"Κύριε, την ώρα που άναβες τ’ αστέρια σου..." / Μάνος Χατζιδάκις - Βαγγέλης Ροζακέας

Βαγγέλης Ροζακέας
ΚΥΡΙΕ

Κύριε,
είχα μια ζεστή καρδιά σκεπασμένη με κεραμίδια
στην άλλη άκρη της πολιτείας
Κύριε,
αγαπούσα τα πουλιά
χαιρετούσα τους ανέμους
και μεγάλωνα.
Κύριε,
την ώρα που άναβες τ’ αστέρια σου
κι εγώ τη μικρή μου λάμπα,
άνοιγε όλα μου τα όνειρα βεντάλια.
Κι είχα πολλά όνειρα Κύριε,
τόσο πολλά, που γέμισε η κάμαρά μου
Και δεν χωρούσαν τα έπιπλα
και τα παπούτσια μου,
έπειτα δεν χωρούσε κι εμένα.

Πρώτη εμφάνιση του τραγουδιού αυτού στη δισκογραφία στον ψηφιακό δίσκο Μάνος Χατζιδάκις 2000 Μ.Χ.

Το τραγουδάει με τον δικό του μοναδικό τρόπο ο συνθέτης, ο Μ. Χατζιδάκις. 

Και μία άλλη ερμηνεία από τη Σαβίνα Γιαννάτου (από το δίσκο της "Μουσική Δωματίων"). Στο ακορντεόν ο Ηρακλής Βαβάτσικας.

 

«ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.INFO»: Το πρώτο ψηφιακό ειδησεογραφικό περιοδικό στον εκκλησιαστικό χώρο

Το πρώτο ψηφιακό περιοδικό στον χώρο της εκκλησιαστικής ειδησεογραφίας είναι πλέον γεγονός! Το «ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.INFO» είναι το πρώτο και το μοναδικό ειδησεογραφικό περιοδικό στον εκκλησιαστικό χώρο το οποίο έρχεται να καλύψει ένα μεγάλο κενό, στην κάλυψη των εκκλησιαστικών γεγονότων στην Ελλάδα, χώρα η οποία κατέχει δεσπόζουσα θέση στα εκκλησιαστικά πράγματα παγκοσμίως. 

Με αφετηρία την 20η Ιανουαρίου 2015 το «ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.INFO» θα κυκλοφορεί κάθε μήνα παρέχοντας στους αναγνώστες του την δυνατότητα ουσιαστικής, αναλυτικής και αχρωμάτιστης ενημέρωσης γύρω από τα εκκλησιαστικά ζητήματα. Ταυτόχρονα, ανοίγει μεγάλα πολιτικά, διπλωματικά, οικονομικά και επιστημονικά ζητήματα που σχετίζονται με τον εκκλησιαστικό χώρο απευθυνόμενο όχι μόνο στον πυρήνα των προσώπων που συμμετέχουν στην διοίκηση της Εκκλησίας αλλά και σε κάθε αναγνώστη ο οποίος επιθυμεί να έχει σφαιρική και σε βάθος ενημέρωση για όσα συμβαίνουν στη σφαίρα επιρροής της Εκκλησίας τόσο στην Ελλάδα όσο και σε διεθνές επίπεδο.

Στο πρώτο τεύχος, αναλύεται η πολιτική μάχη που δίνουν τα μεγάλα κόμματα για την προσέλκυση των ψηφοφόρων που ανήκουν στον εκκλησιαστικό χώρο. Πρόσωπα άμεσα συνδεδεμένα με την Εκκλησία και την Πολιτική όπως, ο απερχόμενος υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Ανδρέας Λοβέρδος, ο απερχόμενος υφυπουργός Εξωτερικών αρμόδιος για θέματα Εκκλησιών κ. Άκης Γεροντόπουλος αλλά και ο υπεύθυνος θρησκευμάτων της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ κ. Γιάννης Αμανατίδης διασταυρώνουν τα ξίφη τους παρουσιάζοντας τις θέσεις των κομμάτων τους για τα εκκλησιαστικά ζητήματα. Ταυτόχρονα η συντακτική ομάδα του περιοδικού υπό τον δημοσιογράφο κ. Ανδρέα Λουδάρο, παρουσιάζει μια σειρά από εξόχως ενδιαφέροντα θέματα, για την εκκλησιαστική διοίκηση, την εκκλησιαστική παράδοση και την εν γένει παρουσία της Εκκλησίας στην κοινωνία. 

Το περιοδικό θα αποστέλλεται κάθε μήνα σε 50.000 αποδέκτες σε ολόκληρο τον κόσμο μέσω email και θα είναι διαθέσιμο για ανάγνωση από κάθε είδους ηλεκτρονική συσκευή (desktop, tablet, smartphone). 

ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΝΕΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΕΔΩ

Ο ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΓΕΩΡΓΙΟ KHODR

Μητροπολίτης Όρους Λιβάνου ΓΕΩΡΓΙΟΣ KHODR

Αγαπητοί φίλοι της Ιδιωτικής Οδού, 

Σας προσφέρω ένα άνθος του θεολογικού γιαλού ενός σύγχρονου Ορθόδοξου ιεράρχου του Πατριαρχείου Αντιοχείας, ο οποίος δίνει μαρτυρία Χριστού εις τους εγγύς και τους μακράν, δηλ. σε όλους τους χριστιανούς όπου γης, που θέλουν να βιώσουν την "περιπέτεια του Θεού". 

Το κείμενο παρουσιάζεται από το ιστολόγιό μας για πρώτη φορά στα ελληνικά. 

Ο Θρησκευτικός Φανατισμός 

Του Μητροπολίτου Όρους Λιβάνου κ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ 

Μετάφραση από τα Αραβικά: Roni Bou Saba 

Ο φανατισμός είναι ένα φαινόμενο στις μονοθεϊστικές θρησκείες. Θα περιορίσω όμως την μελέτη στον χριστιανισμό διότι όποιος κατηγορεί τον εαυτό του πλησιάζει τον Θεό και όποιος κατηγορεί τον άλλο σπανίως δικαιώνεται. Χαρακτήρισα τον φανατισμό ως θρησκευτικό και δεν είπα θρησκευματικός (από το θρήσκευμα) γιατί αυτά συνδέονται μεταξύ τους σαν το αίτιο με το αιτιατό. Το θρήσκευμα προέρχεται από την θρησκεία και την φέρει. Ο θρησκευματικός φανατισμός είναι πιο κοντά στο πολιτικό συναίσθημα ή είναι πάντα σε ανάμειξη με την κοινωνική κατάσταση κάποιας θρησκείας ή κάποιου θρησκεύματος. Αυτό είναι και μια φυλετική υπερηφάνεια, και στον καλύτερο βαθμό είναι μια ιστορική υπερηφάνεια. Και αυτός, ο οποίος πέφτει στον φανατισμό μπορεί να είναι ο τελευταίος που προσεύχεται και νηστεύει. 

Ο φανατισμός, ετυμολογικά (στα αραβικά), είναι η στήριξη των πατρικών συγγενών· και στην μελέτη μας ορίζεται ως προστασία και υπεράσπιση των δικών μας. Ο φανατισμός είναι και τα παρόμοια οικογενειακά, φυλετικά, και εθνικά συναισθήματα. Είναι πλησιέστερος στην συγκίνηση, γιατί συνδέεται πάντα με τον φόβο, ο οποίος γεννάει την υπερηφάνεια. Είναι ο φόβος που εμείς εκδηλώνουμε με το μίσος ή την απαξίωση, αν αποτελούμε μειονότητα, ή που εκδηλώνουμε με το διωγμό, την κατάπνιξη, ή και την αναμονή για κατάπνιξη αν ανήκουμε στην πλειονότητα. Ο φανατισμός είναι συνεπώς η γλώσσα μιας κοινωνίας, μια γλώσσα που οδηγεί στο να κυβερνήσει κανείς. Ο φανατισμός είναι είτε μέσα σε ένα θρήσκευμα που δεσπόζει ή θέλει να δεσπόσει, είτε μέσα σε ένα καθυποταγμένο θρήσκευμα που φοβάται την εξαφάνιση λόγω της καθυπόταξης. Υπάρχει πάντα κίνδυνος για μια εξίσωση που νιώθουμε ότι απειλείται. Είναι φυσικό να νιώσει ο μειονοτικός ότι θα εξαφανιστεί εάν δεν ενδυναμώνεται, και να νιώσει ο πλειονοτικός ότι η εξουσία του είναι σε φθορά εάν δεν καθυποτάσσει. Ο θρησκευματικός φανατισμός αποτελεί την αληθινή απόσταση μεταξύ πλειονότητας και μειονότητας. Είναι το σημείο συνάντησής τους. 

Τον φανατισμό της θρησκευτικής κοινωνίας τον θρέφει ο ίδιος ο θρησκευτικός φανατισμός από την επιθετικότητα που υπάρχει στην ψυχή του πιστού, όπως μπορούμε να παρατηρήσουμε. Εγώ ισχυρίζομαι ότι ο χριστιανισμός, αυτός καθ' εαυτός, δηλαδή στις πρώτες πηγές, δεν κρατάει την παραμικρή εχθρότητα για κανένα. Στα πιο σκληρά λόγια που απηύθυνε ο Κύριος στους Φαρισαίους, δεν υπάρχει κανένα ίχνος απέχθειας. Όταν είπε: «ουαί υμίν γραμματείς και φαρισαίοι υποκριταί» (Ματθ. 23:13), ή όταν είπε: «ουαί υμίν οδηγοί τυφλοί» (Ματθ. 23:16) καθόταν στην κορυφή της αγάπης. Επίσης όταν μίλησε για τους Ιουδαίους λέγοντας ότι «ο Θεός τετύφλωκεν αυτών τους οφθαλμούς και πεπώρωκεν αυτών την καρδίαν» (Ιωαν. 12:40), ο Δάσκαλος ήταν σε κατάσταση μεγάλης ευσπλαγχνίας. Εάν ο χριστιανισμός είναι η πιστότητα στην αλήθεια τότε είναι η απόρριψη του ψεύδους. Εάν ο χριστιανισμός είναι «έθνος άγιον» (Εξ.19:6) τότε είναι απομακρυσμένος από τους μιαρούς και τους κακοδόξους, «εξάρατε τον πονηρόν εξ υμών αυτών» (Α’ Κορ 5:13). Ο χριστιανισμός δεν είναι μόνο να ευφραίνεσαι με τον Ιησού τον Ναζαρηνό. Αλλά να Τον παραλαμβάνεις με όσους σε κάθε γενιά πορεύονταν με Αυτόν. Είναι, να προσκολληθείς στους μάρτυρές του και σε όσους μαρτυρούν στην ιερότητα του δικαίου. Δεν παίρνεις αυτό που θέλεις από την πίστη και αυτό που δεν θέλεις το παρατάς. Εξ ου και ο πιστός εξευγενίζεται, αποκρούει, νουθετεί, ψέγει, αγκαλιάζει και σκληραγωγεί, διότι την πίστη την μεταφέρουν τα συναισθήματα και την μεταφέρει ο λόγος· ο λόγος ενός ανθρώπου που έχει το νευρικό και το συγκινητικό του σύνολο, εφόσον δεν έφθασε στην τελειότητα, η οποία θα τον καταστήσει ικανό να συμπεριλάβει μόνο τον θείο λόγο και να αιχμαλωτιστεί απ’ αυτόν. Τα συναισθήματα του ανθρώπου, το κοινωνικό περιβάλλον που περικλείνεται μέσα του, και το επίπεδο της μόρφωσης και της ευσέβειάς του, όλα αυτά προσλαμβάνουν την πίστη και την μεταφέρουν. Στην πραγματικότητα σε κανενός την καρδιά δεν μένει ο λόγος του Θεού γυμνός. Ο άνθρωπος έχει την δική του ερμηνεία γιατί όποιος διαβάζει ερμηνεύει. Γι’αυτό μπορεί ο άνθρωπος αυτός να απομακρύνει από την Εκκλησία εκείνον που δεν απομάκρυναν οι προκαθήμενοι. Και η μετάσταση από το μίσος της αίρεσης στο μίσος του αιρετικού είναι πολύ εύκολη. Ο θρησκευόμενος που έχει ελάχιστη σχέση με τα δόγματα συνηθίζει να μετατρέπει τις απόψεις του σε δόγμα. Ο άνθρωπος συνηθίζει να διαμορφώνει ένα σύνολο δογμάτων, γιατί ό,τι διαμορφώνει τον προστατεύει. 

Στον χριστιανισμό δεν υπάρχει εχθρότητα, εσύ όμως δεν συναντάς τον χριστιανισμό αλλά χριστιανούς. Από αυτούς κάποιοι κοντεύουν να φτάσουν το ήθος του Χριστού και σ’αυτούς μεταμορφώνεται, και άλλοι φέρουν το σκοτάδι της ψυχής τους και σ’αυτούς ο Χριστός ενταφιάζεται. Και αν θελήσουμε να εισχωρήσουμε πιο βαθιά θα έλεγα ότι εσύ δεν αντιμετωπίζεις έναν αιώνιο χριστιανισμό, αλλά ερμηνευόμενο. Ο χριστιανισμός, στην ερμηνεία του, είναι ο καρπός μιας ιστορίας και μιας μελέτης ανθρώπων. Ο χριστιανισμός δεν είναι μια ελιά «ούτε ανατολική ούτε δυτική», αλλά δυο ελιές όπου η μία είναι ανατολική και η άλλη δυτική. Το λάδι της πρώτης σχεδόν φωτίζει και της δεύτερης ακόμα λιγότερο σε ό,τι αφορά την ελευθερία. Και η διαφορά μεταξύ των χριστιανών της Ανατολής και των χριστιανών της Δύσης έγκειται στο ότι η Βυζαντινή Αυτοκρατορία – και όχι η Βυζαντινή Εκκλησία – κατέπνιξε τους αιρετικούς, τους φυλάκισε, ή τους εξόρισε, ενώ η Δυτική Εκκλησία κάλεσε στις σταυροφορίες, και κάλεσε στον ιερό πόλεμο· και η ίδια αρνήθηκε επίσημα την ελευθερία των μη καθολικών πριν τη Δεύτερη Βατικανή Σύνοδο, και μακροθύμησε μακροθυμία μεγάλη και τους άφησε να ζουν γιατί δεν είναι τόσο βλαβεροί όσο ο φόνος τους. Ο ιστορικός χριστιανισμός, είτε τον μετέφερε η Αυτοκρατορία των Ρωμιών είτε η Καθολική Εκκλησία, ήταν επιθετικός. Ο χριστιανισμός, ωστόσο, παραμένει μια προσπάθεια και μια ελπίδα. Ο ένας χριστιανισμός είναι αγάπη που δεν εχθρεύεται διότι είναι ο χριστιανισμός των καρδιών, όπως πραγματικά είναι μια καρδιά. 

Η καρδιά όμως μπορεί και να συγχωρεί και να σκοτώνει. Συγχωρεί όσο υψηλοφρονεί, με την καλή έννοια, και σκοτώνει όταν παρατάει την υψηλοφροσύνη και προσκολλάται στον εαυτό της. Η καρδιά είτε εξαφανίζει τα πάθη της, είτε τους άλλους εν δυνάμει ή εν ενεργεία. Γενικά όμως παραβλέπει όποιον, σαν κι αυτή, είναι με τον Χριστό μέχρι που τον πνίγει. Φυσικά η εξόντωση των άλλων σχετίζεται με την ιδέα της απολυτότητας της αλήθειας ή με τον δογματισμό. Όντως αποκλείεται να υπάρχει θρησκεία χωρίς την απολυτότητα της αλήθειας, που απορρίπτει το λάθος. Γιατί η θρησκευτική σκέψη δεν μπορεί να είναι μόνο μια ιστορική σκέψη ή μια σχετικιστική σκέψη. Ο πιστός δεν είναι ιστοριογράφος ούτε ασχολείται με την συγκριτική δογματική. Και η θρησκεία δεν είναι μια κοινωνιολογία της θρησκείας. Η θρησκεία ζει σε μια διαλεκτική κίνηση που επιβάλλει πρώτα μια απομάκρυνση, επιβάλλει όμως μετέπειτα την συμφιλίωση έχοντας για πρώτο βήμα ό,τι συναθροίζει. Το δόγμα δεν ωθεί αναγκαστικά να γίνεσαι σκληρός ενώπιον του άλλου. Τα νεύρα μετατρέπουν το δόγμα σε φόνο ή σε σχέδιο φόνου. Μια καρδιά όμως μπορεί να περιλάβει το ορθό δόγμα και όποιον αποκλίνει από αυτό. Και όσο αποδεχόμαστε τον άλλον πρέπει να διαβλέπουμε το δόγμα του για να δούμε αυτό που αρμονίζεται με την πίστη μας. Ο πεφωτισμένος χριστιανός κατέχει έναν οικουμενισμό και διάλογο χωρίς συγκρητισμό και σχετικισμό. 

Και εδώ δεν βλέπω ότι η ανθρωπότητα αναγκάζεται να επιλέξει μεταξύ δογματικής ή ιστορικής σκέψης. Η τελευταία όμως περιορίζεται στο να είναι παρατηρητής· αυτό δεν την αποκλείει να είναι και δογματικός παρατηρητής, διότι η ιστορική σκέψη, η εξελικτική, εξ αιτίας της σχετικότητας δημιουργεί φανατισμό για την σχετικότητα που δεν είναι λιγότερο επικίνδυνο από τον δογματισμό, γιατί μπορεί η σχετικότητα να καταστή δόγμα. Εδώ έρχεται η στάση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από τους χριστιανούς. Αυτοί ήταν άπιστοι, επειδή δεν πίστευαν στην πολυθεΐα. Και η μονοθεΐα δεν ήταν πιο φανατική από τον παγανισμό ή την πολυθεΐα. Στο τέλος η ρωμαϊκή θρησκεία βρέθηκε καταπιεστική διότι ο χριστιανισμός ήταν κάτι «άλλο». Το παλαιό καταδιώκει το καινό και το καινό μπορεί να καταδιώκει το παλαιό γιατί το «εγώ» έχει την προδιάθεση να είναι ενάντια στο «εσύ», διότι η ύπαρξη δεν δέχεται το δυϊσμό αφού δεν δέχεται το αντίκρισμα. Η δυσκολία βρίσκεται στο να κατευθύνεται το πρόσωπο στο πρόσωπο, και να κρατήσει την ελευθερία του ο καθένας. 

Υπάρχει αντίκρισμα χωρίς αντιμετώπιση (αντίκρουση), δηλαδή χάρη για την αποδοχή του άλλου παρ’ότι είναι άλλος. Υπάρχει μια προετοιμασία για να ακούσεις αυτό που θραύει την ακοή σου χωρίς να κόβεις την γλώσσα που θραύει. Μπορώ να φανταστώ έναν χριστιανό που κρατάει την πίστη του και ζεί μέσα στη δικαιοσύνη και αφορίζει (δεν υπάρχει πίστη χωρίς αφορισμό), αλλά δεν μισεί ούτε προσχεδιάζει μια γενοκτονία, ή κυριαρχία, ή αποσιώπηση, ούτε ζητά εξουσία ή συμφέρον, ή προνόμιο, ή εξασφάλιση διότι όλα αυτά δεν πηγάζουν από το δίκαιο. 

Δεν υπάρχει σωστός θρησκευτισμός όταν εξισώνονται όλα τα δόγματα και θρησκεύματα του ενός χριστιανισμού. Ο πιστός δεν σιωπά ούτε παζαρεύει, διότι η παράβλεψη των διαφορών είναι μωρολογία εάν μείνουμε στο επίπεδο της λογικής. Όμως το ίδιο το μυαλό εάν δει τις διαφορές κατέρχεται στην καρδιά για να δει τα πρόσωπα και τα γλυκαίνει γιατί τα καταβρέχει με την αγάπη. Ο πιστός είναι και στο καλούπι των δογμάτων και στη διάδοση της αγάπης. Αυτά τα δύο μπορούν να γίνουν ταυτοχρόνως ανάλογα με την ικανότητά μας να δούμε τον Χριστό στη διαύγειά Του. Μπορείς καθώς παραμένεις στο δόγμα σου να συνοικείς με τον Κύριο μέχρι το μυαλό σου να είναι φωτισμένο και η καρδιά σου ζεστή. Ο πόνος μας προέρχεται από το ότι συμβιώνουμε με την ιστορία στις πτώσεις της και με τον Θεό στην αιωνιότητά Του. Ο Θεός κατοικεί στους ανθρώπους όπως είναι οι ίδιοι. Ο μεν φανατικός κάνει τον Θεό φυλακισμένο της καρδιάς του, ο δε μεγάλος πιστός Τον αποδέχεται ως ελευθερία για την καρδιά του. Ο Κύριος είναι αιχμάλωτος του ανθρώπου. Αυτό είναι η τραγωδία του Θεού. Και ο Θεός χρειάζεται τους εκλεκτούς για να βγάλει από την ανθρωπότητα τον τυφλό της φανατισμό και να τη βάλει στην αιώνια αγάπη.

Η "ΣΥΝΝΕΦΙΑΣΜΕΝΗ ΚΥΡΙΑΚΗ" ΤΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ, ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΕΛΙΝΑΣ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Σήμερα συμπληρώνονται 31 χρόνια από τον θάνατο του Βασίλη Τσιτσάνη και 100 από τη γέννησή του! 

18 Ιανουαρίου, του Αγίου Αθανασίου, γεννήθηκε και πέθανε ο Τσιτσάνης, σα να ...το 'ξερε ότι θα πέρναγε στο πάνθεον των αθανάτων...

Κυριακή σήμερα και μάλιστα συννεφιασμένη... Οπότε μια αναφορά στην θρυλική "Συννεφιασμένη Κυριακή" του Τσιτσάνη είναι το ελάχιστο στη μνήμη του. 

Αρωγοί μας πολύτιμοι οι δύο μεγάλοι μας συνθέτες, ο Μάνος Χατζιδάκις και ο Μίκης Θεοδωράκης (φέτος συμπληρώνονται 90 χρόνια από τη γέννησή τους). Αυτοί εκτίμησαν από πολύ νωρίς την αξία του Τσιτσάνη και ειδικότερα της "Συννεφιασμένης Κυριακής".

Στο βιβλίο "Ο καθρέφτης και το μαχαίρι" του Μάνου Χατζιδάκι, εκτός από τα κείμενά του, περιλαμβάνονται και φωτογραφίες ανθρώπων και δημιουργών που συγκρότησαν την προσωπική του μυθολογία. Οι φωτογραφίες είναι 65 συνολικά και στο τέλος του βιβλίου ο Χατζιδάκις τις υπομνηματίζει, άλλες μόνο με λεζάντες, άλλες με μερικές ουσιαστικές γραμμές. Η υπ' αρ. 19 φωτογραφία είναι του Μάνου με τον Βασίλη Τσιτσάνη. 

Παραθέτουμε, λοιπόν, στη συνέχεια, τα όσα σημειώνει ο Χατζιδάκις για τον Τσιτσάνη, με αφορμή την φωτογραφία τους που επέλεξε για το βιβλίο του. 

Με τον Βασίλη Τσιτσάνη, το 1960. Έξι μήνες τυραννιόμουν να βρω αυτό το Κυ-ρια-κή, πριν το Χριστέ και Παναγιά μου... μού φανέρωνε σ' ανύποπτους καιρούς ο Τσιτσάνης. Κι εγώ έμενα έκπληκτος, γιατί δεν είχα φανταστεί τόση αγωνία για ένα τραγούδι απλό. Είχα την απορία του ημισπουδαγμένου κι αφελούς. Μα όσο μεγάλωνα, τόσο ένιωθα καταλυτική αυτή την εμμονή στις λέξεις συν-νε-φιά ή Κυ-ρια-κή. Σαν ένα βλέμμα διαπεραστικό, που σκίζει εκεί ψηλά τον Ουρανό. Κι ακόμα πιο πολύ, που διαπερνά τον ίδιο το Θεό. Χριστέ και Παναγιά μου.

Ο Χατζιδάκις την εποχή της θρυλικής διάλεξή του για το Ρεμπέτικο, στο Θέατρο Τέχνης το 1949, συνέθεσε και τις Έξι λαϊκές ζωγραφιές (έργο 5, για πιάνο), δηλ. μεταγραφή, αρχικά για δύο πιάνα, έξι γνωστών ρεμπέτικων τραγουδιών (των Τσιτσάνη, Μητσάκη, Χατζηχρήστου, Καλδάρα), που παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά το 1951 ως μπαλέτο από το «Ελληνικό Χορόδραμα» της Ραλλούς Μάνου, με τον συνθέτη και τον Αργύρη Κουνάδη στα δύο πιάνα.
Πρώτη λαϊκή ζωγραφιά η "Συννεφιασμένη Κυριακή".
Παραθέτουμε στη συνέχεια σχετικά ηχητικά ντοκουμέντα με την κατά Χατζιδάκι "Συννεφιασμένη Κυριακή", καθώς και μια δική μας προσέγγιση στην διασκευή του Χατζιδάκι, ήτοι από εκδήλωση του Συνόλου μας "Πολύτροπον".

Ο Μίκης Θεοδωράκης στην Αυτοβιογραφία του "Το χρέος" και στο κεφάλαιο "Τα στοιχεία της μουσικής μας παράδοσης", αναφέρεται στις επιρροές της βυζαντινής μουσικής, στη νεώτερη λαϊκή μας μουσική. Χρησιμοποιεί ως ένα καίριο παράδειγμα το "Τη Υπερμάχω" και σημειώνει:

"Ο Βασίλης Τσιτσάνης, πήρε το χαρακτήρα αυτής της μελωδίας. Στη Συννεφιασμένη Κυριακή, που αποτελεί ένα από τα πιο αξιόλογα μνημεία της νεοελληνικής τέχνης, διακρίνουμε αφομοιωμένες τις βαθύτερες σχέσεις της βυζαντινής μουσικής...".

Να υπενθυμίσουμε ότι για τη σχέση αυτή είχε μιλήσει, ίσως πρώτος, κι ο Χατζιδάκις στην διάλεξή του για το ρεμπέτικο.

Και ο Θεοδωράκης προβαίνει σε διάφορες παρατηρήσεις για τον δρόμο της μελωδίας του Τσιτσάνη με τις βυζαντινές ρίζες. Αρκούμαστε στην πρώτη:

"Η αρχή είναι πανομοιότυπη (τρία ντο πριν από το ρε) με το "Τη Υπερμάχω". Με τη διαφορά ότι ο Τσιτσάνης, κάνοντας άλμα, οδηγεί σε μια νέα πτώση χαρακτηριστική της νεοελληνικής λαϊκής μουσικής. Με τον τρόπο αυτό δένει οργανικά τις δύο μουσικές μας εποχές". 

Δείτε στη συνέχεια ένα βίντεο όπου ο Μίκης Θεοδωράκης τραγουδάει τη Συννεφιασμένη Κυριακή.

Τέλος, παραθέτουμε αυτή τη θρυλική Συννεφιασμένη Κυριακή του Τσιτσάνη, με την αξέχαστη Μελίνα Μερκούρη. 

Hannah Arendt: Για τον αντισημιτισμό / Παρουσίαση από τον Δημήτρη Μπαλτά

Δημήτρης Μπαλτᾶς 

Hannah Arendt, Sur l’ antisémitisme, Éditions Points, Paris [2002], σελ. 272 

Τό βιβλίο Γιά τόν ἀντισημιτισμό τῆς γνωστῆς φιλοσόφου Hannah Arendt (1906-1975), μαθήτριας τοῦ Χάϊντεγγερ καί τοῦ Γιάσπερς, εἶναι τό πρῶτο μέρος τῆς τριλογίας Οἱ πηγές τοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ (Νέα Ὑόρκη, 1951), ἀπό τήν ὁποία στήν ἑλληνική ἔχει μεταφραστεῖ παλαιότερα μόνον τό τελευταῖο (Τό ὁλοκληρωτικό σύστημα, μετ. Γ. Λάμψα, Ἐκδόσεις Εὐρύαλος, Ἀθήνα 1988, σελ. 306). Ἀμετάφραστο στήν ἑλληνική παραμένει καί τό δεύτερο μέρος τῆς τριλογίας ἐπιγραφόμενο Γιά τόν ἰμπεριαλισμό. 

Τό βιβλίο πού παρουσιάζω σήμερα, εἶναι μία ἐνδιαφέρουσα μελέτη τῆς διαμορφώσεως καί τῆς ἐξελίξεως τοῦ φαινομένου τοῦ ἀντισημιτισμοῦ, κυρίως κατά τόν 19ο καί τόν 20ό αἰ (σσ. 103-159). Ἰδιαιτέρως ἡ Arendt παρακολουθεῖ τόν σχηματισμό καί τήν δράση τῶν πρώτων ἀντισημιτικῶν κινήσεων στήν Εὐρώπη περί τά τέλη τοῦ 19ου αἰ. (σσ. 61-97), ἐνῶ ἀφιερώνει ἀρκετές σελίδες στήν «ὑπόθεση Ντρέϋφους» (σσ. 161-212). 

Στόν Πρόλογο τοῦ βιβλίου ἡ συγγραφέας ἰσχυρίζεται ὅτι «ἡ ἔννοια τοῦ ἀντισημιτισμοῦ διαμορφώθηκε πρῶτα στήν σκέψη τῶν Ἑβραίων γιά τόν ἑαυτό τους» (σ. 9). Μάλιστα, κατά τήν Arendt, οἱ Ἑβραῖοι ἱστορικοί «ἦσαν οἱ πρῶτοι πού διαβεβαίωναν ὅτι ἡ ἰουδαϊσμός εἶναι ἀνώτερος ἀπό τίς ἄλλες θρησκεῖες» (σ. 10). 

Στίς αἰτίες τοῦ ἀντισημιτισμοῦ ἡ Arendt καταγράφει τήν «ἀφομοίωση τῶν Ἑβραίων, τόν λαϊκισμό καί τήν ἀπώλεια τῶν πνευματικῶν ἀξιῶν τοῦ ἰουδαϊσμοῦ» (σ. 27). 

Προσδιορίζοντας τήν θέση τῶν Ἑβραίων μέσα στήν κοινωνία, ἡ συγγραφέας τονίζει ὅτι αὐτοί «δέν ἀνῆκαν σέ κάποια κοινωνική τάξη. Θεωρούμενοι ὡς κοινότητα, δέν ἦσαν οὔτε ἐργάτες, οὔτε μέλη τῆς μεσαίας τάξης, οὔτε ἀγρότες» (σ. 36). Ἐπιπλέον δέ, οἱ Ἑβραῖοι «δέν ἀντιπροσώπευαν τήν ἀστική τάξη» (σ. 56). Σέ τελική ἀνάλυση, οἱ Ἑβραῖοι δέν διέθεταν «οὔτε πολιτική πείρα οὔτε πολιτική παράδοση» (σ. 52). Ἔτσι ἡ Arendt συμπεραίνει ὅτι «οἱ Ἑβραῖοι εἶχαν ἐλάχιστη ἤ [δέν εἶχαν] καμμία σημασία στίς κοινωνικές διαμάχες τῆς ἐποχῆς» (σ. 71). Παρά ταῦτα, ἡ Arendt ἰσχυρίζεται ὅτι «ὁ σύγχρονος ἀντισημιτισμός, τῶν χωρῶν τῆς κεντρικῆς καί τῆς δυτικῆς Εὐρώπης, εἶχε αἰτίες περισσότερο πολιτικές παρά οἰκονομικές» (σ. 61). Εἶναι παράδοξο, κατά τήν Arendt, τό γεγονός ὅτι μόνον οἱ ἐχθροί τοῦ ἑβραϊκοῦ λαοῦ, καί σχεδόν ποτέ οἱ φίλοι του, κατανόησαν τό ἑβραϊκό ζήτημα ὡς ἕνα πολιτικό πρόβλημα» (σ. 107). Ἐκ τῶν ἀναφερθέντων εἶναι σαφές ὅτι γιά τήν Arendt ὁ εὐρωπαϊκός ἀντισημιτισμός ἔχει περισσότερο πολιτικό παρά οἰκονομικό (πβ. καί σ. 48, σ. 61) ἤ θρησκευτικό περιεχόμενο. 

Ἐνδιαφέρον παρουσιάζουν τά ἀναφερόμενα στόν σχηματισμό τῶν πρώτων ἀντισημιτικῶν τάσεων κατά τόν 19ο αἰ., ἀρχῆς γενομένης ἀπό τό «πρῶτο διεθνές ἀντιεβραϊκό συνέδριο πού ἔλαβε χώρα στήν Δρέσδη κατά τό 1882, στο ὁποῖο συμμετεῖχαν 3000 ἐκπρόσωποι ἀπό τήν Γερμανία, τήν Αὐστρο-Οὑγγαρία καί τήν Ρωσσία» (σ. 80, σημ. 48). Παράλληλα ἡ συγγραφέας σημειώνει ὅτι ὁ γαλλικός ἀντισημιτισμός ὁ ὁποῖος καλλιεργήθηκε ἀπό τόν Διαφωτισμό (σ. 88), ἀλλά καί στήν Γαλλία τοῦ 19ου αἰ. (σ. 144), δέν εἶχε «καμμία ἐπίδραση στήν διαμόρφωση τοῦ ναζισμοῦ» (σ. 89). 

Σέ μία γενική ἀποτίμηση, τό βιβλίο τῆς Arendt, ἄν καί γραμμένο παλαιότερα, ἐπικεντρωμένο κυρίως στήν γαλλική καί τήν γερμανική ἐκδοχή τοῦ ἀντισημιτισμοῦ, χωρίς ἰδιαίτερη ἀναφορά στήν ρωσσική σκέψη περί τοῦ ἑβραϊκοῦ λαοῦ, ἔχει ἐξαιρετική σημασία στήν γένεση καί στήν ἐξέλιξη τῶν διαφόρων τάσεων ἀντισημιτισμοῦ.

"ΟΙΚΟΣ ΑΣΑΡΩΤΟΣ" Ή ΠΕΡΙ ΑΠΟΡΡΙΜΑΤΩΝ

Λεπτομέρεια από το μωσαϊκό της Περγάμου

"ΟΙΚΟΣ ΑΣΑΡΩΤΟΣ" 

ὑπὸ Γέροντος Χαλκηδόνος Ἀθανασίου 

"Οἱ ἄνθρωποι εἶναι τὰ μόνα ἔμβια, 

τὰ ὁποῖα πίνουν χωρὶς νὰ διψοῦν" 

(Plinius) 

Ὁ ἀνωτέρω ὅρος ἐμφανίζεται κατὰ τὸν 2ον π.Χ. αἰῶνα δ’ ἓν μωσαϊκὸν τοῦ διαπρεποῦς ἐκ Περγάμου ψηφιδογράφου Σώσου. Παριστᾶ δὲ δάπεδον κατόπιν συμποσίου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἰκονίζονται διάσπαρτα ὑπολείμματα φαγητῶν (ὀστὰ ζώων καὶ ἰχθύων, μισοφαγωμένα φροῦτα, τὰ ὁποῖα γεύονται καὶ μύες! κ.ἄ.). Τοῦτο δὲ ἴσως νὰ ὀφείλεται καὶ εἰς τὴν ἄφθονον ἐκροὴν τοῦ "νέκταρος" τοῦ Διονύσου κατὰ τὸ συμπόσιον! 

Καὶ ἐὰν λάβει τις ὑπ’ ὄψιν τὰ πολλὰ καὶ ποικίλα ἀπορρίματα τῆς ἐποχῆς μας, τὰ ὁποῖα συμβάλλουν εἰς τὴν καταστροφὴν τοῦ περιβάλλοντος, μολύνοντα τὴν ἀτμόσφαιραν, τὰ ὕδατα, τὸ ἔδαφος καὶ τὰ τρόφιμα, ἴσως δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον νὰ χαρακτηρίσει ὁλόκληρον τὸν κόσμον μας καὶ τὸ περιβάλλον εἰσέτι αὐτὸν διάστημα, ὡς "οἶκον ἀσάρωτον". Πρβλ. τὰ πλαστικὰ ρινήματα τῆς Gardasee καὶ οὐχὶ μόνον, τὰ ὁποῖα φθάνουν διὰ τῶν ὀψαρίων εἰς τὸ πινάκιόν μας! 

Ταῦτα δὲ διότι οἰκήτορές του εὑρίσκονται εἰς ἑτέραν διαρκῆ μέθην τῆς ἐξουσίας, τοῦ χρήματος, τοῦ κέρδους κλπ. Μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ὁ μὲν ἡμέτερος οἶκος -ἐξαιρέσει τῶν "boudoir" ἐνίων "κυριῶν"-, κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον εὐκόλως σαρώνεται, οὐχὶ ὅμως καὶ ὁ τοῦ κόσμου "πεποικιλμένος (ἀντὶ) τῇ θείᾳ δόξῃ", διὰ πυρηνικῶν καὶ ραδιενεργῶν στοιχείων ἀδιασαρώτων εἰς τὸν αἰῶνα. 

Ὡς ἀπορρίματα πάντως ἢ ἀπόβλητα ὁρίζονται ὑπολείμματα τροφῶν καὶ ἀντικείμενα ἄχρηστα.

Διακρίνονται δὲ εἰς στερεὰ ἢ ὑγρὰ (ἢ λήμματα). Ἰδιαιτέρως ἐπικίνδυνα διὰ τοὺς βιολογικοὺς ὀργανισμοὺς εἶναι τὰ τοξικὰ καὶ πυρηνικά. 

Διὰ τὴν μείωσιν τῆς ρυπάνσεως τοῦ περιβάλλοντος καὶ τὴν οἰκονομικὴν ἀξιοποίησιν αὐτῶν, ἐφαρμόζεται ἡ ἀνακύκλωσις. Διὰ τὰ ὑγρὰ ἡ βιολογικὴ ἐπεξεργασία καὶ τὰ στερεὰ ἡ ἀξιοποίησις τῶν ἀνακυκλωσίμων ὑλικῶν. 

Ὅμως διεπιστώθη, ὅτι πολλάκις δὲν γίνεται πλήρης καταστροφὴ τῶν προϊόντων διὰ διαφόρους λόγους -κατασχέσεις, δικαστικὰς ἀποφάσεις κ.ἄ. καὶ οὕτως παιδία, τὰ ὁποῖα ἀναζητοῦν εἰς τὰς χωματερὰς π.χ. τῆς Ἄκκρας καὶ οὐχὶ μόνον, χρήσιμα τμήματα πολυτίμων μετάλλων, ὑποφέρουν μετὰ ἀπὸ πονοκεφάλους, ζάλην καὶ δερματικὰ ἐρεθίσματα. Ἂς ἀφήσωμεν τὰς μακροχρονίους συνεπείας. Οἱ δηλητηριώδεις ἀτμοὶ ἐκ τῆς καύσεως τῶν ἠλεκτρικῶν καταλοίπων, συρρικνώνουν τὸν μυελόν, ὁδηγοῦν εἰς τὸν καρκίνον, τὰς παθήσεις τῶν νεύρων καὶ εἰς νεφρικὰς φθοράς. 

Ἔχει δὲ ἐξακριβωθεῖ, ὅτι περὶ τοὺς 250.000 τόνους ἠλεκτρικῶν ἀπορριμμάτων φθάνουν ἐτησίως στὴ Δυτικὴ Ἀφρικὴ -τὸ μεγαλύτερο δὲ τμῆμα ἐξ αὐτῶν προέρχεται ἐκ τῆς Εὐρώπης1! Εἰς τὴν ΕΕ ὑπάρχουν νόμοι ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς των. Ὅμως αἱ ρυθμίσεις αὐταὶ ὑπερπηδῶνται διὰ τοῦ ὅτι κατεστραμμένα ἠλεκτρικὰ μηχανήματα χαρακτηρίζονται ὡς "χρηστικὰ" - ὁπότε ἠμποροῦν νὰ ἐξαχθοῦν! 

Διὸ Ἀφρικανοὶ κρατικοὶ ἐκπρόσωποι ἀπεφάσισαν νὰ ἀλλάξουν τοὺς νόμους των, οὕτως ὥστε αἱ εἰσαγωγαὶ ἠλεκτρονικῶν προϊόντων νὰ ἐλέγχονται αὐστηρότερον. Ἐπίσης ἡ ΕΕ πρὸ διετίας ἔκαμε ὁρισμένα βήματα διὰ νὰ ἐμποδίσει τὴν παράνομον ἐξαγωγὴν ἠλεκτρικῶν ἀποβλήτων εἰς τὴν Ἀφρικήν. Ἐπίσης ἐπεξεργάσθη τὰς ἀρχὰς ἐπὶ τῶν παλαιῶν ἠλεκτρο-ἠλεκτρονικῶν συσκευῶν. 

Τὰ κράτη τῆς ΕΕ ὀφείλουν νὰ ἀνυψώσουν τὸν βαθμὸν ἐπαναχρήσεως τῶν ἀπορριμμάτων τούτων σημαντικῶς καὶ νὰ γίνουν αὐστηρότεροι οἱ ἔλεγχοι ἐξαγωγῆς των. Ὅμως μόνον πέντε κράτην μέχρι τοῦδε ἐνσωμάτωσαν τὰς νέας ρυθμίσεις εἰς τὸ κρατικὸν των δίκαιον! 

Ὑπάρχουν βεβαίως καὶ ἄλλοι τρόποι ἀποφυγῆς τῶν ἀπορριμμάτων. Οὕτω ἡ Εὐρωπαϊκὴ Βουλὴ ἐψήφισε ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος προβλέπει ἐνιαῖον φορτιστὴν κινητῶν τηλεφώνων μὲ μείωσιν 51.000 τόνων ἀποβλήτων. Ἀλλὰ μετρᾶ καὶ ἡ χρῆσις ἑκάστου χωριστά. Ἐξηκριβώθη π.χ. ὅτι οἱ Δυτικοαφρικανοὶ ἀγοράζουν διαρκῶς περισσοτέρας ἠλεκτρικὰς συσκευάς. Οἱ πολῖται κατὰ τὸ Motto: Geiz ist geil (ἡ φυλαργυρία εἶναι ὀργασμός), δὲν πρέπει νὰ ἀφήνουν ἡ φορολογία των νὰ χρησιμοποιεῖται διὰ τὴν καταστροφὴν τῆς φύσεως. Καὶ εἶναι παρήγορον ὅταν ἐμφανίζονται πάλιν ρουντίστρες (ράφτρες) καὶ τσαγκάρηδες, ἔστω καὶ λόγῳ τῆς κρίσεως!

_________________________________ 
1- E. Rheinheimer-Chabbi, Unser Schrott für Afrika, Publik-Forum 9 (2014) 7.

ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ: ΟΧΙ ΣΤΟΝ ΔΙΧΑΣΤΙΚΟ ΛΟΓΟ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΟΝΑΧΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

«Λειτουργία ἱστοσελίδων ἐκ μέρους ἐκκλησιαστικῶν φορέων καί ἐκ μέρους κληρικῶν καί μοναχῶν» (15/1/2015). 

Ἀριθμ. Πρωτ. 187 

Διεκπ. 79

Ἀθήνῃσι 15ῃ Ἰανουαρίου 2015 

Πρός τήν Ἱεράν Ἀρχιεπισκοπήν Ἀθηνῶν καί 

τάς Ἱεράς Μητροπόλεις τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος 

Ἡ Διαρκής Ἱερά Σύνοδος, κατά τάς Συνεδρίας τῆς 9ης Δεκεμβρίου 2014 καί τῆς 14ης Ἰανουαρίου ἐ.ἔ., διεξῆλθε τό ζήτημα τῆς δημιουργίας καί τηρήσεως σελίδων στό διαδίκτυο (μέσα κοινωνικῆς δικτυώσεως ἤ καί αὐτοτελῶν ἱστοσελίδων ὑπό διάφορες μορφές) ἐπ’ ὀνόματι Ἐνοριῶν. Παρίσταται πρόδηλο ὅτι ἡ μέσῳ διαδικτύου ἀπόπειρα ἀσκήσεως ποιμαντικῆς ἐκ μέρους τῶν Ἐφημερίων, ὅσο καλοπροαίρετη καί ἐάν εἶναι, δέν εἶναι δυνατόν νά ὑποκαταστήσει τήν ζῶσα, βιωματική σχέση τῶν πιστῶν μεταξύ τους καί μέ τόν Ἐφημέριο ἐντός τοῦ πλαισίου τῆς Ἐνορίας ὡς ἐνεργοῦ κυττάρου τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς. Ἐπιπλέον, σέ καμία περίπτωση δέν πρέπει μέσῳ τῆς λειτουργίας τέτοιων ἱστοσελίδων νά δίδεται ἡ πλαστή ἐντύπωση, ἀκόμη καί στούς ἐπισκεπτόμενους αὐτές μέ εἰλικρινές ἐνδιαφέρον, ὅτι ἡ ἐπίσκεψη σέ ἱστοσελίδες τοῦ εἴδους ἀναπληροῖ τήν συμμετοχή τους στήν λειτουργική ζωή ἤ ὅτι ἀποτελεῖ εἶδος ἤ ἐκδήλωση πίστεως. Κατά τό παρελθόν ἔχει παρατηρηθεῖ ἡ λειτουργία ἱστοσελίδων, εὐτυχῶς ἀπό ἰδιῶτες, μέ ἀπομιμήσεις τῆς ἀνθρώπινης εὐλάβειας, πού ὑπερέβησαν τά ὅρια καί τῆς γελοιότητας (π.χ. ἄναμμα online κεριοῦ σέ ἱστοσελίδα). 

Κατά συνέπεια, σελίδες Ἐνοριῶν στό διαδίκτυο δύνανται νά λειτουργοῦν, ἐφ’ ὅσον: 

1. Ἔχει ληφθεῖ σχετική ἀπόφαση τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐνορίας γιά τό ἄνοιγμα τῆς διαδικτυακῆς σελίδας, ἡ ὁποία περαιτέρω ἔχει ἐγκριθεῖ ἀπό τό Μητροπολιτικό Συμβούλιο. 

2. Ἀποβλέπουν στήν ἐνημέρωση τοῦ κοινοῦ γιά τήν λειτουργική ζωή τῆς Ἐνορίας (π.χ. πρόγραμμα ἀκολουθιῶν) καί τήν ἐν γένει πνευματική ζωή καί φιλανθρωπική δράση της (παρέχουν ἐνημέρωση γιά προγράμματα κατηχήσεως, ἐθελοντικῆς αἱμοδοσίας, συγκέντρωση τροφίμων γιά συσσίτια, ἐνίσχυση τοῦ ἐθελοντισμοῦ κ.λπ.) ἤ τήν ἱστορία τοῦ οἰκείου Ναοῦ. Πρός τόν σκοπό αὐτό, ἐπιτρέπεται καί ἡ δημοσίευση ἤ ἀναδημοσίευση δόκιμων θεολογικῶν κειμένων γιά τούς ἐνδιαφερόμενους ἀναγνῶστες (κειμένων ἑρμηνευτικῶν, κηρυγμάτων κ.λπ.). 

3. Δέν προβαίνουν στήν προσωπική προβολή λαϊκοῦ ἤ κληρικοῦ, οὔτε στήν προσβολή τῆς τιμῆς καί τῆς ὑπολήψεως οὐδενός προσώπου, λαϊκοῦ ἤ κληρικοῦ. Ἡ ἱστοσελίδα τῆς Ἐνορίας ὀφείλει, ὅπως καί ἡ ἴδια ἡ Ἐνορία, νά προαγάγει τήν ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι ἀγαπητική ἑνότητα ὅλων τῶν μελῶν της καί τήν εὐχαριστηριακή συμμετοχή τους στό ἐκκλησιαστικό γεγονός ὑπό τήν εὐλογία τοῦ οἰκείου Ἐπισκόπου. 

Οἱ ἀνωτέρω ὅροι ἰσχύουν, γιά τήν ταυτότητα τοῦ λόγου, καί γιά τήν λειτουργία στό διαδίκτυο σελίδων Ἱερῶν Μονῶν, Ἱερῶν Προσκυνημάτων, Ἐκκλησιαστικῶν Ἱδρυμάτων κ.λπ. τῶν Ἱερῶν Μητροπόλεων. 

Ἐκ δευτέρου, ἡ Διαρκής Ἱερά Σύνοδος ἐξήτασε τό παρεμφερές ζήτημα τῆς λειτουργίας προσωπικῶν σελίδων σέ διαδικτυακά μέσα κοινωνικῆς δικτυώσεως καί ἱστοσελίδων ἀπό κληρικούς παντός βαθμοῦ καί μοναχούς. Ἀσφαλῶς, κατά τό Σύνταγμα ἡ δημόσια ἔκφραση τῶν στοχασμῶν καί τῆς γνώμης ὡς στοιχεῖο ἀναπτύξεως τῆς προσωπικότητος καί ἡ συμμετοχή στήν «κοινωνία τῆς πληροφορίας» εἶναι κατοχυρωμένη γιά ὅλους (5, 5Α, 14 Συντ.), ὑπό τούς περιορισμούς πού περιγράφουν οἱ οἰκεῖες διατάξεις (μή παραβίαση τῶν δικαιωμάτων τῶν ἄλλων, τοῦ Συντάγματος, τῶν χρηστῶν ἠθῶν κ.λπ.). 

Ἤδη πολύ πρό τῆς ἐπικρατήσεως τῶν ἰδεῶν τοῦ εὐρωπαϊκοῦ διαφωτισμοῦ καί τῆς θεωρίας τῶν ἀτομικῶν δικαιωμάτων, ἡ διδασκαλία καί τό κανονικό δίκαιο τῆς Ἐκκλησίας εἶχε θέσει στό ἐπίκεντρο τήν ἐλευθερία ἐπιλογῆς καί λόγου τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ αὐτοπροαίρετη ὅμως προσέλευση στόν Ἱερό Κλήρο καί τόν Μοναχισμό συνεπάγεται ὄχι ἁπλῶς σειρά τυπικῶν ὑποχρεώσεων γιά τόν προσερχόμενο καί «εἰδική κυριαρχική σχέση» του μέ τόν τοπικό του Ἐπίσκοπο, ἀλλά κυρίως συνειδητή καί διαρκῆ προσπάθεια ἐκ βάθρων ἀνακαινίσεως τῆς ζωῆς του. 

Ἐκ τῶν ἀνωτέρω προκύπτει ὅτι οἱ μοναχοί δέν ἐπιτρέπεται νά ἐκφράζονται, ἀκόμη καί διά τῶν μέσων τοῦ διαδικτύου, διά τρόπου ὁ ὁποῖος τούς ὁδηγεῖ στήν ἀλλοτρίωση τῆς ἀσκητικῆς τους ὑποσχέσεως καί σέ ἀνάμειξή τους σέ ἐγκόσμιες μέριμνες, γεγονός πού πλήττει τήν φύση τοῦ Μοναχισμοῦ.

Παραλλήλως, τόσον οἱ μοναχοί ὅσον καί οἱ κληρικοί παντός βαθμοῦ ὀφείλουν νά μήν λησμονοῦν, ὅτι τήν ἰδιότητά τους αὐτή δέν τήν χάνουν καί δέν μετατρέπονται σέ ἁπλοῦς ἰδιῶτες, ὅταν διαδίδουν τίς ἀπόψεις τους στό διαδίκτυο, ὅπως δέν τήν χάνουν οὔτε ὅταν ἐκφράζουν τίς ἀπόψεις τους διά τοῦ τύπου ἤ σέ δημόσιο χῶρο. Ὁ σεβασμός πού ἐμπνέει τό μοναχικό ἤ ἱερατικό σχῆμα τους στό κοινό τῶν ἀναγνωστῶν τους δέν μπορεῖ νά χρησιμοποιεῖται γιά τήν ἀνάπτυξη διχαστικοῦ λόγου, τόν προπαγανδισμό, τήν ὑποστήριξη παρατάξεων, τήν ἔκφραση προσωπικῆς ἐμπαθείας, τήν προσβολή τῆς τιμῆς καί τῆς ὑπολήψεως λαϊκοῦ ἤ κληρικοῦ ἤ ἀκόμη καί τήν πρόκληση σχίσματος πρός τόν τοπικό Ἐπίσκοπο ἤ πρός ὅσους ἔχουν τήν εὐθύνη διοικήσεως ἄλλων Μητροπόλεων, ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν καί Πατριαρχείων, δηλαδή γιά ἐπιδιώξεις, πού ἀνήκουν στήν ἀνθρώπινη παθολογία, δέν ἐντάσσονται στό σωτηριολογικό σκοπό τῆς Ἐκκλησίας καί προκαλοῦν διαίρεση τοῦ Σώματός Της. Ὁ δημόσιος λόγος πού ἀναπαράγει τά προαναφερθέντα χαρακτηριστικά δέν εἶναι ἁπλῶς «παράνομος» ἤ «ἀνήθικος» ἤ «ἀντικανονικός». Εἶναι λόγος παντελῶς ἄσχετος μέ τήν Ἐκκλησία, ἀποτελεῖ «αἵρεση», δηλαδή ἐκτροπή τοῦ κληρικοῦ καί τοῦ μοναχοῦ ἀπό τήν ἀποστολή στήν ὁποία προσῆλθε ἑκουσίως, καί προτίμηση (αἵρεση) προσωπικῆς ἐκδοχῆς γιά τό καθῆκον του ὡς κληρικοῦ ἤ μοναχοῦ καί τό περιεχόμενο τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ γεγονότος, καί, ὡς τοιοῦτος, εἶναι λόγος ἀποδοκιμαστέος. 

Ἀποτελεῖ περιεχόμενο ποιμαντικῆς εὐθύνης ἑκάστου Ἐπισκόπου ἡ παρακολούθηση καί ἐπίβλεψη τῆς τηρήσεως τῶν ὡς ἄνω ὅρων, ὅπως καί ἡ λήψη καταλλήλων μέτρων πρός παῦσιν τυχόν φαινομένων ἐκτροπῆς. 

Ἐντολῇ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου 

Ὁ Ἀρχιγραμματεύς 

† Ὁ Μεθώνης Κλήμης

ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣ ΔΙΑΚΟΝΟΝ ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΣΤΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ

Σαν σήμερα, πριν 76 χρόνια, στις 15 Ιανουαρίου 1939, χειροτονήθηκε διάκονος ο μακαριστός Μητροπολίτης Πατρών Νικόδημος (Βαλληνδράς) από τον σπουδαίο εκείνο Μητροπολίτη Σάμου Ειρηναίο. 

Την προηγουμένη, 14 Ιανουαρίου, ο νεαρός θεολόγος Νικόλαος εκάρη μοναχός στην Ι. Μονή Ασωμάτων Πετράκη, μετονομασθείς σε Νικόδημο. 

Προοριζόταν για την θέση του Αρχιδιακόνου του μεγάλου Αρχιεπισκόπου Χρυσάνθου, τον οποίον υπηρέτησε μέχρι της λήξη της Αρχιεπισκοπίας του. 

Στην ανάμνηση αυτής της επετείου, και με δεδομένο το γεγονός ότι η Ιδιωτική Οδός έχει ανακηρύξει το 2015 "Έτος Μητροπολίτου Πατρών Νικοδήμου", με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννησή του, δημοσιεύουμε στη συνέχεια ένα κείμενο του Γιώργου Μαρόπουλου. 

ΤΙ ΤΣΑΝΤΑ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΗ; 

-«Τί τσάντα εἶναι αὐτή;» τὸν ρώτησα. 

-«Ποῦ τὴ βρῆκες;» μοῦ εἶπε. 

-«Μέσα στὴν ντουλάπα μὲ τὰ ἄμφιά σας», ἀπάντησα, «ἀλλὰ εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστη. Τὸ μόνο ἐνδιαφέρον εἶναι ὅτι ἔχει δύο κλειδαριές, μία στὴν πρόσθια καὶ μία στὴν ὀπίσθια ὄψη, καὶ ἔτσι μπορεῖ νὰ κλειδώνει καταλαμβάνοντας ἐλάχιστο χῶρο ὅταν δὲν χρησιμοποιεῖται. Εἶναι πολὺ παλαιά;» -«Κάθισε» 

Κάθισα κοντά του. Ὁ ἴδιος καθόταν, ὡς συνήθως, στὸ μικρό, ξύλινο γραφεῖο τοῦ ὑπνοδωματίου του, δίπλα ἀπὸ τὸ παράθυρο ποὺ ἔβλεπε στὸ παρεκκλήσιο τῆς Ἐπισκοπῆς καί, ὅπως πάντα, ἔγραφε. Ἔβγαλε τὰ γυαλιά του, πῆρε τὴν τσάντα στὰ χέρια του καί, συγκινημένος, μοῦ εἶπε: 

-« Χειροτονήθηκα Διάκονος, ὅπως ξέρεις, τὸν Ἰανουάριο τοῦ 1939, καὶ προσελήφθην Ἀρχιδιάκονος τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν Χρυσάνθου. Τὰ χρόνια τότε ἦσαν δύσκολα ἐξ ἐπόψεως οἰκονομικῆς καὶ τὰ χρήματά μας δὲν ἐπαρκοῦσαν οὔτε κἄν γιὰ τὴν κάλυψη τῶν βασικῶν βιοτικῶν ἀναγκῶν. Ἡ δὲ πολύτεκνη οἰκογένειά μου δὲν εἶχε οἰκονομικὴν εὐχέρειαν καὶ ἐγώ, ὡς μεγαλύτερος ἀδελφός, ἔπρεπε νὰ συνεισφέρω στὰ ἔξοδα. Ἀρχικῶς, λοιπόν, μετέφερα τὰ ἄμφιά μου ἀνὰ χεῖρας –δὲν εἶχα τὴν δυνατότητα νὰ ἔχω τσάντα. Συνόδευα, ὅμως, τὸν Ἀρχιεπίσκοπον, καὶ ἦτο ἀνεπίτρεπτον νὰ μεταφέρω τὰ ἄμφιά μου κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Γι’ αὐτό, μόλις κατάφερα νὰ ἐξοικονομήσω κάποια χρήματα, ἔσπευσα νὰ προμηθευτῶ τὴν πιὸ φθηνὴ τσάντα ποὺ βρῆκα στὸ ἐμπόριο καὶ ἔτσι νὰ ἐξασφαλίσω μιὰ εὐπρόσωπη παρουσία παρὰ τῷ Ἀρχιεπισκόπῳ. 

Ἐν τούτοις, τὸ πρᾶγμα πῆρε δυσάρεστον τροπήν, ἀφοῦ ἡ τσάντα τὴν ὁποία ἀπέκτησα ἦτο κατασκευασμένη ἀπὸ κακῆς ποιότητος δέρμα –γι’ αὐτὸ ἦταν, ἄλλωστε, φθηνὴ- καὶ ἀπέφερε δυσάρεστον ὀσμήν. Δυσάρεστον ὀσμὴν ἡ ὁποία διεχέετο ἐντὸς τοῦ αὐτοκινήτου τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, κατὰ τὶς μετακινήσεις μας, πρᾶγμα πολὺ ἐνοχλητικὸν διὰ τοὺς ἐποχουμένους καί, κυρίως, διὰ τὸν Γέροντά μου, ὁ ὁποῖος καὶ μοῦ συνέστησε νὰ τὴν ἀντικαταστήσω. 

Ὅμως ἐγὼ δὲν ἤμουν εἰς θέσιν νὰ διαθέσω χρήματα διὰ τὴν ἀγορὰν δεύτερης τσάντας. Ἐσκέφθην, λοιπόν, νὰ τοποθετῶ ἔκτοτε, τὴν τσάντα μου εἰς τὸ porte-bagages τοῦ αὐτοκινήτου καὶ νὰ μὴν τὴν κρατῶ εἰς τὰς χεῖρας μου ἐντὸς αὐτοῦ. Ἀλλ’ εἰς μάτην… Ἡ δυσοσμία τοῦ δέρματος ἦταν τοιαύτη, ὥστε καὶ πάλι ἐπέφερε δυσφορίαν. 

Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος κατάλαβε… Καὶ ἀντὶ ἄλλης συστάσεως ἤ παρατηρήσεως, ἔδωσε χρήματα εἰς τὸν ὁδηγόν του καὶ τὸν ἔστειλε νὰ ἀγοράσει αὐτὴν ἐδῶ τὴν τσάντα, τὴν ὁποία καὶ μοῦ ἐδώρησε. Αὐτήν, λοιπόν, χρησιμοποίησα καθ’ ὅλην τὴν πενταετίαν τῆς Διακονίας μου, ἀλλὰ καὶ ἐν συνεχείᾳ, ὡς πρεσβύτερος. Μὲ αὐτὴν μετέφερα τὰ ἱερά μου καὶ εἰς τὸν Γράμμον, εἰς τὰς πλέον προκεχωρημένας γραμμὰς τοῦ μετώπου, καὶ ὅπου ἀλλοῦ ἐτάχθην κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου, καὶ μὲ αὐτὴν ἀνὰ χεῖρας ἐπέστρεψα, σὺν Θεῷ, εἰς τὰς Ἀθήνας, μετὰ τὸ πέρας τῆς ἀποστολῆς μου. Καὶ ἀφοῦ μέχρι τότε τὴν εἶχα πάντοτε μαζί μου, ὅταν ἐξελέγην Μητροπολίτης δὲν τὴν ἀποχωρίστηκα. Ἄν καὶ τὴν ἀντικατέστησα διότι, ἐν τῷ μεταξύ, εἶχε φθαρεῖ, τὴν πῆρα στὴ Ζίχνη, εἰς ἀνάμνησιν. Ἀλλὰ καὶ ὅταν κατεστάθην Μητροπολίτης Πατρῶν, πάλιν τὴν συμπεριέλαβα εἰς τὰς ἀποσκευάς μου καὶ τὴν ἔχω πάντοτε μαζί μου, χωρὶς νὰ τὴν χρησιμοποιῶ, γιὰ νὰ μὴν ξεχνῶ ἀπὸ ποῦ ξεκίνησα…. 

Κι ἀφοῦ στὰ εἶπα ὅλα αὐτὰ ἀπόψε, κι ἀφοῦ μὲ πῆγες ἑξήντα χρόνια πίσω, κι ἀφοῦ ἐσένα σοῦ ἀρέσουν αὐτά, ὁρίστε, πάρε την, μὲ τὴν εὐχή μου καὶ μὲ τὴν ἱστορία της». 

Καὶ μοῦ χάρισε τὴν τσάντα.

ΟΡΘΟΔΟΞΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΟΙ ΣΥΖΗΤΗΣΑΝ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ - ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΠΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Χθες, Δευτέρα 12 Ιανουαρίου το βράδυ, στην παρουσίαση του βιβλίου του Πάπα Φραγκίσκου «Για μια εκκλησία φτωχή και των φτωχών» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΠΟΛΙΣ. Την διοργάνωση είχε το Ινστιτούτο Ανθρωπιστικών Επιστημών του Τάγματος των Ιησουϊτών (Κοινότητα Αθήνας). 

Μίλησαν: ο Σεβ. Μητροπολίτης Αργολίδος Νεκτάριος (Αντωνόπουλος), ο συγγραφέας Σταύρος Ζουμπουλάκης και ο Ιερέας της Καθολικής Εκκλησίας π. Θεόδωρος Κοντίδης, Τ.Ι. 
Το βιβλίο αυτό είναι η συνέντευξη που παραχώρησε τον Αύγουστο του 2013 ο νεοεκλεγείς Πάπας Φραγκίσκος στον Antonio Spadaro, S.J., διευθυντή της Civilta Cattolica, ο οποίος εκπροσωπούσε περιοδικά των Ιησουιτών διαφόρων χωρών (μεταξύ αυτών και των ελληνικών Ανοιχτών Οριζόντων). Η μετάφραση είναι του π. Θεόδωρου Κοντίδη και η ελληνική έκδοση συνοδεύεται από επίμετρο του Σταύρου Ζουμπουλάκη.

Στην εκδήλωση παρέστησαν: ο Αρχιεπίσκοπος των εν Ελλάδι Καθολικών Σεβαστιανός, ο βοηθός Επίσκοπος του Μητροπολίτου Αργολίδος Επιδαύρου Καλλίνικος, ορθόδοξοι κληρικοί, μεταξύ των οποίων οι: Αρχιμ. Θεοδόσιος Μαρτζούχος, π. Σταμάτης Σκλήρης, π. Ευάγγελος Γκανάς, π. Αντώνιος Πινακούλας, Ρωμαιοκαθολικοί κληρικοί και πιστοί και των δύο ομολογιών. ΄
Μετά τις εισηγήσεις ακολούθησε ενδιαφέρουσα συζήτηση. 

Ολόκληρη την εκδήλωση κάλυψε το διαδικτυακό κανάλι intv.gr και μπορείτε να την παρακολουθήσετε εδώ. 

Ο Μητροπολίτης Αργολίδος Νεκτάριος και ο π. Θεόδωρος Κοντίδης αναφέρθηκαν στην ποιμαντική του νέου Πάπα, όπως αυτή προκύπτει από την συνέντευξη, επισημαίνοντας τα πολλά πρωτοποριακά στοιχεία αυτής της ποιμαντικής. 

Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης έκανε μία εξαιρετική εισήγηση! 

Από το σύνολο των ποικίλων λόγων, ενεργειών και πρωτοβουλιών του πάπα τους τελευταίους δέκα μήνες, επέλεξε να συζητήσει τρεις: 
1.Τις δύο ομιλίες του στο Στρασβούργο, μία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και μία Συμβούλιο της Ευρώπης (25. 11. 2014). 
2. Τη Σύνοδο για την οικογένεια. 
3. Τη στάση του έναντι της Κουρίας.
Δημοσιεύουμε εδώ το φινάλε το λόγου του, όπου αναφέρεται στη σχέση Καθολικής Εκκλησίας και Ορθόδοξης. Είπε ο Σταύρος Ζουμπουλάκης: 
"Μια και η παρουσίαση αυτή γίνεται σε μια σύναξη Καθολικών και Ορθοδόξων δεν θέλω να αποφύγω να πω δυο λόγια για τις μεταξύ μας σχέσεις, όπως διαγράφονται σήμερα. 
Όποιος σχετίζεται και με Καθολικούς και με Ορθόδοξους, όποιος έχει ζήσει και σε Καθολική και σε Ορθόδοξη χώρα, το πρώτο πράγμα που διαπιστώνει εν προκειμένω είναι η πλήρης άγνοια του ενός για τον άλλο. Ένας χριστιανός Ορθόδοξος που ζει σε μια Καθολική χώρα, που μιλάει τη γλώσσα της, γνωρίζει πολλές πτυχές της ζωής της χώρας αυτής, ξέρει πολλά για την πολιτική ή πολιτιστική ζωή της, για τα μαγαζιά και τα εστιατόριά της, για τα πανεπιστήμια και τα μουσεία της, και για άλλες πλευρές της, ανάλογα με την ιδιότητά του. Δεν ξέρει όμως τίποτε για τον καθολικισμό της. Πηγαίνει κάθε Κυριακή στην Ορθόδοξη εκκλησία – ο Έλληνας στην ελληνική, ο Σέρβος στη σερβική, ο Ρώσος στη ρωσική- γνωρίζει τα της μικρής Ορθόδοξης διασποράς, αλλά τίποτε για την Καθολική Εκκλησία, για τους θεσμούς της, τη λατρεία της, τη θεολογία της, για κάποια κεντρικά πρόσωπά της. Το ίδιο αντίστοιχα και οι Καθολικοί: αγνοούν τα πάντα για την Ορθόδοξη Εκκλησία, ακόμη και αν ζουν σε Ορθόδοξη χώρα –δεν αναφέρομαι εδώ τόσο στους γηγενείς. Το γεγονός αυτό έχει τους λόγους του, οφείλεται κυρίως στην επί αιώνες διακοπή κάθε σχέσης ανάμεσα στις χριστιανικές Εκκλησίες, στην αιωνόβια εχθρότητα, στην πολεμική, τον ομολογιακό φανατισμό. Σήμερα που αυτά έχουν σε μεγάλο βαθμό παρέλθει μένει η εκατέρωθεν αγνόηση. 
Θα σταθώ λίγο παραπάνω στη στάση των Ορθοδόξων έναντι των Καθολικών και θα φέρω ένα παράδειγμα που έχω ξαναχρησιμοποιήσει. Στην Ελλάδα σήμερα μεταφράζονται τα πάντα, εκτός από τα έργα των μεγάλων καθολικών και προτεσταντών θεολόγων. Ο εικοστός αιώνας είναι ο αιώνας της μεγάλης θεολογίας. Στα ελληνικά δεν έχει μεταφραστεί τίποτε απολύτως –εκτός από όσα λίγα έχει εκδώσει ο Άρτος Ζωής. Μήπως όμως υπάρχουν οι παλαιότεροι μεγάλοι θεολόγοι της Καθολικής Εκκλησίας; Πρέπει να είμαστε η μόνη χώρα της Ευρώπης που δεν βρίσκει κανείς στα βιβλιοπωλεία ένα βιβλίο του Θωμά του Ακινάτη, ο οποίος τον 14ο βυζαντινό αιώνα μεταφραζόταν αλλά σήμερα αποτελεί έγκλημα καθοσιώσεως η μετάφρασή του. Τα μόνα ξένα θεολογικά έργα που μεταφράζονται είναι όσα είναι γραμμένα από Ορθοδόξους, συχνά πολύ κατώτερα από αντίστοιχα ελληνικά. 
Θα πρόσθετα ακόμη ότι οι Ορθόδοξοι αδιαφορούν απολύτως για όσα συμβαίνουν στην Καθολική Εκκλησία –και στις προτεσταντικές, αλλά τώρα μιλάμε για τον Καθολικισμό-, γιατί πιστεύουν ότι όσα γίνονται στον δυτικό χριστιανισμό δεν τους αφορούν, ότι αφορούν έναν άλλο κόσμο, όχι απολύτως χριστιανικό, που καλά να τα πάθει στο τέλος τέλος αυτά που έπαθε. Γι’ αυτό ενώ παρακολουθούν, όσο παρακολουθούν, τι γίνεται στον κόσμο αδιαφορούν για ό,τι γίνεται στην Καθολική Εκκλησία. Πόσοι Έλληνες επίσκοποι παρακολουθούν τι γίνεται στις άλλες χριστιανικές ομολογίες; 
Θα είχα έναν λόγο να πω και για τον σημερινό ελληνικό καθολικισμό. Πιστεύω πώς είναι πολύ εσωστρεφής, ότι φοβάται να κάνει αισθητή την παρουσία του. Η στάση αυτή είναι λάθος. Όσοι πιστεύουμε ότι ο χριστιανισμός είναι ενιαίος, με πολλές και ποικίλες εκφράσεις, έχουμε ανάγκη να ακούμε στην Ελλάδα την Καθολική μαρτυρία. Η Καθολική Εκκλησία της Ελλάδος πρέπει να θελήσει να ακουστεί η φωνή της."

"ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ" ΤΗΝ ΠΕΜΠΤΗ 15/1 ΣΤΟΝ ΙΑΝΟ

Οι εκδόσεις manifesto παρουσιάζουν στον ΙΑΝΟ της Αθήνας (Σταδίου 24) το βιβλίο με τίτλο Απελευθέρωση της Εκκλησίας από το Κράτος: οι σχέσεις Εκκλησίας-Κράτους και η μελλοντική μετεξέλιξή τους, των συγγραφέων Σωτήρη Μητραλέξη (επιμ.), Άγγελου Χρυσόγελου, Χρήστου Χατζημιχαήλ, Γιώργου Κοκκόλη. 

Η παρουσίαση θα γίνει την προσεχή Πέμπτη 15 Ιανουαρίου στις 6 το απόγευμα. 

Οι συγγραφείς θα παρουσιάσουν το βιβλίο και θα συζητήσουν με το κοινό, ενώ θα υπάρχουν και άλλες παρεμβάσεις, πάνω στο ακανθώδες αυτό θέμα των Σχέσεων Εκκλησίας - Κράτους.

Στην εκδήλωση θα επανέλθουμε με ό,τι νεώτερο.

Εδώ παραθέτουμε ένα απόσπασμα από το τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου, γραμμένο από τον Σωτήρη Μητραλέξη, Δρ. Φιλοσοφίας, ο οποίος αναλύοντας διεξοδικά το πρόβλημα Σχέσεων Εκκλησίας - Κράτους στην Ελλάδα και λαμβάνοντας υπ' όψιν του την κυριαρχία του Οικουμενικού Πατριαρχείου σε περιοχές του Ελλαδικού κράτους, προτείνει ένα τολμηρό μοντέλο, που νομίζω για πρώτη φορά γράφεται τόσο επίσημα. Ιδού το σχετικό απόσπασμα:

Ο Σωτήρης Μητραλέξης

"... το προσφορώτερο μοντέλο εκκλησιαστικής ενοποίησης της ελληνικής επικρατείας σε κατεύθυνση διαφορετική από αυτήν της κρατικά προσδιορισμένης και ελεγχόμενης εκκλησίας, το προσφορώτερο μοντέλο απελευθέρωσης της εκκλησίας από το κράτος, μοιάζει να είναι η ανακήρυξη μιας ενιαίας ημι-αυτόνομης εκκλησίας για την ελληνική επικράτεια με δική της σύνοδο και προκαθήμενο, αλλά και αρραγή την σχέση με το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως - μιαν εκκλησία στο μοντέλο της Εκκλησίας της Κρήτης, χωρίς τον κρατικό προσδιορισμό δια της νομοθεσίας που ακόμα και αυτή συνεπάγεται. Ο συνδυασμός της (α) ενιαίας εκκλησιαστικής δικαιοδοσίας για τον ελλαδικό χώρο, (β) της ιδίας συνόδου ιεραρχών, (γ) του ενός και ιδίου προκαθημένου πραγματικά πάσης Ελλάδος, (δ) της ζωτικής σχέσεως με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, (ε) της αποτίναξης ενός μορφώματος κρατικής εκκλησίας αναγνωρισμένης και από τους ιεράρχες της ως δυσμόρφου και των συμπαρομαρτούντων στοιχείων της θα σήμαινε, νομίζουμε, την πλήρωση των αναγκαίων προϋποθέσεων για μιαν απελευθέρωση της εκκλησίας από το κράτος στην Ελλάδα σήμερα.
....
Εδώ πρέπει, ως μη ώφειλε, να παρεμβληθεί μια παρέκβαση. Κάθε φορά που συζητείται ο παρών και ενδεχόμενος μελλοντικός ρόλος του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Ελλάδα, είτε για τις Νέες Χώρες είτε με άλλη αφορμή, προβάλλεται ένα εξόχως αφελές επιχείρημα ως προς το πώς νοείται να υπάγεται εκκλησιαστικά κομμάτι της ελληνικής επικρατείας σε αρχή κρατικά υπαγομένη στην τουρκική κυβέρνηση και/ή στον νομάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Ο λόγος που το επιχείρημα τυγχάνει εν τοις πράγμασιν αφελές είναι ότι διαψεύδεται διαρκώς και συνεχώς με πανηγυρικό τρόπο από την πραγματικότητα: και η Κρήτη και τα Δωδεκάνησα και, έν τινι μέτρω, οι Νέες Χώρες υπάγονται στο Οικουμενικό Πατριαρχείο-ποτέ όμως δεν ηγέρθη ζήτημα παρέμβασης της Τουρκίας στις εσωτερικές τους σχέσεις επί ελευθέρου ελληνικού κράτους και καθ’ όλες τις πολλές δεκαετίες της εκκλησιαστικής καταστάσεως ως αυτή έχει σήμερα. Δηλαδή, προβάλλεται ως αυταπόδεικτο επιχείρημα ότι αυτό που γνωρίζουμε με βεβαιότητα πως δεν συμβαίνει σήμερα με κανέναν τρόπο στις εν Ελλάδι διόλου ολίγες επαρχίες του Θρόνου θα μπορούσε να συμβεί αν άλλαζε το ποσοτικό πλήθος αυτών των επαρχιών. Ένα επιχείρημα που διαψεύδεται από την ίδια την πραγματικότητα δεν χρήζει περαιτέρω ανάλυσης για να καταδειχθεί το αβάσιμόν της. Ακόμα και σε επίπεδο εκφραζομένων θέσεων και όχι απλώς συγκεκριμένης εκκλησιαστικής διοικήσεως, το Πατριαρχείο αποδεικνύεται ότι δεν υποκύπτει σε τέτοιες ενδεχόμενες πιέσεις: παράδειγμα, η συνεχής αντίσταση του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως σε κάθε τουρκική ρητορική περί «αμοιβαιότητας» ζητημάτων των εν Ελλάδι μουσουλμάνων με αυτά που αφορούν το Πατριαρχείο-π.χ. Σχολή της Χάλκης έναντι μουσουλμανικού τεμένους στην Αθήνα. (Η αφέλεια του επιχειρήματος για την παρέμβαση στα εν Ελλάδι ενδοεκκλησιαστικά δεν συνεπάγεται άγνοια των δυσκολιών που όντως αντιμετωπίζει το Πατριαρχείο από το τουρκικό κράτος στην Κωνσταντινούπολη και στα τουρκικά εδάφη, κάτι που αποτελεί όμως έτερο ζήτημα). Η περιγραφείσα απελευθέρωση της εκκλησίας από το κράτος δεν θα επέλυε αυτομάτως τα ζητήματα των σχέσεων-και του όποιου αιτήματος χωρισμού-εκκλησίας και κράτους, αλλά θα τα έθετε στην σωστή τους βάση, θα τα επαναπλαισίωνε με τρόπο ούτως ώστε η συγκεκριμένη συζήτηση να έχει νόημα και ενδεχόμενη γονιμότητα. Η άρση της κρατικής και κρατικιστικής φύσης της Εκκλησίας της Ελλάδος και των συμπτωμάτων της (π.χ. πολυδιάσπαση και κατακερματισμός) και η συνακόλουθη παύση της χρήσης μιας οιονεί κρατικής εκκλησίας από την πλευρά του ίδιου του κράτους θα έλυνε τις προϋποθέσεις των περισσότερων προβλημάτων και ζητημάτων που αναφύονται."

Jean Daniélou / "Δοκίμιο για το μυστήριο της ιστορίας" από την Εκδοτική Δημητριάδος

Jean Daniélou (1905-1974)

Δημήτρης Μπαλτᾶς 

Jean Daniélou, Δοκίμιο γιά τό μυστήριο τῆς ἱστορίας, μετ. Ξ. Κομνηνός, Ἐκδοτική Δημητριάδος, Βόλος 2014, σελ. 386 

Μέ τήν ἔκδοση τοῦ ἔργου «Δοκίμιο γιά τό μυστήριο τῆς ἱστορίας» τοῦ γνωστοῦ ρωμαιοκαθολικοῦ θεολόγου τοῦ 20οῦ αἰ. Jean Daniélou ἡ Ἐκδοτική Δημητριάδος ἐγκαινιάζει τήν θεολογική σειρά «Ἐν Διαλόγῳ». 

Ὁ Jean Daniélou ὑπῆρξε ἐκ τῶν πλέον κεντρικῶν μορφῶν τῆς γαλλόφωνης ρωμαιοκαθολικῆς θεολογίας καί τῆς κίνησης τῆς ressourcement (= ἐπιστροφῆς στίς πηγές). Περί αὐτῶν ὁ ἀναγνώστης θά διαβάσει στήν κατατοπιστική εἰσαγωγή (σσ. 11-44) τοῦ βιβλίου τήν ὁποία ἔχει γράψει ὁ Νικ. Ἀσπρούλης. 

Τό ἔργο τοῦ Jean Daniélou περιγράφει τά ἰδιαίτερα γνωρίσματα τῆς χριστιανικῆς θεωρήσεως τοῦ νοήματος τῆς ἱστορίας, ἐκκινώντας ἀπό τήν ἄποψη ὅτι «ἡ Βίβλος εἶναι μία κατατεθειμένη μαρτυρία γιά συμβάντα, γιά ἔργα τοῦ Θεοῦ στήν ἱστορία» (σ. 51). Διακρίνοντας μάλιστα, ὁ Daniélou τήν «ἱερά» ἀπό τήν «θύραθεν» ἱστορία, ὑποστρηρίζει ὅτι «ἡ ἱερά ἱστορία συνιστᾶ, στήν πραγματικότητα, τήν συνολική ἱστορία, στό ἐσωτερικό τῆς ὁποίας τοποθετεῖται ἡ θύραθεν» (σ. 75). Καταλήγει δέ ὁ συγγραφέας στό συμπέρασμα ὅτι «ἀπό ὅλα τά ἱερά Βιβλία, μόνον ἐκεῖνο τῶν χριστιανῶν ἀπότελεῖ μία ἱστορία καί ὄχι μία ἔκθεση δογμάτων» (σ. 151). 

Στό δεύτερο μέρος τοῦ βιβλίου πού παρουσιάζω σήμερα, ὁ Jean Daniélou ἀναφέρεται, μέ πολλά βιβλικά παραδείγματα, στά «θαυμάσια τοῦ Θεοῦ», καθόσον «ἡ ἱερά ἱστορία εἶναι ἐκείνη τῶν μεγάλων ἔργων τοῦ Θεοῦ» (σ. 186). Μεταξύ τῶν συμπερασμάτων τοῦ δευτέρου μέρους ἔχει, νομίζω, σημασία ἡ τοποθέτηση τοῦ συγγραφέως ὅτι «ἡ συρρίκνωση τῆς ἱστορίας τῆς Ἐκκλησίας σέ ἐκείνη τῶν θείων ἐνεργειῶν δίχως σύνδεση μέ μία θεσμική πραγματικότητα, ὅπως κάνει ὁ Karl Barth, ἰσοδυναμεῖ μέ τήν παραγνώριση σέ αὐτή τοῦ ἀνθρώπινου στοιχείου … Τό νά βλέπουμε ὅμως στήν Παρουσία τήν περάτωση μιᾶς ἐξέλιξης τῆς ἀνθρωπότητας … σημαίνει ὅτι παραγνωρίζουμε τό θεϊκό στοιχεῖο τῆς ἐνέργειας τοῦ Θεοῦ ὡς συστατικό τῆς ἱστορίας» (σ. 238).

Τό τρίτο καί τελευταῖο μέρος τοῦ βιβλίου τοῦ Jean Daniélou ἀναφέρεται στίς ἀποφάσεις πού πρέπει νά λάβει ὁ χριστιανός γιά νά ἀντιμετωπίσει τά προβλήματα πού τόν περιβάλλουν. Στά κεφάλαια τοῦ τελευταίου μέρους ὁ ἀναγνώστης θά διαπιστώσει ὅτι ὁ συγγραφέας στίς προσεγγίσεις του παρακολουθεῖ ἰδιαιτέρως τήν σκέψη τοῦ ἀποστόλου Παύλου. Σέ μία ἀπό τίς προσεγγίσεις αὐτές ὁ Daniélou γράφει χαρακτηριστικά: «Ὁ ἀπόστολος Παῦλος δέν θά εἶχε βέβαια ἀλλάξει τόν κόσμο γύρω του, ἄν δέν εἶχε ἔρθει ἀκριβῶς σέ ρήξη μέ ὅλα τά ἔθνη, μέ ὅλη τήν νοοτροπία πού ἀντιστοιχοῦσε γι’ αὐτόν τόν κόσμο τοῦ καιροῦ του … Τό βέβαιον εἶναι ὅτι ὁ χριστιανισμός, ἔτσι ὅπως εἶναι πολύ συχνά στόν σημερινό χριστιανικό κόσμο, δέν μπορεῖ νά πεῖ κανείς ὅτι ἀποτελεῖ καί κανένα μεγάλο σκάνδαλο! Δέν ἐνοχλεῖ  οὔτε τίς δημόσιες ἀρχές, οὔτε τίς δυνάμεις τῆς διανόησης, οὔτε κανέναν. Δέν εἶναι ὅμως αὐτός ὁ χριστιανισμός πού πρόκειται ν’ ἀλλάξει τόν κόσμο» (σ. 325). 

Ἄν καί πρωτοδημοσιευμένο τό 1953, τό ἔργο τοῦ Daniélou παρουσιάζει ἰδιαίτερη ἐπικαιρότητα καί μέγιστο ἐνδιαφέρον. Ὁ ἀναγνώστης θά διακρίνει ὁπωσδήποτε τήν τεκμηρίωση τῶν ἀπόψεων τοῦ συγγραφέως μέ τήν χρήση Βιβλικῶν καί Πατερικῶν χωρίων ἀλλά καί μέ τήν κριτική προσέγγιση τῶν κοινωνιολογικῶν καί τῶν θεολογικῶν ρευμάτων τῆς ἐποχῆς του. 

Νά σημειώσω, τέλος, ὅτι ἡ ἔκδοση τοῦ παρόντος βιβλίου τῆς «Ἐκδοτικῆς Δημητριάδος» συμπίπτει μέ τήν συμπλήρωση 40 ἐτῶν ἀπό τόν θάνατο τοῦ σημαντικοῦ ρωμαιοκαθολικοῦ θεολόγου καί συγγραφέως.

ΤΗΝ ΔΕΥΤΕΡΑ 12 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΠΑ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΥ: "Για μια Εκκλησία φτωχή και των φτωχών"

Το Ινστιτούτο Ανθρωπιστικών Επιστημών παρουσιάζει το βιβλίο του Πάπα Φραγκίσκου «Για μια εκκλησία φτωχή και των φτωχών» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΠΟΛΙΣ. 

Δευτέρα 12 Ιανουαρίου 2015 και ώρα 19.30, στο Auditorium, Σίνα 2. 

Θα μιλήσουν: 

ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αργολίδος Νεκτάριος (Αντωνόπουλος), ο Συγγραφέας Σταύρος Ζουμπουλάκης και ο Ιερέας της Καθολικής Εκκλησίας π. Θεόδωρος Κοντίδης, Τ.Ι. 

Αυτό το βιβλίο είναι η σημαντική συνέντευξη που παραχώρησε τον Αύγουστο του 2013 ο νεοεκλεγείς Πάπας Φραγκίσκος στον Antonio Spadaro, S.J., διευθυντή της Civilta Cattolica, ο οποίος εκπροσωπούσε περιοδικά των Ιησουιτών διαφόρων χωρών (μεταξύ αυτών και των ελληνικών Ανοιχτών Οριζόντων), κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πόλις με τίτλο Για μια Εκκλησία φτωχή και των φτωχών. 

Συνέντευξη εφ’ όλης της ύλης στον π. Αντόνιο Σπαντάρο, σε μετάφραση του π. Θεόδωρου Κοντίδη ΤΙ. Η ελληνική έκδοση συνοδεύεται από επίμετρο του Σταύρου Ζουμπουλάκη. Διαβάζουμε από το οπισθόφυλλο του βιβλίου τι λέει σε κάποια στιγμή της συνέντευξης ο Πάπας: 

"Αυτό που χρειάζεται περισσότερο η Εκκλησία σήμερα είναι η ικανότητα να γιατρέψει τις πληγές και να θερμάνει τις καρδιές των πιστών, η προσέγγιση, η εγγύτητα. 

Η Εκκλησία ορισμένες φορές κλείνεται σε μικρά πράγματα, σε μικρές εντολές. Το πιο σημαντικό όμως είναι η πρώτη αγγελία: «Ο Ιησούς Χριστός σε έσωσε!». Οι λειτουργοί της Εκκλησίας πρέπει να είναι, πριν από όλα, λειτουργοί της ευσπλαχνίας. 

Εγώ έχω μία δογματική βεβαιότητα: ο Θεός βρίσκεται στη ζωή κάθε ανθρώπου. Ο Θεός είναι στη ζωή καθενός. Ακόμα και αν η ζωή ενός ανθρώπου υπήρξε αποτυχία, αν καταστράφηκε από ελαττώματα, από τα ναρκωτικά ή από οτιδήποτε άλλο, ο Θεός είναι μαζί του. Μπορούμε και πρέπει να τον αναζητήσουμε σε κάθε ανθρώπινη ζωή." 

Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης σημειώνει, μεταξύ άλλων, στο επίμετρο της έκδοσης: 

"Η απλότητα του βίου και η υπέρ των φτωχών διδασκαλία, αξεχώριστα μεταξύ τους, τα οποία εκτιμούν οι άνθρωποι, πιστοί και μη, στον πάπα Φραγκίσκο, δεν είναι πολιτική, δεν είναι διπλωματίες, δεν είναι επικοινωνιακά τερτίπια, πολύ περισσότερο όμως δεν είναι κάποια δική του επινόηση ή προσωπική ανακάλυψη. Είναι η αιώνια διδασκαλία της Εκκλησίας, όσο και αν η ζωή των μελών της δεν συμμορφώθηκε πάντα με αυτή. Η Εκκλησία του εκουσίως πτωχεύσαντος Θεού δεν μπορεί παρά να είναι μια Εκκλησία φτωχή και των φτωχών. Αυτή είναι η φυσική στάση κάθε ανθρώπου που πήρε κάποτε την απόφαση να ζήσει τη ζωή του ως μαθητής του Χριστού, ο οποίος γεννήθηκε από μια φτωχή Εβραιοπούλα σε ένα παχνί, διότι οὐκ ἦν αὐτοῖς τόπος ἐν τῷ καταλύματι. Έτσι έζησε, έπραξε, δίδαξε και ο π. Χόρχε Μπεργκόλιο όταν ήταν στην Αργεντινή, με τον ίδιο τρόπο ζει, ενεργεί και διδάσκει και τώρα από την έδρα της Ρώμης, ως προκαθήμενος της Καθολικής Εκκλησίας, έχοντας διαλέξει ως όνομά του, μόνος στην ιστορία της παποσύνης, το όνομα του αγίου των φτωχών."

ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ Ο "ΣΗΜΑΔΙΑΚΟΣ" ΤΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ ΣΕ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΣΤΟ "ΕΝ ΠΛΩ"

Άλλο ένα διήγημα του κυρ - Αλέξανδρου παίρνει το δρόμο της θεατρικής διασκευής. Ούτε στ' όνειρό του ο Παπαδιαμάντης δεν θα φανταζόταν ότι 100 και πλέον χρόνια από την αναχώρησή του, θα είχε καταστεί ...αναγκαίος στον θεατρικό χώρο. Γιατί νομίζω μια βαθύτερη ανάγκη μας είναι αυτή που γεννάει τον "θεατρικό" Παπαδιαμάντη.

«Ο Σημαδιακός» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, λοιπόν,  ανεβαίνει για 5 μόνο παραστάσεις  σε θεατρική διασκευή και σκηνοθεσία της Ηωάννας Σπανού / Καλλιτεχνική εταιρεία ΝΨ, στο βιβλιοπωλείο των εκδόσεων "Εν πλω" (Εμπορικό Κέντρο ATRIUM, Χαριλάου Τρικούπη 6-10) στις 12 το μεσημέρι, τις επόμενες πέντε Κυριακές (εκτός της 25/1), αρχής γενομένης από αύριο: 11 Ιανουαρίου, 18/1, 1,8 και 15 Φεβρουαρίου. 

Είναι η πρώτη φορά που παρουσιάζεται σε θεατρική διασκευή «Ο Σημαδιακός» (1889), του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Τα έργα του Σκιαθίτη έχουν αναμφίβολα αγαπηθεί από τους ανθρώπους του θεάτρου γιατί λειτουργούν ως ζωντανές συνθέσεις, ικανές να συνδυάσουν την δράση με την εσωτερικότητα, τον καθημερινό λόγο με την ποίηση, ή ακόμα πιο ουσιαστικά την μεταφυσική με τον ανθρώπινο βίο. Η ομάδα ΝΨ ασχολείται για δεύτερη φορά με το έργο αυτό του Παπαδιαμάντη, η πρώτη αφορούσε την διασκευή που ανέβηκε από την Ηωάννα Σπανού στην Royal Academy of Dramatic Art στο Λονδίνο, στα πλαίσια της μεταπτυχιακής της εργασίας στην υποκριτική και τη σκηνοθεσία. ΄

ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 

Πρόκειται για ένα διασκεδαστικό επεισόδιο της ζωής δύο μικρών παιδιών στη Σκιάθο, του Σωτήρου και του Αλέκου, που δεν είναι άλλος από τον ίδιο τον Παπαδιαμάντη μαζί με τον αγαπημένο του εξάδελφο. Τα παιδιά βιώνουν μια μικρή περιπέτεια καθώς περιδιαβαίνουν τις γειτονιές της Σκιάθου για να πουν τα κάλαντα των Φώτων. Αντιμετωπίζουν τον απειλητικό Σημαδιακό που είναι ερωτευμένος με το όμορφο Μπραϊνάκι, και επιθυμεί τα παιδιά να της παραδώσουν ένα γράμμα και να του φέρουν ένα σημάδι. Τελικά το γράμμα που θα αποτελέσει αφορμή για να εκδηλωθούν οι χαρακτήρες και το ήθος των ηρώων, θα επιστραφεί με ένα τυχαίο εύρημα πίσω στον ερωτοχτυπημένο Σημαδιακό, χωρίς να μαθευτεί ποτέ το περιεχόμενό του.

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ 

«Βρέθηκα κι εγώ να τριγυρίζω με τον Αλέκο και το Σωτήρο, τα δυο αγοράκια του Σημαδιακού, μέσα στα καντούνια της Σκιάθου, γοητευμένη από την πολύτιμη ουσία των παιδικών βιωμάτων που εξακολουθεί να καρποφορεί μέσα μας για πάντα. Ο συγγραφέας πλάθει μία σύνθεση που αβίαστα απογειώνεται από μια ιστοριούλα για τα κάλαντα των Φώτων σε ένα μικρό «δράμα» το οποίο έφθανε στα έκπληκτα αυτιά μου σαν μια παραβολή για την ζωή του Αλέξανδρου, τη ζωή τη δική μου, ίσως κι όλου του κόσμου. Λέω πως «άκουγα» την ιστορία κι όχι πως την διάβαζα, γιατί η προφορικότητα αυτού του διηγήματος με έκανε να το προσλαμβάνω σαν μια ολοζώντανη σύνθεση, ίσως επειδή είναι «στοιχειωμένη» από τα τραγούδια των παιδιών κι από την μυστηριώδη σιωπή του κλειστού φακέλου που περιέχει το αιώνια άγνωστο περιεχόμενο».

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ 

Θεατρική προσαρμογή – σκηνοθεσία: Ηωάννα Σπανού 

Δραματουργική ανάγνωση : Πόλυ Χατζημανωλάκη 

Σκηνογραφία- εικαστικά στοιχεία παράστασης: Χρήστος Γουσίδης 

Παίζουν: Μελίνα Ζαχαροπούλου, Ηωάννα Σπανού

Διαβάστε το διήγημα εδώ. 

"ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ": ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΟΥΣ ΔΕΛΦΟΥΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΠΟΥΔΑΙΩΝ ΟΜΙΛΗΤΩΝ

Στο αγγλόφωνο διεθνές συνέδριο «Οντολογία και Ιστορία» θα εξετασθεί η σημασία του διπόλου αυτού για την φιλοσοφία και την θεολογία—στην οποία το ερώτημα αφορά, ουσιαστικά, στην εσχατολογία. 

Στους προσκεκλημένους ομιλητές συμπεριλαμβάνονται: ο σεβ. μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης (Ζηζιούλας), ο ομότιμος καθηγητής φιλοσοφίας κ. Χρήστος Γιανναράς, ο πανοσ. καθηγητής φιλοσοφίας π. Παντελεήμων Μανουσάκης και ο καθηγητής συστηματικής θεολογίας Alan J. Torrance. 

Το συνέδριο θα λάβει χώρα από τις 29 έως τις 31 Μαΐου 2015 στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών και διοργανώνεται από τον δρ. Σωτήρη Μητραλέξη και τον κ. Andrew Kaethler. 

Μέχρι τις 15 Φεβρουαρίου υφίσταται η δυνατότητα πρότασης αγγλόφωνης επιστημονικής ανακοίνωσης διαρκείας 20 λεπτών για το συνέδριο, ενώ το κόστος της ατομικής εγγραφής καλύπτει, μεταξύ άλλων, την διαμονή στους Δελφούς για τις 29-31/5. Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στην ιστοσελίδα του συνεδρίου εδώ.

Ontology and History: A Challenging and Auspicious Dialogue for Philosophy and Theology 

International Conference at the European Cultural Centre of Delphi 

29-31 May 2015 

This conference will attempt to explore the relationship between ontology and history in the context of both philosophical enquiry and Christian theology. Ontology is the study of being qua being, a field that is typically viewed as distinguishable from––if not also antithetical to––history. However, while the study of being (insofar as it exists) and history may seem unrelated, there is either an explicit or implicit interaction between the two in a number of philosophical traditions; when not explicitly articulated, this implicit interaction emerges as a philosophical problem. And while this is particularly true for various forms of philosophical idealism (e.g. German idealism) and the historicisation of idealism, it emerges as a core problem in the context of Christian theology and its eschatological promise. If the true state of being and beings resides in an eschatological future, not in the present or a distant past (as masterfully expounded by Maximus the Confessor), and if this true state of being and beings is yet to be witnessed, then temporality in general and history in particular become a vital part of ontology proper. This bears immense implications for the philosophical enquiry into ecclesial witness. 

Apart from this, a reoccurring challenge within Christianity concerns how we are to make past events present. Rudolf Bultmann tried to make sense of this by elevating word over event. In so doing he formulated an ‘existentialised’ eschatology in which the focus is on the immediate. In current biblical studies there is strong emphasis on making sense of the Resurrection through history, and history is given priority over confession. As a result the ecumenical creeds are denigrated and metaphysical clarification risks being perceived as anti-biblical. In both Catholicism and Orthodoxy there are various construals of anamnesis in which the historical event is made present as a kingdom event through the liturgical experience of the Eucharist. In line with the desire to understand the relationship of the ‘once’ and the ‘always’, there is the challenge of making sense of the particular and the universal. Karl Rahner conflates them: the particular is the universal. Or stepping back in time with Origen, there is the temptation to universalise the particular with salvation. How best can one reconcile the continuity of salvation history and the radical (interruptive) newness of Christ? Political theology, which grew out of a particular account of eschatology, raises the joint concern of how our social histories are legitimated by moral and theological insights about the nature and destiny of the human person. Clearly, the relationship between ontology and history has immense wide-ranging philosophical and theological implications.

"ΣΜΑΛΤΟ" ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ ΠΑΠΑΣΤΕΦΑΝΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΔΑΦΝΗ ΠΑΝΟΥΡΓΙΑ

Στο ιστολόγιο "Το άρωμα του τραγουδιού" διαβάζουμε για το "Σμάλτο" της Αλεξάνδρας Παπαστεφάνου: 

"Η Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου είναι μια διεθνούς φήμης πιανίστα, με πολύχρονη καριέρα και πολλές διακρίσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Μεγαλωμένη σε μουσικό περιβάλλον, κόρη της διευθύντριας της θρυλικής Χορωδίας Τρικάλων Τερψιχόρης Παπαστεφάνου, η Αλεξάνδρα ασχολήθηκε από πολύ μικρή ηλικία με το πιάνο και εξελίχτηκε σε μία από τις σημαντικότερες ελληνίδες ερμηνεύτριες έργων του J.S. Bach, ενώ το ρεπερτόριό της εκτείνεται από το baroque μέχρι και την σύγχρονη πιανιστική δημιουργία με έργα ιδιαίτερων απαιτήσεων (T. Takemitsu, K. Stockhausen, G. Ligeti, κ.α.). Παράλληλα, έχει συνθέσει μουσική για το θέατρο και έχει ασχοληθεί διεξοδικά σε κύκλο διαλέξεων με την μελέτη του έργου του J. S. Bach. 

Στο τραγούδι τη συναντάμε το 1996, σε ένα κύκλο τραγουδιών με τον τίτλο Σμάλτο που εκδόθηκε από την εταιρεία Λύρα με ερμηνευτές την Δάφνη Πανουργιά, τον Γιώργο Ασλάνη και την ίδια την Παπαστεφάνου. Αν και έχει συνθέσει αρκετά τραγούδια στα πλαίσια της ενασχόλησής της με τη μουσική για το θέατρο, καθώς επίσης κι έναν κύκλο με μελοποιήσεις ποιημάτων του Μίλτου Σαχτούρη, Ανδρέα Εμπειρίκου, Αλέξανδρου Ίσαρη κ.α. που έχει παρουσιαστεί ζωντανά από την Ορχήστρα των Χρωμάτων, στη δισκογραφία τη συναντάμε για μία και μοναδική φορά με αυτό το δίσκο. 

Πρόκειται για μία συλλογή τραγουδιών σε μουσική, στίχους και ενορχήστρωση της ίδιας, που, όπως συμβαίνει συχνά, δεν της δόθηκε η προσοχή που πραγματικά της άξιζε στον καιρό της. Σε αντίθεση με αυτό που περιμένει να ακούσει κανείς από μία σολίστ του κλασικού ρεπερτορίου, δηλαδή μια συλλογή τραγουδιών με αυστηρή φόρμα και ενορχηστρώσεις όπου το πιάνο έχει τον πρώτο λόγο, η Παπαστεφάνου στο ρόλο της τραγουδοποιού μοιάζει να ελευθερώνεται από τον ρόλο εκείνο της ερμηνεύτριας και αφήνεται σε περισσότερο αυτοσχεδιαστικές φόρμες. 

Τα τραγούδια της φλερτάρουν έντονα με την τζαζ, χωρίς ωστόσο να μπορεί κανείς εύκολα να τα κατατάξει σε αυτό το είδος. Οι επιρροές από την Λένα Πλάτωνος είναι εμφανείς σε ολόκληρο το δίσκο, αλλά και πάλι, παρόντες (πάντα ως βαθιές επιρροές) είναι ο Sting της εποχής τού Nothing like the sun ή ακόμα και η Sade των 90s. Οι προσεγμένες ενορχηστρώσεις προδίδουν μια μουσικό που δεν αρκείται σε ευκολίες, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς την εποχή που εκδόθηκε ο δίσκος, όπου συνθέτες και εταιρίες αρκούνταν στις εύκολες ενορχηστρωτικές λύσεις που πρόσφερε η τεχνολογία. Με στίχους ως επί το πλείστον ερωτικούς, και στα 10 τραγούδια του δίσκου ο ακροατής ανακαλύπτει μια γυναικεία γραφή που εάν είχε και την ανάλογη δισκογραφική συνέχεια θα μπορούσε με άνεση να τοποθετηθεί δίπλα σε εκείνη της Πλάτωνος, της Τανάγρη και της Μάνου. Όσο για τις ερμηνείες, πέρα από την ίδια την Παπαστεφάνου που, όπως είναι φυσικό, αποδίδει τρία από τα τραγούδια του δίσκου με τρόπο ακριβή και απόλυτα προσωπικό, η Δάφνη Πανουργιά επιβεβαιώνει για ακόμα μία φορά ότι είναι μία μοναδική φωνή που σίγουρα θα έπρεπε να συναντάμε πιο συχνά στη δισκογραφία."

Η ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ANAPARASTASIS ΤΟΥ ΚΩΣΤΗ ΖΟΥΛΙΑΤΗ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Χθες βράδυ στον Κινηματογράφο Τριανόν είδαμε το εξαιρετικό το ντοκιμαντέρ “Anaparastasis: Η ζωή και το έργο του Γιάννη Χρήστου (1926-1970)” του Κωστή Ζουλιάτη. 

Χθες 8 Ιανουαρίου συμπληρώθηκαν 45 χρόνια από τον τραγικό θάνατο του μεγάλου σύγχρονου έλληνα Γιάννη Χρήστου σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα το 1970. Ήταν μόλις 44 χρονών και ένα από τα πιο συναρπαστικά και προκλητικά ταλέντα της παγκόσμιας μουσικής πρωτοπορίας. Στη μυστηριακή μυθολογία του συνθέτη η 8η Ιανουαρίου αποτελεί διπλή επέτειο – γενεθλίων και θανάτου – καθώς ο Γ. Χρήστου γεννήθηκε την ίδια μέρα, το 1926 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. 

Μαζί με την πρώτη προβολή του ντοκιμαντέρ (θα προβάλλεται μέχρι τις 14 Ιανουαρίου) η μεσόφωνος Μαργαρίτα Συγγενιώτου και ο πιανίστας Θόδωρος Κοτεπάνος παρουσίασαν το ιδιαίτερο έργο του Γιάννη Χρήστου: Έξι Τραγούδια σε ποίηση Τ.Σ. Έλιοτ. Πρόκειται, σύμφωνα με τους ειδικούς, για έναν από τους σημαντικότερους κύκλους τραγουδιών του 20ου αιώνα. 

Η Μαργαρίτα Συγγενιώτου έχει επανειλημμένως ερμηνεύσει αυτό το έργο του Χρήστου. Έχω ακούσει πολλές φορές την ερμηνευτική της προσέγγιση, αλλά πάντοτε με συγκινεί η αλήθεια της, σα να ακούω τα τραγούδια για πρώτη φορά. Ο Θόδωρος Κοτεπάνος, που τα έπαιξε για πρώτη φορά, νομίζω ότι ήταν πολύ καλός, δηλαδή άγγιξε την ουσία του δύσκολου αυτού έργου.

Για το ντοκιμαντέρ του Κωστή Ζουλιάτη τι να πώ; Υποκλίνομαι στην ευαισθησία, την δημιουργικότητα, την φαντασία και τη γνώση ενός νέου ανθρώπου, ο οποίος επέλεξε να ασχοληθεί τόσο ουσιαστικά με την περίπτωση του Γιάννη Χρήστου. Έχω γράψει και στο παρελθόν για την σπουδαία αυτή εργασία του εδώ κι εδώ. 

Εδώ σημειώνω δύο τινά κοινά: 

- Ο Κ. Ζουλιάτης ως φοιτητής στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, συμμετείχε σε μία συναυλία με τις «Πύρινες Γλώσσες» του Γ. Χρήστου στο Ηρώδειο τον Ιούλιο του 2002. Αυτή η εμπειρία πυροδότησε τον Ζουλιάτη ώστε να ασχοληθεί με τον συνθέτη. Ήμουν κι εγώ εκεί, ως θεατής. Είχαμε …συναντηθεί. Μας ένωνε η δύναμη της μουσικής ποιητικής του Γιάννη Χρήστου. 

- Στους τίτλους της ταινίας, στις ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ, είδα – με απίστευτη έκπληξη! – το όνομά μου: Παναγιώτης Ανδριόπουλος! Ο σκηνοθέτης μου έλυσε το μυστήριο. Μια ανιψιά μου, συμφοιτήτρια του Κ. Ζουλιάτη, μου ζήτησε εκείνη την εποχή (2002) ηχογραφήσεις του Γ. Χρήστου που μάζευα σαν μανιακός, για κάποιον συμφοιτητή της που ήθελε να ασχοληθεί στην πτυχιακή του με τον Χρήστου. Δάνεισα το σχετικό υλικό και 13 τόσα χρόνια μετά εισπράττω ευχαριστίες! Απίθανο και συγκινητικό.

Εύχομαι στον Κωστή Ζουλιάτη να συνεχίσει να πορεύεται την Ιδιωτική Οδό του με τέτοια συνέπεια και ήθος. Άξιος!

Ο δημιουργός του ντοκιμαντέρ Anaparastasis Κωστής Ζουλιάτης