Η ΣΥΜΦΩΝΙΚΗ ΟΡΧΗΣΤΡΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ

φωτογραφίες: Ιδιωτική Οδός

Χθες βράδυ, Σάββατο 19 Μαΐου 2012,  η Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Αθηναίων, με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας και Νύχτας Μουσείων, έδωσε μια συναυλία στον προαύλιο χώρο του Μουσείου Ακρόπολης.

Με δεδομένο το γεγονός ότι το Μουσείο της Ακρόπολης παρέμεινε ανοικτό από τις 8 το πρωί έως τα μεσάνυχτα (με ελεύθερη είσοδο από τις 8 το βράδυ έως τα μεσάνυχτα), πλήθος κόσμου παρακολούθησε τη συναυλία. 

Η Συμφωνική του Δήμου Αθηναίων,υπό την διεύθυνση του Μιχάλη Οικονόμου, ερμήνευσε τις τελευταίες συμφωνίες των W. A. Mozart (Συμφωνία αρ. 41 Κ. 551, του Διός, σε ντο μείζονα) και F. J. Haydn (Συμφωνία αρ. 104 Hob. I/104, του Λονδίνου, σε ρε μείζονα), δύο συνθετών από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του μουσικού κλασικισμού. 

Αυτές οι εκδηλώσεις φέρνουν πιο κοντά την σοβαρή, "κλασική", μουσική με το ευρύτερο κοινό. Και άρα κάθε αφορμή για την πραγματοποίηση ανάλογων συναυλιών καλοδεχούμενη.

Πάντως ο προαύλιος χώρος του Μουσείου της Ακρόπολης είναι ιδανικός για μουσικές εκδηλώσεις και μακάρι να είναι όλο και περισσότερες στο μέλλον. 

ΕΤΟΣ ΕΟΡΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΣΚΟΠΕΛΟ ΤΟ 2012

Σήμερα Σάββατο 19 Μαΐου 2012 το μεσημέρι, έφτασαν στην πανέμορφη Σκόπελο των Βορείων Σποράδων, η οποία εκκλησιαστικά υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Χαλκίδος, ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος και οι Σεβασμιώτατοι Μητροπολίτες Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος, Κορίνθου κ. Διονύσιος και Θηβών και Λεβαδείας κ. Γεώργιος, άπαντες προσκεκλημένοι του οικείου Ιεράρχου, Μητροπολίτου Χαλκίδος, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων κ. Χρυσοστόμου. 

Η επίσκεψη αυτή πραγματοποιείται, με αφορμή τις εκδηλώσεις επετειακού χαρακτήρα, τις οποίες διοργανώνουν κατά το φετινό έτος 2012 η Ιερά Μητρόπολη Χαλκίδος και ο Δήμος Σκοπέλου, για την συμπλήρωση 1650 ετών από το μαρτύριο του Αγίου Ρηγίνου, πολιούχου Σκοπέλου (25-2-362 μ.Χ.), 400 ετών από την ίδρυση της Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου Σκοπέλου (1612 μ.Χ.) και 300 ετών από την επανίδρυση της Ιεράς Μονής Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Σκοπέλου (1712 μ.Χ.). 

Ο Μακαριώτατος κ. Ιερώνυμος και οι Σεβασμιώτατοι Μητροπολίτες με τις συνοδείες τους, έφθασαν στην Σκόπελο το μεσημέρι του Σαββάτου, όπου έγιναν δεκτοί με επισημότητα αλλά και σεμνότητα από τον Ιερό Κλήρο της Νήσου, με επικεφαλής τον Πρωτοσύγκελλο της Ι. Μητροπόλεως Αρχιμ. Νικόδημο Ευσταθίου και τον Αρχιερατικό Επίτροπο της Νήσου Πρωτοπρεσβ. Νικόλαο Κασσανδριανό, τον Δήμαρχο Σκοπέλου κ. Γεώργιο Μιχελή και μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου, τους Διοικητές των Αστυνομικών και Λιμενικών Αρχών, εκπροσώπους πολιτιστικών Συλλόγων, παιδιά ντυμένα με παραδοσιακές σκοπελίτικες στολές, τα οποία καλωσόρισαν τον Μακαριώτατο και τους Σεβασμιωτάτους, προσφέροντας τους λουλούδια, παιδιά των Ενοριακών Κατηχητικών Συνάξεων της Νήσου και πλήθος ευσεβών Σκοπελιτών, οι οποίοι αυθόρμητα προσήλθαν για να καλωσορίσουν τους Υψηλούς προσκεκλημένους του Σεβασμιωτάτου Ποιμενάρχου των. 

Μετά από μια σύντομη ξεκούραση, ο Αρχιεπίσκοπος κ. Ιερώνυμος, οι Αρχιερείς, ο Ιερός Κλήρος, ο Δήμαρχος κ. Μιχελής και ο Αστυνομικός Διοικητής, επισκέφθηκαν πρώτα την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου, όπου μετά από μιά σύντομη Δέηση στο Καθολικό της, ο Μακαριώτατος συνομίλησε με τις δύο γερόντισσες Μοναχές, την Ηγουμένη Σωφρονία και την Ματρώνα, οι οποίες επί ήμισυ και πλέον του αιώνος ασκούνται εκεί και «φυλάσσουν» τον τόπο αυτό, σε συνεργασία με τον εκτελούντα χρέη Ηγουμενοσυμβουλίου Αρχιμ. Αλέξιο Παπασταμούλο, Εφημέριο της Γλώσσας Σκοπέλου. 

Στη συνέχεια, έγινε επίσκεψη στην Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, η οποία αποτελεί Μετόχιο της Ιεράς Μονής Ξενοφώντος του Αγίου Όρους, την οποία φροντίζει ο αγιορείτης ιερομόναχος Διονύσιος Ξενοφωντινός. Μετά από την Δέηση στο Καθολικό της Ιεράς Μονής, ο Μακαριώτατος κ. Ιερώνυμος, οι άγιοι Αρχιερείς και οι συνοδοί των έγιναν κοινωνοί της αβραμιαίας φιλοξενίας του π. Διονυσίου, με τα παραδοσιακά μοναστηριακά κεράσματα. 

Τελευταίος σταθμός υπήρξε η Ιερά Μονή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Σκοπέλου, όπου ασκείται η Ηγουμένη Μοναχή Μαριάμ, που μαζί με την πρωτοβουλία και την ανύστακτη φροντίδα του εκτελούντος χρέη Ηγουμενοσυμβουλίου της Ι. Μονής Αρχιμ. Αλεξίου Παπασταμούλου, έχουν επιδοθεί στην συντήρηση και ανάδειξη των ιερών Εικόνων και λοιπών ιστορικών κειμηλίων, ώστε να σωθούν από την φθορά του χρόνου. Όλοι θαύμασαν ιδιαιτέρως τον εξαιρετικής τέχνης ξυλόγλυπτο δεσποτικό θρόνο, ο οποίος συντηρήθηκε και αποκαταστάθηκε, ύστερα από πρωτοβουλία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Χαλκίδος κ. Χρυσοστόμου, δι’ εξόδων της Ιεράς Μητροπόλεως Χαλκίδος. Στην Ιερά Μονή του Ευαγγελισμού, με τον συντονισμό του π. Αλεξίου και την φροντίδα εθελοντριών κυριών, φίλων της Μονής, παρετέθη δείπνο στον Αρχιεπίσκοπο κ. Ιερώνυμο, τους Μητροπολίτες και τους συν αυτοίς. 

Κατά την αυριανή Κυριακή 20 Μαΐου, στην Ιερά Μονή Αγίου Ρηγίνου Σκοπέλου θα τελεσθεί ο Όρθρος και η Πανηγυρική Θεία Λειτουργία, προεξάρχοντος του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου, με την συμμετοχή και των Σεβασμιωτάτων Μητροπολιτών Δημητριάδος και Αλμυρού κ. Ιγνατίου, Κορίνθου κ. Διονυσίου, Θηβών και Λεβαδείας κ. Γεωργίου και Χαλκίδος κ. Χρυσοστόμου, σε απ’ ευθείας αναμετάδοση από τον Ρ/Σ της Εκκλησίας της Ελλάδος. 

Το μεσημέρι, ο Μακαριώτατος κ. Ιερώνυμος θα παραβρεθεί στο επίσημο γεύμα που θα παρατεθεί προς τιμήν του από τον Δήμαρχο Σκοπέλου και το απόγευμα θα εγκαινιάσει την Έκθεση Αγιογραφίας και συντηρηθέντων Ι. Κειμηλίων «ΜΙΑ ΔΟΞΑ, ΜΙΑ ΠΟΡΕΙΑ (από τις απαρχές της Ορθόδοξης Αγιογραφίας στην συντήρηση των φορητών Εικόνων και ξυλογλύπτων) – 20.5.2012 έως 28.10.2012» στο Πολιτιστικό Κέντρο ΓΕΩΡΓΑΡΑ, στην Χώρα Σκοπέλου.

Δελτίο Τύπου Ι. Μητροπόλεως Χαλκίδος

ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΣΜΟΙ ΣΤΟΝ ΣΟΥΛΤΑΝΟ ΑΠΟ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ

Από το άρθρο του Νίκου Ανδρίκου

Όταν πριν τέσσερα χρόνια, όταν πρωτοξεκίνησε η Ιδιωτική Οδός, έγραψα για το Πολυχρόνιο του Σουλτάνου, δεν ήσαν λίγοι εκείνοι που έφριξαν!

Το θέμα, βέβαια, είναι ιστορικό και μουσικολογικό, για όσους καταλαβαίνουν. Επανέρχομαι, λοιπόν, για να το συνεχίσω με αφορμή ένα νέο, άκρως αποκαλυπτικό, άρθρο του μουσικολόγου Νίκου Ανδρίκου, το οποίο δημοσιεύθηκε στην Μουσικολογική Περιοδική Έκδοση του Ιονίου Πανεπιστημίου Μουσικός Λόγος, τεύχος 10 (σ. 5-18): «Τουρκόφωνοι Πολυχρονισμοί και Άσματα Εγκωμιαστικά στον Σουλτάνο Abdülhamit τον Β΄, μελοποιημένα από εκκλησιαστικούς συνθέτες». Πρόκειται για ανακοίνωση στο πλαίσιο του διεθνούς επιστημονικού συνεδρίου του Τμήματος Τουρκικών Σπουδών του ΕΚΠΑ, με θέμα «Το Οθωμανικό παρελθόν στο Βαλκανικό παρόν - Μουσική και Διαμεσολάβηση» (Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 2010).

Ο Νίκος Ανδρίκος, ο οποίος εξέδωσε πρόσφατα και την Διδακτορική διατριβή του με θέμα την Εκκλησιαστική Μουσική στη Σμύρνη (θα αναφερθούμε προσεχώς), σημειώνει για τη μελοποίηση Πολυχρονισμών και Εγκωμιαστικών Ασμάτων στο πρόσωπο του Σουλτάνου:

"Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται στις πηγές καθ' όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα, αλλά αναμφίβολα θα κορυφωθεί κατά την κρίσιμη περίοδο της διακυβέρνησης του Οθωμανικού κράτους από τον Αβδούλ Χαμίτ τον Β'. Εκκλησιαστικοί συνθέτες και μουσικοί τόσο από την Οθωμανική Πρωτεύουσα όσο και από την περιφέρεια, λαμβάνοντας αφορμή από ειδικές στιγμές της ζωής του Σουλτάνου θα συνθέσουν έργα στην Οθωμανική γλώσσα, τα οποία θα καταγράψουν στο σύστημα της αναλυτικής παρασημαντικής, ενώ όσον αφορά στο ποιητικό κείμενο θα χρησιμοποιήσουν τη μέθοδο της Καραμανλήδικης γραφής".
Ο Νίκος Ανδρίκος παραθέτει και σχολιάζει Πολυχρονισμούς - συνθέσεις των Γεωργίου Βιολάκη, Μισαήλ Μισαηλίδη, Νικολάου  Παγανά, Αλεξάνδρου Βυζαντίου και Συμεών Μαννασείδη. 

Διαβάστε, επίσης, αγαπητοί συνοδίτες, και το ενδιαφέρον άρθρο του Αντωνίου Χατζόπουλου "Επευφημίες και Δοξολογίες στην Πόλη (1856-1933)" όπου υπάρχουν αρκετές αναφορές στους Πολυχρονισμούς των Σουλτάνων και άλλα λίαν ενδιαφέροντα.

Μεταφέρουμε εδώ ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα: 
"Από τον 6ο αιώνα μαρτυρούνται επευφημίες και εγκωμιασμοί των Αυτοκρατόρων και των Πατριαρχών Κωνσταντινουπόλεως. Οι εγκωμιαστικοί αυτοί στίχοι που ψάλλονταν εμμελώς σε τελετές και είναι γνωστοί τις περισσότερες φορές ως Πολυχρονισμοί, βρίσκονταν στο επίκεντρο των τελετουργιών της βασιλικής βυζαντινής αυλής, εντός αλλά και εκτός του ιερού ναού. Οι Πολυχρονισμοί αυτοί συνεχίζουν να υπάρχουν καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας καθώς επίσης και κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Το περιεχόμενο αυτών των εγκωμιαστικών στίχων είναι ποικίλο όπως διαφορετικές είναι και οι τελετουργικές διατάξεις, εντός των οποίων αυτοί ψάλλονται. 

Όπως ήταν φυσικό, οι Πολυχρονισμοί που απευθύνονται στον Πατριάρχη παραμένουν σε χρήση και κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, αυτοί όμως του Αυτοκράτορα, αντικαθίστανται τώρα από τον Πολυχρονισμό προς τον εκάστοτε Σουλτάνο των Οθωμανών. Σ’ αυτόν τώρα αναπέμπονται πλέον τα πολυχρόνια και οι δεήσεις, που πριν την Άλωση της Πόλης προορίζονταν για το Βασιλιά. Το περιεχόμενο αυτών των πάσης φύσεως Πολυχρονισμών που απευθύνονται στο Σουλτάνο, είναι, όπως ήταν φυσικό, εντελώς διαφορετικό από αυτό των Αυτοκρατόρων, η γλώσσα του στίχου είναι πολλές φορές και η τουρκική, ή η ελληνική και η τουρκική μαζί, τα δε μουσικά μέλη είναι τονισμένα με βάση τους εκκλησιαστικούς ήχους, όπως και τα παλαιότερα".

ΕΦΥΓΕ Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΒΑΡΥΤΟΝΟΣ ΤΟΥ 20ου αι. Dietrich Fischer Dieskau

Λίγες μέρες προτού συμπληρώσει τα 87 του χρόνια άφησε την τελευταία του πνοή σήμερα Παρασκευή 18 Μαϊου ο Ντίτριχ Φίσερ Ντίσκαου.

Ο γερμανός βαρύτονος, ένας από τους κορυφαίους ερμηνευτές lieder της μεταπολεμικής περιόδου και, αναμφίβολα, ένας από τους σημαντικότερους λυρικούς τραγουδιστές του 20ου αιώνα είχε επίσης διακριθεί, παράλληλα, ως δάσκαλος της μουσικής και συγγραφέας. Με τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου είχε παραμείνει για δύο χρόνια αιχμάλωτος των αμερικανικών δυνάμεων, ως στρατιώτης, όμως μετά τον πόλεμο τραγούδησε στις μεγαλύτερες σκηνές του κόσμου συμπεριλαμβανομένων και των ΗΠΑ.

Ο Ντίτριχ Φίσερ Ντίσκαου- ο οποίος γεννήθηκε στις 28 Μαϊου 1925 στο Βερολίνο από γονείς εκπαιδευτικούς- κυριάρχησε για περισσότερα από 30 χρόνια τόσο στις λυρικές σκηνές όσο και στις αίθουσες συναυλιών. Ο Γάλλοι τον αποκάλεσαν "Το θαύμα Φίσερ Ντίσκαου" ενώ η υψίφωνος Ελίζαμπετ Σβάρτσκοπφ ως "έναν γεννημένο θεό ο οποίος τα είχε όλα".

Στο απόγειο της καριέρας του, διακρίθηκε ιδιαίτερα για την σκηνική του παρουσία αλλά και τον εξαιρετικό έλεγχο της φωνής του. Λυρικός τραγουδιστής που ηχογράφησε όσο κανένας άλλος, το ρεπερτόριό του υπήρξε εξαιρετικά ευρύ. Οπως χαρακτηριστικά γράφτηκε κάποτε: "Ποτέ κανένας άλλος λυρικός καλλιτέχνης δεν κατάφερε να φτάσει την γκάμα και την ποικιλία του ρεπερτορίου του Ντίτριχ Φίσερ Ντίσκαου. Μπορούσε ν΄ανταπεξέλθει το ίδιο καλά στην όπερα, στο λιντ και στο ορατόριό στα γερμανικά, τα ιταλικά ή τα αγγλικά με εξαιρετική ακρίβεια και προσωπικό χαρακτήρα". Ωστόσο, παρότι ερμήνευσε και ηχογράφησε πολλούς οπερατικούς ρόλους όπως ο Βόταν, ο Ιάγος, ο Μάκβεθ, ο Σκάρπια κ.α, τ΄ όνoμά του ταυτίστηκε ιδιαίτερα με τα λίντερ του Σούμπερτ. Παραμένει ευρύτερα στη μνήμη του κοινού για την απαράμιλλη ερμηνεία του στο «Χειμωνιάτικο Ταξίδι», του Φραντς Σούμπερτ.

Ερμήνευσε, όμως, εξαίσια και κύκλους τραγουδιών του Γκούσταβ Μάλερ.

Η σημαντικότερη στιγμή της σταδιοδρομίας του θεωρείται η συμμετοχή του στην πρεμιέρα του «Ρέκβιεμ του Πολέμου» (War Requiem) του αριστουργήματος του Βρετανού συνθέτη Μπέντζαμιν Μπρίτεν, το οποίο είχε παρουσιασθεί στα εγκαίνια του νέου Καθεδρικού Ναού του Κόβεντρι, το 1962.

Πολυβραβευμένος διεθνώς, η καριέρα του η οποία άρχισε το 1947 με την συμμετοχή του στο "Γερμανικό Ρέκβιεμ" του Μπραμς, ολοκληρώθηκε το 1992 στο Μόναχο.

ΕΓΚΑΙΝΙΑΣΤΗΚΕ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΕΧΝΩΝ ΖΑΜΠΕΛΑ ΜΕ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΤΕΤΣΗ

Άνοιξε το Μουσείο Τεχνών Ζαμπέλα με θέα τον κατεχόμενο Πενταδάκτυλο. 

Εγκαινιάστηκε έκθεση του Παναγιώτη Τέτση.

Κύπρος

Του Αριστείδη Βικέτου

Παρουσία του μεγάλου Έλληνα ζωγράφου, καθηγητή και ακαδημαϊκού Παναγιώτη Τέτση και της διευθύντριας της Εθνικής Πινακοθήκης της Ελλάδας Μαρίνας Λαμπράκη- Πλάκα, καθηγήτριας της Ιστορίας της Τέχνης στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, ο πρώην δήμαρχος Λευκωσίας Μιχαλάκης Ζαμπέλας και η σύζυγος του Λουκία έκαναν  πραγματικότητα ένα όνειρο ζωής, το Μουσείο Τεχνών.

Τα εγκαίνια του Μουσείου έγιναν με αγιασμό από τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου Χρυσόστομο, ενώ ταυτόχρονα άνοιξε και θα παραμείνει ανοικτή μέχρι τις 2 Σεπτεμβρίου  έκθεση ζωγραφικής με νεότερα έργα του Παναγιώτη Τέτση, ο οποίος χαρακτηρίζεται ως ένας από τους τελευταίους οπαδούς της «ζωγραφικής του βλέμματος».

Παρόντες στα εγκαίνια επίσημοι, διπλωμάτες, φιλότεχνοι, αλλά και πολλοί Κύπριοι μαθητές του Τέτση, οι οποίοι προσήλθαν για να χαιρετήσουν τον δάσκαλο τους.

Το Μουσείο Τεχνών Λουκίας και Μιχαλάκη Ζαμπέλα, το πρώτο ιδιωτικό μουσείο Τεχνών στην Κύπρο, θα λειτουργεί ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός και ως ολοκληρωμένος Φορέας Τέχνης στο Καϊμακλί, το αρχαιότερο προάστιο της Λευκωσίας, που βρίσκεται κοντά στην «νεκρή ζώνη» και σε μικρή απόσταση είναι ορατή η διχοτόμηση, λόγω της τουρκικής κατοχής, της κυπριακής πρωτεύουσας και έχει θέα τον κατεχόμενο Πενταδάκτυλο. Διευθύντρια του Μουσείου ανέλαβε η κ. Μαργαρίτα Κουνναφή.

Μιλώντας στα εγκαίνια ο πρώην δήμαρχος Λευκωσίας σημείωσε συγκινημένος, ότι το Μουσείο στόχο έχει να κάνει την τέχνη στον τόπο μας, προσβάσιμη σε όλους. Εκτός από τη μόνιμη συλλογή της οικογένειας Ζαμπέλα, η ιστορία της οποίας ξεκίνησε το 1966,   θα οργανώνει και φιλοξενεί παράλληλα περιοδικές εκθέσεις καλλιτεχνών της Κύπρου και του εξωτερικού, συμβάλλοντας καθοριστικά στα πολιτιστικά δρώμενα του τόπου.

Ωστόσο, πέραν όλων αυτών, αποτελεί ένα ολοκληρωμένο Κέντρο Τεχνών με σύγχρονες εγκαταστάσεις που αναδεικνύουν την αξία των εκθεμάτων και προβάλλουν ακόμη περισσότερο την Κύπρο και τη Λευκωσία στον παγκόσμιο πολιτιστικό χάρτη.

Το μεγάλο «καμάρι» του νέου Μουσείου Τεχνών, ωστόσο, είναι το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων που καλεί παιδιά, ενήλικες και εκπαιδευτικούς να βιώσουν την τέχνη με χίλιους τρόπους, στις μόνιμες συλλογές του αλλά και στις περιοδικές εκθέσεις που θα φιλοξενεί στους χώρους του. Παρουσιάζει εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολικές ομάδες μαθητών όλων των εκπαιδευτικών βαθμίδων, ξεναγήσεις και σεμινάρια για εκπαιδευτικούς που προσεγγίζουν την εικαστική εκπαίδευση με τρόπο προοδευτικό και διαδραστικό. Διοργανώνει επίσης πρωτοποριακά για τα κυπριακά δεδομένα εκπαιδευτικά προγράμματα και για οικογένειες, ώστε το μουσείο να αποτελεί έναν ψυχαγωγικό αλλά και εκπαιδευτικό προορισμό. Υπολογίζεται ότι θα συμμετέχουν στα προγράμματα αυτά περί τους 25 χιλιάδες μαθητές, κάθε χρόνο.

Παναγιώτη  Τέτση,  Νεκρή φύση

Υπεύθυνη για τον σχεδιασμό και τη διεκπεραίωση των προγραμμάτων είναι η Φωτεινή Τσάμπρα, υπεύθυνη στο Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Ξεναγήσεων, της Διεύθυνσης Πινακοθήκης και Μουσείων του Πολιτισμικού Οργανισμού του Δήμου Αθηναίων.

Η μόνιμη συλλογή της οικογένειας Ζαμπέλα εκτίθεται στο Μουσείο.

Παράλληλα με το Μουσείο η ιδρύτρια εταιρεία Ζampelas Αrt Ltd, δημιούργησε μια σειρά από σχετικά με την Τέχνη τμήματα, που πλαισιώνουν και ενισχύουν τη λειτουργία του Μουσείου.

Smart Gallery: Η γκαλερί βρίσκεται εντός των εγκαταστάσεων του Μουσείου και αποτελεί έναν εμπορικό χώρο που επιδιώκει να φέρει στο προσκήνιο ντόπιους καθώς και διεθνείς καλλιτέχνες. Επίσης, φιλοδοξεί να τους προωθήσει στην Κύπρο και στο εξωτερικό μέσω διαφόρων εικαστικών εκδηλώσεων σύγχρονης τέχνης και ΑrtFairs.

Smart Shop: Το πωλητήριο μέσα στο κτήριο του Μουσείου θα προσφέρει την ευκαιρία στον επισκέπτη να αποκτήσει αυθεντικές μεταξοτυπίες περιορισμένης έκδοσης, αντικείμενα τέχνης, βιβλία και εκδόσεις, αντικείμενα design και εικαστικές χειροτεχνίες. 

Smart Cafe: Σε μία ήρεμη και φιλική ατμόσφαιρα, οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν ένα φλιτζάνι καφέ ή άλλα φρέσκα σπιτικά προϊόντα μετά την περιήγησή τους στο Μουσείο.

Smart Framing: Το κορνιζοποιείο, εξοπλισμένο με σύγχρονα μηχανήματα και εξοπλισμό προηγμένης τεχνολογίας, προσφέρει πλαισίωση έργων τέχνης υψηλής ποιότητας και συμβουλές για τη συντήρησή τους. Το κορνιζοποιείο έχει ήδη ξεκινήσει τις εργασίες του.

Παναγιώτη Τέτση, Ύδρα εν κατόψει

Journal of Αrts: Το Journal of Αrts θα είναι ένα τριμηνιαίο ηλεκτρονικό περιοδικό Τέχνης, με ακαδημαϊκές εργασίες, άρθρα, συνεντεύξεις, παρουσιάσεις καλλιτεχνών, εκθέσεων και καλλιτεχνικών εκδηλώσεων στην Κύπρο και στο εξωτερικό. Στοχεύει στην ενίσχυση των δραστηριοτήτων και το προφίλ του Μουσείου, χωρίς να γίνεται ταυτοποίηση συμφερόντων. Το πρώτο τεύχος θα είναι διαθέσιμο το φθινόπωρο του 2012. Κάθε τεύχος θα έχει μια γενική θεματική κατεύθυνση και θα δέχεται κείμενα φιλοσοφικού, δοκιμιακού, ιστορικού, εκπαιδευτικού, δημοσιογραφικού, διαφημιστικού και άλλου περιεχομένου. Τo περιοδικό θα είναι έκδοση στην αγγλική γλώσσα, αλλά κάποιες μεταφράσεις στην ελληνική γλώσσα θα διατίθενται. Στόχος είναι η συμβολή στην πρόοδο των τεχνών και γραμμάτων, προωθώντας ακαδημαϊκές συζητήσεις για τις τέχνες στην Κύπρο και συνεισφέροντας στην εκπαίδευση του κοινού σχετικά με τις τέχνες και τον κόσμο της τέχνης γενικότερα. Αρχισυντάκτρια του περιοδικού ανέλαβε η διδάκτορας του πανεπιστημίου του Εδιμβούργου Μελίτα Παναγιώτα Σιδηροπούλου.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΚΡΙΤΟΒΟΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ

Ο Κριτόβουλος ο νησιώτης, εξέχων μεταξύ των Ιμβριωτών, συνέταξε αυτό το ιστορικό έργο, διότι θεώρησε σωστό να μη μείνουν χωρίς απήχηση τόσο σημαντικές κι αξιοθαύμαστες πράξεις που έγιναν στα χρόνια μας, αλλά να τις καταγράψει και τις παραδώσει στις γενιές που θα έρθουν μετά από μας 

Κριτοβούλου του Ιμβρίου Ιστορία – Βιβλίο Πρώτο 

Η παρουσίαση του βιβλίου της Ιστορίας του Κριτόβουλου του Ίμβριου θα πραγματοποιηθεί στις 21 Μαΐου 2012, στις 18.00, στο Μουσείο του Πέρα. Θα μιλήσουν ο Πρόεδρος του Μουσείου του Τόπκαπι Καθ. İlber Ortaylı, η Βυζαντινολόγος στο Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου Καθ. Nevra Necipoğlu, καθώς και ο μεταφραστής του βιβλίου Άρης Τσοκώνας. 

Ο Κριτόβουλος προσπαθεί να αποδώσει το ιστορικό τέλος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και την αντικατάστασή της από την Οθωμανική, μέσα στο πλαίσιο της βασιλείας του Μωάμεθ του Πορθητή, τον οποίο θεωρεί βασικό συντελεστή αυτής της αλλαγής. Είναι η μοναδική πηγή που υπάρχει σχετικά με την ιστορία της κατάκτησης των νησιών του Βορειοανατολικού Αιγαίου, την οποία έζησε προσωπικά από κοντά. Παρέχει σημαντικές πληροφορίες, οι οποίες δεν απαντώνται αλλού, για θέματα, όπως είναι οι έριδες μεταξύ των φόρου υποτελών κρατιδίων κατά τη διάρκεια της πτώσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, τις σχέσεις τους με τους Οθωμανούς ή τον ανταγωνισμό Βενετών-Γενοβέζων. 

Ο Κριτόβουλος συνέταξε την πλέον ευρεία και αντικειμενική ιστορία της περιόδου επωφελούμενος τόσο από Βυζαντινούς όσο και Οθωμανούς αυτόπτες μάρτυρες. Μάλιστα, η δική του αφήγηση της άλωσης της Κωνσταντινούπολης είναι η πιο καλογραμμένη σε σχέση με τους συγχρόνους του. Δίνει αυθεντικές και λεπτομερείς πληροφορίες για θέματα, όπως η ανοικοδόμηση του Φρουρίου της Ρούμελης, η κατασκευή των οβίδων, τα σημεία τοποθέτησης των επικεφαλής του στρατού που πολιόρκησε την Πόλη και η πρώτη οβίδα που χρησιμοποιήθηκε ποτέ. 

Ακόμη, ο Κριτόβουλος στέκεται ιδιαίτερα στο θέμα της ανοικοδόμησης και επανακατοίκησης της Κωνσταντινούπολης. Μαθαίνουμε πως ο Μωάμεθ ο Β’ επιθυμούσε να μετατρέψει την πόλη που, με την πάροδο του χρόνου, είχε χάσει την αίγλη της, και, με την τελευταία πολιορκία και τον πόλεμο, είχε αποψιλωθεί πληθυσμιακά, καεί, γκρεμισθεί και λεηλατηθεί, σε πρωτεύουσά του και πως δαπάνησε μεγάλο τμήμα της ενέργειάς του για τον σκοπό αυτό. Έδωσε εντολή να χτισθούν το Παλαιό και Νέο Παλάτι στα πιο ωραία σημεία της πόλης, να κατασκευασθεί φρούριο στο Επταπύργιο, να επισκευασθούν τα τείχη, να οικοδομηθούν τζαμιά, χάνια, δημόσια λουτρά και να μεταφερθούν κάτοικοι στην Κωνσταντινούπολη από άλλες περιοχές που περνούσαν στην εξουσία του. Ο Κριτόβουλος κατάλαβε καλύτερα από όλους την ανησυχία αυτή του νεαρού Σουλτάνου και μας παρέχει σχετικά τις πιο λεπτομερείς πληροφορίες. 

Στον κόσμο, υπάρχει ένα μοναδικό χειρόγραφο του βιβλίου αυτού του Κριτόβουλου, στο οποίο περιγράφονται τα πρώτα δεκαεπτά χρόνια της βασιλείας του Μωάμεθ του Β’. Το χειρόγραφο αυτό, το οποίο φυλάσσεται στο παλάτι του Τόπκαπι με τον κωδικό GI 3, έχοντας διαλάθει της προσοχής των επιστημόνων για πολλά χρόνια, εκδόθηκε το 1870. Μία από τις πρώτες γλώσσες στις οποίες μεταφράστηκε το βιβλίο αυτό, που εκδόθηκε στα αγγλικά μόλις το 1954, ήταν η Οθωμανική Τουρκική. Ο Παύλος Καρολίδης, βουλευτής Σμύρνης, το μετέφρασε στα Οθωμανικά το 1910 και το εξέδωσε ως ένθετο στο περιοδικό Tarih-i Osmanî Encümeni, του οποίου ήταν μέλος. 

H παρουσίαση στο τουρκικό κοινό αυτού του σημαντικού ιστορικού πονήματος, συνοδευόμενο από την προσεγμένη μετάφραση από το πρωτότυπο του Άρη Τσοκώνα, θα πραγματοποιηθεί στις 21 Μαΐου 2012, στις 18.00, στο Μουσείο του Πέρα.   

Το βιβλίο, το οποίο εκδίδεται με την ευγενική χορηγία του Ιδρύματος “Παύλος και Αλεξάνδρα Κανελλοπούλου”, είναι τυπωμένο σε δύο γλώσσες - στις σελίδες που φέρουν ζυγό αριθμό, βρίσκεται η έγχρωμη φωτογραφική ανατύπωση του χειρογράφου, ενώ, στις σελίδες που φέρουν μονό αριθμό, η μετάφρασή του στα Τουρκικά. 

"ΣΥΝΘΕΣΙΣ": ΕΝΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΑΠΟ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ Α.Π.Θ.

Η «ΣΥΝΘΕΣΙΣ» του Τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ. 

Εξαμηνιαίο ηλεκτρονικό περιοδικό για τους θεολόγους και τους φίλους της θεολογικής επιστήμης 

Του Χάρη Ανδρεόπουλου  

Και τ΄ όνομα αυτού «Σύνθεσις». 

Πρόκειται για το εξαμηνιαίο ηλεκτρονικό, επιστημονικό περιοδικό του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ το πρώτο τεύχος του οποίου από σήμερα είναι αναρτημένο στο διαδίκτυο εδώ διαθέσιμο για ανάγνωση από θεολόγους και φίλους της θεολογικής επιστήμης. 

Στο πρώτο τεύχος του περιοδικού φιλοξενούνται τα ακόλουθα επιστημονικά μελετήματα: 

- Μάχντη, ο εσχατολογικός σωτήρας και ελευθερωτής, Aggeliki Ziaka 

- Divine reading (lectio divina) as Logos’ contemplation, Fotios Ioannidis

- Το Εγκώμιο του Αγίου Δημητρίου, Anna Koltsiou-Nikita. 

- Bible Translation and National Identity, Miltiadis Konstantinou

- Η εκκλησιολογική σκέψη του Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη Ζηζιούλα στο πλαίσιο του Οικουμενικού Διαχριστιανικού διαλόγου, Georgios Martzelos 

- Ο Διαπολιτισμικός και ο Διαθρησκειακός διάλογος ως πράξη αλληλοπεριχώρησης, Augoustinos Mpairaktaris 

- The importance of the World Conference on «Church and Society» and its methodology. An orthodox critical approach, Ioannis Petrou 

- Ο Θεός στην Πεντάτευχο, Eleni Soumani 

- Εγώ ειμί ο ων, Chrysostomos Stamoulis 

- Η Θεολογία της Σαρκώσεως ως Θεολογία της Φιλοξενίας, Stylianos Tsompanidis. 

Eπίσης στο «Βιβλιοστάσιο» του περιοδικού ο λέκτορας του τμήματος κ. Μόσχος Γκουτζιούδης παρουσιάζει τα νέα βιβλία (2011 / 2012) των μελών ΔΕΠ του Τμήματος, ενώ οι καθηγήτριες κ.κ. Νίκη Παπαγεωργίου και Αννα Κόλτσιου – Νικήτα καταγράφουν τα συνέδρια και τις ημερίδες στις οποίες συμμετείχε το Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ. 

Ασφαλώς αξίζουν θερμά συγχαρητήρια στο Πρόεδρο του Τμήματος. Καθηγητή Χρυσ. Σταμούλη και τον αντιπρόεδρο καθηγητή Φωτ. Ιωαννίδη, οι οποίοι ένα χρόνο (Ιούνιος 2011) μετά την πανηγυρική εκλογή τους δικαιώνουν απολύτως την επιλογή των εκλεκτόρων στο πρόσωπό τους, καθώς όχι απλά διατηρούν το Τμήμα στη …παραδοσιακή του πρωτοπορία, αλλά το εισάγουν προοδευτικά σε νέα τροχιά εφάμιλλη σε επιστημονικότητα των καλυτέρων πανεπιστημιακών θεολογικών τμημάτων ανά την οικουμένη, δεδομένης και της υψηλής ποιότητας των καθηγητών - μελών ΔΕΠ του Τμήματος, οι περισσότεροι των οποίων τυγχάνουν διακεκριμένοι επιστήμονες με διεθνή καταξίωση. 

Παράλληλα, οι εξωστρεφείς δράσεις που αποβλέπουν στη διάχυση του παραγόμενου επιστημονικού έργου και το δημόσιο διάλογο, αποδεικνύουν ότι το Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ θεωρεί ότι η Θεολογία του σήμερα ως επιστήμη και πολιτιστικό μέγεθος, οφείλει να υπερβεί τις αίθουσες και τ΄ αμφιθέατρα και να συναντηθεί με την κοινωνία, τις παραγωγικές δυνάμεις του πολιτισμού και να διαλεχθεί δημιουργικά μαζί τους. Την πρόθεσή αυτή επιβεβαιώνει κατά τον καλύτερο τρόπο η θεολογική «ΣΥΝΘΕΣIΣ», την οποία συνοδεύουν οι ευχές μας να΄ναι καλοτάξιδη!

ΕΝΑ ΠΟΛΥΤΙΜΟ ΜΕΛΕΤΗΜΑ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Ν.ΛΑΙΜΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου


Ένα πολύ ενδιαφέρον μελέτημα κυκλοφορήθηκε πρόσφατα από τις εκδόσεις Π. Πουρναρά και αφορά στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών.

Πρόκειται για τη "Δομή και Λειτουργία του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών" (σ. 190) από τον Αναπληρωτή Γενικό Γραμματέα του ΠΣΕ Γεώργιο Ν. Λαιμόπουλο, Άρχοντα Μ. Ιερομνήμονα της Μ.τ.Χ.Ε. Ο συγγραφέας, Πριγκηπιανός ως το μεδούλι, αφιερώνει το βιβλίο στον "πνευματικό του πατέρα Μέγα Πρωτοπρεσβύτερο του Οικουμενικού Θρόνου Γεώργιο Τσέτση", ο οποίος έχει μακρά και ευδόκιμο θητεία στο ΠΣΕ.

Το βιβλίο του Γ. Λαιμόπουλου αποτελεί μια περιγραφική παρουσίαση των νομοθετικών, διοικητικών, συμβουλευτικών και εκτελεστικών οργάνων του ΠΣΕ με ιδιαίτερη και διαφωτιστική αναφορά στο ρόλο των Ορθοδόξων Εκκλησιών. Στα τέσσερα κεφάλαια του βιβλίου περιγράφονται τα Νομοθετικά Όργανα, τα Διοικητικά, τα Συμβουλευτικά και τα Εκτελεστικά Όργανα του ΠΣΕ. Στο Επίμετρο ο συγγραφέας καταθέτει εύστοχες παρατηρήσεις για το ρόλο των Ορθοδόξων Εκκλησιών στο ΠΣΕ, ενώ στο τέλος υπάρχει και εκτενής βιβλιογραφία γενικά περί του ΠΣΕ και ειδικότερα για την Ορθόδοξη συμβολή στο έργο του.

Όντως η μελέτη αυτή καλύπτει ένα σοβαρό κενό στο χώρο της ελληνικής βιβλιογραφίας, αφού δεν είχαμε μέχρι τώρα μια πλήρη παρουσίαση της δομής και λειτουργίας του ΠΣΕ, και προσλαμβάνει ιδιαίτερη σημασία λόγω της εμπειρικής σχέσης του συγγραφέα με τον θεσμό. Ως εκ τούτου πρόκειται για ένα πόνημα - μαρτυρία!

Ειδικότερο ενδιαφέρον για τους Ορθοδόξους παρουσιάζουν τα επιμέρους κεφάλαια: "Τρεις θεμελιώδεις Ορθόδοξες συμβολές", "Ορθόδοξη προβληματική σε σχέση με τις Γενικές Συνελεύσεις", "Οι κατά καιρούς ορθόδοξοι αξιωματούχοι", "Οι κατά καιρούς ορθόδοξοι Πρόεδροι".

Συνοπτικά η πολύτιμη συμμετοχή και συμβολή των Ορθοδόξων στο ΠΣΕ περιγράφεται από τον Γεώργιο Ν. Λαιμόπουλο στο Επίμετρο του βιβλίου:

«Θα μπορούσε πράγματι να λεχθεί ότι οι Ορθόδοξες Εκκλησίες αποτελούν κατά κάποιο τρόπο τη φωνή της «εκκλησιολογικής συνείδησης» του Συμβουλίου.

Ο ρόλος τους υπήρξε ανέκαθεν πρωταρχικής σημασίας – αν και πολλές φορές άχαρος και άγονος – όπως ακριβώς είναι και οφείλει να είναι ο ρόλος της συνείδησης. Το γεγονός ότι η φωνή αυτή ουδέποτε εσίγησε, και ουδέποτε έπαυσε να ασκεί εποικοδομητική κριτική, τιμά την Ορθοδοξία. Το γεγονός, επίσης, ότι χάρη σ΄ αυτή τη φωνή το Συμβούλιο αναγκάστηκε πολλές φορές να αλλάξει γραμμή πλεύσης, αποδεικνύει ότι η Ορθοδοξία επηρέασε και επηρεάζει τα πράγματα μέσα στο Συμβούλιο.

Τα αποτελέσματα μπορεί να μη ήταν πάντοτε – και ασφαλώς δεν ήταν – απολύτως ικανοποιητικά. Αυτό όμως δεν μειώνει ούτε το μέγεθος της μαρτυρίας την οποία με συνέπεια και συνέχεια έδωσαν οι Ορθόδοξες Εκκλησίες, ούτε τις δυνατότητες τις οποίες έχουν να επηρεάσουν αποτελεσματικά πολλές επερχόμενες εξελίξεις και καταστάσεις μέσα στους κόλπους του Συμβουλίου».

Το βιβλίο του Γεωργίου Ν. Λαιμόπουλου καταρρίπτει μύθους, ανατρέπει προκαταλήψεις και οικοδομεί μια ρεαλιστική εικόνα γύρω από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών. Επομένως αποτελεί συμβολή στην εμπέδωση της πραγματικότητας που λέγεται ΠΣΕ, και η οποία δεν υπάρχει άνευ των Ορθοδόξων. 

Καθημερινή

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΙΜΟΠΟΥΛΟΣ 

Ενας Ελληνας στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών 

 Αναπληρωτής γενικός γραμματέας στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών είναι η θεσμική θέση που κατέχει ο Γεώργιος Λαιμόπουλος, από το 1999, στον Διεθνή Οργανισμό που αντιπροσωπεύει 350 Εκκλησίες (προτεσταντικές, αγγλικανικές, ορθόδοξες και αρχαίες ανατολικές) και 600 εκατ. πιστούς. Ηρθε στην Ελβετία το 1973 για μεταπτυχιακές σπουδές στο Ινστιτούτο Bossey και στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου της Γενεύης. Ανήκει στη γενιά των Κωνσταντινουπολιτών που έζησαν τον επίλογο της Σχολής της Χάλκης και η ζωή τους διαμορφώθηκε σε απόλυτη συνάφεια με την Οικουμενικότητα του Πατριαρχείου. Με σημαντικότερο καθήκον του τον διαθρησκευτικό διάλογο, ο διακεκριμένος θεολόγος ζει μόνιμα στη Γενεύη με την οικογένειά του, τη γυναίκα του Δέσποινα -το γένος Κοβούσογλου- καθηγήτρια Αγγλικής Φιλολογίας και στέλεχος του Κολεγίου Madame de Stael και τους δύο γιους του Χαραλάμπη (1986) και Αλέξανδρο (1989), που γεννήθηκαν στην Ελβετία και σήμερα είναι φοιτητές.

ΑΠΟΒΡΑΔΟ ΣΤΟΥΣ ΑΓΡΟΥΣ ΤΗΣ ΖΑΚΥΝΘΟΥ

αποψινές εικόνες  

Μ' όλα τα χάδια 
σε γοητεύει Μάης 
αποβρεχάρης. 
Τη μία του να φεύγεις 
βροχή ανθρωποκτόνο.


[Ποίηση, φωτογραφίες: π. Παναγιώτης Καποδίστριας / 15.5.2012]

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΟΝΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΕΡΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΡΟΠΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΟΥ

Η Μερόπη Αναστασιάδου,  νομικός και ιστορικός, ερευνήτρια του Εθνικού Κέντρου Επιστημονικής Έρευνας της Γαλλίας στο τμήμα Τουρκικών και Οθωμανικών Σπουδών, δημοσίευσε το τελευταίο της βιβλίο το οποίο αναφέρεται στην Ελληνική κοινότητα του Πέρα του 19ου αιώνα (Les Grecs d’Istanbul au XIXe siècle, Histoire socioculturelle de la communauté de Péra) από τις ακαδημαϊκές εκδόσεις Brill. 

Η Μερόπη Αναστασιάδου η οποία έχει αφιερώσει το κύριο αντικείμενο των μελετών της στις αστικές κοινωνίες του ευρύτερου οθωμανικού χώρου (19ος-20ός αι.) και της σύγχρονης Τουρκίας, καταπιάνεται με την ελληνορθόδοξη κοινότητα της περιοχής του Πέρα μέσα από αρχεία της περιόδου από το 1804 έως το 1923. Δημογραφικά στοιχεία, διοικητική οργάνωση, το προφίλ της αστικής τάξης, φιλανθρωπικό έργο και παιδεία αποτελούν τους κύριους άξονες του βιβλίου που υπογραμμίζει τις προσδοκίες και τον χαρακτήρα των μη μουσουλμανικών κοινοτήτων της αυτοκρατορίας στην περίοδο της εμφάνισης των εθνικισμών. 

Η Μερόπη Αναστασιάδου είναι ακαδημαϊκός και έχει κυκλοφορήσει το 2007 το βιβλίο «Οι Ρωμηοί της Πόλης» αναδεικνύοντας την παρούσα κατάσταση της Πολίτικης Ρωμιοσύνης, ενώ στη Γαλλία παραδίδει σεμινάρια και διαλέξεις για την ελληνορθόδοξη κοινότητα προβάλλοντας την πολιτισμική κληρονομιά της και την ιστορική της ταυτότητα. 

- This book traces the history of the Greek orthodox community of Pera (in Turkish Beyoğlu), a quarter situated at the heart of Istanbul. It is mostly based on parish archives and covers the period from 1804 to 1923. Demographic aspects, administrative organization, the profile of the élite, philanthropic projects and activities (education, charity) constitute the main axes. Through the case of this Christian population, one of the most prosperous in Eastern Mediterranean, the study highlights the functioning and the aspirations of non Muslim communities of the Ottoman Empire at the age of nationalism. Were these conscious of living through the end of an era? Implicitly, the warning signs of the collapse of the imperial edifice are also sought to be identified. 

- Ce livre retrace l’histoire de la communauté grecque orthodoxe de Péra (en turc Beyoğlu), quartier situé au coeur d’Istanbul. Il s’appuie pour l’essentiel sur les archives paroissiales. Il couvre la période allant de 1804 à 1923. Les aspects démographiques, l’organisation administrative, le profil des élites, les projets et oeuvres philanthropiques (éducation, charité) en constituent les principaux axes. À travers le cas de cette population chrétienne, une des plus prospères de l’Est méditerranéen, il s’agit de cerner le fonctionnement et les aspirations des communautés non musulmanes de l’Empire ottoman à l’âge des nationalismes. Celles-ci avaient-elles conscience de vivre la fin d’une époque? En filigrane, l’ouvrage cherche à identifier les signes précurseurs de l’effondrement de l’édifice impérial. 

Méropi Anastassiadou est professeur d’histoire contemporaine à l’INALCO, Paris. Ses travaux portent sur les sociétés urbaines de l’Est méditerranéen. Elle a notamment publié Salonique, 1830-1912 (Brill, 1997), Les Grecs d’Istanbul au XXIe siècle (Cerf, 2011, avec P. Dumont).

ΜΙΑ ΓΥΝΗ, ΓΥΝΗ ΕΣΤΙΝ ΚΑΙ ΕΙΣ ΑΝΗΡ, ΑΝΗΡ

ὑπὸ Γέροντος Χαλκηδόνος Ἀθανασίου 

 "Ἀκόμη καὶ ἀγγελοειδεστέρα δὲν ἀξίζει, ὅ,τι κοστίζει, 

κι’ ἂν εἰσέτι ἠμπορεῖ τις νὰ τὴν ἔχει δωρεάν". 

(H. de Balzac) 

 "Αἱ γυναῖκες συγγραφεῖς νὰ ἐκδίδονται μόνες ….". 

(Σ. Φιλιππότης) 

Μόνον μὲ τὸν σφουγγαροπανοκάδο δικαιοῦται ἡ γυνὴ νὰ εἰσέλθει εἰς τὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων. Διότι τὸ πρόβλημα τῶν γυναικῶν, εἰς ὃ ἀνήκει καὶ ἡ χειροτονία, ἀποτελεῖ ἓν τῶν ἐπειγοντεστέρων προκλήσεων δι’ ὅλον τὸν Χριστιανισμόν, ἐξαιρουμένων ἐννοεῖται τῶν "ἱερειῶν τῆς Πυθίας" ὁμολογιῶν τινῶν. Ἓν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾶ τὸν ὑποβαθμισμένον ρόλον τῆς ὑπηρεσίας τοῦ θήλεως εἰς τὸν ναόν1, καίτοι εἰς τὴν ἀρχαίαν ἐκκλησίαν ὑφίστατο καὶ ὁ θεσμὸς τῶν διακονισσῶν. (Ε. Θεοδώρου). 

Εἰς τὴν νέαν κίνησιν ἀπελευθερώσεως τῆς γυναικός, δὲν πρόκειται περὶ δικαιώματος ἰσότητος μόνον, ἀλλὰ καὶ περὶ μιᾶς ἀλλαγῆς δομῆς εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ τὴν Ἐκκλησίαν. (H. Pissarek-Hudelist). Αὕτη καταπολεμεῖ τὴν κυριαρχίαν καὶ τὴν κεντρικὴν θέσιν τοῦ ἀνδρός, συνειδητοποιεῖ εἰς τὰς γυναῖκας τὸν ἑτερο-ορισμόν των, ἐπιζητεῖ τὴν συνάντησιν μεταξὺ φεμινισμοῦ καὶ θεολογίας. 

Κατὰ τὴν Β’ Βατικανὴν Σύνοδον, ἡ πηγὴ τῆς σημερινῆς ἐπὶ τοῦ θέματος προβληματολογίας, ἐθεωρήθη ἡ Βίβλος καὶ ἡ ἱστορικὴ αὐτῆς ἐπίδρασις: "Ἡ ἱστορία τῆς ἑρμηνείας τῆς Βίβλου εἶναι ἡ ἱστορία τῶν ἑρμηνευτῶν αὐτῆς". Μία ἀνδρο-συμβολικὴ στηρίζει μίαν ἀνδρο-θεολογίαν. 

Ἐξ ἄλλου, λόγῳ τοῦ ὅτι εἰς τὴν Τριαδολογίαν ἐλλείπει ἡ θήλεια διάστασις, τὸ Θεϊκὸν ἐκλαμβάνεται ὥς τι τὸ ἄρρεν. Εἰς τὴν Βίβλον, ὁ Θεὸς εἶναι ἀρσενικοῦ γένους, τὸ πρόσωπόν Του ὡς "Παλαιὸς τῶν Ἡμερῶν" καὶ "Παντοκράτωρ", παρίσταται κατὰ τὸν ἀνατολικὸν εἰκονογραφικὸν τύπον γενειοφόρος, ἡ γνωστοτέρα προσευχὴ ἄρχεται διὰ τοῦ "Πάτερ ἡμῶν…", ἡ Ἁγία Τριὰς προσδιορίζεται ὡς Πατήρ, Υἱὸς καὶ Ἅγιον Πνεῦμα2. 

Διὰ τοῦτο ὁ φεμινισμὸς ἐκτὸς τῶν λοιπῶν προβληματικῶν ἐκτροπῶν του, -οὐχὶ σπανίως ἀποτόκων τῆς προτέρας καταπιέσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς "ἐξεμέσεως ἀποθημένων"- αἱ ὁποῖαι τείνουν νὰ μεταβάλλουν στραγγαλιστικῶς τὴν γυναῖκα εἰς ἄνδρα καὶ τὸν ἄνδρα εἰς γυναῖκα –οὕτω βλέπομεν τὴν κυρὰ ὁδηγὸν τροχιοδρόμου, νταλίκας, πιλότον κ.ἄ., ἡ ὁποία βεβαίως δὲν φαίνεται ὡς μανεκὲν ἀλλὰ μᾶλλον ὡς ἀμαζόνα!– διὰ τῆς ἀρειανικῆς φεμινιστικῆς θεολογίας, εἰσήγαγε πρὸς ὑποδήλωσιν τοῦ πρώτου προσώπου τῆς Ἁγίας Τριάδος, τὸν ὅρον "Πατὴρ καὶ Μήτηρ Θεός", "Μητέρα", "Θεά", κατὰ τὴν Μεγάλην Θεὰ–Μητέρα τῶν ἀρχεγόνων θρησκειῶν κ.ἄ.3, ἐτόνισε τὴν σχέσιν τοῦ Κυρίου μετὰ τῶν γυναικῶν, καὶ τὴν ἀνύψωσιν τῶν περιθωριοποιημένων τοιαύτων. 

Γνωστὸς ἄλλωστε τυγχάνει καὶ "φόβος ἐκ τῶν γυναικῶν", –οὐχὶ εὐκαταφρόνητος ἀκόμη καὶ σήμερον καὶ ἀσφαλῶς μέχρι τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος, ἐκ τῶν φοβερῶν καὶ "γονυκλινικῶν" ὅπλων τὰ ὁποῖα διαθέτουν αὗται– ἐκφάνσεις γνωστὰς εἰς τὴν μεσαιωνικὴν "μαγισσομανίαν", ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλα τὰ ὁποῖα δὲν ἐπέτυχεν καὶ ἀπώλεσεν ἡ Ἐκκλησία, διότι εἶχεν ἀποδεχθεῖ τοὺς κανόνας ἑνὸς πατριαρχικῶς διοικουμένου κόσμου. 

Τὴν στροφὴν εἰς τὴν ἀξιολόγησιν τῆς γυναικός, ἐνισχυθεῖσαν διὰ τῆς σωτηριολογικῆς σημασίας τῆς "δευτέρας Εὔας", τῆς Θεοτόκου, τονίζει ἡ ἐγκύκλιος "Pacem in terris" τοῦ Ποντίφηκος Ἰωάννου ΚΓ΄ (1963). Ἡ θεωρία τῆς Ἐκκλησίας, ὅτι ἡ γυνὴ προσδιορίζεται ἐκ τοῦ ἀνδρός, στηρίζεται εἰς τὰς ἀπὸ τῆς ἀρχαιότητος ἐσφαλμένας ἀπόψεις τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν ἐπὶ τοῦ ἀνδρὸς καὶ τῆς γυναικός, τῆς συλλήψεως καὶ γεννήσεως, καὶ τῶν προδρομικῶν ἑρμηνειῶν τῆς Δημιουργίας. Ὁ ἐπιπολαίως παρατηρῶν τὰς στιγμὰς τῆς ἀντιπαραθέσεως τῶν δύο φύλων καὶ τῆς ἐξόδου ἐκ τοῦ ἀσυνειδήτου εἰς τὸ ἐνσυνείδητον, ἠμπορεῖ νὰ θεωρεῖ τὴν Εὔαν ὡς διαρκῆ "ξελογιάστραν" καὶ τὴν σωματολογίαν αὐτῆς ὡς ἁμαρτωλόν. Ὅμως κατὰ τὸν Ποντίφηκα: Τὸ νὰ εἶναι τὶς ἀνὴρ καὶ γυνή, βασίζεται ἐπὶ δύο εἰδῶν τοῦ "σωματικοῦ εἶναι" μιᾶς ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως δημιουργηθείσης "κατ’ εἰκόνα καὶ καθ’ ὁμοίωσιν" (Γεν. 1, 26). Δυαδισμὸς ἄρα σημαίνει οὐχὶ χωρισμόν, ἀλλὰ συνάφειαν, συμπαιγνίαν, ἰσότητα ἐν διαφερούσῃ μορφοποιήσει καὶ κατὰ τὸν τρόπον ἑκάστου. Διὸ καὶ ἡ ὁμοφυλοφιλία καὶ ὁ λεσβιασμός, ἀνεξαρτήτως τῶν γενεσιουργῶν των αἰτίων, ἐκλαμβάνονται ὡς ἀφύσικαι ἐκτροπαί, διαταράσσουσαι τὴν ἁρμονικὴν συμβίωσιν τῶν δύο φύλων εἰς πολλὰς καὶ ποικίλας παραμέτρους καὶ οὐχὶ μόνον. Συμπέρασμα: Παρ’ ὅλα ταῦτα, ἂς ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν τὸ "ὅριον ἔθου, ὅ οὐ παρελεύσονται" (Ψαλμ. 103, 9).

 ________________________________________
 1- R. Müller-Mehlis, Menschenwürde der Frau unterstreichen, Münchner Merkur ἀρ. 234, 11/12.10.(1986) 23.
2- Γιατί ὁ Θεὸς δὲν εἶναι ἀρσενικοῦ γένους, Ἡ Καθημερινὴ 5.1.(1997) 20.
3- Γ. Τσέτση, Μ. Πρωτοπρ., Σύγχρονες ἀρειανικὲς τάσεις, Κατερίνη 1992, 29-38.

ΤΟ ΣΤΡΙΒΕΙΝ ΔΙΑ ΤΟΥ ΑΡΡΑΒΩΝΟΣ

Του θεολόγου - φιλολόγου Κώστα Νούση

Η γνωστή ατάκα της ελληνικής κωμωδίας φαντάζει προφητικά εκπληρούμενη στη στάση του δεύτερου κόμματος των πρόσφατων εκλογών. Προκειμένου ο εραστής (εν προκειμένω το διάσημο ομορφόπαιδο που έκλεψε την πολιτική καρδιά των Ελλήνων και όχι μόνο) να υφαρπάσει την εφήμερη ηδονή (εδώ ψήφο) από το υποψήφιο θήλυ θύμα (βλέπε  η απεγνωσμένη και συγχυσμένη Ψωροκώσταινα), ακολουθεί κατά το άγραφον έθος τον προαιώνιο δεδοκιμασμένο επιτυχή διπλωματικό ελιγμό του ταξίματος γάμου. Όταν μετά από λίγο, δηλαδή μετά τη σχεδόν νομοτελειακά ερχόμενη αίσια έκβαση των εφάμαρτων προθέσεών του, τίθεται επί τάπητος η δοθείσα υπόσχεση (αντιμνημονιακή διακυβέρνηση), τότε ακριβώς αρχίζει τεχνηέντως τη διαδικασία του σταδιακού απεγκλωβισμού (κατά την λίαν επίκαιρη χρήση του όρου) με το στρίψιμο δια του αρραβώνος (επίρριψη ευθυνών στους άλλους και επαναληπτικές εκλογές). Ο αριστερός συνασπισμός κομμάτων (μια «οικουμενιστικότερη» αιρετική μαρξιστική πολιτική εκδοχή, για να θυμηθούμε τα καθ’ ημάς !), έκδηλα ανέτοιμος προς διακυβέρνηση, επιζητά μια ηρωική έξοδο από το εφιαλτικό γι’ αυτόν σενάριο της ανάληψης εξουσίας. Τον σχετικό τρόμο ζήσαμε, άλλωστε, πριν από ελάχιστες μέρες με την έκδηλη ταραχή και σπασμωδική αποφατική αντίδραση του αντίστοιχου «ορθόδοξου» κομμουνιστικού σχηματισμού σε δημοσιογραφικές ερωτήσεις περί πιθανής εκλογικής του επιτυχίας!

Γεννημένοι για δεύτεροι; Πανικός ενώπιον του αγνώστου (εξουσίας) μετά από τη μακροχρόνια επαναπαυτική πείρα της αντιπολίτευσης; Ανέτοιμοι απλώς μπροστά σε μια αναπάντεχα θετική εξέλιξη; Αναδίπλωση λόγω προγραμματικής γυμνότητος και κενότητος επί συγκεκριμένου σχεδιασμού για το αύριο; Μήπως πολιτικοί νάνοι με το βλέμμα στραμμένο στο μικροκομματικό συμφέρον και ουσιαστικώς εγκληματικά ιστάμενοι έναντι του  συλλογικού συμφέροντος και των ιστορικών περιστάσεων; Η απάντηση σαφώς εξάγεται μέσα από τη συγχορδία των προαναφερθέντων και δυστυχώς άπτεται της πλειοψηφίας των πολιτικών προσώπων και συνδυασμών. Δε ζούμε το τέλος των χαρισματικών ηγετών, όπως είθισται να αιωρείται, διότι αυτό είναι απλά μια αυταπάτη. Βιώνουμε μάλλον τη μετάλλαξη του ελληνισμού μέσα στον κυκλώνα της παγκοσμιοποίησης και του μετανεοτερικού δαιμονισμού. Και το όντως θλιβερό είναι ότι λείπουν οι αντιστάσεις, τόσο σε επίπεδο υποκειμένων όσο και σε αυτό των θεσμών, των νοοτροπιών, των βουλήσεων και των ιδεολογιών.

Είναι κατά πάντα σεβαστό και κατανοητό πως το οικονομικό είναι το πρώτο θέμα, ο έσχατος τρόμος του ανθρωπομονιστικού, ενθαδίστικου  και υλοκεντρικού μας τρόπου ζην και σκέπτεσθαι. Μπροστά στην υπέρβασή του θυσιάζουμε ή, τουλάχιστον, ξεχνάμε άλλα, πιο σημαντικά, πιο υπαρξιακώς φλέγοντα. Λησμονούμε για παράδειγμα τρέχοντα εθνικά ζωτικά προβλήματα, όπως το σκοπιανό. Είναι τυχαίο που η νυν αξιωματική αντιπολίτευση - χαρακτηριζόμενη ανέκαθεν για ρευστότητα επί πολλών ζητημάτων - υπερψηφίστηκε από τον εκμοντερνισμένο ελλαδισμό, προφανέστατα διότι έχει πολλά στοιχεία ταυτοτικής σύγκλισης μαζί του; Πολλοί, βέβαια, θα αντιτείνουν εδώ το μάλα ανησυχητικό επιχείρημα της ψήφου θυμού ή διαμαρτυρίας. Αν αυτό σε γενικές γραμμές ικανοποιεί, τότε  να υποδεχτούμε χωρίς ιδιαίτερες ενστάσεις και τη δυναμική είσοδο του εθνικισμού στην κοινοβουλευτική μας πραγματικότητα. Σύγχυση κριτηρίων, προθέσεων, διαθέσεων, αποφάσεων. Χαοτικοί ατομικοί ψυχισμοί, εθνική καθίζηση, αδυναμία προσδιορισμού ταυτότητας.

Η μιμητική νεκρανάσταση της στόφας, του παραστήματος, των πρακτικών, της πολιτικής μαγκιάς και ευελιξίας του Ανδρέα Παπανδρέου από  πολιτικούς εκ δεξιών και εξ ευωνύμων προστίθεται ως άπελπις κραυγή σωτηρίας και επαναφοράς στο φανταστικά ένδοξο παρελθόν μας, εναγώνια αποστροφή στον πανίσχυρο μάγο της φυλής που θα αναστείλει τη χιονοστιβάδα της πολυδιάστατης εσωτερικής εξαθλίωσης και θα εξαφανίσει το διεθνές ρεζιλίκι, το οποίο άρχισε να παγιώνεται στην παγκόσμια συνείδηση επανερχόμενο περιοδικά μέσα από την αδυσώπητη καταγραφή των ΜΜΕ. Η λεβεντιά του Έλληνα αισθητά πληγωμένη, το φιλότιμό του τρωθέν, το αισθητήριό του θολωθέν, η αρχοντιά και η μνήμη του φανερά απούσες σε κάποια σημεία του καινού πολιτικού μας χάρτη.

Ο πνευματικός νόμος, δηλωτικός του αδιάπτωτου σεβασμού της ελευθερίας μας από τον Θεό και εμφαντικός της αρρήτου και υπερλόγου δικαιοσύνης του, είναι εν προκειμένω διαυγέστατος: η παραχωρηθείσα ηγεσία και πολιτειακή μας κατάσταση είναι απόρροια των βαθύτερων επιθυμιών του συνόλου, οι οποίες με τη σειρά τους αποτελούν τη συνισταμένη του συλλογικού ουσιώδους λαϊκού ψυχισμού. Με απλά λόγια, παίρνουμε, μάλλον θέλουμε, ό,τι μας αξίζει. Στο σημείο αυτό τίθεται αυτοδίκαια το ζήτημα του καλώς εννοούμενου πατριωτισμού, του υψίστου προφανώς αξιολογικού πολιτικού κριτηρίου. Κατά τη γνώμη του γράφοντος, ο αυθεντικός πατριωτισμός οφείλει να εκρέει από μια γνήσια χριστιανική πνευματικότητα, κάτι που  για τον ελληνισμό δεν ενέχει απλά ευχετική διάσταση αλλά ανήκει στον χώρο του ιστορικού γεγονότος πειράματος. Οι λοιπές πηγές της πατριδολατρίας, αν δεν είναι διάτρητες και εξοβελιστέες, σίγουρα δε θα μπορούν να υπερβούν την ασφυκτική ενδοϊστορική φυλακή και οι φορείς της, παρά τις πιθανές καλές προθέσεις τους, δε θα καταφέρουν ποτέ να αγαπήσουν και να βοηθήσουν αληθινά τη χώρα τους, διότι θα λείπει ο υπερβατικός αυτός παράγοντας, φύσει αναντικατάστατος για τον εμβολιασμό της ουσίας και της δύναμης της μοναδικής ενυπόστατης αλήθειας στις de facto πεπερασμένες ανθρώπινες ενέργειες: η θεία χάρη.

Στα αυτιά μας σήμερα αυτά θα ηχούν λίγο περίεργα και μυθώδη. Η χώρα μας στα χαρτιά είναι ένα ορθόδοξο κράτος. Στην ψυχή της παραπαίει ανάμεσα στον αθεΐζοντα εκδυτικισμό, στον άκρατο αφασιακό υλισμό και σε μια γενικευμένη επιστροφή στην ειδωλολατρία (από τη δωδεκαθεϊστική της εκδοχή μέχρι και απροκάλυπτα σατανιστικές και έτερες ποικίλες σύγχρονες παραλλαγές). Η φαιδρότητα και η ασυγχώρητη άγνοια εμφανέστατη εν πολλοίς στις τελευταίες πολιτικές επιλογές. Με λεξιλόγιο και εικόνες από τη νηπτική μας παράδοση θα λέγαμε πως παραδοθήκαμε στο θέλημά μας. Δεν υπάρχει ίσως χειρότερη θεία «κατάρα και τιμωρία» από αυτό. Στη σύγχρονη πολιτική γλώσσα τούτο καταγράφεται ως παρακμιακά συμπτώματα και φυσική ανακύκληση της ιστορίας από την πρόοδο στην οπισθοδρόμηση και τούμπαλιν. Και αυτό σωστό είναι κάπως, όχι όμως η ολική προσέγγιση της αλήθειας, που δεν είναι άλλη από την απώλεια του Θεού.

Κ.Ν.

Λάρισα

14/5/2012

"Τα βέλη σου ηκονημένα, δυνατέ, λαοί υποκάτω σου πεσούνται..."

Κώστας Τσόκλης - "Άγιος Γεώργιος"

- Βλέποντας την βουλευτή Πειραιώς, πλέον, καθηγήτρια κ. Μαρία Ρεπούση στην τηλεόραση να μιλάει για τις πολιτικές εξελίξεις σκέφθηκα πως δεν έχουμε αντίδραση από τον Σεβ. Μητροπολίτη Πειραιώς για την εκλογή της. Υποθέτω πως θα σέβεται την ετυμηγορία του εκλογικού σώματος, το οποίο ψήφισε όχι και τόσο "ένθεες" δυνάμεις...

- Και επειδή κάποιοι λένε πως ο Μητροπολίτης Πειραιώς δεν μιλάει, ήτοι ..."μαζεύτηκε" μετά την επιστολή του Οικουμενικού Πατριάρχου προς τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο για την "αντιοικουμενιστική" του δράση, έχω να πω πως δεν είναι έτσι τα πράγματα. Ο αρχιμ. της Μητροπόλεως Πειραιώς Παύλος Δημητρακόπουλος δημοσίευσε ένα εκτενές κείμενο διά του οποίου απαντάει χωρίς μισόλογα στην επιστολή του Πατριάρχη. Και ενώ αρχικώς θα φανταζόταν κανείς ότι πρόκειται για μια ...ιδιωτική πρωτοβουλία, έρχεται η δημοσίευση του εν λόγω κειμένου στο πρόσφατο φύλλο (11.5.2012) της εφημερίδας Ορθόδοξος Τύπος και μας λέει ότι αυτό αποτελεί "απάντηση του Γραφείου Αιρέσεων και Παραθρησκειών της Ι. Μητροπόλεως Πειραιώς εις τας επιστολάς του Οικουμενικού Πατριάρχου και των Οικουμενιστών Καθηγητών της Θεολογικής Σχολής του Παν. Θεσσαλονίκης"! Επίσημα πράγματα δηλαδή! Άρα ο Σεβ. παραμένει στερρός στις θέσεις του. Δύο τινά μένει να διευκρινιστούν:

α) Το κείμενο προέρχεται από το "Γραφείο Αιρέσεων και Παραθρησκειών της Ι. Μητροπόλεως Πειραιώς" επειδή ο Οικουμενικός Πατριάρχης και οι θεολόγοι καθηγητές του Α.Π.Θ. είναι αιρετικοί ή επειδή ανήκουν σε κάποια παραθρησκευτική οργάνωση; Και αν συμβαίνει το δεύτερο σε ποια παραθρησκευτική οργάνωση ανήκουν; Γιατί για την αίρεση ξέρουμε: "η παναίρεσις του Οικουμενισμού"!

β) Επειδή το κείμενο φέρει τον τίτλο: "Πάλιν Ηρωδιάς μαίνεται, πάλιν ταράττεται", να υποθέσουμε ότι "Ηρωδιάς" είναι ο Οικουμενικός Πατριάρχης;

- Και ενώ η χώρα βρίσκεται στη γνωστή σε όλους μας αδιέξοδη και τραγική κατάσταση, το μήνυμα που στέλνει προς πάντας ο Μητροπολίτης Κονίτσης Ανδρέας είναι ...ελπιδοφόρο: "Με ενότητα και αγώνα θα κάνει ξαστεριά στη Βόρειο Ήπειρο"!!!

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ: ΝΕΟΝΑΖΙΣΜΟΣ - Οι βρυκόλακες επιστρέφουν

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών 22 Φεβρουαρίου 1993. 

Ο Μάνος Χατζιδάκις διευθύνει για τελευταία φορά το δημιούργημά του: την Ορχήστρα των Χρωμάτων, η οποία είχε συμπληρώσει τέσσερα χρόνια δημιουργικής παρουσίας στα μουσικά πράγματα του τόπου. 

Το πρόγραμμα περιλάμβανε έργα του Kurt Weill (τη Συμφωνία αρ. 2) - στο πρώτο μέρος - και Franz Liszt (κοντσέρτο για πιάνο και ορχήστρα αρ. 1) και Bela Bartok (κοντσέρτο για πιάνο και ορχήστρα αρ. 3), στο δεύτερο. Σολίστ στο πιάνο ο διάσημος ούγγρος πιανίστας György Sandor.

Ήμουν εκεί και απήλαυσα τα εξαίσια αυτά έργα και τον εξαιρετικό σολίστ. Σαν τώρα θυμάμαι αυτή τη συναυλία. 

Την επομένη 23 Φεβρουαρίου, ήμουν πάλι στο Μέγαρο για το ρεσιτάλ πιάνου του Sandor που είχε φροντίσει να πραγματοποιηθεί ο Μάνος Χατζιδάκις. Παρακολούθησα το ρεσιτάλ μαζί του. Μετά θα πήγαινε τον προσκεκλημένο του για φαγητό. 

Το άλλο πρωί η είδηση ήταν ότι ο Χατζιδάκις έπαθε έμφραγμα και ήταν στην εντατική! Άντεξε, με αναλαμπές, για ενάμισι χρόνο ακόμα. Στις 15 Ιουνίου 1994 απέδρασε... 

Εκείνη η συναυλία, όμως, της Ορχήστρας των Χρωμάτων ήταν μια διαμαρτυρία του Χατζιδάκι εναντίον του φαινομένου του νεοναζισμού, που είχε αρχίσει τότε να εξαπλώνεται στην Ευρώπη. 

Ο Χατζιδάκις αφιέρωσε 20 σελίδες στο έντυπο πρόγραμμα της συναυλίας για το νεοναζισμό, με τον υπότιτλο: "Οι βρυκόλακες επιστρέφουν". Το αφιέρωμα περιλάμβανε κυρίως υλικό από τις εφημερίδες της εποχής, αλλά και ένα μονόφυλλο (ένθετο) με "σκέψεις και παρατηρήσεις για το αναζωογονημένο φαινόμενο του Νεοναζισμού" του ίδιου του Μάνου Χατζιδάκι. 

Το κείμενο εκείνο (είκοσι χρόνια πριν!) απεδείχθη άκρως διαχρονικό, αφού τις τελευταίες μέρες κάνει το γύρο του διαδικτύου με αφορμή την "νομιμοποίηση" της Χρυσής Αυγής ως κόμματος του Ελληνικού Κοινοβουλίου (ανεδείχθη κατά τις εθνικές εκλογές της 6ης Μαϊου). 

Τότε πολλοί θεώρησαν υπερβολικούς τους φόβους του Χατζιδάκι. Τώρα θυμάμαι πως κάπου κάποτε διάβασα και μια κριτική εναντίον αυτού του διάσημου πια κειμένου του. Να που ο φανατισμός του εναντίον του νεοναζισμού δεν ήταν ανέρειστος. 

Παραθέτω στη συνέχεια το κείμενό του. Την ανάρτηση πλαισιώνει υλικό από το πρόγραμμα εκείνης της ιστορικής συναυλίας, που - ευτυχώς! - έχω στο αρχείο μου. 

Π.Α.Α. 

Ο Νεοναζισμός, ο φασισμός, ο ρατσισμός και κάθε αντικοινωνικό και αντιανθρώπινο φαινόμενο συμπεριφοράς δεν προέρχεται από ιδεολογία, δεν περιέχει ιδεολογία, δεν συνθέτει ιδεολογία. 

Είναι η μεγεθυμένη έκφραση - εκδήλωση του κτήνους που περιέχουμε μέσα μας χωρίς εμπόδιο στην ανάπτυξή του, όταν κοινωνικές ή πολιτικές συγκυρίες συντελούν, βοηθούν, ενισχύουν τη βάρβαρη και αντιανθρώπινη παρουσία του. 

Η μόνη αντιβίωση για την καταπολέμηση του κτήνους που περιέχουμε είναι η Παιδεία. Η αληθινή παιδεία. Και όχι η ανεύθυνη εκπαίδευση και η πληροφορία χωρίς κρίση και χωρίς ανήσυχη αμφισβητούμενη συμπερασματολογία. Η παιδεία που δεν εφησυχάζει ούτε δημιουργεί αυταρέσκεια στον σπουδάζοντα, αλλά πολλαπλασιάζει τα ερωτήματα και την ανασφάλεια. Όμως μια τέτοια παιδεία δεν ευνοείται από τις πολιτικές παρατάξεις και από όλες τις κυβερνήσεις, διότι κατασκευάζει ελεύθερους και ανυπότακτους πολίτες, μη χρήσιμους για το ευτελές παιχνίδι των κομμάτων και της πολιτικής. Κι αποτελεί πολιτική «παράδοση» η πεποίθηση πως τα κτήνη, με κατάλληλη τακτική και αντιμετώπιση, καθοδηγούνται, τιθασεύονται. 

Ενώ τα πουλιά... Για τα πουλιά, μόνον οι δολοφόνοι, οι άθλιοι κυνηγοί αρμόζουν, με τις «ευγενικές παντός έθνους παραδόσεις».  

Κι είναι φορές που το κτήνος πολλαπλασιαζόμενο κάτω από συγκυρίες και με τη μορφή «λαϊκών αιτημάτων και διεκδικήσεων», σχηματίζει φαινόμενα λοιμώδους νόσου, που προσβάλλει μεγάλες ανθρώπινες μάζες και επιβάλλει θανατηφόρες επιδημίες. 

Πρόσφατη περίπτωση ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Μόνο που ο πόλεμος αυτός μας δημιούργησε για ένα διάστημα μιαν αρκετά μεγάλη πλάνη, μια ψευδαίσθηση. Πιστέψαμε όλοι μας πως σ' αυτό τον πόλεμο η δημοκρατία πολέμησε τον φασισμό και τον ενίκησε. Σκεφθείτε: η «Δημοκρατία», εμείς με τον Μεταξά κυβερνήτη, και σύμμαχο τον Στάλιν, πολεμήσαμε τον Ναζισμό, σαν ιδεολογία άσχετη με μας τους ίδιους και τον ...νικήσαμε. Τι ουτοπία και τι θράσος. Αγνοώντας πως απαλλαγμένοι από την ευθύνη του κτηνώδους μέρους του εαυτού μας και τοποθετώντας το σε μια άλλη εθνότητα, υποταγμένη ολοκληρωτικά σ' αυτό, δεν νικούσαμε κανένα φασισμό αλλά απλώς μιαν άλλη εθνότητα επικίνδυνη, που επιθυμούσε να μας υποτάξει. 

Ένας πόλεμος σαν τόσους άλλους από επικίνδυνους ανοήτους, σε άλλους ανοήτους, περιστασιακά ακίνδυνους. Και φυσικά, όλα τα περί «Ελευθερίας», «Δημοκρατίας», και «λίκνων πνευματικών και μη», άξια για τις απαίδευτες στήλες των εφημερίδων και τους αφελείς αναγνώστες. Ποτέ δεν θα νικήσει η Ελευθερία, αφού την στηρίζουν και τη μεταφέρουν άνθρωποι, που εννοούν να μεταβιβάζουν τις δικές τους ευθύνες στους άλλους. (Κάτι σαν την ηθική των γερόντων χριστιανών. Το καλό και το κακό έξω από μας. Στον Χριστό και στο διάβολο. Κι ένας Θεός που συγχωρεί τις αδυναμίες μας, εφ' όσον κι όταν τον θυμηθούμε, μες στην ανευθυνότητα του βίου μας. Επιδιώκοντας πάντα να εξασφαλίσουμε τη μετά θάνατον εξακολουθητική παρουσία μας. Αδυνατώντας να συλλάβουμε την έννοια της απουσίας μας. Το ότι μπορεί να υπάρχει ο κόσμος δίχως εμάς και δίχως τον Καντιώτη τον Φλωρίνης). 

Δεν θέλω να επεκταθώ. Φοβάμαι πως δεν έχω τα εφόδια για μια θεωρητική ανάπτυξη, ούτε την κατάλληλη γλώσσα για τις απαιτήσεις του όλου θέματος. Όμως το θέμα με καίει. Και πριν πολλά χρόνια επιχείρησα να το αποσαφηνίσω μέσα μου. Σήμερα ξέρω πως διέβλεπα με την ευαισθησία μου τις εξελίξεις και την επανεμφάνιση του τέρατος. Και δεν εννοούσα να συνηθίσω την ολοένα αυξανόμενη παρουσία του. Πάντα εννοώ να τρομάζω. 

Ο νεοναζισμός δεν είναι οι άλλοι. Είναι οι μισητοί δολοφόνοι, που βρίσκουν όμως κατανόηση από τις διωκτικές αρχές λόγω μιας περίεργης αλλά όχι και ανεξήγητης συγγενικής ομοιότητος. Είναι εκείνοι που τους έχουν συνηθίσει οι αρχές και οι κυβερνήσεις, σαν μια πολιτική προέκτασή τους ή σαν μια επιτρεπτή αντίθεση, δίχως ιδιαίτερη σημασία που να προκαλεί ανησυχία. (Τελευταία διάβασα πως στην Πάτρα, απέναντι από το αστυνομικό τμήμα, άνοιξε τα γραφεία του ένα νεοναζιστικό κόμμα. Καμμιά ανησυχία, ούτε για τους φασίστες, ούτε για τους αστυνόμους. Φυσικά ούτε και για τους περιοίκους). 

Ο εθνικισμός είναι και αυτός Νεοναζισμός. Τα κουρεμένα κεφάλια των στρατιωτών, έστω και παρά την θέλησή τους, ευνοούν την έξοδο της σκέψης και της κρίσης, ώστε να υποτάσσονται και να γίνονται κατάλληλοι για την αποδοχή διαταγών και κατευθύνσεων προς κάποιο θάνατο. Δικό τους ή των άλλων.  

Η εμπειρία μου διδάσκει πως η αληθινή σκέψη, ο προβληματισμός οφείλει κάπου να σταματά. Δεν συμφέρει. Γι' αυτό και σταματά. Ο ερασιτεχνισμός μου στην επικέντρωση κι ανάπτυξη του θέματος, κινδυνεύει να γίνει ευάλωτος από τους εχθρούς. Όμως οφείλω να διακηρύξω το πάθος μου για μια πραγματική κι απρόσκοπτη ανθρώπινη ελευθερία. 

Ο φασισμός στις μέρες μας φανερώνεται με δύο μορφές. Ή προκλητικός, με το πρόσχημα αντιδράσεως σε πολιτικά ή κοινωνικά γεγονότα, που δεν ευνοούν την περίπτωσή τους, ή παθητικός μες στον οποίο κυριαρχεί ο φόβος για ό,τι συμβαίνει γύρω μας. Ανοχή και παθητικότητα λοιπόν. Κι έτσι εδραιώνεται η πρόκληση. Με την ανοχή των πολλών. Προτιμότερος ο αργός και σιωπηλός θάνατος από την αντίδραση του ζωντανού κι ευαίσθητου οργανισμού που περιέχουμε. 

Το φάντασμα του κτήνους παρουσιάζεται ιδιαιτέρως έντονα στους νέους. Εκεί επιδρά και το marketing. Η επιρροή από τα Μ.Μ.Ε. ενός τρόπου ζωής που ευνοεί το εμπόριο. Κι όπως η εμπορία των ναρκωτικών ευνοεί τη διάδοσή τους στους νέους, έτσι και η μουσική, οι ιδέες, ο χορός και όσα σχετίζονται με τον τρόπο ζωής τους έχουν δημιουργήσει βιομηχανία με τεράστια και αφάνταστα οικονομικά ενδιαφέροντα. 

Και μη βρίσκοντας αντίσταση από μια στέρεη παιδεία όλα αυτά δημιουργούν ένα κατάλληλο έδαφος για να ανθίσει ο εγωκεντρισμός, η εγωπάθεια, η κενότητα και φυσικά κάθε κτηνώδες ένστιχτο στο εσωτερικό τους. Προσέξτε τον χορό τους με τις ομοιόμορφες στρατιωτικές κινήσεις, μακρά από κάθε διάθεση επαφής και επικοινωνίας. Το τραγούδι τους με τις συνθηματικές επαναλαμβανόμενες λέξεις, η απουσία του βιβλίου και της σκέψης από την συμπεριφορά τους και ο στόχος για μια άνετη σταδιοδρομία κέρδους και εύκολης επιτυχίας. 

Βιώνουμε μέρα με τη μέρα περισσότερο το τμήμα του εαυτού μας - που ή φοβάται ή δεν σκέφτεται, επιδιώκοντας όσο γίνεται περισσότερα οφέλη. Ώσπου να βρεθεί ο κατάλληλος «αρχηγός» που θα ηγηθεί αυτού του κατάπτυστου περιεχομένου μας. Και τότε θα 'ναι αργά για ν' αντιδράσουμε.  

Ο Νεοναζισμός είμαστε εσείς κι εμείς - όπως στη γνωστή παράσταση του Πιραντέλο. Είμαστε εσείς, εμείς και τα παιδιά σας. Δεχόμαστε νάμαστε απάνθρωποι μπρος στους φορείς του AIDS, από άγνοια, αλλά και τόσο «ανθρώπινοι» και συγκαταβατικοί μπροστά στα ανθρωποειδή ερπετά του Φασισμού, πάλι από άγνοια, αλλά κι από φόβο κι από συνήθεια. 

Και το Κακό ελλοχεύει, χωρίς προφύλαξη, χωρίς ντροπή. Ο Νεοναζισμός δεν είναι θεωρία, σκέψη και αναρχία. Είναι μια παράσταση. Εσείς κι εμείς. Και πρωταγωνιστής είναι ο Θάνατος. 

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ