή άλλως στην Εκκλησία. Πόσες ενορίες της χώρας τελούν καθημερινά τον εσπερινό ή τον όρθρο; Θα περάσει η επιδημία και θα ξαναγίνουν πάλι όλες οι ακολουθίες, αρκεί να υπάρχουν πιστοί. Σε όσους πηγαίνουμε εκκλησία θα μας λείψουν πολύ, ειδικά την περίοδο αυτή, αλλά θα τις ξαναβρούμε. Οι άνθρωποι πάντως δεν θα πάνε ούτως ή άλλως στην εκκλησία αυτές τις μέρες. Οι ναοί θα αδειάσουν. Γιατί να μη το κάνουν με την προτροπή της Εκκλησίας, αλλά φορτωμένοι με συνειδησιακά διλήμματα και ενοχές; 

Το δεύτερο ζήτημα είναι πιο σοβαρό, γιατί αγγίζει την καρδιά της χριστιανικής λατρείας. Θεία λειτουργία σημαίνει μυστήριο της θείας ευχαριστίας και θεία ευχαριστία σημαίνει μεταβολή του ψωμιού και του κρασιού σε σώμα και αίμα Χριστού. Η ύλη της θείας κοινωνίας ωστόσο, το ψωμί και το κρασί, εξακολουθούν και μετά την Επίκληση και τη μεταβολή να είναι υποταγμένα στους νόμους της φύσεως. Δεν αφθαρτοποιούνται. Ή μήπως γίνεται άφθαρτο και το σάλιο που θα αφήσει στη λαβίδα ο άρρωστος που κοινώνησε από το κοινό Ποτήριο; Χωρίς περιστροφές: κατά τη μετάληψη της θείας κοινωνίας μπορεί να μεταδοθεί νόσημα. Επιπλέον, η θεία κοινωνία δεν είναι καθήκον που καλείται ο πιστός να εκπληρώσει αδιαφορώντας για τους άλλους, για την υγεία τους και τη ζωή τους, αλλά μετέχει σε αυτό εν τω συνδέσμω της αγάπης με τους άλλους, τους εγγύς και τους μακράν. 

Οι μεγάλες θεομηνίες καλό είναι, αφού περάσουν, να μην έχουν αφήσει πίσω τους μόνο πτώματα, αλλά και κάποια θετική αλλαγή. Μακάρι λοιπόν αυτή η μεγάλη υγειονομική κρίση να πείσει τις Ορθόδοξες Εκκλησίες να αλλάξουν τον τρόπο μετάληψης. Ας μην μπερδεύουμε τα πράγματα: άλλο θεία κοινωνία και άλλο ο τρόπος μετάληψής της από τον πιστό. Ο παρών τρόπος μετάληψης από το κοινό Ποτήριο και με την ίδια λαβίδα -σημειωτέον ότι υπήρχαν και άλλοι τρόποι στην ιστορία της Εκκλησίας- αντιστοιχεί σε ένα επίπεδο υγιεινής προγενέστερων σταδίων του πολιτισμού. Αν μεταλάβουμε με άλλο τρόπο θα πάψει αυτό που μεταλαμβάνουμε να είναι σώμα και αίμα Χριστού; Δεν μιλώ εδώ για περιστασιακή αλλαγή του τρόπου μετάληψης, όπως αυτή που προτεινόταν και ίσχυε σε περιόδους επιδημιών -βλ. εν προκειμένω το Πηδάλιο και τη σημείωση του αγίου Νικοδήμου Αγιορείτη στον 28ο κανόνα της Πενθέκτης, για τον τρόπο μετάληψης ασθενών σε καιρό πανώλης. Μιλώ για μόνιμη αλλαγή του τρόπου μετάληψης, για έναν τρόπο περισσότερο εξατομικευμένο και εν πάση περιπτώσει αντίστοιχο με το σημερινό επίπεδο υγιεινής του πολιτισμού μας. Δεν θα υποδείξω εγώ τον τρόπο αυτό. Ας τον σκεφτούν και ας τον συζητήσουν άλλοι αρμοδιότεροι. Επειδή ωστόσο δεν μπορούμε να περιμένουμε μια τέτοια απόφαση από την Ιεραρχία, ας πάρουν την πρωτοβουλία ορισμένοι επίσκοποι (ή και ιερείς) και ας τον καθιερώσουν στις ενορίες τους. Από κάπου πρέπει να ξεκινήσει αυτή η αλλαγή, από κάποιον να γίνει το πρώτο βήμα. Ορισμένοι Ορθόδοξοι κληρικοί, εκτός Ελλάδος, το έχουν συνειδητοποιήσει και έχουν κάνει κάποια διστακτικά βήματα. Σε Ορθόδοξους ναούς της Αμερικής -ίσως και αλλού, δεν ξέρω- οι πιστοί μεταλαμβάνουν χωρίς η λαβίδα να έρχεται καθόλου σε επαφή με το στόμα τους. Το ίδιο εφάρμοσε και ο άγιος Σωφρόνιος (Σαχάρωφ) στη Μονή του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου, στο Έσσεξ της Αγγλίας. Ας σκεφτούν οι όποιοι αρμόδιοι και ας προτείνουν προς συζήτηση και εφαρμογή και άλλους καλύτερους τρόπους, ευκολότερους ίσως στην εκτέλεσή τους, που πάντως να απευθύνονται στους σημερινούς ανθρώπους.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η σημερινή, παγκόσμια επιδημία αλλά και τα μέτρα αποκλεισμού από τη λατρεία δοκιμάζουν την πίστη των χριστιανών. Τη δοκιμάζουν όμως όπως τη δοκιμάζει κάθε φορά ο πόνος, η αρρώστια και ο θάνατος των αθώων. Οι άδειες εκκλησίες είναι όντως πικρό πράγμα για τους πιστούς. Πικρότερα όμως είναι η αρρώστια και ο θάνατος. Η εν λόγω απόφαση της ΔΙΣ καλεί τους πιστούς να εντείνουν τις προσευχές του στον Νικητή της φθοράς και του θανάτου. Προσεύχομαι όμως δεν σημαίνει καλώ τον Θεό να κάνει αυτό που από αφροσύνη ή ανευθυνότητα παρέλειψα να κάνω εγώ ο ίδιος. Όταν περάσει το κακό, μακάρι να μπορούμε να πούμε απολογιστικά ότι η Εκκλησία προστάτεψε έμπρακτα τη ζωή των ανθρώπων και στάθηκε ικανή να λάβει ένα μάθημα από αυτήν, ώστε να αλλάξει επιτέλους τον τρόπο μετάληψης, μια απλή λειτουργική συνήθεια. Με μια τέτοια αλλαγή δεν ενδίδει στην ολιγοπιστία ούτε συσχηματίζεται με τον κόσμο, αλλά φανερώνει απλώς ότι είναι σε θέση να ξεχωρίζει το ουσιώδες (θεία κοινωνία) από το επουσιώδες (τρόπος μετάληψης), το κύριο από το δευτερεύον.