Ιδιωτική Οδός

Πέμπτη 12 Απριλίου 2018

ΜΙΑ ΑΝΑΣΤΑΣΙΜΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟΝ ΑΕΙΜΝΗΣΤΟ ΛΥΚΟΥΡΓΟ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟ (ΒΙΝΤΕΟ)

Μία πραγματικά Αναστάσιμη συναυλία της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας υπό τον μακαριστό Λυκούργο Αγγελόπουλο, στην αίθουσα εκδηλώσεων του Ωδείου Αθηνών – θαρρώ το 2007 – όπου δίδαξε επί σειρά ετών.

Μία συναυλία με Αναστάσιμους ύμνους σε διάφορες γλώσσες ορθοδόξων λαών (αραβικά, ρουμανικά, σερβικά, αλβανικά), δίνοντας το μήνυμα της Αναστάσεως πάση τη κτίσει, αλλά και προβάλλοντας την βυζαντινή μουσική ως την κυρίως εκκλησιαστική μουσική των ορθοδόξων.

Την κάλυψη έκανε το διαδικτυακό κανάλι intv.gr του Γιώργου Αρβανίτη, με την επιμέλεια του Π.Α. Ανδριόπουλου.

Τετάρτη 11 Απριλίου 2018

+ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΝΙΚΟΠΟΛΕΩΣ ΜΕΛΕΤΙΟΥ: Ο ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ

Δημοσιεύουμε σήμερα ένα σημαντικό κείμενο του μακαριστού Μητροπολίτου Νικοπόλεως Μελετίου (Καλαμαρά), με θέμα τον Οικουμενισμό.

Πρόκειται για μία εισήγηση στην Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος τον Οκτώβριο του 2013, η οποία όμως δεν εκφωνήθηκε. Το κείμενο δεν το έχω δει δημοσιευμένο μέχρι σήμερα.

Το αναρτώ εδώ με την έλλειψη της σελίδας 16, η οποία κάπου έχει παραπέσει στο αρχείο μου. Σε κάθε περίπτωση το όλο κείμενο είναι εξαιρετικά σημαντικό από κάθε άποψη.

Γράφτηκε σε μια εποχή όπου οι «αντιοικουμενιστές» και πάλι εξαπέλυαν αναθέματα, λόγω της επίσκεψης του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β’ στην Αθήνα, επί μακαριστού Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου.

Ιδού λοιπόν το κείμενο του μακαριστού Μελετίου, προς γνώσιν και συμμόρφωσιν των βουλομένων.

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΝΙΚΟΠΟΛΕΩΣ ΜΕΛΕΤΙΟΥ - Ο ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

ΤΟ "ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ" ΓΙΑ ΕΓΧΟΡΔΑ ΤΟΥ ΠΕΤΡΟΥ ΠΕΤΡΙΔΗ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΚΑΝΑΡΗ

Κωνσταντίνος Κερεστετζής,
Σπουδή στην Ανάσταση του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου,
κάρβουνο σε χαρτί, 100×60 εκ.

Π. Α. Ανδριόπουλος
Είναι γνωστό ότι η Εθνική Μουσική Σχολή στράφηκε "επί τας πηγάς", ήτοι στην ελληνική παράδοση, προκειμένου να αντλήσει "ύδωρ μετ' ευφροσύνης".

Πολλοί συνθέτες - και εκτός Εθνικής Μουσικής Σχολής - δανείστηκαν μελωδίες, μοτίβα, ρυθμούς, θέματα, από την βυζαντινή και την παραδοσιακή μας μουσική, και μπόλιασαν με αυτά δικές τους δημιουργίες, πολλές από τις οποίες έγιναν και εξαιρετικά δημοφιλείς, όπως π.χ. οι περίφημοι Ελληνικοί χοροί του Νίκου Σκαλκώτα.

Ένας από τους συνθέτες της Εθνικής Μουσικής Σχολής ήταν και ο Πέτρος Πετρίδης (1892-1977).

Θυμήθηκα αυτές τις αναστάσιμες μέρες το έργο του Χορικό και παραλλαγές αρ. 2 "Χριστός Ανέστη", για ορχήστρα εγχόρδων (1941-43). Ένα έργο βασισμένο στην πασίγνωστη βυζαντινή μελωδία του "Χριστός Ανέστη", που παίχτηκε σε πρώτη εκτέλεση στις 20 Μαϊου 1945.
Το έργο έχει ηχογραφήσει με την Ορχήστρα Δωματίου της Σόφιας ο μαέστρος Βύρων Φιδετζής και έχει κυκλοφορήσει σε δίσκο μαζί με άλλα έργα ελλήνων συνθετών.
Ο μουσικολόγος Ιωάννης Φούλιας γράφει για το έργο αυτό του Πετρίδη: "...σύνθεση του 1939, εκθέτει αρχικά την μελωδία του “Χριστός ανέστη” με λιτή εναρμόνιση σε φρύγιο τρόπο (Choral: largo). Στην έναρξη της πρώτης παραλλαγής (Larghetto), ωστόσο, η πρωτότυπη μελωδία καθίσταται ελαφρώς μελισματική και οι υπόλοιπες φωνές αποκτούν περισσότερη κίνηση· σταδιακώς, επίσης, η ηχητική ένταση αυξάνεται και το θέμα χρησιμεύει πλέον μόνον ως αφετηρία για την ανάπτυξη μιας ελεύθερης φαντασίας που ολοκληρώνεται στον δώριο τρόπο! Αυτή η διαδικασία απομάκρυνσης από τις δομικές προδιαγραφές του βυζαντινού θέματος συνεχίζεται και στην δεύτερη παραλλαγή (Allegro), όπου σύντομες φράσεις της αρχικής μελωδίας διαμορφώνουν ένα αντιστικτικό πλέγμα, το οποίο με τον ζωηρό – σχεδόν χορευτικό – ρυθμό του διέρχεται από διάφορους τρόπους, προτού τελικά καταλήξει με πολύ δυναμισμό στην δεσπόζουσα του δωρίου. Στην τρίτη παραλλαγή (Largo molto sostenuto), αντιθέτως, το θέμα καθίσταται και πάλι αναγνωρίσιμο: εδώ λοιπόν, το “Χριστός ανέστη” επαναλαμβάνεται αρκετές φορές για την ανάπτυξη μιας ελεγειακής και ως επί το πλείστον ομοφωνικής ηχητικής παράστασης, που προοδευτικά μετατοπίζεται από τον αιόλιο τρόπο προς τον δώριο. Σε αυτόν αρχίζει κατόπιν και η τελική παραλλαγή-φούγκα (Allegro), το θέμα της οποίας συνίσταται σε ένα γεμάτο σφρίγος παράλλαγμα της πρώτης φράσεως του βυζαντινού μέλους. Στην εξέλιξη της φούγκας αυτής διακρίνονται δύο ενότητες: η πρώτη αποτελείται από εναλλαγές τμημάτων με ή χωρίς το θέμα της φούγκας (στην περίπτωση των “επεισοδίων” η ύφανση καθίσταται εμφανώς πιο ομοφωνική) και κορυφώνεται σε μια πτώση επί της δεσπόζουσας του δωρίου τρόπου· η δεύτερη ενότητα δίνει στην συνέχεια την εντύπωση μιας επανέναρξης “εκ του μηδενός”, αλλά από ένα σημείο και έπειτα συνδυάζεται με την πλήρη παράθεση του “Χριστός ανέστη” στα βαθύφωνα έγχορδα (εν είδει cantus firmus), ενόσω μάλιστα αποκαθίσταται προοδευτικά και ο αρχικός φρύγιος τρόπος, οδηγώντας έτσι σε ένα υμνητικό κλείσιμο αλλά και σε μια εντελώς απρόσμενη καταληκτική μείζονα συγχορδία με επιπρόσθετη έκτη επί του φθόγγου σι!"

Στις μέρες μας ένας άλλος συνθέτης, ο φίλος Λεωνίδας Κανάρης, μας δίνει τις δικές του παραλλαγές πάνω στο "Χριστός Ανέστη", με ένα έργο για ορχήστρα εγχόρδων που γράφτηκε το 2005.

Ένα έργο κατά πάντα σημερινό, βασισμένο σε υλικό παλαιό, του οποίου η πρώτη εκτέλεση έγινε στην Οδησσό από την «Καμεράτα της Οδησσού» υπό τη διεύθυνση του Igor Shavruk στις 21 Σεπτεμβρίου του 2005.
Το ενδιαφέρον είναι και τα δύο έργα είναι για ορχήστρα εγχόρδων και έχουν σχεδόν την ίδια διάρκεια (16 λεπτά του Πετρίδη, 14 του Κανάρη).

Ο συνθέτης Λεωνίδας Κανάρης γράφει για το έργο του αυτό:

Αν η «Ωδή στη Χαρά» από την «Εννάτη» του Μπετόβεν αποτελεί την πιο εμβληματική μελωδία της ευρωπαϊκής μουσικής παράδοσης, αναζητώντας μιαν αντίστοιχα μεγαλειώδη και ψυχικής ανάτασης μελωδία στη βυζαντινή παράδοση, δεν άργησα να διακρίνω τον ύμνο «Χριστός Ανέστη» του Πέτρου Λαμπαδάριου – Πελοποννήσιου (1730-1777), ο οποίος μάλιστα, άφησε τα εγκόσμια όταν ο Μπετόβεν ήταν μόλις επτά ετών.

Το έργο είναι παραλλαγές πάνω στη μελωδία αυτή, είναι γραμμένο σε ένα μέρος και έχει διάρκεια περίπου 14 λεπτών. Η δημιουργία του δεν είχε πρόθεση θρησκευτικού έργου, αλλά την αξιοποίηση των πολλών μουσικών δυνατοτήτων του ύμνου. Φυσικά το παραπάνω κάθε άλλο παρά αποκλείει και την επετειακή - πασχαλινή του χρήση.

Ο τίτλος «Ανατάσιμον» (αντί του αναμενόμενου Αναστάσιμον) δηλώνει τη δύναμη που έχει ο θαυμάσιος αυτός ύμνος του Π.Λ.Π. στο να δημιουργεί μια ψυχική ανάταση στους ακροατές του. Στο έργο αυτό η πρόθεση (και πρόκληση για μένα) ήταν να χρησιμοποιήσω κλασικά πρότυπα σύνθεσης, με κάποια στοιχεία από τη σύγχρονη μουσική, γεγονός που του προσδίδει έναν Νεοκλασικό χαρακτήρα, καθιστώντας το έτσι και ευκολότερα προσπελάσιμο από ευρύτερα ακροατήρια.

Η 1η εκτέλεση έγινε στην Οδησσό από την «Καμεράτα της Οδησσού» υπό τη διεύθυνση του Igor Shavruk στις 21/9/2005. Έκτοτε, το έργο εκτελέσθηκε από τη «Νέα Ορχήστρα Θεσσαλονίκης» στην ίδια πόλη σε διεύθυνση Καμπάνη Σαμαρά και μέρος του επίσης εκτελέσθηκε από την ορχήστρα «ΑΣΟΝ» στο Βόλο, υπό τη διεύθυνση του Παύλου Σεργίου. Τέλος, η παρούσα ηχογράφηση από την Οδησσό έχει αρκετές φορές μεταδοθεί από τις ραδιοφωνικές συχνότητες του «Τρίτου Προγράμματος».

Παραθέτουμε στη συνέχεια αυτή την ηχογράφηση του "Ανατάσιμον".

Τρίτη 10 Απριλίου 2018

Η "ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΔΟΣ" ΣΤΟ "ΑΒΑΛΟΝ ΤΩΝ ΤΕΧΝΩΝ"

Το σημαντικό site πολιτισμού άβαλον ΤΩΝ ΤΕΧΝΩΝ, τίμησε υπερβαλλόντως τον τελευταίο καιρό την "Ιδιωτική Οδό", με αναδημοσιεύσεις θεμάτων μας που επιμελήθηκε λίαν καλώς ο διαχειριστής του ιστότοπου Γιώργος Πισσαλίδης, ένας άνθρωπος με μακρά θητεία στον χώρο του πολιτισμού.

- Με αφορμή την 86η επέτειο γενεθλίων του Αντρέι Ταρκόφσκι στις 4 Απριλίου, δημοσίευσε το άρθρο μας για την «φιλοσοφία» του μεγάλου σκηνοθέτη όσο αφορά την μουσική που ακουγόταν στις ταινίες του. Δείτε την σχετική ανάρτηση, υπό τον τίτλο "Η μουσική στο ποιητικό σινεμά του Αντρέι Ταρκόφσκι" εδώ.

- “ΟΙ ΕΠΤΑ ΛΟΓΟΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ” ΤΟΥ ΧΑΫΔΝ ΓΙΑ ΟΡΧΗΣΤΡΑ ΕΓΧΟΡΔΩΝ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΤΗ (ΒΙΝΤΕΟ)

Πασχαλινή συναυλία της Ορχήστρας Πατρών υπό τη διεύθυνση του Δημήτρη Μποτίνη στο Δημοτικό Θέατρο Απόλλων της Πάτρας, με το έργο του Joseph Haydn (1732-1809): Οι επτά λόγοι του Χριστού στον Σταυρό.

Επιμέλεια κειμένου-Αφήγηση: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος.

- Διάλεξη Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου: «Ο Μάνος Χατζιδάκις και οι Ρώσοι συνθέτες του 20ου αιώνα.» (video)

Δευτέρα 9 Απριλίου 2018

Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ ΣΕ ΠΕΙΣΜΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ ΠΟΥ ΜΥΡΙΖΟΥΝ ΘΑΝΑΤΙΛΑ

The Risen Christ, Michel Ciry, Paris 1957

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ο μεγάλος ρώσος θεολόγος της Διασποράς π. Αλέξανδρος Σμέμαν, σ’ ένα αναστάσιμο κείμενό του γράφει: «εμείς, ως πιστοί, ως αυτοί που χαρήκαμε και γιορτάσαμε, έχουμε την ευθύνη να γνωρίσουν και να πιστέψουν και άλλοι, να δουν, να ακούσουν και να εισέλθουν σ' αυτή τη νίκη και σ' αυτή τη χαρά.»

Η παραπάνω ρήση του π. Αλεξάνδρου μοιάζει μάλλον ανέφικτη στους καιρούς μας.

Ποιοι πιστοί ακτινοβολούν την χαρά της Ανάστασης;

Οι Ορθόδοξοι της σήμερον, όπου γης, ταυτίζονται με την εσωστρέφεια, με την συμβατικότητα και τον συμβιβασμό, με τον εθνοφυλετισμό, με μια συντήρηση που μυρίζει μούχλα.

Μιλώ, φυσικά, για τους «συνειδητούς» χριστιανούς, οι οποίοι εμπίπτουν στον Κυριακό λόγο: «Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί, ὅτι κλείετε τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων· ὑμεῖς γὰρ οὐκ εἰσέρχεσθε, οὐδὲ τοὺς εἰσερχομένους ἀφίετε εἰσελθεῖν.»

Ο λόγος του Χριστού ισχύει απολύτως σήμερα, δεν ειπώθηκε μόνο για το μακρινό παρελθόν. Εμείς κλείνουμε την βασιλεία των ουρανών «έμπροσθεν των ανθρώπων».

Στο όνομα της πατρίδος, της «καθαρότητας» της πίστης, της «ανωτερότητας» της φυλής μας, μιας «πνευματικότητας» που μπάζει από παντού.

Εμείς κλείνουμε την βασιλεία των ουρανών όταν νομίζουμε ότι δίνουμε «μαρτυρία Χριστού» επιτιθέμενοι στον μακαρίτη Στήβεν Χόκινγκ, στην γενική και αόριστη «νέα τάξη πραγμάτων», στους ομοφυλόφιλους, στους πάσης φύσεως διαφορετικούς, στους «εχθρούς της πίστεως και της πατρίδος» κ.ο.κ.

Καταντήσαμε χειρότεροι από τους φαρισαίους, καθώς συκοφαντούμε την Ανάσταση του Χριστού, όχι πληρώνοντας τους στρατιώτες να σιωπήσουν για την Ανάσταση, αλλά ακυρώνοντάς την με την ίδια τη ζωή μας.

Μια «χριστιανική» ζωή που μυρίζει θανατίλα και δεν έχει καμία σχέση με την ελπίδα. Μιλάμε για μια ανελεύθερη ζωή, την οποία βιώνουν οι χριστιανοί της σήμερον, με την αγάπη να ξορκίζεται ως «αγαπολογία» κάποιων «αγαπούληδων», κι ας είπε ό Χριστός ότι στην αγάπη του Θεού και του πλησίον «όλος ο νόμος και οι προφήται κρέμανται».

Ο Χριστός είπε ότι «ουκ έρχεται η βασιλεία του Θεού μετά παρατηρήσεως». Οι σημερινοί χριστιανοί μοιάζουν παρατηρητές, θεατές, τιμητές, και όχι ποιητές. Με την ζωή τους δεν μπορούν να νοηματοδοτήσουν ούτε τον εαυτό τους.

Ευτυχώς ο Χριστός Ανέστη, σε πείσμα όσων «πιστεύουν» στην Ανάστασή Του, χωρίς κανένα αντίκρισμα στην προσωπική τους ζωή.

Ο αναστημένος Ιησούς πορεύεται δίπλα μας «εν ετέρα μορφή» κι εμείς τον προσπερνάμε ή και τον διώχνουμε στο όνομα μιας δικής μας «θρησκευτικότητας», που δεν αντέχει την ετερότητα.

Κυριακή 8 Απριλίου 2018

Η ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΟΛΩΜΟΥ

8 Απριλίου 2018

Κυριακή του Πάσχα και γενέθλιος μέρα του Εθνικού Ποιητή

Λεπτομέρεια της γκραβούρας του Αναστασίου Σάρτζιντ με τον Διονύσιο Σολωμό σε νεαρή ηλικία και στίχοι από την "Ημέρα της Λαμπρής".

Χριστός ανέστη! Νέοι, γέροι και κόρες,
όλοι, μικροί - μεγάλοι, ετοιμαστήτε
μέσα στες εκκλησίες τες δαφνοφόρες
με το φως της χαράς συμαζωχτήτε
ανοίξετε αγκαλιές ειρηνοφόρες
ομπροστά στους Αγίους και φιληθήτε!
Φιληθήτε γλυκά, χείλη με χείλη,
πέστε Χριστός ανέστη, εχθροί και φίλοι!

Σάββατο 7 Απριλίου 2018

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ: ΤΟ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ "ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ"

Του Μάνου Χατζιδάκι

Πάντα μ’ απασχολούσε το γνωστό εμβατήριο όσες φορές τ’ άκουγα. Έλεγα μέσα μου, τι άραγες εννοεί; Αντιπαρέρχομαι την αντιπάθεια που μου προκαλούσαν οι άδοντες παρελαύνοντες στρατιώτες, αστυνομικοί και πυροσβέστες, μαθητές και μαθήτριες, ναύτες και αεροπόροι κι όλοι μαζί μετά φανατισμού και πείσματος. «Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει» – τί άραγε το άσμα να εννοεί; Βέβαια δεν μου διέφευγε η προκατασκευή και η επίπονη άσκηση πού απαιτούσεν ένας τόσος «φανατισμός» και τέτοιο «πείσμα» για να εκτοξευθεί εις τας εθνικάς εορτάς το περίφημον «Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει». ‘Ομως αυτό δεν έχει τόση σημασία. Γεγονός ήταν πως η Ελλάδα, είτε με πείσμα είτε χωρίς, δεν εννοούσε να πεθάνει. Και το διαλαλούσε μετά χάλκινων και ξυλίνων πνευστών, καθώς και μ’ έναν αρκετά μεγάλον αριθμό τυμπάνων.

Κι ήρθε ένα Μεγάλο Σάββατο, έτσι καθώς παρακολουθούσα τη λειτουργία της Αναστάσεως σαν τυπικός χριστιανός κι εγώ, μ’ όλες τις ένοπλες δυνάμεις παρούσες και γυαλιστερές, που μου ξαναθύμισαν το γνωστό εμβατήριο τής εθνικής μας υπερηφάνειας «Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει» – τ’ άκουγα μέσα μου καθώς την ίδια στιγμή ηκούγετο το ανακουφιστικό «Χριστός Ανέστη», ενώ μερικοί εύζωνοι, τιμητική φρουρά, χαμογελούσαν αμήχανα και ηλιθίως. Σκέφθηκα, σαν κάτι να φωτίστηκε μέσα μου, εφόσον η Ελλάδα δεν πεθαίνει ποτέ, πάει να πει πως και ποτέ δεν θα αναστηθεί.

Πώς θά ’ναι αιώνια δίχως ανάσταση, μια και δεν δέχθηκε ποτέ της να πεθάνει. Τότες άρχισα να καταλαβαίνω, καθώς ο κόσμος έφευγε βιαστικά με το «Χριστός Ανέστη» στα χείλη του, και την Ελλάδα και το εμβατήριο και την Ανάσταση κατά κάποιο τρόπο.

Ψέματα η Ελλάδα πως τάχα δεν πεθαίνει ποτέ.

Ψέματα το εμβατήριο για μια μη θνήσκουσα Ελλάδα.

Ψέματα και η Ανάσταση για μια περίπτωση χώρας μη θνήσκουσας και μη αναστημένης, αλλά γενναίως επαρμένης.

Τώρα γιατί η Ελλάδα ειδικά βρίσκεται τόσο στενά συνδεδεμένη με τη γιορτή του Πάσχα, είναι ένα άλλο ερώτημα που απαιτεί μια κάποια απόκριση. Είτε από μάς είτε από τους ασκητές του Αγίου Όρους. Κάτι περισσότερο θα γνωρίζουν αυτοί για μάς, αφού έχουν την άνεση να μας παρατηρούν με ψυχραιμία χρόνια και αιώνες τώρα. Λοιπόν τα Πάσχα των Ελλήνων, ίσως λόγω στρατώνων, λόγω τσάμικου και λόγω φαλλοκρατικής λεβεντιάς που άνετα επιδεικνύουν οι πολιτικοί μας αρχηγοί όταν καταδέχονται με τόση «δημοκρατικότητα» να συγχορέψουν με τους φαντάρους και να τσουγκρίσουν πασχαλινά αυγά. (Άλλη μια μελαγχολική εικόνα της εθνικής μας εθιμοτυπίας που, θυμάμαι από παιδί, μου προκαλούσε μιαν ακατάσχετη διάθεση για κλάμα. Ένα κλάμα που δεν έλεγε να σταματήσει και που κανείς δεν θα ήταν σε θέση να εξηγήσει).

Όπως και να το δούμε το «ψέμα», ένα είναι σίγουρο και αδιαφιλονίκητο: πως η Ελλάδα σε ρυθμό εμβατηρίου δεν πεθαίνει ποτές.
Μ.Χ.

Το Τέταρτο, τεύχος 1, Μάιος 1985

Σημείωση Ιδιωτικής Οδού:

Εκεί γύρω στα 1994, κυκλοφόρησε από το «Σείριο» του Μ. Χατζιδάκι, ένα άλμπουμ με τίτλο «Ελλάς, η χώρα των εμβατηρίων». Πρόκειται για εκείνα τα «απίθανα ηχογραφήματα εθνικού και ποδοσφαιρικού ενδιαφέροντος» που είχε επιμεληθεί ο Μάνος Χατζιδάκις. ο οποίος ...αρεσκόταν στα εμβατήρια, μόνο που το δικό του ήταν "Εμβατήριο για λεηλασίες" (στον "Κύκλο με την κιμωλία").

"ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΟΒΔΟΜΑΔΟΣ" - Δάφνες εις κάθε πλάκα έχουν οι τάφοι...

Μεγάλο Σάββατο

Λεπτομέρεια του δάφνινου στεφανιού από σίδερο, που είναι τοποθετημένο στον τάφο του Διονυσίου Σολωμού, από το Μαυσωλείο Σολωμού & Κάλβου.

Διονύσιος Σολωμός
Η ημέρα της Λαμπρής
(απόσπασμα)

Δάφνες εις κάθε πλάκα έχουν οι τάφοι,
Kαι βρέφη ωραία στην αγκαλιά οι μανάδες·
Γλυκόφωνα, κοιτώντας τες ζωγραφι-
σμένες εικόνες, ψάλλουνε οι ψαλτάδες·
Λάμπει το ασήμι, λάμπει το χρυσάφι
Aπό το φως που χύνουνε οι λαμπάδες·
Kάθε πρόσωπο λάμπει απ’ το αγιοκέρι,
Oπού κρατούνε οι Χριστιανοί στο χέρι.

Παρασκευή 6 Απριλίου 2018

Γιώργου Κοζία: Η ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΣ ROSALIA LOMBARDO

Γιώργου Κοζία

Η ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΣ ROSALIA LOMBARDO

Ξύλινα φώτα,

ξύλινα γέλια, ξύλινες ψυχές.

Με σάπια ξύλα

στηρίξαμε του κόσμου την σκηνή.

Τώρα στα πριονιστήρια

την ρίχνουν οι φερετροποιοί.

Η Αρχάγγελος

γυρίζει την πριονοκορδέλα

Άυπνη μες την θεία ερημιά της

Τώρα που είναι μόνη

και λίγο μελαγχολική

Ως κρίνον εν μέσω ακανθών

Στην επί ξύλου κρεμάμενη ωραιότητα.

Γυρίζει, γυρίζει την πριονοκορδέλα

Η Rosalia Lombardo

μια κούκλα μυστηρίου

Σε πείσμα της φθοράς και του θανάτου.

[Γιώργος Κοζίας, Πολεμώντας υπό σκιάν..., Περισπωμένη, 2017]

*Την έλεγαν Ροζαλία Λομπάρντο και υπήρξε, ένα πανέμορφο κοριτσάκι, που πέθανε στα δύο μόλις χρόνια του, από αναπνευστική λοίμωξη, το 1920, στο Παλέρμο, της Σικελίας. Την αποκαλούν η Ωραία Κοιμωμένη του Δάσους και μοιάζει με ένα μικρό κοριτσάκι που κοιμάται. Τυλιγμένη με μια όμορφη κουβέρτα, με το πρόσωπο ήρεμο, πλαισιωμένο από ξανθές μπούκλες χτενισμένες με ένα φιόγκο, η μικρή Ροζαλία Λομπάρντο είναι η πιο καλοδιατηρημένη μούμια στον κόσμο.

"ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΟΒΔΟΜΑΔΟΣ" - ΑΠΟΚΑΘΗΛΩΣΗ

Μεγάλη Παρασκευή

Λεπτομέρεια της φορητής εικόνας "Η Αποκαθήλωση", από τη Συλλογή Κολυβά στο Μουσείο Σολωμού & Επιφανών.

Γιώργης Παυλόπουλος
ΑΠΟΚΑΘΗΛΩΣΗ

Κάπου ξεκαρφώνουν απ’ το πρωί.
Απ’ τ’ ανοιγμένα μνήματα βγαίνουνε κρίνα
κι ο ήλιος μέσ’ στη συννεφιά
σα Λάζαρος με σάβανο.
Έπειτα λάμπουν οι στολές των πεθαμένων
το μετάξι, τα χρυσαφικά, τα λεμονάνθια
όλα τ’ ανώφελα των ενταφιασμών
και τα μικρά σκεύη του κάτω κόσμου.
Τώρα τους βλέπω.
Πηγαίνουν σιγά, πλάι στα κυπαρίσσια
προσέχοντας μήπως δρασκελίσουν
το σχήμα που τους έδωσε ο θάνατος
απλώνοντας τ’ αδύναμα χέρια τους
ν’ αγγίξουν λίγο φως ή τον αγέρα
αυτόν που ανασαίνουμε.
Φτωχά σαγόνια, φαγωμένα χαμόγελα.
Δεν ξέρουνε πώς να φερθούν·
γυρίζουν αφηρημένοι εκεί
κατά το μέρος που ολοένα ξεκαρφώνουν.
Θυμούνται.
*
Δεν είναι πόνος, μήτε ξεκούραση καν·
μονάχα σα να σε κατεβάζουν προσεχτικά απ’ το πρωί
χωρίς να τους δίνεις φρίκη
μέσα σ’ ένα άσπιλο σεντόνι και το νιώθεις
καθώς μετατοπίζουν τις σκάλες από καρφί σε καρφί
ώσπου μένουν τα τέσσερα σημεία στον άνεμο
γυμνά, ματωμένα.
(Το κατώγι)

ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ

Η Περιφερειακή Ενότητα Έβρου σε συνεργασία με το Σύλλογο Μουσικών Εκπαιδευτικών Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης, διοργάνωσε το Σάββατο 31 Μαρτίου 2018, για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, με ιδιαίτερη επιτυχία συναυλία θρησκευτικής μουσικής, εν όψει της πασχαλινής περιόδου.
Στο κατάμεστο από φίλους της μουσικής Νομαρχείο, στην Αλεξανδρούπολη, είχε τη δυνατότητα το φιλόμουσο κοινό της πόλεως να οδηγηθεί στην κατάνυξη της Μεγάλης Εβδομάδας των Παθών μέσω της μουσικής. Στη συναυλία ερμηνεύτηκαν ύμνοι τόσο της ανατολικής ορθόδοξης εκκλησίας, όσο και συνθέσεις της δυτικής εκκλησιαστικής μουσικής.
Στο πρώτο μέρος, μεικτός βυζαντινός χορός μαθητών βυζαντινής μουσικής, υπό τη διεύθυνση του μουσικολόγου κ. Αγγέλου Μπέντη παρουσίασε ύμνους της Μεγάλης Εβδομάδος, ενώ στο δεύτερο μικτή πεντάφωνη χορωδία, ορχήστρα και δυο σολίστ, υπό τη διεύθυνση του Δρ. κ. Αθανασίου Τρικούπη, παρουσίασε σε πρώτη πανελλήνια εκτέλεση το έργο Confitebor tibi, Domine, P.66 του Ιταλού συνθέτη Giovanni Battista Pergolesi (1710-1736).
Τη συναυλία θρησκευτική μουσικής παρακολούθησαν εκπρόσωπος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αλεξανδρουπόλεως κ. Ανθίμου, ο βουλευτής Έβρου και τέως αρχηγός της ΕΛ.ΑΣ κ. Δημοσχάκης, ο Αντιπεριφερειάρχης Έβρου κ. Πέτροβιτς, ο στρατηγός της 12ης μεραρχίας πεζικού κ. Κούκος, ο κοσμήτορας της Σχολής Επιστημών Υγείας του Δημοκριτείου Πανεπιστημείου Θράκης Δρ. κ. Πασαδάκης Πλουμής, καθηγητές του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, ο διοικητής του πανεπιστημιακού νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης Δρ. Αδαμίδης Δημήτριος, καθώς και πλήθος φιλόμουσων.

Πέμπτη 5 Απριλίου 2018

"ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΟΒΔΟΜΑΔΟΣ" ΚΑΙ Ο ΛΗΣΤΗΣ ΤΟΥ ΜΠΟΡΧΕΣ

Μεγάλη Πέμπτη

Λεπτομέρεια της φορητής εικόνας "Η Σταύρωση του Χριστού", από τη Συλλογή Κολυβά στο Μουσείο Σολωμού & Επιφανών.

Χόρχε Λουίς Μπόρχες
Λουκάς, ΚΓ' (απόσπασμα)

Ηταν εβραίος, εθνικός ή απλώς και μόνο
κάποια μορφή που χάθηκε στο χρόνο;
Και αποκλείεται μεσ' απ' τα πλήθη
να ανασύρει το όνομά του πια η λήθη.

Ενιωθε τη συγγνώμη όσο είχε αντέξει
να τη σηκώσει ένας ληστής που η Ιουδαία
σταύρωσε. Μα για τη ζωή του, ούτε τυχαία,
δεν έφτασε μέχρις εμάς έστω μια λέξη.

Την έσχατη στιγμή του, σταυρωμένος,
ανάμεσα στους χλευασμούς, ακούει πως πλάι
του, αυτός που ώρα με την ώρα ξεψυχάει
είναι θεός και του φωνάζει θολωμένος:

Κύριε, η βασιλεία σου όταν έλθει
μνήσθητί μου. Και η ασύλληπτη εκείνη
φωνή που κάποτε τον κόσμο αυτόν θα κρίνει
από τον φοβερό σταυρό τού υποσχέθη-

κε τις Βασιλείες των Ουρανών. Καν τ' όνομά του
δεν ξέρουμε, μα η ιστορία δε θ' αφήσει
η ανεξίτηλη ανάμνηση να σβήσει
από το απόγευμα εκείνο του θανάτου.

Τετάρτη 4 Απριλίου 2018

"ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΟΒΔΟΜΑΔΟΣ" - MATER DOLOROSA

Μεγάλη Τετάρτη

Λεπτομέρεια της φορητής εικόνας "Mater Dolorosa", από τη Συλλογή Κολυβά στο Μουσείο Σολωμού & Επιφανών Ζακυνθίων.

π. Παναγιώτης Καποδίστριας
MATER DOLOROSA

Χειμώνας κακογράφος καί πάει λέοντας

μέ τό χί καί τό σίγμα του

δόντια πονετικότερα

μέ τό Φλεβάρη Κάλβο του

καί τό Μάρτη Σολωμό

μέ φωτισμόν ὁλόκορμο

ἀπό κεῖνον κυριακάτικα τοῦ Ὀνείρου.

Ἄα μωρέ πατρίδα εὐφάνταστη πατρίδα ἰδι-

αιτέρα

πλεχτό ξηλωμένο

μά βολικό μου ἔτσι κι ἀλλιῶς

ὠδοποιούς ἐξ ἀμελείας ἀπόχτησες

περίπυστους ἀπό νωρίς νά ξε-

καρδίζονται

στίς λακκοῦβες τῶν λέξεων

ἤ στά ὄμβρια χαμόγελα

γιά ν’ ἀνοίξει ἐπιτέλους ὁ δρόμος

καί νά περάσει μύρα χέουσα

ντάλα μεσημέρι

ὡς εἴθισται

ἡ Mater Dolorosa.

"Η τέχνη της φούγκας" του Μπαχ από την Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου

Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ (1685-1750), Η τέχνη της φούγκας

Το μνημειώδες έργο του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ παρουσιάστηκε στο σύνολό του σε μια εκστατική ερμηνεία από την πιανίστρια Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου (1-4-2018), στο πλαίσιο του φεστιβάλ Ημέρες Λατρευτικής Μουσικής, με θέμα την «Έκσταση», που διοργάνωσε η Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.
Η Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου αναδεικνύεται μοναδική ερμηνεύτρια του Μπαχ στην Ελλάδα, καθώς - εκτός πολλών άλλων - έχει παρουσιάσει και το "Καλώς Συγκερασμένο Κλειδοκύμβαλο". Αναμετριέται, δηλαδή, με τα τιτάνια έργα του Μπαχ.
Η ίδια έγραψε στο πρόγραμμα της συναυλίας:

Η τέχνη της φούγκας, BWV 1080 μια συλλογή από φούγκες και κανόνες πάνω σε ένα μόνο θέμα, είναι ένα από τα πιο αινιγματικά έργα στην ιστορία της δυτικής μουσικής. Φαίνεται πως ο Μπαχ ξεκίνησε να το γράφει το 1742 με πολλές διακοπές μέχρι τον θάνατό του, χωρίς να το ολοκληρώσει. Η ημιτελής τελευταία φούγκα σταματά λίγο μετά την είσοδο του τρίτου θέματος με τις νότες Β, a, c, h, –σι ύφεση, λα, ντο, σι–, με τις όποιες ο Μπαχ βάζει τη μουσική του υπογραφή.
Το παλιότερο χειρόγραφο του 1740, που φυλάσσεται σήμερα στην Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, περιλαμβάνει δώδεκα φούγκες και δύο κανόνες. Οι μεταθανάτιες εκδόσεις συμπεριέλαβαν δύο επιπλέον φούγκες, άλλους δύο κανόνες, αλλά και το χορικό «Με αυτό στέκομαι μπροστά στον θρόνο Σου», που ο Μπαχ είχε υπαγορεύσει από το κρεβάτι του, τυφλός, τις τελευταίες μέρες πριν από τον θάνατό του, και που προσαρτήθηκε στο έργο προκειμένου να αποκτήσει ένα καταληκτικό μέρος.
Η Τέχνη της φούγκας είναι ένα από τα έργα που προφανώς ο Μπαχ προόριζε να παρουσιάσει ως δραστηριότητα για τη συμμετοχή του στη Μουσική Εταιρεία της Λειψίας (Correspondierende Societät der musicalischen Wissenschaften), που είχε ιδρύσει ο λόγιος και φίλος του Λόρεντς Κρίστοφ Μίτσλερ, και της οποίας ο Μπαχ έγινε το δέκατο τέταρτο μέλος το 1747, παρουσιάζοντας τις παραλλαγές του κανόνα «Από τον ουρανό ψηλά».
Το θέμα της Τέχνης της φούγκας αποτελείται από δύο αντιπροσωπευτικά σχήματα της δυτικής μουσικής, μια ελάσσονα συγχορδία και μια κλίμακα. Ριζωμένο στη ρε ελάσσονα, καταδεικνύοντας όλους τους δυνατούς τρόπους που μπορεί να επεξεργαστεί ένα θέμα, είναι ένα έργο τεράστιας ποιητικής και συγκινησιακής δύναμης, ένα μνημειώδες, αντιστικτικό οικοδόμημα, μέσα από το οποίο ο ώριμος Μπαχ αναπτύσσει την πολυφωνική του γραφή έως την ύστατη τελειότητα, αλλά και συνοψίζει με τον πιο τέλειο τρόπο ολόκληρη την αρμονία και την αντίστιξη της εποχής του, εξαντλώντας τις αντιστικτικές τεχνικές της μουσικής γλώσσας ως τα έσχατα όριά τους. Με τo στιλιστικό εύρος και τη διαλεκτική λογική που τη χαρακτηρίζουν, η Τέχνη της φούγκας αποτελεί ένα ανεξάντλητο κοίτασμα ιδεών, τέλειων σχέσεων και αναλογιών. Τη συγκινησιακή φόρτιση που απορρέει από την απόλυτη πνευματικότητα του έργου θα μπορούσαν να περιγράψουν τα λόγια του μουσικοκριτικού Έντουαρντ Χάνσλικ:
Μέσα από βαθιές και μυστικές σχέσεις με τη φύση, το νόημα των ήχων υψώνεται πέρα από τους ίδιους τους ήχους και μας επιτρέπει να αφουγκραστούμε το Άπειρο… Μια ηχούσα εικόνα των μεγάλων κινήσεων του σύμπαντος. (Για το ωραίο στη μουσική, 1854)

Οι τελευταίες νότες από την Τέχνη της Φούγκας και η σημείωση του γιου του, Carl Philipp Emanuel Bach,
«Πάνω στη φούγκα ετούτη, όπου απαντά σε αντίθεμα το όνομα Bach, απεβίωσε ο δημιουργός».

Στην αποψινή συναυλία δεν περιλαμβάνεται το τελευταίο χορικό, μιας και δεν αποτελούσε μέρος της αρχικής σύνθεσης. Το ερώτημα για ποιο όργανο προοριζόταν η Τέχνη της φούγκας έχει μείνει αναπάντητο, όχι τόσο γιατί δεν υπάρχει οδηγία από τον ίδιο τον συνθέτη όσο εξαιτίας του απόλυτα μεταφυσικού χαρακτήρα του έργου που παίζοντάς το σε κάνει μάλλον να ξεχνάς πως παίζεις κάποιο όργανο. Η άγονη πλέον και παρωχημένη διαμάχη εάν το σύγχρονο πιάνο ενδείκνυται ή όχι για τα έργα του Μπαχ ας αντικατασταθεί από το ερώτημα ποια ερμηνεία έχει γνήσια και διαλεκτική σχέση με το έργο αναδεικνύοντας τη βαθύτερή του αλήθεια.
H εκφραστική δύναμη της μουσικής του Μπαχ είναι ακόρεστη. Συμπυκνώνει αλλά και προαναγγέλλει τη μουσική εξέλιξη των επόμενων αιώνων που περιστρέφονται γύρω από τη μουσική του Μπαχ, η οποία επαναπροσδιορίζει τη μουσική κάθε εποχής αλλά κι επαναπροσδιορίζεται από αυτήν. Συνεχίζει να παράγει νέες εκδοχές, αναγνώσεις κι ερμηνείες. Η μοντέρνα ερμηνεία έχει ήδη ξεφύγει από τη «μουσικοποίηση» του ρομαντισμού αλλά κι από τη «μουμιοποίηση» των ασκητικών εκδοχών που απολιθώνουν τη μουσική. Ούτε εμείς είμαστε φύλακες ναών και κυνηγοί φαντασμάτων, ούτε η μουσική ερμηνεία αγιογραφία. Ο ύψιστος μοντερνισμός είναι η μελέτη των ερμηνευτικών προτύπων, των ιστορικών πηγών, κι αναχρονισμός είναι η ερμηνεία σύμφωνα με τα εκάστοτε εκφραστικά πρότυπα κάθε εποχής.
Ίσως τα λόγια του Τ. Σ. Έλιοτ θα μπορούσαν να εκφράσουν καλύτερα τη μουσική εμπειρία ενός άλλου στρώματος ύπαρξης που βιώνει ερμηνευτής και ακροατής μέσα από την Τέχνη της φούγκας:
Η μουσική που ακούγεται τόσο βαθιά
που δεν ακούγεται καθόλου,
αλλά εσύ είσαι η μουσική
όσο η μουσική διαρκεί.
(Τ. Σ. Έλιοτ, Τέσσερα Κουαρτέτα, μτφρ. Χάρης Βλαβιανός)

Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου

Τρίτη 3 Απριλίου 2018

ΓΙΑΝΝΗΣ ΗΛ. ΠΑΠΠΑΣ: ΘΑΜΠΕΣ ΖΩΕΣ

"Οι απλοί ανώνυμοι άνθρωποι είναι αυτοί που δημιουργούν την ιστορία. Οι μικροϊστορίες, οι μικρές καθημερινές εικόνες δημιουργούν τη μεγάλη εικόνα της ζωής αλλά και της λογοτεχνίας.

...Οι μεγαλύτεροι λογοτεχνικοί ήρωες είναι προβληματικοί ή με φοβερές αντιφάσεις και αδυναμίες που αναμετρώνται με τους προσωπικούς τους δαίμονες, φανερώνοντας έτσι τις αδυναμίες και τα πάθη τους. Οι αδύναμοι, οι μοναχικοί, οι άνθρωποι με πάθη είναι αυτοί που τραβάνε το ενδιαφέρον της λογοτεχνίας."

Από την συνέντευξη που παραχώρησε ο Γιάννης Η. Παππάς στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη και στο diastixo.gr.

Διαβάστε ολόκληρη την συνέντευξη εδώ.

Στη συνέχεια πληροφορίες για το βιβλίο και την πρώτη παρουσιάσή του στην Άρτα, στις 10 Απριλίου 2018 (Τρίτη του Πάσχα). ΄

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΠΠΑΣ - ΘΑΜΠΕΣ ΖΩΕΣ by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

"ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΟΒΔΟΜΑΔΟΥ": Καταφιλήσω

Μεγάλη Τρίτη

Λεπτομέρεια της φορητής εικόνας "Η έγερσις του Λαζάρου", από τη Συλλογή Κολυβά στο Μουσείο Σολωμού & Επιφανών Ζακυνθίων.

π. Παναγιώτη Καποδίστρια

Ε ι κ α σ ί ε ς

Καταφιλήσω τους αχράντους σου πόδας

τη σορό του ήλιου πανσέληνος αν μου σταθεί

απαστράπτον εικόνισμα στου πηγαδιού τον πάτο

την αρμονία στο πορτρέτο κι ας με λοιδορεί

το νεύμα το άγιο λίγο πριν από το θαύμα

τη δόξα στον θρήνο σου

δόξα μου

καταφιλήσω

το ξύλο το θεοπρεπές μ’ όλα τ’ αγκάθια

τη σκουριά ευωδέστατη στα σύνεργα του πάθους

τα μάτια που μ’ εκλιπαρούν κι ας αποφεύγω

την εσχάτη λύπη πρώτη και καλύτερη

τη λάμψη στο αίμα σου

λάμψη μου

καταφιλήσω

τον Σπηλαιοκτήτη οπωσδήποτε αμέσως μόλις έρθει

της αγάπης τον μεγάλο Χορηγό πρωτότοκο από την άβυσσο

τον αρχαίον Αγροφύλακα όπου νά 'ναι

του κορμιού σου το ψωμί ψίχουλα ελέους

τις λέξεις στα χείλη σου

λέξεις μου

καταφιλήσω

το πρόσχημα του Απριλίου στον Μάιο

τους αιχμαλώτους έναν-έναν μετά την άλωση της πόλης μας

ψηφιακές ανυποψίαστων ηρώων επί το έργον

τον καθρέφτη στο πρόσωπο που είσαι εγώ

τη ζωή στον θάνατό σου

ζωή μου.

Αυτά είπεν ο Άνεμος και κατεφίλησεν αυτόν.

(10-13.3.2007)

[Από το ποιητικό βιβλίο Ο αρχαίος Αγροφύλαξ, εκδ. Γαβριηλίδης 2007, σ. 83 εξ.]

Μουσική του συνθέτη Νίκου Γράψα, για το ανωτέρω ποίημα του π. Παναγιώτη Καποδίστρια "Εικασίες". Πρωτοπαρουσιάστηκε τη Μεγάλη Τετάρτη του 2007 (4 Απριλίου), στο Δημοτικό Θέατρο ΑΠΟΛΛΩΝ Πάτρας, στην εκδήλωση "καταφιλήσω" από το Καλλιτεχνικό Σύνολο ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ του Παναγιώτη Ανδριόπουλου.

Δευτέρα 2 Απριλίου 2018

"ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΟΒΔΟΜΑΔΟΣ": Ο ΝΥΜΦΙΟΣ

Μεγάλη Δευτέρα

Λεπτομέρεια με τον Νυμφίο της φορητής εικόνας "Ίδε ο Άνθρωπος", από τη Συλλογή Κολυβά στο Μουσείο Σολωμού & Επιφανών Ζακυνθίων.

– Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται…
Στὴ σκοτεινιὰ πόυ ὁλόγυρά μου ἁπλώνει
τρέμει θαμπὸ τ᾿ ἀσημοκάντηλό μου·
καὶ ῾δῶ ὅπου ἀσυντρόφιαστη καὶ μόνη
ἀποτραβιοῦμαι, νοιώθω νὰ ζυγώνῃ
τὸ σύγκρυο ἀναφτέριασμα τοῦ τρόμου.
– Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται…
Ἔλα, ἐκλεκτέ, σφιχτοπερίπλοκέ μου,
ἡ ἐλπίδα μου κ᾿ ἡ γλυκαπαντοχή μου·
Ἔλα, ἐκλεκτέ, ποὺ ἀκαρτεράω, καὶ πιέ μου,
ροδέμνοστε καὶ παγκαλόμορφέ μου
στὴ φούχτα μου ἐδῶ μέσα τὴ ψυχή μου!

Από το ποίημα του Ι. Γρυπάρη, Ο Νυμφίος

Κυριακή 1 Απριλίου 2018

"ΟΥΛΑΝΟΙ ΣΤΗ ΛΑΡΙΣΑ" - ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΚΑΚΟΥΡΗ (ΒΙΝΤΕΟ)

Η αειθαλής Κυρία Αθηνά Κακούρη, που συμπληρώνει φέτος αισίως τα 90 χρόνια της, μας εκπλήσσει και πάλι με το νέο βιβλίο της "Ουλάνοι στην Λάρισα" (Εκδόσεις Καπόν).

Η συγγραφέας παρουσιάζει τα γεγονότα που έζησε η Ελλάδα από το Σεπτέμβριο του 1915 έως τον Ιούλιο του 1917 με το γνώριμο ύφος που μας έχει συνηθίσει και από το προηγούμενο βιβλίο της, Τα Δύο Βήτα που κυκλοφορεί επίσης από τις εκδόσεις Καπόν.

Η Αθηνά Κακούρη εξηγεί πώς ...βρέθηκαν οι "Ουλάνοι στην Λάρισα" και πώς προέκυψε ο τίτλος του νέου της βιβλίου, σε μια συνέντευξη που παραχώρησε στην Κατερίνα Οικονομάκου.

Το βιβλίο «Ουλάνοι στην Λάρισα», λοιπόν, είναι μια αφήγηση των γεγονότων που έζησε η Ελλάδα από τον Σεπτέμβριο του 1915 έως τον Ιούλιο του 1917 και μια εξέταση των προβληματισμών που δημιουργεί η προσεκτική ανάλυσή τους.

Στην πραγματικότητα, ποτέ κανένας ουλάνος, δηλαδή Γερμανός λογχοφόρος ιππέας, δεν εμφανίστηκε, ούτε καν στον μακρινό ορίζοντα της Λάρισας! Η «είδηση» πλάστηκε και, μαζί με άλλες, χρησιμοποιήθηκε στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ως πρόφαση για να αφαιρεθεί από την Ελλάδα η ανεξαρτησία της και να ανατραπεί το νόμιμο πολίτευμά της με μια μπλόφα το 1917.
Στο πρώτο μέρος του βιβλίου αναφέρονται τα συμβάντα με την σειρά τους, ενώ το καθένα από αυτά συνοδεύεται από την σχετική παραπομπή, ώστε ο αναγνώστης να μπορεί να διασταυρώσει τις πηγές της συγγραφέως και να διευκολυνθεί να σχηματίσει ο ίδιος γνώμη.
Στο δεύτερο μέρος εξετάζονται σε ξεχωριστά κεφάλαια μια σειρά από επί μέρους θέματα - η γερμανοφιλία του βασιλιά Κωνσταντίνου, η αντισυνταγματική συμπεριφορά του, τί συνέβη στο Ρούπελ, τί συνέβη στην Καβάλλα. Οι αποδείξεις ότι κάτι ανομολόγητο επεδίωκε πράγματι η Αντάντ - ή μήπως μόνον οι Γάλλοι; - στην χώρα μας, περιέχονται στα επόμενα κεφάλαια, αρχίζοντας από εκείνα που περιγράφουν την αλλόκοτη τριανδρία των Γάλλων, Γκιγμέν, Σαράιγ, ντε Ροκφέϊ, και τον ρόλο του συνταγματάρχη Μπρακέ.
Ακολουθεί άλλο για τα κυριότερα από τα κατασκευασμένα γεγονότα - όπως οι "Ουλάνοι στην Λάρισα», η «Επίθεση κατά της Γαλλικής πρεσβείας" - και τον ρόλο των εφημερίδων.
Στα «Νοεμβριανά» αφιερώνονται τρία κεφάλαια, ενώ σε δυο χωριστά κεφάλαια εξετάζεται ποια ήταν η λαϊκή βούληση εκείνα τα χρόνια. Τα βασικότερα ερωτήματα που θέτει το βιβλίο - «γιατί έπρεπε ο Βασιλιάς να εκθρονιστεί» και «τι επεδίωκε τελικά η Αντάντ στη χώρα μας» - μένουν αναπάντητα, καθώς η συγγραφέας θεωρεί ότι εκκρεμούν ακόμη οι έρευνες εκείνες που θα μας επιτρέψουν να γνωρίσουμε την αλήθεια.

"ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΟΒΔΟΜΑΔΟΣ": ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΒΑΪΩΝ

Kυριακή των Βαΐων
Λεπτομέρεια της φορητής εικόνας "Η έγερσις του Λαζάρου", όπου διακρίνεται η Ιερουσαλήμ, από τη Συλλογή Κολυβά στο Μουσείο Σολωμού & Επιφανών Ζακυνθίων.

ΤΑΚΗΣ ΠΑΠΑΤΣΩΝΗΣ (1895-1976)

Η Κυριακή των Βαΐων

Τρεις Καλογέροι εβαίνανε τη χαραυγή στη στράτα
για ν’ ανασάνουν του πρωιού τ’ αεράκια τα μοσχάτα·
και στο μισόφωτο, γλυκά γλυκά, σαν Υμνωδία
αγγέλων, σκόρπισε θαμπή μιαν άγια μυρωδία,
που κάθισε απαλά, ως λυγμός, στα κούφια μεσοκάρδια
των Καλογέρων, που διψάαν για τέτοια όμορφα χάδια·
λιγώνουνται οι ταλαίπωροι, κι αγιάζουν, και φιλούσιν
τους ώμους τους, νομίζοντας πως, τάχα, ιερουργούσιν
πασχαλινές Αγάπες, και, δίχως ορμή ανασαίνουν
το στάλαγμα της μυρωδίας, και το μεταλαβαίνουν.
Κι ευθύς ο γεροντότερος σιγηλά καβαλάει
κάποιο γαϊδούρι, που έβοσκε στον Κάμπο εκεί πλάι,
και η ακολουθία των άλλων δυο, ίδιο αγιαστό κοπάδι,
διαβαίνουν με τον Σεβαστόν Ηγούμενον ομάδι,
όσο που φτάνουν σοβαρά, επισκοπικά, στο Φρούριο,
στο Μοναστήρι, πούν’ μακριά από κάθε τι καινούργιο,
και με σφυράκια ολάργυρα βροντάν τη στέρεα πόρτα
(που ανοίγουν τα δυο φύλλα της, και στέκουνται ολόρθα,
γιγαντωμένα), και στρατοί Μαυροφόρων Οσίων
τιμώσι τον Ηγούμενον, με κλάδους των Βαΐων.
Και ύστερα, καθώς είν’ λευκοί από την πολλή νηστεία,
σφαλάν την Πύλη, κι αρχινάν την ιεροτελεστία.
Τι δεν οραματίζεται τινάς σε κεια τα βάθη,
που μέλλουνται να θρηνηθούν πιστά τα τίμια Πάθη.
Θυμιατά, Αξαφτέρυγα, Λάβαρα, σ’ έναν γύρον
Διακόνους, φέρνοντας το Φως των Δικηροτρικήρων,
και Στέμματα χρυσάργυρα, και πένθιμα Ωμοφόρια,
(βελούδα, με κεντήματα λευκών ανθών), - και χώρια
τις μελωδίες από τις Άρπες, και από τα Βιολίνα,
και από το Θείον Όργανον, ή από τ’ απλά Κλαρίνα,
ή απ’ τις φωνές των δυο Χορών, που κλαίνε αληθινά
ψέλνοντας το θριαμβευτικό και πένθιμο Ωσαννά!
………………… Μετά, στα Εσπερινά,
αφού τελειώσει η τελετή των πράσινων Βαΐων,
τα ορναμέντα κρύβουσι, και ψέλνουν το Νυμφίον.