ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ: "Περιφρονώ τον πολύ λαό - Εγώ δεν κάνω τέχνη για τον λαό"

Από συνέντευξη του Μάνου Χατζιδάκι στον Κώστα Ρεσβάνη
περιοδικό ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (Οκτώβριος 1973)

Αγαπητέ μου, εγώ, παρ' όλη την κατακραυγή, θα συνεχίσω. Περιφρονώ τον πολύ λαό... Ο λαός αυτός που λέτε μ' έμαθε από τα τραγουδάκια μου. Δεν έσκυψε να δη όλο μου το έργο. Έγινα συμπτωματικά γνωστός μ' αυτά τα τραγουδάκια κι' από τον καιρό των Παιδιών του Πειραιά απόκτησα την δημοτικότητα τύπου Βουγιουκλάκη...
- Ανάμεσα σ' αυτό τον "λαό", κύριε Χατζιδάκι, υπάρχουν άνθρωποι που δάκρυσαν ακούγοντας τα τραγουδάκια σας... 
Έπρεπε να πάνε στον γιατρό, στον οφθαλμίατρο ειδικώτερα. Κάτι θα είχαν τα μάτια τους...
- Δακρύζουν ακόμη, ίσως, κι ας μην το δεχόσαστε...
Να πάνε στον γιατρό. Εγώ, πάντως, υπήρξα πριν από τα τραγουδάκια μου και υπάρχω μετά από αυτά.
- Οι νέοι βάζουν το κεφάλι τους στην φωτιά και το ξέρετε. Γιατί το παραβλέπετε; 
Ας κάνουν ό,τι θέλουν. Πάρτε το είδηση, εμένα δεν με αγγίζει ο μύθος της "νέας γενιάς". Και στο τέλος, να σας πω κάτι; Εγώ δεν απευθύνομαι σε "γενιές". Γράφω μουσική και μ' αυτήν μιλάω σε ανθρώπους που έχουν ευαισθησία. Τον μύθο της νέας γενιάς τον έκαναν παράθυρο για να μπουν μέσα της αυτοί που θέλουν να την εκμεταλλευθούν... Υπάρχουν, αγαπητέ μου, σ' αυτή την νέα γενιά και παιδιά ευαίσθητα. Αλλά αυτά ακριβώς δεν έχουν τα χαρακτηριστικά της γενιάς τους! Κι εγώ σαν νέος υπήρξα ανήσυχος, όχι, όμως, βλαξ... Θωρακίζονται πίσω από την ετικέτα "νέα γενιά", συσσωρεύουν άχρηστες γνώσεις, μια που η πληροφόρηση είναι εύκολη σήμερα και ενώ στην ηλικία είναι νέοι, έχουν ήδη προσχωρήσει στην παλαιά γενιά. Δεν θα είμαι αρεστός μ' αυτά που λέω. Έχω, όμως, παράδειγμα τον εαυτό μου, που σαν νέος βρήκε την ομορφιά σε ανθρώπους πιο ηλικιωμένους. Πλησίασα τον Σεφέρη, τον Γκίκα, τον Πικιώνη, τον Τσαρούχη, τον Ελύτη, τον Γκάτσο, τον Μόραλη. Όλοι αυτοί, φίλοι μου και δάσκαλοι, με δίδαξαν να μην κολακεύω ούτε γενιές, ούτε ανθρώπους...
- Νομίζω πως οι νέοι σήμερα δεν έχουν ανάγκη από κολακείες, κύριε Χατζιδάκι. Απλά και μόνο βλέπουν, ακούνε, κρίνουν, δρουν, γνωρίζουν το ειδικό βάρος τους. Και ποιοι νομίζετε ότι αγάπησαν τα τραγούδια σας; 
Δεν μ' ενδιαφέρει... Εγώ δεν κάνω τέχνη για τον λαό. Απευθύνομαι σε ορισμένες ομάδες ανθρώπων μόνο. Αν έχω ενδιαφέρον, ας με ανακαλύψουν. Όταν διάβαζα Σεφέρη, δεν ρώτησα τι ηλικία έχει...

Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ ΜΑΣ ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΗΣΕ...

Ο σκηνοθέτης και συγγραφέας Γιώργος Μιχαηλίδης, που μας άφησε σήμερα (22-10-2018) για το ταξίδι στην αιωνιότητα, σημάδεψε τα φοιτητικά μου χρόνια στην Αθήνα με το Ανοιχτό Θέατρο, που ο ίδιος ίδρυσε και διηύθυνε με μεγάλη επιτυχία για πολλά χρόνια. 

Με πάθος, θα έλεγα, παρακολουθούσαμε μια ομάδα φίλων, τις παραστάσεις του Ανοιχτού Θεάτρου στου Γκύζη, με τους ανερχόμενους τότε ηθοποιούς που μας γοήτευαν, την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη και τον Μηνά Χατζησάββα. 

Πολλά βράδια εκεί στο Ανοιχτό Θέατρο για να παρακολουθήσουμε έργα του διεθνούς ρεπερτορίου, με πρωτοποριακό τρόπο ανεβασμένα.

Μνημονεύω κάποια απ’ αυτά: Τζον Φορντ «Κρίμα που είναι πόρνη» (1986-87), Σαίξπηρ «Τρικυμία» (1987-88), Φρανκ Βέντεκιντ «Λούλου» (1988-89), Άντον Τσέχωφ «Τρεις Αδελφές» (1989-90), Λεονίντ Αντρέγιεφ «Ανθή» (1990-1991), Γ. Μιχαηλίδη «Η Αθήνα μετά τη βροχή» (1990-91), Σαίξπηρ «Άμλετ» (1991-92) κ.α. 

Όταν ο Γ. Μιχαηλίδης αναγκάστηκε να κλείσει το Ανοιχτό Θέατρο, καταπιάστηκε συστηματικά με τη γραφή. 

Τον είδα για τελευταία φορά στη Στοά του Βιβλίου πριν εφτά χρόνια, τον Οκτώβριο του 2011, όταν παρουσιάστηκε το βιβλίο του Άγιοι έρωτες (Εκδόσεις του Αυγούστου), το πρώτο μιας τριλογίας που συνδυάζει λογοτεχνία και ιστορία.
Σίγουρα το μεγάλο και πολύπλευρο έργο του μέλλει να αποτιμηθεί. 

Π.Α.Α.

Η ΑΝΕΚΔΟΤΗ ΣΟΥΙΤΑ ΓΙΑ ΒΙΟΛΙ ΚΑΙ ΠΙΑΝΟ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ (1954)

Artwork: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ο φίλος, σπουδαίος βιολιστής Γιώργος Δεμερτζής, από τους πλέον ειδικούς στη νεοελληνική λόγια μουσική, είχε την καλοσύνη να μου υποδείξει - πριν κάποια χρόνια - ένα βιντεάκι στο youtube, με ένα ανέκδοτο έργο του Μάνου Χατζιδάκι, τη Σουίτα για βιολί και πιάνο op. 7α. 

Ξαφνιάστηκα ευχάριστα και είπα να ασχοληθώ λιγάκι με το ανέκδοτο έργο αυτό του Μάνου Χατζιδάκι. 

Στον πάλαι ποτέ επίσημο ιστότοπο του συνθέτη, το συγκεκριμένο έργο περιλαμβανόταν στην υποενότητα της εργογραφίας του με τίτλο "έργα για πιάνο - κιθάρα", και οι μόνες πληροφορίες που δίνονται είναι ότι το έργο γράφτηκε στα 1954, δηλαδή όταν ο συνθέτης ήταν 29 χρονών, και είναι αφιερωμένο - προφανώς από τον ίδιο τον Χατζιδάκι - στον φίλο του συγγραφέα Μένη Κουμανταρέα. 

Το 1954 είναι μια πολύ γόνιμη χρονιά για τον συνθέτη, καθώς γράφει επίσης τον περίφημο κύκλο του C.N.S, μουσική για το θέατρο και τον κινηματογράφο. Αναλυτικότερα γράφει: 

ΣΟΥΙΤΑ ΓΙΑ ΒΙΟΛΙ ΚΑΙ ΠΙΑΝΟ Ανέκδοτο 

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ CNS (Έργο 8) Τραγούδια για βαρύτονο και πιάνο 

ΟΝΕΙΡΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΗΣ ΝΥΧΤΑΣ του Σαίξπηρ. Ανέκδοτο 

ΜΕ ΤΑ ΔΟΝΤΙΑ θεατρικό του Θ. Ουάιλντερ και μουσική για τις ταινίες 

ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ του Α. Τερζάκη 

ΜΑΓΙΚΗ ΠΟΛΙΣ του Νίκου Κούνδουρου 

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΟ ΞΥΠΝΗΜΑ του Μιχάλη Κακογιάννη 

Ο ΔΡΟΜΟΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΚΑΚΙΕΣ του Δ. Ιωαννόπουλου 

Η ΚΑΛΠΙΚΗ ΛΙΡΑ του Γιώργου Τζαβέλλα
Ο Χατζιδάκις σ' ένα γράμμα του, στις 31 Οκτωβρίου 1954, στον 20χρονο φίλο του Βασίλη Βασιλικό σημειώνει: "Εργάζομαι σ' έναν εξαντλητικό ρυθμό. Προς το παρόν τελειώνω τη μουσική στο έργο του Θόρντον Ουάιλντερ που ανεβάζει την Παρασκευή ο Κουν, και το 2ο φιλμ από τα 6 που έχω να κόψω". Η μαρτυρία είναι καταλυτική για την εργώδη προσπάθεια του συνθέτη εκείνη τη χρονιά.

Το γεγονός ότι ο Χατζιδάκις περίπου ένα χρόνο πριν, 1952-1953, γράφει την Ιονική Σουίτα (έργο 7) για πιάνο, σημαίνει ότι οι συνθέσεις για πιάνο του 1954 είναι μια συνέχεια αυτής της μουσικής του αναζήτησης. Είναι άραγε τυχαίο ότι η Ιονική Σουίτα είναι op. 7 και η Σουίτα για βιολί και πιάνο op. 7α; Αξίζει να παραθέσουμε εδώ και την εκτίμηση του μεγάλου μουσικοκριτικού Μίνου Δούνια, ο οποίος τη χρονιά που ο Χατζιδάκις συνέθεσε τη Σουίτα που μας ενδιαφέρει εδώ, παρακολουθεί την περίφημη σουίτα Το Καταραμένο φίδι του Χατζιδάκι (που έκανε μεγάλη επιτυχία με το Ελληνικό Χορόδραμα της Ραλλούς Μάνου στα 1950) σε μια εκτέλεση για δύο πιάνα, με τον Αργύρη Κουνάδη και τον Χατζιδάκι (11 Φεβρουαρίου 1954). Η επιτυχία αυτής της εκτέλεσης ήταν τέτοια ώστε ο Μ. Δούνιας σημειώνει: "Ασφαλώς ο Μάνος Χατζιδάκις είναι σήμερα ο δημοφιλέστερος Έλλην συνθέτης. Το εκστατικό εκείνο ακροατήριο μου φάνηκε σαν να διαλαλούσε με τον ντελάλη του πασά ότι ο Χατζιδάκις αξίζει να λαμβάνει τον θρόνον" (Μίνου Δούνια, Μουσικοκριτικά, σ. 173).

Δεν ξέρω πότε έχει παιχτεί δημόσια αυτό το έργο του Χατζιδάκι, εννοώ τη Σουίτα. Το βίντεο στο youtube μαρτυρεί μια δημόσια εκτέλεσή του (από τα χειροκροτήματα στο τέλος) από τον περίφημο βιολιστή Τάτση Αποστολίδη και τον πιανίστα γιό του Πέτρο Αποστολίδη. Με δεδομένο ότι πατέρας και γιός γνωρίζουμε ότι συνέπρατταν συχνά σε Σονάτες για βιολί και πιάνο, θεωρούμε πως σε μια απ' αυτές τις εμφανίσεις τους συμπεριέλαβαν και τη Σουίτα του Χατζιδάκι.

Η γνωριμία Χατζιδάκι - Τάτση Αποστολίδη είναι πολύ παλιά. Από μια πρόχειρη έρευνα που έκανα (γιατί θα επανέλθω) βρήκα ότι συμμετείχαν σε μια συναυλία με έργα ελλήνων συνθετών της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών τον Μάρτιο του 1957! Ο Χατζιδάκις έπαιξε την περίφημη "Αχιβάδα" του και ο Τάτσης Αποστολίδης με το Ελληνικό Κουαρτέτο το Δεύτερο Κουαρτέτο (1955) του Γιώργου Σισιλιάνου. Άρα η γνωριμία ήταν ουσιαστική και η μουσική συναντίληψη δεδομένη. Έτσι, το να ερμηνεύσει ο Αποστολίδης μια Σουίτα για βιολί και πιάνο του Χατζιδάκι εκείνης της εποχής, φαίνεται πως έχει αυτοβιογραφική χροιά. Κι ακόμα, ο Αποστολίδης ήταν λάτρης και ερμηνευτής μεγάλου μέρους της νέας ελληνικής μουσικής δημιουργίας για βιολί. Δεν αποκλείεται ο Χατζιδάκις να τον είχε στο νου του όταν έγραφε την ελληνότροπη τριμερή Σουίτα του (Εισαγωγή, Ρετσιτατίβο, Λυρικό) που φυσικά ανήκει στα ατελή έργα του. 

Ας ακούσουμε τη μοναδική αυτή εκτέλεση αυτού του ανέκδοτου χατζιδακικού έργου, που μας πάει σε αλλοτινούς καιρούς ευγενικούς.

Ο ΡΕΜΠΩ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
mikropragmata.lifo

Στις 20 Οκτωβρίου 1854, γεννήθηκε ο ποιητής Αρθούρος Ρεμπώ, ο χαρισματικός διερμηνέας του ουρανού και της κόλασης. 

Ο Μάνος Χατζιδάκις εμπνευσμένος από τον Ρεμπώ, έφτιαξε το δικό του μεθυσμένο καράβι, σε στίχους Νίκου Γκάτσου. Το τραγούδι περιλαμβάνεται στον περίφημο δίσκο «Αθανασία», που κυκλοφόρησε το 1976, και το τραγούδησε ο Μανώλης Μητσιάς. 

Ο Χατζιδάκις μιλάει για τον Ρεμπώ μέσα σε λίγες γραμμές, στο βιβλίο του «Ο καθρέφτης και το μαχαίρι», όπου έχει βάλει και την φωτογραφία του Ρεμπώ, την οποία προτάσσουμε στην ανάρτησή μας αυτή. Γράφει: «Ο Ρεμπώ: Ένας μεγάλος ποιητής που λειτούργησε με τη γλώσσα του καιρού μας. Παράλληλα εκμηδένισε τον Χρόνο. Στην ηλικία που οι κοινοί θνητοί αρχίζουν να υποψιάζονται, Αυτός ολοκληρώθηκε και σαν άνθρωπος και σαν ποιητής. Τον περιέχω.» 

Ο Χατζιδάκις, όμως, έκανε κι ένα αφιέρωμα στον Ρεμπώ, την ημέρα των γενεθλίων του.
Στις 23 Οκτωβρίου 1991, σε μια συναυλία της Ορχήστρας των Χρωμάτων στο «Παλλάς». Όπως έγραφε ο ίδιος στο πρόγραμμα: «Σήμερα είναι η μέρα των γενεθλίων μου. Γι΄ αυτό διάλεξα να παίξω με την Ορχήστρα των Χρωμάτων 4 υπέροχους κύκλους τραγουδιών. Γιατί μου ταιριάζουν και με εκφράζουν, χωρίς αυτό βέβαια να υποδηλώνει πως έχω γράψει έστω κατ΄ ιδέαν κάτι ανάλογο». 
Ο τέταρτος κύκλος τραγουδιών που διηύθυνε εκείνη τη βραδιά ο Χατζιδάκις, ήταν οι «Εκλάμψεις» (Les Illuminations) του Μπέντζαμιν Μπρίττεν, σε στίχους από την ομώνυμη ποιητική συλλογή του Arthur Rimbaud, με σολίστ την υψίφωνο Sheila Armstrong.

Στο πρόγραμμα της συναυλίας ο Χατζιδάκις σημείωνε ότι η ερμηνεία του κύκλου τραγουδιών ήταν ένα αφιέρωμα στα 100 χρόνια από τον θάνατο του Rimbaud. Γι’ αυτό και του αφιέρωσε 26 σελίδες στο έντυπο αυτό πρόγραμμα, στις οποίες περιλαμβάνονταν: αναλυτικό χρονολόγιο του ποιητή, κείμενα των: Paul Verlaine, Suzanne Berard, Δημήτρη Δημητριάδη, οι «Εκλάμψεις» στα γαλλικά και στην ελληνική τους μετάφραση από τον Αλέξη Ασλάνογλου, κι ακόμα μια ζωγραφική αναφορά με τίτλο: Ο Rimbaud, οι ζωγράφοι και οι «Εκλάμψεις». Επίσης, ένα κείμενο του Χρήστου Ράπτη από την «Καθημερινή» για τους έλληνες φίλους του Ρεμπώ, με στοιχεία για τη ζωή του ποιητή στην Κύπρο και αποσπάσματα αλληλογραφίας που μαρτυρούν τη βαθειά και ανθεκτική φιλία του ποιητή με τέσσερις συμπατριώτες μας. Το αφιέρωμα εμπλουτίζεται με σχέδια και πορτραίτα του Ρεμπώ διαφόρων καλλιτεχνών.
Έτσι, ο Χατζιδάκις πρόλαβε να τιμήσει τον «καταραμένο» ποιητή που «περιέχει», πραγματοποιώντας ένα σημαντικό αφιέρωμα με την Ορχήστρα των Χρωμάτων.

ΕΝΑΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΑΛΚΙΔΑ ΚΑΙ ΕΝΑΣ ΤΟΥΡΚΟΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΖΙ ΣΤΗΝ ΜΠΙΕΝΑΛΕ ΛΑΡΝΑΚΑΣ

ΕΝΑΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΑΛΚΙΔΑ ΚΑΙ ΕΝΑΣ Τ/Κ

Μαζί στην Μπιενάλε Λάρνακας 

Κείμενο - φωτογραφίες: Αριστείδης Βικέτος

Το κοινό έργο, «Πρόταση Φωτογραφικής Εγκατάστασης» του Χαλκιδέου, Γιώργου Κεβρεκίδη, και του Τουρκοκύπριου, Seçkin Tercan, επέλεξε, μεταξύ άλλων, η οργανωτική επιτροπή της πρώτης μεγάλης καλλιτεχνικής διοργάνωσης (Biennale) στην Κύπρο, η οποία άνοιξε την Τετάρτη στην Λάρνακα και θα διαρκέσει μέχρι τις 30 Νοεμβρίου.
Οι Γιώργος Κεβρεκίδης και Seçkin Tercan αποτελούν το καλλιτεχνικό δίδυμο "Re-neighbors" (Ξανά-Γείτονες). Είναι, όπως λένε, «καρδιακοί φίλοι». Γνωρίστηκαν το 2016 στην Πόλη και από εκεί άρχισε η καλλιτεχνική τους συνεργασία.
Η δουλειά, που παρουσιάζουν στην Biennale της Λάρνακας αφορά το νησί της Πριγκήπου, το μεγαλύτερο από τα νησιά της θάλασσας του Μαρμαρά, που βρίσκονται απέναντι από την Πόλη.
Η Πρίγκηπος συνδέεται με μια κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα, που εξακολουθεί να εντοπίζεται στις προσόψεις των κτιρίων της. Όταν το σώμα εισβάλλει σε ένα από τα ιστορικά "καταφύγια" της Πριγκήπου, εξηγούν οι καλλιτέχνες, «επανενεργοποιεί το παρελθόν, αναπτύσσοντας παράλληλα μια απροσδόκητη αφήγηση με τον σημερινό χώρο, με μια αυτοσχέδια κίνηση». Το σώμα, σημειώνουν, «μέσα στο χώρο δείχνει την ακατέργαστη ύπαρξη του ανθρώπινου αποτυπώματος, ενώ η ατμόσφαιρα του κτηρίου φανερώνει τα πολιτιστικά στρώματα του νησιού, εγγεγραμμένα στους αιώνες. Το άγνωστο σώμα, προσθέτουν, "εγκαθίσταται" στο κτίριο με την αρμονία της δικής του αύρας.
Οι δύο καλλιτέχνες δήλωσαν ότι η δουλειά τους επικεντρώνεται στην ενεργοποίηση του σώματος και του χώρου, ενώ ταυτόχρονα επεκτείνει τα εκφραστικά μέσα των συμμετεχόντων (μέσω της φωτογραφίας, του βίντεο, της ζωγραφικής, της γλυπτικής, των εγκαταστάσεων επί τόπου), σύμφωνα με τα πολλαπλά ερεθίσματα που λαμβάνουν τόσο από τον χώρο όσο και τους λειτουργικούς του συνειρμούς.

Εικονογραφικές συνθέσεις, με άξονα το σώμα και το χώρο, δανείζονται στοιχεία «genre» (είδος) ζωγραφικής του 17ου αι., απεικονίζοντας την ιδιωτικότητα, τον «ατομικισμό», τις αθέατες ανθρώπινες δραστηριότητες, αναφέρουν. Η απεικόνιση της ατομικότητας «έχει γίνει γενικό «statement» (δήλωση) της σύγχρονης τέχνης, ως «προσφορότερο» μέσο διαμόρφωσης / ερμηνείας ορισμένων κοινωνικών συμπεριφορών», επισημαίνουν.
Είναι πολύ σημαντικό, ανέφεραν ο Γιώργος Κεβρεκίδης και ο Seçkin Tercan «να συνεχίσουμε το ταξίδι στην ιδέα της αλληλεπίδρασης μεταξύ εθνικού και παγκόσμιου, μεταξύ παραδοσιακών και σύγχρονων αξιών μέσω του πολιτισμού και των τεχνών, καθώς και με την ανάπτυξη κοινών πολιτιστικών κωδίκων». Κατά την άποψη τους ο ανθρωποκεντρικός ρόλος της τέχνης, στη βάση της διευκόλυνσης ανταλλαγής, έμπνευσης και δημιουργικότητας μεταξύ τεχνών και καλλιτεχνών, «θα οδηγήσουν τους λαούς με ξεχωριστό πολιτισμικό υπόβαθρο προς την καλύτερη κατανόηση και συμβολή στην παγκόσμια ειρήνη».

ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ 
Ο Seçkin Tercan γεννήθηκε στην Κύπρο το 1978. Αποφοίτησε από το Τμήμα Φωτογραφίας του Πανεπιστημίου Mimar Sinan της Πόλης το 2000. Συμμετείχε σε πολυάριθμες διεθνείς εκθέσεις και φιλοξενήθηκε στο Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα ως ερευνητής και καλλιτέχνης-επισκέπτης. Σήμερα εργάζεται ως καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Καλών Τεχνών Mimar Sinan, Τμήμα Φωτογραφίας. Ζει και εργάζεται στην Κωνσταντινούπολη.
Ο Γιώργος Κεβρεκίδης γεννήθηκε στη Χαλκίδα, το 1973. Αποφοίτησε από τη Σχολή Καλών Τεχνών Φλώρινας το 2016. Ολοκλήρωσε την εκπόνηση της πτυχιακής του εργασίας με τίτλο: Insan “yukarı bakan”/Yunanca “άνθρωπος” στο Mımar Sınan Fine Arts University της Κωνσταντινούπολης, το 2016. Είναι κάτοχος επίσης, μεταπτυχιακού διπλώματος Πολιτικού Μηχ/κού του Ε.Μ.Π. (Τομέας Δομοστατικής), όπως επίσης και μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών "Δομοστατικός Σχεδιασμός και Ανάλυση των Κατασκευών» του Ε.Μ.Π. (Τομέας Μεταλλικών Κατασκευών). Έχει εργαστεί στη μελέτη κι επίβλεψη έργων Πολιτικού Μηχανικού, από το 2000 μέχρι το 2015, τόσο στον ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο τομέα. Ως εικαστικός καλλιτέχνης έχει πραγματοποιήσει τρεις ατομικές εκθέσεις, ενώ έχει συμμετάσχει σε ομαδικές εκθέσεις ζωγραφικής, γλυπτικών παρεμβάσεων στο δημόσιο χώρο, video art, interior design, καθώς και σε workshops με θέματα αρχιτεκτονικού κι αστικού σχεδιασμού, από το 2011. Είναι υποψήφιος διδάκτωρ Αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.

"ΤΑ ΤΕΤΡΑΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΖΕΛ ΚΟΥΡΤΙΑΝ" ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΑΛΕΞΑΝΙΑΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

Η θεατρική παράσταση "Τα τετράδια της Ανζέλ Κουρτιάν", με την Χριστίνα Αλεξανιάν έχει ως θέμα την Γενοκτονία των Αρμενίων (1915) και την Μικρασιατική Καταστροφή (1922). 

Πρόκειται για τη θεατρική μεταφορά του ομότιτλου βιβλίου της Ανζέλ Κουρτιάν στο οποίο η ίδια η Ανζέλ Κουρτιάν, επιζήσασα της Γενοκτονίας των Αρμενίων και ως πρόσφυγας πλέον στην Ελλάδα, καταγράφει τις αναμνήσεις της από την Καταστροφή της Σμύρνης όπως την έζησε ως αυτόπτης μάρτυρας. 

"Τα τετράδια της Ανζέλ Κουρτιάν" θα παρουσιαστούν για το κοινό στην Λευκωσία στο Κινηματοθέατρο Παλλάς (Ρηγαίνης και Αρσινόης, Πύλη Πάφου, Παλαιά Λευκωσία) την Πέμπτη 15.11.2018 στις 8.30 μ.μ. Η επιλογή της συγκεκριμένης ημερομηνίας, ανήμερα της θλιβερής επετείου της παράνομης ανακήρυξης του ψευδοκράτους στην Κύπρο, είναι συμβολική καθώς όπως λέει και η ίδια η Ανζέλ Κουρτιάν: "Είδα τους Τούρκους να ορμούν και να λεηλατούν τα σπίτια των Ελλήνων". 

Οι Κύπριοι, έχοντας βιώσει παρόμοιες εμπειρίες με την Ανζέλ Κουρτιάν, θα μπορέσουν να νιώσουν βαθύτερα το πανανθρώπινο δράμα του πολέμου και της προσφυγιάς και να ταυτιστούν με τη διήγηση της ηρωϊδας. Θα έχει προηγηθεί η παράσταση στις 13.11.2018 - επίσημη πρόσκληση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κύπρου. 

Η παραγωγή της παράστασης είναι από τον Πολιτιστικό και Αθλητικό Οργανισμό του Δήμου Νέας Σμύρνης και η παράσταση τελεί υπό την Αιγίδα της Πρεσβείας της Δημοκρατίας της Αρμενίας στην Ελλάδα. 

Ακολουθεί το δελτίο τύπου για τις παραστάσεις στην Κύπρο. 

"Τα τετράδια της Ανζέλ Κουρτιάν" με την Χριστίνα Αλεξανιάν στην Κύπρο by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

Η ΑΝΕΔΑΦΙΚΗ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ ΤΟΥ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΑΜΒΡΟΣΙΟΥ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ο μητροπολίτης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Αμβρόσιος προέβη σε μια «δυναμική διαμαρτυρία» σε σχέση με τα επιστημονικά συνέδρια που διοργανώνει η Ειδική Συνοδική Επιτροπή Πολιτιστικής Ταυτότητος της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, στο πλαίσιο των επετειακών εορταστικών εκδηλώσεων για την συμπλήρωση 200 ετών από την Επανάσταση του 1821. 

Ο Καλαβρύτων Αμβρόσιος με κείμενο στο διαδίκτυο, αλλά και με επιστολή του προς την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος, διαμαρτύρεται έντονα διότι στα προγράμματα των επιστημονικών συνεδρίων ΔΕΝ έχουν συμπεριληφθεί ούτε τα μαρτυρικά Καλάβρυτα, ούτε η ιστορική Ιερά Μονή της Αγίας Λαύρας, ούτε η Μυστική Συνέλευση της Βοστίτσας, δηλ. του Αιγίου, ούτε και η μεγάλη Μάχη του Μεγάλου Σπηλαίου, στην οποία κατατροπώθηκε ο Ιμπραήμ Πασάς.

Όμως, μόλις κυκλοφόρησε ο τόμος με τα πρακτικά του ΣΤ’ Επιστημονικού Συνεδρίου της σειράς, που πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2017, πριν ένα χρόνο, και είχε ως θέμα: «Πολεμικές συγκρούσεις και τόποι καθαγιασμού του απελευθερωτικού Αγώνος κατά την Επανάσταση του 1821». 

Αν προσέξει ο σεβ. Καλαβρύτων τα περιεχόμενα του τόμου – που αποτέλεσαν και ξεχωριστές εισηγήσεις στο συνέδριο – θα δει ότι το θέμα για το οποίο διαμαρτύρεται έχει ήδη γίνει! 

Παραθέτουμε το σχετικό υλικό προς ενημέρωσιν του σεβασμιωτάτου: 

- ΕΥΑΝΘΙΑ ΜΠΕΝΤΕΒΗ-ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΥ: Η Μυστική Συνέλευση της Βοστίτσας (26-30 Ιαν. 1821): Η απαρχή του Εθνικού μας Αγώνα το 1821. 

- ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Θ. ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ: Μάρτιος του 1821 στην Αγία Λαύρα και τα Καλάβρυτα.

- ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΣΤΑΘΑΚΟΠΟΥΛΟΣ: 8-22 Μαρτίου 1821: Τα γεγονότα της Αγίας Λαύρας, των Καλαβρύτων και της ευρύτερης περιοχής, σύμφωνα με τις οθωμανικές πηγές, τις δημοσιεύσεις των Ευρωπαϊκών Εφημερίδων, τη διαταγή εκτελέσεως του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε' και τις ελληνικές πηγές. 

Ελπίζω αυτή η τελείως ανεδαφική «διαμαρτυρία» του σεβ. Καλαβρύτων να μην έχει σχέση με το γεγονός ότι πρόεδρος της Συνοδικής Επιτροπής Πολιτιστικής Ταυτότητος και εμπνευστής των Συνεδρίων για το 1821 είναι ο σεβ. Δημητριάδος Ιγνάτιος…

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΖΙΑΣ: Πίνουμε το μαύρο γάλα της αυγής…

Η ΣΥΜΒΙΩΣΗ 

Τα χρυσά σου μαλλιά Μαργαρίτα 

τα σταχτιά σου μαλλιά Σουλαμίτ 

PAUL CELAN 

Επιστρέφω στο σκοτεινό σπίτι. 

Με υποδέχονται στον προθάλαμο. 

Η Μαργαρίτα και η Σουλαμίτ. 

Κρατάνε μαχαίρια. Ορμάνε. 

Νιώθω τα κτυπήματα. 

Παραδίδομαι. 

Αγαπιόμαστε. Κοιμούνται. Ξυπνάνε. 

Πίνουμε το μαύρο γάλα της αυγής… 

*Κόσμος χωρίς ταξιδιώτες, Γιώργος Κοζίας, Στιγμή, 2007 

*Φωτό: Δύο Εβραιοπούλες φιλιούνται στο στόμα μέσα από ένα συρμάτινο φράχτη στο γκέτο του Lodz στην Πολωνία. Φωτογραφία από τον Mendel Grossman, που δολοφονήθηκε στο Ολοκαύτωμα.

ΤΑ "ΑΘΟΡΥΒΑ" ΤΟΥ ΤΑΣΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ

Η ΝΕΑ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΟΥ ΤΑΣΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

Τι γίνεται με τα Θρησκευτικά;

Χρήστος Γκουνέλας 

Θεολόγος

Πρόκειται για ένα διαχρονικό, πλέον, ερώτημα το οποίο δηλώνει, κατά τη γνώμη μου, τη σύγχυση που επικρατεί σχετικά με το μάθημα των Θρησκευτικών στη νεοελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα. Το μάθημα έχει διέλθει από πολλά κύματα έως τώρα, με βασικούς πρωταγωνιστές πάντα τους ίδιους: την Πολιτεία, τη διοικούσα Εκκλησία και τις θεολογικές Συλλογικότητες. Το δε κλίμα μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών, δυστυχώς, σχεδόν πάντα πολωμένο. Ίσως μεταξύ άλλων να πρόκειται για μια ακόμη σύγκρουση μεταξύ «προόδου» και «συντήρησης» με σταθερούς, αλλά και εναλλασσόμενους ρόλους ανάμεσα στα δύο ρεύματα. Διότι «συντηρητικές» απόψεις και πράξεις συναντάς πολλές φορές και στον «προοδευτικό» χώρο και τανάπαλιν. 

Επιπλέον, θεωρώ πως το μάθημα των Θρησκευτικών λειτούργησε και χρησιμοποιήθηκε, εκατέρωθεν, στην ιστορική πράξη, ως ένα από τα βαρόμετρα της πολυκύμαντης, επίσης, σχέσης μεταξύ του Κράτους και της Εκκλησίας στην Ελλάδα. Μια μεγάλη κρίση είχε περάσει το μάθημα και τα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησης του ΠΑ.ΣΟ.Κ., με την εισαγωγή τότε των νέων Προγραμμάτων Σπουδών, αλλά και ως απόρροια της γενικής κρίσης των σχέσεων των δύο θεσμών, με αιχμή του δόρατος, βεβαίως, εκείνη την εποχή, την εκκλησιαστική περιουσία. 

Τα τελευταία, όμως, χρόνια, είναι κοινή, πιστεύω, η διαπίστωση ότι ζούμε την πιο έντονη έως τώρα πόλωση, αν και, προσωπικά, αναγνωρίζω τη φιλότιμη προσπάθεια του Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου για την άρση αυτής της πόλωσης. Μιας πόλωσης που αφήνει εν πολλοίς αδιάφορη τη συντριπτική πλειονότητα της κοινωνίας, ίσως διότι ο λαός διαθέτει αισθητήριο και γνωρίζει ότι, τελικά, κανείς από τους εμπλεκόμενους δεν μπορεί να του απαντήσει πειστικά για το τι γίνεται με τα Θρησκευτικά. Πάντως, το εκκρεμές μεταξύ της πόλωσης και της αδιαφορίας νομίζω ότι είναι ένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά ειδικά της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας σε μια σειρά διαφόρων θεμάτων. 

Κι ενώ, λοιπόν, οι εμπλεκόμενοι στο ζήτημα των Θρησκευτικών είναι πολλοί και διαφορετικοί, γεγονός το οποίο αποτελεί πραγματική πρόκληση για να λειτουργήσει η δημοκρατική και εκκλησιαστική σύνθεση, ωστόσο αυτό που συμβαίνει, συνήθως, είναι η οξεία αντίθεση. Λίγο – πολύ, όλοι εναντίον όλων. Αντίθεση η οποία οδηγεί στην αποσύνθεση και χρήσιμων ιδεών ανάμεσά τους, και περισσότερο σχέσεων. 

Και είναι αλήθεια, πιστεύω, πως το μάθημα των Θρησκευτικών «προσφέρεται» ανέκαθεν για αντιπαράθεση, όταν οι διαλεγόμενοι είναι από πριν, ήδη, εγκλωβισμένοι εν πολλοίς σε ιδεολογικούς, μικροθρησκευτικούς ή μικροπολιτικούς μονισμούς. Αν, μάλιστα, σε αυτά προσθέσει κανείς και τα εκατέρωθεν επικοινωνιακά τεχνάσματα, τότε από αυτή τη δύσκολη και περίεργη εξίσωση θα βγει η κρίση και η εκ των πραγμάτων υποβάθμιση του μαθήματος. 

Δεν γνωρίζω αν ίσως σε αυτή την αντιπαράθεση οφείλεται, ιδιαίτερα φέτος, η έως τώρα υποστελέχωση πολλών σχολείων της νότιας ορεινής και νησιωτικής Ελλάδας με αναπληρωτές και ωρομισθίους θεολόγους, τη στιγμή που το ίδιο το Υπουργείο Παιδείας εισήγαγε τα νέα Προγράμματα Σπουδών με σκοπό, όπως δηλώθηκε, την αναβάθμιση του μαθήματος των Θρησκευτικών. Ελπίζω πως όχι. Αν συνεχίσει, πάντως, να συμβαίνει αυτό (η υποστελέχωση δηλαδή) θα είναι πραγματικά κρίμα να μείνουν δεκάδες σχολεία χωρίς συναδέλφους θεολόγους και οι μαθητές χωρίς θρησκευτική παιδεία, σε μια ιδιαίτερη εποχή που πραγματικά το μάθημα μπορεί να προσφέρει (και προσφέρει χάρη στους μάχιμους εκπαιδευτικούς) πολλά. 

Αναφορικά, λοιπόν, με τη δημόσια οξεία αντιπαράθεση για τα Θρησκευτικά, θέλω να πιστεύω πως όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς το κάνουν από αγάπη για το μάθημα. Παρ’ όλα αυτά, αυτό μου μοιάζει σαν πόλεμος με σκοπό την αγάπη. Διότι η αγάπη εκτός από κόπο θέλει, νομίζω, και τρόπο. 

Και σίγουρα, δεν μπορώ προσωπικά να δικαιολογήσω με κανέναν τρόπο τον εκφοβισμό που εκτοξεύεται προς τους δασκάλους/θεολόγους, από όπου κι αν αυτός προέρχεται, με σκοπό την απαρέγκλιτη τήρηση των νόμων και των διατάξεων για το περιεχόμενο του μαθήματος και τον τρόπο της διδασκαλίας του. Οι απειλές φανερώνουν ανθρώπους οι οποίοι δεν βλέπουν ούτε την ουσία του μαθήματος, ούτε τα πρόσωπα των δασκάλων/θεολόγων, ούτε, βεβαίως, και των μαθητών. Πρόκειται, μάλλον, για πλήρη αντικειμενοποίηση τους. Ο σχεδόν πάντα μοναχικός και ξεχασμένος δάσκαλος δεν (θα πρέπει να) εκφοβίζεται. Ο δάσκαλος/θεολόγος λειτουργώντας μεν στο πλαίσιο του νόμου είναι ανάγκη πρώτιστα να είναι ελεύθερος για να «πετάει» στη διδασκαλία και να ταξιδεύει τους μαθητές και τις μαθήτριες, μαζί του, μέσα στην ελευθερία του Χριστού, η οποία υπερβαίνει και καταργεί, τελικά, κάθε νόμο και περιορισμό. Είναι κρίμα να μένουμε στον τύπο του νόμου και να χάνουμε την ουσία και το πρόσωπο του ανθρώπου. 

Ευτυχώς που η διδασκαλία στηρίζεται διαχρονικά σε αυτή την ιερή σχέση δασκάλου και μαθητή, η οποία (πρέπει να) είναι ελεύθερη και δεν περιμένει τους κατά καιρούς νόμους και διατάγματα ή τις διάφορες δικαστικές αποφάσεις για να την απελευθερώσουν. Είναι, άλλωστε, γνωστό πως, οι ανθρώπινες σχέσεις δεν ρυθμίζονται από νόμους και διατάξεις. Η αληθινή σχέση συμπληρώνει και ακόμη περισσότερο υπερβαίνει τον νόμο. Αυτό δεν έκανε πράξη και υπερασπίστηκε και ο Χριστός, ο κατεξοχήν Διδάσκαλος; Όταν υπάρχει έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ των ανθρώπων, έρχεται ο νόμος για να συμπληρώσει, να ρυθμίσει ή να επιβάλλει. Τότε όμως οι σχέσεις δεν βασίζονται εν πολλοίς στην αγάπη, αλλά στον νόμο. Και η διδασκαλία πάντα βασιζόταν στην αγάπη και στην εμπιστοσύνη, γιατί είναι σχέση, όπως είναι η μητρική ή η πατρική σχέση που δεν διέπεται από νόμους. Είναι αυτή που είναι. Ο νόμος και τα προγράμματα είναι δυνατόν, όταν κινούνται στη σωστή κατεύθυνση, να θωρακίζουν και να ενισχύουν ποικιλότροπα αυτή τη σχέση, αλλά δεν είναι η ίδια η σχέση. 

Δυστυχώς για κάποιους, στη διδασκαλική πράξη του μαθήματος των Θρησκευτικών, η Πολιτεία διαχρονικά φαίνεται να δείχνει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στο δάσκαλο και στη σχέση του με το μαθητή. Αντίθετα, διάφορα άλλα πρόσωπα δεν φαίνεται συνήθως να δείχνουν την ίδια εμπιστοσύνη. Και, προσωπικά, αναγνωρίζω την μέχρι ενός σημείου επίκληση της επιβολής του νόμου, ως πλαίσιο, εκ μέρους του εκάστοτε «Καίσαρα», άλλωστε «Καίσαρας» είναι, και αυτός ήταν ανέκαθεν ο τρόπος του. Αυτή είναι λίγο – πολύ η ταυτότητά του. Αλλά αληθινά δεν μπορώ να κατανοήσω μια μερίδα της διοικούσας Εκκλησίας, η οποία πολλές φορές δείχνει να οχυρώνεται πίσω από το χαράκωμα των συνταγματικών διατάξεων και να είναι έτοιμη για μάχη. Ας μη λησμονούν ότι και ο Χριστός υπερέβη τον νόμο και γι’ αυτό τιμωρήθηκε από τον νόμο ως παράνομος – με βάση τη λογική του κόσμου - και μάλιστα με τη «νόμιμη», τότε, τιμωρία, το Σταυρό. Οι σταυρωτές Του τον νόμο επικαλούνταν. Γνωστά πράγματα. Εύκολα να τα διδάσκουμε πολλές φορές στους άλλους, ακατόρθωτα, όμως, να τα κάνουμε. 

Τελικά, αυτός ο τρόπος αντιμετώπισης του θέματος των Θρησκευτικών εκ μέρους μερίδας της Εκκλησίας, δυστυχώς, έχω την εντύπωση ότι δεν είναι ο εκκλησιαστικός τρόπος, αλλά ο τρόπος του εκάστοτε «Καίσαρα». Να, μια θαυμάσια ευκαιρία για να διακριθεί η διοίκηση της Εκκλησίας από το Κράτος: ως προς τον τρόπο. Η όξυνση του προβλήματος με το μάθημα των Θρησκευτικών είναι αποτέλεσμα ίσως και της κρίσης αυτοσυνειδησίας, τόσο της σύγχρονης Εκκλησίας, όσο και συνολικά της ελληνικής κοινωνίας. Μπορεί, όμως, αυτή η κρίση να λειτουργήσει ως αφορμή μιας έμπονης βαθιάς αναγέννησης για το μάθημα (και ακόμη παραπέρα), κι όχι ως τέλμα. 

Υπάρχει, λοιπόν, άμεση ανάγκη διαλόγου όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Ας διδάξουν στους μαθητές με την πράξη τους, κι όχι με την επιβολή του νόμου. Ας πράξουν, επιτέλους, το αυτονόητο, αλλά δυσεύρετο πολλές φορές στη νεοελληνική πραγματικότητα: να καθίσουν όλοι γύρω από ένα τραπέζι σε έναν διάλογο απροσχημάτιστο, για να συζητήσουν ώριμα για το παρόν και το μέλλον του μαθήματος. Και ασφαλώς σε αυτόν τον διάλογο καλό θα είναι με κάποιο τρόπο να ακουστούν και οι γνώμες των άμεσα ενδιαφερομένων: των δασκάλων και των μαθητών. Διαφορετικά ας αφήσουν όλοι, επιτέλους, τους δασκάλους/θεολόγους και τους μαθητές απερίσπαστους στον καθημερινό αγώνα για τη γνώση και περισσότερο για την αλήθεια. Να αφήσουν και να εμπιστευτούν, τελικά, το μάθημα σε αυτούς που γνωρίζουν καλύτερα από τον καθέναν τις ανάγκες των μαθητών και του μαθήματος πέρα από ιδεολογικές, θρησκευτικές ή οποιεσδήποτε άλλες αγκυλώσεις. 

ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΤΣΟΜΠΑΝΙΔΗΣ - ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΕΞΟΔΟΥ

Στυλιανός Τσομπανίδης, Εκκλησία της Εξόδου. Οικουμένη, Κοινωνία, Άνθρωπος, εκδόσεις Ostracon, Θεσσαλονίκη 2018 

Στη μνήμη του καθηγητή Νίκου Ματσούκα 

«Η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι η Εκκλησία της εξόδου. Με τη διδασκαλία, τη ζωή, τα παθήματα, την πίστη στην ανάσταση και τους καρτερικούς αγώνες δείχνει ότι η φύση της Εκκλησίας είναι να βρίσκεται διαρκώς σε μια έξοδο μέσα στο δραματικό γίγνεσθαι της ιστορίας». 

«Η οικουμενική κίνηση δεν είναι απλώς ένα σύγχρονο φαινόμενο στο χώρο της δυτικής Χριστιανοσύνης, αλλά η ίδια η πορεία της Εκκλησίας, η ίδια η έξοδός της προς τον κόσμο, στα όρια της ενότητάς της και στον αγώνα που κάνει εναντίον των δυνάμεων της διάσπασης». 

ΝΙΚΟΣ ΜΑΤΣΟΥΚΑΣ

Παραθέτουμε στη συνέχεια το οπισθόφυλλο και τα αναλυτικά περιεχόμενα του βιβλίου, καθώς και τον κατατοπιστικό πρόλογο του καθηγητού Στυλιανού Τσομπανίδη, ο οποίος εξελέγη προ ημερών τακτικός καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ.

ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΤΣΟΜΠΑΝΙΔΗΣ - ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΕΞΟΔΟΥ by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

"ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ" - ΜΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ "ΣΥΝΑΞΗΣ"

Το Σάββατο 20-10-2018, συζήτηση της "Σύναξης" με θέμα "Τεχνολογία και Ανθρωπολογία: Μία κρίσιμη σχέση" (ώρα 11:30, στον "Αρμό" της Αθήνας). 

Συζητούν: 

- π. Βασίλειος Θερμός (ψυχίατρος παίδων και εφήβων, αν. καθηγητής της Ανώτατης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Αθήνας). 

- Μάριος Κουκουνάρας Λιάγκης (επ. καθηγητής διδακτικής των Θρησκευτικών, Θεολογική Σχολή ΕΚΠΑ). 

- Θεοφάνης Τάσης (Λέκτορας στο τμήμα Φιλοσοφίας του Alpen-Adria Univerisität, Αυστρία). 

«Τεχνολογία και Ανθρωπολογία: Μια κρίσιμη σχέση»: το νέο τεύχος της «Σύναξης» (αρ. 147). Παραθέτω το Προλογικό και στη συνέχεια τα Περιεχόμενα (το εξώφυλλο το κοσμεί έργο του Γίγα).

Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ι Κ Ο 

Λέγεται συχνά πως η τεχνολογία είναι κάτι ουδέτερο, και ότι το καλό ή το κακό εξαρτάται από τον τρόπο χειρισμού της. Πόσες φορές δεν ακούμε ότι «με το μαχαίρι που κόβεις ψωμί, μπορείς και να σκοτώσεις»! Και προδήλως υπάρχει δίκιο σ’ αυτή την πολυχρονεμένη εμπειρική διαπίστωση. Αλλά… 

… Αλλά τα πράγματα δεν έχουν μόνο έτσι. Συμβαίνουν πολλά στον σημερινό πολυσύνθετο και ιλιγγιωδώς μετασχηματιζόμενο κόσμο μας. Οι καταιγιστικές αλλαγές του δεν περιορίζονται στην τροποποίηση υφισταμένων πραγμάτων (όπως είναι η τροποποίηση του σχήματος ενός μαχαιριού), αλλά αφορούν και την εμφάνιση συνθηκών οι οποίες σχηματίζουν ένα νέο σύμπαν, με εν πολλοίς νέα καθημερινότητα. Χαρακτηριστική τέτοια περίπτωση είναι η πληροφορική και ο κυβερνοχώρος, το ίντερντετ και άπειρες εφαρμογές του. Βεβαίως καθαυτήν η τεχνολογία, ακόμη και στην πιο πρώιμη μορφή της, αποτελεί την παραγωγή από τον άνθρωπο μιας νέας πραγματικότητας, η οποία δεν πρόκειται να φυτρώσει από μόνη της. Και βεβαίως ανέκαθεν κάθε αλλαγή επιδρά στην ανθρώπινη ζωή. Αλλά στις μέρες μας συχνά οι νέες αλλαγές γίνονται πριν καν οι προηγούμενες εμπεδωθούν, κι έτσι οι αλλαγές φαίνεται σαν να μην είναι κεντίδια πάνω σ’ έναν λίγο ως πολύ σταθερό καμβά, αλλά σαν να είναι αντικατάσταση του καμβά! Το σταθερό φαίνεται να είναι η απουσία σταθερότητας. Αν είναι όντως έτσι, τότε αυτό μπορεί να συνεπάγεται τη ρευστοποίηση πολύ περισσότερων πραγμάτων απ’ ότι νομίζουμε! 

Μπορεί, άραγε, να συνεπάγεται και τη ρευστοποίηση του ανθρώπου; Άραγε το ανθρώπινο υποκείμενο παραμένει μια δεδομένη ύπαρξη, ή μήπως αυτού του είδους οι τεχνολογικές αλλαγές το αλλάζουν ριζικά; Όταν η πρωτοποριακή τεχνολογία μεταβάλλει την έννοια των αποστάσεων, του χρόνου, τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος προσλαμβάνει το περιβάλλον, ακόμη και το τι προσλαμβάνει ως περιβάλλον, τότε μέχρι πού φτάνουν οι ταλαντώσεις που υφίσταται ο ίδιος ο άνθρωπος; 

Μπορεί να δοθεί μια πρώτη απάντηση του τύπου, «πάντα υπήρχαν τρόποι επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων· παλιότερα με σήματα καπνού, τώρα με το facebook». Αλλά δεν μπορούμε να παραβλέψουμε το γεγονός ότι τη στιγμή αυτή υπάρχουν τρόποι, με τους οποίους το υποκείμενο πράγματι επικοινωνεί ολοένα και ευρύτερα, αλλά υπάρχουν και τρόποι με τους οποίους νιώθει να αποκτά μια αυτάρκεια και ικανοποίηση δίχως την ανάγκη των άλλων. Χρειάζεται, λοιπόν, να εξετάσουμε τα ερωτήματα αυτά, πραγματικά απορητικά. Πράγμα που σημαίνει ότι προβληματιζόμαστε για το θυελλώδες των αλλαγών, αλλά δεν σπεύδουμε να τις δαιμονοποιήσουμε. Έχουμε χίλιους λόγους να ζούμε τις νέες τεχνολογικές δυνατότητες ως ευλογία. Και ξέρουμε ότι πάντα το νέο ταράζει, πάντα το παλιό δείχνει ασφαλέστερο, και πάντα η συνωμοσιολογία είναι γοητευτικότερη από τη νηφάλια και κοπιαστική σκέψη. Αλλά επειδή έχουμε χρέος να κοπιάσουμε για ρεαλιστική διάγνωση, δεν δικαιούμαστε ούτε να προσαράξουμε σε έναν ρομαντικό εξωραϊσμό των πάντων, ούτε να αποσιωπήσουμε τυχόν απειλές, μα ούτε και να φαντασιωθούμε ότι θα δραπετεύσουμε από την εποχή μας. 

Για τον Χριστιανό ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος ως εικόνα του Χριστού. Αυτό παρέχει προνομιακή θέση στο ερώτημα της ελευθερίας του ανθρώπου, και της ευθύνης του απέναντι σε ό,τι φέρνει η ζωή και η ίδια του η δημιουργικότητά. Περιορισμένη κι όχι απόλυτη η ανθρώπινη ελευθερία, δύναται να διευρυνθεί πραγματικά και ποιοτικά, όχι μέσω διαφόρων τεχνικών αυτοβελτίωσης (οι οποίες άλλωστε δεν υπερβαίνουν τους περιορισμούς της κτιστότητας), αλλά μέσω όσων δωρίζει στον άνθρωπο το αρχέτυπό του, ο Θεός. Μ’ αυτό το αλφάδι, λοιπόν, της ελευθερίας και της ευθύνης, επιχειρούμε τη συνάρμοση αρκετών και διαφορετικών αξόνων σ’ αυτό το τεύχος: 

Στο πρώτο κείμενο ο Βασίλης Αργυριάδης χαρτογραφεί τη σημερινή πραγματικότητα. Κάνει χρήση πρόσφατων μετρήσεων και καινούργιων στοιχείων, από τα οποία συνήθως έχουμε υπόψη μας μόνο θραύσματα. Με τη σύνθεση όμως ενός κατά το δυνατόν ολοκληρωμένου πίνακα, τα ερωτήματα που συναντάμε προκαλούν έκπληξη, μπορεί και ταραχή, μακάρι και αφορμές για στοχασμό. 

Ο Αλέξης Τόρανς επιχειρεί να δώσει τις θεολογικές συντεταγμένες του ζητήματος. Δείχνει πόσο παλιά, μα και πόσο επίκαιρη είναι η διερώτηση περί ουδετερότητας της τεχνολογίας, και μιλά με αισιόδοξο τόνο για την επιμονή της χριστιανικής πίστης στις δυνατότητες της ανθρώπινης ελευθερίας. 

Ο Διονύσης Σκλήρης διαλέγεται με μια πολύ ενδιαφέρουσα παράμετρο, τη σχέση του ανθρώπου με το ζώο και τη μηχανή. Παρακολουθώντας τις τρέχουσες συζητήσεις, ψηλαφεί προβλήματα και ματαιώσεις, αλλά και νέες ευκαιρίες. 

Από τη σκοπιά της ψυχολογίας ο Δημήτρης Καραγιάννης εξετάζει κατά πόσο οι δυνατότητες παρεμβάσεων στον άνθρωπο (π.χ. στον εγκέφαλο) μπορεί να επιφέρουν αλλοίωση της προσωπικότητας, και πώς ο άνθρωπος θα αναπτύξει δεξιότητες που θα του επιτρέπουν να προκόβει και να μην καθηλώνεται σε ψευδαισθήσεις και σε ηδονική υπανάπτυξη. 

Ο Πολύκαρπος Καραμούζης προσεγγίζει νέες μορφές θρησκευτικότητας, στις οποίες συμβάλλουν τα ψηφιακά μέσα και μάλιστα ο ψηφιακός κόσμος, ο οποίος πλέον υπάρχει δίπλα και μέσα και σε αλληλοπεριχώρηση με τον κλασσικό τρισδιάστατο κόσμο μας. 

Ιδιαίτερη, και εξίσου ζωτικής σημασίας, είναι η πτυχή την οποία ανακρίνει ο Κωνσταντίνος Κορναράκης: η θρησκευτική εμπλοκή στην κρίση της εφηβείας, και ειδικά η εκτεταμένη ενασχόληση των νέων με ταινίες ιδιάζουσας μεταφυσικής – ταινίες με ιστορίες βαμπίρ. 

Ο Δημήτρης Ουλής, τέλος, κρίνει θέσεις της «Νέας Εποχής», οι οποίες διατυπώθηκαν με αφορμή την τρέχουσα κρίση. Προσέγγιση καίρια, ιδίως αν αναλογιστεί κανείς ότι η εσωτεριστική πνευματικότητα τής «Νέας Εποχής» (ριζικά διάφορη του χριστιανικού προσανατολισμού προς τον Άλλον και προς την ιστορικότητα) στην πραγματικότητα απαντάται και σε διάφορους χριστιανικούς χώρους, όσο κι αν είναι αυτό αντιφατικό, όσο κι αν οι ίδιοι δηλώνουν εχθροί του New Age! 

Θ.Ν.Π. 

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α 

- ΒΑΣΙΛΗΣ ΑΡΓΥΡΙΑΔΗΣ, «Τί τρέχει μὲ τὴν τεχνολογία;». 

- ΑΛΕΞΗΣ ΤΟΡΑΝΣ, «Οὐδὲν καινὸν ὑπὸ τὸν ἥλιον;». 

- ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΣΚΛΗΡΗΣ, «Ἄνθρωπος, ζῶο καὶ μηχανή». 

- ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ, «Ἡ ταυτότητα τῶν ψυχῶν σὲ ἕναν virtual reality κόσμο». 

- ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΚΑΡΑΜΟΥΖΗΣ, «Τὰ νέα μέσα κοινωνικῆς δικτύωσης καὶ οἱ μετασχηματισμοὶ τῆς θρησκευτικῆς ταυτότητας». 

- ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΓΚΙΤΣΗ, «Περὶ ἀργοπορίας (ποίημα)». 

- ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΡΝΑΡΑΚΗΣ, «Ἤμουν, ἁπλῶς, ἄνθρωπος». 

- ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΟΥΛΗΣ, «Τὸ New Age συναντᾶ τὴν Πολιτική». 

- ΠΑΝ. ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ, ΘΕΟΔ. ΚΟΝΤΙΔΗΣ, ΔΙΟΝ. ΣΚΛΗΡΗΣ, Αναγνώσεις του βιβλίου του π. Δημήτριου Μπαθρέλλου, "Ίδε ο άνθρωπος. Το δόγμα της αναμαρτησίας του Χριστού".

ΕΛΛΗΝΕΣ ΜΟΥΣΟΥΡΓΟΙ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΩΜΑ ΤΑΜΒΑΚΟ

«Έλληνες μουσουργοί των Βαλκανίων. 17ος – 20ός αι.» 

Ομιλία – συναυλία Θωμάς Ταμβάκος (ομιλία) 

Αγγέλικα Παπανικολάου (πιάνο) 

Δευτέρα 29 Οκτωβρίου 2018, 19:00, Είσοδος Ελεύθερη 

Αίθουσα Πολυχώρος, Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη» (στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών) 

Η Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος «Λίλιαν Βουδούρη» του Συλλόγου Οι Φίλοι της Μουσικής φιλοξενεί στην Αίθουσα Πολυχώρος τη Δευτέρα 29 Οκτωβρίου 2018 στις 19:00, την ομιλία του Θωμά Ταμβάκου, μουσικογράφου-κριτικού-ερευνητή-συγγραφέα, με τίτλο «Έλληνες μουσουργοί των Βαλκανίων. 17ος – 20ός αι.» και τη συναυλία της Αγγέλικας Παπανικολάου με έργα για πιάνο. 

Στο «Αρχείο Ελλήνων Μουσουργών Θωμά Ταμβάκου», που έχει ενοποιηθεί με το «Αρχείο Ελληνικής Μουσικής» του Γιώργου Κωνστάντζου, μουσικολόγου-ερευνητή, αποτυπώνεται η συνολική καταγραφή και τεκμηρίωση των καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων των 180 Ελλήνων και ελληνικής καταγωγής μουσουργών έντεχνης (λόγιας) μουσικής, που έζησαν σε ολόκληρη την περιφέρεια της βαλκανικής χερσονήσου, από τις αρχές του 17ου, έως και τον 20ό αι. Είναι καρπός πολυετούς, ενδελεχούς και κοπιώδους έρευνας της ερευνητικής ομάδας Κωνστάντζου-Ταμβάκου-Τρικούπη που πραγματοποιήθηκε σε ολόκληρη τη βαλκανική χερσόνησο με τα σημερινές 10 κρατικές οντότητες. Ως γνωστόν το ελληνικό στοιχείο (ελληνόφωνο και βλαχόφωνο κυρίως) ήταν διάσπαρτο αλλά ισχυρό σε περισσότερες από 280 πόλεις και κοινότητες, από την Κροατία έως φυσικά τη δυτικά του Βοσπόρου Τουρκία με την Κωνσταντινούπολη. Η αξιοσύνη του ελληνικού πληθυσμού και η ποιοτική υπεροχή του επέφερε βαθμιαία τον κυρίαρχο ρόλο στην πολιτική, κοινωνική, εμπορική και βεβαίως την πολιτιστική (μουσική, λογοτεχνία, εικαστικές τέχνες) ζωή που διήρκεσε πολλούς αιώνες, παρά τον οθωμανικό ζυγό, τις διώξεις και καταστροφές από τους οπαδούς των εθνικιστικών κινημάτων των γειτονικών χωρών μας (με τα γνωστά γεγονότα των τελών του 19ου και των αρχών του 20ού που διαδραματίστηκαν στην ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου, της Μακεδονίας και της Θράκης). 

Παραμένοντας στο θέμα της διάλεξης, η έρευνα εστιάστηκε σε ολόκληρο το φάσμα της λόγιας μουσικής δημιουργίας των ομογενών μουσουργών με κύριο σημείο αναφοράς την ελληνική καταγωγή και όχι την ελληνική μουσική μέσα στη δημιουργία τους (που σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχει). Εντοπίστηκαν 180 μουσουργοί με τεκμηριωμένη ελληνική καταγωγή, ενώ η έρευνα συνεχίζεται για την τεκμηρίωση της ελληνικής καταγωγής και άλλων 45 μουσουργών. Οι πρώτοι, με χρονολογική σειρά μουσουργοί εντοπίζονται στην Κροατία (Κομνηνός, Γεωργικέου, Στρατίκος) αλλά η πλειονότητά τους έζησε στη Ρουμανία (με τη Βαλλαχία, τη νυν Μολδαβία και τη Βεσσαραβία) και την Ευρωπαϊκή Τουρκία. Με την εξαίρεση των 50 περίπου μουσουργών που ήλθαν στην Ελλάδα οι υπόλοιποι –έχοντας ήδη υψηλά αξιώματα και θέσεις στον κοινωνικό ιστό- παρέμειναν στις βαλκανικές χώρες που γεννήθηκαν και αναγκάστηκαν (σε μεγάλο βαθμό) να τροποποιήσουν τα αρχικά ελληνικά επώνυμα (όπως ο Σαγκουνίδης που έγινε Σαγκούνοβ στο σημερινό Μπουργκάς της Βουλγαρίας) προκειμένου να επιβιώσουν σε ένα έντονα ανθελληνικό περιβάλλον. 

Με τη διάλεξη έρχονται στο φως μέρος των ιδιαίτερα αποκαλυπτικών ευρημάτων με διάσημους μουσουργούς που είχαν ελληνική καταγωγή ή με παντελώς άγνωστους και ξεχασμένους σήμερα αλλά με ιδιαίτερης ποιότητας μουσική δημιουργία. 

Με τη χρήση πολλών διαφανειών και επιλεγμένων οπτικών και ηχητικών παραδειγμάτων αλλά και με την παράθεση πληροφοριών καταδεικνύεται αυτή η ισχυρή μουσική και καλλιτεχνική παρουσία, ποσοτικά και ποιοτικά, της ομογένειας στις βαλκανικές χώρες. 

Μετά την ομιλία θ’ ακολουθήσει συναυλία με την πιανίστα Αγγέλικα Παπανικολάου η οποία θα ερμηνεύσει –σε πρώτη πανελλήνια εκτέλεση- έξι έργα ισάριθμων ομογενών μουσουργών από τη Ρουμανία (Ντίνου Λιπάττι, Λουκρητία Μπουραντά και Κωνσταντίνος Νοτταράς), την Κροατία (Μπόρις Παπαντόπουλο), τη Σερβία (Αλεκσάνταρ Μορφίδης) και τη Βουλγαρία (Παναγιώτης Πίπκοβ). 

Στην είσοδο του Πολυχώρου θα εκτίθεται δειγματοληπτικό υλικό μουσικών δραστηριοτήτων των μουσουργών από τις βαλκανικές χώρες (παρτιτούρες, δισκογραφήματα, βιβλία, φωτογραφίες). 

Η ομιλία εντάσσεται στη σειρά διαλέξεων και άλλων εκδηλώσεων που η Βιβλιοθήκη φιλοξενεί για πρώτη φορά, ανεξάρτητες από τους καθιερωμένους ετήσιους κύκλους.

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΖΑΠΟΡΟΖΙΕ ΛΟΥΚΑ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ ΜΟΣΧΑΣ ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ

Ο μητροπολίτης Ζαπορόζιε Λουκάς λειτουργών στον Ι. Ναό Αγίου Ανδρέου Πατρών (Νοέμβριος 2017)

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ο μητροπολίτης Ζαπορόζιε και Μελιτουπόλεως Λουκάς, της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας, μας έχει συνηθίσει από το παρελθόν σε …βαριές κουβέντες, σε σχέση με το Ουκρανικό ζήτημα. 

Μεταξύ άλλων: «Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος θα προκαλέσει το νέο ''Μεγάλο Σχίσμα'' όπως το 1054'', «ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος προσπαθεί να γίνει ο Πάπας της Ανατολής», και εντελώς πρόσφατα, "η απόφαση της Κωνσταντινούπολης είναι παρόμοια με την έκδοση πιστοποιητικού ζωής σε ένα πτώμα" ή «οι σχισματικοί έλαβαν μια απόφαση από την πρωτεύουσα μιας ισλαμικής χώρας, όπου οι Ορθόδοξοι εκεί είναι λιγότεροι και από το μικρότερη περιφέρεια της Ουκρανίας» και πως «θα ξεκινήσουν διαμαρτυρίες πιστών σε κεντρικές πλατείες διαφόρων πόλεων, σχετικά με τις αποφάσεις που ελήφθησαν για την Ουκρανία σε έδαφος Τουρκικό». 

Εάν ο μητροπολίτης Λουκάς πιστεύει αυτά που λέει, ότι δηλ. η απόφαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου πάρθηκε σε «ισλαμική χώρα» και σε «έδαφος Τουρκικό» και άρα είναι προβληματική, ίσως θα έπρεπε να καταδικάσει και την υποστήριξη προς την Εκκλησία της Ρωσίας του Πατριάρχου Αλεξανδρείας Θεοδώρου, ο οποίος επίσης βρίσκεται σε ισλαμική χώρα, και βέβαια του Πατριαρχείου Αντιοχείας που κι αυτό σε ισλαμική χώρα υφίσταται. 

Αλλά ας έρθουμε στα …βαρύτερα του νόμου. 

Ας μας επιτρέψει ο μητροπολίτης Λουκάς να υπενθυμίσουμε σ’ αυτόν και στην Εκκλησία του τα ακόλουθα. 

Η Αγία του Χριστού Μεγάλη Εκκλησία, ο Θρόνος του Κωνσταντινουπόλεως, είναι εκείνος που σας έδωσε την Ορθόδοξη πίστη και σας γλίτωσε από την ειδωλολατρεία, που σας έδωσε φώτα και τώρα του επιστρέφετε σκοτάδι, που έκανε το γένος σας άγιο και του αντιδωρίζετε ό,τι άγριο, που σας έμαθε τη γραφή για να έρθετε μετά από τόσους αιώνες και να γράφετε μόνο εις βάρος Του. 

Ο Θρόνος του Κωνσταντινουπόλεως, πολιτευόμενος στην από 17 αιώνες καθέδρα Του σήμερα, είναι Εκείνος που σας έδωσε την αυτοκεφαλία. Και τότε οι πολιτικές αρχές στα εδάφη αυτά ήταν ισλαμικές. Ο Θρόνος του Κωνσταντινουπόλεως σας ανύψωσε σε Πατριαρχική αξία. Και τότε στα εδάφη η πολιτική διοίκηση ήταν ισλαμική. Εκείνον υποσχεθήκατε να μνημονεύετε στον Τόμο αυτόν, αλλά γίνατε παραβάτες τελικά. Ο Θρόνος του Κωνσταντινουπόλεως σας έκανε ό, τι είστε, ένα νεώτερο Πατριαρχείο, υπό την κρίση μιας μέλλουσας Οικουμενικής Συνόδου. 

Ήρθατε με ξύλινες σχεδίες να επιτεθείτε στην Πόλη της Θεοτόκου και ακόμη μετά από τόσους αιώνες δεν αντιληφθήκατε πως αυτός ο Θρόνος στηρίζεται σε υπογραφές Πατέρων τόσων Συνόδων. Θέλατε πάντα αυτόν τον Θρόνο όμως! Θέλετε να έχετε λόγο και στα Πανάγια προσκυνήματα των Ιεροσολύμων. Από όπου νομίζετε θα πάρετε αξία τρέχετε! Όμως, η αξία προηγείται του Θεσμού. Δόθηκε σε αυτόν από τις Συνόδους η μεγάλη τιμή της υπερόριας δικαιοδοσίας, διότι κάποιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος ήταν η τότε ελπίδα της εποχής! 

Μιλάτε για τον Θρόνο που σας γέννησε, σας έδωσε το πνευματικό γάλα, που σας έδωσε υπόσταση εκκλησιαστική, που σας έκανε εν Χριστώ ανθρώπους, λες και μιλάτε για τον χειρότερο εχθρό σας! Νομίζετε ότι θα διδάξετε αυτούς που σας δίδαξαν με κόπο, που δεν σας εξελλήνισαν, αλλά σεβάστηκαν την ιδιαιτερότητα του πολιτισμού του όποιου κι αν είχατε, και σεις τώρα έρχεστε να απαντήσετε με φαρμάκι! Αντί του ύδατος όξος. 

Πλανώνται πλάνην οικτράν όσοι σας πιστεύουν, όσοι σας νομίζουν ως σωτήρες της πίστης, όσοι προσβλέπουν στην τάχα συντηρητικότητα σας, θεωρώντας ότι είστε το μέλλον της Ορθόδοξης πίστης! 

Προσπαθείτε να διεισδύσετε στον ελλαδικό χώρο, γυρεύοντας να κατεβείτε στη Μεσόγειο! Αυτό θέλατε πάντα! Αυτό συνεχίζετε και τώρα. Χτίζετε ναούς ρωσικού ρυθμού σε μια Ελλάδα που είναι η γη του προ και μετά Χριστόν υψηλότατου πολιτισμού. 

Όμως περισσότερο από τις αντιλήψεις σας προβληματίζεται κανείς από τις μεθόδους σας! Παρακινούσατε τους αγώνες του 19ου αιώνος, με κίνητρο να βάλετε και σεις το πόδι σας στην Ελλάδα. Είναι θλιβεροί όσοι σας κοιτούν στα χέρια, διότι δεν έχουν ίχνος εσωτερικής αξιοπρέπειας! Μια ζωή προσπαθούσατε να εκμεταλλευτείτε με τέτοιους τρόπους τις δυσχέρειες της Ρωμηοσύνης. Δεν κάνατε τίποτε υπέρ αυτής. Μόνο μοιράζετε θαύματα, στάρετς και καμπάνες και έφτασαν, δυστυχώς, Έλληνες να σας θεωρούν και σωτήριο γένος εσάς που με εταιρείες και ιδρύματα «...ωφ» κοιτάτε να επεκτείνετε τον άκρατο ιμπεριαλισμό σας. 

Μετά την πτώση του Κομμουνισμού, η Εκκλησία σας απέκτησε μια ιδιαίτερη «αδυναμία» για τους αριθμούς προσδιορίζοντας το «ποιμαντικό» της έργο ανάλογα με τον όγκο των ναών, του πλήθους κλπ., μετατρέποντας ταυτόχρονα ακόμα και τη Θεία Λειτουργία σε πρόσφορο μέσο επιδείξεως δυνάμεως. Διότι πώς μπορεί να θεωρηθεί επιτυχημένη μια Θεία Λειτουργία σε απευθείας τηλεοπτική μετάδοση αν οι τηλεοπτικές κάμερες δεν έχουν να δείξουν ένα εκστασιασμένο πλήθος πολλών χιλιάδων, κάτι παρόμοιο με αυτό που βλέπουμε σε προεκλογικές εκδηλώσεις πολιτικών κομμάτων. Κι αυτή η αγάπη για τους αριθμούς, για το μεγάλο και το τεράστιο, δυστυχώς έχει «μολύνει» και τους πιστούς. 

Κάποιος από τους Ρώσους πιστούς, που είχαν την μοναδική ευκαιρία να παρακολουθήσουν την Πατριαρχική Θεία Λειτουργία στο Φανάρι, κατά την ειρηνική επίσκεψη του Πατριάρχου Μόσχας Κυρίλλου στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, παρατήρησε με ειλικρινή απογοήτευση: «Ωραία Λειτουργία, αλλά είχε μόνο 200 άτομα (!)», και συμπλήρωσε με προφανή ικανοποίηση, «καμία σύγκριση με τις δικές μας Πατριαρχικές Λειτουργίες!». 

Όμως, σ’ αυτό το ταπεινό Φανάρι, όπου, όπως λέτε, «οι Ορθόδοξοι είναι λιγότεροι και από το μικρότερη περιφέρεια της Ουκρανίας», προσβλέπει η χώρα σας, σεβασμιώτατε Λουκά, και ένα πολύ μεγάλο μέρος του ορθοδόξου ποιμνίου, για την θεραπεία της εκκλησιαστικής κατάστασης. Σ’ αυτό κατέφυγε η χώρα σας, ζητώντας λύση, ασχέτως αν εσείς εθελοτυφλείτε. Και, πιστέψτε με, είναι κρίμα να μην προφέρετε σωστά την πραγματικότητα. 

Κλείνοντας ας σας πω και μια διήγηση από τον πολιτισμό της χώρας όπου εδρεύει το Οικουμενικό Πατριαρχείο. 

Πήγε κάποτε ο γιος μιας νοικοκυρεμένης οικογένειας να σπουδάσει την στρατιωτική τέχνη. Μετά από χρόνια γύρισε στρατηγός στο αξίωμα στο πατρικό του. Ο πατέρας ήταν στη δουλειά. Χαιρέτισε τη μητέρα του, κάθισε στο σαλόνι με τη στολή όπως ήρθε, έβαλε και τα πόδια στο τραπέζι επάνω και περίμενε. Κάποια στιγμή επιστρέφει κατάκοπος ο σεβάσμιος πατέρας του. Εκείνος τον χαιρετά χωρίς καν να σηκωθεί από τη θέση και με τα πόδια όπως ήταν ψηλά, λέγοντας του: Πατέρα κοίτα! Έγινα στρατηγός! Και εκείνος του απαντά: Αλίμονο μου, παιδί μου, στρατηγός έγινες, άνθρωπος δεν έγινες!
Αναδημοσιεύσεις του κειμένου από το ΦΩΣ ΦΑΝΑΡΙΟΥ
νυχθημερόν

tribune

trikalavoice

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΤΗΣΙΑΣ ΕΚΔΟΣΗΣ "ΑΝΘΙΒΟΛΑ" ΜΕ ΘΕΜΑ "ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ"

Οι εκδόσεις Εν Πλω μας προσκαλούν στην παρουσίαση του της Ετήσιας Έκδοσης Χριστιανικού Διαλόγου και Πολιτισμού Ανθίβολα τεύχος 2, «Εκκλησία και Τέχνη», τη Δευτέρα 22 Οκτωβρίου και ώρα 7:00 το απόγευμα στο Bιβλιοπωλείο Εν Πλω. 

Τη νέα έκδοση θα παρουσιάσουν οι: 

- π. Ευάγγελος Γκανάς, πτυχ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός του ΕΜΠ, πτυχ. Θεολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και Εφημέριος στην Ενορία του Οσίου Μελετίου Σεπολίων. 

- Χρήστος Κεχαγιόγλου, Ζωγράφος, ArtDirector, Σκηνοθέτης. 

- Εύη Βουλγαράκη, Δρ. Θεολογίας, Διδάσκουσα (ΕΔΙΠ) στο Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας ΕΚΠΑ. 

- Διονύσιος Σκλήρης, Δρ. Ελληνικών Σπουδών, πτυχ. Θεολογίας και Κλασικής Φιλολογίας, διδάσκων στο Τμήμα Θεολογίας ΕΚΠΑ. 

Θα ακολουθήσει μουσικό αφιέρωμα στο νέο δίσκο του συγκροτήματος Encardia με τίτλο Emigranti καθώς και η παρουσίαση του νέου επιτοίχιου ημερολογίου του 2019 του Χρήστου Κεχαγιόγλου. 

Είσοδος ελεύθερη. 

Λίγα λόγια για την Έκδοση 

Η Ορθόδοξη Παράδοση διαλέγεται με την τέχνη και με τον πολιτισμό; Η ερωτηματοθεσία και η ερμηνευτική ματιά του δεύτερου αυτού τεύχους των Ανθιβόλων είναι διπλή και κινείται στην ανίχνευση των πολύπτυχων σχέσεων μεταξύ Ορθοδοξίας και Πολιτισμού, άλλοτε και σήμερα. Στην προοπτική αυτή δεν τίθεται απλώς το ζήτημα της σχέσης της Ορθοδοξίας με τις τέχνες που ανέπτυξε στο παρελθόν και το συναφές αίτημα της σύγχρονης ανανέωσής τους, αλλά κυρίως ο γόνιμος διάλογος και το άνοιγμα της Ορθοδοξίας προς τις σύγχρονες εκφράσεις της τέχνης και του πολιτισμού. 

Στον δεύτερο τόμο των Ανθιβόλων συνεργάζονται οι: Σταύρος Γιαγκάζογλου, Θανάσης Παπαθανασίου, Σωτήρης Γουνελάς, π. Αντώνιος Πινακούλας, Γιώργος Κόρδης, Βάσω Γώγου, Αχιλλέας Ντελλής, Σπυριδούλα Αθανασοπούλου - Κυπρίου, Μάρκος Καμπάνης, Σταύρος Τερζής, Χρήστος Κεχαγιόγλου, Αλέκος Κυραρίνης, Άγγελος Καλογερόπουλος, Ιωσήφ Ροηλίδης, Δημήτρης Αγγελής, Ιωσήφ Βιβιλάκης, Περικλής Μουστάκης, Νίκος Χαλδαιάκης, Κατερίνα Ευαγγελάτου, Στεφανία Γουλιώτη, Ηλίας Κουνέλας, Μάριος Μπέγζος, π. Λάμπρος Καμπερίδης, Δημήτρης Κόκορης, Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, Θανάσης Νευροκοπλής, Πέτρος Κεφαλιακός, Νατζουάν Νταρουίς, Διονύσιος Σκλήρης, Χρυσόστομος Σταμούλης. 

Την έκδοση διευθύνουν και επιμελούνται οι: Σταύρος Γιαγκάζογλου και Δημήτρης Αγγελής.

"ΘΗΛΕΙΣ ΑΓΓΕΛΟΙ" ΠΡΟΣΕΧΩΣ ΑΠΟ ΤΟ "ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ"

ΕΜΦΥΛΕΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ - ΘΗΛΕΙΣ ΑΓΓΕΛΟΙ 

Από τα Συναξάρια Αγίων γυναικών που μόνασαν σε αντρικά μοναστήρια 

Μουσικές του 20ού και 21ου αιώνα 

- Αγγελίνα Τκάτσεβα, τσίμπελ 

- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, τραγούδι – αφήγηση 

- Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι 

ΤΕΤΑΡΤΗ 28 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2018, 8μ.μ. 

AN ART ARTISTRY - Μονής Αστερίου 4, Πλάκα 

Παραγωγή: Καλλιτεχνικό Σύνολο ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ

Artwork: Ιωάννης Πορφύριος Καποδίστριας