ΦΩΤΟ-ΣΤΑΣΕΙΣ ΑΝΗΦΟΡΙΖΟΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΠΑΝΤΟΧΑΡΑ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ ΣΤΗ ΣΙΚΙΝΟ

Ανηφορίζοντας στην Παναγία την Παντοχαρά του Ελύτη στη Σίκινο.

Φωτο - στάσεις: Ιδιωτική Οδός

ΣΤΗΝ ΑΝΕΜΟΕΣΣΑ ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΝΤΟΧΑΡΑ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ ΣΤΗ ΣΙΚΙΝΟ (ΦΩΤΟ)

φωτογραφίες: Ιδιωτική Οδός

Με τον παπα - Θόδωρο, τον καλλιφωνότατο και ιεροπρεπέστατο, την ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου, τον Δήμαρχο και πιστούς της Σικίνου, γιορτάσαμε σήμερα την Παναγία την Παντοχαρά, στο εκκλησάκι - τάμα του ποιητή Οδυσσέα Ελύτη εδώ στη Σίκινο. 

Θαρρώ πως μας φύσηξε λιγάκι ο άνεμος της Παναγίας, όπως τον ιχνηλατεί ο ποιητής στο ομώνυμο ποίημά του, που διάβασε η Ιουλίτα Ηλιοπούλου. 

Και του χρόνου στην Παντοχαρά, εν χαρά!

ΣΤΗΝ ΠΑΝΤΟΧΑΡΑ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ ΣΤΗ ΣΙΚΙΝΟ (ΦΩΤΟ)

φωτογραφίες: Ιδιωτική Οδός

ΕΙΜΑΙ ΤΟΥ ΟΛΙΓΟΥ και του ακριβούς. Δεν υπήρξα ποτέ του τρίτου προσώπου. Τρέφομαι από το δ υ σ και το ε υ που κατά περίσταση προσφέρω. Αρνούμαι όμως τροφή στους χορτάτους που ζητούν ολοένα κι άλλη, κι άλλη πείνα. Θα 'τανε σα να επεδίωκα να ιδιοποιηθώ τα ίδια μου τα υπάρχοντα. Κατά τα άλλα, συχνάζω εκεί όπου κάθε θολούρα, ως κι ο καπνός του τσιγάρου μου ακόμη εξουδετερώνεται απ’ το θαλασσάκι που φυλάγει καλού-κακού για χάρη μου στο βορειοδυτικό της ντουλαπάκι η Παναγιά η Παντοχαρά. 

Αυτά λέει ο Οδυσσέας Ελύτης στον Κήπο με τις αυταπάτες. Κι ακόμα λέει εκεί κάπου παρακάτω Έρχομαι ...στην Παρθένο της Σικίνου πριν να υπάρξει...

Απόψε εσπερίσαμε στην Παρθένο της Σικίνου, στην Παντοχαρά του Ελύτη και όλων μας. 

Στο εκκλησάκι που ήταν το τάμα του ποιητή και το εκπλήρωσε με ευλάβεια η Ιουλίτα Ηλιοπούλου, ψάλαμε τον Εσπερινό της Αποδόσεως της Θεομητορικής γιορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, μνημονεύοντας Οδυσσέα Ελύτη, είκοσι χρόνια από την κοίμησή του...

ΤΟ ΠΛΟΙΟ ΣΑΛΠΑΡΕΙ ΣΥΝΟΔΕΙΑ ΚΟΛΥΜΒΗΤΩΝ ΣΤΗ ΣΙΚΙΝΟ

Το πλοίο ήρθε κι έφυγε σήμερα από τη Σίκινο και οι κολυμβητές ήσαν εκεί. 

Με το που σαλπάρισε έπεσαν στη θάλασσα για να το κατευοδώσουν!

Ένα έθιμο που το καλοκαίρι τηρείται απαράβατα!

ΟΙ ΠΑΝΑΓΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΕ Ο ΕΛΥΤΗΣ

Το δοκίμιο του Οδυσσέα Ελύτη "Η μαγεία του Παπαδιαμάντη" πρωτοεκδόθηκε από τις εκδόσεις Ερμείας το 1976. Το εξώφυλλο και η διακόσμηση του βιβλίου ήταν του Γιάννη Μόραλη. 

Δέκα χρόνια αργότερα (1986), το δοκίμιο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Γνώση». 

Το 1996 έγινε η έκδοση του δοκιμίου από τις εκδόσεις Ύψιλον, σε επιμέλεια του Άρη Μπερλή. 

Το δοκίμιο, τελικά, συμπεριλήφθηκε στον τόμο με πεζά του ποιητή «Εν λευκώ». 

Ο Ελύτης επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι ο Σκιαθίτης πεζογράφος είχε τρισδιάστατη αίσθηση της ακοής: «με τη μια διάσταση άκουγε τους αγέρηδες και τον παφλασμό των κυμάτων, με την άλλη την ελληνική λαλιά στην αρχική φθογγολογική της σύσταση, και με την τρίτη τον κόσμο των νοημάτων από της Ιωνίας τους καιρούς κι εδώθε». Από τις αναφορές του Ελύτη προκύπτει η οριακή απλότητα του κοσμοκαλόγερου της λογοτεχνίας, η πλήρης ανεξαρτησία του από τα υλικά αγαθά και τον έξω κόσμο, καθώς και η ιδιαίτερη σχέση του με το νησί του, που στο έργο του παίρνει «τη σημασία ολόκληρης ηπείρου». 

Ιδού μερικά αποσπάσματα από το περίφημο δοκίμιο του Ελύτη. 

"Ο Παπαδιαμάντης εστάθηκε απατηλός. Και απέχει τόσο από την εικόνα που δίνει ο ίδιος για τον εαυτό του όσο απέχει, θα λέγαμε, η ολιγάρκειά του από τον ασκητισμό. 

... Nα πού βρίσκεται η αληθινή μαγεία του Παπαδιαμάντη. Δε ζητά να τεντώσει τα νεύρα μας, να σείσει πύργους και να επικαλεστεί τέρατα. Οι νύχτες του, ελαφρές σαν το γιασεμί, ακόμη κι όταν περιέχουν τρικυμίες, πέφτουν επάνω στην ψυχή μας σαν μεγάλες πεταλούδες που αλλάζουν ολοένα θέση, αφήνοντας μια στιγμή να δούμε στα διάκενα τη χρυσή παραλία όπου θα μπορούσαμε να 'χαμε περπατήσει χωρίς βάρος, χωρίς αμαρτία. Είναι εκεί που βρίσκεται το μεγάλο μυστικό, αυτό το "θα μπορούσαμε" είναι ο οίακας που δε γίνεται να γυρίσει, μόνο μας αφήνει με το χέρι μετέωρο ανάμεσα πίκρα και γοητεία, προσδοκώμενο και άφταστο. "Σα να 'χανε ποτέ τελειωμό τα πάθια και οι καημοί του κόσμου". 

... Η ποιητική νοημοσύνη του Παπαδιαμάντη διατρέχει τις σελίδες του, συνεγείρει και μαγνητίζει τις λέξεις, τις υποχρεώνει να συναντηθούν σε μια φράση όπως ο αέρας τα λουλούδια σ' έναν αγρό. Παράξενη ελευθερία που η συμβατική αντίληψη για τη σύνταξη του άλλου Σκιαθίτη [δηλ. του Μωραϊτίδη] δεν της επιτρέπει ν' απλωθεί. Αυτές οι νησίδες των παρομοιώσεων και των μεταφορών που αφθονούν στα κείμενα του πρώτου, χωρίς ποτέ να τα μεταβάλλουν σε πεζοτράγουδα, κάποτε και οι απλές περιγραφές, με μια μόνον, ίσως, ανάμεσά τους ανορθοδοξία (που κι αυτήν είναι δύσκολο να την εντοπίσεις με την πρώτη ματιά), τέλος μερικές, κατά μέρη άνισα, εισβολές της δημοτικής, απροσδόκητες, αρκούν, για ν' αποσπάσουν τη γλώσσα αυτή απ' την παγερότητα και να κυματίσουν την επιφάνειά της μ' έναν τρόπο που δεν έχει τον όμοιό του στα πεζογραφήματα της εποχής."

Το δοκίμιο του Ελύτη για τον Παπαδιαμάντη συμπληρώνει, θα λέγαμε, το ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ του Ελύτη. Ο Ελύτης ανθολογεί αποσπάσματα διηγημάτων του Σκιαθίτη, κι έτσι κατανοούμε σε ένα βαθμό τι είναι αυτό που ο Ελύτης έβρισκε στον Παπαδιαμάντη. 

Στο Ανθολόγιο συναντούμε και διηγήματα της Παναγιάς. 

Ο Ελύτης ανθολογεί και βάζει δικούς του τίτλους στα αποσπάσματα. 

Έτσι έχουμε: 

- «Το σπιτάκι στη θάλασσα» από το διήγημα «Η Γλυκοφιλούσα» 

- «Το εξωκκλήσι της Παναγιάς της Κατευοδώτρας» από «Τ’ αγνάντεμα» 

- «Η Παναγία η Γλυκοφιλούσα» από το διήγημα «Η Γλυκοφιλούσα» 

- «Ο νεκρός ταξιδιώτης», από το ομώνυμο διήγημα, όπου υπάρχει εκτενής αναφορά στην Παναγία την Κουνίστρα ή Κ΄νιστριώτισσα

Π.Α.Α.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΟΖΕΒ - ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ

Δημήτρης Μπαλτᾶς 

Ἀλέξανδρος Κοζέβ, Λατινική αὐτοκρατορία. Σχεδίασμα ἑνός δόγματος γιά τή γαλλική πολιτική, μετ. Ἰφ. Καμτσίδου, Ἐκδόσεις Ἐξάρχεια, Ἀθήνα 2016, σελ. 145 

Ὁ Ἀλέξ. Κοζέβ (1902-1968) ἔφυγε ἀπό τήν Ρωσσία στά χρόνια τῆς ἐπανάστασης τοῦ 1917 καί πῆγε πρῶτα στήν Γερμανία, ὅπου ὁλοκλήρωσε τήν διατριβή του πάνω στήν θρησκευτική φιλοσοφία τοῦ Βλαδ. Σαλαβιώφ (1853-1900) ὑπό τήν ἐπίβλεψη τοῦ Κ. Γιάσπερς (1883-1969). Ἀργότερα ἔφυγε γιά τήν Γαλλία ὅπου ἔζησε, δίδαξε «Φαινομενολογία τοῦ Χέγκελ», ἐργάστηκε ὡς ἀνώτατος ὑπάλληλος τοῦ γαλλικοῦ κράτους καί πέθανε τό 1968. 

Το δοκίμιο (1945) τοῦ ρωσσικῆς καταγωγῆς διανοουμένου Ἀλέξ. Κοζέβ, ἀπευθυνόταν πρός τόν στρατηγό Ντέ Γκώλ (βλ. σχετικά καί τίς σελ. 77-84 τοῦ παρόντος βιβλίου) ἀναφέρεται στήν σημασία τῆς αὐτοκρατορίας (= τῆς ἕνωσης συγγενικῶν ἐθνῶν) στήν ὁποία «πρέπει να θεμελιώνεται το μοντέρνο κράτος γιά νά εἶναι πολιτικά βιώσιμο» (σ. 12). Διευκρινίζει σχετικά ὁ Κοζέβ ὅτι «ἡ συγγένεια τῶν ἐθνῶν εἶναι πρῶτα και κύρια συγγένεια γλωσσική καί πολιτιστική, συγγένεια ‘’νοοτροπίας’’ ἤ ‘’κλίματος’’. Ἡ πνευματική αὐτή συγγένεια ἑρμηνεύεται καί μέ βάση τήν ταυτότητα τῆς θρησκείας» (σ. 39). 

Ἐπειδή ὅμως εἶναι ἀναγκαία ἡ χρήση σχετικῶν παραδειγμάτων, ὁ Κοζέβ θά ἀναφερθεῖ στήν περίπτωση τῆς Βρετανίας ἡ «ὁποία εἶχε ἤδη πρίν ἀπό τον πόλεμο μία δομή ‘’αὐτοκρατορίας’’ … ἡ ἀγγλοσαξονική αὐτοκρατορία δηλαδή ὁ πολιτικοοικονομικός ἀγγλοαμερικανικός συνασπισμός ἀποτελεῖ σήμερα μία ἱκανή καί ἀποτελεσματική πολιτική πραγματικότητα» (σ. 21). 

Ἕνα ἄλλο παράδειγμα πού ἀναφέρει ὁ Κοζέβ εἶναι ἡ λεγόμενη «σλαβοσοβιετική αὐτοκρατορία», ἤ ἀλλιῶς ὁ «αὐτοκρατορικός σοσιαλισμός» (σ. 20). Βεβαίως, αὐτή ἡ ἑρμηνευτική ἴσχυε τήν ἐποχή πού γράφει ὁ Κοζέβ, καθ’ ὅσον τό σοβιετικό κράτος εἶχε δομή, ἔκταση και δύναμη αὐτοκρατορίας, ἀλλά ἐν τέλει ἡ ἐξέλιξη τῶν πραγμάτων ἔδειξε ὅτι δέν ἦταν «πολιτικά βιώσιμο» (σ. 20). 

Ἐνδιαφέρουσα καί σωστή εἶναι ἡ πρόβλεψη τοῦ Κοζέβ ὅτι «ἡ Γερμανία θά προσανατολιστεῖ στήν ἀγγλοσαξονική πλευρά» (σ. 22). Ὅσον ἀφορᾶ την θέση τῆς Γαλλίας, ὁ Κοζέβ ἰσχυρίζεται ὅτι «ἡ ἀπομονωμένη Γαλλία θά χρειαστεῖ νά ἐπιλέξει ἀνάμεσα στίς δύο αὐτοκρατορίες [τήν ἀγγλοσαξονική καί τήν σλαβοσοβιετική] πού ἀντιπαρατίθενται» (σ. 25). Στό σημεῖο αὐτό ὁ Κοζέβ προτείνει τήν δημιουργία μιᾶς «λατινικῆς αὐτοκρατορίας», στήν ὁποία «ἡ Γαλλία θά μποροῦσε νά διατηρήσει τήν πολιτική καί τήν πολιτιστική ἰδιαιτερότητά της μόνον ἐάν ἐτίθετο ἐπικεφαλῆς» (σ. 27). Αὐτό γιά τόν Κοζέβ θά ἐσήμαινε ὅτι «ὁ γαλλικός λαός θά ἔχει ὡς στόχο καί καθῆκον τή διατήρηση τῆς θέσης του ὡς primus inter pares» (σ. 38). 

Τό πρόβλημα λοιπόν, γιά τόν συγγραφέα, εἶναι ἡ δημιουργία μιᾶς λατινικῆς αὐτοκρατορίας ὡς «μιᾶς ἀληθινῆς πολιτικῆς ὀντότητας. Αὐτό δέν μπορεῖ νά γίνει παρά μόνο ἐάν οἱ χῶρες της [ἡ Γαλλία, ἡ Ἰταλία καί ἡ Ἱσπανία] σχηματίσουν μιά πραγματική οἰκονομική ἕνωση» (σ. 48). Προσθέτει μάλιστα ὁ Κοζέβ ὅτι «ἡ πολιτική καί οἰκονομική προσπάθεια τῆς Γαλλίας γιά τή δημιουργία μιᾶς λατινικῆς αὐτοκρατορίας δέν μπορεῖ, καί δέν πρέπει, νά ἀγνοήσει τή βοήθεια τῆς Καθολικῆς Ἐκκλησίας» (σ.100). Ἐδῶ μπορεῖ νά λεχθεῖ ὅτι οἱ ἀναφερθεῖσες προβλέψεις τοῦ Κοζέβ ἐπαληθεύθηκαν ἱστορικά, ἔστω καί ἐν μέρει. 

Μία ἄλλη ἀξιοσημείωτη προσέγγιση τοῦ Κοζέβ εἶναι ὅτι «ἡ πολιτική συνεργασία τῆς λατινικῆς αὐτοκρατορίας μέ τήν Σοβιετική Ἕνωση θά μποροῦσε νά προλειάνει το ἔδαφος γιά μία ὅλο καί βαθύτερη συνεργασία ἀνάμεσα στήν Καθολική Ἐκκλησία καί τήν Ἑλληνοσλαβική Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία» (σ. 107). Καί ὁ συγγραφέας προσθέτει ὅτι «εἶναι ὁλοφάνερο ὅτι ἡ πραγματική ἕνωση τῶν Ἐκκλησιῶν προϋποθέτει μιά οὐσιαστική ἑνοποίηση τοῦ ἀνθρώπινου γένους και ὅτι αὐτή ἡ ἑνοποίηση αὐτή δέν μπορεῖ παρά μόνο ἐάν ἡ ἱστορική ἐξέλιξη πού ὁδηγεῖ πρός τά ἐκεῖ διέλθει μέσῳ μιᾶς περιόδου ὁμαδοποιήσεων αὐτοκρατορικοῦ καί ‘’ὁμολογιακοῦ’’ τύπου» (σ. 107). Νομίζω ὅτι ἡ σύνδεση αὐτή τοῦ Κοζέβ ἔχει ἕνα θεωρητικό καί οὐτοπικό περιεχόμενο καί δέν μπορεῖ νά ἀποτελέσει ἀντικείμενο συζήτησης. 

Ἀσφαλῶς ἡ ἔκδοση τοῦ παρόντος δοκιμίου στήν ἑλληνική καλύπτει ἕνα βιβλιογραφικό κενό στήν ἱστορία τῆς γαλλόφωνης πολιτικῆς φιλοσοφίας τοῦ 20οῦ αἰ. Ἔχει προηγηθεῖ πρό ἐτῶν τό κείμενο τοῦ Κοζέβ «Τυραννία και Σοφία» (μετ. Ε. Παπάζογλου, Γνώση, Ἀθήνα 1995) περιληφθέν τότε στόν τόμο Περί τυραννίας. Πάντως, ἐλλείψει τῆς γενικότερης ἑλληνόφωνης βιβλιογραφίας γιά τό ἔργο τοῦ Κοζέβ, ἀφεύκτως θά πρέπει νά ἀνατρέξει κανείς στήν ξένη βιβλιογραφία. Γιά παράδειγμα, εἶναι ἐξαιρετικῶς χρήσιμο το βιβλίο τῶν G. Jarczuk καί J.P. Labarrière μέ τίτλο De Kojeve à Hegel (A. Michel, Paris 1996). 

Οἱ προσεγγίσεις τοῦ Κοζέβ στό δοκίμιο πού παρουσιάζω σήμερα, εἶναι ἐνδιαφέρουσες, ἄν καί συζητήσιμες. Ἡ σημερινή μορφή τῶν κρατῶν-κοινωνιῶν ἔχει μέν ἕναν πολυεθνικό καί πολυπολιτισμικό χαρακτήρα, ἀλλά οἱ ἐθνότητες, μειονότητες κ.ἄ. πού συν-υπάρχουν στό ἴδιο πολιτικό σύστημα, ἐπιθυμοῦν παντοιοτρόπως νά διατηρήσουν τήν ἐθνική τους ἰδιαιτερότητα. Ἐξ ἄλλου, τά σημερινά κράτη δέν φανίνεται νά ἐκφράζουν καμμία αὐτοκρατορική ἀντίληψη καί ἀξίωση.

ALEPH ΚΑΙ BETH: ΔΥΟ ΔΙΣΚΟΙ - ΥΜΝΟΣ ΣΤΗΝ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΦΛΑΟΥΤΟ

Κυκλοφορούν εδώ και λίγες μέρες οι δύο σημαντικοί ψηφιακοί δίσκοι της σπουδαίας σολίστ στο φλάουτο Ιβόνας Γκλίνκα, με τους τίτλους: ALEPH και BETH. 

Ο δίσκος ALEPH περιλαμβάνει 10 συνθέσεις επτά ελλήνων συνθετών, οι οποίες ηχογραφούνται για πρώτη φορά. Τα πέντε από αυτά τα έργα είναι για σόλο φλάουτο και τα υπόλοιπα πέντε για φλάουτο και πιάνο. Ερμηνεύουν oi δύο κορυφαίες σολίστ, με ειδίκευση στη σύγχρονη μουσική: η Ιβόνα Γκλίνκα, φλάουτο και η Βίκυ Στυλιανού, πιάνο.

Ο ψηφιακός δίσκος BETH με έργα για σόλο φλάουτο που ερμηνεύει η Ιβόνα Γκλίνκα περιλαμβάνει έργα 11 σύγχρονων ελλήνων συνθετών.

Γι' αυτούς τους δύο δίσκους - συμβολή στην σύγχρονη μουσική, έγραψα δύο σημειώματα τα οποία μεταφράστηκαν με την φροντίδα της Ιβόνας Γκλίνκας στα αγγλικά (δείτε εδώ) και τώρα στα πολωνικά. 

Παραθέτω στη συνέχεια την μετάφραση στα πολωνικά, ευχαριστώντας την Ιβόνα Γκλίνκα για την μοναδική ευκαιρία. 

ALEPH 

Panagiotis Ant. Andriopoulos – Wstęp do płyty 

Album ALEPH składa się z 10 kompozycji napisanych przez siedmiu greckich kompozytorów, i nagranych po raz pierwszy (światowa premiera nagrań). Pięć z tych utworów zostało skomponowanych na flet solo, natomiast pozostałe pięć na flet oraz fortepian. Utwory zostały wykonane przez dwójkę topowych solistów, Iwonę Glinkę na flecie oraz Wiki Stylianou na fortepianie. 

Album nagrano w lutym 2016 roku, przy czym utwory były wykonywane wcześniej podczas występów na żywo. To oznacza, że zarówno utwory jak i twórcy spotkali się już z kochającą muzykę publiką, a te nagrania zwieńczają projekt który przedstawia aspekty współczesnej muzyki na flet solo oraz na flet i fortepian. 

Utwory są współczesne a ich twórcy żyjący, tym samym album również stanowi zapis współczesnych greckich utworów muzycznych na flet, czyli tematu wciąż dogłębnie studiowanego przez solistkę Iwonę Glinkę, która napisała również pracę doktorską na temat utworów greckich kompozytorów na flet solo. 

W albumie ALEPH, kompozytorzy którzy skomponowali dzieła na flet solo to: Christos Sp. Anastasiou, Aris Carastathis, Spiros Mazis, Athina Pawlaki-Pirounia oraz Dimitris Themelis. Utwory na flet oraz fortepian napisali: Dimitris Themelis, Aris Carastathis, Athina Pawlaki-Pirounia, Haralambos Platanou oraz Wasilki Filippeou. Utwory dedykowane Iwonie Glince to: Ioulos, na flet solo, autorstwa Spirosa Mazisa, oraz Fantasia, na flet solo autorstwa Dimitrisa Themelisa. 

Album rozpoczyna się i kończy w greckim stylu! Otwiera go utwór Makron (2012) autorstwa Christosa Sp. Anastasiou, który jest trzecią częścią z siedmiu parawasis (z antycznej greckiej tragedii) a kończy Marsyas Song autorstwa Dimitrisa Themelisa, nawiązujący do mitu o Marsjaszu grającym na flecie. Marsjasz został pokonany w pojedynku muzycznym przez boga muzyki Apollona grającego na lirze, a następnie oskórowany żywcem. 

W Trzech miniaturach na flet solo Athiny Pawlaki – Pirounia, Iwona Glinka daje pokaz swej wirtuozerii grając na flecie solo (Awakening in the woods), flecie altowym (Walking on ice) oraz flecie basowym (Sad pantomime). 

Theme and variations autorstwa Wasiliki Filippeou na fortepian oraz flet, oparty o motyw autorstwa Dimitrisa Dragatakisa, przypomina nam o tym wielkim greckim kompozytorze (1914-2001), którego utwory na flet były wykonywane rzez Iwonę Glinkę, i zostały wspomniane w jej dysertacji. Kompozytorka Wssiliki Filippeou zadedykowała ten utwór pamięci Dimitrisa Dragatakisa. 

Utwory są współczesne i często prezentują wszystkie techniki nowej muzyki, uwydatniając nie tylko unikalną charakterystykę instrumentu, ale także umiejętności Iwony Glinki w posługiwaniem się fletem solo. Jednak liryzm i muzykalność które możemy odnaleźć w utworach oraz ich fragmentach, nie jest tu obcy. 

Tysiące nut, wspaniałe brzmienia, wyśmienite dialogi pomiędzy fletem a fortepianem, silne oraz emocjonalne przedstawienia pary solistek wspaniale wykonujących utwory współczesnych greckich kompozytorów. 

Album stanowi przykład współpracy oraz wysokiej jakości efektów dwójki solistek, które nie tylko wykonują utwory z wiernością i wirtuozerią ale i kreują poezję muzyki. Ten album jest hymnem poezji wolności oraz walki kreatywności.

BETH 

Panagiotis Ant. Andriopoulos – Wstęp do płyty 

Album BETH, z utworami na flet solo, wykonanymi przez Iwonę Glinkę, został nagrany w marcu 2016 roku, i zawiera utwory skomponowane przez 11 współczesnych greckich kompozytorów. Utwory na flet solo napisali: Christos Sp. Anastasiou, Aris Carastathis, Dimitris Kostopoulos, Manos Panagiotakis, Giorgos Papamitrou, Elena Papari, Athina Pawlaki – Pirounia, Haralambos Platanou, Panagiotis Theodosiou, Dimitris Tsibanos, Giorgos Wasilandonakis. Wiele z tych utworów to całkowite nowości, ponieważ zostały napisane pomiędzy rokiem 2012 a 2015, a cztery z nich są dedykowane Iwonie Glince. 

Dwa utwory, Tweet autorstwa Arisa Carastathisa oraz Songbird autorstwa Dimitrisa Tsibanosa, zostały zainspirowane światem ptaków, jako że flet jest instrumentem który – również w barwie – darzy sympatią rytmikę i różnorodność ptasich śpiewów. 

Utwory Mirrors, autorstwa Eleny Papari, oraz Lament, Athiny Pawlaki – Pirounia, jedynych dwóch kompozytorek albumu, stanowią próbę spojrzenia na rzeczywistość przez inną parę okularów, jak również żałobne opłakiwanie niespełnionych marzeń. 

Utwór Litany Seven Variations on a Theme, autorstwa Panagiotisa Theodossiou, jest jedynym z całego albumu inspirowanym przez religię. To przeżycie modlitwy podczas litanii do relikwii św. Dionizego z Zakynthos. Manifestacja ortodoksyjnej wiary i życia. 

Plan Bb, autorstwa Giorgosa Papamitrou, został napisany w Grecji podczas kryzysu gospodarczego, a dokładnie w lipcu 2015, gdy „alternatywny plan ratunkowy” stał się jednym z codziennych zwrotów w języku greckim. Koniec końców, Plan B okazał się niepotrzebny, lecz szczęśliwie mamy utwór G. Papamitrou który, dzięki częstemu użyciu niskiej nuty B, przypomina nam jak nisko upadła grecka gospodarka… 

Biorąc pod uwagę, że tytuł utworu Manosa Panagiotakisa, Along the Cygnus Wall, jest zapożyczony z astrofotografii wykonanej przez Jimmiego Walkera i opublikowanej przez NASA w marcu 2016, możemy stwierdzić że utwór ten jest akustyczną astrografią, jako że kompozytor używa szerokiego wachlarza brzmień, które flet może osiągnąć w swoim wysokim, średnim oraz niskim rejestrze.

Zabawy światłem, utwór napisany przez młodego kompozytora Dimitrisa Kostopoulosa, to pieśń która mogłaby być puszczana na okrągło w roku 2015, czyli Międzynarodowym Roku Światła. Jej motyw oraz przebieg utwierdzają nas w przekonaniu że muzyka również jest niczym innym jak grą pomiędzy światłem a ciemnością. 

W utworze Stochasmos, napisanym przez Christosa Sp. Anastasiou, symetria staje się najważniejszym elementem kompozycji. Symetria która wyrasta z architektonicznej, niemalże matematycznej koncepcji utworu. 

Nice Aegean Sea, autorstwa Haralambosa Platanou, to utwór o sprawnym charakterze, który daje pogłos bijącym falom Morza Egejskiego w czysto muzyczny sposób – dokładnie w 4’35’ – co sprawia ze staje się on jeszcze bardziej interesujący. 

Kompozycja Prosody, której autorem jest Giorgos Wasilandonakis, to pierwsza część cyklu krótkich solowych kompozycji na instrumenty orkiestrowe, które kontynuują tradycję Sequenzas Luciano Berio. Co ważne, Berio rozpoczął ten cyk sekwencją na flet, a następnie przeszedł do kolejnych instrumentów. W lingwistyce, prozodia to rytm, akcent, oraz intonacja mowy. W utworze Wasilandonakisa, pojawia się również element Babel, który sprawia że cała kompozycja staje się jeszcze bardziej ciekawa. 

BETH to kolejne osiągnięcie Iwony Glinki. Wykonuje ona doskonale współczesne utwory na flet, które chwytają atmosferę dnia dzisiejszego w społeczeństwie, w sensie intelektualnym oraz w sztuce. BETH stanowi kontynuację ALEPH. Iwona Glinka ma zdecydowanie sporo pracy przed sobą nim Fenicki alfabet zostanie ukończony. Ale i my potrzebujemy czasu by przyjąć to cenne dzieło, które już teraz zostaje poddane próbie czasu.

Η "ΤΕΧΝΗ" ΤΟΥ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΑΡΘΟΥΡ ΣΟΠΕΝΧΑΟΥΕΡ

Ἕλενα Χατζόγλου 

Ἡ «τέχνη» τοῦ νὰ εἶσαι εὐτυχισμένος, κατὰ τὸν Ἄρθουρ Σοπενχάουερ 

Ἂν ὅλα ὅσα συνιστοῦν τὴ ζωὴ μποροῦν, σὲ θεωρητικὸ - φιλοσοφικὸ ἐπίπεδο, νὰ ἀναχθοῦν σὲ μορφὲς «τέχνης», τότε καὶ ἡ ἀναζήτηση τῆς εὐτυχίας δύναται κάλλιστα νὰ χαρακτηρισθεῖ ὡς «τέχνη» καὶ μάλιστα κορυφαία. Κάτι τέτοιο δικαιώνει καὶ τὸν Ἄρθουρ Σοπενχάουερ (1788-1860), δημιουργὸ τοῦ βιβλίου: «Ἡ τέχνη τοῦ νὰ εἶσαι εὐτυχισμένος» (εἰσαγωγὴ - ἐπιμέλεια Franco Volpi, μετάφραση Μυρτὼ Καλοφωλιᾶ, ἐκδ. Πατάκη, Ἀθήνα 2015). 

Τὸ βιβλίο εἰδολογικῶς ἀνήκει στὸν χῶρο τῆς πρακτικῆς φιλοσοφίας. Χωρὶς νὰ εἶναι ἐκλαϊκευμένο προσαρμόζεται στὸ ἐπίπεδο καὶ τὶς διανοητικὲς (ἀκόμα καὶ ψυχολογικὲς) ἀνάγκες τοῦ μέσου ἀναγνώστη. Ὁ Σοπενχάουερ, ποὺ ἔχει θεωρηθεῖ ‒ μὲ βάση τὸ σύνολο τοῦ ἔργου του ‒ ὡς ἐκφραστὴς τοῦ πεσιμισμοῦ, ἔχει λόγο καὶ κάθε «δικαίωμα» νὰ ὑπερμάχεται τῆς εὐτυχίας καὶ νὰ γνωρίζει μεθοδεύσεις καὶ «τεχνικὲς» κατάκτησής της. Αὐτὲς ἀκριβῶς ἐκθέτει στὸ συγκεκριμένο ἔργο, ποὺ ἔχει μάλιστα τὸν παράλληλο τίτλο: «Εὐδαιμονολογία» ἢ «Εὐδαιμονική». Τὴ σύλληψή του καθόρισε ἡ πεποίθηση ὅτι «εἶναι σημαντικὸ νὰ ἀναζητήσουμε κανόνες συμπεριφορᾶς καὶ ζωῆς ποὺ μᾶς βοηθοῦν νὰ περιορίσουμε τὰ βάσανα καὶ τὰ χτυπήματα τῆς μοίρας, μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ κατακτήσουμε, ἂν ὄχι τὴν ‒ ἀνέφικτη ‒ ἀπόλυτη εὐτυχία, τουλάχιστον τὴ σχετικὴ εὐδαιμονία, ποὺ ἐπιφέρει ἡ ἀπουσία πόνου» (σελ. 14). 

Ἡ ἐμπειρικὴ εὐφυΐα τοῦ συγγραφέα τὸν ὁδηγεῖ σὲ διάφορες παραμέτρους γιὰ τὴν ἐπίτευξη τῆς εὐτυχίας, ποὺ ὅλες κατατείνουν ‒ἂν καὶ ἐκκινοῦσες ἀπὸ διαφορετικὴ ἀφετηρία‒ στὸν ἐπιδιωκόμενο σκοπό. Πρόκειται γιὰ πενήντα «Κανόνες ζωῆς», ὅπως τοὺς ὀνομάζει, ποὺ μποροῦν σχηματικὰ νὰ συνοψιστοῦν σὲ Κανόνες συμπεριφορᾶς ἀπέναντι στὸν ἑαυτό μας καὶ Κανόνες ἀπέναντι στοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Βασικὴ ἔννοια ποὺ διέπει τοὺς περισσότερους ἐξ αὐτῶν εἶναι ὅτι ἡ ἀπόλυτη εὐτυχία ἀποτελεῖ χίμαιρα, ἐνῶ ζητούμενο γιὰ τὸν ἄνθρωπο θὰ πρέπει νὰ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἡ ἀποφυγὴ τῶν βασάνων καὶ τοῦ πόνου. Ἡ ζήλεια καὶ ἡ ματαιοδοξία γεννοῦν πολὺ συχνὰ τὰ δεινὰ αὐτά, ἐξ οὗ καὶ εἶναι εὐκταία ἡ ἀποφυγή τους. Συνηθέστατα, ἄλλωστε, ὁ ἄνθρωπος πελαγοδρομεῖ ἀνάμεσα σὲ πόθους καὶ φιλοδοξίες ποὺ δὲν τοῦ ἁρμόζουν, ἐπηρεασμένος ἁπλῶς καὶ μόνον ἀπὸ τὴν εἰκόνα τῆς «ἐπιτυχίας» ἄλλων ἀνθρώπων· «γι’ αὐτὸ καὶ φθονεῖ πολλοὺς γιὰ καταστάσεις καὶ συνθῆκες ποὺ ὡστόσο εἶναι προσαρμοσμένες ἀποκλειστικὰ στὸν δικό τους χαρακτήρα καὶ ὄχι στὸν δικό του καὶ μέσα στὶς ὁποῖες θὰ ἔνιωθε δυστυχισμένος καὶ ποὺ ἀκόμα ἴσως δὲν θὰ μποροῦσε νὰ ἀντέξει» (σελ. 38). 

Ἔπειτα, σὲ συνάφεια μὲ τὸ πνεῦμα μετριοπάθειας καὶ ρεαλισμοῦ ποὺ χαρακτηρίζει τὸν Σοπενχάουερ στὸ συγκεκριμένο ἔργο, διατυπώνεται ἡ ἄποψη ὅτι τὴν εὐτυχία καὶ τὴν ἡρεμία μπορεῖ νὰ ἐξασφαλίσει ἡ διαπίστωση ὅτι πολλὰ γεγονότα συμβαίνουν μέσα ἀπὸ τὸ πρίσμα τῆς ἀναγκαιότητας. Ἄρα, ἀκόμη καὶ ἂν διάφορες καταστάσεις πρὸς στιγμὴν φαίνονται ὡς ἐπαχθεῖς καὶ ἀνεπιθύμητες, εἶναι ἀναπόφευκτες καὶ πιθανὸν νὰ ἀποβοῦν, μακροπρόθεσμα, ὡς ἐπωφελεῖς. 

Καίρια εἶναι ἡ διαπίστωση τοῦ συγγραφέα ὅτι ἡ δυστυχία ἢ ἡ εὐτυχία δὲν καθορίζονται ἀπὸ ἐξωτερικοὺς παράγοντες ἀλλὰ ἀπὸ τὸν ἐσωτερικὸ τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο ὁ ἄνθρωπος διάκειται ἀπέναντί τους, ἀπὸ μία ἐσωτερικὴ προδιάθεση, ποὺ νοηματοδοτεῖ θετικὰ ἢ ἀρνητικὰ ὅ,τι τοῦ συμβαίνει. Καὶ αὐτὸ γίνεται δυνάμει τῆς ἐλεύθερης βούλησης, ποὺ ἐπιτρέπει στὸν ἄνθρωπο τὸ ἴδιο γεγονὸς νὰ τὸ «χρωματίζει», ὅπως θέλει, μὲ βάση τὴν προαίρεσή του καὶ νὰ διαμορφώνει ἔτσι τὴ δύσθυμη ἢ εὔθυμη ἐσωτερική του κατάσταση. 

Εἶναι κοινὸς τόπος μεταξὺ τῶν πρακτικῶν φιλοσόφων διαχρονικὰ ἡ ἀντίληψη ὅτι οἱ διάφορες ψυχικὲς ἐξάρσεις (π.χ. ὑπέρμετρη χαρὰ καὶ ἀπύθμενος πόνος) ‒οἱ ὁποῖες κατὰ κανόνα δὲν ἐρείδονται στὴν πραγματικότητα ἀλλὰ συνδέονται μὲ τὴ φαντασία καὶ τὸν ὑποκειμενισμὸ‒ θὰ μποροῦσαν νὰ ἀποφευχθοῦν μὲ τὴ βοήθεια τοῦ στοχασμοῦ καὶ τῆς ὥριμης σκέψης. Αὐτὸς εἶναι ἕνας ἀκόμα «Κανόνας» τοῦ Σοπενχάουερ: «Ὅ,τι ἀφορᾶ τὴν εὐτυχία καὶ τὴ δυστυχία μας πρέπει νὰ τὸ προσεγγίζουμε μόνο μὲ τὴν κρίση μας» (σελ. 71). Ἡ λογικὴ εἶναι ποὺ παρέχει τὶς προϋποθέσεις, ὅπως τὴν κατάλληλη νοητικὴ διεργασία ἀλλὰ καὶ τὸν χρόνο, ὥστε νὰ ἐπεξεργαστεῖ ὁ ἄνθρωπος τὰ δεδομένα τῆς συνείδησής του καὶ νὰ ἀποτιμήσει ὅ,τι συνιστᾶ τὴν εὐτυχία. 

Ὡς κορωνίδα ὅλων, ὅμως, τίθεται ἡ ἀναγκαιότητα νὰ οἰκοδομηθεῖ ἡ ἀνθρώπινη προσωπικότητα μὲ τέτοιον τρόπο, ποὺ ἀπὸ αὐτὴν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον νὰ ἀντλοῦνται εὐτυχία καὶ ἱκανοποίηση. Ἡ συνείδηση, ἡ προσωπικότητα ἐν γένει, εἶναι τὸ μόνο ποὺ μπορεῖ κατ’ ἐξοχὴν νὰ ἐλέγξει ὁ ἄνθρωπος καθιστώντας το πηγὴ τῆς εὐδαιμονίας του. Ἡ προσωπικότητα τοῦ εἶναι προσιτότερη περισσότερο ἀπὸ ὁποιονδήποτε ἄλλον ἢ ἀπὸ τυχὸν ὑλικὰ ἀγαθά. Αὐτὴ τὸν συνοδεύει παντοῦ, αὐτὴ μπορεῖ νὰ τοῦ ἐμπνέει εὐχάριστα αἰσθήματα καὶ νὰ ἀνατροφοδοτεῖ τὴν αὐτοεκτίμησή του. Μὲ αὐτὴ τὴν καταληκτήρια διαπίστωση, μὲ αὐτὸ τὸν «Κανόνα» ὡς ἐπιστέγασμα τῆς ἐμπειρικῆς ἀναζήτησης τῆς εὐτυχίας καταλήγει ὁ φιλόσοφος τὸ «ταξίδι» τῆς πραγματείας του αὐτῆς. Καὶ συνοψίζει τὸ πρόταγμά του στὴν παρακάτω διατύπωση: «μποροῦμε νὰ κερδίσουμε πολὺ περισσότερα χρησιμοποιώντας τὶς δυνάμεις μας γιὰ νὰ καλλιεργήσουμε τὴν προσωπικότητά μας παρὰ γιὰ νὰ ἀποκτήσουμε ἀγαθά· … αὐτὸ ποὺ εἴμαστε συμβάλλει πολὺ περισσότερο στὴν εὐτυχία ἀπὸ αὐτὸ ποὺ ἔχουμε!» (σελ. 122-123). 

Ὡς εὐχὴ ἐπίκαιρη, θὰ μποροῦσε νὰ χρησιμοποιηθεῖ ἡ παραπάνω διατύπωση περὶ εὐτυχίας, σὲ μία ἐποχὴ ποὺ στερεύουν ὁλοένα καὶ περισσότερο οἱ πηγὲς εὐτυχίας οἱ προερχόμενες ἀπὸ κρατικοὺς ἢ συλλογικοὺς φορεῖς, σὲ μία χώρα ποὺ οἱ «πολιτικές» της πληγώνουν καὶ ἡ εὐτυχία πρέπει σαφέστατα νὰ ἀντλεῖται ἀπὸ τὰ ἀποθέματα τῆς προσωπικότητας ἀνθρώπων μὲ πραγματικὴ «ἀξία» καὶ ‒πράγμα ζητούμενο‒ μὲ ἀληθινὲς «ἀξίες».

Η ΕΥΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΡΩΣΙΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ Σ' ΕΝΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ

Η συγγραφέας Hélène Carrère d'Encausse με τον Βλαντιμίρ Πούτιν τον Οκτώβριο του 2000

Δημήτρης Μπαλτᾶς 

Hélène Carrère d’ Encausse, L’ empire d’ Eurasie. Une histoire de l’ empire russe de 1552 à nos jours, Fayard, Paris 2015, σελ. 538 

Ἡ γνωστή στό ἑλληνικό ἀναγνωστικό κοινό γαλλίδα ἱστορικός καί μέλος τῆς Γαλλικῆς Ἀκαδημίας Hélène Carrère d’ Encausse παρουσιάζει στό παρόν βιβλίο μία ἱστορία τῆς Ρωσσίας τῶν πέντε τελευταίων αἰώνων, ξεκινώντας ἀπό τήν ἀντίληψη ὅτι «ἡ ρωσσική αὐτοκρατορία κατέχει τήν πρώτη θέση στήν παγκόσμια ἱστορία τῶν αὐτοκρατοριῶν» (σ. 13). 

Στά δύο πρῶτα κεφάλαια (σσ. 36-57) ἡ Hélène Carrère d’ Encausse περιγράφει τήν δημιουργία τῆς ρωσσικῆς αὐτοκρατορίας συγκροτούμενης κατά βάσιν ἀπό τίς συνεχεῖς προσαρτήσεις νέων ἐδαφῶν, κυρίως ἀπό τόν Καύκασο καί τήν Οὐκρανία, τήν κεντρική Ἀσία μέχρι καί τήν Σιβηρία. Στό σημεῖο αὐτό ἡ ἱστορικός θά τονίσει ὅτι «τό ρωσσικό ἐνδιαφέρον γιά τήν Ἀσία ὑπακούει σ’ ἕνα ἄλλο κίνητρο: τό ἐμπόριο τῶν δούλων» (σ. 94). 

Καθοριστικό ὑπῆρξε καί τό γεγονός τῆς μεταφορᾶς ἀπό τόν Μ. Πέτρο τῆς πρωτεύουσας στήν Ἁγία Πετρούπολη τό 1713, διότι ἔτσι «ἀναδεικνύει τόν δυαδικό χαρακτήρα [τῆς ρωσσικῆς αὐτοκρατορίας], καί τῆς Εὐρώπης καί τῆς Ἀσίας» (σ. 66). 

Ἀπό τά πιό ἐνδιαφέροντα καί μάλιστα ἐπίκαιρα κεφάλαια (σσ. 117-154) τοῦ βιβλίου πού παρουσιάζω, εἶναι τά ἀναφερόμενα στό μουσουλμανικό στοιχεῖο τῆς συγκροτηθείσης αὐτοκρατορίας. Ἐπί τοῦ προκειμένου ἡ ἱστορικός θά σημειώσει ὅτι «τό Ἰσλάμ παρέμενε πάντοτε μία ἀπό τίς μεγάλες ἀνησυχίες τοῦ ρωσσικοῦ συστήματος» (σ. 138). Ἡ ρωσσική αὐτοκρατορία ἀναπτύχθηκε καί ἑδραιώθηκε σέ μία ὁμοσπονδιακή ἀντίληψη (idée federaliste) καί μάλιστα παράλληλα μέ τήν καλλιέργεια τοῦ πανσλαβισμοῦ (σ. 194). Ἀλλά ἡ συγγραφέας διαπιστώνει ὅτι ἀκόμη καί μετά τήν πρώτη ρωσσική ἐπανάσταση τοῦ 1905, στά χρόνια τῆς ρωσσικῆς Δούμας, «κανένα ἀπό τά πολιτικά κόμματα δέν πρόσεξε [τούς μουσουλμάνους] καί δέν ὑποστήριξε τίς διεκδικήσεις τους» (σ. 188). 

Εἶναι γεγονός ὅτι τό 1917 πού σημαδοτεῖ τήν δεύτερη ρωσσική ἐπανάσταση, «γέννησε μία μεγάλη ἐλπίδα γιά τήν πλειονότητα τῶν κοινωνικῶν ὁμάδων καί μεταξύ τῶν ἐθνοτήτων τῆς Ρωσσίας» (σ. 207). Βεβαίως ἡ ἐλπίδα γιά χειραφέτηση τῶν ἐθνοτήτων διαψεύσθηκε καί μέ τήν τότε λεγόμενη «προσωρινή κυβέρνηση» (σ. 208). Πάντως ἡ συγγραφέας γράφει χαρακτηριστικά ὅτι «τόν Φεβρουάριο τοῦ 1917 ἐλάχιστοι ἦσαν οἱ λαοί τῆς αὐτοκρατορίας πού ἤθελαν νά διαχωρισθοῦν πλήρως ἀπό τήν Ρωσσία» (σ. 218). 

Λίγους μῆνες ἀργότερα, ἀκολουθεῖ ἡ «ἐπανάσταση τοῦ Ὀκτωβρίου» καί «τό πραξικόπημα τοῦ Λένιν» (σσ. 219-220). Ἄν καί ὁ Λένιν δέν ἔχει τήν πλειοψηφία στό ὑπάρχον κοινοβούλιο (κατέχει μόλις τό 24% τῶν ἑδρῶν), οἱ ἀπειλές τῶν μπολσεβίκων καί ὁ βίαιος ἔλεγχος τῆς κατάστασης ὁδηγοῦν τήν συγγραφέα στήν διαπίστωση ὅτι «τό κοινοβουλευτικό ὄνειρο ἔχει πεθάνει» (σ. 224). 

Ἡ ἐξουσία τῶν μπολσεβίκων, ὅπως προηγουμένως ἐκείνη τῶν τσάρων, δίνει ἰδιαίτερη σημασία στίς περιοχές τῆς κεντρικῆς Ἀσίας, θεωρώντας συγκεκριμένα ὅτι αὐτή εἶναι «βασικό στοιχεῖο τῆς ἐπαναστατικῆς στρατηγικῆς» (σ. 270). Τό συγκροτηθέν σοβιετικό κράτος προσανατολίζεται στήν «συμφιλίωση τῶν λαῶν … στήν ἕνωσή τους μέ τήν Ρωσσία χωρίς φόβο» (σ. 273). 

Ἡ Hélène Carrère d’ Encausse συζητεῖ διά μακρόν τό αἰώνιο ζήτημα, πού ἀπασχολεῖ καί τόν Λένιν, ἄν δηλαδή πρέπει νά συγκροτηθεῖ «μία ἑνιαία, κεντρική ἐξουσία ἤ ἕνα ὁμοσπονδιακό κράτος» (σ. 279). Ὅπως καί νά ἔχει τό πράγμα, στίς 31 Ἰανουαρίου 1924 ἡ υἱοθέτηση τοῦ Συντάγματος τῆς ΕΣΣΔ εἶναι γεγονός. Στήν νέα αὐτή πραγματικότητα τό (κομμουνιστικό) Κόμμα «εἶναι ἡ ἐνσάρκωση τῆς ἀρχῆς τῆς ἑνότητας πού χαρακτηρίζει ἤδη τό ὁμοσπονδιακό σύστημα» (σ. 295). 

Μέχρις ἐδῶ λοιπόν ὁ ἀναγνώστης παρατηρεῖ τήν διαδρομή ἀπό τήν pax russica στήν pax sovietica, μία διαδρομή πού χαρακτηρίζεται μεταξύ ἄλλων ἀπό τήν καταπιεστική συμπεριφορά τοῦ κράτους πρός τούς λαούς πού ζοῦν στήν ἀπέραντη αὐτή αὐτοκρατορία. 

Ἐν συνεχείᾳ ἡ ἱστορικός ἀναφέρεται ἐκτενῶς στήν συγκρότηση, μετά τό 1922, τοῦ homo sovieticus (σ. 318 κ.ἑ.), ἑνός ἀνθρωπολογικοῦ τύπου πού ἀφορᾶ τόσο τούς Ρώσσους ὅσο καί τούς μή Ρώσσους κατοίκους τοῦ σοβιετικοῦ πλέον κράτους. Ἡ σοβιετική ἐξουσία θά ἐπιβάλλει στίς διάφορες ἐθνότητες ἕνα εἶδος «γλωσσολογικοῦ ἐθνικισμοῦ» (σ. 321). Ὡστόσο, τό πρόβλημα τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας μέ τήν περιφέρεια παραμένει, διότι τό σοβιετικό κράτος βαθμιαῖα «στέρησε τήν ἐθνική ὕπαρξη ἀπό τούς λαούς του» (σ. 385). 

Ἕνα ἄλλο πρόβλημα στό ὁποῖο ἀναφέρεται, ἐπίσης ἐκτενῶς, ἡ Hélène Carrère d’ Encausse εἶναι ἡ παρουσία τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου στό σοβιετικό κράτος. Ὅπως εἶναι γνωστό, στίς ἀρχές τῆς δεκαετίας τοῦ 1930 ὁ Στάλιν προχώρησε στήν λεγόμενη «ἀποκουλακοποίηση», ἡ ὁποία κατ’ οὐσίαν σήμαινε τήν σταδιακή ἐξαθλίωση καί τελικά τόν θάνατο ἑκατομυρίων ἀγροτῶν. Ἐπί τοῦ προκειμένου ἡ ἱστορικός συμπεραίνει ὅτι «ὁ ἀγροτικός κόσμος ἔγινε ἕνα Lumpenproletariat» (σ. 356). Ἀλλά καί ὁ παιδαγωγικός προσανατολισμός τοῦ σοβιετικοῦ κράτους ὁδήγησε στήν «ρήξη τῶν οἰκογενιακῶν δεσμῶν» (σ. 362). 

Ὡστόσο, ὁ ἀκολουθήσας «μεγάλος πατριωτικός πόλεμος» ὅπως ἀποκαλεῖται μέχρι σήμερα ἀπό τούς Ρώσσους, ἐπανέφερε στήν κοινωνία δύο ξεχασμένες ἰδέες, τῆς ἰσότητας καί τοῦ πατριωτισμοῦ (σ. 369). Ὁ Στάλιν ἀπηύθυνε τότε στόν ρωσσικό λαό ἕνα «πατριωτικό προσκλητήριο», ἀποκαλώντας χαρακτηριστικά τούς κατοίκους τοῦ σοβιετικοῦ κράτους «ἀδελφούς καί ἀδελφές» (σ. 373). 

Οἱ τελευταῖες σελίδες τοῦ βιβλίου εἶναι ἀφιερωμένες στήν μετασταλινική περίοδο, ἀπό τήν ἐποχή τοῦ Χρουστσώφ μέχρι τήν ἐποχή τοῦ Γκορμπατσώφ (σσ. 391-443). Γιά τήν γαλλίδα ἱστορικό, ὡς πρός τό φλέγον ζήτημα τῆς σχέσης τῆς Ρωσσίας μέ τούς μή Ρώσσους κατοίκους, ὁ Χρουστσώφ «κινεῖται στον δρόμο τοῦ Λένιν» (σσ. 393-397). 

Σέ κάθε περίπτωση, τό τέλος τῆς ΕΣΣΔ «ἐνσαρκώνει τό τέλος κάθε αὐτοκρατορικῆς ἐλπίδας τῆς Ρωσσίας» (σ. 443). Στά συμπεράσματά της ἡ Hélène Carrère d’ Encausse ἰσχυρίζεται μεταξύ ἄλλων ὅτι «ἡ σημερινή Ρωσσία θά πρέπει νά προσδιορίσει τήν ταυτότητά της καί νά βρεῖ τά μέσα γιά μία νέα pax russica καί μία νέα δύναμη» (σ. 447). 

Νομίζω ὅτι ἡ ἀκρίβεια τοῦ λόγου καί ἡ τεκμηριωμένη προσέγγιση τῶν ζητημάτων εἶναι ἀπό τά κύρια χαρακτηριστικά τοῦ παρόντος βιβλίου. Κρίνω δέ ἀναγκαῖο, καί μάλιστα ἐν ὄψει τῆς συμπλήρωσης ἑκατό ἐτῶν ἀπό τήν ἐπανάσταση τοῦ 1917, νά μεταφρασθεῖ το βιβλίο τῆς Hélène Carrère d’ Encausse καί στήν ἑλληνική γλῶσσα ὥστε νά ἀποκτήσει τό ἀναγνωστικό κοινό μία καλύτερη, καί ἀσφαλῶς ὄχι ἰδεολογικά φορτισμένη, εἰκόνα τῶν πραγμάτων πού ἀφοροῦν τήν Ρωσσία, τόσο στην τσαρική ὅσο καί στήν σοβιετική περίοδο τῆς ἱστορίας της.

ΣΤΟΝ ΚΛΗΡΙΚΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟ ΓΚΟΤΣΟΠΟΥΛΟ ΠΡΕΠΕΙ Η ΚΑΘΑΙΡΕΣΗ

Ο κληρικός Αναστάσιος Γκοτσόπουλος με τον καθηρημένο και σχισματικό
Σέρβο επίσκοπο Αρτέμιο

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Το παράσιτο της Αστόριας, που ακούει στο όνομα Παναγιώτης Τελεβάντος, δεν μπορεί να κατανοήσει την «επιθετικότητα του ιστολογίου “Ιδιωτική Οδός” εναντίον των ηγετών του αντιοικουμενιστικού αγώνα και δη εναντίον του π. Αναστάσιου Γκοτσόπουλου.» 

Και γράφει ένα λογύδριο το παράσιτο της Αστόριας υπέρ Γκοτσόπουλου και εναντίον ημών, περί δήθεν «μένους» και «κραυγών μίσους»! 

Το γεγονός ότι ο αφορισμένος, στην ουσία, Τελεβάντος υπερασπίζεται τον κληρικό Αναστάσιο Γκοτσόπουλο, είναι κάτι που θα πρέπει να προβληματίσει τον εν λόγω κληρικό της Μητροπόλεως Πατρών. 

Αλλά τι λέγω; Και οι δύο κινούνται αντιεκκλησιαστικά. Χτυπούν με «θεολογικά επιχειρήματα» την Εκκλησία, κρίνουν τους πάντες ως κατέχοντες το αλάθητο – για το οποίο τους φταίει ο Πάπας (εδώ γελάνε) – κατακρίνουν με σφοδρότητα ζώντες και κεκοιμημένους στο όνομα της δικής τους «αγιοπατερικής» διάβαζε κομμουνιστικής αλήθειας. 

Ο κληρικός Αναστάσιος Γκοτσόπουλος κινείται ως αδέσποτος, υπερβαίνει κάθε εκκλησιαστική ιεραρχία με περισσή αναίδεια και ίππειον θράσος – όπως και οι ομόφρονές του – και είναι άξιος κάθε πνευματικού επιτιμίου για την όλη αντιεκκλησιολογική συμπεριφορά του. 

Απολαμβάνει όμως της πλήρους ασυλίας του μητροπολίτη του, Πατρών Χρυσοστόμου, και της ασυλίας της …αδιαφορίας της διοικήσεως της Εκκλησίας της Ελλάδος. Όμως, επειδή πλέον κινείται ως σκανδαλοποιός και ταραχοποιός, πηγαίνοντας προς τις Ορθόδοξες Εκκλησίες όλως αναρμοδίως και με αιτήματα αντορθόδοξα, όπως αυτά εναντίον της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδοξίας, τού πρέπει η καθαίρεση.-

ΣΚΟΠΕΛΙΤΙΚΑ ΘΕΡΙΝΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΑ

Θερινά προσόμοια

Μελτέμι

Αυγουστιάτικο μεσημέρι 

φωτογραφίες: π. Κων. Ν. Καλλιανός