ΣΗΜΕΡΑ "Ο ΚΑΒΑΦΗΣ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ" ΣΤΗΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΜΕΓΑΡΟΥ

Σήμερα Πέμπτη 21 Νοεμβρίου 2013 στις 6 το απόγευμα

Ο Καβάφης του Πατριάρχη 

Μουσικοφιλολογική προσέγγιση μιας Καβαφικής ανθολογίας 

Διάλεξη του θεολόγου και μουσικού Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Αίθουσα Διδασκαλίας Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδoς «Λίλιαν Βουδούρη» του Συλλόγου οι Φίλοι της Μουσικής (στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών) 

Είσοδος Ελεύθερη (Με δελτία προτεραιότητας) 

Στα πλαίσια των εκδηλώσεων για τη συμπλήρωση 150 χρόνων από τη γέννηση του Κ.Π.Καβάφη η Βιβλιοθήκη φιλοξενεί την Πέμπτη 21 Νοεμβρίου διάλεξη του θεολόγου και μουσικού Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου με θέμα τα 6 ανθολογημένα από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, ποιήματα του Κ.Π. Καβάφη. 

Πρόκειται για τα ποιήματα: Οι Θερμοπύλες, τα Κεριά, τα Τείχη, Απολείπειν ο θεός Αντώνιον, Che fece…il gran rifiuto, και Η Πόλις τα οποία ανθολόγησε ο σημερινός Οικουμενικός Πατριάρχης κατά τα χρόνια της φοίτησης του στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Η νεανική ποιητική ανθολογία του Πατριάρχη εγκαινιάστηκε από τον ίδιο το 1954 και περιλαμβάνεται σ’ ένα τετράδιο με τον τίτλο «Ποιήματα», όπου ανθολογούνται 79 ποιήματα από 35 ποιητές, 32 Έλληνες και 3 ξένους. 

Ο θεολόγος και μουσικός Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος θα αναφερθεί στο τετράδιο του Πατριάρχη, στην Καβαφική ανθολογία του αλλά και στη σχέση του Καβάφη με την Κωνσταντινούπολη. Εκτενής θα είναι η αναφορά για τη μελοποίηση των συγκεκριμένων ποιημάτων από Έλληνες συνθέτες, σ’ ένα διάστημα 60 χρόνων (1953-2013). 

Τη διάλεξη θα ακολουθήσει σύντομη συναυλία κατά την οποία θα παρουσιαστούν τα ποιήματα στη μελοποιημένη εκδοχή τους για φωνή και πιάνο από σύγχρονους Έλληνες συνθέτες. 

Αναλυτικά το πρόγραμμα της συναυλίας έχει ως εξής: 

Θερμοπύλες, Αντίοχου Ευαγγελάτου (1903-1981) 

Κεριά, Γιάννη Α. Παπαϊωάννου (1910-1989) 

Τείχη, Λεωνίδα Κανάρη (1963 -) 

Απολείπειν ο θεός Αντώνιον, Γιώργου Κουρουπού (1942 - ) 

Che fece….il gran rifiuto, Ιάκωβου Κονιτόπουλου (1963 - ) – α’ εκτέλεση 

Η Πόλις, Άλκη Μπαλτά (1948 - ) – α’ εκτέλεση 

Ερμηνεύουν: 

Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι 

Νικόλ Καραλή, πιάνο 

Πέτρος Μπούρας, πιάνο 

Δημήτρης Γεωργαλάς, απαγγελία 

Roni Bou Saba, απαγγελία στα αραβικά (το ποίημα Η Πόλις)

ΜΕΛΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΠΟΙΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΚΟΥΡΟΥΠΟ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΟΧΑΡΑΚΗ

Στο ίδρυμα Θεοχαράκη αύριο βράδυ, 21 Νοεμβρίου, στις 8.30 μια ξεχωριστή βραδιά με μελοποιημένη ποίηση από τον Γιώργο Κουρουπό και με το γενικό τίτλο: «Κι όταν σε πήρε το φιλί».

Με θεματικό άξονα τον έρωτα, το πρόγραμμα ανιχνεύει τη διττή γυναικεία παρουσία στον ποιητικό λόγο. Η γυναίκα ως ανεξάντλητο θέμα της ποίησης, αλλά και η γυναίκα ως δημιουργός ποιητικής γραφής. Τραγούδια, λοιπόν, του Γιώργου Κουρουπού σε ποίηση Σαπφώς, Οδυσσέα Ελύτη, Ανδρέα Αγγελάκη, Ρένας Αποστολοπούλου, Ιουλίτας Ηλιοπούλου. 

Ποίηση: Οδυσσέα Ελύτη, Ανδρέα Εμπειρίκου, Νίκου Εγγονόπουλου, Γιώργου Σεφέρη, Κικής Δημουλά, Μάτσης Χατζηλαζάρου. 

Τραγούδι: Άρτεμις Μπόγρη 

Πιάνο: Γιώργος Κουρουπός 

Απαγγελία: Ιουλίτα Ηλιοπούλου  

Το αναλυτικό πρόγραμμα έχει ως εξής:  

▫ Άνοιγε τον αέρα του κήπου (Οδυσσέας Ελύτης) 

♫ Μονάχη κι έρημη (Σαπφώ, ανασύνθεση και απόδοση Οδυσσέας Ελύτης)

♫ Ανέβαινε ψηλά η Πανσέληνος (Σαπφώ, ανασύνθεση και απόδοση Οδυσσέας Ελύτης)

▫ Ύμνος δοξαστικός στις γυναίκες π΄αγαπούμε (Νίκος Εγγονόπουλος) 

♫ Η Πεντάμορφη στον Κήπο (Οδυσσέας Ελύτης)

▫ Το Γάλα του Αιγιαλού (Ανδρέας Εμπειρίκος) 

♫ Όλβια Ντόννα (Οδυσσέας Ελύτης) 

▫ Στο λιμάνι παραμέναμε …(Ιουλίτα Ηλιοπούλου) 

♫ Η Χαμένη Μπεμπελούνα (Ιουλίτα Ηλιοπούλου) 

♫ Μπεμπελούνα σιωπηλή (Ιουλίτα Ηλιοπούλου) 

♫ Η Μπεμπελούνα της χαράς (Ιουλίτα Ηλιοπούλου) 

▫ Λεπτές ράγες της μνήμης (Ιουλίτα Ηλιοπούλου) 

♫ Μαζί σου (Ιουλίτα Ηλιοπούλου) 

▫ ♪ Το Μονόγραμμα, ΙΙ, ΙΙΙ - (Οδυσσέας Ελύτης) 

♫ Καημός (Ιουλίτα Ηλιοπούλου) 

▫ Τα πάθη της βροχής (Κική Δημουλά) 

♫ Βροχή (Ρένα Αποστολοπούλου) 

♫ Ξόρκια  (Ρένα Αποστολοπούλου) 

▫Φυγή (Γιώργος Σεφέρης)

♫ Κάθε φορά (Ρένα Αποστολοπούλου) 

♫ Φοβάμαι (Ρένα Αποστολοπούλου) 

▫ Χαμόγελα (Μάτση Χατζηλαζάρου) 

♫ Το όνειρο (Ιουλίτα Ηλιοπούλου) 

♫ Νανούρισμα (Γιώργος Κουρουπός) 

▫ ♪ Η Ελένη της Κρήτης- (Οδυσσέας Ελύτης) 

♫ Το τραγούδι της Ελένης (Ανδρέας Αγγελάκης)

Σήμερα το «Te Deum» του Charpentier στη Γερμανική Ευαγγελική Εκκλησία της Αθήνας

Πριν από 80 χρόνια ήρθαν σπουδαίοι Γερμανοί τεχνικοί του οίκου Steinmeyer στην Αθήνα για να εγκαταστήσουν το μέχρι σήμερα μεγαλύτερο εκκλησιαστικό όργανο σε ναό στην Αθήνα, στην εκκλησία του Χριστού, των Γερμανών Χριστιανών που ζούσαν εκείνη την εποχή στην πρωτεύουσα. Έκτοτε ηχεί αυτό το υπέροχο εκκλησιαστικό όργανο κάθε Κυριακή στην λειτουργία της εκκλησίας αυτής στην πόλη των Αθηνών. 

Πολλές φορές η εκκλησία ανοίγει τις πόρτες της για συναυλίες, τόσο για Έλληνες καλλιτέχνες όσο και για σημαντικούς μουσικούς από το εξωτερικό. 

Με αφορμή τα 80 χρόνια από την εγκατάσταση του οργάνου η Γερμανική Εκκλησία, ανοίγει μια ολόκληρη βδομάδα τις πόρτες της διοργανώνοντας Φεστιβάλ Εκκλησιαστικού Οργάνου από 18 έως 23 Νοεμβρίου 2013. Το πρόγραμμα του Φεστιβάλ - το οποίο μπορείτε να δείτε αναλυτικά εδώ - δεν περιλαμβάνει μόνο σπουδαίες συναυλίες τα βράδια 18, 19, 20, 21, 22 και 23 Νοεμβρίου, αλλά αποσκοπεί να κάνει αυτή την ξεχωριστή ύπαρξη ενός σπάνιου μουσικού οργάνου, για τα ελληνικά δεδομένα, ευρύτερα γνωστή. 

Στο πλαίσιο αυτό, λοιπόν, του ιωβηλαίου του εκκλησιαστικού οργάνου, σήμερα Τετάρτη 20 Νοεμβρίου 2013 και ώρα 8.00 το βράδυ στην Γερμανόφωνη Ευαγγελική Εκκλησία (οδός Σίνα 66), η χορωδία δωματίου και η ορχήστρα της Γερμανικής Σχολής Αθηνών παρουσιάζουν το «Te Deum» του Charpentier και άλλα μπαρόκ κομμάτια. 

Διεύθυνση: Anke Spiegel, Dr. Marianne Danner 

Σολίστ: 

Δάφνη Πανουργιά soprano

Ιωάννα Κάππου soprano 

Άννα Φιλανδριανού mezzo- soprano 

Λουκάς Πανουργιάς tenor 

Vogel basse

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΜΕΛΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΚΑΒΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΟΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ

Μουσικό αφιέρωμα στον Κωνσταντίνο Π. Καβάφη 

Τρίτη 26 Νοεμβρίου 2013, 20:30 

Η Ένωση Ελλήνων Μουσουργών και το Προπτυχιακό Πρόγραμμα στη Μουσική (ΒΜ) του Hellenic American College (HAEC), σε συνεργασία με το Hellenic American University (Manchester, NH, USA), παρουσιάζει ένα μουσικό αφιέρωμα στον Κωνσταντίνο Π. Καβάφη. 

To αφιέρωμα περιλαμβάνει απαγγελία και ερμηνεία γνωστών και αγαπημένων ποιημάτων του Κωνσταντίνου Π. Καβάφη, μελοποιημένων από τους Θόδωρο Αντωνίου, Αντίοχο Ευαγγελάτο, Λεωνίδα Κανάρη, Ιάκωβο Κονιτόπουλο, Γιώργο Κουρουπό, Άλκη Μπαλτά, Γιάννη Α. Παπαϊωάννου και Φίλιππο Τσαλαχούρη. 

Θα προηγηθεί σύντομη εισήγηση του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου με τίτλο: «Ο μελοποιημένος Καβάφης από λόγιους συνθέτες». 

Συμμετέχουν: 

Ιουλίτα Ηλιοπούλου, απαγγελία 

Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι 

Νικόλ Καραλή, πιάνο 

Πέτρος Μπούρας, πιάνο 

Παναγιώτης Ανδριόπουλος, μουσική απαγγελία 

Roni Bou Saba, απαγγελία στα Αραβικά 

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο Θέατρο της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης (Μασσαλίας 22 - Κολωνάκι) 

Είσοδος Ελεύθερη

Η "ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ" ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΓΙΑ ΤΟΝ "ΚΑΒΑΦΗ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ"

Η ομογενειακή εφημερίδα Απογευματινή της Κωνσταντινουπόλεως αναφέρεται στο σημερινό της φύλλο (18/11/2013) στην εκδήλωση που θα πραγματοποιήσουμε την προσεχή Πέμπτη στην Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος "Λίλιαν Βουδούρη" στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, με τίτλο: "Ο Καβάφης του Πατριάρχη". 

Αναλυτικά το δημοσίευμα έχει ως εξής:

Στα πλαίσια των εκδηλώσεων για τη συμπλήρωση 150 χρόνων από τη γέννηση του Κ.Π.Καβάφη η Βιβλιοθήκη φιλοξενεί την Πέμπτη 21 Νοεμβρίου διάλεξη του θεολόγου και μουσικού Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου με θέμα τα 6 ανθολογημένα από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, ποιήματα του Κ.Π. Καβάφη. 

Πρόκειται για τα ποιήματα: Οι Θερμοπύλες, τα Κεριά, τα Τείχη, Απολείπειν ο θεός Αντώνιον, Che fece…il gran rifiuto, και Η Πόλις τα οποία ανθολόγησε ο σημερινός Οικουμενικός Πατριάρχης κατά τα χρόνια της φοίτησης του στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης. 

Η νεανική ποιητική ανθολογία του Πατριάρχη εγκαινιάστηκε από τον ίδιο το 1954 και περιλαμβάνεται σ’ ένα τετράδιο με τον τίτλο «Ποιήματα», όπου ανθολογούνται 79 ποιήματα από 35 ποιητές, 32 Έλληνες και 3 ξένους. 

Ο θεολόγος και μουσικός Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος θα αναφερθεί στο τετράδιο του Πατριάρχη, στην Καβαφική ανθολογία του αλλά και στη σχέση του Καβάφη με την Κωνσταντινούπολη. Εκτενής θα είναι η αναφορά για τη μελοποίηση των συγκεκριμένων ποιημάτων από Έλληνες συνθέτες, σ’ ένα διάστημα 60 χρόνων (1953-2013). 

Τη διάλεξη θα ακολουθήσει σύντομη συναυλία κατά την οποία θα παρουσιαστούν τα ποιήματα στη μελοποιημένη εκδοχή τους για φωνή και πιάνο από σύγχρονους Έλληνες συνθέτες. 

Αναλυτικά το πρόγραμμα της συναυλίας έχει ως εξής: 

Θερμοπύλες, Αντίοχου Ευαγγελάτου (1903-1981) 

Κεριά, Γιάννη Α. Παπαϊωάννου (1910-1989) 

Τείχη, Λεωνίδα Κανάρη (1963 -) 

Απολείπειν ο θεός Αντώνιον, Γιώργου Κουρουπού (1942 - ) 

Che fece….il gran rifiuto, Ιάκωβου Κονιτόπουλου (1963 - ) – α’ εκτέλεση 

Η Πόλις, Άλκη Μπαλτά (1948 - ) – α’ εκτέλεση 

Ερμηνεύουν: 

Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι 

Νικόλ Καραλή, πιάνο 

Πέτρος Μπούρας, πιάνο 

Δημήτρης Γεωργαλάς, απαγγελία 

Roni Bou Saba, απαγγελία στα αραβικά (το ποίημα Η Πόλις)

Ὁ CALATRAVA – TE-LACTAVA καὶ ὁ SANTA CLAUS

ὑπὸ Γέροντος Χαλκηδόνος Ἀθανασίου 

"Ἡ προσευχὴ δὲν ἀλλάζει τὸν Θεό, 

ἀλλὰ τὸν προσευχόμενο". (S. Kierkegaard) 

Ὁ τίτλος σημαίνει: "ὁ Καλατράβα σοῦ πίνει τὸ αἷμα"! Πρὸ ἡμερῶν πληροφορήθηκε ὁ γράφων μὲ θαυμασμὸ ἀλλὰ καὶ ἀπορία, τὸ ὅτι ὁ Ἅι-Νικόλας ποὺ ἐπλήγη ἀπὸ τὸ χτύπημα τῆς 11.9.2001 στὸ Παγκόσμιο Κέντρο Ἐμπορίου τῆς Νέας Ὑόρκης, θὰ ἀντικατασταθεῖ ἀπὸ ἔργο τοῦ Calatrava1. Μὲ θαυμασμό, γιατὶ αὐτὸς θὰ κατασκευασθεῖ ἀπὸ τὸν διάσημο Santiago, ὅμως καὶ μὲ ἀπορία διὰ τὰ περίφημα "λάθη" του. Καὶ ἐρωτᾶ: Γνωρίζουν ἆρά γε οἱ "σοφὲς" καὶ show–κεφαλὲς ποὺ "ἐμπνεύσθηκαν" τὴν ἀνάθεσή του, τὰ ὅσα τοῦ ἐπιρρίπτουν, ἀκολουθοῦσες πιθηκικῶς, ὡς συνήθως, τὶς ξέφρενες ὑποδείξεις τῆς διεθνοῦς μόδας; 

Ὁ Star Calatrava κατηγορεῖται γιὰ "ξεχειλωμένους προϋπολογισμούς, κατασκευαστικὲς ἀτέλειες, δυσλειτουργίες καὶ ὑψηλὸ κόστος ἐκτέλεσης μὲ μεγάλες ὑπερβάσεις καὶ συντήρησης". Ἔστω κι’ ἂν τὰ πράγματι φανταστικὰ καὶ "φαραωνικὰ" "ἀρχιτεκτονογλυπτικὰ" ἔργα του θυμίζουν πουλιὰ ποὺ πετοῦν, μάτια ποὺ ἀνοιγοκλείνουν, ἅρπες, φοινικοδάση, σκελετοὺς προϊστορικῶν ζώων καὶ τόσα ἄλλα "στατικὰ πυροτεχνήματα". Ἂς μὴν ξεχνᾶμε, ὅτι προέρχεται ἀπὸ τὴν χώρα τοῦ μεγάλου A. Gaudi.

Βέβαια θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ ἐρωτήσει "ἐὰν ὁ Calatrava εἶναι περισσότερο καλλιτέχνης ἀπὸ ὅσο ἐπιτρέπεται σὲ ἕνα ἀρχιτέκτονα, καὶ μήπως ἡ λειτουργικότητα καὶ ἡ ἀσφάλεια καταρρέουν ἀναπόφευκτα ἀπὸ τὸ βάρος ἑνὸς ὑψηλοῦ καλλιτεχνικοῦ ὁράματος". Κατὰ δὲ τὸν καθηγ. τοῦ Μετσοβίου Γ. Κίζη "σὲ ἔργα αὐτῆς τῆς κατηγορίας ἔχει δοθεῖ προτεραιότητα στὴ μορφὴ ἢ τὴν πρωτοτυπία, ἑπομένως, ἐνίοτε ἀναμένονται κάποια τεχνικὰ προβλήματα, χωρὶς βέβαια αὐτὸ νὰ σημαίνει, ὅτι τεχνολογικὰ δὲν θὰ μποροῦσαν νὰ προβλεφθοῦν ἢ νὰ ἐπισκευασθοῦν"2. 

Ἐξ ἄλλου στὴν Ἱ. Ἀρχιεπισκοπὴ Ἀμερικῆς ἀπὸ ἐτῶν ὑφίσταται μία ἀξιόλογος ἐκκλησιαστικὴ ἀρχιτεκτονική, ἔστω καὶ ἂν μερικὲς φορὲς ἀκολουθεῖ ὑπερμέτρως τὰ σύγχρονα ἀρχιτεκτονικὰ ρεύματα3. 

Τὸ πρόβλημα ὅμως εἶναι διατί ὁ Μ. Ἀρέϊ, πρ. ἐκπρόσωπος τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς, γιὰ τὸν ναὸν αὐτὸν, ὁ ὁποῖος ὡς μὴ ὤφελε, θὰ κοστίσει 20 ἑκατομμύρια δολάρια, δήλωσε στὴν "New York Times", ὅτι "αὐτὸς θὰ εἶναι ἕνας χῶρος στὸν ὁποῖο θὰ μπορεῖς νὰ ἔρχεσαι γιὰ νὰ βρεῖς παρηγοριὰ καὶ δυνατότητα διαλογισμοῦ", ἔστω κι’ ἂν κατὰ τὴν Δ. Τσέκουρα μοιάζει "μὲ ἕναν μικρὸ χωλὸ ποὺ κάθεται ἐκεῖ, μία ἄμορφη μάζα", ἡ δὲ A. Mantanes τὸν χαρακτήρισε ὡς "εἰδεχθῆ προσπάθεια σὲ βυζαντινὸ στὺλ στὸ μοντέρνο". Ὅμως ἐξ ἑτέρας πλευρᾶς, συζητουμένων τῶν ἐξαιρέτων σχεδίων τοῦ μακαριστοῦ διαπρεποῦς ἀρχιτέκτονος καὶ ἀκαδημαϊκοῦ Γ. Λάββα γιὰ τὸ ναὸ τοῦ συγκροτήματος Mediterranean Cosmos τοῦ Μπασὶς ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ γενικότερα, ἀκούσθηκαν κάποιες τεθλασμένες "μελωδίες" ἐκ τῆς χορείας τῶν φονταμενταλιστῶν ἀκόμη καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς τέχνης, καὶ "ἐραστῶν" τῆς δῆθεν παραδοσιακῆς νεοβυζαντινῆς τεχνοτροπίας γιὰ τὸν Σταυροπηγιακὸ ἱ. ναὸ τοῦ Ἁγ. Παύλου ἐν Chambésy Γενεύης, μνημείου ἐκ τῶν πρώτων τῆς πόλεως, καὶ ἔργου τοῦ Γ. Λάββα, οἱ ὁποῖες ἔφθαναν μέχρι τοῦ σημείου: "Δὲν μπορῶ νὰ προσευχηθῶ μέσα στὸ ναὸ αὐτό!" Χά… χά…χά…, λόγῳ τοῦ πρωτοποριακοῦ του χαρακτῆρος. Ἢ μήπως ἄλλη εἶναι ἡ "Ὀρθοδοξία" τῆς Ἀμερικῆς καὶ ἄλλη τῆς Εὐρώπης ἢ τῆς γείτονος; Σὲ ὅλους αὐτοὺς συνιστῶμεν ἐνθέρμως διὰ νὰ μὴν "ἀπωλέσουν" τὴν προσευχήν τους, "νὰ ἀλλάξουν πόδια", ὅπως συνηθίζουν νὰ λέγουν στὶς Η.Π.Α. Σημειωθήτω ὅτι τὰ σχέδια τοῦ ναοῦ τοῦ Μπασὶς, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς δὲν ἐνεκρίθησαν! παρουσίαζαν τὸν ναὸν ὡς ἓν ἀπογειούμενον ἀεριωθούμενον4, ἐκτελεσθέντος ἀντ’ αὐτοῦ ἑνὸς τυπικοῦ νεοβυζαντινοῦ ναοῦ καὶ δὴ περιστοιχιζομένου ὑπὸ ὑπερμοντέρνων κτισμάτων! Ὡσὰν νὰ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ ἐκλεκτικισμοῦ τοῦ 19ου αἰῶνος. 

O Tempora o Mores! 

____________________ 

1- –, Ὁ Ἅϊ-Νικόλας τοῦ Καλατράβα, Espresso 5.11 (2013) 15. 

2- Τὰ ἀπανωτὰ φάουλ τοῦ Καλατράβα, Τὸ Βῆμα τῆς Κυριακῆς 13.10 (2013) 10-11. Βαλένθια: Ὀσμὴ σκανδάλων σὲ "φαραωνικὸ" ἔργο τοῦ Καλατράβα, http://www.tovima.gr/world/article/?aid=456911. Ε. Παπαδάτου, Ἡ "Πολιτεία τῶν νεκρῶν" μὲ τὶς ἀψίδες, Espresso 26.4. (2013) 4. P. Jodidio, Calatrava 1951. Architect, Engineer, Artist, Σιγκαπούρη 2007. 

3- Κ. Καλοκύρη, Ἡ ναοδομία καὶ ἡ σύγχρονη τέχνη, Ἀρχιτεκτονικὴ–Ζωγραφική, Θεσσαλονίκη 1978.

4- Ἀ. Παπᾶ, Χαλκηδόνος, Ἕνα κύκνειο σχεδιαστικὸ τόρσο τοῦ Γ. Λάββα. Ὁ ναὸς τοῦ Μπασίς, Βυζαντινὰ 28 (2008) 487-509.

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΜΑΚΑΡΙΣΤΟ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟ ΙΕΡΩΝΥΜΟ ΚΟΤΣΩΝΗ

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΣΤΟΝ ΠΕΙΡΑΣΜΟ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ 

Αλέξανδρος Κ. Παπαδερός 

Σάββατο, 17 Νοεμβρίου 1973

Συνεχίζεται η παραμονή μου στην Αθήνα, όπου έχω ανέβει για θέματα της Εταιρείας Θεάτρου Κρήτης, Πρόεδρος της οποίας ήμουν τότε. Για τις υποθέσεις της Ε.ΘΕ.Κ έχουν ανέβει επίσης ο Νίκος Κοπιδάκης και ο Δημήτρης Καρτάκις. Μέ τον πρώτο μένουμε στο ξενοδοχείο ΑΚΑΔΗΜΟΣ. Αργά το απόγευμα στο σαλόνι ενός από τους υψηλούς ορόφους του ξενοδοχείου βρεθήκαμε με τον Ιωάννη Κακριδή, Καθηγητή μου στη Θεσσαλονίκη και Πρόεδρο μετά στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (από το οποίον είχαμε αποχωρήσει, με παραίτηση εκείνος, με απόλυση εγώ), την Αρχαιολόγο, αρχιτέκτονα-μηχανικό και συγγραφέας Χρυσούλα Τζομπανάκη, και τον τότε Δήμαρχο Ρεθύμνου Δημήτρη Αρχοντάκη. Κάποια στιγμή κατέβηκα στο δρόμο. Είδα πλήθος πολύ που έσπευδε προς το Πολυτεχνείο, στρατιωτικά οχήματα, τάραχο μεγάλο. Επέστρεψα στο δωμάτιό μου. Είχα ένα μικρό ραδιοφωνάκι. Άκουσα το «εδώ Πολυτεχνείο...» και τις εκκλήσεις για βοήθεια. Επιστρέφω στη συντροφιά, καλώ κοντά μου τον Κοπιδάκη.

-Έτσι και έτσι, του λέγω. Και ε ί ν α ι  η  ώ ρ α  τ ο υ  κ λ ή ρ ο υ. Πάμε, αν θέλεις. 

- Πού να πάμε; 

- Πάμε στο Πολυτεχνείο. Εγώ γνωρίζω τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο. Θα μπούμε στο Πολυτεχνείο σκαρφαλώνοντας στα κάγκελα. Θα φτάσουμε στο ραδιόφωνο. Και θα καλέσω τον Ιερώνυμο να διατάξει σύναξη των Ιερέων, να σπεύσουν μαζί του στο Πολυτεχνείο, να προλάβουν την αιματοχυσία. Μόνον εκείνοι θα μπορέσουν ίσως. Πάμε! Κανείς δεν σκεπτόταν βέβαια πως θα πέσει το βράδυ εκείνο η Χούντα και πολύ λιγότερο, ότι θα την έριχνε ο Ιερώνυμος.

Τρέξαμε πράγματι. Όμως σε ικανή απόσταση από το Πολυτεχνείο το πλήθος ήταν τόσο πυκνό, που, παρά τους σκληρούς διαγκωνισμούς μας, με τους οποίους προσπαθήσαμε να πλησιάσουμε τα κάγκελα, δεν το κατορθώσαμε πριν φθάσει το τανκ και ρίξει την Πύλη. Μια ανθρώπινη μάζα μας παρέσυρε, τυφλούς σχεδόν από δακρυγόνα. Η κρίσιμη ευκαιρία για τον κλήρο της Αθήνας είχε χαθεί.

Έτσι νόμιζα τουλάχιστον για κάμποσο καιρό. 

Τον Ιερώνυμο τον γνώριζα από παλαιότερα. Ως φοιτητής και Ιεροκήρυκας στη Μητρόπολη Θεσσαλονίκης είχα δημιουργήσει Ομάδες Κοινωνικής Διακονίας με την ευλογία του οικείου Μητροπολίτη αείμνηστου Παντελεήμονα Παπαγεωργίου. Συμμετείχαν εθελοντικά και πρόσφεραν σημαντική εργασία δεκάδες φοιτητών και φοιτητριών από διάφορες Σχολές. Μετά την αποφοίτησή μου (1956) παρέδωσα τη διεύθυνση των Ομάδων στον Καθηγητή Αγουρίδη, που μόλις είχε εκλεγεί. Αργότερα ανέλαβε την ευθύνη ο επίσης Καθηγητής της ίδιας Σχολής Ιερώνυμος Κοτσώνης. Στα πλαίσια αυτής της εργασίας είχαμε γνωρισθεί, επειδή, κάθε φορά που επέστρεφα από τη Γερμανία στην πατρίδα (1958-1964) φρόντιζα να επικοινωνώ και με τη Θεσσαλονίκη. Όταν τον Φεβρουάριο του 1965 ορκισθήκαμε τα πρώτα στελέχη του νεοσύστατου Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, εγώ, χωρίς να απαλλαγώ πλήρως από τις εργασίες του Ινστιτούτου και από διδακτικά καθήκοντα (Ακαδημία Σωματικής Αγωγής και μετεκπαίδευση δασκάλων και καθηγητών), αποσπάσθηκα ως Αντιπρόεδρος στο Κεντρικό Υπηρεσιακό Συμβούλιο Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (Κ.Υ.Σ.Δ.Ε.), στο Κεντρικό Κτήριο του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, όπως το έλεγαν τότε, στην οδό Μητροπόλεως. Ο Πρωθιερέας των Ανακτόρων Ιερώνυμος, λοιπόν, πηγαίνοντας στην Αρχιεπισκοπή, ανέβαινε πότε-πότε στο Γραφείο μου για καφέ. Εκεί γεννήθηκε και η ιδέα, να κληθεί σύσσωμο το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο σε μια κυριακάτικη θεία Λειτουργία στο Παλάτι. Και μπορεί να φαντασθεί κανείς την ατμόσφαιρα, όταν γέμισε σχεδόν το ανακτορικό παρεκκλήσι με τον Παπανούτσο, τον Κακριδή, τον Κριτικό και μας όλους τους άλλους «εαμοβούλγαρους», όπως μας στόλιζε καθημερινά σχεδόν μερίδα του Τύπου. Και αν δεν είχαμε προσέξει στο τέλος της Λειτουργίας το «εν ε ι ρ ή ν η προέλθωμεν» του Ιερώνυμου, ποιός ξέρει ποιά θα ήταν η έκβαση των πραγμάτων, όταν αμέσως μετά, πίνοντας τον καφέ όρθιοι γύρω από το νεαρό βασιλέα Κωνσταντίνο, τον ακούσαμε να διατυπώνει γνώμες και να κάνει προτάσεις για γλωσσικά κυρίως ζητήματα. Στο ερώτημά του «ποιά γλώσσα διδάσκετε» (εννοώντας ίσως όχι την καθαρεύουσα ή τη δημοτική, αλλά τη μαλλιαρή, όπως τον ενημέρωναν προφανώς μερικοί), ο Κακριδής απάντησε ήρεμα, πλην σταθερά: 

«Διδάσκουμε τη γλώσσα που ανθίζει στο στόμα των ελληνίδων μητέρων». 

Ρώτησε ακόμη, αν θα διατηρήσουμε το πηλήκιο στους μαθητές και άλλα τινά. Ας είναι! Επανέρχομαι στο Πολυτεχνείο. Όταν ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος ευαρεστήθηκε να μού στείλει το βιβλίο του «ΤΟ ΔΡΑΜΑ ΕΝΟΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ», απάντησα μεν για να ευχαριστήσω, περιέγραψα όμως και την ως άνω προσπάθειά μου να επικοινωνήσω το βράδυ εκείνο μαζί του, για να λάβω μια γραπτή απάντησή του, που την καταθέτω 40 χρόνια μετά, σήμερα το βράδυ, 17 Νοεμβρίου 2013, στον κοινό πόνο και για τον οφειλόμενο προβληματισμό: Έγραφε ο μακαρίτης: «Το βράδυ εκείνο απουσίαζα από την Αθήνα. Και αν ήμουν όμως εκεί και άκουγα την έκκλησή σου, δεν θα έκανα τίποτε, επειδή πίστευα και πάντοτε πιστεύω, ότι η Εκκλησία δεν πρέπει να αναμειγνύεται στην πολιτική.»!

ΤΟ ΝΙΧΩΡΙ ΤΟΥ ΒΟΣΠΟΡΟΥ ΣΤΟ FACEBOOK - ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΙ ΒΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Η Αγγελική Βίγκα ξεκίνησε δειλά - δειλά πριν μερικά χρόνια την προσπάθεια για τη δημιουργία ενός αρχείου δεδομένων και φωτογραφιών, αλλά και μια πλατφόρμα επικοινωνίας για τους Νεοχωρίτες, της ονομαστής Κοινότητας του Βοσπόρου στην Πόλη, του εξωτερικού. 

Στην πορεία υπήρξε και συμμετοχή της Τουρκικής Κοινότητος και σήμερα η σελίδα του Νεοχωρίου στο facebook έχει πλέον πάνω από χίλιους φίλους και 22.000 likes. Το πολύ σημαντικό είναι ότι συγκεντρώθηκαν περισσότερο από 3000 φωτογραφίες που χρονολογούνται μέχρι το 1930. Όλοι πια ...ξεσκονίζουν τα σεντούκια τους απ' όπου ανασύρουν παλιές φωτοστιγμές και τις μοιράζονται διαδικτυακά, κοινωνώντας τη συγκίνηση, τη νοσταλγία, την αγάπη για το Νιχώρι. Και βέβαια εκεί υπάρχουν και φωτογραφίες από το πρόσφατο παρελθόν και το σήμερα. 

Στη σελίδα, λοιπόν, του Νεοχωρίου στο fb συναντιώνται Νιχωρίτες από την Τουρκία, την Ελλάδα, τις Η.Π.Α., την Γερμανία, την Αγγλία, την Ελβετία, την Σουηδία, την Αυστραλία, την Κύπρο, τον Καναδά, την Βραζιλία, την Γαλλία και άλλες χώρες ανά τον κόσμο. Με τέτοιες προσπάθειες καταλαβαίνει κανείς την αξία του διαδικτύου ως μέσου ουσιαστικής επικοινωνίας και καταγραφής της ιστορίας. 

Το Νιχώρι ανθεί και φέρει κι άλλο. Παραμένουμε φανατικοί εραστές του. Νυν και αεί. 

Π.Α.Α.

Η ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΙΕΡΕΩΝ ΣΤΟΥΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥΣ ΠΟΛΕΜΟΥΣ 1912-1913

Με λαμπρότητα τιμήθηκε το σπουδαίο και υψίστης εθνικής σημασίας έργο των Στρατιωτικών Ιερέων, κατά τους δύο Βαλκανικούς Πολέμους 1912-1913, σε εκδήλωση που οργάνωσε η Διεύθυνση Στρατιωτικών Ιερέων ΓΕΕΘΑ υπό τον αιδεσιμολογιώτατο Διευθυντή αυτής π. Νικόλαο Γουρδούπη, υπό την αιγίδα του αρχηγού ΓΕΕΘΑ, Στρατηγού Μιχαήλ Κωσταράκου και τη σεπτή ευλογία του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών κ.κ Ιερωνύμου Β’. 

Κεντρικός ομιλητής ήταν ο Αρχιμανδρίτης Μελέτιος Κουράκλης, Στρατιωτικός Ιεροκήρυκας, ο οποίος ομίλησε στην κατάμεστη κεντρική αίθουσα του Μεγάρου της Παλαιάς Βουλής την Πέμπτη 14 Νοεμβρίου 2013, με θέμα: «Με όπλο τον Σταυρό, στα πεδία των Μαχών: η Παρουσία και το ‘Έργο των Στρατιωτικών Ιερέων στους Βαλκανικούς Πολέμους, 1912-1913». 

Ο ομιλητής βάσει ανέκδοτου και αγνώστου αρχειακού και φωτογραφικού υλικού, φώτισε τη πολύπλευρη διάσταση του έργου των ηρωικών ιερέων και κατέστησε σαφή και αδιαμφισβήτητη την πολύτιμη αρωγή τους στο ελληνικό στράτευμα.

Σε αντίστοιχο συμπέρασμα κατέληξε στο σύντομο χαιρετισμό του ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ, Στρατηγός Μιχαήλ Κωσταράκος, όπως επίσης και ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας κ. Αθανάσιος Δαβάκης, ο οποίος κόσμησε με τη παρουσία του την εκδήλωση. Ο κ. Υφυπουργός, μεταξύ άλλων, τόνισε τη διαχρονική αξία της παρουσίας του Κλήρου στις Ένοπλες Δυνάμεις της Χώρας μας. 

Ο Αρχιεπίσκοπος κ. Ιερώνυμος, εκπροσωπήθηκε από τον Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Θαυμακού κ. Ιάκωβο, ενώ παρόντες ήσαν επίσης οι Μητροπολίτες: Καισαριανής, Βύρωνος και Υμηττού κ. Δανιήλ, Σύνδεσμος της Ιεράς Συνόδου με τις Ένοπλες Δυνάμεις, Θηβών κ. Γεώργιος και Βελεστίνου κ. Δαμασκηνός. Μεταξύ άλλων παρέστησαν: ο Αντιπεριφερειάρχης Βορείου Τομέα Αττικής Κώστας Μανιάτης, ο καθηγητής της Θεολογικής Σχολής π. Αδαμάντιος Αυγουστίδης και ο συγγραφέας Σαράντος Καργάκος. 

Αξιοσημείωτη, τέλος, ήταν η παρουσία ολόκληρου του Σώματος των Στρατιωτικών Ιερέων από όλα τα μέρη της Ελληνικής Επικράτειας ως επίσης και μαθητών των Παραγωγικών Σχολών των Ενόπλων Δυνάμεων και πλήθος κόσμου. 

Την εκδήλωση προλόγισε με τρόπο ουσιαστικό ο στρατιωτικός ιερέας Νεκτάριος Μαρκάκης Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου. 

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί η πρωτοτυπία του θέματος της εκδήλωσης, καθώς αποτέλεσε την πρώτη συστηματική μνεία αναφορικά με το πολυδιάστατο έργο των ιερέων αυτών, στο τρέχον έτος 2013 κατά το οποίο συμπληρώνονται 100 έτη από τη λήξη του Πολέμου.

Στον καταληκτικό χαιρετισμό του ο Αρχηγός ΓΓΕΘΑ ευχαρίστησε για την παρουσία τους, τον εκπρόσωπο του Αρχιεπισκόπου Επίσκοπο Θαυμακού κ. Ιάκωβο, τους Σεβασμιωτάτους Αρχιερείς, τους Ελλογιμοτάτους καθηγητές, και όλους τους εκλεκτούς προσκεκλημένους.  

Και ο Αρχηγός είπε στη συνέχεια: 

"Ιδιαιτέρως ευχαριστώ τον Διευθυντή του Σώματος των Στρατιωτικών Ιερέων Αιδεσιμολογιώτατο Πρωτοπρεσβύτερο π. Νικόλαο Γουρδούπη μαζί με το εκλεκτό Επιτελείο του για την επιτυχή διοργάνωση της σημερινής ξεχωριστής εκδηλώσεως. Ευχαριστίες και έπαινο οφείλω κυρίως στον ομιλητή Πανοσιολογιώτατο Αρχιμανδρίτη, Στρατιωτικό Ιεροκήρυκα, π. Μελέτιο Κουράκλη, ο οποίος με συστηματικό και γλαφυρό τρόπο μας παρουσίασε μέρος από σημαντικό, όπως διαπιστώσαμε, άγνωστο πρωτογενές υλικό γύρω από το τόσο σπουδαίο θέμα, τόσο από εκκλησιαστικής όσο και από εθνικής πλευράς. 

Με τη σημερινή διάλεξη είχαμε την ευκαιρία να επιβεβαιώσουμε με αδιάψευστο τρόπο, πως η παρουσία των στρατιωτικών ιερέων στη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων ήταν πολύτιμη και καταλυτική. Γεγονός που αποδεικνύει, ανάμεσα σε πολλά άλλα, την σκοπιμότητα και την σπουδαιότητα της παρουσίας κληρικών στο στράτευμα. Γι’ αυτό πάντοτε τόσον η Πολιτεία όσον και το Στράτευμα περιέβαλαν και περιβάλλουν πάντοτε με ιδιαίτερη αγάπη και εκτίμηση τους στρατιωτικούς ιερείς, για το σπουδαίο έργο και την πολύτιμη προσφορά τους, τόσο σε περιόδους πολέμου, όσο και κυρίως σε περιόδους ειρήνης". 
Μετά τον Αρχηγό μίλησε και ο Υφυπουργός Αθανάσιος Δαβάκης, συγχαίροντας θερμά τον ομιλητή και την Διεύθυνση του Σώματος Στρατιωτικών Ιερέων για την όλη διοργάνωση.
Ολόκληρη την εκδήλωση κάλυψε ο διαδικτυακός τηλεοπτικός σταθμός intv.gr και μπορείτε να την παρακολουθήσετε εδώ.

 Ο στρατιωτικός ιερέας Νεκτάριος Μαρκάκης που προλόγισε την εκδήλωση

Ο π. Νικόλαος Γουρδούπης με τον Υπαρχηγό ΓΕΕΘΑ
Αντιναύαρχο Θεοδοσίου Αλέξανδρο ΠΝ

Ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ προσέρχεται στην εκδήλωση

Ο π. Νικόλαος Γουρδούπης υποδέχεται τον Υφυπουργό
Εθνικής Άμυνας Αθανάσιο Δαβάκη

 Στην εκδήλωση προσήλθε και ο Πρόεδρος του Παντείου
Πανεπιστημίου Γεώργιος Κούρτης

Ο π. Νικόλαος Γουρδούπης με τον π. Αδαμάντιο Αυγουστίδη

ΚΥΠΡΟΣ: Αίσθημα χαρμολύπης στην τελετή επαναπατρισμού των 173 εκκλησιαστικών κειμηλίων

Αίσθημα χαρμολύπης στην τελετή επαναπατρισμού των 173 εκκλησιαστικών κειμηλίων

Tου Αριστείδη Βικέτου 

Το αίσθημα της χαρμολύπης (χαρά και λύπη) ήταν διάχυτο στην τελετή υποδοχής των 173 κειμηλίων (σπαράγματα ψηφιδωτών, τοιχογραφιών, εικόνες), που κλάπηκαν από μονές και ναούς στο κατεχόμενο από την Τουρκία τμήμα της Κύπρου και επαναπατρίστηκαν από την Γερμανία μετά από πολυετείς δικαστικούς αγώνες. 

Η χαρά οφειλόταν στον επαναπατρισμό των κειμηλίων σχεδόν 40 χρόνια από την τουρκική εισβολή του 1974 και την εν συνεχεία σύληση τους από τον τούρκο αρχαιοκάπηλο Αϊντίν Ντικμέν. 

Την λύπη εξηγεί, αφενός το γεγονός ότι τα επαναπατρισθέντα κειμήλια έχουν υποστεί μεγάλη καταστροφή, και αφετέρου δεν μπορούν ακόμη, λόγω της συνεχιζόμενης τουρκικής κατοχής, να επιστρέψουν στον φυσικό τους χώρο στις εκκλησίες από τις οποίες προέρχονται. Όλοι όσοι πήραν μέρος στην τελετή υποδοχής των κειμηλίων αντίκρισαν τοιχογραφίες και ψηφιδωτά κομματιασμένα και βίαια αποσπασμένα από την θέση τους και εικόνες, που έχουν κοπεί για να πωληθούν σε περισσότερα τεμάχια και να αυξηθεί η αγοραστική αξία τους. Χαρακτηριστική περίπτωση τα βημόθυρα από το Καθολικό της μονής της Παναγίας του Τοχνίου από τις Μάντρες Αμμοχώστου, τα οποία, όπως επεσήμανε ο υπουργός Συγκοινωνιών, Τάσος Μητσόπουλος, ενώ δεν έφεραν ζωγραφικό διάκοσμο, επικολλήθηκαν σε αυτά τμήματα εικόνας για να αυξηθεί η αξία πώλησης τους. Σε χαιρετισμό στην τελετή ο κ. Μητσόπουλος κατέθεσε την μαρτυρία λειτουργών του Τμήματος Αρχαιοτήτων, οι οποίοι είδαν πρώτοι τα κειμήλια. 

«Όταν άνοιξαν τα κιβώτια, μέσα στα οποία μεταφέρθηκαν αυτά (τα κειμήλια) από την Γερμανία, χρειάστηκαν αρκετή ώρα να συνέλθουν από το μέγεθος και την έκταση της καταστροφής», είπε ο Κύπριος υπουργός.
Η τελετή της υποδοχής των κειμηλίων συνέπεσε με την παραμονή της ονομαστικής εορτής του Αρχιεπισκόπου Κύπρου Χρυσοστόμου (12 Νοεμβρίου). Ο Μακαριότατος ευχαρίστησε όλους εκείνους, οι οποίοι συνέβαλαν στην επιστροφή των κειμηλίων, μεταξύ των οποίων το Υπουργείο Εξωτερικών, το Υπουργείο Συγκοινωνιών και Έργων, το Τμήμα Αρχαιοτήτων, τη Νομική Υπηρεσία, την κυβέρνηση της Γερμανίας, το Βατικανό και ειδικά τον τέως Πάπα Βενέδικτο 16ο, ο οποίος, όπως επεσήμανε ο κ. Χρυσόστομος «ενήργησε προς την κατεύθυνση του επαναπατρισμού των κειμηλίων». 

Επίσης, ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι θα ακολουθήσουν και άλλες, παρόμοιου τύπου, τελετές για υποδοχή επαναπατρισθέντων εκκλησιαστικών και αρχαιολογικών κειμηλίων, τα οποία, όπως είπε, «πρέπει να επιστραφούν, αν θέλουν οι ευνομούμενες χώρες να είναι δίκαιες, δημοκρατικές και να απονέμουν δικαιοσύνη στους μικρούς».

Ανάμεσα στα κειμήλια είναι και τρεις εικόνες της θρησκευτικής ομάδας των Μαρωνιτών Κύπρου.

Ο Αρχιεπίσκοπος Μαρωνιτών Ιωσήφ τόνισε ότι σήμερα είναι μέρα προσευχής και παράκλησης για την επανένωση της Κύπρου σε πνεύμα ελευθερίας , ειρήνης και αδελφοσύνης. «Αυτό που θέλουμε είναι να αντιληφθούν όλοι ότι το ρόλο της χώρας μας στην περιοχή ανάμεσα στην Ευρώπη και την Μέση Ανατολή, μια περιοχή, που υποφέρει από διαιρέσεις, βία και πόλεμο», είπε. Επίσης, ο Αρχιεπίσκοπος Μαρωνιτών επεσήμανε ότι η Κύπρος είναι «ένα σημείο ειρήνης και λπίδας και μπορεί να συμβάλει στην κοινωνική και πνευματική ανανέωση της Ευρώπης». 

Ο πρέσβης της Ελλάδος στην Λευκωσία, Βασίλης Παπαϊωάννου, δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι παρακολούθησε με συγκίνηση την τελετή υποδοχής των ιερών κειμηλίων. Το μήνυμα είναι, είπε ο Έλληνας πρέσβης, ότι ο επιμένων στην διεθνή νομιμότητα νικά. Αυτό, σημείωσε, κατ’ επέκταση ισχύει και αναφορικά με την συνεχιζόμενη τουρκική κατοχή. «Ελλάδα και Κύπρος συνεχίζουμε τις προσπάθειες για να αποκατασταθεί η διεθνής νομιμότητα σε όλο το έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας, πράγμα που σημαίνει τον τερματισμό της τουρκικής κατοχής», τόνισε ο Έλληνας πρέσβης.

Ο διευθυντής του Βυζαντινού Μουσείου Γιάννης Ηλιάδης ανέφερε ότι τα επαναπατρισθέντα κειμήλια θα εκτίθενται στο χώρο του Μουσείου τουλάχιστο μέχρι το τέλος του 2014, «για να μπορέσει ο κόσμος να τα δει, να αντιληφθεί το μέγεθος της καταστροφής», και παράλληλα θα συντηρούνται. «Η έκθεση θα είναι ανοικτή για το κοινό και θα κρατήσει οπωσδήποτε μέχρι το τέλος του 2014, το οποίο έχει οριστεί και ως έτος κατεχομένων» είπε. Επεσήμανε δε πως έχει συμφωνηθεί με το Τμήμα Αρχαιοτήτων, να καταβληθεί προσπάθεια, ειδικότερα σε ό,τι αφορά τις τοιχογραφίες από τις δύο μεγάλες συνθέσεις, την «Ρίζα του Ιεσσαί» και την «Δευτέρα Παρουσία» από το Μοναστήρι του Αντιφωνητή, αλλά και τα ψηφιδωτά της Κανακαριάς, να συντεθούν, έτσι ώστε «και καλύτερα να προστατεύονται και ο κόσμος να μπορεί να αντιληφθεί πως ήταν πριν το 1974. Ανέφερε ακόμη πως οποιαδήποτε απόφαση για το τι μέλλει γενέσθαι με τα κειμήλια θα ληφθεί από τον Αρχιεπίσκοπο και την Ιερά Σύνοδο. 

Από τα 173 κειμήλια ξεχωρίζουν: 

- Ο Απόστολος Θωμάς, ψηφιδωτό, και άλλα τεμάχια ψηφιδωτών του 6ου αιώνα από την Παναγιά Κανακαριά 

- Σπαράγματα τοιχογραφιών από την Παναγία Αψινθιώτισσα στο Συγχαρί, όπως το κεφάλι του Αγίου Ιγνατίου. 

- Σπαράγματα τοιχογραφιών από τον ναό της Παναγίας Περγαμηνιώτισσας στην Ακανθού, του 12ου αιώνα. 

-Σπαράγματα τοιχογραφιών από τον ναό της Αγίας Σολομονής στην Γιαλούσα, του 9ου αιώνα. Τοιχογραφίες από τον ναό της μονής του Αντιφωνητή, που τοποθετούνται μεταξύ 12ου και 15ου αιώνα.). 

- Αριθμός εικόνων και παλαιά χειρόγραφα.

Πριν από την επίσημη τελετή υποδοχής των κειμηλίων οι πρώτοι που τα είδαν ήταν σαράντα Ισπανοί, στελέχη του Συνεργατικού Πιστωτικού Ιδρύματος «Bandierra», οι οποίοι προηγουμένως είχαν γίνει δεκτοί από τον Αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο. Ο επικεφαλής της ομάδας Χοσέ Αντόνιο προσέφερε στον Αρχιεπίσκοπο ως δώρο αγαλματίδιο της Παναγίας της Ζαραγόζα. Προσφωνώντας τον Αρχιεπίσκοπο ο Χοσέ Αντόνιο του είπε σε σπασμένα ελληνικά: «Θέλουμε να επισκεφθούμε τα ίδια μέρη, στα οποία περπάτησαν και κήρυξαν τον λόγο του Θεού οι απόστολοι Παύλος και Βαρνάβας και ο Άγιος Λάζαρος». Χαρακτήρισε την Κύπρο «αδελφή γη», η οποία, είπε, προσπαθεί να κρατήσει ζωντανή την χριστιανική πίστη σε αυτό το απόμακρο κομμάτι της Ευρώπης. Καταλήγοντας, ο Χοσέ Αντόνιο διαβεβαίωσε τον Αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο: «από σήμερα η Κύπρος θα αποτελεί ένα ιδιαίτερο κομμάτι της καρδιάς μας».

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΟΥ ΒΡΑΒΕΥΜΕΝΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΔΗΜΗΤΡΗ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Εργο από την έκθεση
«Χρόνος και Τόπος. Είκοσι δύο ποιήματα του Κ.Π. Καβάφη,
Δώδεκα εικόνες του Χ.Ι. Ξένου»

Το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού (Λεωφ. Στρατού 2, Θεσσαλονίκη), στο πλαίσιο των τιμητικών εκδηλώσεων για τα 150 χρόνια από τη γέννηση του Κ.Π. Καβάφη, διοργανώνει διάλεξη του διακεκριμένου και πολυβραβευμένου συγγραφέα Δημήτρη Στεφανάκη με θέμα “Αλεξάνδρεια- η πόλη της μυθοπλασίας από τον Καβάφη μέχρι σήμερα. Αλεξανδρινό κουαρτέτο- Ακυβέρνητες πολιτείες-Μέρες Αλεξάνδρειας”, στις 26 Νοεμβρίου και ώρα 8.00 μ.μ. 

Την εκδήλωση, η οποία θα πραγματοποιηθεί στο αμφιθέατρο "Μελίνα Μερκούρη", θα προλογίσει ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Γιώργος Σκαμπαρδώνης.
Αξίζει να αναφερθεί ότι ο Δημήτρης Στεφανάκης τιμήθηκε με το Διεθνές Βραβείο Καβάφη 2011 και ήταν υποψήφιος για το Prix du Livre Européen 2011.

Πρέπει, επίσης, να σημειώσουμε εδώ ότι φέτος δύο σημαντικές εκθέσεις: «Ποιήματα εν όλω» και «ΧΡΟΝΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΟΣ, Είκοσι δύο ποιήματα του Κ. Π. Καβάφη, Δώδεκα εικόνες του Χ. Ι. Ξένου» σχεδιάστηκαν και υλοποιήθηκαν από το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού. Οι εκθέσεις εντάσσονται στο πλαίσιο των εκδηλώσεων που πραγματοποιούνται τιμώντας την επέτειο των 150 χρόνων από τη γέννηση του Κωνσταντίνου Καβάφη.

Την επιμέλεια των εκδηλώσεων αυτών έχει ο καβαφιστής Δρ. Παναγιώτης Καμπάνης, Αρχαιολόγος-Ιστορικός. 

"ΠΑΤΡΙΤΣΙΑ ΥΠΑΡΧΕΙ" ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΒΒΟΥΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ACT ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ

ΠΑΤΡΙΤΣΙΑ ΥΠΑΡΧΕΙ - Του Δημήτρη Κάββουρα 

Της Αρχιτέκτονος – πολεοδόμου Χαράς Παπαδάτου - Γιαννοπούλου 

Στο θέατρο act στην Πάτρα έγινε στις 14.11.2013 η πρεμιέρα του έργου του γνωστού πατρινού λογοτέχνη και ποιητή Δημήτρη Κάββουρα. 

Το έργο διαπραγματεύεται μέσα από δύο ερμηνευτές τα αδιέξοδα και τα χαμένα όνειρα των ζωών των πρωταγωνιστών, αλλά και την αβουλία τους να καταλάβουν την πραγματική ζωή , την πραγματική πόλη της οποίας αδυνατούν ακόμη και τον ήχο να ακούσουν.

Στο τέλος και μέσα από ένα διάλογο που με δυσκολία κατορθώνουν να κάνουν, που όμως τους δίνει την δυνατότητα της αυτογνωσίας, αρχίζουν να ακούν τον ήχο της πόλης, τον ήχο δηλαδή της πραγματικής ζωής, αλλά δεν μπορούν πια να ξεφύγουν από το αδιέξοδο τέλμα. Ένα εξαιρετικό κείμενο του Δ. Κάββουρα που μας εκπλήσσει με τις δραματουργικές του ικανότητες. 

Κρίνω ως άκρως επιτυχή την σκηνοθεσία του έργου, καθώς επίσης την μουσική , την ενδυματολογία και την εναλλαγή του φωτισμού. Πολλοί καλοί στους δύσκολους ρόλους τους ήταν και οι ηθοποιοί Δημήτρης Τζαβάρας και Ηρακλής Τζαβέλλας

Σκηνοθεσία: Τηλέμαχος Τσαρδάκας 

Σκηνικά - κουστούμια: Μαρία Βασιλάκη 

Μουσική σύνθεση: Διονύσης Μπάστας 

Φωτισμός: Νίκος Σωτηρόπουλος

Η πόλη 

Τραγουδούν: Διονύσης Μπάστας (Raining Pleasure) και Evira (Abbie Gale) 

Μουσική: Διονύσης Μπάστας 

Στίχοι: Τηλέμαχος Τσαρδάκας 

Από την παράσταση "Πατρίτσια υπάρχει" σε κείμενο Δημήτρη Κάββουρα και σκηνοθεσία Τηλέμαχου Τσαρδάκα.

FANTASIEN ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΥΦΑΝΤΑΣΤΟ ΠΙΑΝΙΣΤΑ ΠΕΤΡΟ ΜΠΟΥΡΑ

Την Τετάρτη 30 Οκτωβρίου, στην Αίθουσα συναυλιών του ιστορικού Φιλολογικού Συλλόγου "Παρνασσός" απολαύσαμε το ρεσιτάλ πιάνου του  νέου πιανίστα Πέτρου Μπούρα με τον γενικό τίτλο Fantasien”. Η αγάπη του 30χρονου ερμηνευτή για την συγκεκριμένη φόρμα σύνθεσης τον οδήγησε στην προετοιμασία ενός ρεσιτάλ πλήρως αφιερωμένου σε αυτή.  

Ας θυμηθούμε ότι η φόρμα φαντασίας είναι ένας τρόπος μουσικής σύνθεσης, οι ρίζες του οποίου βρίσκονται στην τέχνη του αυτοσχεδιασμού. Κατά την διάρκεια του 16ου αιώνα, ο όρος αρχικά χρησιμοποιήθηκε ως αναφορά στην έννοια της "μουσικής ιδέας". Κατά την περίοδο της Αναγέννησης, όμως, άρχισε να περιγράφει έργα που προορίζονταν για έγχορδα, ενώ κατά τις περιόδους του Μπαρόκ, του Κλασικισμού και του Ρομαντισμού σχετίζεται άμεσα με τα πληκτροφόρα όργανα και με έργα που χαρακτηρίζονται από συνεχή εναλλαγή αργών και γρήγορων μελωδικών μερών. 

Με αφορμή λοιπόν τη Φαντασία, ο Πέτρος Μπούρας ερμήνευσε κάποια από τα σπουδαιότερα έργα μεγάλων γερμανο-αυστριακών συνθετών της πιανιστικής φιλολογίας. 

Το απαιτητικό πρόγραμμα της βραδιάς άνοιξε η θρηνητική “Φαντασία σε Ρε ελάσσονα, KV 397” του Wolfgang Amadeus Mozart. 

Στην συνέχεια, τον Mozart διαδέχθηκε ένα από τα πιο δυναμικά και ώριμα έργα του Johannes Brahms, το “Fantasien, op. 116”, μια συλλογή από 7 αυτοτελή έργα. 

Το δεύτερο μέρος άρχισε με ένα από τα πιο διάσημα και λυρικά έργα του Robert Schumann, τις “Παιδικές Σκηνές (Kinderszenen), op.15”, ενώ το ρεσιτάλ ολοκληρώθηκε με την θυελλώδη και απαιτητική “Φαντασία του Οδοιπόρου (Wandererfantasie), D. 760” του Franz Schubert, κατά πολλούς το πιο δεξιοτεχνικό έργο του μεγάλου συνθέτη. 

Κατ' απαίτησιν του ...παρατεταμένου χειροκροτήματος του κοινού - νεανικού στην πλειοψηφία του κι αυτό είναι πολύ σημαντικό - ο Πέτρος Μπούρας έπαιξε "με λογισμό και μ' όνειρο" το γνωστό - και προκλητικό για ένα πιανίστα - μέρος από την Σονάτα αρ. 14 σε ντο δίεση του Μπετόβεν, την επονομαζομένη "του Σεληνόφωτος". Η επιλογή του κομματιού δεν ήταν τυχαία, αφού συμπλήρωνε το πρόγραμμα, μιας και η σονάτα αυτή φέρει τον υπότιτλο Quasi una fantasia (Με τον τρόπο της Φαντασίας). 

Ο Πέτρος Μπούρας ερμήνευσε το ξεχωριστό πρόγραμμά του με φαντασία! Ήταν μελετημένος, αλλά έπαιξε και με δυναμισμό και με ευαισθησία. Μας απέδειξε ότι η ανθρώπινη φαντασία είναι από τα ωραιότερα αυτού του κόσμου και από τα αναγκαία για να υπάρξουμε αληθινά. Γιατί όπως έλεγε κι ο Νικόλας Άσιμος για τους αυχμηρούς καιρούς μας: "Συνηθισμένοι ο καθένας στο ρόλο του κι η φαντασία μας έχει χαθεί...". 

Δυο λόγια για τον ερμηνευτή αυτού του θαυμάσιου ρεσιτάλ: 

Ο Πέτρος Μπούρας, απόφοιτος του ωδείου «Μουσικοί Ορίζοντες» και επιτυχών στο Trinity College of Music του Λονδίνου, υπήρξε μαθητής σπουδαίων σολιστών όπως των Α. Παληού, Αλ. Παπαστεφάνου, Β. Χρηστοφή-Δεσύπρη, Y. Solomon, F. Clidat, και Bernard Ringeissen. Έχει πραγματοποιήσει σειρά εμφανίσεων, όπως σύμπραξη με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών ως σολίστ, έχει εργαστεί στην Εθνική Λυρική Σκηνή, είναι μέλος του σχήματος “Galan Trio”, της OTICONS Orchestra και Ensemble, που εδρεύουν στο Μόναχο και ειδικεύονται στην Κινηματογραφική Μουσική, καθηγητής πιάνου, ενώ παράλληλα συνθέτει μουσική για παραστάσεις χορού και θεάτρου. 

Π.Α.Α.

Η ΕΛΑΧΙΣΤΗ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ...

Το εσωτερικό μέρος σπάνιου μεταβυζαντινού εγκολπίου λειψανοθήκη από τις Σέρρες.
Έφερε έξι μικρούς χώρους για τοποθέτηση λειψάνων και ξέχωρο σταυρό στο κεντρικό εσωτερικό
μέρος του, πιθανότατα με τεμάχιο Τιμίου Ξύλου. Έχει και κτητορική επιγραφή, σπάνιο για εγκόλπια,
περιμετρικά του εσωτερικού χώρου

Είναι μικρό το τεμάχιο, έλα να προσκυνήσεις… 

(άλλως: η δύναμη της προσευχής) 

Του θεολόγου - φιλολόγου Κώστα Νούση

Σάββατο 9 Νοεμβρίου. Ενοριακός Ναός επαρχιακής ελλαδικής μεγαλούπολης. Θεία λειτουργία στη μνήμη του Αγίου Νεκταρίου. Ο Ναός τιμώμενος σε Νεομάρτυρα. Μέσα στο Ιερό Βήμα ο φίλος μου, φίλος ων του ενοριακού Ιερέως παρακολουθεί σιωπηλός τη Φρικτή Μυσταγωγία. Συνηθισμένος να βρίσκεται στον χώρο αυτόν, πολλές φορές ήδη συμπροσευχόμενος εκεί με τον κληρικό φίλο του. Όρθιος κάποια στιγμή δίπλα στην Αγία Τράπεζα κοίταξε προς την όμορφη λειψανοθήκη στο κέντρο της, με μικρό τεμάχιο οστού του Νεομάρτυρος. Σκέφτηκε αστραπιαία πώς θα μπορούσε να ζητήσει απ’ τον φίλο του να προσκυνήσει τα λείψανα, πράγμα που μέχρι την ώρα κείνη ούτε καν διανοήθηκε να το κάνει. Το πολύ σε τρία δευτερόλεπτα από τη σκέψη του αυτήν, μόνος του ο Iερεύς πήρε τη λειψανοθήκη, την έφερε μπροστά του και είπε: «δεν είναι μεγάλο το λείψανο, μάς το δώρισε ο τάδε. Είναι μικρό το τεμάχιο, έλα να προσκυνήσεις…». Με βία κράτησε ένα δάκρυ που πήγε να κυλήσει απ’ τα μάτια του. Ο Άγιος ήταν εκεί, τον άκουσε πριν καν ολοκληρώσει τον λογισμό του, έσπευσε να εκπληρώσει την επιθυμία στην ουτιδανότητα, στην αναξιότητά του. 

Το γεγονός είναι αληθινό. Μού κατετέθη ως θαύμα, με κείνη τη μυστική κι ακλόνητη βεβαιότητα που έχει μονάχα όποιος το βιώνει, όποιος συμμετέχει στα άρρητα μυστήρια και στις θεοφάνειες της Τριάδος. Πέρασαν άφευκτα κι απ’ τον δικό μου ακάθαρτο νου σκέψεις αλλόκοτες, ταραχώδεις, δαιμονιώδεις. Μήπως τον είδε ο παπάς που κοιτούσε προς τη λειψανοθήκη και «έπιασε» την επιθυμία του, μήπως έτυχε, μήπως το συνήθιζε και σε άλλους… Εκείνος, όμως, ήταν ανένδοτος. Είχε τόσες φορές πάει μέσα στο Ιερό και πρώτη φορά τού συνέβη. Δεν μπορεί επίσης να έγινε τούτο τόσο συγχρονισμένα, τόσο όμορφα, τόσο παράξενα, τόσο θαυμαστά. Στη συνείδησή του το συμβάν «κάθισε» με τη σιγουριά του θαύματος, με τη σχεδόν απόλυτη βεβαιότητα της αγιοφάνειας, με την εσωτερική πληροφορία της επίσκεψης, της φωνής, της απάντησης του Θεού… 

Ο Θεός προγνωρίζει όχι απλά τις ανάγκες μας, αλλά και τις πιο μύχιες κι ελάχιστες βουλητικές κινήσεις του νοός και της καρδίας μας, πριν ακόμη αυτές υποστασιαστούν συνειδητά μέσα και από το ανθρώπινο πνεύμα. Δεν γνωρίζω αν το θέλησε ο ίδιος, εντελώς μόνος του, να προσκυνήσει τον Άγιο τη στιγμή εκείνη ή εάν το Άγιο Πνεύμα τού ενέβαλε, τού εν-έπνευσε τη θεάρεστη τούτη όρεξη (Ρωμ. 8:26). Το βέβαιο είναι ότι ο Θεός έδειξε δια του Αγίου του πως όχι απλά ακούει και σέβεται τα θελήματα και τα αιτήματά μας, αλλά και σπεύδει προς εκπλήρωση και ικανοποίησή τους. Αν αυτό ισχύει για μια απλή, σχεδόν ασύνειδη και ακούσια κίνηση του νοός, ως έχουμε στην προκειμένη περίπτωση, πόσο μάλλον για τις εκούσιες προσευχητικές αιτήσεις και κραυγές προς τον Κύριο. Το όρος Σινά, τύπος αμυδρός των τελουμένων νυν στα Ορθόδοξα Άγια Θυσιαστήρια, δεν έπαυσε να αποτελεί τον τόπο της διαλογικής συνάντησης με τον Κτίστη, όπως βιώθηκε μακριά από τα βλέμματα των πολλών σ’ εκείνον τον πτωχό ενοριακό Ναό τη μέρα της μνήμης του Αγίου του αιώνα μας. 

Ο Θεός και οι Άγιοι μάς αγαπούν. Αυτό σχολίασε ο γνωστός του γράφοντος στον Ιερέα ευθύς αμέσως. «Αν δεν αγαπούσε, δε θα μαρτυρούσε», ανταπάντησε ο Λειτουργός του Υψίστου. Διάλογος γενόμενος εν Πνεύματι, σαν μια ακόμα ισχνή εξεικόνιση της θαβώρειας διαλεκτικής ανάμεσα στον Χριστό και στην ανθρωπότητα, τη ζώσα και την κεκοιμημένη, την Εκκλησία τη θριαμβεύουσα και τη στρατευομένη. Έτσι μου φάνηκαν, παράλληλα γεγονότα, καταπώς τα άκουσα όλα αυτά, βλέποντας απ’ τη δική μου θολή οπτική γωνιά μέσα στο άσημο εκείνο, στο ταπεινό Ιερό Βήμα ενός δευτεροκλασάτου Ναού δίπλα στις άλλες μεγάλες Ενορίες της μεγαλούπολης τον φίλο μου, δυο τρεις ακόμη συνταξιούχους Ιερείς συμπροσευχομένους, τον Λειτουργό, την Τιμιωτέρα των Χερουβείμ, τον Άγιο Νεκτάριο, τους συν αυτώ συνεορτάζοντας τη αυτή ημέρα, τον Νεομάρτυρα της φερώνυμης Εκκλησιάς, τον Γεώργιο τον εξ Ιωαννίνων, το παλληκάρι που αντάλλαξε νιάτα και οικογένεια για αιωνιότητα και Χριστό δια λύτρων πόνου και αίματος, και πόσους ακόμη Αγίους και Αγγέλους, που είχαν την τιμητική τους την προτεραία, κι εκείνους αοράτως συμπαρισταμένους, εν μέσω δε πάντων τον υφ’ απάσης της Εκκλησίας δορυφορούμενον, τον πιο ταπεινό απ’ όλους, τον Άγιο των Αγίων, τον ιερουργούντα Χριστό, συν Πατρί και Πνεύματι. 

Η Εκκλησία είναι το μυστήριο των μυστηρίων. Είναι άκτιστη (γέρων Πορφύριος), είναι η ίδια η Τριάδα και οι μετ’ αυτής κοινωνούντες «τῇ ἀκτίστῳ θείᾳ ἐνεργείᾳ». Ταπεινό στο φαίνεσθαι και στο φρόνημα, το Σώμα του Κυρίου πορεύεται προς τα Έσχατα, νικηφόρα κι αθόρυβα, πλην με την εργώδη αγιοπνευματική απαθή ένταση και αποφασιστικότητα, τότε που θα αποκαλυφθεί και αυτό εν πάση τη δόξη του Υιού του Ανθρώπου (Κολ. 3:4). Καμιά προσευχή δεν πάει χαμένη, τίποτε απ’ τα ρήματα, τα ψελλίσματα, τα συλλαβίσματα και τους στεναγμούς της δεν πέφτει κάτω. Η απιστία ξεκινά εν τη γενέσει της συνήθως, απ’ την ώρα που φανταζόμαστε ότι ίσως καν δεν μάς άκουσε ο Θεός ή δεν ασχολείται με τα μικρά, τα καθημερινά, τα ανθρώπινα. Δεν θα σχολιάσω το βλάσφημο αυτών των μάταιων, των νοσηρών, των ευτελών, των θνητών συλλογισμών. Δεν είναι αναγκαίο. Ο Κύριος δεν απαξιώνει κανέναν και τίποτε, όσο ελάχιστο και να φαντάζει στους εγωισμούς μας, στις άγνοιές μας, στις προλήψεις μας, στη σχετικότητα και στο πεπερασμένο της κτιστότητός μας. Μονάχα την αμαρτία απεχθάνεται, αποστρέφεται, βδελύσσεται. Αλλά και πάλι πόσα αμαρτωλά θελήματά μας ικανοποιεί μέσα στην απερινόητη Πατρική του πρόνοια και αγάπη, μέσα στην άφατη ταπείνωσή του… 

Οι δικές μας σχολιαστικές και ερμηνευτικές επίνοιες πάνω στα θεοφανικά γεγονότα, αν δεν αλλοιώνουν, είθισται εξάπαντος να απομειώνουν την οντολογική τους ισχύ και σημειολογία. Η βιωματική ανταπόκριση των συμμετεχόντων σε τέτοια συμβάντα έχει τελεσιουργήσει ήδη πολύ περισσότερα από την πενία των όποιων λεκτικών σημαινόντων, όσο δυνατά και αποτελεσματικά κι αν εξέρχονται και στη θεοπρεπή ακόμη εκφορά τους. Θα ήθελα, επομένως, να υπογραμμίσω μονάχα την αναγκαιότητα της προσευχής. Της μυστικής και ταπεινής. Της απλής και παιδικής. Της με εμπιστοσύνη και ειλικρίνεια αδομένης. Μιας λησμονημένης πρακτικής ακόμη και για την πλειοψηφία των συνειδητών μελών της Εκκλησίας. Προφανώς λόγω της περιρρέουσας αντιπροσευχητικής ατμόσφαιρας και της απουσίας των παραδειγματικών θεραπόντων της, που κάποτε ήταν πολύ περισσότεροι. Μάλλον και χάρη στην εκκοσμίκευση, στην ορατή πολλάκις και βραχυπρόθεσμη «αναποτελεσματικότητά» της. Γιατί όχι και εξαιτίας της ράθυμης φιληδόνου σπουδής και αδημονίας μας, ίσως και εκ του έθους της ιλιγγιώδους ταχύτητας με την οποία τρέχουν πλέον τα πάντα. Ποιος μπορεί, ποιος θέλει πλέον να κύψει υπομονετικά να προσευχηθεί σήμερα, πολλώ δε μάλλον να προσμένει – ίσως και πάλι νά 'ρθουν – τα θετικά και χειροπιαστά αποτελέσματά της στο απώτερο μέλλον, που δεν είναι και εγγυημένα; 

Υπάρχει η απάντηση στις διαβολικές αυτές υποβολές. Δεν μιλάω κυρίως για τα μεγάλα και αναμφισβήτητα θαύματα. Είναι και κάποια γεγονότα σαν τα παραπάνω, μικρά μεν στην απλότητα και ταπεινότητά τους, τεράστια δε στην αγιοπνευματική σημαντική τους. Ο Θεός ακούει πάντοτε και άπαντες και απαντάει εξάπαντος αεί και σε όλους, αναλόγως όμως προς την πίστη ή τη διψυχία του άλλου, κατά την προαίρεση, την ταπείνωση, το συμφέρον του αιτούντος, την ποιότητα, τον χρόνο και τον τρόπο του αιτήματος, υπεράνω δε όλων των προηγουμένων σύμφωνα με το απόρρητο και αλάθητο - εν τη τελειότητι της πατρικής του αγάπης, γνώσης και παντοδυναμίας - σχέδιό Του. Η προσευχή μας, ακόμα και στην ελάχιστη κινητική της δυναμική, έχει ουσία, έχει αξία, έχει ελπίδα. Αυτό κατέδειξε η ως άνω θρησκευτική μικροαφήγηση. Αλλά και πώς θα σε ακούσει ο Θεός, σύμφωνα με όσα άλλοτε μού είπε μια απλή, συνηθισμένη, «αδιάφορη», καθημερινή, πλην πιστή νησιώτισσα – άραγε πόση σοφία και θεολογία κρύβεται μέσα στο λείμμα της Εκκλησίας και στη θυμοσοφία του λαού του Θεού; - αν δεν γνωρίζει τη φωνή σου, αν δεν σ’ έχει αφουγκραστεί ποτέ να του στέλνεις τις αγωνίες σου, τις δοξολογίες σου, τις ευγνωμοσύνες σου, τις εξομολογήσεις σου, τις λαχτάρες και τα πάθια σου εν προσευχή και δεήσει; 

Κ. Ν. 

9-11-2013 

Αγίου Νεκταρίου, Επισκόπου Πενταπόλεως του θαυματουργού, 

ξημερώνοντας του Οσίου Αρσενίου του Καππαδόκη

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ "ΠΟΘΕΝ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ"

φωτο: Ιδιωτική Οδός

Οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης παρουσίασαν απόψε στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο της Αθήνας, το βιβλίο του Θεόδωρου Γ. Γιαννόπουλου «Πόθεν και πότε οι Έλληνες;» - Οι υπεύθυνες απαντήσεις της επιστήμης και η παρούσα κατάσταση της έρευνας για την πρώτη αρχή του ελληνικού πολιτισμού.  

Για την έκδοση μίλησαν o Ομότιμος Καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Χρίστος Ντούμας, ο δρ. Αρχαίας Ιστορίας Βαγγέλης Πανταζής και ο συγγραφέας Θεόδωρος Γιαννόπουλος.

Ο σπουδαίος καθηγητής Χρίστος Ντούμας, ο οποίος υπήρξε και δάσκαλος του συγγραφέα στο Πανεπιστήμιο, τόνισε πως πρόκειται για μνημειώδη έκδοση, κατά πάντα άψογη, που θα έπρεπε να αποτελέσει πυξίδα και για τη συγγραφή νέων σχολικών εγχειριδίων αρχαίας ιστορίας. 

Τελείωσε την πυκνή σε νοήματα και παρατηρήσεις ομιλία του, λέγοντας στον συγγραφέα:

"Αγαπητέ Θόδωρε, επίτρεψέ μου να νιώσω υπερήφανος για τη δική σου δουλειά". 

Αλλά και ο δρ. Βαγγέλης Πανταζής θεώρησε κατόρθωμα το βιβλίο. Το χαρακτήρισε "απονενοημένο διάβημα" το οποίο βέβαια πέτυχε απολύτως τον επιστημονικό σκοπό του. 

ΜΝΗΜΗ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΑΛΕΞΙΟΥ - Ένα κείμενο του Γιάννη Γιγουρτσή για τον μεγάλο νεοελληνιστή

Στυλιανός Αλεξίου (1921-2013) - Ο Καβάφης των νεοελληνικών σπουδών 

Του φιλολόγου Γιάννη Γιγουρτσή 

Έφυγε χτες το απόγευμα, 12 Νοεμβρίου, από τη ζωή ένας από τους μείζονες Έλληνες διανοούμενους της εποχής μας, ο σπουδαίος Αρχαιολόγος, ο κορυφαίος Νεοελληνιστής, ο αδιαμφισβήτητος πρύτανης των Κρητολογικών σπουδών, ο εκδότης του Ερωτόκριτου, του Διγενή Ακρίτα και του Σολωμού ο άρχοντας των Γραμμάτων μας, ο Κύριος Στέλιος Αλεξίου. 

Γέννημα και θρέμμα της Κρήτης και του Ηρακλείου γεννήθηκε το 1921 ως μόνο παιδί μιας μεγάλης οικογένειας Ηρακλειωτών αστών, εγγονός του συνονόματού του τυπογράφου Στυλιανού Αλεξίου, στο τυπογραφείου του οποίου τύπωσε ο Στέφανος Ξανθουδίδης την ιστορική πρώτη φιλολογική έκδοση του Ερωτοκρίτου το 1911, έργο που αργότερα έμελλε να γίνει σταθμός στην ζωή του ίδιου του Στέλιου. 

Ο πατέρας του Λευτέρης Αλεξίου, εκτός από τυπογράφος υπήρξε αξιόλογος λογοτέχνης και καλός ερασιτέχνης μουσικός. Οι αδερφές του πατέρα του, κοντά στις οποίες μεγάλωσε ο νεαρός Στέλιος ήταν οι συγγραφείς Γαλάτεια Αλεξίου (μετέπειτα Γαλάτεια Καζαντζάκη) και η Έλλη Αλεξίου. Ο Στέλιος ανατράφηκε σε έναν κύκλο ανθρώπων που η λογοτεχνία, η τέχνη, οι ιδέες καλλιεργούνταν και άνθιζαν. Στις παρέες του πατέρα του στον Ηράκλειο (και στο μυθικό πλέον χωριό Κράσι όπου παραθέριζαν) συμμετείχαν άνθρωποι όπως ο Μάρκος Αυγέρης και ο Βάρναλης, ο Χαρίλαος Στεφανίδης αλλά πάνω από όλα κυριαρχούσε με την παρουσία (ή και αργότερα με την βαριά σκιά της απουσίας του) ο μεγάλος Νίκος Καζαντζάκης. 

Ο Αλεξίου σπούδασε στην Αθήνα και την Γερμανία, ωστόσο δεν στράφηκε αρχικά στη λογοτεχνία και τη φιλολογία αλλά την αρχαιολογία. Από το 1962 -1977 διετέλεσε Διευθυντής του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου και γενικός έφορος αρχαιοτήτων Κρήτης. Η επέκταση του Μουσείου Ηρακλείου, η ίδρυση των Μουσείων Χανίων και Αγίου Νικολάου, το βιβλίο Μινωικός Πολιτισμός, οι ανασκαφές και δημοσιεύσεις Κατσαμπά (στο Ηράκλειο), Λεβήνος (Λέντα), Απολλωνίας (Αγίας Πελαγίας) συνοψίζουν την προσφορά του στον τομέα της Αρχαιολογίας. Το βιβλίο του Μινωικός Πολιτισμός ήταν για δεκαετίες το πιο πολυμεταφρασμένο και πιο πολυδιαβασμένο εγχειρίδιο στο είδος του και παραμένει κλασικό. 

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 και στη συνέχεια υπήρξε από τους εμπνευστές και υποστηρικτές της ανάπτυξης των Κρητολογικών σπουδών, με την καθιέρωση, μαζί με μια ομάδα νέων ανθρώπων που μοιράζονταν το ίδιο όραμα, των σημαντικότατων Κρητολογικών συνεδρίων (από το 1961) και τη συνακόλουθη έκδοση του επιστημονικού περιοδικού Κρητικά Χρονικά από την ΕΚΙΜ (Εταιρεία Κρητικών Ιστορικών Μελετών). Ήταν αναπόφευκτα ένα από τα στελέχη που κλήθηκαν να στελεχώσουν το Πανεπιστήμιο Κρήτης από την ίδρυσή του, και το λάμπρυνε με τη διδασκαλία του από το 1977 έως το 1991 που συνταξιοδοτήθηκε.

Στο Πανεπιστήμιο επικεντρώθηκε πλέον στις φιλολογικές σπουδές. Αρχίζοντας με την μνημειώδη έκδοση του Ερωτόκριτου το 1980 προχώρησε στην κριτική έκδοση και αποκατάσταση σημαντικότατων κειμένων της Κρητικής Λογοτεχνίας, κάποιες με τηνβοήθεια της συντρόφου, συνεργάτιδας και συζύγου του, λαμπρής φιλολόγου Μάρθας Αποσκίτου. Ξεχωρίζουν οι εκδόσεις της Βοσκοπούλας, της Ερωφίλης, του Απόκοπου, του Κρητικού Πολέμου κ.α. Οι μελέτες και οι εκδόσεις του για την Κρητική Λογοτεχνία, θεωρούνται διεθνώς κλασικές και έχουν καταχωριστεί στα αποκτήματα της νεοελληνικής γραμματείας. 

Το 2007 δημοσίευσε το ογκώδες έργο του Σολωμός (653 σελίδες). Το έργο αυτό αποτελεί την κορυφαία ίσως προσφορά της φιλολογικής επιστήμης στις λεγόμενες σολωμικές σπουδές, καθώς πρόκειται για την πρώτη ιστορικά ενιαία έκδοση και απόδοση των ολοκληρωμένων έργων και των πληρέστερων αποσπασμάτων του εθνικού ποιητή που έγινε με συνεπή συνέχεια και περαίωση των καταγραφών του Ιωάννη Πολυλά και του Λίνου Πολίτη, που είχαν προηγηθεί. 

Με την έγκριτη σφραγίδα του Στυλιανού Αλεξίου υπάρχουν ακόμα μελέτες κοινωνικού και πολιτισμικού χαρακτήρα για την Κρήτη του 16ου και 17ου αιώνα, καθώς και θέματα ιστορικής γλωσσολογίας με έμφαση στο κρητικό ιδίωμα 

Συγκεντρωτικές εκδόσεις μελετών του είναι τα έργα: Μινωικά και Ελληνικά, Δημώδη Βυζαντινά, Κρητικά Φιλολογικά, Ποικίλα Ελληνικά. 

Ο Στυλιανός Αλεξίου συνέχισε να δουλεύει, να δημοσιεύει και να ετοιμάζει βιβλία ακατάπαυστα, μέχρι την τελευταία στιγμή. Μόλις το 2010 εξέδωσε ακόμα ένα ογκώδες έργο, με τίτλο η Ελληνική Λογοτεχνία από τον Όμηρο ως τον 20ο αιώνα.

Ήταν ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης, μέλος του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και του Σικελικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του Palermo, επίτιμος διδάκτωρ των Πανεπιστημίων Padova, Αθηνών, Κύπρου. 

Ο Στυλιανός Αλεξίου υπήρξε ένας μοναδικός άνθρωπος, μια προσωπικότητα ξεχωριστή, κατασκευασμένη απο την στόφα του άρχοντα, του διανοούμενου, του πνευματικού ανθρώπου μιας άλλης εποχής. Η απροσποίητη σεμνότητα που άγγιζε τα όρια της ντροπαλότητας, η εγγενής ευγένεια, η ακάματη εργατικότητα, η ανυστερόβουλη δοτικότητα υπήρξαν τα κύρια χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του. Αυτά τον βοήθησαν να δημιουργήσει ένα σπουδαίο έργο που θα είναι σημείο αναφοράς για τις επιστήμες που υπηρέτησε για πολλές δεκαετίες. Ήταν τα ίδια χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του που τον απέτρεψαν από το να διαφημίσει ή έστω να προβάλει τον εαυτό του και το έργο του. Μαζί και το γεγονός, χαρακτηριστικό και αυτό του ήθους του, ότι δεν εγκατέλειψε πότε (πέρα από το διάστημα των σπουδών του) την Κρήτη και το Ηράκλειο, επιδιώκοντας την καταξίωση στο εθνικό πνευματικό κέντρο που είναι η Αθήνα, έστω στη Θεσσαλονίκη είτε στο εξωτερικό. Δεν έδινε συχνά συνεντεύξεις, δεν έβγαινε στα ΜΜΕ, δεν έκανε δηλώσεις επί παντός επιστητού, πνευματικού ή μη, δεν έγινε (δυστυχώς από την άποψη ότι δεν έχουμε παρά ελάχιστες καταγραφές του λόγου και της εικόνας του) τηλεοπτικό προϊόν. Τις απόψεις και τις σκέψεις του τις διατύπωνε με τον τρόπο που ήξερε καλά. Με το επιστημονικό του έργο, τις δημοσιεύσεις των βιβλίων του και τις συνομιλίες με τους ανθρώπους που είχε επιλέξει να εισέρχονται ως φίλοι στο ιδιωτικό του χώρο. Έτσι, πέρα από το μνημειώδες έργο μένει επιπλέον για κάποιους ως ανάμνηση, «το πιο τίμιο-η μορφή του». 

Στο σημείο αυτό θα μου επιτρέψετε μια προσωπική παρένθεση. Τον Στέλιο Αλεξίου τον γνώρισα πολύ νωρίς, παιδί ακόμα, στην ουσία νιώθω να τον ξέρω από πάντα. Αν και δεν υπήρξε υπό τη στενή έννοια δάσκαλός μου, υπήρξε από τους ανθρώπους που βρίσκονταν πάντα με κάποιο τρόπο στην ζωή μου, καθώς πέρα από την οικογενειακή γνωριμία που ξεκινούσε από πολύ παλιά, η επαφή συνεχίστηκε και σε διαπροσωπικό επίπεδο, ενώ ήταν ανυπόκριτο και ειλικρινές το ενδιαφέρον του για την πορεία μου σε διάφορες φάσεις της ζωής. Είναι από τους ανθρώπους που θεωρώ τύχη και τιμή που τους γνώρισα και των οποίων ένιωσα την γενναιόδωρα την φιλία και την εκτίμηση. Έχω εικόνες από πολλές στιγμές μπροστά μου.Μένω όμως με την ανάμνηση της τελευταίας φοράς που συναντήθηκα επι μακρόν μαζί του. Πέρυσι το καλοκαίρι ήταν. Με είχε καλέσει σε τραπέζι με τη γυναίκα του στον γνωστό εστιατόριο «Κυριάκος» για να μου χαρίσει και ένα βιβλίο του επιπλέον. Για άλλη μια φορά απέφευγε να μιλήσει για το παρελθόν, μόνο για τα μελλοντικά του σχέδια, το τι σκοπεύει να γράψει, και τι ετοιμάζει έλεγε. Εκεί πιάστηκα από κάποιες σχετικά πρόσφατες δημοσιεύσεις του για τον Καζαντζάκη και την οικογένεια Αλεξίου για να τον ρωτήσω για τον μεγάλο Κρητικό και τη σχέση μαζί του. «Η οικογένειά μου τον αδίκησε τον Καζαντζάκη» μου είπε. «Τον πολέμησε άγρια και αυτό ήταν αδικία. Για αυτό και εγώ γράφω τελευταία για τον Καζαντζάκη. Οφείλω να αποκαταστήσω αυτή την αδικία και να πω την αλήθεια, είναι θέμα τιμής» μου τόνισε με σοβαρότητα και πεποίθηση, με χαμηλή και χωρίς ένταση φωνή. Στην συνέχεια ακολούθησε καταιγισμός δικών του ερωτήσεων για την Πόλη, το σχολείο μου, την ζωή στην Τουρκία. Ρωτούσε να μάθει και έδειχνε το ενδιαφέρον ενός μικρού παιδιού. Σε μια στιγμή γύρισε προς τη γυναίκα του «Ακούς Μάρθα τι ενδιαφέροντα πράγματα μας λέει ο κύριος Γιγουρτσής. Πόσα καινούργια πράγματα μαθαίνουμε». Ένιωσα να κοκκινίζω. «Γιατί δεν έρχεστε στην Πόλη», του είπα για να φύγω από την αμηχανία. «Να κανονίσουμε μια ομιλία σας» «Σας ευχαριστώ, αλλά πού να έρθω κύριε Γιγουρτσή. Έχω πολύ δουλειά και δύσκολα μετακινούμαι πλέον, λόγω και της γυναίκας μου. Και στην Αθήνα που με κάλεσαν για μια βράβευση δεν θα πάω, θα στείλω μια ομιλία μου να διαβαστεί. Πάντως αν έρθω στην Πόλη θα το κάνω για να δω τα τείχη της. Τα θαλάσσια τείχη. Τα είχα δει το 1972 που ήρθα και δεν μπορώ να τα ξεχάσω. Είναι τα τείχη τα οποία πολιόρκησαν το 1204 οι Σταυροφόροι. Αυτά παραβίασαν και κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη». «Τότε καλύτερα να μην τα δείτε τώρα όπως έχουν γίνει» πρόσθεσα μονάχα. Χαμογέλασε. «Δεν είμαστε καλύτεροι. Και εδώ τα τείχη ήθελαν να τα γκρεμίσουν κάποτε. Ξέρετε τι αγώνας έγινε για να τα σώσουμε;» 

Σε λίγο σηκωθήκαμε. Τον πήγα ως τη γωνία του σπιτιού του λίγο πιο πάνω και τον αποχαιρέτησα... 

Ο Στυλιανός Αλεξίου υπήρξε ένας διανοούμενος μοναχικός και μοναδικός. Περίπτωση που πολύ δύσκολα μπορεί να συναντήσει κανείς όμοιά της στην νεοελληνική φιλολογία και διανόηση. Τελειώνω με μία φράση που ίσως ακουστεί τολμηρή. Τηρουμένων των αναλογιών ο Αλεξίου θα μπορούσε άνετα να χαρακτηριστεί ως ο Καβάφης των νεοελληνικών Σπουδών. Και όπως ακριβώς συνέβη και με τον μεγάλο Αλεξανδρινό, ο μεγάλος Καστρινός θα αναζητήσει την θέση που του αρμόζει στο πάνθεον των σπουδαίων πνευματικών προσωπικοτήτων του Ελληνισμού, τώρα που πέρασε από τον απατηλό χώρο του ζωντανού μύθου στον αιώνιο και αδυσώπητο χώρο της Ιστορίας. Κύριε Στέλιο καλό σας ταξίδι! 

Η παρέα από το Κράσι συμπληρώνεται πλέον στον ουρανό. Καλώς να σμίξετε και να μας τους χαιρετάτε όλους. 

Κωνσταντινούπολη, 

12 Νοεμβρίου 2013 

Γιάννης Γιγουρτσής