"ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ" ΤΗΝ ΠΕΜΠΤΗ 15/1 ΣΤΟΝ ΙΑΝΟ

Οι εκδόσεις manifesto παρουσιάζουν στον ΙΑΝΟ της Αθήνας (Σταδίου 24) το βιβλίο με τίτλο Απελευθέρωση της Εκκλησίας από το Κράτος: οι σχέσεις Εκκλησίας-Κράτους και η μελλοντική μετεξέλιξή τους, των συγγραφέων Σωτήρη Μητραλέξη (επιμ.), Άγγελου Χρυσόγελου, Χρήστου Χατζημιχαήλ, Γιώργου Κοκκόλη. 

Η παρουσίαση θα γίνει την προσεχή Πέμπτη 15 Ιανουαρίου στις 6 το απόγευμα. 

Οι συγγραφείς θα παρουσιάσουν το βιβλίο και θα συζητήσουν με το κοινό, ενώ θα υπάρχουν και άλλες παρεμβάσεις, πάνω στο ακανθώδες αυτό θέμα των Σχέσεων Εκκλησίας - Κράτους.

Στην εκδήλωση θα επανέλθουμε με ό,τι νεώτερο.

Εδώ παραθέτουμε ένα απόσπασμα από το τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου, γραμμένο από τον Σωτήρη Μητραλέξη, Δρ. Φιλοσοφίας, ο οποίος αναλύοντας διεξοδικά το πρόβλημα Σχέσεων Εκκλησίας - Κράτους στην Ελλάδα και λαμβάνοντας υπ' όψιν του την κυριαρχία του Οικουμενικού Πατριαρχείου σε περιοχές του Ελλαδικού κράτους, προτείνει ένα τολμηρό μοντέλο, που νομίζω για πρώτη φορά γράφεται τόσο επίσημα. Ιδού το σχετικό απόσπασμα:

Ο Σωτήρης Μητραλέξης

"... το προσφορώτερο μοντέλο εκκλησιαστικής ενοποίησης της ελληνικής επικρατείας σε κατεύθυνση διαφορετική από αυτήν της κρατικά προσδιορισμένης και ελεγχόμενης εκκλησίας, το προσφορώτερο μοντέλο απελευθέρωσης της εκκλησίας από το κράτος, μοιάζει να είναι η ανακήρυξη μιας ενιαίας ημι-αυτόνομης εκκλησίας για την ελληνική επικράτεια με δική της σύνοδο και προκαθήμενο, αλλά και αρραγή την σχέση με το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως - μιαν εκκλησία στο μοντέλο της Εκκλησίας της Κρήτης, χωρίς τον κρατικό προσδιορισμό δια της νομοθεσίας που ακόμα και αυτή συνεπάγεται. Ο συνδυασμός της (α) ενιαίας εκκλησιαστικής δικαιοδοσίας για τον ελλαδικό χώρο, (β) της ιδίας συνόδου ιεραρχών, (γ) του ενός και ιδίου προκαθημένου πραγματικά πάσης Ελλάδος, (δ) της ζωτικής σχέσεως με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, (ε) της αποτίναξης ενός μορφώματος κρατικής εκκλησίας αναγνωρισμένης και από τους ιεράρχες της ως δυσμόρφου και των συμπαρομαρτούντων στοιχείων της θα σήμαινε, νομίζουμε, την πλήρωση των αναγκαίων προϋποθέσεων για μιαν απελευθέρωση της εκκλησίας από το κράτος στην Ελλάδα σήμερα.
....
Εδώ πρέπει, ως μη ώφειλε, να παρεμβληθεί μια παρέκβαση. Κάθε φορά που συζητείται ο παρών και ενδεχόμενος μελλοντικός ρόλος του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Ελλάδα, είτε για τις Νέες Χώρες είτε με άλλη αφορμή, προβάλλεται ένα εξόχως αφελές επιχείρημα ως προς το πώς νοείται να υπάγεται εκκλησιαστικά κομμάτι της ελληνικής επικρατείας σε αρχή κρατικά υπαγομένη στην τουρκική κυβέρνηση και/ή στον νομάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Ο λόγος που το επιχείρημα τυγχάνει εν τοις πράγμασιν αφελές είναι ότι διαψεύδεται διαρκώς και συνεχώς με πανηγυρικό τρόπο από την πραγματικότητα: και η Κρήτη και τα Δωδεκάνησα και, έν τινι μέτρω, οι Νέες Χώρες υπάγονται στο Οικουμενικό Πατριαρχείο-ποτέ όμως δεν ηγέρθη ζήτημα παρέμβασης της Τουρκίας στις εσωτερικές τους σχέσεις επί ελευθέρου ελληνικού κράτους και καθ’ όλες τις πολλές δεκαετίες της εκκλησιαστικής καταστάσεως ως αυτή έχει σήμερα. Δηλαδή, προβάλλεται ως αυταπόδεικτο επιχείρημα ότι αυτό που γνωρίζουμε με βεβαιότητα πως δεν συμβαίνει σήμερα με κανέναν τρόπο στις εν Ελλάδι διόλου ολίγες επαρχίες του Θρόνου θα μπορούσε να συμβεί αν άλλαζε το ποσοτικό πλήθος αυτών των επαρχιών. Ένα επιχείρημα που διαψεύδεται από την ίδια την πραγματικότητα δεν χρήζει περαιτέρω ανάλυσης για να καταδειχθεί το αβάσιμόν της. Ακόμα και σε επίπεδο εκφραζομένων θέσεων και όχι απλώς συγκεκριμένης εκκλησιαστικής διοικήσεως, το Πατριαρχείο αποδεικνύεται ότι δεν υποκύπτει σε τέτοιες ενδεχόμενες πιέσεις: παράδειγμα, η συνεχής αντίσταση του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως σε κάθε τουρκική ρητορική περί «αμοιβαιότητας» ζητημάτων των εν Ελλάδι μουσουλμάνων με αυτά που αφορούν το Πατριαρχείο-π.χ. Σχολή της Χάλκης έναντι μουσουλμανικού τεμένους στην Αθήνα. (Η αφέλεια του επιχειρήματος για την παρέμβαση στα εν Ελλάδι ενδοεκκλησιαστικά δεν συνεπάγεται άγνοια των δυσκολιών που όντως αντιμετωπίζει το Πατριαρχείο από το τουρκικό κράτος στην Κωνσταντινούπολη και στα τουρκικά εδάφη, κάτι που αποτελεί όμως έτερο ζήτημα). Η περιγραφείσα απελευθέρωση της εκκλησίας από το κράτος δεν θα επέλυε αυτομάτως τα ζητήματα των σχέσεων-και του όποιου αιτήματος χωρισμού-εκκλησίας και κράτους, αλλά θα τα έθετε στην σωστή τους βάση, θα τα επαναπλαισίωνε με τρόπο ούτως ώστε η συγκεκριμένη συζήτηση να έχει νόημα και ενδεχόμενη γονιμότητα. Η άρση της κρατικής και κρατικιστικής φύσης της Εκκλησίας της Ελλάδος και των συμπτωμάτων της (π.χ. πολυδιάσπαση και κατακερματισμός) και η συνακόλουθη παύση της χρήσης μιας οιονεί κρατικής εκκλησίας από την πλευρά του ίδιου του κράτους θα έλυνε τις προϋποθέσεις των περισσότερων προβλημάτων και ζητημάτων που αναφύονται."

Jean Daniélou / "Δοκίμιο για το μυστήριο της ιστορίας" από την Εκδοτική Δημητριάδος

Jean Daniélou (1905-1974)

Δημήτρης Μπαλτᾶς 

Jean Daniélou, Δοκίμιο γιά τό μυστήριο τῆς ἱστορίας, μετ. Ξ. Κομνηνός, Ἐκδοτική Δημητριάδος, Βόλος 2014, σελ. 386 

Μέ τήν ἔκδοση τοῦ ἔργου «Δοκίμιο γιά τό μυστήριο τῆς ἱστορίας» τοῦ γνωστοῦ ρωμαιοκαθολικοῦ θεολόγου τοῦ 20οῦ αἰ. Jean Daniélou ἡ Ἐκδοτική Δημητριάδος ἐγκαινιάζει τήν θεολογική σειρά «Ἐν Διαλόγῳ». 

Ὁ Jean Daniélou ὑπῆρξε ἐκ τῶν πλέον κεντρικῶν μορφῶν τῆς γαλλόφωνης ρωμαιοκαθολικῆς θεολογίας καί τῆς κίνησης τῆς ressourcement (= ἐπιστροφῆς στίς πηγές). Περί αὐτῶν ὁ ἀναγνώστης θά διαβάσει στήν κατατοπιστική εἰσαγωγή (σσ. 11-44) τοῦ βιβλίου τήν ὁποία ἔχει γράψει ὁ Νικ. Ἀσπρούλης. 

Τό ἔργο τοῦ Jean Daniélou περιγράφει τά ἰδιαίτερα γνωρίσματα τῆς χριστιανικῆς θεωρήσεως τοῦ νοήματος τῆς ἱστορίας, ἐκκινώντας ἀπό τήν ἄποψη ὅτι «ἡ Βίβλος εἶναι μία κατατεθειμένη μαρτυρία γιά συμβάντα, γιά ἔργα τοῦ Θεοῦ στήν ἱστορία» (σ. 51). Διακρίνοντας μάλιστα, ὁ Daniélou τήν «ἱερά» ἀπό τήν «θύραθεν» ἱστορία, ὑποστρηρίζει ὅτι «ἡ ἱερά ἱστορία συνιστᾶ, στήν πραγματικότητα, τήν συνολική ἱστορία, στό ἐσωτερικό τῆς ὁποίας τοποθετεῖται ἡ θύραθεν» (σ. 75). Καταλήγει δέ ὁ συγγραφέας στό συμπέρασμα ὅτι «ἀπό ὅλα τά ἱερά Βιβλία, μόνον ἐκεῖνο τῶν χριστιανῶν ἀπότελεῖ μία ἱστορία καί ὄχι μία ἔκθεση δογμάτων» (σ. 151). 

Στό δεύτερο μέρος τοῦ βιβλίου πού παρουσιάζω σήμερα, ὁ Jean Daniélou ἀναφέρεται, μέ πολλά βιβλικά παραδείγματα, στά «θαυμάσια τοῦ Θεοῦ», καθόσον «ἡ ἱερά ἱστορία εἶναι ἐκείνη τῶν μεγάλων ἔργων τοῦ Θεοῦ» (σ. 186). Μεταξύ τῶν συμπερασμάτων τοῦ δευτέρου μέρους ἔχει, νομίζω, σημασία ἡ τοποθέτηση τοῦ συγγραφέως ὅτι «ἡ συρρίκνωση τῆς ἱστορίας τῆς Ἐκκλησίας σέ ἐκείνη τῶν θείων ἐνεργειῶν δίχως σύνδεση μέ μία θεσμική πραγματικότητα, ὅπως κάνει ὁ Karl Barth, ἰσοδυναμεῖ μέ τήν παραγνώριση σέ αὐτή τοῦ ἀνθρώπινου στοιχείου … Τό νά βλέπουμε ὅμως στήν Παρουσία τήν περάτωση μιᾶς ἐξέλιξης τῆς ἀνθρωπότητας … σημαίνει ὅτι παραγνωρίζουμε τό θεϊκό στοιχεῖο τῆς ἐνέργειας τοῦ Θεοῦ ὡς συστατικό τῆς ἱστορίας» (σ. 238).

Τό τρίτο καί τελευταῖο μέρος τοῦ βιβλίου τοῦ Jean Daniélou ἀναφέρεται στίς ἀποφάσεις πού πρέπει νά λάβει ὁ χριστιανός γιά νά ἀντιμετωπίσει τά προβλήματα πού τόν περιβάλλουν. Στά κεφάλαια τοῦ τελευταίου μέρους ὁ ἀναγνώστης θά διαπιστώσει ὅτι ὁ συγγραφέας στίς προσεγγίσεις του παρακολουθεῖ ἰδιαιτέρως τήν σκέψη τοῦ ἀποστόλου Παύλου. Σέ μία ἀπό τίς προσεγγίσεις αὐτές ὁ Daniélou γράφει χαρακτηριστικά: «Ὁ ἀπόστολος Παῦλος δέν θά εἶχε βέβαια ἀλλάξει τόν κόσμο γύρω του, ἄν δέν εἶχε ἔρθει ἀκριβῶς σέ ρήξη μέ ὅλα τά ἔθνη, μέ ὅλη τήν νοοτροπία πού ἀντιστοιχοῦσε γι’ αὐτόν τόν κόσμο τοῦ καιροῦ του … Τό βέβαιον εἶναι ὅτι ὁ χριστιανισμός, ἔτσι ὅπως εἶναι πολύ συχνά στόν σημερινό χριστιανικό κόσμο, δέν μπορεῖ νά πεῖ κανείς ὅτι ἀποτελεῖ καί κανένα μεγάλο σκάνδαλο! Δέν ἐνοχλεῖ  οὔτε τίς δημόσιες ἀρχές, οὔτε τίς δυνάμεις τῆς διανόησης, οὔτε κανέναν. Δέν εἶναι ὅμως αὐτός ὁ χριστιανισμός πού πρόκειται ν’ ἀλλάξει τόν κόσμο» (σ. 325). 

Ἄν καί πρωτοδημοσιευμένο τό 1953, τό ἔργο τοῦ Daniélou παρουσιάζει ἰδιαίτερη ἐπικαιρότητα καί μέγιστο ἐνδιαφέρον. Ὁ ἀναγνώστης θά διακρίνει ὁπωσδήποτε τήν τεκμηρίωση τῶν ἀπόψεων τοῦ συγγραφέως μέ τήν χρήση Βιβλικῶν καί Πατερικῶν χωρίων ἀλλά καί μέ τήν κριτική προσέγγιση τῶν κοινωνιολογικῶν καί τῶν θεολογικῶν ρευμάτων τῆς ἐποχῆς του. 

Νά σημειώσω, τέλος, ὅτι ἡ ἔκδοση τοῦ παρόντος βιβλίου τῆς «Ἐκδοτικῆς Δημητριάδος» συμπίπτει μέ τήν συμπλήρωση 40 ἐτῶν ἀπό τόν θάνατο τοῦ σημαντικοῦ ρωμαιοκαθολικοῦ θεολόγου καί συγγραφέως.

ΤΗΝ ΔΕΥΤΕΡΑ 12 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΠΑ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΥ: "Για μια Εκκλησία φτωχή και των φτωχών"

Το Ινστιτούτο Ανθρωπιστικών Επιστημών παρουσιάζει το βιβλίο του Πάπα Φραγκίσκου «Για μια εκκλησία φτωχή και των φτωχών» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΠΟΛΙΣ. 

Δευτέρα 12 Ιανουαρίου 2015 και ώρα 19.30, στο Auditorium, Σίνα 2. 

Θα μιλήσουν: 

ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αργολίδος Νεκτάριος (Αντωνόπουλος), ο Συγγραφέας Σταύρος Ζουμπουλάκης και ο Ιερέας της Καθολικής Εκκλησίας π. Θεόδωρος Κοντίδης, Τ.Ι. 

Αυτό το βιβλίο είναι η σημαντική συνέντευξη που παραχώρησε τον Αύγουστο του 2013 ο νεοεκλεγείς Πάπας Φραγκίσκος στον Antonio Spadaro, S.J., διευθυντή της Civilta Cattolica, ο οποίος εκπροσωπούσε περιοδικά των Ιησουιτών διαφόρων χωρών (μεταξύ αυτών και των ελληνικών Ανοιχτών Οριζόντων), κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πόλις με τίτλο Για μια Εκκλησία φτωχή και των φτωχών. 

Συνέντευξη εφ’ όλης της ύλης στον π. Αντόνιο Σπαντάρο, σε μετάφραση του π. Θεόδωρου Κοντίδη ΤΙ. Η ελληνική έκδοση συνοδεύεται από επίμετρο του Σταύρου Ζουμπουλάκη. Διαβάζουμε από το οπισθόφυλλο του βιβλίου τι λέει σε κάποια στιγμή της συνέντευξης ο Πάπας: 

"Αυτό που χρειάζεται περισσότερο η Εκκλησία σήμερα είναι η ικανότητα να γιατρέψει τις πληγές και να θερμάνει τις καρδιές των πιστών, η προσέγγιση, η εγγύτητα. 

Η Εκκλησία ορισμένες φορές κλείνεται σε μικρά πράγματα, σε μικρές εντολές. Το πιο σημαντικό όμως είναι η πρώτη αγγελία: «Ο Ιησούς Χριστός σε έσωσε!». Οι λειτουργοί της Εκκλησίας πρέπει να είναι, πριν από όλα, λειτουργοί της ευσπλαχνίας. 

Εγώ έχω μία δογματική βεβαιότητα: ο Θεός βρίσκεται στη ζωή κάθε ανθρώπου. Ο Θεός είναι στη ζωή καθενός. Ακόμα και αν η ζωή ενός ανθρώπου υπήρξε αποτυχία, αν καταστράφηκε από ελαττώματα, από τα ναρκωτικά ή από οτιδήποτε άλλο, ο Θεός είναι μαζί του. Μπορούμε και πρέπει να τον αναζητήσουμε σε κάθε ανθρώπινη ζωή." 

Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης σημειώνει, μεταξύ άλλων, στο επίμετρο της έκδοσης: 

"Η απλότητα του βίου και η υπέρ των φτωχών διδασκαλία, αξεχώριστα μεταξύ τους, τα οποία εκτιμούν οι άνθρωποι, πιστοί και μη, στον πάπα Φραγκίσκο, δεν είναι πολιτική, δεν είναι διπλωματίες, δεν είναι επικοινωνιακά τερτίπια, πολύ περισσότερο όμως δεν είναι κάποια δική του επινόηση ή προσωπική ανακάλυψη. Είναι η αιώνια διδασκαλία της Εκκλησίας, όσο και αν η ζωή των μελών της δεν συμμορφώθηκε πάντα με αυτή. Η Εκκλησία του εκουσίως πτωχεύσαντος Θεού δεν μπορεί παρά να είναι μια Εκκλησία φτωχή και των φτωχών. Αυτή είναι η φυσική στάση κάθε ανθρώπου που πήρε κάποτε την απόφαση να ζήσει τη ζωή του ως μαθητής του Χριστού, ο οποίος γεννήθηκε από μια φτωχή Εβραιοπούλα σε ένα παχνί, διότι οὐκ ἦν αὐτοῖς τόπος ἐν τῷ καταλύματι. Έτσι έζησε, έπραξε, δίδαξε και ο π. Χόρχε Μπεργκόλιο όταν ήταν στην Αργεντινή, με τον ίδιο τρόπο ζει, ενεργεί και διδάσκει και τώρα από την έδρα της Ρώμης, ως προκαθήμενος της Καθολικής Εκκλησίας, έχοντας διαλέξει ως όνομά του, μόνος στην ιστορία της παποσύνης, το όνομα του αγίου των φτωχών."

ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ Ο "ΣΗΜΑΔΙΑΚΟΣ" ΤΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ ΣΕ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΣΤΟ "ΕΝ ΠΛΩ"

Άλλο ένα διήγημα του κυρ - Αλέξανδρου παίρνει το δρόμο της θεατρικής διασκευής. Ούτε στ' όνειρό του ο Παπαδιαμάντης δεν θα φανταζόταν ότι 100 και πλέον χρόνια από την αναχώρησή του, θα είχε καταστεί ...αναγκαίος στον θεατρικό χώρο. Γιατί νομίζω μια βαθύτερη ανάγκη μας είναι αυτή που γεννάει τον "θεατρικό" Παπαδιαμάντη.

«Ο Σημαδιακός» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, λοιπόν,  ανεβαίνει για 5 μόνο παραστάσεις  σε θεατρική διασκευή και σκηνοθεσία της Ηωάννας Σπανού / Καλλιτεχνική εταιρεία ΝΨ, στο βιβλιοπωλείο των εκδόσεων "Εν πλω" (Εμπορικό Κέντρο ATRIUM, Χαριλάου Τρικούπη 6-10) στις 12 το μεσημέρι, τις επόμενες πέντε Κυριακές (εκτός της 25/1), αρχής γενομένης από αύριο: 11 Ιανουαρίου, 18/1, 1,8 και 15 Φεβρουαρίου. 

Είναι η πρώτη φορά που παρουσιάζεται σε θεατρική διασκευή «Ο Σημαδιακός» (1889), του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Τα έργα του Σκιαθίτη έχουν αναμφίβολα αγαπηθεί από τους ανθρώπους του θεάτρου γιατί λειτουργούν ως ζωντανές συνθέσεις, ικανές να συνδυάσουν την δράση με την εσωτερικότητα, τον καθημερινό λόγο με την ποίηση, ή ακόμα πιο ουσιαστικά την μεταφυσική με τον ανθρώπινο βίο. Η ομάδα ΝΨ ασχολείται για δεύτερη φορά με το έργο αυτό του Παπαδιαμάντη, η πρώτη αφορούσε την διασκευή που ανέβηκε από την Ηωάννα Σπανού στην Royal Academy of Dramatic Art στο Λονδίνο, στα πλαίσια της μεταπτυχιακής της εργασίας στην υποκριτική και τη σκηνοθεσία. ΄

ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 

Πρόκειται για ένα διασκεδαστικό επεισόδιο της ζωής δύο μικρών παιδιών στη Σκιάθο, του Σωτήρου και του Αλέκου, που δεν είναι άλλος από τον ίδιο τον Παπαδιαμάντη μαζί με τον αγαπημένο του εξάδελφο. Τα παιδιά βιώνουν μια μικρή περιπέτεια καθώς περιδιαβαίνουν τις γειτονιές της Σκιάθου για να πουν τα κάλαντα των Φώτων. Αντιμετωπίζουν τον απειλητικό Σημαδιακό που είναι ερωτευμένος με το όμορφο Μπραϊνάκι, και επιθυμεί τα παιδιά να της παραδώσουν ένα γράμμα και να του φέρουν ένα σημάδι. Τελικά το γράμμα που θα αποτελέσει αφορμή για να εκδηλωθούν οι χαρακτήρες και το ήθος των ηρώων, θα επιστραφεί με ένα τυχαίο εύρημα πίσω στον ερωτοχτυπημένο Σημαδιακό, χωρίς να μαθευτεί ποτέ το περιεχόμενό του.

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ 

«Βρέθηκα κι εγώ να τριγυρίζω με τον Αλέκο και το Σωτήρο, τα δυο αγοράκια του Σημαδιακού, μέσα στα καντούνια της Σκιάθου, γοητευμένη από την πολύτιμη ουσία των παιδικών βιωμάτων που εξακολουθεί να καρποφορεί μέσα μας για πάντα. Ο συγγραφέας πλάθει μία σύνθεση που αβίαστα απογειώνεται από μια ιστοριούλα για τα κάλαντα των Φώτων σε ένα μικρό «δράμα» το οποίο έφθανε στα έκπληκτα αυτιά μου σαν μια παραβολή για την ζωή του Αλέξανδρου, τη ζωή τη δική μου, ίσως κι όλου του κόσμου. Λέω πως «άκουγα» την ιστορία κι όχι πως την διάβαζα, γιατί η προφορικότητα αυτού του διηγήματος με έκανε να το προσλαμβάνω σαν μια ολοζώντανη σύνθεση, ίσως επειδή είναι «στοιχειωμένη» από τα τραγούδια των παιδιών κι από την μυστηριώδη σιωπή του κλειστού φακέλου που περιέχει το αιώνια άγνωστο περιεχόμενο».

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ 

Θεατρική προσαρμογή – σκηνοθεσία: Ηωάννα Σπανού 

Δραματουργική ανάγνωση : Πόλυ Χατζημανωλάκη 

Σκηνογραφία- εικαστικά στοιχεία παράστασης: Χρήστος Γουσίδης 

Παίζουν: Μελίνα Ζαχαροπούλου, Ηωάννα Σπανού

Διαβάστε το διήγημα εδώ. 

"ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ": ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΟΥΣ ΔΕΛΦΟΥΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΠΟΥΔΑΙΩΝ ΟΜΙΛΗΤΩΝ

Στο αγγλόφωνο διεθνές συνέδριο «Οντολογία και Ιστορία» θα εξετασθεί η σημασία του διπόλου αυτού για την φιλοσοφία και την θεολογία—στην οποία το ερώτημα αφορά, ουσιαστικά, στην εσχατολογία. 

Στους προσκεκλημένους ομιλητές συμπεριλαμβάνονται: ο σεβ. μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης (Ζηζιούλας), ο ομότιμος καθηγητής φιλοσοφίας κ. Χρήστος Γιανναράς, ο πανοσ. καθηγητής φιλοσοφίας π. Παντελεήμων Μανουσάκης και ο καθηγητής συστηματικής θεολογίας Alan J. Torrance. 

Το συνέδριο θα λάβει χώρα από τις 29 έως τις 31 Μαΐου 2015 στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών και διοργανώνεται από τον δρ. Σωτήρη Μητραλέξη και τον κ. Andrew Kaethler. 

Μέχρι τις 15 Φεβρουαρίου υφίσταται η δυνατότητα πρότασης αγγλόφωνης επιστημονικής ανακοίνωσης διαρκείας 20 λεπτών για το συνέδριο, ενώ το κόστος της ατομικής εγγραφής καλύπτει, μεταξύ άλλων, την διαμονή στους Δελφούς για τις 29-31/5. Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στην ιστοσελίδα του συνεδρίου εδώ.

Ontology and History: A Challenging and Auspicious Dialogue for Philosophy and Theology 

International Conference at the European Cultural Centre of Delphi 

29-31 May 2015 

This conference will attempt to explore the relationship between ontology and history in the context of both philosophical enquiry and Christian theology. Ontology is the study of being qua being, a field that is typically viewed as distinguishable from––if not also antithetical to––history. However, while the study of being (insofar as it exists) and history may seem unrelated, there is either an explicit or implicit interaction between the two in a number of philosophical traditions; when not explicitly articulated, this implicit interaction emerges as a philosophical problem. And while this is particularly true for various forms of philosophical idealism (e.g. German idealism) and the historicisation of idealism, it emerges as a core problem in the context of Christian theology and its eschatological promise. If the true state of being and beings resides in an eschatological future, not in the present or a distant past (as masterfully expounded by Maximus the Confessor), and if this true state of being and beings is yet to be witnessed, then temporality in general and history in particular become a vital part of ontology proper. This bears immense implications for the philosophical enquiry into ecclesial witness. 

Apart from this, a reoccurring challenge within Christianity concerns how we are to make past events present. Rudolf Bultmann tried to make sense of this by elevating word over event. In so doing he formulated an ‘existentialised’ eschatology in which the focus is on the immediate. In current biblical studies there is strong emphasis on making sense of the Resurrection through history, and history is given priority over confession. As a result the ecumenical creeds are denigrated and metaphysical clarification risks being perceived as anti-biblical. In both Catholicism and Orthodoxy there are various construals of anamnesis in which the historical event is made present as a kingdom event through the liturgical experience of the Eucharist. In line with the desire to understand the relationship of the ‘once’ and the ‘always’, there is the challenge of making sense of the particular and the universal. Karl Rahner conflates them: the particular is the universal. Or stepping back in time with Origen, there is the temptation to universalise the particular with salvation. How best can one reconcile the continuity of salvation history and the radical (interruptive) newness of Christ? Political theology, which grew out of a particular account of eschatology, raises the joint concern of how our social histories are legitimated by moral and theological insights about the nature and destiny of the human person. Clearly, the relationship between ontology and history has immense wide-ranging philosophical and theological implications.

"ΣΜΑΛΤΟ" ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ ΠΑΠΑΣΤΕΦΑΝΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΔΑΦΝΗ ΠΑΝΟΥΡΓΙΑ

Στο ιστολόγιο "Το άρωμα του τραγουδιού" διαβάζουμε για το "Σμάλτο" της Αλεξάνδρας Παπαστεφάνου: 

"Η Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου είναι μια διεθνούς φήμης πιανίστα, με πολύχρονη καριέρα και πολλές διακρίσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Μεγαλωμένη σε μουσικό περιβάλλον, κόρη της διευθύντριας της θρυλικής Χορωδίας Τρικάλων Τερψιχόρης Παπαστεφάνου, η Αλεξάνδρα ασχολήθηκε από πολύ μικρή ηλικία με το πιάνο και εξελίχτηκε σε μία από τις σημαντικότερες ελληνίδες ερμηνεύτριες έργων του J.S. Bach, ενώ το ρεπερτόριό της εκτείνεται από το baroque μέχρι και την σύγχρονη πιανιστική δημιουργία με έργα ιδιαίτερων απαιτήσεων (T. Takemitsu, K. Stockhausen, G. Ligeti, κ.α.). Παράλληλα, έχει συνθέσει μουσική για το θέατρο και έχει ασχοληθεί διεξοδικά σε κύκλο διαλέξεων με την μελέτη του έργου του J. S. Bach. 

Στο τραγούδι τη συναντάμε το 1996, σε ένα κύκλο τραγουδιών με τον τίτλο Σμάλτο που εκδόθηκε από την εταιρεία Λύρα με ερμηνευτές την Δάφνη Πανουργιά, τον Γιώργο Ασλάνη και την ίδια την Παπαστεφάνου. Αν και έχει συνθέσει αρκετά τραγούδια στα πλαίσια της ενασχόλησής της με τη μουσική για το θέατρο, καθώς επίσης κι έναν κύκλο με μελοποιήσεις ποιημάτων του Μίλτου Σαχτούρη, Ανδρέα Εμπειρίκου, Αλέξανδρου Ίσαρη κ.α. που έχει παρουσιαστεί ζωντανά από την Ορχήστρα των Χρωμάτων, στη δισκογραφία τη συναντάμε για μία και μοναδική φορά με αυτό το δίσκο. 

Πρόκειται για μία συλλογή τραγουδιών σε μουσική, στίχους και ενορχήστρωση της ίδιας, που, όπως συμβαίνει συχνά, δεν της δόθηκε η προσοχή που πραγματικά της άξιζε στον καιρό της. Σε αντίθεση με αυτό που περιμένει να ακούσει κανείς από μία σολίστ του κλασικού ρεπερτορίου, δηλαδή μια συλλογή τραγουδιών με αυστηρή φόρμα και ενορχηστρώσεις όπου το πιάνο έχει τον πρώτο λόγο, η Παπαστεφάνου στο ρόλο της τραγουδοποιού μοιάζει να ελευθερώνεται από τον ρόλο εκείνο της ερμηνεύτριας και αφήνεται σε περισσότερο αυτοσχεδιαστικές φόρμες. 

Τα τραγούδια της φλερτάρουν έντονα με την τζαζ, χωρίς ωστόσο να μπορεί κανείς εύκολα να τα κατατάξει σε αυτό το είδος. Οι επιρροές από την Λένα Πλάτωνος είναι εμφανείς σε ολόκληρο το δίσκο, αλλά και πάλι, παρόντες (πάντα ως βαθιές επιρροές) είναι ο Sting της εποχής τού Nothing like the sun ή ακόμα και η Sade των 90s. Οι προσεγμένες ενορχηστρώσεις προδίδουν μια μουσικό που δεν αρκείται σε ευκολίες, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς την εποχή που εκδόθηκε ο δίσκος, όπου συνθέτες και εταιρίες αρκούνταν στις εύκολες ενορχηστρωτικές λύσεις που πρόσφερε η τεχνολογία. Με στίχους ως επί το πλείστον ερωτικούς, και στα 10 τραγούδια του δίσκου ο ακροατής ανακαλύπτει μια γυναικεία γραφή που εάν είχε και την ανάλογη δισκογραφική συνέχεια θα μπορούσε με άνεση να τοποθετηθεί δίπλα σε εκείνη της Πλάτωνος, της Τανάγρη και της Μάνου. Όσο για τις ερμηνείες, πέρα από την ίδια την Παπαστεφάνου που, όπως είναι φυσικό, αποδίδει τρία από τα τραγούδια του δίσκου με τρόπο ακριβή και απόλυτα προσωπικό, η Δάφνη Πανουργιά επιβεβαιώνει για ακόμα μία φορά ότι είναι μία μοναδική φωνή που σίγουρα θα έπρεπε να συναντάμε πιο συχνά στη δισκογραφία."

Η ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ANAPARASTASIS ΤΟΥ ΚΩΣΤΗ ΖΟΥΛΙΑΤΗ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Χθες βράδυ στον Κινηματογράφο Τριανόν είδαμε το εξαιρετικό το ντοκιμαντέρ “Anaparastasis: Η ζωή και το έργο του Γιάννη Χρήστου (1926-1970)” του Κωστή Ζουλιάτη. 

Χθες 8 Ιανουαρίου συμπληρώθηκαν 45 χρόνια από τον τραγικό θάνατο του μεγάλου σύγχρονου έλληνα Γιάννη Χρήστου σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα το 1970. Ήταν μόλις 44 χρονών και ένα από τα πιο συναρπαστικά και προκλητικά ταλέντα της παγκόσμιας μουσικής πρωτοπορίας. Στη μυστηριακή μυθολογία του συνθέτη η 8η Ιανουαρίου αποτελεί διπλή επέτειο – γενεθλίων και θανάτου – καθώς ο Γ. Χρήστου γεννήθηκε την ίδια μέρα, το 1926 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. 

Μαζί με την πρώτη προβολή του ντοκιμαντέρ (θα προβάλλεται μέχρι τις 14 Ιανουαρίου) η μεσόφωνος Μαργαρίτα Συγγενιώτου και ο πιανίστας Θόδωρος Κοτεπάνος παρουσίασαν το ιδιαίτερο έργο του Γιάννη Χρήστου: Έξι Τραγούδια σε ποίηση Τ.Σ. Έλιοτ. Πρόκειται, σύμφωνα με τους ειδικούς, για έναν από τους σημαντικότερους κύκλους τραγουδιών του 20ου αιώνα. 

Η Μαργαρίτα Συγγενιώτου έχει επανειλημμένως ερμηνεύσει αυτό το έργο του Χρήστου. Έχω ακούσει πολλές φορές την ερμηνευτική της προσέγγιση, αλλά πάντοτε με συγκινεί η αλήθεια της, σα να ακούω τα τραγούδια για πρώτη φορά. Ο Θόδωρος Κοτεπάνος, που τα έπαιξε για πρώτη φορά, νομίζω ότι ήταν πολύ καλός, δηλαδή άγγιξε την ουσία του δύσκολου αυτού έργου.

Για το ντοκιμαντέρ του Κωστή Ζουλιάτη τι να πώ; Υποκλίνομαι στην ευαισθησία, την δημιουργικότητα, την φαντασία και τη γνώση ενός νέου ανθρώπου, ο οποίος επέλεξε να ασχοληθεί τόσο ουσιαστικά με την περίπτωση του Γιάννη Χρήστου. Έχω γράψει και στο παρελθόν για την σπουδαία αυτή εργασία του εδώ κι εδώ. 

Εδώ σημειώνω δύο τινά κοινά: 

- Ο Κ. Ζουλιάτης ως φοιτητής στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, συμμετείχε σε μία συναυλία με τις «Πύρινες Γλώσσες» του Γ. Χρήστου στο Ηρώδειο τον Ιούλιο του 2002. Αυτή η εμπειρία πυροδότησε τον Ζουλιάτη ώστε να ασχοληθεί με τον συνθέτη. Ήμουν κι εγώ εκεί, ως θεατής. Είχαμε …συναντηθεί. Μας ένωνε η δύναμη της μουσικής ποιητικής του Γιάννη Χρήστου. 

- Στους τίτλους της ταινίας, στις ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ, είδα – με απίστευτη έκπληξη! – το όνομά μου: Παναγιώτης Ανδριόπουλος! Ο σκηνοθέτης μου έλυσε το μυστήριο. Μια ανιψιά μου, συμφοιτήτρια του Κ. Ζουλιάτη, μου ζήτησε εκείνη την εποχή (2002) ηχογραφήσεις του Γ. Χρήστου που μάζευα σαν μανιακός, για κάποιον συμφοιτητή της που ήθελε να ασχοληθεί στην πτυχιακή του με τον Χρήστου. Δάνεισα το σχετικό υλικό και 13 τόσα χρόνια μετά εισπράττω ευχαριστίες! Απίθανο και συγκινητικό.

Εύχομαι στον Κωστή Ζουλιάτη να συνεχίσει να πορεύεται την Ιδιωτική Οδό του με τέτοια συνέπεια και ήθος. Άξιος!

Ο δημιουργός του ντοκιμαντέρ Anaparastasis Κωστής Ζουλιάτης

"Λιβυκό" του Γ. Σταυρακάκη με την Δάφνη Πανουργιά

"Λιβυκό". Ένα τραγούδι από τον δίσκο του Γιώργου Σταυρακάκη "Γυάλινα φτερά" (Παραγωγή: WAVE MUSIC 2002). 

Τραγουδάει η Δάφνη Πανουργιά - β' φωνή: Γιώργος Σταυρακάκης. 

Στίχοι: Γιώργος Σταυρακάκης 

Μουσική: Σταμάτης Παπαδάκης.

Μ’ ένα καράβι π’ αγρυπνάει 

στο βάθος του γυαλού 

παραμονεύουν πειρατές 

στο φως του φεγγαριού 

Σαρακηνοί κουρσάροι 

με γυάλινα σπαθιά 

στο τρύπιο του αμπάρι 

σε παίζουν στα χαρτιά 

Κι έρχεται ο ύπνος να τους βρει 

με κόκκινο κρασί 

τους ταξιδεύει τ’ όνειρο 

σ’ απάτητη ακτή 

αγέρι εσύ θαλασσινό 

που πέλαγα τρυγάς 

φέρε τους με το κύμα 

αλλά μην τους ξυπνάς 

Νάνι νάνι νάνι 

κοιμήσου και θαρθούν 

ψηλά στις πολεμίστρες 

να σου φανερωθούν 

Φωτιές ανάβουν στις ακτές 

τα βράδια οι ναυαγοί 

στ’ άστρα ρεμέτζο δένουνε 

μετέωρη ευχή 

να πάρει να σκορπίσει 

ο άνεμος ψηλά 

όσα η άμμος κράτησε 

τα χίλια μυστικά

"Χαμένη αθωότητα" του Διονύση Τσακνή με την Δάφνη Πανουργιά

"Το φάντασμα απ' το παρελθόν". Ένας δίσκος εικοσαετίας πια (1994) του Διονύση Τσακνή. Ερμηνευτές: Δάφνη Πανουργιά, Γιάννης Παλαμίδας, Σωκράτης Μάλαμας. 

Επιλέγουμε την "Χαμένη αθωότητα", σε στίχους και μουσική του Δ. Τσακνή, με την Δάφνη Πανουργιά σε μια ροκ εκδοχή...

 

Να εδώ!
Σ’ αυτό το γνώριμο εδώ,
μ’ ένα βλέμμα θολό, με παρόν αδειανό
μια φιγούρα που τρέμει.
Κι εσύ εκεί, σε μιαν άλλη εποχή
μια κραυγή ενοχής,
κι ένα δάκρυ που άθελα τρέχει.

Ξοδεύοντας τις νύχτες τα κέρδη μιας ζωής,
τραβώντας σ’ ένα δρόμο δίχως μια άκρη,
εδώ κι εκεί, διχασμένη εποχή,
σε βλέπω να μου κλείνεις το μάτι.

Λοιπόν εδώ!
Σ’ αυτό το άγνωστο εδώ,
με ματιά καθαρή να κοιτάζω μπροστά
τη ζωή σαν δραπέτης.
Κι εσύ αλλού, σε συννεφάκι καπνού, 
μια σιωπή με τυλίγει
και μια σκέψη κρυφή με τρελαίνει.

Ξοδεύοντας τις νύχτες τα κέρδη μιας ζωής,
τραβώντας σ’ ένα δρόμο δίχως μια άκρη,
εδώ κι εκεί, διχασμένη εποχή,
σε βλέπω να μου κλείνεις το μάτι.

ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ 10/1/2015 ΜΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΟ ΚΕΛΑΡΙ ΤΟΥ ATHENAEUM ΜΕ ΤΗΝ ΔΑΦΝΗ ΠΑΝΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΚΑΛΚΑΝΗ

Το Σάββατο 10 Ιανουαρίου 2015 και ώρα 10.30 μ.μ. στο Κελάρι του Athenaeum (Αδριανού 3, Θησείο), μια μουσική βραδιά με την Δάφνη Πανουργιά στο τραγούδι, τον Γιώργο Καλκάνη στο πιάνο και τους Μιχάλη και Χρήστο Καλκάνη στο κοντραμπάσσο και στο κλαρινέτο. 

Μουσικές περιπλανήσεις από τον Κουρτ Βάιλ στον Ζωρζ Μπρασένς, από την Λένα Πλάτωνος στον Βασίλη Τσιτσάνη, και από την Τζόνι Μίτσελ στον Μάνο Χατζιδάκι.
Στη συνέχεια παραθέτουμε το βίντεο μιας περσινής βραδιάς στο Athenaeum με την Δάφνη Πανουργιά και τον Γιώργο Καλκάνη.

"ΣΤΑ ΝΕΡΑ ΤΟΥ ΙΟΡΔΑΝΗ" ΤΩΝ Μ. ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΚΑΙ Μ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ

Ο ΟΔΟΙΠΟΡΟΣ, ΤΟ ΜΕΘΥΣΜΕΝΟ ΚΟΡΙΤΣΙ ΚΑΙ Ο ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ,  Έργο 31 (1973) είναι ένα κύκλος τραγουδιών του Μάνου Χατζιδάκι με θεατρική μορφή, σε κείμενα και στίχους Μάνου Ελευθερίου και του συνθέτη. Για δύο γυναικείες φωνές, δύο ανδρικές, μικρή ορχήστρα, χορευτές και ηθοποιούς. Η πρώτη δημόσια παρουσίαση του έργου έγινε στο ΠΟΛΥΤΡΟΠΟ στην Πλάκα, στις 13 Δεκεμβρίου του 1973.

Τραγουδούν: Ευτύχιος Χατζηττοφής, Μαρία Κάτηρα, Γιάννης Δημητράς, Φερενίκη Βαλαρή, Εύα Καναβαράκη. Τα αφηγηματικά μέρη ερμηνεύει η Ελένη Μανιάτη.

Παραθέτουμε εδώ το τραγούδι "Στα νερά του Ιορδάνη", σε στίχους Μάνου Ελευθερίου, που τραγουδάει η Μαρία Κάτηρα. 

η κόκκινη γυναίκα

Στον ποταμό τον Ιορδάνη εκεί που ο νους σου δεν το βάνει, αν συναντήσεις το ληστή μην τον αφήσεις να λουστεί, γιατί μαζί με το Χριστό, θα κρεμαστεί.

το πράσινο κορίτσι
Βγήκε νύχτα στο σεργιάνι
ξημερώνοντας γιορτή
και κοντά στον Ιορδάνη
βρήκε ένα ληστή

Ήταν στ' όνειρο καβάλα
είχε ολόχρυσο σπαθί
μες τα μάτια του ψιχάλα
και παλιά βροχή

Στα νερά του Ιορδάνη
βρήκε ένα ληστή

Είναι δύσκολο του λέω,
τέτοια μέρα που περνάς
έχεις μάνα στο νυχτέρι
σπίτι σου να πας.

Είναι μαύρο το κουβάρι
παλικάρι που κρατάς
την κλωστή που δεν αντέχει
μην τηνε τραβάς

Βγήκε νύχτα στο σεργιάνι
για να βρει τη λησμονιά
κι είδε κόσμο στη μεγάλη
πόρτα του φονιά

Κι είδε και στο σπιτικό σου
-το θυμάμαι και πονώ-
έναν άγγελο να βγαίνει
μέσα απ' τον καπνό

Στα νερά του Ιορδάνη
βρήκε το Χριστό

ΧΙΟΝΟΣΤΕΦΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΑΠΟΨΕ

ΤΑ ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΣΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ (ΦΩΤΟ ΚΑΙ ΒΙΝΤΕΟ)

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Με την ανάρτηση αυτή ανοίγουμε και επισήμως το Έτος Μητροπολίτου Πατρών Νικοδήμου (Βαλληνδρά), με αφορμή την συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννησή του (1915-2015). 

Φιλοδοξούμε - εκτός των άλλων – να θυμίσουμε και τις επετείους του μακαριστού Μητροπολίτου, ο οποίος έδρασε στην Εκκλησία της Ελλάδος για σχεδόν 70 χρόνια. 

Στις 6 Ιανουαρίου 1944, λοιπόν, ανήμερα της μεγάλης εορτής των Θεοφανείων, ο μακαριστός ιεράρχης χειροτονήθηκε πρεσβύτερος (λαβών και το οφφίκιο του Αρχιμανδρίτου) από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Αντιβασιλέα Δαμασκηνό, ο οποίος διαδέχθηκε τον μέγα Χρύσανθο (Φιλιππίδη), τον Αρχιεπίσκοπο που είχε επιλέξει ως Αρχιδιάκονο τον Νικόδημο Βαλληνδρά. 

Αξίζει να σημειωθεί πως ο Αρχιδιάκονος και μετέπειτα Αρχιμανδρίτης Νικόδημος, υπηρέτησε ως γραμματεύς της Ιεράς Αρχιεπισκοπής επί της Αρχιερατείας πέντε Αρχιεπισκόπων: Χρυσάνθου, Δαμασκηνού, Σπυρίδωνος, Δωροθέου και Θεοκλήτου του από Πατρών. Μια διακονία 18 ετών (1939-1957), με εξαίρεση την θητεία του ως στρατιωτικού ιερέως (1948-50). 

Ο μακαριστός Μητροπολίτης διηγείτο ότι τα Θεοφάνεια του 1945 – πρώτη επέτειο της εις πρεσβύτερον χειροτονίας του - ήταν άρρωστος και ο γιατρός του συνέστησε να μείνει στο σπίτι και να μην εκτεθεί στο κρύο του χειμώνα. Και εκείνος τέλεσε την Θεία Λειτουργία στο σπίτι που φιλοξενούνταν τότε, κοντά στην ενορία που διακονούσε (Τρεις Ιεράρχες Πετραλώνων), για να μην του «λείψει» η Θεία Ευχαριστία τέτοια μεγάλη μέρα! 

Ως Μητροπολίτης Πατρών γιόρταζε την Θεοφάνεια στον Μητροπολιτικό Ναό Ευαγγελιστρίας και κατόπιν μετέβαινε στο λιμάνι για την κατάδυση του Τιμίου Σταυρού. Από τον εορτασμό αυτόν (του έτους 1990 και άλλων ετών) είναι και οι φωτογραφίες που δημοσιεύουμε εδώ. Σημαντική η φωτογραφία στην οποία φαίνεται ο μακαριστός Μητροπολίτης Πατρών να τελεί την Ακολουθία του Μ. Αγιασμού προς ανατολάς, κατά το ορθόδοξον έθος, και όχι κατενώπιον του λαού όπως πολλάκις παρατηρείται εν εσχάταις ημέραις. 

Ο αείμνηστος Γέροντας τελούσε, όμως, υποδειγματικά και τις Ακολουθίες της παραμονής των Θεοφανείων: Μ. Ώρες, Μ. Εσπερινό μετά της Θείας Λειτουργίας του Μ. Βασιλείου και τον Μ. Αγιασμό, στον ιστορικό Ιερό Ναό του Παντοκράτορος, στην Άνω Πόλη. Είναι αυτός που καθιέρωσε Αγρυπνία (9-1 μ. μεσ.) για τις Ώρες τόσο των Χριστουγέννων όσο και των Θεοφανείων. Επέλεξε τον Παντοκράτορα, προφανώς επειδή ανήμερα της εορτής η Τελετή Αγιασμού των Υδάτων της ενορίας γίνεται πανηγυρικά στην Δεξαμενή, στο ιστορικό Φρούριο της πόλης. Με την παρουσία του την παραμονή των Θεοφανείων εκεί, τιμούσε και τον εορτασμό της Άνω Πόλης. 

Εννοείται πως έψαλλε πανηγυρικά τα ιδιόμελα των Μ. Ωρών και του Μ. Εσπερινού, στο κλασικό μέλος, και κατόπιν τελούσε την Θ. Λειτουργία του Μ. Βασιλείου και στο τέλος την Ακολουθία του Μ. Αγιασμού. Θυμάμαι την ανεπανάληπτη εμμελή απαγγελία του στο Ευαγγέλιο της Θ’ Ώρας: «Εν έτει πεντεκαιδεκάτω…». Και την εξπρεσιονιστική ερμηνεία του στο πρώτο ιδιόμελο του Εσπερινού, ιδιαίτερα στη φράση: «τρέμει τη χειρί» (ο Πρόδρομος), όπου αποδίδει την κλασική γραμμή με ρυθμό και ένταση. 

Αυτό μπορείτε να το διαπιστώσετε ακούγοντας το βίντεο που παραθέτουμε εδώ.

Πρόκειται για μια ηχογράφηση που πραγματοποίησα στις 4 Ιανουαρίου του 1988, στον Ι. Ναό Παντοκράτορος Πατρών, στην Αγρυπνία για τις Μ. Ώρες των Θεοφανείων. Ο Μητροπολίτης Νικόδημος ψάλλει στον Μ. Εσπερινό το «Κύριε εκέκραξα» και το στιχηρό ιδιόμελο «Τον φωτισμόν ημών» σε ήχο β’. Και στη συνέχεια ψάλλει τα τροπάρια των Προφητειών «Επεφάνης εν τω κόσμω» σε ήχο πλ.α’ και «Αμαρτωλοίς και τελώναις» σε ήχο πλ.β’, λέγοντας και τους ψαλμικούς στίχους, των χορών ψαλλόντων τα ακροτελεύτια κάθε φορά. Τότε έψαλαν στον Παντοκράτορα οι επί σειρά ετών ψάλτες του Ναού, αείμνηστοι Κωνσταντίνος Μυλωνάς και Αργύριος Μωραϊτης.

Αιωνία η μνήμη τους!

Παραθέτουμε στη συνέχεια μια ομιλία εις τα Άγια Θεοφάνεια (Ο αγιάζων και οι αγιαζόμενοι) του Μητροπολίτου Πατρών Νικοδήμου [Απόσπασμα από το βιβλίο «Εόρτια Μηνύματα», εκδ. Αποστολικής Διακονίας, Αθήναι, 4η έκδ., σ. 292-295]. 

Όταν γίνεται λόγος περί αγιασμού, είναι φανερόν ότι προϋποτίθεται αγιάζων και αγιαζόμενοι. Η πράξις του αγιασμού προϋποθέτει εκείνον ο οποίος ενεργεί και εκείνους διά τους οποίους ενεργείται. Δεν πρόκειται διά τον αγιασμόν των υδάτων, αλλά περί της ουσίας του αγιασμού, δηλαδή περί της αγιοποιήσεως των ανθρώπων. (Άλλωστε, υπέρ του αγιασμού ημών τελείται ο αγιασμός των υδάτων) Ο απόστολος Παύλος εξηγεί σχετικώς ποίος είναι ο αγιάζων και ποίοι οι αγιαζόμενοι. Και είναι επίκαιρον σήμερον, ομολογουμένως, να ομιλήσωμεν περί του αγιάζοντοςκαι των αγιαζομένων. 

1. «Ο αγιάζων και οι αγιαζόμενοι εξ ενός πάντες». Ο αγιάζων, φυσικά, είναι ο Χριστός και αγιαζόμενοι, προφανώς, είναι οι πιστοί εις Αυτόν, οι χριστιανοί. Όμως ο Χριστός είναι υιός του Θεού, τέκνα δε Θεού, κατά χάριν, είναι και οι διά του Χριστού «την υιοθεσίαν απολαύοντες». Και διά τούτο ο Παύλος λέγει, ότι είναι «εξ ενός (Πατρός) πάντες». 

Ο αγιάζων: Εκεί εις τον Ιορδάνην ποταμόν παρουσιάσθη ο αγιάζων Κύριός μας. Και το Πνεύμα το άγιον, εμφανισθέν εν είδει περιστεράς, και η φωνή του Πατρός συγχρόνως τον παρουσίασαν εις τους ανθρώπους: «ούτος εστιν ο υιός μου ο αγαπητός, εν ώ ηυδόκησα». Πρέπει δε να γνωρίζωμεν ότι ο αγιάζων Χριστός έχει τρεις ιδιότητας: είναι προφήτης, βασιλεύς και αρχιερεύς. 

Παρουσιάσθη τω όντι ο Κύριος με το προφητικόν του αξίωμα, εν πρώτοις. Ως διδάσκαλος δηλαδή, διδάσκων τας υψίστας αληθείας και διαφωτίζων τα μεγάλα εκείνα ζητήματα, τα οποία όσον και αν ανιχνεύη ο άνθρωπος, τα ψηλαφά μόνον, χωρίς να δύναται να τα γνωρίση πληρέστερον. Ο Κύριος είναι, διά την γνώσιν των ζητημάτων αυτών, «η οδός και η αλήθεια». Κατήλθεν εκ του ουρανού, διά να φέρη εις ημάς την γνώσιν της αληθείας• της αληθείας εκείνης η οποία δεν είναι ξηρά γνώσις, αλλά κατευθύνει και καθοδηγεί εις ζωήν ανάλογον και αγίαν, διά να γίνη πραγματικότης εκείνο το οποίον είπε εν τη προσευχή του προς τον ουράνιον Πατέρα ο Κύριος: «αγίασον αυτούς τη αληθεία σου• ο λόγος ο σός αλήθεια εστιν». Αγίασέ τους διά της αποκαλυφθείσης αληθείας σου, ώστε να έχουν την αλήθειαν αυτήν ως γνώμονα και οδηγόν της ζωής των. 

Αλλά παρουσιάσθη ο Κύριος και ως Βασιλεύς: «και της βασιλείας αυτού ουκ έσται τέλος». Αυτός είναι «ο βασιλεύς των βασιλευόντων και Κύριος των κυριευόντων». Αυτός είναι ο βασιλεύς, ο Άρχων της «βασιλείας των ουρανών», της οποίας οι χριστιανοί εκλήθησαν να είναι πολίται. Είναι ο ηγεμών, ο οποίος κελεύει και ημείς ως υπήκοοί του οφείλομεν να εκτελώμεν πιστώς τον νόμον και τας εντολάς του. 

Ενεφανίσθη ακόμη ο Σωτήρ και ως Αρχιερεύς. Είναι ο «αρχιερεύς ο μέγας ο διεληλυθώς τους ουρανούς». Όλοι οι ιερείς της Παλαιάς Διαθήκης κυριώτερον έργον είχον να προσφέρουν εις τον Θεόν θυσίας. Αλλά ο Κύριος προσέφερεν την ανεκτίμητον θυσία του Εαυτού του• και δι’ αυτό είναι ο μέγιστος Αρχιερεύς. 

Αυτός λοιπόν είναι ο αγιάζων, ο Ιησούς Χριστός, Όστις διά τον άνθρωπον είναι ο κατεξοχήν Προφήτης (δηλαδή διδάσκαλος), Βασιλεύς και Αρχιερεύς. 

2. Και οι αγιαζόμενοι ημείς, πρέπει να ανταποκριθώμεν εις τας τρεις αυτάς ιδιότητας του Κυρίου. 

Εάν Εκείνος είναι ο κατ’ εξοχήν διδάσκαλος, ημείς οφείλομεν να είμεθα οι μαθηταί του, οι δεχόμενοι τους λόγους του με υπακοήν και διάθεσιν συμμορφώσεως προς αυτούς. Τότε είμεθα όντως αγιαζόμενοι. Εάν όμως ο Κύριος διδάσκη και ημείς δεν θέλομεν να τον υπακούσωμεν, τότε δεν έχομεν μετ’ Αυτού σχέσιν ως αγιαζόμενοι. Ο αγιάζων και οι αγιαζόμενοι συναντώνται εις το αυτό σημείον: ο αγιάζων διδάσκει την αλήθειαν και οι αγιαζόμενοι την ακολουθούν. 

Και ως βασιλεύς ο Χριστός θα διατάσση και οι αγιαζόμενοι θα δέχωνται τας εντολάς του και θα τας εφαρμόζουν. Εκείνος με το βασιλικόν αξίωμα θα διευθύνη τους πάντας• και τα πάντα θα ανήκουν εις την δικαιοδοσίαν του. Υπό τας προϋποθέσεις δε αυτάς και ο χριστιανός καθίσταται μέτοχος του βασιλικού αξιώματος του Κυρίου. Δεν θα παρουσιάζη δηλαδή αδυναμίαν να χαλιναγωγήση τον εαυτόν του. Χριστιανός ο οποίος οικειοποιείται τας θείας αληθείας της διδασκαλίας του Κυρίου και θέλει να έχη τον Χριστόν άρχοντα εις την ζωήν του, γίνεται ικανός να κυριαρχή επί της προσωπικότητός του και να ηγεμονεύη επ’ αυτής, με την χάριν του Αγιάζοντος, αξιοποιούσαν τας ατομικάς του προσπαθείας. 

Διότι, μη λησμονώμεν, τέλος, ότι ο Χριστός, παρουσιαζόμενος και ως Αρχιερεύς ημών, προσέθεσεν εις την προσευχήν Του: «υπέρ αυτών εγώ αγιάζω εμαυτόν, ίνα και αυτοί ώσιν ηγιασμένοι εν αληθεία». Εγώ θυσιάζω, λέγει, τον εαυτόν μου, και η πράξις αυτή πρέπει να έχη συνέπειαν και συνέχειαν, τ.έ., πρέπει και οι αγιαζόμενοι, ενισχυόμενοι από την αγιαστικήν χάριν και δύναμιν που πηγάζει εκ της θυσίας ταύτης, να θυσιάζουν κάθε τι το κακόν και αμαρτωλόν επί του βωμού της προσπαθείας, ώστε και αυτοί να είναι «ηγιασμένοι εν αληθεία». Κατ’ αυτόν τον τρόπον πράγματι ο πιστός επωφελείται της θυσίας του Κυρίου και μετέχει ως «βασίλειον ιεράτευμα» της αρχιερατικής ιδιότητος του Χριστού. 

Αγαπητοί! Αυτό είναι το νόημα του αγιασμού, τον οποίον εν συνεχεία θα τελέσωμεν. Εθεωρήσαμεν σκόπιμον να εκτεθούν επικαίρως σήμερον αι απόψεις αύται, διά να καταλάβωμεν, ότι εάν ποθώμεν τον αγιασμόν ημών, απαιτείται να παρακολουθήσωμεν, όπως ανεπτύχθη, τας τρεις ιδιότητας του Κυρίου, ο Οποίος ενεφανίσθη εις ημάς ως Προφήτης, ως Βασιλεύς και ως Αρχιερεύς. 

Είθε να τον ακολουθήσωμεν πράγματι, ώστε και οι αγιαζόμενοι να ευρεθώμεν μαζύ με τον αγιάζοντα εις την βασιλείαν των ουρανών, και να Του αναπέμπωμεν δόξαν, συν τω Πατρί και τω αγίω Πνεύματι.

ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΛΛΑΔΟΓΡΑΦΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΥΜΦΩΝΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΡΙΤ ΥΠΟ ΤΟΝ ΒΥΡΩΝΑ ΦΙΔΕΤΖΗ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Σήμερα, Κυριακή 4 Ιανουαρίου 2015, στο στούντιο C του Ραδιομεγάρου για την πρώτη συναυλία της Εθνικής Συμφωνικής Ορχήστρας της ΝΕΡΙΤ για το νέο έτος, στο πλαίσιο της εκπομπής «Μουσική Γεωγραφία». Ήταν μια συναυλία με ελληνικά έργα, γι’ αυτό και οι διοργανωτές την ονόμασαν «Ελληνική Πρωτοχρονιά». 

Παρουσιάστηκαν τα έργα: Τα Κάλαντα του Σάββα Ζάννα, Καπρίτσιο επί δύο Ελληνικών Θεμάτων για βιολί και Ορχήστρα και 1η Ελληνική Σουίτα του Διονύσιου Λαυράγκα, Κλέφτικοι χοροί του Πέτρου Πετρίδη, Ομπρός, για ανδρική χορωδία και ορχήστρα του Μανώλη Καλομοίρη (σε ποίηση Άγγελου Σικελιανού), Ασπασμός στην μητέρα Ελλάδα, Ολυμπιακός Ύμνος και Ύμνος στον Βάκχο του Σπύρου Σαμάρα. 

Στη συναυλία συμμετείχαν η Χορωδία της πρώην Εμπορικής Τράπεζας σε διδασκαλία Σταύρου Μπερή και η Χορωδία του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών σε διδασκαλία Νίκου Μαλλιάρα. 

Την Ορχήστρα και τις χορωδίες διηύθυνε ο μαέστρος Βύρων Φιδετζής, κατ’ εξοχήν ειδικός σε θέματα ελληνικής μουσικής.

Σολίστ στο βιολί, στο Kαπρίτσιο του Λαυράγκα, ήταν ο Γιώργος Δεμερτζής, επίσης με δαψιλή προσφορά στον χώρο της λόγιας ελληνικής μουσικής. 

Η συναυλία μεταδόθηκε απευθείας από την τηλεόραση της ΝΕΡΙΤ, την προλόγισε ο Νίκος Ξανθούλης, υπεύθυνος των Μουσικών Συνόλων και μπορείτε να την παρακολουθήσετε ολόκληρη από το webtv εδώ. 

Τα Κάλαντα του Σάββα Ζάννα θα έλεγα ότι είναι πια ένα κλασικό έργο. Πρωτοπαρουσιάστηκαν στην συναυλία για τα εγκαίνια του εκκλησιαστικού οργάνου της αίθουσας Φίλων της Μουσικής, του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, στις 23 και 27 Δεκεμβρίου 1993. Πέρασαν 21 χρόνια και τα Κάλαντα του Ζάννα αποτελούν προσφιλές ρεπερτόριο για τις Ελληνικές ορχήστρες, ειδικά την περίοδο των Χριστουγέννων. Σύνθεση βασισμένη σε παραδοσιακές μελωδίες καλάντων, οι οποίες κατάλληλα επεξεργασμένες και ενορχηστρωμένες δίνουν ένα χρώμα ελληνικό και ταυτόχρονα καθαρά συμφωνικό. 

Το πρώτο εξ όσων γνωρίζουμε Ελληνικό έργο για βιολί και ορχήστρα με τίτλο «Καπρίτσιο επί δύο Ελληνικών θεμάτων διά βιολίον συνοδεία ορχήστρας» του Διονύση Λαυράγκα και χρονολογία σύνθεσης το 1921, παρουσιάστηκε σε πρώτη εκτέλεση από τον Σοφοκλή Πολίτη στο βιολί με τη Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ υπό τον Β. Φιδετζή στα 1987, νομίζω στο Θέατρο του Κολλεγίου Αθηνών. 

Τώρα πάλι ο Β. Φιδετζής παρουσιάζει το έργο, με σολίστ αυτή τη φορά τον Γιώργο Δεμερτζή, ο οποίος ερμήνευσε με στιβαρότητα τη ζωηρού χαρακτήρα σύνθεση του Δ. Λαυράγκα, η οποία δεν είναι άμοιρη δεξιοτεχνικών απαιτήσεων (θυμίζω πως τον 18ο αιώνα το καπρίτσιο αποτελούσε ουσιαστικά ένα κομμάτι για δεξιοτέχνες). Ο Δεμερτζής απεδείχθη και στο ελληνότροπο αυτό έργο δεξιοτέχνης του βιολιού και αδιαφιλονίκητος κάτοχος της ελληνικής μουσικής σκέψης και δημιουργίας. 

Το Καπρίτσιο και η 1η Ελληνική Σουίτα του Λαυράγκα, καθώς και ο Ολυμπιακός Ύμνος και ο Ύμνος στον Βάκχο του Σαμάρα, είναι έργα που έχει ενορχηστρώσει, επιμεληθεί και έχει εκδώσει - νομίζω – ο Β. Φιδετζής, ο οποίος με πάθος διηύθυνε την Συμφωνική της ΝΕΡΙΤ, καθιστώντας μας κοινωνούς σημαντικών ψηφίδων της νεώτερης ελληνικής δημιουργίας.

Καριερίστες κληρικοί: ΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ!

22 Δεκεμβρίου 2014, ο Πάπας απευθύνει λόγο στην Κουρία

Γραφειοκρατικός χριστιανισμός 

ΣΤΑΥΡΟΣ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ 

Καθημερινή

O​​ποιος αναζητήσει τη λέξη martalismo, marthalisme, marthalism ή Martha complex σε ένα ιταλικό, γαλλικό ή αγγλικό λεξικό αντίστοιχα δεν θα τη βρει. Το ίδιο βέβαια και τη λέξη μαρθισμός ή κάτι παρόμοιο σε ένα ελληνικό λεξικό. Η λέξη είναι πλάσμα του Πάπα Φραγκίσκου, από το όνομα της μαθήτριας του Χριστού Μάρθας, και τη χρησιμοποίησε στον εόρτιο, ενόψει των Χριστουγέννων, χαιρετισμό του προς τα μέλη της Κουρίας (22.12.2014). Θυμίζω το περιστατικό που μας διασώζει μόνο το Κατά Λουκάν (10, 38-42). Ο Χριστός πηγαίνει στο σπίτι της Μάρθας, η οποία από τη χαρά της τσακίζεται να τον περιποιηθεί, ενώ η αδερφή της η Μαρία δεν την βοηθάει καθόλου, παρά κάθεται και ακούει τον Επισκέπτη. Κάποια στιγμή η Μάρθα παραπονιέται στον Χριστό («Κύριε, ου μέλει σοι ότι η αδελφή μου μόνην με κατέλιπε διακονείν;») και του ζητάει να της πει να βάλει κι αυτή ένα χέρι. Ο Χριστός δεν θα συμμεριστεί το παράπονό της, μα θα την επιπλήξει κιόλας που περισπάται με πολλά, και επαινεί, αντίθετα, τη Μαρία, που προσηλώνεται στο ένα και μόνο που έχουμε ανάγκη. 

Στη βαρυσήμαντη αυτή ομιλία ο Πάπας απαρίθμησε δεκαπέντε νοσήματα που έχουν προσβάλει την Κουρία (και από τα οποία βέβαια κανείς μας δεν είναι απαλλαγμένος). Σοφά ο Πάπας ξεκινάει την απαρίθμησή του με το αίσθημα των ανθρώπων της Κουρίας πως είναι αθάνατοι, απρόσβλητοι, απαραίτητοι. Μια βόλτα σε ένα νεκροταφείο, προτρέπει ο Πάπας, μπορεί να τους λυτρώσει από αυτόν τον πειρασμό. Τα νεκροταφεία είναι πράγματι γεμάτα από αναντικατάστατους. Τον πυρήνα ωστόσο της πνευματικής νοσογραφίας, όπως την αποτύπωσε ο Πάπας Φραγκίσκος, αποτελεί ο γραφειοκρατικός ακτιβισμός μέσα στην Εκκλησία. Το δεύτερο νόσημα του παπικού καταλόγου καλείται μαρθισμός, ενώ στην τέταρτη θέση τοποθετείται ο υπερβολικός προγραμματισμός και ο υπαλληλισμός. Μαρθισμός είναι η ασταμάτητη δραστηριότητα, μέρα νύχτα, γεμάτη άγχος και ταραχή. Οσοι πάσχουν από το νόσημα αυτό στριφογυρίζουν αδιάκοπα, χωρίς να κάθονται λεπτό «παρά τους πόδας του Ιησού» να ακούσουν τον λόγο του. Δεν ξεκουράζονται ποτέ, ούτε σωματικά ούτε ψυχικά, γεγονός που ήδη αποτελεί αμαρτία, αφού στον άνθρωπο έχει δοθεί, με τον Δεκάλογο, η θεϊκή εντολή να ξεκουράζεται. 

Εννοείται πως ο ακτιβισμός τον οποίο καταγγέλλει ο Πάπας δεν είναι εκείνος των ανθρώπων που κοπιάζουν για τους συνανθρώπους, αλλά είναι ο υπολογιστικός ακτιβισμός του γραφειοκράτη και καριερίστα κληρικού (και κάθε άλλου καριερίστα). Πράγματι τίποτε πιο θλιβερό από ιερείς και επισκόπους που σκέφτονται και ενεργούν σαν μάνατζερ. Μάνατζερ της Χάρης του Θεού! Τρέχουν πάνω κάτω, προγραμματίζουν και οργανώνουν, οχυρωμένοι πίσω από τα ντοσιέ τους ασχολούνται με το πρωτόκολλο παρά με τον πλησίον, άφιλοι και σκληρόκαρδοι, συσσωρεύουν υλικά αγαθά, τιμές και δόξες, εμπλουτίζουν την γκαρνταρόμπα τους (τα άμφιά τους!) και πασχίζουν διαρκώς για την αύξηση της εξουσίας τους, ναρκισσεύονται, ανταγωνίζονται και διαγκωνίζονται, κυκλοφορούν στους διαδρόμους της εξουσίας φλυαρώντας και κακολογώντας, εντάσσονται σε μικρές και κλειστές ομάδες, ζουν διπλή ζωή και υποκρίνονται, λατρεύουν και κυρίως λείχουν τον εκάστοτε αρχηγό, περιφέρονται αγέλαστοι και θλιμμένοι, αδιάφοροι για όλους, με το βλέμμα σταθερά προσηλωμένο στην καριέρα τους. 

Ο Πάπας είπε βαριές κουβέντες στους ανθρώπους της Κουρίας, τους αποκάλεσε ούτε λίγο ούτε πολύ «εχθρούς του σταυρού του Χριστού». Μίλησε στην Κουρία για την Κουρία, με λόγια αληθινά και όχι με εθιμοτυπικές ψευτιές. Είπε αυτά που ξέρουμε όλοι για την Κουρία και εν γένει για τις εκκλησιαστικές γραφειοκρατίες όλων των χριστιανικών Εκκλησιών. Διαβάζοντας την ομιλία του, είχα την εντύπωση ότι αναφερόταν σε επισκόπους και αρχιμανδρίτες Ορθοδόξων Εκκλησιών. Οι παρόντες καρδινάλιοι και επίσκοποι χειροκρότησαν χλιαρά, οι περισσότεροι ενοχλήθηκαν. 

Ο Πάπας Φραγκίσκος έχει ξεκινήσει ήδη τη μεταρρύθμιση της Κουρίας. Είναι αποφασισμένος, παρά τις αντιδράσεις, να την συνεχίσει και να την ολοκληρώσει. Είναι φανερό ότι παίζει το κεφάλι του. Το ξέρει και δεν τον νοιάζει. Ο Πάπας είπε κάποια στιγμή στην ομιλία του ότι κάθε μέρα λέει μια προσευχή του αγίου Τόμας Μορ και ότι αυτό τον βοηθάει πολύ. Την συνέστησε μάλιστα και στους άλλους. Την μεταφράζω πρόχειρα, όπως παρατίθεται στην αγγλική μετάφραση της παπικής ομιλίας:

«Χάρισέ μου, Κύριε, καλή χώνεψη αλλά και κάτι να ’χω να χωνέψω. Χάρισέ μου σωματική υγεία και την απαραίτητη αίσθηση του χιούμορ για να την διατηρήσω. Χάρισέ μου μια απλή ψυχή, που να ξέρει να θησαυρίζει μέσα της κάθε καλό και να μην τρομάζει εύκολα στη θέα του κακού, αλλά να βρίσκει τρόπους να επανορθώνει τα πράγματα. Χάρισέ μου μια ψυχή που να μη γνωρίζει τη βαρεμάρα, την γκρίνια, τους αναστεναγμούς και τις θρηνωδίες, ούτε το υπερβολικό άγχος εξαιτίας αυτού του εμποδίου που λέγεται “εγώ”. Χάρισέ μου, Κύριε, την αίσθηση του χιούμορ. Δώσε μου τη χάρη να μπορώ να δέχομαι τα αστεία, να βρίσκω λίγη χαρά σε αυτή τη ζωή και να είμαι ικανός να την μοιράζομαι με άλλους». Αμήν!
Καλή χρονιά!

Δημήτρη Κοσμόπουλου: "Κρυπτόλεξο" για την τελευταία νύχτα του κυρ - Αλέξανδρου

Το Κρυπτόλεξο του Δημήτρη Κοσμόπουλου είναι το πλέον Δοξαστικό μοιρολόι του Παπαδιαμάντη. Πρέπει να το ψέλνουμε τουλάχιστον κάθε χρόνο, 2 προς 3 Ιανουαρίου, την βραδιά της κοίμησης του κυρ Αλέξανδρου, προσευχόμενοι για την ανάπαυσή του αλλά και για την ανάπαψη της δικής μας ψυχής, από τον τάραχον του ματαίου τούτου κόσμου. 

Έτσι, σήμερα που είναι η επέτειος της εξόδου του κυρ Αλέξανδρου, ανατρέχουμε και πάλι στο Κρυπτόλεξο το οποίο  κυκλοφορήθηκε από τον Δόμο το 2013, σε εκδοτική επιμέλεια – αριστοτεχνική! - του διευθυντή των εκδόσεων Δόμος Δημήτρη Μαυρόπουλου. Ο πλήρης τίτλος του έργου είναι Κρυπτόλεξο, για την νύχτα της 2ας προς 3η Ιανουαρίου 1911.
Ο Κοσμόπουλος αναφέρεται στην νύχτα του ψυχορραγήματος του Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη στη Σκιάθο. Η σύνθεση είναι γραμμένη κατά τον τρόπο του Κανόνος ως προς την δομή της. Ξεκινά με δύο "Προοίμια", όπου αφηγείται το ποιητικό υποκείμενο. Τα υπόλοιπα 12 μέρη του ποιήματος είναι μια πρωτοπρόσωπη εξομολόγηση μέσα από θραύσματα αναμνήσεων, περιστατικών και μνήμης θανάτου αλλά και της ελπίδας συνάντησης με τον Χριστό του ίδιου του Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη.
Ιδού ένα μικρό ανθολόγιο από το Κρυπτόλεξο.

ΠΡΟΟΙΜΙΟ Ι 

Ὕπνος διὰ βίου, πρόβα τοῦ θανάτου. Νυχτώνει κι ὅλα θὰ καοῦν στὸ χιόνι. Τὸ φέρνει μαῦρο κι ὅλο τὸ πετρώνει ὁ χιονιστὴς Βορρᾶς. Καὶ νά ̓το, 

ἔστερξε ἀληθινὸ τ’ ὄνειρο τῆς ζωῆς. Προπόνηση, στὸ μέγα ξύπνημα νὰ βγεῖς. Τώρα τὸ στῆθος σου εἶναι φρέσκο χῶμα μὲ τὰ κεριὰ καρφιὰ φέγγους ἀπ’ τ’ ἄλλο σῶμα. 

Στάλες στὴν θράκα καὶ στὸ παραγώνι. Ὅλος ὁ βίος γιὰ τούτη τὴν στιγμή. 

Δὲν κράτησες ποτέ σου μιὰ δραχμή, 

νόμισμα –ὅπως οἱ ἄλλοι– νὰ πληρώνεις 

μὲ λέξεις τοῦ καιροῦ τὸν Τραπεζίτη. Σταλαγμοὶ ἀπὸ τῆς θάλασσας τὸ περιβόλι, οἱ στερνοὶ λυγμοί.

ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΙΙ 

Αὐτὸς ποὺ ἔκοβε φέτες τὸ φεγγάρι 

γιὰ νὰ ταΐσει πεινασμένα δέντρα, 

ἔβλεπε ἐντός τους σκουριασμένα κέντρα καὶ τῆς θαλάσσης τὸ αἶμα καὶ τὴν χάρη. 

Ἐκεῖνος ποὺ ἔγραφε μὲ φτερουγίσματα πουλιῶν τρεμάμενο τὸν ἴσκιο τῆς ψυχῆς του, 

σ’ ἀσημοχρύσαφα νερὰ τοῦ Παραδείσου βάφτιζε τὸ τριμμένο του παλτό. 

Πῶς, Βαπτιστά, τὸ πορφυρὸ ὄνομά σου ράμφισε σὰν σταφύλι ἡ φωνή του. 

Καὶ μέθυσε κι ἐδέχθη τὴν ποινή του. 

Κι εἶδε τὸ Ἀρνίο ποὺ κήρυξε ἡ χαρά σου. Καθὼς χυνότανε στὴν ἅγια σιωπή του, 

ἡ θαλπερὴ φτερούγα σου ἔγινε ἡ Μονή του. 

2 

Ἀνδρέα Καρκαβίτσα, Γιάννη Βλαχογιάννη πουλιὰ φωλιάσαν, παιδιόθεν, στὴν ψυχή μου καὶ τῆς ἀνοίξανε τὰ μάτια γιὰ νὰ κάνει τὸ δάκρυ τ’ οὐρανοῦ, μελάνι καὶ βροχή μου. 

Ἄγγελοι στὴν Εὐαγγελίστρια 

εὐχὴ μοῦ ψέλναν γιὰ ν’ ἀντέχω τοὺς τελῶνες κι ἡ Θεοτόκος Κόρη στὴν Κουνίστρα 

μὲ ψίθυρους κεριῶν μοῦ ’δειξε πόρνες, 

Φτερὰ τοῦ πόνου, ζαφειρένια σεῖστρα. 

Ἀδελφὲ ̓Ιωάννη, Φίλτατέ μοι Ἀνδρέα Ἔφορος, Χωροφύλαξ, Εἰσπράκτωρ Δημοσίου 

καὶ Φραγκορράπτης, Γραμματεὺς Ἀρχείου 

ὅλοι ἴδιο πρόσωπο, σὲ μιὰ παρέα. 

Φυσοῦνε τῶν ἀρρήτων ἱερογλυφικά, μ’ αὐτοὶ ὡραῖα –γαυγίζουν ἑλληνοδιδάσκαλοι κάλπικου βίου–

λόγια παχιά, τοῦ Κέρβερου ὑλακές, μιὰ κουδουνίστρα –χθές, αὔριο, πάντα– τοῦ θανάτου, ἀγοραία. 

3 

Χθές, αὔριο, πάντα ὑλακὲς θανάτου. Καὶ πάντα γιὰ ζωὴ περνοῦσε ἡ νέκρα, γιὰ ἔρωτας ὁ κυνέρωτας, ποὺ ἡ χαρά του σβήνεται στὰ 

γκριζόνερα τῆς τέφρας. 

Γιὰ ἐσᾶς πατρίδα μιὰ ἄδεια λέξη. 

Ποιὸν μοῦ ἀπονέμετε σταυρό, τίνος σωτῆρος; Βαστάζων τὸν Σταυρόν μου, ἔφθασα. Θὰ φέξει ἐδῶ, κι ἂς μὲ χρεώσατε στοῦ σκοταδιοῦ τὸν κλῆρο. 

Περνάει στὶς φλέβες τοῦ χιονιᾶ τὸ κρύο 

μὰ τὸν χρυσό του σπόρο, σπέρνει στὴν ψυχή. Μοναχός, στοῦ χειμῶνα τὸ σφαγεῖο, 

ἡ ἀνάσα μου ἀνεβαίνει στοναχή. Ἐντός μου τούτη ἡ στιγμὴ κρυφὸ κελλί. Ἡ βρύση τοῦ φωτός της, γάργαρη ἰαχή. 

4 

Νομίσματα μιᾶς ἄλλης ἐποχῆς 

μὲ ἀνάγλυφες τὶς προτομὲς Καισάρων, πέφτοντας μὲ τὴν λάμψη μιᾶς βροχῆς ἀστεροειδῶν, σὲ θησαυροφυλάκια Μεγάρων 

πνίγοντας κάθε σκίρτημα ψυχῆς – 

νομίσματα τῆς κάθε ἐποχῆς. 

Ὡς νὰ ἤμην ὁ λαμβάνων, ὄχι ὁ δίδων 

μὲ τὴν δαμόκλειο σπάθη τῶν φροντίδων 

–τὶς ἀδελφές, τὸν ἀδελφό μου, τοὺς γονεῖς– 

πέρασα αὐτὸν τὸν κόσμο, ἀφανής. Ὅμως τὸ νόμισμα ἐκ λίθου πολυτίμου, 

κομίζω, ἐν εἴδει γλίσχρου ἀντιτίμου, 

τὸν μαργαρίτη πού, ὡς κόχλος, ἡ καρδία ἐκ Σοῦ, προήγαγε, σεπτὴ παραμυθία. 

6 

Θάλασσα, λέξις προελληνική, πελασγική. 

Τῶν Δωριέων κατόπιν, Ἀχαιῶν, Ἰώνων. 

Μ ̓ ἀνατριχίλες, λεῖο δέρμα, μουσικὴ βακχευόντων κυμάτων, οἰστρουμένων αἰώνων. 

Δέντρο κρεμάμενο στὸν βράχο, μόνο (τὰ δέντρα ἔχουν μνήμη, κρατοῦνε πόνο λένε οἱ σοφοί), λυώνω καὶ γέρνω. 

Ἴσκιους πουλιῶν στὴν θάλασσα φέρνω. 

Ἡ θάλασσα ἀστράφτει καὶ λάμπει 

στοῦ δέντρου τὸ αἷμα. Ν ̓ ἀντέχει χειμῶνες. Ποὺ σβήνουν τὰ ὄρη, ποὺ φεύγουνε κάμποι 

τὸ δέντρο θυμᾶται καὶ κλαίει τοὺς αἰῶνες. Δάκρυ τὸ δάκρυ, γεμίζει θάμβη 

κι ἀποχαιρετίζει θαλάσσιους λειμῶνες. 

9 

Μιλτιάδη Μαλακάση, Παῦλε Νιρβάνα προσεύχεσθε καὶ γρηγορεῖτε. 

Δὲν εἶναι ὁ θάνατος τοῦ σκότους Μάνα ἔψαλλα κάποτε. Νὰ θυμηθεῖτε. 

Τώρα, θυμᾶμαι πάλι, τὴν ἡμέρα τῆς θανῆς μου, πού, ὅπου νά ’ναι, νά ̓την, ξημερώνει. 

Γιατὶ τὴν περιδιάβαζα στὶς ἀφανεῖς μου νύχτες. Κι ἔπειτα, λίγο-λίγο, νὰ μερώνει 

σὲ κάθε κόμπο τῆς εὐχῆς, καὶ νὰ χαράζει ὅπως ἀνοίξεως λυκαυγὴς κῆπος μὲ κρίνα, ἔαρ ν’ ἀνατέλλει σὲ πασχάλιο ἁγιάζι. 

Μιλτιάδη, παιδί μου Παῦλε, ὄχι κινίνα. Ἀνάβει, μὲ τὸν ρόγχο, λύχνος στὴν ἀνάσα. 

Τὸ χῶμα τῆς ἐπιστροφῆς, χάδι κι ἀνάσταση. 

12 

Αὐτὸς ὁ κόσμος δὲν θὰ σβήσει, οὔτε μὲ κρότο οὔτε μὲ λυγμό. Θὰ βασιλέψει, θαλασσόβρεχτος, στὸ τελευταῖο μου δάκρυ. Σμήνη ἐποχῶν μὲ 

λαμπερὰ φτερὰ θὰ σηκωθοῦν 

στὸν ἔσχατο σφυγμό 

κι ἀπὸ χρυσόσκονη ἱερὴ τῶν παιδικῶν μου χρόνων νέφος 

θὰ μὲ πάρει. 

Μορφώ, Λενιώ, Φωλιώ, Θέκλα, Μελάγχρω κι Ἀσμινιώ Πολύμνια, μὲ τὰ μέλη μελιχρά, συγχεόμενα

στὸ φέγγος τῆς σελήνης 

μελίχρυσοι, χλοάζοντες λαιμοί, βόστρυχοι, πλόκαμοι νερῶν νεόφυτοι κυπάρισσοι, προάγγελοι ἑνὸς τάφου τῆς γαλήνης. 

Ἔκλαψα. Ἀντάμα κυματίζουν φόβος, ἄγρια χαρά, ξενιτεμός, ἀλλ’ ὅσο ζοῦσα, ἑτοιμαζόμουνα γιὰ τὴ μεγάλη ἐπιστροφή. 

Ἔρωτα τῶν ἐρώτων εὐδοκεῖς ὥστε ἡ καταστροφὴ 

τῶν λόγων, νὰ εἶναι κάλεσμα. Τραπέζης οὐρανίου τρυφή, 

ὁ χαμός.»

Ο ποιητής Δημήτρης Κοσμόπουλος στο σπίτι του, 11 Απριλίου 2013, φωτ. Νίκος Νικολάου-Χατζημιχαήλ

Διαβάστε ολόκληρο το Κρυπτόλεξο εδώ. 

Δείτε και την σχετική ανάρτηση της Ιδιωτικής Οδού: 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΣΜΟΠΟΥΛΟΣ: "Παρακαλῶ, γίνου, τῆς πανηγύρεως ὁ προεξάρχων, στὸ πανηγύρι τοῦ θανάτου μου καὶ στῆς σιγῆς μου τὶς παραμονές"

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΙΔΑΚΗΣ | ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΤΕΣ

Του συγγραφέα Γιάννη Μακριδάκη

Χριστιανιστές 

Χριστιανιστές μπορούμε να ορίσουμε τις εν Ελλάδι λιπαρές απομιμήσεις τζιχαντιστών. 

Ενδημούν πολιτικά εντός των κόλπων της ακροδεξιάς ΝΔ κυρίως, είναι λάτρεις ταυτοχρόνως του μεσαίωνα και της ευρωζώνης και οι πολιτικοί τους εκπρόσωποι ρυπαίνουν τον δημόσιο λόγο και χώρο με τα όσα εκστομίζουν ως ιδεολογήματα του ανεπαρκούς εγκεφάλου τους, προσβάλλοντας ταυτόχρονα με την νοημοσύνη και την αισθητική μας, το αγνό και άδολο θρησκευτικό αίσθημα των ανθρώπων. 

Στην Ελλάδα υπήρχαν ανέκαθεν χριστιανιστές, ανήκαν στην ευρύτερη κοινωνική ομάδα των νοικοκυραίων και ασχολιόντουσαν μέχρι πρότινος με τα του οίκου τους αποκλειστικά, με την τσανακολειχία δηλαδή του κάθε γαστεροφόρου πολιτικού τους ρουσφετιού. Κατόπιν όμως, όταν αυτός μάζεψε την τσανάκα από το δάπεδο και τους είπε τέλος, τους κούνησε δε και το δάκτυλο αυστηρά αναφωνώντας ότι μαζί τα φάγανε και πρέπει να πληρώσουν, εγέρθησαν στα γόνατα και άρχισαν να πτύουν όξος και χολή, όχι βεβαίως ενάντια στον ποδηγέτη τους αλλά σε όσους εκ των πλησίον τους καθ’ όλα αυτά τα χρόνια είχαν αξιοπρέπεια… 

Στην παρούσα ιστορική περίοδο οι νοικοκυραίοι, έχοντας τους χριστιανιστές μπροστάρηδες και τους πλέον πνευματικά καθυστερημένους εξ αυτών ως ντελάληδες της κατάντιας του ανθρώπινου όντος και της πολιτικής τους, εκποιούν τη χώρα και τον πληθυσμό της, ομοίους τους αλλά και αξιοπρεπείς και επιδίδονται ομαδικώς στην αγαπημένη των εκλεκτών προγόνων τους συνήθεια, την λειχία του κραταιού γερμανικού ράιχ, μήπως και ξαναβρεθούν σε θέση τσανακογλύφτη περίοπτη, τελευταία δε αλυχτούν ασυνάρτητα και απροκάλυπτα, κατειλημμένοι πλήρως από τον φόβο ενδεχόμενου εκπεσμού τους. 

Ήταν και είναι πράγματι θλιβεροί. Διότι εκτός των άλλων, δεν έχουν μάθει από την μακραίωνη ιστορία της ανθρωπότητας, ότι ποτέ κανείς δεν γλύτωσε από τη ζωή και ότι οι αναξιοπρεπείς γυμνοσάλιακες του είδους τους, ούτως ή άλλως βορά στις όρνιθες και στα πουλιά καταλήγουν γρήγορα ή πιο γρήγορα…

"Η ΓΛΥΠΤΙΚΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ" ΤΟΥ ΑΝΤΡΕΪ ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΕΝΕΛΑΟ ΚΑΡΑΜΑΓΓΙΩΛΗ

Έχω εκατοντάδες κασέτες με ραδιοφωνικές εκπομπές του Μενέλαου Καραμαγγιώλη από το πάλαι ποτε Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ, με τον θρυλικό – πλέον – τίτλο: «Πού πάει η μουσική όταν δεν την ακούμε πια;». 

Ανυπομονούσα να έρθει το απόγευμα της Κυριακής – στις αρχές της δεκαετίας του ’90 - για να ακούσω την κάθε φορά υπαρξιακού περιεχομένου εκπομπή του, με απίθανα θέματα και μουσικές εξαίσιες! 

Αργότερα απέκτησε και μια δεύτερη εκπομπή με τίτλο: «Αυτόματος τηλεφωνητής», εξίσου ξεχωριστή. 

Τώρα τον ξανακούω πια από το Τρίτο και σκέφτηκα ν’ ανοίξω το 2015 με την εκπομπή του «Αποτυπωμένος χρόνος – Ταρκόφσκι» ή αλλιώς «Ο χρόνος με τον τρόπο του Αντρέϊ Ταρκόφσκι». 

Ο Καραμαγγιώλης μας θυμίζει τον Ταρκόφσκι που μάλλον ξεχνάμε και είναι αμαρτία… Αυτόν που μας έδωσε το «Σμιλεύοντας το χρόνο»! Αυτός ο – κατά Σωτήρη Γουνελά – «νοσταλγός του Παραδείσου». 

Ακούστε με προσοχή τον Καραμαγγιώλη για τον Ταρκόφσκι. Και θυμηθείτε πως τη θεωρία του για τη «γλυπτική του χρόνου» ο Ταρκόφσκι ανέπτυξε στις ταινίες του Ο Καθρέπτης (1975) και Στάλκερ (1979). 

Π.Α.Α.

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕ ΚΑΛΑΝΤΑ ΖΑΚΥΝΘΙΝΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΧΙΟΥΜΟΡΙΣΤΑ ΜΠΑΜΠΟΥΡΑΝΟ

Καλή χρονιά, αγαπητοί συνοδίτες, με Πρωτοχρονιάτικα κάλαντα από τον Μπαμπουράνο, χιουμορίστα της Ζακύνθου. 

Πρωί 31ης Δεκεμβρίου 2014, στο Μητροπολιτικό Μέγαρο Ζακύνθου, ενώπιον των Μητροπολιτών Δωδώνης Χρυσοστόμου και Ζακύνθου Διονυσίου και του Γενικού Αρχιερατικού Επιτρόπου της Μητροπόλεως π. Παναγιώτη Καποδίστρια.

Πηγή: nyxthimeron