Στο πλαίσιο των 100 ετών από τη γέννηση του Γιάννη Χρήστου, το ΚΕΤΩΑ όπου φιλοξενείται το Αρχείο του συνθέτη, διοργανώνει τριήμερο Διεθνές Συμπόσιο με θέμα τη ζωή και το έργο του σπουδαίου Έλληνα συνθέτη και στοχαστή της Τέχνης (22-24 Οκτωβρίου 2026).
Το Συνέδριο πραγματοποείται με την επιμέλεια της Διευθύντριας του Κέντρου Ερευνών και Τεκμηρίωσης του Ωδείου Αθηνών, Στέλλας Κουρμπανά, και του οτρηρού μελετητή του Γιάννη Χρήστου, μουσικολόγου Κωστή Ζουλιάτη.
Ένα Συνέδριο - συμβολή, που είναι και το πρώτο στην Ελλάδα για τον μεγάλο Αλεξανδρινό συνθέτη.
Ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος συμμετείχε στο Συνέδριο με δύο ανακοινώσεις, την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2026.
“Η Σχολή της Αλεξάνδρειας” του Μοχάμεντ Νάγκι και ο Γιάννης Χρήστου
Η μητέρα Γιάννη Χρήστου, Λιλίκα Ταβερνάρη, όταν χώρισε με τον πατέρα του συνθέτη, Ελευθέριο Χρήστου, παντρεύτηκε τον λόγιο διπλωμάτη και ζωγράφο Mohamed Naghi Bey (1888-1956), ο οποίος θεωρείται ένας από τους ιδρυτές της σύγχρονης αιγυπτιακής τέχνης και γι’ αυτό υπάρχει μουσείο προς τιμήν του.
Ήταν ο πρώτος Αιγύπτιος που ταξίδεψε στη Δύση για να σπουδάσει ζωγραφική και μαθήτευσε στον περίφημο Κλοντ Μονέ, ο οποίος τον μύησε στην ιμπρεσιονισμό, ενώ κοντά στον Αντρέ Λοτ έμαθε τον κυβισμό.
Ο Mohamed Naghi έχει πλούσιο έργο, αλλά «Η Σχολή της Αλεξάνδρειας» (κατά μίμηση της «Σχολής των Αθηνών» του Ραφαήλ), που θεωρείται το αριστούργημά του, είναι ένα ακόμη παράδειγμα ζωγραφικής εμπνευσμένης από την ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα.
Το θέμα της είναι η πόλη της Αλεξάνδρειας κατά την Πτολεμαϊκή περίοδο, αλλά μεταφέρεται στην Αναγεννησιακή Αίγυπτο. Αυτός ο πίνακας, που εκπροσώπησε την Αίγυπτο στην Μπιενάλε της Βενετίας το 1952, παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον, καθώς βλέπουμε να δεσπόζουν σημαντικές ελληνικές μορφές της Αλεξάνδρειας του καιρού εκείνου: Κωνσταντίνος Καβάφης, Λιλίκα Ταβερνάρη (σύζυγος του Νάγκι), Νίκος Νικολαΐδης (ζωγράφος, αγιογράφος, συγγραφέας και φίλος της Λ. Ταβερνάρη), Ιωάννης Σακελλαρίδης (μεγάλος βαμβακοκαλλιεργητής), Σωκράτης Λαγουδάκης (ιατρός, λόγιος και αθλητής) κ.α.
Είναι σαφές ότι όλος αυτός ο κύκλος, που αναπαρίσταται στον πίνακα του Νάγκι, ήταν γνωστός στον Γιάννη Χρήστου.
Στην ανακοίνωση διερευνήθηκε η σχέση του Νάγκι και όλου αυτού του πνευματικού κόσμου με τον νεαρό Γιάννη Χρήστου, ο οποίος εκείνη την εποχή αναπτύσσεται διανοητικά και καλλιτεχνικά.
Θεολογία και Εσχατολογία στις «Πύρινες Γλώσσες» του Γιάννη Χρήστου
Το ορατόριο της Πεντηκοστής του Γ. Χρήστου παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον από πλευράς κειμένου και μουσικής σύνθεσης.
Η γνώση και η χρήση των πηγών από τον Γ. Χρήστου αποτελεί, πραγματικά, μια μεγάλη έκπληξη, καθώς συνθέτει με περισσή ευχέρεια βιβλικά κείμενα, υμνογραφία και το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, προκειμένου να εστιάσει στο μεγάλο γεγονός της Πεντηκοστής, που είναι η γενέθλιος ημέρα της Εκκλησίας.
Η σύνθεση των κειμένων έχει αυστηρή αρχιτεκτονική δομή – όπως και η μουσική του – γεγονός που κάνει το έργο μοναδικό στη νεοελληνική μουσική δημιουργία. Αρκετοί έλληνες συνθέτες έχουν γράψει ορατόρια θρησκευτικής εμπνεύσεως, αλλά κανείς ένα ορατόριο για την εορτή της Πεντηκοστής.
Το λιμπρέτο του έργου, που είναι δια χειρός του συνθέτη, παρουσιάζει και μεγάλο γλωσσολογικό ενδιαφέρον, καθώς καλύπτει ευρύ φάσμα της ελληνικής γλώσσας.
Ο Γιάννης Χρήστου για τα αποσπάσματα της Αγίας Γραφής (Παλαιά και Καινή Διαθήκη) δεν χρησιμοποιεί το πρωτότυπο κείμενο, αλλά την νεοελληνική απόδοση του καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών, Αρχιμανδρίτη Νεόφυτου Βάμβα (1776-1855).
Αντίθετα, τα αποσπάσματα της Θ. Λειτουργίας και οι ύμνοι που χρησιμοποιούνται είναι στο πρωτότυπο.
Ο χειρισμός του θέματος είναι σαφώς θεολογικός, καθώς ο συνθέτης έχοντας στέρεο φιλοσοφικό οπλισμό, μπορεί να διεισδύσει στα άδυτα του Μυστηρίου, τόσο της Θείας Ευχαριστίας όσο και της Πεντηκοστής. Αλλά και η μουσική του προσέγγιση είναι σαφώς εσχατολογική.
Στην ανακοίνωση παρουσιάστηκαν οι θεολογικές και εσχατολογικές πτυχές του έργου, όπως εκτυλίσσονται μέσα από την Χριστολογία και την Τριαδολογία, που προβάλλει ο συνθέτης.
Επίσης, η επικαιρότητα του έργου, με αφορμή σύγχρονους προβληματισμούς για την λατρεία της Εκκλησίας, συνίσταται σε αυτό που ο ίδιος ο συνθέτης είπε για το έργο του:
"Το δράμα έγκειται στο εξής: Θα εισαγάγω τα μη ακροάσιμα μέρη της ελληνικής λειτουργίας, και το επίκεντρο όλου του έργου θα είναι το raison d’ être {ο λόγος ύπαρξης} της λειτουργίας, δηλ. η μετουσίωση του άρτου και του οίνου στο σώμα και το αίμα του Χριστού! Αυτή είναι η ύψιστη μυστηριακή στιγμή."
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου