Ο ΜΠΕΤΟΒΕΝ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Έτος Μπετόβεν φέτος, με αφορμή την συμπλήρωση 250 χρόνων από την γέννηση του κορυφαίου μουσουργού. Μια επέτειος οικουμενική! 

Εμείς εδώ, στην Ιδιωτική Οδό, θα εστιάσουμε στην όποια σχέση ελλήνων δημιουργών με την τέχνη του μεγάλου Λούντβιχ.
Και ξεκινάμε από τον ποιητή Οδυσσέα Ελύτη. 

Ανοίγοντας τον Ταξιδιωτικό Σάκο του, ανακαλύπτουμε "μόνον τ' απαραίτητα", όπως λέει κι ο ίδιος. 

Εκεί από τον Μπετόβεν ο ποιητής επιλέγει δύο έργα από την μουσική δωματίου του συνθέτη: 

Σονάτα για βιολί και πιάνο αρ. 2 σε λα μείζονα, op 12 
Σονάτα για βιολοντσέλο και πιάνο αρ. 5 σε ρε μείζονα, op 102,1. 
Έχει ενδιαφέρον το γεγονός ότι ο Ελύτης επιλέγει όχι κάποια από τις θηριώδεις συμφωνίες του ή κάποιο από τα περίφημα κοντσέρτα του, αλλά μουσική δωματίου και δή σονάτες.
Παραθέτουμε στη συνέχεια τα δύο έργα. 

Η ερμηνεία της Σονάτας για βιολί είναι συγκλονιστική. Όχι μόνο για την σπουδαία Anne Sophie Mutter στο βιολί, μα και για τον καταπληκτικό Lambert Orkis στο πιάνο.
Είχα την τύχη να ακούσω ζωντανά αυτό το αχτύπητο δίδυμο σε μια συναυλία της διοργάνωσης "Πάτρα - Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2006". Ήταν, ίσως, η σημαντικότερη συναυλία της Πολιτιστικής και την είχε προγραμματίσει ο Θάνος Μικρούτσικος.

Η ερμηνεία της Σονάτας για τσέλο και πιάνο είναι ιστορική! Και γι΄αυτό ανεπανάληπτη.
Mstislav Rostropovich, cello
Sviatoslav Richter, piano

ΕΙΚΟΣΙ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΤΘΑΙΟΥ ΜΟΥΝΤΕ

Με αφορμή τα 20χρονα από τον θάνατο του ποιητή  

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ο Ματθαίος Μουντές ήταν ο ποιητής της αγιότητας. Υπήρξε δάσκαλος και διαπρύσιος κήρυξ της όντως παιδείας: του Παπαδιαμάντη, του Αγίου Όρους, του Αιγαίου, των διά Χριστόν σαλών, της Αγια – Σοφιάς, του Μακρυγιάννη, της Αγίας Μελάνης, της Ουρανούπολης. Ο Ματθαίος Μουντές υπήρξε ποιητής ουρανοπολίτης. Κράτησε στάση αμυντικής επίθεσης στη μικρότητα και στην πνευματική ασφυξία των καιρών. Η ποιητική θλίψη του ήταν ταυτόχρονα βεβαιότητα πως όλα δεν έχουν χαθεί. Γι' αυτό λειτούργησε ως ποιητής, ως δάσκαλος, ως ραδιοφωνικός παραγωγός (από τους μακροβιότερους στην ελληνική ραδιοφωνία), ως δοκιμιογράφος, θέτοντας σε κίνηση μία δράση αγαπητική, μαχόμενος κατά τρόπο δραματικό άχρι τέλους. 

Δεν φοβήθηκε τον θάνατο γιατί υπήρξε εραστής της Παρθένου. Στο δοκίμιό του “Απόπειρα για εγκώμιο” ήδη από το 1983 είχε πει στην Παναγία: “Είσαι η πηγή της ζωής. Κατατροπώνεις το θάνατο με την αγάπη. Ακυρώνεις τα απρόοπτα του θανάτου με μια γεύση ελπίδας και εγκαρτέρησης. Στο ακατανόητο αντιπαραθέτεις την κατανόηση της χαρμολύπης. Μου δίνεις την ευλαβική αποδοχή του θανάτου σαν αντίδωρο. Έτσι μπορώ να δεχθώ τον θάνατο ειρηνικά. Υψώνομαι στο μαύρο φως και ελπίζω”. 

Στην ποιητική συλλογή “Η αντοχή των υλικών” (1971) ο Ματθαίος Μουντές γράφει για την Παναγία με τρόπο ελληνικό και ορθόδοξο: 

Διαδόθηκε πως είδαν την Παναγία να υφαίνει 

μικρά ράσα για τα παιδιά των σκλάβων. 

Κάθεται λένε παράμερα, κάτω από ένα σκίνο, 

υφαίνει και κλαίει. Ποιος ξέρει, ίσως ν' άκουσε 

για την προδοσία, ίσως να λυπάται ακόμα για 

τις μικροσκοπικές δεσποινίδες που τις έδιωξαν 

από τον Πύργο και κατεβαίνουν τρεκλίζοντας προς τα βράχια. 

Η Παναγία δεν είναι μια ξένη σε τούτο τον τόπο. 

Βέβαια, δεν έχει καμιά σχέση με τα φιλόπτωχα ταμεία 

ούτε με τα κλουβιά, ούτε με τα πυροτεχνήματα. 

Όμως κάτι παιδιά είπαν πως την είδαν να κοιμάται 

πολλές βραδιές σ' εκείνα τα χαλάσματα στο ρέμα. 

Άραγε πληροφορήθηκε για τη λόγχη; 

Τα πηγάδια – ευτυχώς– φέτος γέμισαν. 

Λένε πως βοήθησαν σ' αυτό πολύ τα δάκρυά της. 

Για τον Ματθαίο Μουντέ η Παναγία είναι η πηγή της ζωής και η αναίρεση του θανάτου και γι' αυτό είναι η Παναγία της σιωπής, των δακρύων, των σκλάβων, των ξένων, των αδικουμένων, η φοβερά προστασία των κατατρεγμένων, των θλιβομένων η παραμυθία. Ο Ματθαίος Μουντές ήταν ένας ποιητής και χριστιανός του περιθωρίου. Ένας λάτρης της σιγής, της βαθύτερης μοναξιάς που κυοφορεί το ερωτικό σκίρτημα. Πίστευε ακράδαντα ότι την ανθρώπινη δύναμη τη στερεώνουν τα δάκρυα της αδυναμίας.

Είχε καταλήξει στο σωτήριο συμπέρασμα “πως η πιο σίγουρη τοποθέτηση είναι στην Τράπεζα του Αγίου Πνεύματος”. Η μόνη διέξοδός του ήταν η καταφυγή στο σκάνδαλο του Θεού. Γι' αυτόν “η ποίηση είναι μια έκφραση ευγνωμοσύνης, δίνει προέκταση στον έρωτα και στο Θεό”. Ο Ματθαίος Μουντές πάλευε σ΄όλη του τη ζωή ν' ακούσει το χαμηλόφωνο κήρυγμα της αγάπης. Για τούτο και έζησε, ουσιαστικά, λαθραία. 

“Προτίμησε να προσκολληθεί ικετευτικά στην ευλογία των οικτιρμών”. Είχε ανοιχτή την πόρτα του στον άνεμο. Τον έδερναν οι αέρηδες και τα κύματα της βίας, οι ρωγμές του θανάτου, τα πάθια κ' οι καημοί του. Μα εκείνος έγινε επιβάτης του φωτός κι έκαψε στις φλόγες του τις δεσμίδες του φόβου. Δεν φοβόταν πια ούτε και τα αισθήματά του. Η ποίησή του διακρίνεται για έναν καταλυτικό ρεαλισμό, που δε γυρεύει να ξορκίσει το κακό, αλλά να προσδιορίσει το πραγματικό με τρόπο ποιητικό: 

Όλα ολισθαίνουν στη λήθη. 

Κινδυνεύουν η ψίχα του μύθου 

ο Ιησούς της πίστης 

ο Ιησούς της ιστορίας 

Ξανάρθαν οι σκορπίωνες 

οι πρώτοι κατακτητές της στεριάς 

Έλληνες Χριστιανοί που σε κάμνουν 

να σιχαθείς τον Απρίλη. 

Την αλήθεια του βίου ενσαρκώνουν για τον Ματθαίο Μουντέ οι ταπεινοί και καταφρονεμένοι. Στο Άγιον Όρος είχε συναντήσει κάποτε κάποιους “κοσμικούς” εργάτες κι αστυνομικούς, αποδεκατισμένους από το χρόνο. Θυμήθηκε τον κυρ – Αλέξανδρο που ήταν κι αυτός σαν τους ήρωές του: ρακένδυτος, πικραμένος κι έρημος. Σκέφτηκε: “Αυτοί οι μοναχικοί, οι αδύναμοι, οι πικραμένοι, είναι εδώ στον Άθω, είναι κάτω στον κόσμο, είναι παντού. Ζουν ταπεινοί και καταφρονεμένοι, αδικημένοι, ναυαγίων ναυάγια, λάφυρα της σκληρής ζωής. Τους χαιρέτησα με τα ίδια λόγια του Κοσμοκαλόγερου μες σ' εκείνον τον χριστουγεννιάτικο όρθρο στο Βατοπέδι: Καλό σας κατευόδιο, φτωχοί, τυραγνισμένοι”. 

Ο Ματθαίος Μουντές είχε έγνοια για τα παιδιά, τους γέρους, τους αδύναμους. Του άρεσε να μιλά για τους πεθαμένους, σα να είναι ακόμα ζωντανοί. “Εν τω μέσω ημών”. Τελειώνει κάποιο ποίημά του με το δίστιχο – επιγραφή: “Σας μίλησε ο Ματθαίος Μουντές, ο τάχα και ποιητής”. 

Τελειώνω τούτη τη γραφή μακαρίζοντάς τον κι ενστερνιζόμενος το στίχο του: 

Μια παρηγορία είναι να ξέρεις 

πως η εκκλησία 

θα βοηθήσει σημαντικά στην αγγελοφάνεια. 

Σημ.: Το παραπάνω κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό “το δόντι” (τεύχος 9, Απρίλιος 2000), όταν εκοιμήθη ο Ματθαίος Μουντές.

"ΛΕΥΚΟΤΕΡΟΣ ΚΑΙΓΕΣΑΙ" ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΙΗΤΗ π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Kυκλοφορήθηκε τις τελευταίες ημέρες του 2019 η νέα ποιητική συλλογή του αγαπημένου ποιητή της Ιδιωτικής Οδού, του π. Παναγιώτη Καποδίστρια, Πρωτοπρεσβυτέρου του Οικουμενικού Θρόνου. 

Το νέο βιβλίο τιτλοφορείται "ΛΕΥΚΟΤΕΡΟΣ ΚΑΙΓΕΣΑΙ", εκδόθηκε από τη σειρά εκδόσεων του Μορφωτικού Κέντρου Λόγου ΑΛΗΘΩΣ και τυπώθηκε στο έμπειρο Τυπογραφείο της Αποστολικής Διακονίας. Το εξώφυλλο κοσμεί μια ελαιογραφία του ζωγράφου Κώστα Ράμμου,

Η πρώτη του ποιητική συλλογή "Δήθεν υαλογραφία" εκδόθηκε στα 1987, άρα ο Π. Καποδίστριας εκδίδει ποίηση 33 χρόνια! Δεν είναι λίγο...

Πέρασαν ήδη 10 χρόνια από τον συγκεντρωτικό τόμο των ποιημάτων του (Καμένες πεταλούδες, εκδ. Σταμούλη 2010). 

Τώρα, στην αρχή της τρίτης δεκαετίας του 21ου αιώνα, έχουμε μια νέα ποιητική συλλογή, "ζωή καταφυγίου", όπως θα 'λεγε κι ο ίδιος. 

Έχουμε, λοιπόν, κύκλους ποιημάτων, σαν κύκλους τραγουδιών. 

Η νύχτα μπάζει φως, ήτοι φωτεινά νυχτερινά

Θεωρία El Greco, ήτοι ποιήματα για τον μέγιστο Θεοτοκόπουλο

Ζωή καταφυγίου, από περιπλανήσεις του πλάνητος ποιητή

Τα Πολίτικα, ήτοι ιδιόμελα της Πόλης και του Φαναρίου

Πόνοι απόρρητοι, 12 ποιήματα για τον μακαρίτη Μοναχό Μωυσή τον Αγιορείτη 

Των απόντων, για ψυχές που έφυγαν και δη για τον αείμνηστο ποιητή Σ.Σ. Χαρκιανάκη (τον περιώνυμο Αρχιεπίσκοπο Αυστραλίας Στυλιανό). 

Για την Ιδιωτική Οδό η έκδοση αυτή έχει ιδιαίτερη συναισθηματική αξία διότι, εκτός των άλλων, περιλαμβάνονται και ποιήματα που προκλήθηκαν από εκδηλώσεις που πραγματοποιήσαμε με το Καλλιτεχνικό Σύνολο "Πολύτροπον". 

Τον Μάρτιο του 2015, όταν παρουσιάσαμε την "Ιερατική Ποίηση" στο Θέατρο της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης, στην Αθήνα, δηλ. μελοποιημένα από σύγχρονους Έλληνες Συνθέτες ποιήματα Ιερέων Ποιητών, ο π. Π.Κ. μας έστειλε στο τέλος της εκδήλωσης - με την βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας - το ακόλουθο ποίημα: 

Ο ΙΕΡΕΑΣ ΠΟΙΗΤΗΣ

επιθέτει σπλάχνα λέξεων 

ψιχουλάκια συλλαβών 

στο δισκάρι της Διάρκειας 

και λογχίζοντάς τους την πλευρά της Ανάγκης 

χλοΐζουν κι αιωνίζονται. 

[π. Π. Καποδίστριας, Ζάκυνθος, 10.3.2015, ώρα 8.56 μ.μ.]

Στις 28 Νοεμβρίου 2018, στον χώρο τέχνης AN ART ARTISTRY στην Πλάκα, παρουσιάσαμε τις «ΕΜΦΥΛΕΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ – ΘΗΛΕΙΣ ΑΓΓΕΛΟΙ», ήτοι Συναξάρια Αγίων γυναικών που μόνασαν σε ανδρικά μοναστήρια. 

Ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας μας έγραψε το εξαίσιο "Κοινόβιο".

ΚΟΙΝΟΒΙΟ 

Φυλομετρώντας φύλλο-φύλλο τις φιλίες 

αναρωτιέσαι πάλι

πώς ερμηνεύονται οριζοντίως οι γραφές 

ή το κουκούλι των λυγμών ξηλώνεται

πώς παροξύνεται το κάλλος 

και περισπάται η αντοχή

ή πώς 

τα τεριρέμ αυτά χωράνε στο κρυπτόλεξο καθέτως

ευρέθη γαρ, ουχί ανήρ, αλλά γυνή 

και με τις κόρες των ματιών κατεσταλμένες 

ευρέθη δάκρυ στάζουσα 

μ’ όλα τα αίματα μαραγκιασμένα 

ξεφυλισμένη βρέθηκε 

ξενιτεμένη εσαεί-

Στον εμφύλιο αυτόν ηττάται κάθε νίκη 

(16.10.2018)

Η νέα συλλογή του π. Π.Κ. επισφραγίζεται πανηγυρικά με το Απολυτίκιον Παντοχαράς του Ελύτη, δηλαδή τον ύμνο που συνέθεσε για τα θυρανοίξια της Παναγίας της Παντοχαράς, του ναού - τάματος του ποιητή Οδυσσέα Ελύτη στη Σίκινο. Το απολυτίκιο το ψάλαμε στις 6 Αυγούστου 2011.

Α Π Ο Λ Υ Τ Ι Κ Ι Ο Ν 

Παντοχαρᾶς τοῦ Ἐλύτη 

εἰς νῆσον Σίκινον 

ποιηθὲν ὑπὸ π. Παναγιώτου Καποδίστρια 

Ἦχος α΄. Τοῦ λίθου σφραγισθέντος. 

Τῆς χάριτος γαστέρα, 

χαρᾶς πάντων μητέρα, 

τὴν τὸν ποθεινὸν ἐν τῷ κόσμῳ 

ποιητὴν ἀναβλύζουσαν, 

πανδήμως τιμῶμεν καὶ ἡμεῖς 

σχεδίαν τῷ κλύδωνι σωστικήν, 

οὐρανίσασαν ἀνθρώπων τὸ χοϊκόν, 

τῇ γῇ τὸ θεῖον δεικνῦσα. 

Χαίροις, γλυκυτάτη Παντοχαρά, 

χαίροις, ἐσχάτων πρόναος, 

χαίροις, ὡραιότης ἔλλογος, θεοπερίχυτη. 

[Zάκυνθος, 27 Ιουλίου 2011]

Η ποίηση του π. Π.Κ. δεν είναι εύκολη υπόθεση. Απαιτείται απ’τους αναγνώστες προσήλωση, θρησκευτικότης και ει δυνατόν νηστεία, όπως έλεγε ο Μάνος Χατζιδάκις για τα δικά του "Παράλογα". 

Είναι μια ποίηση που σχοινοβατεί, που ιδιωτεύει, που κινδυνεύει, που συν-θλίβεται, που ζει με το κάλλος, που ταξιδεύει αενάως, που δεν γνωρίζει σύνορα, που...

Αρκεί... 

Ας ακούσουμε το ποίημα ΠΡΩΤΟΣ ΠΕΤΕΙΝΟΣ που ταιριάζει τόσο στην Ιδιωτική Οδό μας. 

Ιδιωτεύω -

τουτέστιν συνθλίβω

τον σαλίγκαρο

της Ιστορίας μ' όλα

τα βδελυρά του σάλια

κι αλαφιασμένος 

όλο και συχνότερα 

επικαλούμαι

τον κινδυνώδη βίο

του πρώτου πετεινού σου. 

Ηλίας Μπογδανόπουλος και Edward J. Flanagan στην Nebraska το 1946

Ηλίας Μπογδανόπουλος και Edward  J. Flanagan (Nebraska, 1946)

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ο δικηγόρος και υμνογράφος Ηλίας Μπογδανόπουλος γεννήθηκε στην Πάτρα από τον Στέφανο και την Ολυμπία. Ο πατέρας του ήταν Ηπειρώτης, τεχνίτης της πέτρας (λιθοξόος). Ο Στέφανος ήταν ο αρχιμάστορας του Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου Μοίρα (1900), του Ι.Ν. Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, καθώς και του Ιστορικού Δημοτικού Σχολείου Μοίρα. Ο Ηλίας Μπογδανόπουλος απεφοίτησε από την Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το έτος 1943. Σύζυγός του ήταν η Θεοδώρα Καρπέτα, εκπαιδευτικός, με την οποία απέκτησε τρία παιδιά, την Ολυμπία, τον Κωνσταντίνο και την Χρύσα. Υπήρξε διευθυντής του Σωφρονιστηρίου Ανηλίκων Πατρών. Εκεί εγκαινίασε πρωτοποριακές για την εποχή μεθόδους ως προς την εκπαίδευση των παιδιών, ιδρύοντας εργαστήρια (ξυλουργικής, κεραμικής, κ.λ.π.) για τους παραβατικούς ανηλίκους, έτσι ώστε να τους δοθεί ευκαιρία κοινωνικής ενσωμάτωσης. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα το 1946 να λάβει υποτροφία από την UNRRA (United Nations Rehabilitation & Relief Administration) και να επισκεφθεί αντίστοιχα αναμορφωτικά ιδρύματα της Αγγλίας και Αμερικής, όπου παρέμεινε για δύο χρόνια. 

Το υμνογραφικό έργο άρχισε επ’ ευκαιρία της επανακομιδής της Τιμίας Κάρας του Πολιούχου των Πατρέων Αποστόλου Ανδρέου του Πρωτοκλήτου, από τη Ρώμη. Ήταν ο κύριος διεκπεραιωτής της σχετικής αλληλογραφίας, του Δήμου Πατρέων με το Βατικανό. Το 1973 τιμήθηκε με το οφφίκιο του Άρχοντος Υμνογράφου της Αγίας και Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. Απεβίωσε τον Οκτώβριο του 1978 στο Λονδίνο. 

Σήμερα δημοσιεύουμε μια ιστορική φωτογραφία που μας παραχώρησε ο υιός του αείμνηστου Άρχοντος, ο ιατρός Κωνσταντίνος Μπογδανόπουλος, εραστής της πατρώας παραδόσεως. Η φωτογραφία είναι από την περίοδο της Αμερικής. 

Ο Ηλίας Μπογδανόπουλος με τον father Edward Joseph Flanagan στην Boys Town, στην Nebraska το 1946. Όπως είπαμε, ο Η. Μπογδανόπουλος εφήρμοσε πρωτοποριακές μεθόδους για την κοινωνική ενσωμάτωση των παραβατικών ανηλίκων και γι’ αυτό το 1946 πήρε υποτροφία και επισκέφθηκε αντίστοιχα αναμορφωτικά ιδρύματα της Αγγλίας και Αμερικής. Φυσικά πήγε και στην Boys Town, όπου ο Ρωμαιοκαθολικός ιερέας Edward Flanagan (1886 –1948) είχε ιδρύσει μία πόλη στην οποία αγόρια ηλικίας μεταξύ 10 και 16 ετών θα μπορούσαν να λάβουν εκπαίδευση και να μάθουν μια δουλειά. Επρόκειτο για αγόρια διαφορετικών φυλών και θρησκειών και αυτό προκάλεσε την οργή της ρατσιστικής και τρομοκρατικής οργάνωσης Ku Klux Klan. Απειλούσε να σκοτώσει τον f. Flanagan και να κάψει την Boys Town.  Ο ιδρυτής της απάντησε: "τι χρώμα έχει άραγε η... ψυχή του ανθρώπου;"
Αναμφισβήτητα αποτέλεσε πρωτοπορία το οδοιπορικό του Ηλία Μπογδανόπουλου στην Boys Town στα πέτρινα χρόνια της μεταπολεμικής Ελλάδας και του σκληρού και βάναυσου "σωφρονισμού" των παραστρατημένων νιάτων στις φυλακές ανηλίκων Πατρών.

Τελικά, το 1946, την χρονιά που ο πατέρας Flanagan συναντήθηκε με τον Ηλία Μπογδανόπουλο, έφυγε για την Ιρλανδία, όπου συνέχισε το τεράστιο έργο του στο χώρο των κακοποιημένων παιδιών.

Τώρα ο Edward J. Flanagan προτείνεται για αγιοποίηση από την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Υποβλήθηκε ο σχετικός φάκελος στην αρμόδια επιτροπή και ο δρόμος προς την αγιοποίηση του είναι πια ανοιχτός. 

Ο ΠΑΤΡΙΝΟΣ ΚΛΗΡΙΚΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΓΚΟΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΤΙΘΕΤΑΙ ΣΤΟ ΦΑΝΑΡΙ ΚΑΙ "ΕΡΜΗΝΕΥΕΙ" ΤΟΝ ΠΟΙΜΕΝΑΡΧΗ ΤΟΥ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ο κληρικός της Μητροπόλεως Πατρών Αναστάσιος Γκοτσόπουλος επρόκειτο να πραγματοποιήσει μία ομιλία στην Διακίδειο Σχολή Λαού Πατρών την Τετάρτη 8 Ιανουαρίου 2020, με θέμα: «Οὐκρανικὸ Αὐτοκέφαλο: Πρόσκληση γιὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴ ἑνότητα ἢ πρόκληση στὴν ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας;» 

Την ομιλία ματαίωσε ο ίδιος με δήλωσή του προς τα ΜΜΕ, χωρίς να τολμήσει να δώσει κάποια εξήγηση. Είναι πιθανόν να παρενέβη ο μητροπολίτης του, Πατρών Χρυσόστομος, αλλά ο πατρινός κληρικός δεν τολμά να παραδεχθεί δημοσίως κάτι τέτοιο. 

Επειδή, όμως, ο Αναστάσιος Γκοτσόπουλος είναι αμετανόητος, δημοσιοποίησε την ομιλία του – που θα εκφωνούσε – «κατόπιν αἰτήματος πολλῶν πιστῶν», όπως γράφει ο ίδιος. 

Το κείμενο που δημοσίευσε στο διαδίκτυο αναπαράγει με απίστευτη δριμύτητα τα όσα κατά καιρούς έχει γράψει ο πατρινός κληρικός εναντίον του Οικουμενικού Πατριαρχείου, με αφορμή την χορήγηση της Αυτοκεφαλίας στην Εκκλησία της Ουκρανίας. Δεν διστάζει να γράφει για «τὸ Φανάρι καὶ τὰ παπαγαλάκια του». 
Το ενδιαφέρον, όμως, στο κείμενο αυτό είναι αυτά που γράφει ο κληρικός της Πάτρας για τα όσα είπε ο μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος κατά την συνεδρίαση της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος για το Ουκρανικό.
Γράφει, λοιπόν, ο Αναστάσιος Γκοτσόπουλος:
«Θὰ ἤθελα νὰ σταθῶ λίγο περισσότερο στὴν ἐνώπιον τῆς Συνόδου δήλωση τοῦ Μητροπολίτου μας. Ὁ Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας εἶπε: «ἂν οἱ Ρῶσοι εἶχαν ἔρθει στὴ Σύνοδο τῆς Κρήτης δὲν θὰ εἶχε δώσει αὐτοκεφαλία ὁ Πατριάρχης στὴν Οὐκρανία». Δυστυχῶς ὁ Ποιμενάρχης μας ἔχει ἀπόλυτο δίκιο. Ἡ δήλωση αὐτὴ εἶναι πέρα γιὰ πέρα σωστὴ –δυστυχῶς! Ἂν εἶχαν πάει οἱ Ρῶσοι στὴν Κρήτη δὲν θὰ ἔδινε αὐτοκεφαλία στὴν Οὐκρανία. Αὐτὸ τὸ εἶχε ὑποσχεθεῖ ὁ ἴδιος ὁ Πατριάρχης Βαρθολομαῖος στὸν Πατριάρχη Μόσχας στὸ Σαμπεζὺ τῆς Γενεύης κατὰ τὴν τελευταία πρὸ τῆς Συνόδου τῆς Κρήτης Σύναξη τῶν Προκαθημένων (Ἰανουάριος 2016), ὅπως τὸ ἔχουν δηλώσει σὲ ἐπιστολὲς τους ὁ Πατριάρχης Σερβίας καὶ ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Τσεχίας καὶ Σλοβακίας. Μάλιστα, Ἕλληνας ἐπίσκοπος ποὺ ὑπεραμύνεται τῶν δικαίων τοῦ Πατριαρχείου μοῦ περιέγραψε ἀκριβῶς τί ἔγινε στὸ Σαμπεζὺ τὸν Ἰανουάριο 2016: στὴ Σύναξη τῶν Προκαθημένων ὁ Μόσχας ἦταν ἐντελῶς ἀρνητικὸς γιὰ τὴν Πανορθόδοξη καὶ ἔτσι φαινόταν ὅτι ἡ Σύναξη ὁδηγεῖτο σὲ ἀδιέξοδο. Στὸ διάλειμμα, πίνοντας καφὲ στὸ σαλόνι, λέει ὁ Οἰκουμενικὸς στὸν Μόσχας ἐνώπιον τῶν ἄλλων Προκαθημένων: «ἔλα ἐσὺ στὴν Κρήτη καὶ δὲν θὰ πειράξω ἐγὼ τὴν Οὐκρανία!». Συμφώνησε σὲ αὐτὸ ὁ Μόσχας, μπῆκαν ἀγαπημένοι στὴν αἴθουσα διασκέψεων, καὶ ἀνακοίνωσαν τὴ διεξαγωγὴ τῆς Πανορθοδόξου στὴν Κρήτη! Τελικὰ ὅμως ἡ Μόσχα ὄχι μόνο δὲν πῆγε στὴν Κρήτη γιὰ νὰ διατρανώσει τὴν πρωτοκαθεδρία τοῦ Κωνσταντινουπόλεως, ἀλλὰ 6 μῆνες μετὰ τὴν Κρήτη μὲ ἀφορμὴ τὰ γενέθλια τοῦ Κυρίλλου διοργάνωσε ἀντι-Σύναξη Προκαθημένων μὲ ντεκὸρ ποὺ θύμιζε τὴν Πανορθόδοξη. Αὐτὸ ξεχείλησε τὴν ὀργὴ τοῦ Φαναρίου… Σὲ αὐτὸ ἀναφέρθηκε ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας ὅταν εἶπε: «ἂν οἱ Ρῶσοι εἶχαν ἔρθει στὴ Σύνοδο τῆς Κρήτης δὲν θὰ εἶχε δώσει αὐτοκεφαλία ὁ Πατριάρχης στὴν Οὐκρανία». Εἶπα, ὅμως «δυστυχῶς αὐτὸ εἶναι ἀλήθεια». Γιατί «δυστυχῶς»; Διότι καὶ ἀπὸ αὐτὸ ἀποδεικνύεται ὅτι τὰ κίνητρα γιὰ τὴν ἐκχώρηση τῆς αὐτοκεφαλίας δὲν ἦταν πνευματικά! Δὲν ὑπῆρξε ἐνδιαφέρον γιὰ τὸν Οὐκρανικὸ λαό, δὲν ὑπῆρξε ἀγωνία γιὰ τὴν ἐπούλωση τοῦ σχίσματος. Δὲν ὑπῆρξε πόνος καὶ πόθος γιὰ ἐπιστροφὴ τῶν πιστῶν στὴν κοινωνία μὲ τὴν Ἐκκλησία. Ὑπῆρξαν μόνο σκοπιμότητες ἐκκλησιαστικῆς πολιτικῆς. Ἂν ἡ Μόσχα μὲ τὴν παρουσία της στὴν Κρήτη ἐπιβεβαίωνε τὴν Πρωτοκαθεδρία τοῦ Κωνσταντινουπόλεως δὲν θὰ καιγόταν καρφὶ σὲ κανέναν γιὰ τὸ σχίσμα στὴν Οὐκρανία. Μήπως ἔχω ἄδικο;» 
Από πού έμαθε τι είπε στην Σύνοδο ο Πατρών Χρυσόστομος ο κληρικός του; Από τον ίδιο; Αποκλείεται! Το έμαθε από το δημοσιογραφικό ρεπορτάζ. Φέρεται ότι είπε αυτά που είπε. Δεν υπάρχει επίσημο κείμενο. Αλλά ο πατρινός κληρικός απομόνωσε από το ρεπορτάζ αυτό που τον …βόλευε.
Ιδού το πλήρες ρεπορτάζ για το όσα είπε ο Πατρών Χρυσόστομος στη Σύνοδο:
«Ο μητροπολίτης Πατρών ο οποίος ήταν μέλος της προηγούμενης σύνθεσης της ΔΙΣ έκανε λόγο για κλίμα εκφοβισμού από την πλευρά της Μόσχας και μετέφερε στην Ιεραρχία συνομιλία που είχε με Ρώσο αρχιερέα που τον επισκέφθηκε για να κατηγορήσει τον Οικουμενικό Πατριάρχη για «ηγουμενισμό». Αν είχατε έρθει στην Σύνοδο της Κρήτης τίποτα από αυτά δεν θα είχε συμβεί φέρεται να είπε στον Ρώσο απεσταλμένο ο μητροπολίτης Πατρών που όπως παραδέχθηκε αν και είχε αρχικά επιφυλάξεις όταν συζήτησε με τον Οικουμενικό Πατριάρχη κατάλαβε. «Εμείς σήμερα έχουμε ευκαιρία να λύσουμε τα χέρια και των άλλων Πατριαρχείων» είπε με νόημα ο κ. Χρυσόστομος που σημείωσε προς τον Αρχιεπίσκοπο πως «Δεν θα είχαμε φθάσει εδώ αν κι εσείς μακαριώτατε είχατε μνημονεύσει αμέσως τον Επιφάνιο». 
Ο κληρικός Α.Γ. αποσιώπησε ότι ο Πατρών Χρυσόστομος «έκανε λόγο για κλίμα εκφοβισμού από την πλευρά της Μόσχας». Αποσιώπησε ότι «ο μητροπολίτης Πατρών παραδέχθηκε πως αν και είχε αρχικά επιφυλάξεις όταν συζήτησε με τον Οικουμενικό Πατριάρχη κατάλαβε», γιατί ο Α.Γ. δεν θέλει να καταλάβει… Αποσιώπησε πως ο ποιμενάρχης του είπε προς τον Αρχιεπίσκοπο πως «Δεν θα είχαμε φθάσει εδώ αν κι εσείς μακαριώτατε είχατε μνημονεύσει αμέσως τον Επιφάνιο». Αυτό ακριβώς ισχύει και για την περίπτωση Γκοτσόπουλου. Δεν θα είχαμε φθάσει σ’ αυτή την κατάσταση με ένα κληρικό της Πάτρας να επιτίθεται ακόμα και στην Εκκλησία της Ελλάδος, στην οποία ανήκει, αν ο ποιμενάρχης του τον είχε μαζέψει στοιχειωδώς. Τώρα ας χαρεί την «ερμηνεία» των λεγομένων του από τον αψίκορο κληρικό του. Κατάντια…

Ο Γκοτσόπουλος δίνει και μία ερμηνεία για την επίσκεψη των Ουκρανών επισκόπων στην πόλη των Πατρών, δικαιώνοντας τον πρωτοστάτη της «ανατροπής», κάποιον Σπυρίδωνα Ζορμπαλά. 

Γράφει ο πατρινός κληρικός: 

Εὐτυχῶς ἡ πόλη μας δὲν ἀτιμάστηκε, οὔτε τὸ θυσιαστήριο τοῦ Πρωτοκλήτου μας βεβηλώθηκε. Αὐτὸ ὀφείλετο σὲ δύο πρόσωπα: α) στὸν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη μας ὁ ὁποῖος δὲν τοὺς ἔδωσε ἄδεια νὰ λειτουργήσουν, ὅπως εἶχαν ἀνακοινώσει. Προσωπικὰ εὔχομαι καὶ προσεύχομαι ὁ Θεὸς νὰ τοῦ δίνει πνευματική δύναμη, ὥστε καὶ σὲ ἄλλες παρόμοιες ἐπιθέσεις τοῦ δαίμονα καὶ τῶν ὀργάνων του νὰ μὴν ὑποκύψει. Εἶμαι βέβαιος ὅτι οἱ σχετικὲς πιέσεις θὰ ἐνταθοῦν ὄχι μόνο ἀπὸ τοὺς σχισματικούς τῆς Οὐκρανίας ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς προστάτες τους, ἐκκλησιαστικοὺς καὶ πολιτικούς. 

Τὸ δεύτερο πρόσωπο μετὰ τὸν Μητροπολίτη ὁ ὁποῖος συνέβαλε στό νὰ μὴ μιανθεῖ τὸ ἱερὸ Ἀποστολεῖο τοῦ Πρωτοκλήτου εἶναι ἕνας ἁπλὸς Χριστιανός, ὁ Σπύρος Ζορμπαλᾶς. Ὀφείλω δημόσια νὰ πῶ ὅτι μὲ τὸν κ. Ζορμπαλά συναντηθήκαμε γιὰ πρώτη φορὰ 1-2 μέρες πρὶν ἔρθουν οἱ σχισματικοὶ καὶ τοῦ διατύπωσα κάποιες ἐπιφυλάξεις μου. Ὁμολογῶ, ὅμως, ὅτι ἔκανα λάθος καὶ ἡ κίνησή του πέτυχε, διότι κατατρόμαξε τοὺς σχισματικοὺς, ὥστε ἀναγκάστηκαν νὰ ἀλλάξουν τὸ πρόγραμμά τους καὶ νὰ μὴν παραβρεθοῦν σὲ Θ. Λειτουργία στὸν Ἱ. Ναὸ τοῦ Πρωτοκλήτου! Ἐπιβεβαιώθηκε γιὰ ἄλλη μία φορὰ τὸ τοῦ Μωϋσέως: «διώξεται εἷς χιλίους καὶ δύο μετακινήσουσι μυριάδας». 

Φυσικά ο μητροπολίτης Πατρών ουδέποτε τοποθετήθηκε δημόσια για το ζήτημα αυτό. Δεν πειράζει. Τον ξεσκεπάζει ο κληρικός του χωρίς φόβο και με πάθος. Τα χειρότερα για τον Πατρών έρχονται… Η ερμαφρόδιτη στάση του τίποτα καλό δεν μπορεί να φέρει. 

Το Ουκρανικό αποκαλύπτει και την εκκλησιαστική Πάτρα, που καθώς φαίνεται είναι σε δεινή θέση…

ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2020 ΤΟΥ Ι. ΝΑΟΥ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ ΚΑΛΟΞΥΛΟΥ ΝΑΞΟΥ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΟΝ ΠΑΤΡΩΝ ΝΙΚΟΔΗΜΟ

Ο Σύλλογος Καλοξυλιτών Νάξου, τον περασμένο Αύγουστο πραγματοποίησε εκδήλωση – αφιέρωμα στον μακαριστό Μητροπολίτη Πατρών Νικόδημο Βαλληνδρά (1915-2008), ο οποίος καταγόταν από το χωριό Καλόξυλος Νάξου. 

Η εκδήλωση τιμής και μνήμης έλαβε χώρα στον αυλόγυρο του περικαλλούς Ι. Ναού Αγίας Τριάδος Καλοξύλου, παρουσία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Παροναξίας κ. Καλλινίκου.

Τώρα κρατάμε στα χέρια μας το επιτοίχιο Ημερολόγιο του έτους 2020, το οποίο κυκλοφόρησε ο Ι. Ναός Αγίας Τριάδος και είναι αφιερωμένο "στον Καλοξυλίτη Μητροπολίτη Πατρών κυρό Νικόδημο Βαλληνδρά". 

Επαινώντας αυτή την ειλικρινή έκφραση τιμής και μνήμης των Καλοξυλιτών προς τον εκλεκτό γόνο τους, ξαναθυμίζουμε την εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε εκεί από τον τοπικό Σύλλογο, αναρτώντας το σχετικό βίντεο.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΧΡΗΣΤΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ "ΟΡΧΗΣΤΡΑ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ"

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ημέρα μνήμης Γιάννη Χρήστου σήμερα, 8 Ιανουαρίου, και ακούμε έργα του μεγάλου συνθέτη από την Ορχήστρα των Χρωμάτων, την ορχήστρα που δημιούργησε ο Μάνος Χατζιδάκις και δεν υπάρχει πιά. Ακούμε ένα ψηφιακό δίσκο που κυκλοφόρησε το 2000, πριν 20 χρόνια! 

Με διευθυντή ορχήστρας τον Μίλτο Λογιάδη δισκογραφήθηκαν τρία έργα του Γιάννη Χρήστου: το πρώτο του ορχηστρικό έργο «Μουσική του Φοίνικα» (1948-49), που βασίζεται στο μεστό ύφος προχωρημένης σειραϊκής τεχνικής, τα «Εξι τραγούδια σε ποίηση Τ. Σ. Ελιοτ» της δεύτερης περιόδου του Χρήστου (1953-1958) και το έργο «Τοκκάτα» για πιάνο και ορχήστρα. Σολίστ η μέτζο σοπράνο Αλεξάνδρα Παπατζιάκου και η πιανίστρια Νέλλη Σεμιτέκολο, η οποία γνώριζε προσωπικά τον συνθέτη και είναι εξαιρετική ερμηνεύτρια των έργων του. 

Η «Μουσική του Φοίνικα» γνώρισε μεγάλη επιτυχία στο εξωτερικό και στην Ελλάδα, εκδόθηκε από τον οίκο Ricordi και, όπως σημειώνεται στο ένθετο του δίσκου από κείμενα του Γ. Γ. Παπαϊωάννου, «είναι γραμμένο σε δωδεκάφθογγο σύστημα, επεξεργάζεται ένα σύντομο χρωματικό θεματικό μοτίβο, που ακούγεται σε συνεχείς μετασχηματισμούς του εαυτού του (ανανεώνεται όπως ο μυθικός φοίνιξ). Παράλληλα όμως και η συνολική μορφή του έργου ακολουθεί αυτό το οποίο θα αποκαλέσει αργότερα ο συνθέτης «διάγραμμα φοίνικα», δηλαδή «αρχή-εξέλιξη προς το δράμα (κορύφωμα) – επάνοδος στο τέλος-αρχή». Πρόκειται επομένως για μια εντελώς συμμετρική μορφή, όπου το τέλος επαναφέρει ακριβώς την αρχή, συμβολίζοντας την αναγέννηση του φοίνικα, ενώ το μεσαίο κορύφωμα φθάνει συνήθως ύστερα από ένα τεράστιο ανέβασμα διαρκείας, ως την υστερία, η δε πτώση μετά το δραματικό αυτό κορύφωμα είναι αρκετά απότομη».

Τα «Εξι τραγούδια σε ποίηση Τ. Σ. Ελιοτ» γράφτηκαν αρχικά το 1955 με συνοδεία πιάνου και αργότερα, το ’57, ενορχηστρώθηκαν. Εχουν εκδοθεί από δύο εκδοτικούς οίκους στη Γερμανία και είναι το τελευταίο από τα τρία έργα που εκδόθηκαν όσο ο Χρήστου ζούσε. Η πρώτη παγκόσμια εκτέλεση της εκδοχής με ορχήστρα δόθηκε τον Δεκέμβριο του ’58 από τη Συμφωνική Ορχήστρα του ΕΙΡ, με διευθυντή τον Πιέρο Γκουαρίνο και σολίστ την Αλίς Γκαμπάι. Είχα την ευτυχία να ακούσω αυτούς τους θρυλικούς ερμηνευτές (εκδοχή για φωνή και πιάνο) στο παλιό «Παλλάς», θαρρώ τριάντα χρόνια πριν…

Η «Τοκκάτα», έργο του 1962, παίχτηκε σε πρώτη παγκόσμια εκτέλεση στις 23 Απριλίου 1973 στο Δημαρχείο της Οξφόρδης, στο πλαίσιο του Αγγλικού Φεστιβάλ Μπαχ, με σολίστ τον Ζορζ Πλυντερμασέ και τη Βασιλική Φιλαρμονική Ορχήστρα, με διευθυντή τον Ελιακούμ Σαπάιρα. Οπως σημειώνεται στο κείμενο του Γ. Γ. Παπαϊωάννου, «χρησιμοποιείται μια εντελώς νέα τεχνική εκτέλεσης στο πιάνο που επιτρέπει ασύγκριτα πιο γρήγορα, εκτυφλωτικά πιανιστικά περάσματα απ’ ό,τι η ρομαντική τεχνική, καταργώντας το πέρασμα του αντίχειρα και εισάγοντας αστραπιαίες ομόρροπες κινήσεις χεριών και δαχτύλων». 

Ο Γιάννης Χρήστου είναι 50 χρόνια μετά την αναχώρησή του πανταχού παρών!...

Ο «ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ» ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Σαν σήμερα γεννήθηκε (8 Ιανουαρίου 1926) και πέθανε (8-1-1970) ο μεγάλος έλληνας συνθέτης Γιάννης Χρήστου. 

Φέτος συμπληρώνεται μισός αιώνας από τον πρόωρο (σε αυτοκινητιστικό) θάνατό του. Όσο περνάει ο καιρός, τόσο ανακαλύπτουμε την μοναδικότητά του, την ολωσδιόλου ξεχωριστή περίπτωσή του.

Από το σπουδαίο έργο του εστιάζουμε σήμερα στην μουσική που έγραψε για την τραγωδία «Προμηθέας Δεσμώτης» του Αισχύλου, η οποία ανέβηκε από το Εθνικό Θέατρο στις 6 Ιουνίου 1963, σε μετάφραση Ιωάννη Γρυπάρη. 

Ο Γιάννης Χρήστου έγραψε μουσική για φωνές ηθοποιών, φωνές χορού, ορχήστρα και μαγνητοταινία. 

Στην φωτογραφία που προτάσσουμε της ανάρτησης βλέπουμε από αριστερά: τον Γιάννη Χρήστου, την Ελένη Χατζηαργύρη (Ιώς), τον Αλέξη Μινωτή (Προμηθέας) και κάτω την σπουδαία χορογράφο Μαρία Χορς. Η φωτογραφία είναι από τα παρασκήνια του θεάτρου της Επιδαύρου. 

Έχει μεγάλο ενδιαφέρον το γεγονός ότι ο Γ. Χρήστου γράφει μουσική πάνω στο κείμενο του Γρυπάρη, το οποίο είχε μελοποιήσει – βυζαντινότροπα – και η Εύα Πάλμερ – Σικελιανού για τις Δελφικές Γιορτές του 1927. 

Σε συνέντευξη του το 1963, ο Γιάννης Χρήστου είχε πει για το έργο: "Αναλαμβάνοντας να συνθέσω για πρώτη φορά μουσική για τραγωδία και μάλιστα για μια τραγωδία σαν τον Προμηθέα, ομολογώ πως αντιμετώπισα το πράγμα με το δέος εκείνο που προξενεί σε όλους ο Αισχύλος. Κατάλαβα όμως απ’ την αρχή ότι είχα να κάνω μ’ ένα έργο κοσμογονικό! Αυτό ταίριαζε βέβαια στη μουσική ιδιοσυγκρασία μου, δηλαδή θέλω να πω ότι ένα κοσμογονικό έργο με εμπνέει περισσότερο εύκολα απ’ ό,τι ένα κοινό ή απλοϊκό έργο, αλλά απ’ την άλλη μεριά το γεγονός ότι έπρεπε να ντύσω μουσικά τον Αισχύλο, με τρόμαζε αφάνταστα. Τελικά, ξεπέρασα όλες τις δυσκολίες με τη βοήθεια του ενστίκτου. Η ελληνική καταγωγή μου με βοήθησε να ανακαλύψω μέσα μου τις ελληνικές μελωδίες κι όλα τ’ άλλα στοιχεία που χρειαζόμουν για να γράψω μια μουσική για τον Προμηθέα δεσμώτη. Και μπορώ να σας βεβαιώσω ότι βγήκε μια μουσική που δεν είναι εγκεφαλική, αλλά και που δεν είναι μελιστάλακτη". 

Από το πρόγραμμα των Επιδαυρίων 1963

Στη συνέχεια παραθέτω κάποιες παρατηρήσεις για την μουσική του Χρήστου στον Προμηθέα, όπως δημοσιεύονται στο Αρχείο του Εθνικού Θεάτρου. 

"Στο ογκώδες αυτό έργο του Γ. Χρήστου η παρτιτούρα ορχήστρας μόνο απαριθμεί 247 σελίδες. Εδώ καταγράφονται για πρώτη φορά ηχητικά στοιχεία πέραν των συμβατικών οργάνων ορχήστρας. 

Η χρήση μαγνητοφώνου (μαγνητοταινίας) κατά την "Εισαγωγή" (φέρει την ένδειξη πάντα σε ppp, multiple glissandi sullo corde del pianoforte, con ledita nel interiore del pfte al di la ditto tastiera) συμπληρώνει την πυκνή ορχηστρική γραμμή. 

Επίσης, η χρήση αρμόνιου και η μουσική επένδυση όχι μόνο των χορικών αλλά και των μονολόγων ή των σόλο φωνών επαυξάνει την παρέμβαση της μουσικής στην τραγωδία. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η απόδοση ηχητικών εφέ στο πεντάγραμμο, τα οποία παρεμβαίνουν σε ορισμένες πράξεις του έργου (θάλασσα, σίφουνας, κεραυνός, βροντές στην Έξοδο Β΄). Διαρκής είναι και η μουσική παρέμβαση των κρουστών στην παράσταση. Η ένδειξη misterioso είναι συχνή. Ειδικά για το μαγνητόφωνο αναγράφεται στην παρτιτούρα η οδηγία «να μην βγει πάρτα για το μαγνητόφωνο». Άλλη ένδειξη για την χρησιμοποίηση των glissandi στη μουσική βρίσκουμε στον Πρόλογο Γ΄ “multiple glissandi con tutte le ditto sulle corde del pianoforte. Lasciando vibrane col pedale”. 

Στην παρτιτούρα χρησιμοποιείται άλλοτε τσελέστα και άλλοτε πιάνο. Ως παρατήρηση του συνθέτη σημειώνεται ότι «η celesta γράφεται στην πάρτα του πιάνου». Επίσης, υποδεικνύεται ότι η πιανίστρια αναλαμβάνει να παίζει και την celesta. Γίνεται πλήρης και λεπτομερής καταγραφή του κειμένου επί της παρτιτούρας σε ξεχωριστό πεντάγραμμο. Όλα τα χορικά είναι γραμμένα σε απαγγελτική μορφή. 

Από το βιβλίο της Άννας - Martine Lucciano για τον Γιάννη Χρήστου

Με τη μουσική αυτή και τα στοιχεία ηλεκτρονικής μουσικής που την πλαισιώνουν εγκαινιάζεται ένας κύκλος θεατρικών έργων που εμπλέκουν το νέο αυτό ηχητικό υλικό στα έργα τους. Μετά το Μινωτή που έκανε το ξεκίνημα στον Προμηθέα (1963), ακολούθησε ο Σολομός με τις Ικέτιδες του Αισχύλου (1964) σε μουσική Ι. Ξενάκη και το 1965 και τέλος πάλι ο Μινωτής στον Αγαμέμνονα με τον Χρήστου. 

Η κριτική της εποχής αναφέρει ότι η μουσική υπερκάλυπτε σε πολλά σημεία τον λόγο και ότι η ισχυρή προσωπικότητα του Χρήστου επιβλήθηκε στην ισορροπία της μουσικής με το έργο, με αποτέλεσμα να υπάρχει ένα αυτόνομο μουσικό έργο εις βάρος του όλου έργου και της κατανόησης του κοινού. Είναι λογικό η κριτική να αντιμετώπιζε με αμηχανία τις καινοτομίες αυτές καθότι δεν υπήρχε μέχρι τότε μουσική με την προσθήκη μαγνητοταινίας (με επεξεργασμένα εφέ - επεξεργασία ήχου) και με αυτή την μετα-σειριακή αισθητική σε κάποια άλλη παράσταση του Εθνικού Θεάτρου. Κάποιοι κριτικοί αντίθετα θεώρησαν την μουσική ως την καλύτερη υποστήριξη της δραματουργίας του λόγου. 

Υπάρχει η σημείωση σε μία πάρτα οργάνου ότι «λόγω βροχής αναβλήθει η 2α παράστασις του Προμηθέως Δεσμώτου το Σάββατον 6 - 7 - 63». Σε άλλες πάρτες οργάνων αναγράφονται επίσης δύο ημερομηνίες παραστάσεων στην Επίδαυρο: 15/ 6/ 63 (πιθανώς να αναφέρεται σε πρόβα καθότι η πρεμιέρα έγινε μία μέρα μετά στις 16/ 6/ 63) και 7/ 7/ 63. 

Στο έργο αυτό ο Χρήστου κάνει πρώτη φορά χρήση μαγνητοταινίας εφαρμόζοντας τεχνικές της λεγόμενης «συγκεκριμένης μουσικής» (musiqe concrete) με έναν δικό του όμως τρόπο. Το έργο αυτό ανήκει στην 3η συνθετική περίοδο του συνθέτη 1959 - 1964, τη λεγόμενη «μετα-σειραϊκή ή meta-serial» περίοδο. 

Ο Χρήστου το 1964 χρησιμοποίησε μέρος της μουσικής του Προμηθέα στην παράσταση για την αμερικανική τηλεόραση με τίτλο: «Greece: The inner world»."

Αξίζει να σημειωθεί πως ο Φοίβος Ανωγειανάκης σε κριτική του για την μουσική του Γ. Χρήστου έγραψε: «Επίτευξι θεωρούμε στην μουσική για τον «Προμηθέα» (όσο και αν αυτό εκπλήττει τους «ορθοδόξους» της μοντέρνας μουσικής) το συνδυασμό της ατονικής τεχνικής με την παραδοσιακή μουσική… Λόγος, μουσική και όρχηση συνέθεσαν μία από τις ωραιότερες στιγμές που έχουμε χαρεί ποτέ στο χώρο του αρχαίου θεάτρου». 

Στις μέρες μας ξαναπαίχτηκε αυτή η εξαιρετική μουσική του Γιάννη Χρήστου, στις «Ημέρες Μουσικού Θεάτρου» της Εναλλακτικής Σκηνής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (9,11 Ιουλίου 2017). Στην παράσταση συμμετείχαν σπουδαστές της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου και μέλη της Συμφωνικής Ορχήστρας της ΕΡΤ υπό την διεύθυνση του Χαράλαμπου Γωγιού.

ΜΑΤΑΙΩΣΕ ΤΗΝ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΟΥΚΡΑΝΙΚΟ ΑΥΤΟΚΕΦΑΛΟ Ο ΠΑΤΡΙΝΟΣ ΚΛΗΡΙΚΟΣ Α. ΓΚΟΤΣΟΠΟΥΛΟΣ

Πριν από λίγες μέρες σε σχετική ανάρτησή μας αναφερθήκαμε στην διαφήμιση που έκαναν οι Ρώσοι σε προγραμματισμένη (για τις 8-1-2020) ομιλία του κληρικού της Μητροπόλεως Πατρών Αναστάσιου Γκοτσόπουλου, για το ζήτημα της Αυτοκεφαλίας της Ουκρανίας. 

Γράφαμε, μεταξύ άλλων: 

"Ο πατρινός κληρικός έχει να μιλήσει δημόσια για το θέμα από τον περασμένο Αύγουστο και μετά την αναγνώριση της Αυτοκεφαλίας της Ουκρανίας από την Εκκλησία της Ελλάδος, τον Οκτώβριο του 2019, αρκετοί θεώρησαν ότι τον "μάζεψε" ο μητροπολίτης του, Πατρών Χρυσόστομος, ο οποίος πήρε δημόσια θέση υπέρ της Αυτοκεφαλίας. Φαίνεται, όμως, πως ο πατρινός κληρικός συνεχίζει ακάθεκτος να υποστηρίζει την αντίθετη γραμμή απ' αυτήν της Εκκλησίας της Ελλάδος, όπου ανήκει, και προβαίνει σε ανάλογες εκδηλώσεις, όπως η προσεχής διάλεξη. Στην Πάτρα υπάρχει διάχυτη η αντίληψη ότι τελικά ο κληρικός Αναστάσιος Γκοτσόπουλος θα οδηγηθεί στην λεγόμενη "αποτείχιση", δηλαδή θα πάψει την μνημόνευση του οικείου επισκόπου και άρα θα τεθεί εκτός της Κανονικής Εκκλησίας. Πάντως ο μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος φαίνεται αδύναμος να συνετίσει τον κληρικό του."

Ο κληρικός Αναστάσιος Γκοτσόπουλος με σημερινή ανακοίνωσή του ΜΑΤΑΙΩΝΕΙ την προγραμματισμένη ομιλία του, χωρίς περαιτέρω εξηγήσεις. Εκείνος και ο Δεσπότης του γνωρίζουν το γιατί. 

Π.Α.Α.

ΕΝΑ ΚΟΥΙΖ ΓΙΑ ΤΟΝ "ΚΛΑΣΙΚΟ" ΘΑΝΟ ΜΙΚΡΟΥΤΣΙΚΟ ΣΤΑ mikropragmata.lifo.gr

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ο Θάνος Μικρούτσικος υπήρξε και είναι ένας σημαντικός συνθέτης της νεοελληνικής σύγχρονης (λόγιας) μουσικής.
Ξεκίνησε τις μουσικές σπουδές του σε μικρή ηλικία στη Φιλαρμονική Εταιρεία Πατρών (ως γνωστόν γεννήθηκε στην Πάτρα) και στο Ελληνικό Ωδείο (πιάνο, θεωρία, αρμονία). Ακολούθησαν οι σπουδές και η αποφοίτηση του από το Μαθηματικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ παράλληλα μελέτησε αρμονία, αντίστιξη, φούγκα και σύνθεση με τον καθηγητή και συνθέτη Γ.Α. Παπαϊωάννου (1910-1989), ο οποίος ήταν δάσκαλος πολλών Ελλήνων συνθετών. 

Ο Θ. Μικρούτσικος ασχολήθηκε – εκτός από τα τραγούδια – με όλα σχεδόν τα είδη της μουσικής. Έχει γράψει όπερες, συμφωνική μουσική, μουσική δωματίου, μουσική για το θέατρο και τον κινηματογράφο, πειραματική μουσική. 

Το Κουίζ που έφτιαξα και δημοσιεύεται στα mikropragmata.lifo.gr αποσκοπεί σε μια γνωριμία με αυτήν ακριβώς την σημαντική πτυχή του έργου του, η οποία μέλλει να αποτιμηθεί όπως της πρέπει.

Για απόψε προτείνω  τις Μουσικές ιστορίες του Θάνου Μικρούτσικου με σολίστ στο βιμπράφωνο τον διάσημο τζάζμαν Gury Burton. Ένας δεξιοτέχνης στο βιμπράφωνο, αλλά και ένας καλλιτέχνης που ανανεώνει πλήρως τον ήχο του, συνδυάζοντας τζαζ, country αλλά και ροκ στοιχεία, με ευρηματικό και αυτοσχεδιαστικό τρόπο. 

Θάνος Μικρούτσικος (1947-2020)
Μουσικές Ιστορίες
για βιμπράφωνο, ορχήστρα εγχόρδων, κλαρινέτο και κρουστά
1. Εισαγωγή
2. Ιστορία Μπαλλέτου
3. Τραγούδι
4. Δραματικό Λάργκο
5. Ταξιδεύοντας
6. Ρυθμός και Ρυθμός

Το έργο Music Stories του Θάνου Μικρούτσικου απηχεί την προσωπική μυθολογία του συνθέτη, τόσο για τον κόσμο της μουσικής όσο και για τον κόσμο των ιδεών. Οι «Ιστορίες» διηγούνται την περιπέτεια ενός προσκυνητού της μουσικής, ο οποίος, ταξιδεύοντας, ανακαλύπτει την γοητεία της «αμαρτίας», που έγκειται στην χρήση ετερογενών γραφών και αρμονικών μέσων. Μέσα από την περιπλάνηση στην ατονικότητα, την τονική απροσδιοριστία, τις πυκνές νεοκλασσικίζουσες εναλλαγές τονικοτήτων, τα ξεσπάσματα πλούσιων αρμονικών συγχορδιών, την πολυφωνική αντίστιξη, την ενορχήστρωση μοναδικών οργανικών συνδυασμών, ο συνθέτης γράφει συμπυκνωμένα την μουσική ιστορία του. Ο μουσικολόγος Gregory Fritze σημειώνει για το έργο: «Το κάθε μέρος είναι προγραμματικό στη φύση του, εκθέτοντας ένα φάσμα ιδεών που εξελίσσονται μέσα στα ξεχωριστά μέρη. Τα μέρη αλληλοσυμπληρώνονται σε τέμπο, δυναμική και ύφος ώστε να σχηματίσουν μια μεγάλη συμπαγή σύνθεση». Μια σύνθεση που ιστορεί την μουσική διαδρομή ενός δημιουργού, ο οποίος αφήνει ζωηρό το χνάρι του στην πορεία προς το της τέχνης άπειρο.

ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ ΜΕ ΤΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΠΑΤΡΩΝ ΝΙΚΟΔΗΜΟ (ΦΩΤΟ ΚΑΙ ΒΙΝΤΕΟ)

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Θεοφάνεια με τον μακαριστό Μητροπολίτη Πατρών Νικόδημο. 

Στις 6 Ιανουαρίου 1944 ανήμερα της μεγάλης εορτής των Θεοφανείων, ο μακαριστός ιεράρχης χειροτονήθηκε πρεσβύτερος (λαβών και το οφφίκιο του Αρχιμανδρίτου) από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Αντιβασιλέα Δαμασκηνό, ο οποίος διαδέχθηκε τον μέγα Χρύσανθο (Φιλιππίδη), τον Αρχιεπίσκοπο που είχε επιλέξει ως Αρχιδιάκονο τον Νικόδημο Βαλληνδρά. 

Αξίζει να σημειωθεί πως ο Αρχιδιάκονος και μετέπειτα Αρχιμανδρίτης Νικόδημος, υπηρέτησε ως γραμματεύς της Ιεράς Αρχιεπισκοπής επί της Αρχιερατείας πέντε Αρχιεπισκόπων: Χρυσάνθου, Δαμασκηνού, Σπυρίδωνος, Δωροθέου και Θεοκλήτου του από Πατρών. Μια διακονία 18 ετών (1939-1957), με εξαίρεση την θητεία του ως στρατιωτικού ιερέως (1948-50). 

Ο μακαριστός Μητροπολίτης διηγείτο ότι τα Θεοφάνεια του 1945 – πρώτη επέτειο της εις πρεσβύτερον χειροτονίας του - ήταν άρρωστος και ο γιατρός του συνέστησε να μείνει στο σπίτι και να μην εκτεθεί στο κρύο του χειμώνα. Και εκείνος τέλεσε την Θεία Λειτουργία στο σπίτι που φιλοξενούνταν τότε, κοντά στην ενορία που διακονούσε (Τρεις Ιεράρχες Πετραλώνων), για να μην του «λείψει» η Θεία Ευχαριστία τέτοια μεγάλη μέρα!

Ως Μητροπολίτης Πατρών γιόρταζε την Θεοφάνεια στον Μητροπολιτικό Ναό Ευαγγελιστρίας και κατόπιν μετέβαινε στο λιμάνι για την κατάδυση του Τιμίου Σταυρού. Από τον εορτασμό αυτόν (των ετών 1984, 1985, 1990 και άλλων) είναι και οι φωτογραφίες που δημοσιεύουμε εδώ. Σημαντική η φωτογραφία στην οποία φαίνεται ο μακαριστός Μητροπολίτης Πατρών να τελεί την Ακολουθία του Μ. Αγιασμού προς ανατολάς, κατά το ορθόδοξον έθος, και όχι κατενώπιον του λαού όπως πολλάκις παρατηρείται εν εσχάταις ημέραις. 

Ο αείμνηστος Γέροντας τελούσε, όμως, υποδειγματικά και τις Ακολουθίες της παραμονής των Θεοφανείων: Μ. Ώρες, Μ. Εσπερινό μετά της Θείας Λειτουργίας του Μ. Βασιλείου και τον Μ. Αγιασμό, στον ιστορικό Ιερό Ναό του Παντοκράτορος, στην Άνω Πόλη. Είναι αυτός που καθιέρωσε Αγρυπνία (9-1 μ. μεσ.) για τις Ώρες τόσο των Χριστουγέννων όσο και των Θεοφανείων. Επέλεξε τον Παντοκράτορα, προφανώς επειδή ανήμερα της εορτής η Τελετή Αγιασμού των Υδάτων της ενορίας γίνεται πανηγυρικά στην Δεξαμενή, στο ιστορικό Φρούριο της πόλης. Με την παρουσία του την παραμονή των Θεοφανείων εκεί, τιμούσε και τον εορτασμό της Άνω Πόλης.

Εννοείται πως έψαλλε πανηγυρικά τα ιδιόμελα των Μ. Ωρών και του Μ. Εσπερινού, στο κλασικό μέλος, και κατόπιν τελούσε την Θ. Λειτουργία του Μ. Βασιλείου και στο τέλος την Ακολουθία του Μ. Αγιασμού. Θυμάμαι την ανεπανάληπτη εμμελή απαγγελία του στο Ευαγγέλιο της Θ’ Ώρας: «Εν έτει πεντεκαιδεκάτω…». Και την εξπρεσιονιστική ερμηνεία του στο πρώτο ιδιόμελο του Εσπερινού, ιδιαίτερα στη φράση: «τρέμει τη χειρί» (ο Πρόδρομος), όπου αποδίδει την κλασική γραμμή με ρυθμό και ένταση. 

Αυτό μπορείτε να το διαπιστώσετε ακούγοντας το βίντεο που παραθέτουμε εδώ.

Πρόκειται για μια ηχογράφηση που πραγματοποίησα στις 4 Ιανουαρίου του 1988 (πριν 30 χρόνια) στον Ι. Ναό Παντοκράτορος Πατρών, στην Αγρυπνία για τις Μ. Ώρες των Θεοφανείων. Ο Μητροπολίτης Νικόδημος ψάλλει στον Μ. Εσπερινό το «Κύριε εκέκραξα» και το στιχηρό ιδιόμελο «Τον φωτισμόν ημών» σε ήχο β’. Και στη συνέχεια ψάλλει τα τροπάρια των Προφητειών «Επεφάνης εν τω κόσμω» σε ήχο πλ.α’ και «Αμαρτωλοίς και τελώναις» σε ήχο πλ.β’, λέγοντας και τους ψαλμικούς στίχους, των χορών ψαλλόντων τα ακροτελεύτια κάθε φορά. Τότε έψαλαν στον Παντοκράτορα οι επί σειρά ετών ψάλτες του Ναού, αείμνηστοι Κωνσταντίνος Μυλωνάς και Αργύριος Μωραϊτης.

Αιωνία η μνήμη τους!

Παραθέτουμε στη συνέχεια μια ομιλία εις τα Άγια Θεοφάνεια (Ο αγιάζων και οι αγιαζόμενοι) του Μητροπολίτου Πατρών Νικοδήμου [Απόσπασμα από το βιβλίο «Εόρτια Μηνύματα», εκδ. Αποστολικής Διακονίας, Αθήναι, 4η έκδ., σ. 292-295]. 

Όταν γίνεται λόγος περί αγιασμού, είναι φανερόν ότι προϋποτίθεται αγιάζων και αγιαζόμενοι. Η πράξις του αγιασμού προϋποθέτει εκείνον ο οποίος ενεργεί και εκείνους διά τους οποίους ενεργείται. Δεν πρόκειται διά τον αγιασμόν των υδάτων, αλλά περί της ουσίας του αγιασμού, δηλαδή περί της αγιοποιήσεως των ανθρώπων. (Άλλωστε, υπέρ του αγιασμού ημών τελείται ο αγιασμός των υδάτων) Ο απόστολος Παύλος εξηγεί σχετικώς ποίος είναι ο αγιάζων και ποίοι οι αγιαζόμενοι. Και είναι επίκαιρον σήμερον, ομολογουμένως, να ομιλήσωμεν περί του αγιάζοντοςκαι των αγιαζομένων. 

1. «Ο αγιάζων και οι αγιαζόμενοι εξ ενός πάντες». Ο αγιάζων, φυσικά, είναι ο Χριστός και αγιαζόμενοι, προφανώς, είναι οι πιστοί εις Αυτόν, οι χριστιανοί. Όμως ο Χριστός είναι υιός του Θεού, τέκνα δε Θεού, κατά χάριν, είναι και οι διά του Χριστού «την υιοθεσίαν απολαύοντες». Και διά τούτο ο Παύλος λέγει, ότι είναι «εξ ενός (Πατρός) πάντες». 

Ο αγιάζων: Εκεί εις τον Ιορδάνην ποταμόν παρουσιάσθη ο αγιάζων Κύριός μας. Και το Πνεύμα το άγιον, εμφανισθέν εν είδει περιστεράς, και η φωνή του Πατρός συγχρόνως τον παρουσίασαν εις τους ανθρώπους: «ούτος εστιν ο υιός μου ο αγαπητός, εν ώ ηυδόκησα». Πρέπει δε να γνωρίζωμεν ότι ο αγιάζων Χριστός έχει τρεις ιδιότητας: είναι προφήτης, βασιλεύς και αρχιερεύς.

Παρουσιάσθη τω όντι ο Κύριος με το προφητικόν του αξίωμα, εν πρώτοις. Ως διδάσκαλος δηλαδή, διδάσκων τας υψίστας αληθείας και διαφωτίζων τα μεγάλα εκείνα ζητήματα, τα οποία όσον και αν ανιχνεύη ο άνθρωπος, τα ψηλαφά μόνον, χωρίς να δύναται να τα γνωρίση πληρέστερον. Ο Κύριος είναι, διά την γνώσιν των ζητημάτων αυτών, «η οδός και η αλήθεια». Κατήλθεν εκ του ουρανού, διά να φέρη εις ημάς την γνώσιν της αληθείας• της αληθείας εκείνης η οποία δεν είναι ξηρά γνώσις, αλλά κατευθύνει και καθοδηγεί εις ζωήν ανάλογον και αγίαν, διά να γίνη πραγματικότης εκείνο το οποίον είπε εν τη προσευχή του προς τον ουράνιον Πατέρα ο Κύριος: «αγίασον αυτούς τη αληθεία σου• ο λόγος ο σός αλήθεια εστιν». Αγίασέ τους διά της αποκαλυφθείσης αληθείας σου, ώστε να έχουν την αλήθειαν αυτήν ως γνώμονα και οδηγόν της ζωής των. 

Αλλά παρουσιάσθη ο Κύριος και ως Βασιλεύς: «και της βασιλείας αυτού ουκ έσται τέλος». Αυτός είναι «ο βασιλεύς των βασιλευόντων και Κύριος των κυριευόντων». Αυτός είναι ο βασιλεύς, ο Άρχων της «βασιλείας των ουρανών», της οποίας οι χριστιανοί εκλήθησαν να είναι πολίται. Είναι ο ηγεμών, ο οποίος κελεύει και ημείς ως υπήκοοί του οφείλομεν να εκτελώμεν πιστώς τον νόμον και τας εντολάς του. 

Ενεφανίσθη ακόμη ο Σωτήρ και ως Αρχιερεύς. Είναι ο «αρχιερεύς ο μέγας ο διεληλυθώς τους ουρανούς». Όλοι οι ιερείς της Παλαιάς Διαθήκης κυριώτερον έργον είχον να προσφέρουν εις τον Θεόν θυσίας. Αλλά ο Κύριος προσέφερεν την ανεκτίμητον θυσία του Εαυτού του• και δι’ αυτό είναι ο μέγιστος Αρχιερεύς. 

Αυτός λοιπόν είναι ο αγιάζων, ο Ιησούς Χριστός, Όστις διά τον άνθρωπον είναι ο κατεξοχήν Προφήτης (δηλαδή διδάσκαλος), Βασιλεύς και Αρχιερεύς.

2. Και οι αγιαζόμενοι ημείς, πρέπει να ανταποκριθώμεν εις τας τρεις αυτάς ιδιότητας του Κυρίου. 

Εάν Εκείνος είναι ο κατ’ εξοχήν διδάσκαλος, ημείς οφείλομεν να είμεθα οι μαθηταί του, οι δεχόμενοι τους λόγους του με υπακοήν και διάθεσιν συμμορφώσεως προς αυτούς. Τότε είμεθα όντως αγιαζόμενοι. Εάν όμως ο Κύριος διδάσκη και ημείς δεν θέλομεν να τον υπακούσωμεν, τότε δεν έχομεν μετ’ Αυτού σχέσιν ως αγιαζόμενοι. Ο αγιάζων και οι αγιαζόμενοι συναντώνται εις το αυτό σημείον: ο αγιάζων διδάσκει την αλήθειαν και οι αγιαζόμενοι την ακολουθούν. 

Και ως βασιλεύς ο Χριστός θα διατάσση και οι αγιαζόμενοι θα δέχωνται τας εντολάς του και θα τας εφαρμόζουν. Εκείνος με το βασιλικόν αξίωμα θα διευθύνη τους πάντας• και τα πάντα θα ανήκουν εις την δικαιοδοσίαν του. Υπό τας προϋποθέσεις δε αυτάς και ο χριστιανός καθίσταται μέτοχος του βασιλικού αξιώματος του Κυρίου. Δεν θα παρουσιάζη δηλαδή αδυναμίαν να χαλιναγωγήση τον εαυτόν του. Χριστιανός ο οποίος οικειοποιείται τας θείας αληθείας της διδασκαλίας του Κυρίου και θέλει να έχη τον Χριστόν άρχοντα εις την ζωήν του, γίνεται ικανός να κυριαρχή επί της προσωπικότητός του και να ηγεμονεύη επ’ αυτής, με την χάριν του Αγιάζοντος, αξιοποιούσαν τας ατομικάς του προσπαθείας. 

Διότι, μη λησμονώμεν, τέλος, ότι ο Χριστός, παρουσιαζόμενος και ως Αρχιερεύς ημών, προσέθεσεν εις την προσευχήν Του: «υπέρ αυτών εγώ αγιάζω εμαυτόν, ίνα και αυτοί ώσιν ηγιασμένοι εν αληθεία». Εγώ θυσιάζω, λέγει, τον εαυτόν μου, και η πράξις αυτή πρέπει να έχη συνέπειαν και συνέχειαν, τ.έ., πρέπει και οι αγιαζόμενοι, ενισχυόμενοι από την αγιαστικήν χάριν και δύναμιν που πηγάζει εκ της θυσίας ταύτης, να θυσιάζουν κάθε τι το κακόν και αμαρτωλόν επί του βωμού της προσπαθείας, ώστε και αυτοί να είναι «ηγιασμένοι εν αληθεία». Κατ’ αυτόν τον τρόπον πράγματι ο πιστός επωφελείται της θυσίας του Κυρίου και μετέχει ως «βασίλειον ιεράτευμα» της αρχιερατικής ιδιότητος του Χριστού.

Αγαπητοί! Αυτό είναι το νόημα του αγιασμού, τον οποίον εν συνεχεία θα τελέσωμεν. Εθεωρήσαμεν σκόπιμον να εκτεθούν επικαίρως σήμερον αι απόψεις αύται, διά να καταλάβωμεν, ότι εάν ποθώμεν τον αγιασμόν ημών, απαιτείται να παρακολουθήσωμεν, όπως ανεπτύχθη, τας τρεις ιδιότητας του Κυρίου, ο Οποίος ενεφανίσθη εις ημάς ως Προφήτης, ως Βασιλεύς και ως Αρχιερεύς. 

Είθε να τον ακολουθήσωμεν πράγματι, ώστε και οι αγιαζόμενοι να ευρεθώμεν μαζύ με τον αγιάζοντα εις την βασιλείαν των ουρανών, και να Του αναπέμπωμεν δόξαν, συν τω Πατρί και τω αγίω Πνεύματι.

"ΣΤΑ ΝΕΡΑ ΤΟΥ ΙΟΡΔΑΝΗ" ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ

Ο ΟΔΟΙΠΟΡΟΣ, ΤΟ ΜΕΘΥΣΜΕΝΟ ΚΟΡΙΤΣΙ ΚΑΙ Ο ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ,  Έργο 31 (1973) είναι ένα κύκλος τραγουδιών του Μάνου Χατζιδάκι με θεατρική μορφή, σε κείμενα και στίχους Μάνου Ελευθερίου και του συνθέτη. Για δύο γυναικείες φωνές, δύο ανδρικές, μικρή ορχήστρα, χορευτές και ηθοποιούς. Η πρώτη δημόσια παρουσίαση του έργου έγινε στο ΠΟΛΥΤΡΟΠΟ στην Πλάκα, στις 13 Δεκεμβρίου του 1973.

Τραγουδούν: Ευτύχιος Χατζηττοφής, Μαρία Κάτηρα, Γιάννης Δημητράς, Φερενίκη Βαλαρή, Εύα Καναβαράκη. Τα αφηγηματικά μέρη ερμηνεύει η Ελένη Μανιάτη.
Παραθέτουμε εδώ το τραγούδι "Στα νερά του Ιορδάνη", σε στίχους Μάνου Ελευθερίου, που τραγουδάει η Μαρία Κάτηρα.

η κόκκινη γυναίκα

Στον ποταμό τον Ιορδάνη εκεί που ο νους σου δεν το βάνει, αν συναντήσεις το ληστή μην τον αφήσεις να λουστεί, γιατί μαζί με το Χριστό, θα κρεμαστεί.

το πράσινο κορίτσι
Βγήκε νύχτα στο σεργιάνι
ξημερώνοντας γιορτή
και κοντά στον Ιορδάνη
βρήκε ένα ληστή

Ήταν στ' όνειρο καβάλα
είχε ολόχρυσο σπαθί
μες τα μάτια του ψιχάλα
και παλιά βροχή

Στα νερά του Ιορδάνη
βρήκε ένα ληστή

Είναι δύσκολο του λέω,
τέτοια μέρα που περνάς
έχεις μάνα στο νυχτέρι
σπίτι σου να πας.

Είναι μαύρο το κουβάρι
παλικάρι που κρατάς
την κλωστή που δεν αντέχει
μην τηνε τραβάς

Βγήκε νύχτα στο σεργιάνι
για να βρει τη λησμονιά
κι είδε κόσμο στη μεγάλη
πόρτα του φονιά

Κι είδε και στο σπιτικό σου
-το θυμάμαι και πονώ-
έναν άγγελο να βγαίνει
μέσα απ' τον καπνό

Στα νερά του Ιορδάνη
βρήκε το Χριστό

ΟΙ ΡΩΣΟΙ ΔΙΑΦΗΜΙΖΟΥΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΓΙΑ ΤΟ ΟΥΚΡΑΝΙΚΟ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΝΟΥ ΚΛΗΡΙΚΟΥ Α. ΓΚΟΤΣΟΠΟΥΛΟΥ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Το Ρωσικό και ρωσοκίνητο Πρακτορείο Ειδήσεων "Ένωση Ορθοδόξων Δημοσιογράφων", διαφημίζει δεόντως προσεχή διάλεξη του κληρικού της Μητροπόλεως Πατρών Αναστάσιου Γκοτσόπουλου για το ζήτημα της Αυτοκεφαλίας της Εκκλησίας της Ουκρανίας. 

Ο κληρικός Α. Γκοτσόπουλος έχει ταχθεί εξαρχής εναντίον της χορήγησης του Αυτοκεφάλου στην Εκκλησία της Ουκρανίας, επιτιθέμενος, ταυτόχρονα, στο Οικουμενικό Πατριαρχείο για την απόφασή του αυτή. Η σχετική αρθρογραφία του είναι μεγάλη και έχει εκδώσει και σχετικό βιβλίο. 

Ο πατρινός κληρικός έχει να μιλήσει δημόσια για το θέμα από τον περασμένο Αύγουστο και μετά την αναγνώριση της Αυτοκεφαλίας της Ουκρανίας από την Εκκλησία της Ελλάδος, τον Οκτώβριο του 2019, αρκετοί θεώρησαν ότι τον "μάζεψε" ο μητροπολίτης του, Πατρών Χρυσόστομος, ο οποίος πήρε δημόσια θέση υπέρ της Αυτοκεφαλίας. Φαίνεται, όμως, πως ο πατρινός κληρικός συνεχίζει ακάθεκτος να υποστηρίζει την αντίθετη γραμμή απ' αυτήν της Εκκλησίας της Ελλάδος, όπου ανήκει, και προβαίνει σε ανάλογες εκδηλώσεις, όπως η προσεχής διάλεξη. 

Στην Πάτρα υπάρχει διάχυτη η αντίληψη ότι τελικά ο κληρικός Αναστάσιος Γκοτσόπουλος θα οδηγηθεί στην λεγόμενη "αποτείχιση", δηλαδή θα πάψει την μνημόνευση του οικείου επισκόπου και άρα θα τεθεί εκτός της Κανονικής Εκκλησίας. 

Πάντως ο μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος φαίνεται αδύναμος να συνετίσει τον κληρικό του. 

Γράφει το Πρακτορείο "Ένωση Ορθοδόξων Δημοσιογράφων" (διατηρούμε την ορθογραφία του μέσου): 

"Ο Έλληνας πρωτοπρεσβύτερος και θεολόγος Αναστάσιος Γκοτσόπουλος θα διαβάσει διάλεξη για την επιρροή του Ουκρανικού «αυτοκέφαλου» στην ενότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας. 

Ο εφημέριο του Ιερού Ναού Αγίου Νικολάου Πατρών, πρωτοπρεσβύτερος Αναστάσιος Γκοτσόπουλος, ο οποίος αντιτίθεται στην αναγνώριση της ΟCU, θα διαβάσει διάλεξη με θέμα: «Ουκρανικό "αυτοκέφαλο": πρόσκληση για ενότητα ή πρόκληση στην ενότητα της Εκκλησίας;». Αναφέρεται από τον ιστότοπο «Oukraniko». 

Η διάλεξη θα γίνει στην Πάτρα την Τετάρτη, 8 Ιανουαρίου 2019, στην Επισκοπή της Σχολής Πάτρας. Η διάλεξη θα πραγματοποιηθεί στην "Διακήδειο Σχολή του Λαού Πατρών" και είναι αφιερωμένη στη μνήμη του π. Γεωργίου Μεταλληνού. 

Νωρίτερα, ο κληρικός του Ιερού Ναού Αγίου Νικολάου Πατρών, πρωτοπρεσβύτερος Αναστάσιος Γκοτσόπουλος εξέφρασε την ανησυχία του για την απόφαση της Ιεράς Συνόδου του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως να αποκαταστήσει τον Φιλάρετο Ντενισένκο, τον Μακάριο Μαλέτιτς και τους οπαδούς τους σε ιεραρχικό ή ιερατικό αξίωμα. Ο πρωτοπρεσβύτερος προέτρεψε επίσης τις Τοπικές Ορθόδοξες Εκκλησίες από την βιαστική αναγνώριση των σχισματικών, πιστεύοντας ότι ως αποτέλεσμα μπορεί να γίνει «η δηλητηρίαση της επισκοπής της Οικουμενικής Ορθοδοξίας»". 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΥ ΣΕ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΜΕΣΟ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΥΣΗ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ

Una imatge d’un taüt en el primer crematori inaugurat a Grècia. / ANTONIO SANTOS / EFE

Παραθέτουμε στη συνέχεια το ρεπορτάζ Ισπανικού Μέσου Ενημέρωσης για το ζήτημα της καύσης των νεκρών στην Ελλάδα και για τις σχέσεις Εκκλησίας Κράτους, που επιμελήθηκε η Emma Pons Valls. 

Για την θεολογική διάσταση του θέματος ομιλεί ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος

Grècia deixa de ser l’únic país de la UE que no incinera els morts 

Obre el primer crematori tot i la forta oposició de l’Església ortodoxa 

EMMA PONS VALLS

Grècia ha deixat de ser l’únic país de la Unió Europea on no es podien incinerar els morts. Fins fa poc, els que ho volien havien de ser traslladats a Bulgària. L’obertura del primer crematori, fa tot just unes setmanes, posa punt final a un procés que ha durat anys a causa de la fèrria oposició de l’Església ortodoxa.  

“Ha sigut molt difícil. Som una societat molt conservadora, i la implicació de l’Església en la política és molt forta”, afirma Andonis Alakiotis, fundador de la Societat Grega de Cremació (EKA). Aquesta associació, creada el 1996 per impulsar la legalització i posterior obertura de crematoris, és la que finalment s’ha encarregat d’inaugurar-ne el primer, de titularitat privada. 

Tot i això, s’haurien pogut obrir molt abans. El 2006 es va legalitzar la cremació i el 2010 la llei estava preparada perquè els municipis poguessin construir-ne. Però no se’n va construir cap. “Per als alcaldes és molt difícil obrir un crematori contra la voluntat del bisbe local. No n’han obert cap perquè tenen por del cost polític”, lamenta Alakiotis. Després d’anys sense resultat, l’EKA va fer pressió perquè les empreses privades també poguessin obrir-ne. Finalment, al setembre es va inaugurar el primer, a Ritsona, a 70 quilòmetres d’Atenes. 

L’oposició de l’Església ortodoxa grega a la cremació continua sent total. Fa pocs dies va distribuir a les parròquies uns fulletons amb la frase “El cos dels morts no és brossa per reciclar”, segons recollia l’agència Efe. Aquesta oposició, però, no deriva de la doctrina. De fet, a la resta de països de religió ortodoxa -com Bulgària, Romania, Rússia i Sèrbia- la cremació està acceptada. 

Una qüestió de tradició 

“És una qüestió de tradició, no de dogma, i per això hi ha diferents opinions dins l’Església”, explica Panagiotis Andriopoulos, teòleg i professor d’institut a Atenes. Per exemple, tot i que segons la posició oficial no es permet oficiar una cerimònia religiosa per al difunt que ha optat per la cremació, a la pràctica hi ha bisbes que són més flexibles i fan una benedicció més breu. 

El mateix Patriarcat de Constantinoble, màxima instància de l’Església ortodoxa però a la qual no està subordinada l’Església grega, accepta aquesta pràctica. “Té una ment més oberta”, aclareix Andriopoulos. El teòleg apunta que, al país hel·lè, “els canvis porten temps”, però es mostra convençut que a poc a poc la posició de l’Església s’anirà adaptant a la nova situació. 

La forta oposició de l’Església ha sigut clau per retardar durant anys l’obertura d’aquestes instal·lacions. Grècia és un estat confessional: la Constitució estableix que la religió dominant és el cristianisme grecoortodox. I, tot i que hi ha una separació formal entre Església i estat, a la pràctica el clergat manté una gran influència en la vida política i social. 

L’anterior govern, liderat per Alexis Tsipras, va intentar fer reformes per reduir l’esfera d’influència de l’Església, com ara canviar la Constitució per establir la neutralitat religiosa de l’estat o eliminar l’estatus de funcionaris dels bisbes. Tanmateix, van ser focus de polèmica i no van tirar endavant. 

La tornada al poder de la dreta, amb la victòria a les urnes del conservador Kyriakos Mitsotakis al juliol, va truncar el camí cap a aquesta secularització. L’endemà de guanyar els comicis, Mitsotakis jurava respectar la Constitució “en nom de la santíssima i indivisible Trinitat”, amb la mà sobre la Bíblia i davant l’arquebisbe d’Atenes, Jeroni II, com és tradició. 

“L’Església juga un paper molt important en la vida social dels grecs”, explica Andriopoulos. La fe ortodoxa està fortament arrelada a la societat. Segons un estudi del Pew Research Centre publicat el 2017, el 90% dels grecs es consideren ortodoxos. I la religió està present en el dia a dia: és habitual veure com els passatgers d’un bus urbà se senyen quan passen per davant d’una església. 

Alakiotis està satisfet: després de 23 anys de lluita, ha aconseguit complir la promesa que li va fer a un amic molt pròxim i la cremació ja és una realitat a Grècia. Per al seu amic no hi va ser a temps, però a partir d’ara ningú més haurà de ser traslladat a Bulgària. “Era increïble que, en un país democràtic i de la UE, l’últim desig d’un difunt no es pogués complir”, conclou Alakiotis.