4+3 με το Γυναικείο Φωνητικό Σύνολο "έξΗ" - ΣΤΗΝ ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΑΥΛΙΩΝ ΤΟΥ ΩΔΕΙΟΥ "ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΝΑΚΑΣ"

φωτογραφίες από τις πρόβες: Χριστίνα Παπαδάκη

Το γυναικείο φωνητικό σύνολο «έξΗ» την Παρασκευή 12 Απριλίου 2013 στις 8.30 μ.μ. στην αίθουσα συναυλιών του Ωδείου Φίλιππος Νάκας (Ιπποκράτους 41, Αθήνα)

Τέσσερις κύκλοι τραγουδιών + 3 παιδικά τραγούδια για έξι γυναικείες φωνές.

Το γυναικείο φωνητικό σύνολο "έξΗ" αποτελούν οι:

Δάφνη Πανουργιά, σοπράνο

Μορφούλα Παπαγεωργίου, σοπράνο

Αγγελική Κρεμπενιού, μέτζο σοπράνο

Κυριακή Τροχάνη, μέτζο σοπράνο

Ευτυχία Γεωργακοπούλου, μέτζο σοπράνο

Βάσω Καριώτη, μέτζο σοπράνο

Στο πιάνο ο Πέτρος Μπούρας

Στην άρπα η Γωγώ Ξαγαρά

Συμμετέχουν οι : Άννα Κτενά, σοπράνο Τζίνα Μαρκουλή, μέτζο σοπράνο

Εικαστική επιμέλεια: Κωστής Παπαδόπουλος

Οι "έξΗ" συναντήθηκαν στα τέλη του 2010, μέσα από μια ανάγκη δημιουργικότητας, έκφρασης κι αναζήτησης νέου ρεπερτορίου. Συστήθηκαν στο κοινό με τη συναυλία τους το Μάρτιο του 2011 στην αίθουσα Athenaeum, στην οποία παρουσιάστηκαν πολλά έργα σε πρώτες εκτελέσεις. Ερμηνεύουν έργα Ελλήνων και ξένων συνθετών, καλύπτοντας ένα ευρύ ιστορικό φάσμα. Στόχος τους είναι ο πειραματισμός με διαφορετικά μουσικά είδη, τόσο σε εκφραστικό, όσο και σε εικαστικό επίπεδο. Στη συναυλία θα ερμηνεύσουν έργα των Zoltán Kodály, David Stone, Miklós Kocsár, Gustav Holst και Witold Lutoslawski. 

Αναλυτικά το πρόγραμμα της συναυλίας έχει ως εξής:

Α' μέρος 

Quattro madrigali, Zoltán Kodály (1882-1967) 

I. Chi vuol veder, στίχοι: Matteo di Dino Frescobaldi (14oς αι.) 

II. Fior scoloriti: Matteo Maria Boiardo (15ος αι.) 

III. Chi d'amor sente: Ser Giovanni Fiorentino (14ος αι.) 

IV. Fuor de la bella caiba : Αγνώστου (14ος αι.) 

Τρία παιδικά τραγούδια του Witold Lutoslawski (1913-1994) 

I. In every seashell, στίχοι: A. Barto 

II. Two nightingales: Julian Tuwim 

III. About Mr. Tralalinsky: Julian Tuwim 

Winter- Five Songs for S.S.A and piano, David Stone (1922-) 

I. Winter, στίχοι: Walter de la Mare 

II. Sleighing: Edgar Allan Poe 

III. A widow bird sate mourning: Percy Bysshe Shelley 

IV. Up in the morning: Robert Burns 

V. To a snowdrop: Percy Bysshe Shelley 

Β' μέρος 

Six Choruses for female choir to poems by C. Sandburg, Kocsár Miklós (1933-) 

I. Fog II. Nocturne III. Valley song IV. Snatch V. Sea-wash VI. Bringers 

Choral Hymns from the Rig Veda 3, Gustav Holst (1874-1934) 

I. Hymn to the dawn II. Hymn to the waters III. Hymn to Vena IV. Hymn of the travellers

Ο ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΛΑΚΗ ΒΙΓΚΑ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΒΑΦΗ ΣΤΟ ΖΩΓΡΑΦΕΙΟ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗ

Ζωγράφειο, 11 Απριλίου 2013 

Παντελής Βίγκας

Άρχων Μ. Χαρτοφύλαξ της Μ.τ.Χ.Ε., Εκπρόσωπος Μειονοτήτων στη Γενική Διεύθυνση Βακουφίων, Εκπρόσωπος Ιδρυτή Ζωγραφείου Λυκείου

Παναγιώτατε, 

Κυρίες και κύριοι σύνεδροι, 

Αγαπητοί μας μαθητές, 

Όλους μάς σύναξε σήμερα εδώ ο μεγάλος Αλεξανδρινός, αλλά με γερές ρίζες και στην Πόλη μας, όπου - όπως είναι γνωστό - έμεινε ένα χρονικό διάστημα. Ο ποιητής του Οικουμενικού Ελληνισμού. Ο Κωνσταντίνος Καβάφης, όπως λένε οι ειδικοί, είναι ο πιο πολυμεταφρασμένος έλληνας ποιητής. Ο πλέον μελοποιημένος έλληνας ποιητής. Ο κατ' εξοχήν αναγνωρίσιμος. Με μια λέξη ο οικουμενικός! Στις αρχές του 21ού αιώνα ο Καβάφης παραμένει διαχρονικός και η ποίησή του ολοζώντανη ανάμεσά μας, κι αυτό πραγματικά είναι θαυμαστό. Ο ποιητής στέκεται ενώπιόν μας "σαν έτοιμος από καιρό" για να τον ανακαλύψουμε. Και συνεχώς εκπλησσόμαστε όταν τον προσεγγίζουμε. Ο Καβάφης είναι αναμφισβήτητα ο ποιητής του μείζονος Ελληνισμού. Γράφει πολύ μακριά από το κέντρο των ελληνικών γραμμάτων που ήταν στην εποχή του η Αθήνα. Αντιμετωπίζεται πολλές φορές ως ξένος και παρείσακτος, ως αλλόκοτος κι απ' αλλού φερμένος. Αντιμετωπίζεται με αμηχανία αλλά και με εχθρότητα. Η Αλεξάνδρεια είναι πολύ μακριά απ' όσους ήσαν προσηλωμένοι εκείνη την εποχή σ' ένα στείρο ελλαδοκεντρισμό. 

Ο Καβάφης υπερβαίνει τα πάντα και με τη δύναμη της ελληνίδος γλώσσης αναδεικνύεται σιγά σιγά ως ο μέγιστος έλληνας ποιητής, αλλά και ως ο ποιητής των αράβων. Γιατί ο Καβάφης μίλησε στις ψυχές και των Αιγυπτίων και γενικότερα των Αράβων, οι οποίοι μέχρι σήμερα τον τιμούν, τον σπουδάζουν, τον αγαπούν, θα λέγαμε, αφού πολλοί Άραβες ποιητές αποπειρώνται να γράψουν - και το ομολογούν - με τον τρόπο του Καβάφη. Με αποτέλεσμα να έχουμε σήμερα από Άραβες ποιητές μια καβαφογενή ποίηση. 

Το 2000 στη Ρωσία το εκδοτικό γεγονός της χρονιάς ήταν η Ρωσική Καβαφειάδα, που επιμελήθηκε η καθηγήτρια Σόνια Ιλίνσκαγια, η οποία τιμά το συνέδριο αυτό με την παρουσία της. Και η απαρίθμηση για την απήχηση του Καβάφη διεθνώς δεν έχει τέλος. 

Αυτός, λοιπόν, ο αθόρυβος όσο ζούσε ομογενής της Αλεξάνδρειας, έφερε στην ποίηση του 20ού αιώνα μια οικουμενική αύρα. Ό,τι έγραψε - ακόμα και τα ποιήματά του που είναι σ΄ ένα προσωπικό τόνο - καθίσταται πλέον κτήμα της οικουμένης. Εδώ ακριβώς έγκειται η μεγαλοσύνη του. Έγραψε ποίηση άνευ ορίων άνευ όρων, πέρα από σύνορα και οροθεσίες, αναδεικνύοντας τις δυνατότητες του μείζονος Ελληνισμού. Δυνατότητες διαλόγου με την κοινωνία στην οποία ζούσε ο ποιητής, δυνατότητες επικοινωνίας τέτοιας μέχρι επηρεασμού αυτής της κοινωνίας. 

Ο Καβάφης, επιτρέψτε μου να πω, διδάσκει όλους μας τους όπου γης ομογενείς, την υπέρβαση των ορίων. Τον απεγκλωβισμό από την μιζέρια και την καθίζηση και τον προσανατολισμό στον ανοιχτό στα πέλαγα της ιστορίας ελληνισμό. Εκεί όπου φυσάει ο Αλεξανδρινός αγέρας μα κι ο Βοσπορινός ταυτόχρονα. 

Γι' αυτό και είναι πολύ σπουδαίο το σημερινό εγχείρημα, που διοργανώνεται για δεύτερη χρονιά από το Ζωγράφειο Λύκειο και τα εκπαιδευτήρια Μαντουλίδη, και το οποίο συγκεντρώνει ελληνόπουλα από διαφορετικούς τόπους με αφορμή την ελληνική ποίηση. Ο χαρακτήρας αυτού του συνεδρίου πέρα από καθαρά εκπαιδευτικός για όλους τους συμμετέχοντες, είναι ταυτόχρονα και συνεκτικός. Φέρνει κοντά και ενισχύει τους δεσμούς μας, γίνεται η αφορμή να γνωριστούμε και να οσφρανθούμε άλλους πολιτισμούς. Και αυτός είναι ένας πλούτος ανεκτίμητος, μια ευκαιρία σπάνια. Για αυτό, θα ήθελα να χαιρετήσω τους εμπνευστές και την επιστημονική επιτροπή του συνεδρίου ιδιαιτέρως, όμως, τους μαθητές, τους καθηγητές και δασκάλους από όλα τα σχολεία που συμμετείχαν τόσο πρόθυμα σε αυτή την προσπάθεια και να τους ευχαριστήσω θερμά που δείχνουν με τόσο έμπρακτο τρόπο την υποστήριξη τους προς εμάς. Η παρουσία σας εδώ, να ξέρετε, συμβάλλει στην πρόοδο και στην εξέλιξη της μαχόμενης ομογένειας που παλεύει να ξαναδημιουργήσει όσα έχασε στο πέρασμα του χρόνου. 

Επιτρέψτε μου, επανερχόμενος στον τιμώμενο ποιητή να κλείσω με μια αναφορά στο αγαπημένο μας Νιχώρι του Βοσπόρου, εκεί όπου ο Κωνσταντίνος Καβάφης έζησε από το 1882 ώς το 1885, όταν η οικογένειά του λόγω ιστορικών συγκυριών μετακόμισε από την Αλεξάνδρεια στην Πόλη μας και εγκαταστάθηκε στο εξοχικό του παππού του Γεωργάκη Φωτιάδη στο Nιχώρι. 

Ο Καβάφης έγραψε ένα ποίημα για το Νιχώρι, το οποίο κατατάσσεται από τους ειδικούς στα "Κρυμμένα" ποίηματα του, και πρόκειται για έναν ύμνο στον τόπο μας. Ένα ποίημα - πρόσκληση σε κάθε ξένο να επισκεφθεί το Νιχώρι που έχει όλα τα καλά: "Aλλού ποιον τόπο θα ζητήσης καλύτερον απ’ το Νιχώρι" γράφει ο Καβάφης. 

Και ήρθε η ώρα με αφορμή τα 150 χρόνια από τη γέννηση του και της διεξαγωγής αυτού του συνεδρίου να τον τιμήσουμε όπως του πρέπει στο Νιχώρι στο οποίο θα σας φιλοξενήσουμε το Σάββατο στην Κουμαριώτισα του Καβάφη, όπου θα τελέσουμε τρισάγιο στη μνήμη του και θα γίνουν τα αποκαλυπτήρια της προτομής που φιλοτέχνησε η γλύπτρια Ασπασία Παπαδοπεράκη. 

Ο Καβάφης φέτος, Παναγιώτατε, κυρίες και κύριοι, μ' αυτό το συνέδριο, θαρρώ πως επιστρέφει στην Πόλη. Τον καλωσορίζουμε ολόψυχα στην Πόλη των προγόνων του, γιατί τον έχουμε ανάγκη. Να μείνει μαζί μας κι εμείς μ' αυτόν. Τον Οικουμενικό Έλληνα. 

Σας ευχαριστώ.

Διαβάστε στο Φως Φαναρίου:

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης κήρυξε την έναρξη του μεγάλου μαθητικού συνεδρίου για τον Καβάφη στο Ζωγράφειο

ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΒΑΦΗ ΣΤΟ ΖΩΓΡΑΦΕΙΟ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ

Ένα τετραήμερο μαθητικό συνέδριο για τη ζωή και το έργο του Αλεξανδρινού ποιητή Κωνσταντίνου Π. Καβάφη αρχίζει αύριο στην Κωνσταντινούπολη με τη συμμετοχή 150 μαθητών, εκπαιδευτικών, καλλιτεχνών, δημοσιογράφων και κληρικών. 

Το συνέδριο «150 ΧΡΟΝΙΑ Κ.Π.ΚΑΒΑΦΗΣ» περιλαμβάνει στη θεματική του εισηγήσεις από επιστήμονες και μαθητές, θεατρικά δρώμενα και μουσικές παραστάσεις και πραγματοποιείται στο Ζωγράφειο Λύκειο, από τις 11 έως 14 Απριλίου. Θα ακουστούν ποιήματα και πεζά του ποιητή, τα οποία θα απαγγείλουν γνωστοί ηθοποιοί. Ξεχωρίζει η παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, ο οποίος θα απαγγείλει τις «Θερμοπύλες».

Οι μαθητές ενώνουν τις φωνές τους στο τραγούδι «Όσο μπορείς» που γράφτηκε ειδικά για το συνέδριο, σε στίχους Άρη Δαβαράκη και μουσική Ευανθίας Ρεμπούτσικα. Οι σύνεδροι θα ξεναγηθούν σε χώρους όπου έζησε ο ποιητής όπως το Νιχώρι και τα Θεραπειά. Στο Νιχώρι μάλιστα θα τελεστεί μνημόσυνο και θα γίνουν τα αποκαλυπτήρια προτομής του. 

Στο συνέδριο θα παραστεί και η Άλκηστις Πρωτοψάλτη, η οποία θα ερμηνεύσει δύο μελοποιημένα ποιήματα του Καβάφη. Επίσης, θα πραγματοποιηθεί συζήτηση εν πλω στο Βόσπορο με θέμα «Ο Κ.Π.Καβάφης σήμερα και αύριο», την οποία θα συντονίσει ο δημοσιογράφος Σταύρος Θεοδωράκης. Παράλληλα θα λειτουργεί έκθεση Ζωγραφικής με έργα της Ελευθερίας Στόικου και θέμα «Η Πόλη του Κ.Π.Καβάφη» στο Σισμανόγλειο Μέγαρο του Γενικού Προξενείου της Ελλάδας. 

Στο συνέδριο συμμετέχουν 13 σχολεία (δημόσια και ιδιωτικά) από την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αίγυπτο και την Κωνσταντινούπολη. Διοργανωτές είναι το Ζωγράφειο Λύκειο και τα εκπαιδευτήρια Ε. Μαντουλίδη και τελεί υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

150 ΧΡΟΝΙΑ Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ 

ΖΩΓΡΑΦΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ – ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Ε. ΜΑΝΤΟΥΛΙΔΗ 

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ, 11-14 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013 

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Σ Υ Ν Ε Δ Ρ Ι Ο Υ 

Πέμπτη 11 Απριλίου 2013 

08:30 - 09:00 Προσέλευση – Εγγραφή συνέδρων 

09:00 - 10:00 Χαιρετισμοί 

Γιάννης Θ. Δεμιρτζόγλου, Διευθυντής Ζωγραφείου Λυκείου 

Αικατερίνη Μαντουλίδου, Πρόεδρος Εκπαιδευτηρίων Ε. Μαντουλίδη 

Γιώργος Παπαλιάρης, Πρόεδρος Κοινότητας Σταυροδρομίου-Πέρα 

Παντελής Βίγκας, Εκπρόσωπος Μειονοτήτων στη Γενική Διεύθυνση Βακουφίων, 

Εκπρόσωπος Ιδρυτή Ζωγραφείου Λυκείου Νίκος Ματθιουδάκης, Γενικός Πρόξενος της Ελλάδας Ahmet Misbah Demircan, Δήμαρχος Beyoğlu-Πέρα 

Κήρυξη εργασιών του συνεδρίου: ΑΘΠ Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος 

10:00 - 10:20 Εναρκτήρια Ομιλία Γιατί να διαβάζουμε τον Καβάφη σήμερα; Σόνια Ιλίνσκαγια, Ομότιμη Καθηγήτρια του Τμήματος Φιλολογίας του ΠΙ 

Α΄ ΣΥΝΕΔΡΙΑ - ΚΑΒΑΦΗΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 

10:45 - 11:05 Το θέμα της «Δεύτερης Οδύσσειας» και η αναζήτηση του «τέλους» στην ποίηση του Καβάφη 
Μιχάλης Πιερής, Καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας του ΠΚ 

11:05 - 11:25 «Τίμιο παιδί εξαντλημένης δυναστείας των Γραικών»: Η εικόνα του Kαισαρίωνα και η αίσθηση του τέλους στον Kαβάφη 
Σταματία Λαουμτζή, Δρ. Φιλολογίας 

11:25 - 11:45 Οδυσσειακή και μετα - οδυσσειακή εμπειρία στην ποίηση του Καβάφη - Παγκύπριον Γυμνάσιον (παρουσιάζουν οι μαθητές: Μ. Καζαμία, Ε. Κάννα, Ά. Κουλλέ, Ά. Κουμίδου, Π. Λουκά, Ε. Παπαγεωργίου, Σ. Παπαδοπούλου, Ά. Χαραλάμπους, Ά. Χούρη, Γ. Χριστοδούλου – Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί: Μ. Καμιντζή- Μιχαηλίδου, Φιλόλογος, Λ. Κωνσταντίνου, Φιλόλογος) 

Β΄ ΣΥΝΕΔΡΙΑ - ΚΑΒΑΦΗΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 

11:45 - 12:05 Η ιστορία ως ποιητική μεταμφίεση: Η χρονολογία ως περικείμενο στην ποίηση του Κ. Π. Καβάφη - Ιφιγένεια Τριάντου-Καψωμένου, Επίκουρη Καθηγήτρια του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών του ΠΙ 

12:05 - 12:25 Η ελληνορωμαϊκή Αλεξάνδρεια μέσα από την ποίηση του Κ. Π. Καβάφη - Αβερώφειο Γυμνάσιο-Λύκειο Ελληνικής Κοινότητας Αλεξάνδρειας (παρουσιάζουν οι μαθητές: Σ. Αμπού ελ Χερ, Β. Κλαδάκης, Γ. Χεντρ – Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί: Ε. Δαλγκίτση, Φιλόλογος, Αρχιμ. Α.Τριφύλλης, Φιλόλογος) 

Γ΄ ΣΥΝΕΔΡΙΑ - ΚΑΒΑΦΗΣ ΚΑΙ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 

12:25 - 12:45 Γυναικείες μορφές στην ποίηση του Καβάφη - Μάρθα Βασιλειάδη, Λέκτορας του Τμήματος Φιλολογίας του ΑΠΘ 

12:45 - 13:05 Καβάφης, Βυζάντιο και (νεο)ελληνική ταυτότητα - «Άξιον» Σχολεία Ξάνθης (παρουσιάζουν οι μαθητές: Δ. Καψάλα Ε. Κίτσου, Μ. Κουτσουρλή, X. Λαζαρίδης, Α. Λαλαζήση, O. Λίτσα, Π. Μαζάνη, Χ. Παπανικολάου – Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί: Α. Δημητριάδης, Φιλόλογος, Α. Δημητριάδου, Φιλόλογος)  

Δ΄ ΣΥΝΕΔΡΙΑ - ΚΑΒΑΦΗΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑ 

14:30 - 14:50 Γλωσσικοί τρόποι του Καβάφη - Γιώργος Παπαναστασίου, Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας του ΑΠΘ 

14:50 - 15:10 O Καβάφης για τη γλώσσα - Εκπαιδευτήρια Ε. Μαντουλίδη (παρουσιάζουν οι μαθητές: Χ. Αθανασιάδου, Η. Βαλκάνου, Χ. Βενετόπουλος, Ε. Βουζουλίδου, Ε. Κανονίδου, Μ. Λούγκα, Ε. Παμπόρη, Δ. Παυλίδης, Ί. Ρεβάχ, Λ.-Ζ. Τζήκα, Μ. Τσιουρλίνη – Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί: Ι. Ρίγγας, Φιλόλογος, Κ. Σύρρης, Φιλόλογος, Ε. Τσουβαλάς, Φιλόλογος, Ά. Φωκά, Φιλόλογος) 

15:10 - 15:30 Η καθαρεύουσα και η δημοτική στα ποιήματα του Κ. Π. Καβάφη - Εκπαιδευτήρια Αθηνά (παρουσιάζουν οι μαθητές: Ά. Γεωργίου, Φ. Γιαννούλη, Ι. Καραλής, Κ. Μπαμπανάρα, Ε. Παπαγεωργίου, Σ. Ρίζου, Β. Σόγια, Α. Τσίγκα – Υπεύθυνος εκπαιδευτικός: Κ. Ψαρρής, Φιλόλογος) 

Ε΄ ΣΥΝΕΔΡΙΑ - Η ΠΟΛΗ ΤΟΥ Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗ 

15:30 - 15:50 Η Πόλη του Κ. Π. Καβάφη Θωμάς Κοροβίνης, Φιλόλογος, Συγγραφέας 

15:50 - 16:05 Τοπιογραφία της Πόλης στον Καβάφη – Καβάφης και Βόσπορος -  Ζωγράφειο Λύκειο (παρουσιάζουν οι μαθητές: Γ. Βουτσάς, Ε. Δεμιρτζόγλου, Ε. Καραγιώργη, Φ. Κασωτάκης, Δ. Κυρίτσογλου, Ρ. Λαδιά, Μ. Σοζντέ, Λ. Χαβιαροπούλου – Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί: Σ. Μητσάκα, Φιλόλογος, Μ. Φραγκοπούλου-Τσοκώνα, Φιλόλογος) 

16:05 - 16:20 Παραδείγματα πολίτικων ιδιωματισμών στην καβαφική ποίηση -  Ζάππειο Λύκειο (παρουσιάζουν οι μαθητές: Μ. Βόλη, Β. Γρηγοριάδης, Γ. Πετρόπουλος, Π. Συρίγου, Μ. Τσαλισίρ – Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί: Π. Αυγερινού, Φιλόλογος Ρ. Μπεκιάρη-Παντελάρα, Δρ. Αρχιτεκτονικής, Φιλόλογος) 

16:20 - 16:40 Συζήτηση 

16:40 - 17:00 Οι μαθητές δημιουργούν στο δρόμο για την Πόλη του Καβάφη... (δρώμενο) - Διαπολιτισμικό Γυμνάσιο Ευόσμου (παρουσιάζουν οι μαθητές: Ό. Καραταγλίδου, Ι. Κουρκούτα, Μ. Λαγκώνα, Ι. Παυλίδου, Σ. Ρώσση, Θ. Τζήμκας – Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί: Α. Γρηγοριάδου, Φυσικός, Φ. Κολίτση, Φιλόλογος, Ά. Κουστινούδη, Καθηγήτρια Αγγλικής Φιλολογίας, Β. Τσουγκράνη, Φιλόλογος)

19:00 Σισμανόγλειο Μέγαρο του Γενικού Προξενείου της Ελλάδας - Εγκαίνια έκθεσης «Η Πόλη του Κ. Π. Καβάφη» της Ελευθερίας Στόικου – δεξίωση από τον Γενικό Πρόξενο της Ελλάδας κ. Νίκο Ματθιουδάκη Παρασκευή 12 Απριλίου 2013 

ΣΤ΄ ΣΥΝΕΔΡΙΑ - Η ΑΙΣΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ 

09:30 - 10:00 Το ποιητικό «γεγονός»: ιστορικό, πραγματικό, ψυχικό; Η «πίεση της ιστορίας» σε εκπροσώπους της νεοελληνικής ποίησης - Παναγιώτης Νούτσος, Καθηγητής του Τμήματος Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας του ΠΙ και Μαρία Χατζηγιακουμή-Νούτσου, Δρ. Φιλολογίας 

10:00 - 10:20 H «ιστορική αίσθηση» του Καβάφη - Σχολή Μωραΐτη (παρουσιάζουν οι μαθητές: Μ. Δομνίκη, Α. Δόντη, Θ. Δουκάκης, Μ. Κασιμάτη, Χ. Καττάμη, Θ. Κατσανούλη, Ί. Κοκκάλη, Χ. Μανιατάκου – Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί: Δ. Ελευθεράκης, Φιλόλογος, Α. Καρτάλης, Διευθυντής) 

Ζ΄ ΣΥΝΕΔΡΙΑ - ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ 

10:20 - 10:40 Καβάφης, Ιστορία και Θέατρο - Diana Haas, Καθηγήτρια του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του ΠΠ 

10:40 - 11:00 Θέατρο και εξουσία στην ποίηση του Κ. Π. Καβάφη - Κολλέγιο Αθηνών (παρουσιάζουν οι μαθητές: Γ.-Ε. Εξάρχου, Α. Καραγκούνη, Ν. Λώλου, Α. Στασινοπούλου, Ε. Στιβακτά – Υπεύθυνος εκπαιδευτικός: Γ. Καραμπάτης, Φιλόλογος) 

11:00 - 11:20 Το τέλος του ηγεμόνα  - Κολλέγιο Ψυχικού (παρουσιάζουν οι μαθητές: Ζ. Αλιμπράντη, Σ.-Ξ. Γκατζιώνη, Μ.-Κ. Περτσεμλίδη, Π. Πετίδης, Α. Ρεπούλιου, Ε.-Ί. Ρόμβου Α.-Α. Φλέγγα – Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί: Α. Παπακωστοπούλου, Φιλόλογος, Μ. Πολυχρονοπούλου, Φιλόλογος)  

Η΄ ΣΥΝΕΔΡΙΑ - Η ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ 

12:00 - 12:20 Το ποιητικό εργαστήρι του Καβάφη. Η συμβολή του στην ανανέωση του ποιητικού λόγου - Ερατοσθένης Καψωμένος, Ομότιμος Καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας του ΠΙ 

12:20 - 12:40 Ανιχνεύοντας τα σύμβολα στην καβαφική ποίηση - Εκπαιδευτήρια Γείτονα (παρουσιάζουν οι μαθητές: Ρ. Βασιλάκη, Έ. Δήμιζα, Μ. Κιούση, Γ. Κόλλιας, Π. Κοσκινάς, Π. Λιάπης, Ι. Μποζονέλου, Ν. Οικονόμου – Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί: Χ. Κωστούλας, Φιλόλογος, Ε. Παπαχρήστου, Φιλόλογος) 

Θ΄ ΣΥΝΕΔΡΙΑ - ΕΡΩΤΑΣ ΚΑΙ ΟΜΟΡΦΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ 

12:40 - 13:00 Επιθυμίες, αισθήσεις, μνήμες: Σχηματίζοντας την τέχνη - Δημήτρης Καργιώτης, Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας του ΠΙ 

13:00 - 13:20 Έρωτας και ομορφιά στην ποίηση του Καβάφη - Pierce College (παρουσιάζουν οι μαθητές: Ό. Γκατζογιάννη, Δ. Κουρτεσάκη, Γ. Κουτζή, Σ. Κωνσταντάτου, Ε. Ρεκούμη, Ε. Σακελλαρίδη, Μ.-Ε. Στάικου, Μ.-Ε. Σταματίου, Α. Συκιώτη, Α. Τσαβαλιάρη – Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί: Γ. Γιαννακοπούλου, Φιλόλογος, Γ. Παρίσης, Φιλόλογος) 

13:45 - 14:30 Διάλειμμα – Γεύμα στο Ζωγράφειο 

14:30 Αναχώρηση από Ζωγράφειο για Αγία Σοφία και Βυζαντινό Υδραγωγείο
18:00 Προσκύνημα στον ιστορικό ναό της Παναγίας των Βλαχερνών, όπου κάθε χρόνο τελείται η Δ΄ Ακολουθία των Χαιρετισμών, προεξάρχοντος πάντοτε του Σεβασμιότατου Μητροπολίτη Πέργης κ. Ευάγγελου, απόφοιτου του Ζωγραφείου. Θα ψάλλει τιμητικά ο Άρχων Πρωτοψάλτης της Μ. τ. Χ. Ε. κ. Λεωνίδας Αστέρης. 

21:00 Ζωγράφειο Λύκειο «Στου έρωτος το άκουσμα. Πάνω σε ένα στίχο του Καβάφη», θεατρική παράσταση από τη θεατρική ομάδα των Εκπαιδευτηρίων Ε. Μαντουλίδη, σε σκηνοθεσία Ελένης Δημοπούλου Σάββατο 13 Απριλίου 2013 

Ι΄ ΣΥΝΕΔΡΙΑ - ΚΑΒΑΦΗΣ ΕΝ ΠΛΩ 

09:00 Αναχώρηση από βαπορόσκαλα Kabatas για Χάλκη 

10:00 - 11:00 Θεολογική Σχολή Χάλκης Άφιξη και ξενάγηση 

11:00 - 13:00 Απαγγελίες ποιημάτων και πεζών του Κ. Π. Καβάφη και μελοποιημένη ποίηση «Θερμοπύλες» Α.Θ.Π. Οικουμενικός Πατριάρχης κ. κ. Βαρθολομαίος 

Από τη νεανική ποιητική ανθολογία του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου 

Απαγγέλλουν οι Κατρίν Βελισσάρη, τ. Διευθύντρια Εθνικού Κέντρου Βιβλίου/Σταύρος Γιωλτζόγλου, Συντονιστής Εκπαίδευσης/Άρης Δαβαράκης, Στιχουργός, δημοσιογράφος/Δημήτρης Δασκαλόπουλος, Ποιητής, Κριτικός/Γιάννης Δεμιρτζόγλου, Διευθυντής Ζωγραφείου Λυκείου/ Σταύρος Θεοδωράκης, Δημοσιογράφος/Θωμάς Κοροβίνης, Φιλόλογος, Συγγραφέας/Ελπιδοφόρος Λαμπρυνιάδης, Μητροπολίτης Προύσης, Ηγούμενος Ιεράς Μονής Αγίας Τριάδος Χάλκης/ Νένα Μεντή, Ηθοποιός/Σταύρος Μερμήγκης, Ηθοποιός/Νώντας Παπαγεωργίου, Εκδότης/Μιχάλης Πιερής, Καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας του ΠΚ, Ποιητής /Γιάννης Πάσχος, Ποιητής Άλκηστις Πρωτοψάλτη, Τραγουδίστρια/Ευανθία Ρεμπούτσικα, Μουσικός, Συνθέτρια/Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου, Ηθοποιός/ Özcan Şabudak, Υποδιευθυντής Ζωγραφείου Λυκείου/Cevat Çapan, Καθηγητής του Τμήματος Θεάτρου του Πανεπιστημίου Haliç, Ποιητής/Δημήτρης Φραγκόπουλος, τ. Διευθυντής Ζωγραφείου Λυκείου/Κυριάκος Χαραλαμπίδης, Ποιητής/Ediz Hun, Ηθοποιός 

Οι μαθητές θα τραγουδήσουν την πρωτότυπη σύνθεση της Ευανθίας Ρεμπούτσικα, σε στίχους Άρη Δαβαράκη, με τίτλο «Όσο μπορείς». Τα μελοποιημένα ποιήματα του Κ. Π. Καβάφη «Απολείπειν ο θεός Αντώνιον» και «Η Πόλις», που μελοποιήθηκαν πρώτη φορά από τον Δήμο Μούτση («Τετραλογία», 1975), θα τραγουδήσει η Άλκηστις Πρωτοψάλτη. 

13:00 - 14:00 Διάλειμμα – Γεύμα στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης  

15:30 - 16:30 Συζήτηση εν πλω με θέμα: «Ο Κ. Π. Καβάφης σήμερα και αύριο» 

Συμμετέχουν: Δημήτρης Δασκαλόπουλος, Ποιητής, Κριτικός, David Connolly, Καθηγητής του Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ, Esra Özsüer, Λέκτορας του Τμήματος Ευρασιατικών Σπουδών του Istanbul University, Γιάννης Πάσχος, Ποιητής, Κυριάκος Χαραλαμπίδης, Ποιητής. Συντονιστής: Σταύρος Θεοδωράκης, Δημοσιογράφος. 

17:30-18:00 Νιχώρι-Θεραπειά Ιερός Ναός Παναγίας Κουμαριώτισσας Νιχωρίου. 

Τρισάγιο στη μνήμη του Κ. Π. Καβάφη, από τον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Μυριοφύτου και Περιστάσεως κ. Ειρηναίο 

Αποκαλυπτήρια προτομής Κ. Π. Καβάφη, από τον κ. Παντελή Βίγκα, Πρόεδρο Κοινότητας Νιχωρίου Ομιλία με θέμα: «Η γενεαλογία του Καβάφη», από τον κ. Άρη Τσοκώνα, Συγγραφέα, Μεταφραστή Απαγγελίες ποιημάτων στον περίβολο του Ναού από μαθητές-σύνεδρους 

20:00 Αναχώρηση για την κοινότητα Μέγα Ρεύμα 

20:30 Μέγα Ρεύμα - Δείπνο μετά μουσικής 

Κυριακή 14 Απριλίου 2013 

10:00 Πάνσεπτος Πατριαρχικός Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου-Φανάρι Θεία Λειτουργία - Πατριαρχική Χοροστασία

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 

Μάρθα Βασιλειάδη, Λέκτορας του Τμήματος Φιλολογίας του ΑΠΘ 

Άρης Δαβαράκης, Στιχουργός, Δημοσιογράφος 

Δημήτρης Δασκαλόπουλος, Ποιητής, Κριτικός 

Σταύρος Θεοδωράκης, Δημοσιογράφος 

Σόνια Ιλίνσκαγια, Ομότιμη Καθηγήτρια του Τμήματος Φιλολογίας του ΠΙ 

Δημήτρης Καργιώτης, Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας του ΠΙ 

Ερατοσθένης Καψωμένος, Ομότιμος Καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας του ΠΙ 

David Connolly, Καθηγητής του Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ 

Θωμάς Κοροβίνης, Φιλόλογος, Συγγραφέας Σταματία Λαουμτζή, Δρ. Φιλολογίας 

Παναγιώτης Νούτσος, Καθηγητής του Τμήματος Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας του ΠΙ
Γιώργος Παπαναστασίου, Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας του ΑΠΘ 

Γιάννης Πάσχος, Ποιητής 

Μιχάλης Πιερής, Καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας του ΠΚ 

Ευανθία Ρεμπούτσικα, Μουσικός, Συνθέτρια 

Ιφιγένεια Τριάντου, Επίκουρη Καθηγήτρια του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών του ΠΙ 

Diana Haas, Καθηγήτρια του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του ΠΠ 

Κυριάκος Χαραλαμπίδης, Ποιητής 

Ασπασία Χασιώτη, Δρ. Φιλολογίας, Γενική Διευθύντρια Εκπαιδευτηρίων Ε. Μαντουλίδη 

Μαρία Χατζηγιακουμή, Δρ. Φιλολογίας 

ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 

Παντελής Βίγκας, Εκπρόσωπος Μειονοτήτων στη Γενική Διεύθυνση Βακουφίων, Εκπρόσωπος Ιδρυτή Ζωγραφείου Λυκείου, Πρόεδρος Κοινότητας Νιχωρίου 

Γιάννης Θ. Δεμιρτζόγλου, Διευθυντής Ζωγραφείου Λυκείου 

Ερατοσθένης Καψωμένος, Ομότιμος Καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας του ΠΙ 

Θωμάς Κοροβίνης, Φιλόλογος, Συγγραφέας 

Ελπιδοφόρος Λαμπρυνιάδης, Μητροπολίτης Προύσης, Ηγούμενος Ιεράς Μονής Αγίας Τριάδος Χάλκης 

Αικατερίνη Μαντουλίδου, Πρόεδρος Εκπαιδευτηρίων Ε. Μαντουλίδη 

Γιώργος Παπαλιάρης, Πρόεδρος Κοινότητας Σταυροδρομίου-Πέρα και Πρόεδρος Κοινότητας Μέγα Ρεύματος 

Αντώνης Παριζιάνος, Φιλόλογος Ζωγραφείου Λυκείου, Πρόεδρος ΣΥΡΚΙ 

Özcan Şabudak, Υποδιευθυντής Ζωγραφείου Λυκείου 

Ελευθερία Στόικου, Καθηγήτρια Καλλιτεχνικών Εκπαιδευτηρίων Ε. Μαντουλίδη 

Γεωργία Φαρίνου-Μαλαματάρη, Καθηγήτρια του Τμήματος Φιλολογίας του ΑΠΘ 

Ασπασία Χασιώτη, Δρ. Φιλολογίας, Γενική Διευθύντρια Εκπαιδευτηρίων Ε. Μαντουλίδη 

Παράλληλη εκδήλωση Σισμανόγλειο Μέγαρο «Η Πόλη του Κ. Π. Καβάφη» 

Έκθεση Ζωγραφικής της Ελευθερίας Στόικου 

Εγκαίνια: Πέμπτη 11 Απριλίου 2013 και ώρα 19:00 

Διάρκεια Έκθεσης: 11 - 21 Απριλίου, Σισμανόγλειο Μέγαρο (Δευτέρα - Παρασκευή: 15:00 - 20:00, Σάββατο - Κυριακή: 12:00 - 19:00) 21 Απριλίου - 12 Μαΐου, Ζωγράφειο Λύκειο (Δευτέρα - Παρασκευή: 10:00 - 18:00) 

Διαδικτυακή μετάδοση μέσω της ιστοσελίδας livemedia

Ο ΑΓΙΟΣ ΜΕΛΙΤΩΝ ΕΚ ΤΩΝ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΝΤΑ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΚΑΙ Ο ΜΕΓΑΣ ΧΑΛΚΗΔΟΝΟΣ ΜΕΛΙΤΩΝ

Ο ΑΓΙΟΣ ΜΕΛΙΤΩΝ 
ὑπὸ Γέροντος Χαλκηδόνος Ἀθανασίου 

"Martyrium est semen Christianorum" 

(Tertullian) 

Ὅταν πρὸ καιροῦ καταπιάστηκε ὁ γράφων μὲ τὴν ἔρευνα πάνω σὲ κάποια ἔργα τοῦ διαπρεποῦς ζωγράφου, σκηνοθέτου, καλλιτεχνικοῦ διευθυντοῦ, σκηνογράφου καὶ ἐνδυματολόγου Βασίλη Φωτόπουλου (1934-2007) ποὺ κοσμοῦν χώρους τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ὁ ἅγ. Φιλαδελφείας εἶχε τὴν εὐγένεια καὶ καλωσύνη νὰ τοῦ προσφέρει μερικὲς πολύτιμες καὶ ἴσως μοναδικὲς φωτογραφίες ἐκ τοῦ Ἀρχείου του, ποὺ μόλις τὶς εἶδε ἀνατρίχιασε καὶ δὲν ἡσύχασε μέχρι σήμερα. Διότι ἐξέπεμπαν, κατὰ τὴν γνώμη του, ἕνα χθόνιο καὶ σχεδὸν "δαιμονικὸ" χαρακτῆρα. Παριστοῦν τὸν Ἅγ. Μελίτωνα, τὸν ὁποῖο ὠθεῖ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα στὴν παγωμένη λίμνη τῆς Σεβαστείας καὶ ἔχει πάνω στὸ κάτω μέρος τοῦ καστανοπράσινου ξύλινου πλαισίου του τὴν ἐρυθρὰν ἀναγνωριστικὴ ἐπιγραφή: "ὁ αγιος Μελίτων. εκ τῶν τεσσαράκωντα μαρτυρών.–". Εἶναι ἄνευ ὑπογραφῆς καὶ χρονολογίας.

Βασίλης Φωτόπουλος

Τὸ ἔργο αὐτὸ ἐπρόκειτο νὰ τοποθετηθεῖ στὸ νέο ξύλινο τέμπλο –σήμερα χαμηλὸ– τοῦ Παρεκκλησίου τῶν Ἁγίων Πατέρων τῆς Δ’ ἐν Χαλκηδόνι Οἰκουμενικῆς Συνόδου (451), τοῦ Μεγάρου τῆς Ἱ. Μητροπόλεως, διὸ καὶ θἆταν μικρῶν διαστάσεων, δῶρον τοῦ καλλιτέχνου πρὸς τὸν Γερο-Μελίτωνα μετὰ τοῦ ὁποίου συνεδέετο. Ἀρχικὰ δὲ βρισκόταν μέσα στὸ Παρεκκλήσιο, ὅμως μετὰ τὴν κοίμηση τοῦ Γέροντα (1989), τοῦτο πιθανῶς ἀπωλέσθη καὶ ἀγνοεῖται μέχρι σήμερον ἡ τύχη του, ὅπως καὶ ἀπὸ ἀκηδία διάφορες ἀφίσες καὶ σκηνικὰ καλλιτεχνῶν τῆς Πόλης. 

Παριστᾶ λοιπὸν τὸ Μαρτύριο τοῦ Ἁγίου Μελίτωνος καὶ πρόκειται περὶ μιᾶς ὅλως ἰδιορρύθμου συνθέσεως, ὀφειλομένης ἀσφαλῶς καὶ στὸ σκηνογραφικὸ τάλαντο τοῦ καλλιτέχνου. Στὰ ἄνω δύο τρίτα τοῦ πίνακος ὑπάρχει σὲ σχῆμα Ἁγίου Ποτηρίου μόρφωμα χρώματος κυανοῦ, ἡ βάση τοῦ ὁποίου κατευθύνεται "ὀχετικῶς" πρὸς τὸν Μάρτυρα καὶ ἀπολήγει πρὸς τὸ κάτω ἄκρον του σὲ τρεῖς ὀδόντας (τριαδολογικό;) σύμβολο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἐνῶ στὸ μέσο της προβάλλει ἐντόνως ὁ χρυσοῦς στέφανος τοῦ Μαρτυρίου. Τὸ φόντο εἶναι βαθὺ καστανοπράσινο. Τὸ τελευταῖο τρίτο καταλαμβάνει ἡ λίμνη, ἡ ὁποία στὸ πάνω μέρος της ἔχει μίαν ἀνοικτοῦ κυανοπράσινου χρώματος καὶ μετ’ ἐλαφρῶν κυμάτων ταινίαν, δηλωτικὴν τοῦ πάγου. Κάτωθεν δὲ αὐτῆς κεῖται "καταποντισμένος" καὶ οἰωνεὶ "τσαλαπατημένος" ὁ Ἅγιος ἀνάσκελα, ὑπὸ μορφὴν σχεδὸν ἑνὸς "καρκινοειδοῦς" ὀρνέου, τοῦ ὁποίου τὰ δάκτυλα τοῦ ἀριστεροῦ ποδὸς ἐξέρχονται τῆς ἐπιφανείας τῆς λίμνης, ἡ ὁποία παρ’ ὅλα ταῦτα παραμένει ἤρεμη ὡς "δεξαμένη (πολύτιμον) προσφοράν". Ὁ Μάρτυς ἐμφανίζεται τρόπον τινὰ ὡς κολυμβῶν ἀνέτως καὶ "χορευτικῶς" μὲ ἀνοικτὲς "χεροῦκλες"καὶ εὐλογοῦσες πλαδαρὲς παλάμες, τ.ἔ. εὐλογεῖ μαρτυρῶν καὶ ὄχι ἐνδυόμενος ἄμφια! Τὸ ὅλον σῶμα του ἔχει ἕνα παλαιστικὸ καὶ πλαδαρὸ χαρακτῆρα, ποὺ ἔρχεται σὲ ἀντίθεση μὲ τὴ νεανικὴ κεφαλή του, σύμβολο τῆς ἰσχύος ποὺ διέθετε καὶ ὁ μακαριστὸς Γέροντας. Ἡ ἡλιόμορφος κεφαλή του κλίνει ἐλαφρῶς πρὸς τὰ δεξιὰ μετὰ λεπτῆς στεφανοειδοῦς κόμης, λεπτὴ ρῖνα καὶ κλειστοὺς ὀφθαλμούς, ὑπείκοντας εἰς τὸ Μαρτύριον, χωρὶς ὅμως "νὰ τὰ βάζει κάτω" καὶ σὰν –ἀντιστρόφως ἀναγινωσκόμενος– νὰ λέγει: "Ἀλλοίμονο ὅποιος ΄΄ἀνεγκέφαλος΄΄ πέσει στὰ χέρια μου"! Περιβάλλεται δὲ ὑπὸ λεπτοῦ λευκοκυάνου φωτοστεφάνου. Τὸ σῶμα του εἶναι γυμνό, κιτρινωπὸ πρὸς τὰ δεξιὰ καὶ κυανοπράσινο ἀριστερὰ γεμάτο, δίκην χρυσογραφίας, ἀπὸ λεπτὲς παράλληλες μικρὲς γραμμὲς μὲ φῶτα στοὺς ὤμους, τὴν κοιλίαν, τὸ πρόσωπο καὶ ἑκασταχοῦ σκιές, πράγματα ποὺ προσδίδουν ἕνα μυστηριώδη χαρακτῆρα στὴ σύνθεση. Ἄλλωστε τὸ Μαρτύριο δὲν εἶναι ἕνα Μυστήριο; Ἡ ἐνηγκαλιάζουσα αὐτὸ λίμνη εἶναι κι’ αὐτὴ κυανοπράσινη. Ἄρα κυριαρχεῖ μία ἀσκητικὴ μορφολογία καὶ χρωματολογία. 

Ποία ὅμως ἡ εἰκονολογία τοῦ θέματος; Τὸ Πανάγιον καὶ ζωαρχικὸν Πνεῦμα, τὸ "βιαίως", αἰφνιδίως καὶ "ὅπου (ἂν) βούλεται πνεῖ", ὁδηγεῖ ὁρμητικῶς τὸν Ἅγιον εἰς τὸ Μαρτύριον, ὑπαινισσομένης τῆς περὶ τὴν πηδαλουχίαν τῆς Ἐκκλησίας σοφίας, ἑτοιμότητος καὶ διορατικότητος τοῦ Γερο-Μελίτωνος, χρησιμοποιούσης ἀριστοτεχνικῶς καὶ κατὰ περίπτωσιν μεθόδους ἄλλοτε ἠπίας καὶ ἄλλοτε εὐθαρσοῦς καὶ ρηξικελεύθου χαρακτῆρος (Φιλαδελφείας) –ἀποτόκους καὶ τῶν "σκολόπων", τοὺς ὁποίους κατὰ καιροὺς "ἐδοκίμασε", γνωστοῦ ὄντως τοῦ "πάσσαλος πασσάλῳ ἐκκρούεται"– καὶ ἀποβαίνοντος οὕτω σπάνιον ἡγετικὸν ὑπόδειγμα τῆς παλαιᾶς Σχολῆς ἀρχιερέων τοῦ Φαναρίου, διὰ τὰς ἐπερχομένας γενεάς, ἀλλὰ καὶ οἰωνεὶ πρόδρομος τῶν "σοφῶν κεφαλῶν" καὶ τῶν "ἐκκλησιαστικῶν" think tank τῆς σήμερον. 

Ὑποκλινόμεθα Γέροντα εὐγνωμόνως πρὸ τοῦ Σκήνους Σου.

...ΣΤΟΝ ΑΔΗ ΤΟΥ ΕΓΩ ΜΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ "ΠΙΣΤΟΥ ΛΑΟΥ"...

Η Ιδιωτική Οδός επεσήμανε από την πρώτη στιγμή την ανοίκεια επίθεση του Μητροπολίτου Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Αμβροσίου στον Δημητριάδος Ιγνάτιο, επειδή η εκπομπή που επιμελείται και παρουσιάζει ο κ. Ιγνάτιος - το γνωστό Αρχονταρίκι - πρόβαλε το συνέδριο "Εκκλησία και Αριστερά", το οποίο πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη. 

Διαβάζουμε σήμερα ότι ο ομότιμος καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. Πέτρος Βασιλειάδης με αφορμή την σκληρή τοποθέτηση του Μητροπολίτη Καλαβρύτων, σε σχετικό άρθρο του αναφέρεται στην συστηματική άγνοια και περιφρόνηση από μέρους επισκόπων της Εκκλησίας της Ελλάδος, πανορθοδόξων αποφάσεων σε σχέση με τους διαλόγους. 

Αναφέρει μεταξύ άλλων ο καθηγητής:

Σε μια σφοδρότατη επίθεση κατά πάντων, αρχιερέων και θεολόγων πανεπιστημιακών, και με επιεικώς απαράδεκτο – ίνα μη είπω ανοίκειο – τρόπο κατά του συνεπισκόπου του και ομογάλακτου πνευματικά Μητροπολίτη Δημητριάδος κ. Ιγνατίου, ο οποίος επιμελείται μιας από τις ποιοτικότερες εκπομπές της ελληνικής τηλεόρασης (Αρχονταρίκι), ο Μητροπολίτης Καλαβρύτων κ. Αμβρόσιος είπε μια αλήθεια, μια οδυνηρή αλήθεια, αν και βέβαια μισή. Οι επίσκοποί μας δεν διαβάζουν, ή μάλλον αρκούνται στο να διαβάζουν επιλεκτικά αυτά που τους συμφέρουν. Απαξιούν να ανατρέξουν σε πανορθόδοξες αποφάσεις, τις οποίες μάλιστα αν και υπογεγραμμένες υπό των κατά καιρούς προκαθημένων τους ούτε καν δημοσιεύουν στα επίσημα φυλλάδια τα οποία εκδίδουν. Αποτέλεσμα να παρατηρείται στην Εκκλησία της Ελλάδος το θλιβερό προνόμιο να έχουν κληθεί σε … απολογία δύο αοίδιμοι μητροπολίτες, ο Κιλκισίου κυρός Απόστολος και ο Νικοπόλεως και Πρεβέζης κυρός Μελέτιος, επειδή ακριβώς θέλησαν με ποιμαντική ευθύνη να εφαρμόσουν την ιεραποστολική αγωνία διορθοδόξων διασκέψεων, ενώ παραμένουν στο απυρόβλητο όσοι εκ των ιεραρχών με απύθμενο θράσος αντιστρατεύονται συνοδικώς ληφθέντων πανορθοδόξων αποφάσεων για την αυθεντική μαρτυρία της Ορθοδοξίας στο σύγχρονο κόσμο, πολλοί μάλιστα συνεχίζουν να λοιδορούν όσους ακολουθούν αυτές τις αποφάσεις. 

Γιατί, πώς αλλιώς μπορεί να δικαιολογηθεί η απαράδεκτη συμπόρευση ενίων εκ των ταγών της Εκκλησίας μας με ό,τι πιο αντιχριστιανικό, τόσο με έργα όσο και με λόγια, πρεσβεύουν οι κάθε λογής νοσταλγοί της ναζιστικής (και συνοδικά καταδικασμένης επίσημα από την Εκκλησίας μας τον προπερασμένο αιώνα εθνικιστικής και φυλετικής) ιδεολογίας, με μόνο αιτιολογικό ότι …δεν είναι αριστεροί; Πώς αλλιώς μπορεί να δικαιολογηθεί η απόρριψη της έκκλησης του Οικουμενικού Πατριάρχου πριν από δύο χρόνια με εκείνο το γελοίο «ως εκ περισσού»; Πως αλλιώς μπορεί να δικαιολογηθεί η τοποθέτηση στην ουσία στο αρχείο της επιστολής των καθηγητών του ΑΠΘ προς την Ιερά Σύνοδο για τους «αντιρρησίες» των διαλόγων; Δεν θα συνεχίσω, γιατί αν το πράξω «ἐπιλείψει γάρ με διηγούμενον ὁ χρόνος».

Τη συνέχεια του άρθρου του καθηγητή Πέτρου Βασιλειάδη διαβάστε εδώ.

Αρκούμαι σε μια επισήμανση που βγαίνει αβίαστα από τα γεγονότα και τα σχετικά κείμενα. Αν διαβάσει κανείς εγκυκλίους Μητροπολιτών της Εκκλησίας της Ελλάδος για την Κυριακή της Ορθοδοξίας, θα διαπιστώσει ότι αδικούμε τον Μητροπολίτη Πειραιώς για την αντιπαπική και εν γένει ...πολεμική στάση του. Τα όσα πρεσβεύει ο κ. Σεραφείμ πιστεύουν ακράδαντα αρκετοί Μητροπολίτες. Απλώς εκφράζονται πιο ...ήπια. Αυτά τα "πιστεύω" συνοψίζονται στην περίφημη πλέον φράση του Καλαβρύτων προς τον Δημητριάδος (και όχι Βόλου, Σεβασμιώτατε, επιτρέψτε μου):
"Σεβασμιώτατε, αφήστε την αριστερόστροφη κουλτούρα, την οποία επιμελώς προωθείτε και στην οποία -δυστυχώς-έχετε εγκλωβισθή! Ασχοληθήτε μόνο με τον πιστό Λαό της Εκκλησίας μας και στηρίξτε τον!"
Αυτό κάνουν λοιπόν οι περισσότεροι Μητροπολίτες. Ασχολούνται "μόνο με τον πιστό Λαό", με αποτέλεσμα ο διάλογος (με τους Ρωμαιοκαθολικούς, με τους Έλληνες αριστερούς κ.λπ.) να καθίσταται "τέρας" μπρος στη θέα του οποίου φρίττουν! 
Άρα; Παραμένουμε στον Άδη του εγώ μας και του "πιστού λαού"...

ΣΤΑ ΛΙΘΟΣΤΡΩΤΑ ΤΟΥ ΠΙΚΙΩΝΗ

φωτογραφίες: Ιδιωτική Οδός
Σε παλαιότερη έρευνα που διεξήγαγε το περιοδικό «Highlights» για τις πολιτιστικές συνήθειες και γνώσεις των Ελλήνων  μόλις το 5% των ερωτηθέντων γνώριζαν σωστά την ιδιότητα του μεγάλου αρχιτέκτονα Δημήτρη Πικιώνη.  Το 88% δεν τον είχε καν ακουστά, ενώ 6% τον γνώριζαν αλλά με λάθος ιδιότητα. Ακόμα λιγότεροι, μόλις το 3%, γνώριζαν τον επίσης σημαντικό αρχιτέκτονα Άρη Κωνσταντινίδη, ο οποίος έχει φέτος διπλή επέτειο, που δεν βλέπω να την έχουν επισημάνει οι αρμόδιοι: 100 χρόνια από τη γέννησή του (1913) και 20 χρόνια από το θάνατό του (1993).

Αυτοί οι μεγάλοι αρχιτέκτονες και έλληνες του 20ού αιώνα θα απασχολήσουν όλη τη χρονιά - και όχι μόνο - την Ιδιωτική Οδό.

Σήμερα δημοσιεύουμε φωτογραφίες μας από το τα λιθόστρωτα μονοπάτια που σχεδίασε και διαμόρφωσε πριν 60 τόσα χρόνια ο Δημήτρης Πικιώνης, στο λόφο του Φιλοπάππου. Μαζί κι ο ναός του Αγίου Δημητρίου του Λουμπαρδιάρη, καθώς και το τουριστικό περίπτερο.

Πρόκειται για το πιο γνωστό έργο της ελληνικής αρχιτεκτονικής. Ένα πραγματικό δίκτυο με μικρά κτίσματα αναπτύσσεται στον αρχαιολογικό χώρο, βασισμένο στην αρχιτεκτονική της κίνησης. Όλα αυτά ο Πικιώνης τα δούλεψε με Ναξιώτες μαρμαράδες και μαθητές του. Ένας από αυτούς, ο Δημήτρης Αντωνακάκης, θα πει: «Εργάζεται με έναν ασυνήθιστο τρόπο. Είναι σχεδόν κάθε μέρα στο εργοτάξιο. Συνεργάζεται με τους μαστόρους, εξηγεί, ρωτάει, σχεδιάζει, στοχάζεται, αποφασίζει... Συγκεντρώνει τα μαρμάρινα και πήλινα κομμάτια από την κατεδαφιζόμενη χωρίς συστολή Αθήνα του 19ου αιώνα, επιχειρώντας ένα γιγάντιο "κολάζ" από τα περασμένα και τα τωρινά».

Περπατώντας στου Φιλοπάππου σκέφτομαι την  καίρια παρατήρηση που έκανε ο Ζήσιμος Λορεντζάτος: «Η αρχιτεκτονική του Πικιώνη βγαίνει κατ' ευθείαν μέσα από τη γη. Και μαζί ο αρχιτέκτονας». 
Ο ίδιος άλλωστε ο Πικιώνης θα γράψει μια φράση που κανείς άλλος δεν θα μπορούσε να τη διατυπώσει έτσι: «Ήταν φορές που αισθανόμουν πως εις τα θεμέλια που εισχωρούσαν βαθιά στη γη, εις τους ογκώδεις τοίχους και τις καμάρες των, ήταν η ψυχή μου που εντοιχιζόταν εις το ανώνυμο πλήθος των...».
Π.Α.Α.

ΟΙ "ΕξΗ" ΣΕ ΜΙΑ ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΣΤΟ ΩΔΕΙΟ ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΝΑΚΑΣ

Το γυναικείο φωνητικό σύνολο «έξΗ» θα παρουσιάσει την Παρασκευή 12 Απριλίου 2013 στις 8.30 μ.μ. στην αίθουσα συναυλιών του Ωδείου Φίλιππος Νάκας (Ιπποκράτους 41, Αθήνα) τέσσερις κύκλους τραγουδιών των: Zoltán Kodály, David Stone, Gustav Holst, Miklós Kocsár και τρία από τα παιδικά τραγούδια του Witold Lutoslavski (αφιέρωμα στα 100 χρόνια από τη γέννηση του). 

Το γυναικείο φωνητικό σύνολο "έξΗ" αποτελούν οι σοπράνο Δάφνη Πανουργιά και Μορφούλα Παπαγεωργίου και οι μέτζο σοπράνο Αγγελική Κρεμπενιού, Κυριακή Τροχάνη, Ευτυχία Γεωργακοπούλου,  Βάσω Καριώτη. 

Στο πιάνο ο Πέτρος Μπούρας και στην άρπα η Γωγώ Ξαγαρά. 

Συμμετέχουν στο έργο του Holst οι: 

Άννα Κτενά - σοπράνo, Τζίνα Μαρκουλή - μέτζο σοπράνο.

Εικαστική επιμέλεια: Κωστής Παπαδόπουλος.

Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΘΕΟΥ "ΘΕΟΛΟΓΟΥ" S. KRAHE

Λεονάρντο ντα Βίντσι (περίπου 1508), Η Παρθένος και ο μικρός Ιησούς με την Αγία Άννα

ΤΟ "ΧΡΙΣΤΟΚΟΥΤΣΑΒΑΚΙ" 
ὑπὸ Γέροντος Χαλκηδόνος Ἀθανασίου 

"Lapsus semel fit culpa, si iterum cecideris" 

(Publilius Syrus) 

Ὡς γνωστὸν ὁ νήπιος Χριστὸς συχνὰ εἰκονίζεται καὶ "κιτσομόρφως" σὰν ἕνα γλυκὸ παιδάκι μὲ σγουρὰ μαλλιά. Βέβαια ὑπάρχουν διάφορες ἀπόψεις γιὰ τὴν ἀνδρικὴ μορφὴ τοῦ Θεανθρώπου, ὅπως ἂν ἦταν ὡραῖος ἢ δυσειδής, καίτοι ἡ βασική του ὂψη παραμένει ἄγνωστος. 

Ἔτσι, ὑπάρχουν συγγραφεῖς καὶ δὴ "θεολόγοι"! ὅπως ἡ S. Krahe1, ἀντίθεος, ποὺ στραβώθηκε καὶ ἔκανε μεταμοσχεύσεις, ἴσως δικαίως, διότι ἄκουσον-ἄκουσον τί γράφει ἡ ἀναίσχυντη: Ἡ γέννα τοῦ Χριστοῦ ἔλαβε χῶραν ὑπὸ κρίσιμες ἰατρικῶς συνθῆκες. Τὸ μωρὸ ἦταν ἑφταμηνίτικο καὶ ἀρκετὰ μελανό, μὲ συνέπειες λόγῳ τῆς ἐλλείψεως ὀξυγόνου, ποὺ φάνηκαν ἀργότερα. Ὅταν ἡ μάνα του θέλησε νὰ τὸ φασκιώσει, τὰ γόνατά του ἦταν στραβὰ καὶ τὰ πόδια του σταυρωτά. Τὸ σωματάκι του διαρκῶς σπασμωδοῦσε, ὥστε νὰ ἀποχρωματίζεται τὸ δέρμα κάτω ἀπὸ τὰ νυχάκια. Οἱ γονεῖς του τἆχαν χαμένα καὶ δὲν πίστευαν, ὅτι ὁ Χριστὸς τοῦ Ἰσραὴλ καὶ Σωτὴρ τοῦ κόσμου ἦταν σπαστικὰ παράλυτος. Εἶχαν ἀργήσει πιὰ νὰ εἰδοποιήσουν τοὺς μάγους ποὺ βρισκόταν ἤδη στὸ δρόμο. Ὅταν ἔφθασαν στὴ φάτνη, ὅλοι ἦταν ἐκεῖ, ὕμνοι ἔπνιγαν τὰ κλάμματα τοῦ μωροῦ καὶ ἔκαναν πὼς δὲν παρατήρησαν τίποτε, ὅμως οἱ μάγοι εἶχαν σοβαρὲς ἀνησυχίες γιὰ τὸ μέλλον. Τὸ ἄστρο ποὺ ἀκολουθοῦσαν ἔσβηνε στὰ θαμπὰ μάτια τοῦ μωροῦ μὲ εἰδικὲς ἀνάγκες, καὶ τοὺς ἄφηνε πίσω χωρὶς καθοδήγηση. 

Ἕνας τέτοιος ἄνθρωπος θὰ ἔρριχνε τὸ σκῆπτρο ἀπὸ τὰ τρέμοντα χέρια του. Πῶς θὰ τοποθετοῦσε τὰ πόδια του κάτω ἀπὸ τὸ ὑπόβαθρο τῶν ἐχθρῶν του, ἀφοῦ αὐτὰ ποτὲ δὲν ἔμεναν παράλληλα, καὶ θὰ ἔπαιρνε τὴν ἰσχὺν στοὺς κυρτούς του ὤμους; Καὶ μετὰ ἡ ἀνεξέλεγκτη γλῶσσα. Κανένα κοφτερὸ ξίφος. Καμμία σοφία στὰ δαγκαμένα του χείλη. Ἡ ὄψη του διασταύρωνε ὅλα τὰ μεσσιανικὰ ὄνειρα. Ἀκόμη καὶ οἱ ἄκακοι ποιμένες ἄρχισαν νὰ φοβοῦνται. 

Σ’ ὅλη του τὴ ζωὴ ἦταν μιὰ ἀπογοήτευση κυρίως γιὰ τὴν οἰκογένειά του. Κατὰ τὴν βάπτισή του ἔδιωξε ἀπὸ ἀρξάμενους σπασμοὺς τὰ περιστέρια ἀπὸ τὸν Ἰορδάνη καὶ ἄφησε νὰ χαθεῖ ὁ κατοπτρισμός του. Ὡς παιδὶ ἀκόμη, δὲν τιμοῦσε τοὺς γονεῖς του ποὺ τὸν καλοέτρεφαν, μέχρις ὅτου βρῆκε ἕνα κύκλο φίλων ποὺ συνζητιάνευε τὴ διατροφή του. Ἐκεῖ τὸν συμπονοῦσαν γιὰ τὶς ἀδέξιες κινήσεις του καὶ λάμβαναν ὑπ’ ὄψιν τὴ βραδύτητά του. 

Ἀλλὰ καὶ οἱ μαθηταί του συχνὰ κουνοῦσαν τὸ κεφάλι. Μερικὲς φορές ἔπρεπε νὰ κουβαλήσουν τὸν Υἱὸν τοῦ Ἀνθρώπου στὸν τόπο δράσεώς του, διότι δὲν μποροῦσε νὰ ρυθμίσει τὰ πόδια του στὸ ἔδαφος. Ὅταν τὸν κούραζαν τὰ πλήθη καὶ γινόταν νευρικός, σπαρταροῦσε καὶ σπασμωδοῦσε, προσφέρων ἕνα λυπηρὸ θέατρο, κατὰ τὸ ὁποῖο οἱ ἄνθρωποι σταυροκοπιόταν. Ὑποψιαζόταν, ὅτι βασανίζεται ὑπὸ δαιμόνων, ἐν τούτοις εἶχε ἕτοιμη τὴν ἀπάντηση ποὺ δὲν περίμεναν. Ὅμως τὸν εἰρωνεύοντο, ὥστε ἄρχισε νὰ ὀνειρεύεται, ὅτι ἦτο κάποιος ἄλλος καὶ ζοῦσε ὑπὸ λιγότερους κόπους. 

Δὲν μποροῦσε νὰ θεραπεύσει ἀσθενεῖς, ἂν καὶ θρηνολογοῦσε τὸ βάσανο τῶν ἄλλων καὶ θαύμαζε. Πρὸς τοῦτο χρειαζόταν χέρια, ποὺ θὰ ἔμεναν ἤρεμα πάνω στὸ μέτωπό τους. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν μποροῦσε νὰ τὰ ἐκτείνει σωστά, ἀδυνατοῦσε νὰ θαυματουργήσει. Οὐδεὶς παράλυτος "ἦρε τὸν κράββατόν του καὶ περιεπάτει" καὶ κανένα δυστυχήσαν παιδίον δὲν ἄνοιγε τὰ μάτια του. 

Ὁ "ἐλαττωματικὸς" Σωτὴρ δὲν ἠρεμοῦσε καμμία τρικυμία, δὲν μετέθετε ὄρη καὶ εἶχε δυσκολίες μὲ τὸ μάδημα τῶν στάχεων. Ὅταν προσπάθησε νὰ περπατήσει ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἔχασε τὴν ἰσορροπία του καὶ ἔπεσε ἀνάσκελα. Ἀργότερα τὰ ἀντανακλαστικά του προβλήματα ἔγιναν τόσο μεγάλα, ὥστε ἔπρεπε νὰ τοῦ δίδεται τροφὴ στὸ τραπέζι. Ἔθριβε τὸ ψωμὶ καὶ ἔχυνε τὸ κρασὶ ἀπ’ τὸ ποτήρι. Ἡ τελευταία του προσπάθεια νὰ θεραπεύσει ἕνα κωφάλαλο ἀπέτυχε, διότι τὸ σάλιο του ἔπεσε στὸν ὦμο τοῦ δύστυχου. Καίτοι δὲν μποροῦσε νὰ μακρηγορεῖ, διαρκῶς εὕρισκε ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι νόμιζαν ὅτι ἔχει ἐν τούτοις νὰ πεῖ κάτι, καὶ ὅτι σ’ αὐτὸν ὁλοκληρωνόταν ἓν σημεῖον. Ζητοῦσαν μία συγγνώμη ὅλων τῶν θεραπευτικῶν του ἀναμονῶν. Ἕνα βράδυ τὸν ἔφεραν σ’ ἕνα βουνὸ καὶ μιλοῦσε γιὰ εὐσπλαχνία. Μακάριοι τραύλιζε σ’ ἕνα πλῆθος κατατρεγμένο ποὺ κύτταζε καταγῆς, οἱ σκοντάφτοντες, διότι ξεύρουν τὴ γεύση τῆς γῆς. Μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες, διότι γνωρίζουν τὸν πόθον. Μακάριοι οἱ τυφλοί, διότι κυττάζουν βαθειά. Μακάριοι οἱ πενθοῦντες: Ὁ Θεός μου κλαίει μαζί τους… 

Καὶ ἐρωτῶμεν: Τίποτε καλὸ δὲν ἔκανε ὁ "Ἄνθρωπος" αὐτός; Καὶ ποῦ στήριζε τὴν ἀνίερη καὶ σκωπτικὴ "σοφία" της ἡ κ. Krahe ἢ σχεδίαζε καὶ σκηνοθετοῦσε κάποια φτηνὴ παραμυθολογία ἢ τρομομυθιστοριογραφία; 

Ἔ Μπαμπο-Εὐρώπη. Τέτοια τερατόμορφα ὄρνεα γεννᾶς τώρα. Μὰ καὶ τί περίμενε κανεὶς σ’ αὐτὴ τὴν ἡλικία; Ἢ εἶσαι νυμφομανής; Σταμάτα λοιπὸν πιά! 

_______________________________________ 

1- S. Krahe, Der defekte Messias, Publik-Forum ἀρ. 24 (2012) 38-39.

ΙΟΥΣΤΙΝΟΣ ΠΟΠΟΒΙΤΣ: "Να παύσουν οι εκκλησιαστικοί μας αντιπρόσωποι να είναι αποκλειστικά δούλοι του εθνικισμού"

"Αποτελεί βλασφημίαν, ασυγχώρητον βλασφημίαν εναντίον του Χριστού και του Αγίου Πνεύματος, το να κάμωμεν την Εκκλησίαν ένα εθνικόν ίδρυμα [...]. Ο σκοπός της είναι υπερεθνικός, οικουμενικός, πανανθρώπινος: να ενώση εν τω Χριστώ όλους τους ανθρώπους, όλους άνευ εξαιρέσεως εθνικότητος ή φυλής ή κοινωνικού στρώματος. "Ουκ ένι Ιουδαίος ουδέ Έλλην[...]"."Είναι πλέον καιρός, είναι η δωδεκάτη ώρα, να παύσουν οι εκκλησιαστικοί μας αντιπρόσωποι να είναι αποκλειστικά δούλοι του εθνικισμού, και να γίνουν αρχιερείς και ιερείς της Μιάς, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας. Η από τον Χριστόν δοσμένη και από τους αγίους Πατέρας πραγματοποιημένη αποστολή της Εκκλησίας είναι: να φυτεύεται και να καλλιεργείται μέσα εις την ψυχήν του λαού μας η αίσθησις και η επίγνωσις ότι κάθε μέλος της Ορθοδόξου Εκκλησίας είναι πρόσωπον καθολικόν, πρόσωπον αιώνιον και θεανθρώπινον, ότι είναι του Χριστού και δια τούτο αδελφός όλων των ανθρώπων και διάκονος όλων των ανθρώπων και των κτισμάτων. Αυτός είναι ο από Χριστού δεδομένος σκοπός της Εκκλησίας.  Kάθε άλλος σκοπός δεν είναι από τον Χριστόν αλλ' από τον αντίχριστον".
Αρχιμ. Ιουστίνου Πόποβιτς, Άνθρωπος και Θεάνθρωπος.

Το παραπάνω απόσπασμα του νεοφανούς Αγίου Ιουστίνου Πόποβιτς, μας θύμισε ο αρχισυντάκτης του θεολογικού περιοδικού ΣΥΝΑΞΗ Θανάσης Παπαθανασίου, καθώς το παραθέτει στο προλογικό σημείωμά του στο νέο τεύχος του περιοδικού (τεύχος 125, Ιανουάριος - Μάρτιος 2013), το οποίο έχει ως θέμα: Χριστιανοί και Ναζισμός.
Τα περιεχόμενα του τεύχους λίαν ενδιαφέροντα, τα επί μέρους θέματα που πραγματεύονται δόκιμοι συγγραφείς (Χάινριχ Χόλτσε, Θανάσης Παπαθανασίου, Θάνος Λίποβατς, Δημήτριος Μόσχος, Βασίλης Αργυριάδης κ.α.) εντελώς σύγχρονα. Ας ελπίσουμε να αποτελέσουν το εφαλτήριο για γόνιμη σκέψη και ουσιαστικό διάλογο. 

Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΓΟΝΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ "ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΙ ΣΤΟ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑ"

Αρχιμ. Μελέτιος Π. Κουράκλης, 

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΙ 

ΣΤΟ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑ 

ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ 

Αθήνα 2010, σσ. 848. 

Αν και αναφέρει το όνομα του π. Μελετίου ως συγγραφέα, το ογκωδέστατο αυτό βιβλίο είναι συλλογικό έργο. Ο π. Μελέτιος ενέταξε στο έργο αυτό μία σειρά άρθρων-μελετών του, αλλά πρόσθεσε και άρθρα άλλων ερευνητών. Συγκεκριμένα δημοσιεύονται οι εξής μελέτες του π. Μ.: 1) Ιερείς στο στράτευμα κατά την Παλαιά Διαθήκη (σσ. 31-53). 2) Θρησκευτικοί Λειτουργοί στο στράτευμα στην αρχαία Ελλάδα (σσ. 55-119). 3) Στρατιωτικοί ιερείς στον αγώνα της Εθνικής Παλιγγενεσίας (σσ. 499-507). 4) Αγιοποίηση των εθνομαρτύρων κληρικών; (σσ. 509-519). 5) Ο Ιωάννης Καποδίστριας και η Θρησκευτική Υπηρεσία Στρατού (σσ. 521-530). 6) Η Οργανωτική εξέλιξη της Θρησκευτικής Υπηρεσίας των Ενόπλων Δυνάμεων (1821-1911) (σσ. 531-557). 7) Η συμβολή των Στρατιωτικών Ιερέων στους αγώνες του Έθνους (σσ. 559-582). 8) Η τελευταία Θεία Λειτουργία στην Αγία Σοφία (σσ. 583-592). 9) Η συμβολή των Στρατιωτικών Ιερέων στην εξωτερική Ιεραποστολή στην Κορέα (σσ. 593-605). 10) Η Ελληνική Δύναμη Αλβανίας και η Θρησκευτική Υπηρεσία (σσ. 607-627). 11) Η Θρησκευτική Υπηρεσία των Ενόπλων Δυνάμεων σε Διεθνές επίπεδο σήμερα (σσ. 669-724) και 12) Θέσεις και Προτάσεις: Περί του χαρακτήρα και της αποστολής, της οργανώσεως και της στελεχώσεως της Θρησκευτικής Υπηρεσίας των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων (σσ. 739-782). 

Ενδιάμεσα έχουν ενταχθεί και εργασίες άλλων συγγραφέων που ασχολούνται με τον θεσμό των Στρατιωτικών Ιερέων ή της Θρησκευτικής Υπηρεσίας στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, το Βυζάντιο, την εποχή των Καρολιδών, το Μεσαίωνα, στις ΗΠΑ, την Πρωσία, την προεπαναστατική Ρωσία και την Πολωνία (σσ. 121-496). Οι μεταφράσεις των ανωτέρω εργασιών στην νεοελληνική κατά κανόνα έχουν εκπονηθεί από τον π. Μελέτιο, με μία μόνο εξαίρεση. Πάλι ενδιάμεσα ως Παράρτημα παρατίθενται τα εξής κείμενα: 1) Οδηγίαι της Ιεράς Συνόδου διδόμεναι εις τους παρά τω Β. Στρατώ υπηρετούντας Πρεσβυτέρους. 2) Διατάγματα - Εσωτερικοί Κανονισμοί και 3) Σχέδιον Αναδιοργανώσεως της Θρησκευτικής Υπηρεσίας των Ε.Δ., που εκπονήθηκε από τον πρ. Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμο (Κοτσώνη) (σσ. 629-668), καθώς και Παράρτημα Χαρτών (σσ. 725-736). 

Ο Αρχιμ. Μελέτιος Κουράκλης

Ο όλος τόμος αποτελεί ένα πανόραμα της ιστορίας του θεσμού του Στρατιωτικού Ιερέα και της Θρησκευτικής Υπηρεσίας των Ενόπλων Δυνάμεων, καθώς και του τρόπου λειτουργίας της δια μέσου των αιώνων και σήμερα. Τα δημοσιεύματα του π. Μ. δεν έχουν χαρακτήρα εξαντλητικό, αλλά ενδεικτικό και μάλιστα ενίοτε η πραγμάτευση εκφράζεται δια παραθέσεως παραδειγμάτων. Ο εκλαϊκευτικός χαρακτήρας των δημοσιευμάτων αποδεικνύεται και από τις παραθέσεις νεοελληνικών μεταφράσεων των αρχαιοελληνικών και ξενόγλωσσων παραθεμάτων εντός των κειμένων ή στις υποσημειώσεις. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον και πρακτικό χαρακτήρα έχει το άρθρο του π. Μ. «Θέσεις και Προτάσεις», διότι σε αυτό με συστηματικό τρόπο αναλύει το χαρακτήρα και την αποστολή της Θρησκευτικής Υπηρεσίας των Ενόπλων Δυνάμεων και διατυπώνει τις προτάσεις του για την οργάνωση και στελέχωση της Θ.Υ. των Ε.Δ. της Ελλάδος. Μεγάλη αρετή των εργασιών του π. Μελετίου αποτελεί ο τονισμός του σκοπού του θεσμού του Στρατιωτικού Ιερέα, ότι είναι ποιμαντικός και αποβλέπει στην σωτηρία του στρατευμένου. Τούτο αναδεικνύεται έμμεσα και από την αρνητική απάντηση στο ερώτημα-άρθρο «Αγιοποίηση των εθνομαρτύρων κληρικών;». 

Χωρίς αμφιβολία το εκτενέστατο και αναλυτικό Ευρετήριο (Πίναξ ονομάτων και πραγμάτων) (σσ. 783-832) είναι χρήσιμο εργαλείο για τον αναγνώστη ενός τέτοιου ογκώδους βιβλίου. Οφείλω όμως να επισημάνω ότι κατά την σύνταξή του δεν τηρήθηκαν ορισμένες δοκιμασμένες αρχές εκπονήσεως ευρετηρίων, με αποτέλεσμα να λάβει μεγάλη έκταση, να παρεισφρήσουν σε αυτό λάθη, να αρχίζουν τα λήμματα προσώπων με το μικρό όνομα και όχι με το επώνυμο (κυρίως διακόνων, ιερέων, αρχιμανδριτών), να έχουμε επαναλήψεις μη αναγκαίες και τέλος να μη γίνει το Ευρετήριο αφορμή για διόρθωση λαθών και αβλεπτημάτων του όλου έργου (ευτυχώς λίγα). Οι ανωτέρω παρατηρήσεις δεν μειώνουν την αξία της άμεσης (συγγραφικής) και έμμεσης (μεταφραστικής) προσφοράς του π. Μ., η οποία είναι και μεγάλη και αξιοπρόσεκτη. 

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Β. ΓΟΝΗΣ 

(Περ. ΣΥΝΑΞΗ, τεύχος 125, Ιανουάριος-Μάρτιος 2013, σ. 102-103)

Παλαιότερη αναφορά της Ιδιωτικής Οδού στο βιβλίο διαβάστε εδώ. 

Οι σχέσεις Ρώμης – Κωνσταντινούπολης: Τα παλαιά «τραύματα», οι νέες ελπίδες

Τα μείζονα θεολογικά προβλήματα στο διάλογο και οι εκκλησιολογικές προϋποθέσεις για την υπέρβασή τους 

Του Χάρη Ανδρεόπουλου 

H εκλογή στο θρόνο του Προκαθημένου της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και της Επισκοπής της Πρεσβυτέρας Ρώμης του κ. Φραγκίσκου γέννησε στην υπόθεση του διαχριστιανικού διαλόγου νέες ελπίδες. Καλλιέργησε, σε συμβολικό μέχρι στιγμής επίπεδο, νέες προσδοκίες για μια νέα, θετικότερη προοπτική στις σχέσεις της Ρωμαιοκαθολικής και της Ορθόδοξης Εκκλησίας και στον μεταξύ τους θεολογικό διάλογο, τον διεξαγόμενο εδώ και δεκαετίες με σκοπό την διαμόρφωση των συνθηκών που θα επιτρέψουν την άρση του σχίσματος του 1054 και θα επαναφέρουν την Χριστιανική Εκκλησία στην αρχαία, την αρχική της ενότητα. 

Το βασικό εκκλησιολογικό πρόβλημα που τίθεται στον διαχριστιανικό διάλογο (η υπέρβαση του οποίου αποτελεί την αναγκαία προϋπόθεση για τη διευθέτηση του θέματος της πρωταρχικής και κύριας διαφοράς που έγκειται στο δογματικής φύσεως θέμα του «Filioque») είναι το ζήτημα του λεγομένου «πρωτείου» του Πάπα, ενός «πρωτείου» το οποίο προβάλλεται ως υπερτάτη διοικητική εξουσία του Επισκόπου της Ρώμης σ’ ολόκληρη την Χριστιανική Εκκλησία. Πρόκειται για μείζον πρόβλημα καθώς την εξουσία αυτή προσπάθησε να θεμελιώσει η Ρωμαιοκαθολική (εφεξής: Ρ/Κ) Εκκλησία πάνω σε μια πλαστή θεωρία, σύμφωνα με την οποία ο Απόστολος Πέτρος ήταν η κεφαλή των Αποστόλων και, βάσει της θεωρίας αυτής, το προνόμιο αυτό μετέδωσε στον Επίσκοπο της Ρώμης, στην οποία υπήρξε πρώτος Επίσκοπος. Ετσι, λένε οι Ρωμαιοκαθολικοί, η Εκκλησία πρέπει να αναγνωρίζει τον Πάπα ως κεφαλή Της και τοποτηρητή του Χριστού στη γη. 

Από τη πλαστή αυτή θεωρία ο νέος Πάπας Φραγκίσκος φάνηκε να κρατά αποστάσεις, και ακριβώς τούτο το γεγονός - το άκρως ενδιαφέρον, εξ επόψεως θεολογικής και ου μόνον - είναι που σηματοδοτεί, που προδιαγράφει μια νέα αντίληψη, μια νέα θετική ατμόσφαιρα στο διαχριστιανικό διάλογο. Δημιουργεί ένα νέο, αισιόδοξο κλίμα. Είναι ενδεικτικά τα όσα μετέδωσαν τα Μέσα Μαζικής Ενημερώσεως (ΜΜΕ): H ιταλική τηλεόραση RAI, σε επανειλημμένες σε ανταποκρίσεις της από το Βατικανό μετέδωσε ότι «η στάση και οι πρώτες κινήσεις του Πάπα Φραγκίσκου δείχνουν ότι σημείο αναφοράς του φέρεται να είναι ένα εκκλησιαστικό σύστημα στην κορυφή του οποίου να μπορεί να βρίσκεται ένας "πρώτος μεταξύ ίσων"» («primus inter pares»), ένα οργανωτικό οικοδόμημα, δηλαδή, το οποίο πόρρω απέχει από το ισχύον, συγκεντρωτικό σύστημα διοικήσεως της Ρ/Κ Εκκλησίας, ενώ ιστορικά ταυτίζεται με την παράδοση και τις θέσεις της Ορθοδοξίας. Στο πλαίσιο της ιδίας «στροφής», εν σχέσει με τους προκατόχους του, ο νέος Ποντίφικας δεν αυτοχαρακτηρίστηκε Πάπας, αλλά «Επίσκοπος της Ρώμης και διάδοχος του Πέτρου», ενώ σε μια άλλη συμβολικού χαρακτήρα κίνηση, ανεκοίνωσε ότι στο οικόσημο που θα συμβολίζει την θητεία του δεν συμπεριλαμβάνονται τα τρία στέμματα που συνδέονται με την παπική εξουσία. Επελέγησαν μόνον τα κλειδιά του Αγίου Πέτρου και η αρχαία μίτρα του Επισκόπου της Ρώμης. Βεβαίως, όλα αυτά είναι ενθαρρυντικά για τη πορεία του διαχριστιανικού διαλόγου, καθώς φανερώνουν μια νέα κουλτούρα διαλόγου, εγγύτερη προς το πνεύμα της Ορθοδοξίας, ωστόσο δεν πρέπει να παραβλέπουμε ότι ο νέος Ποντίφηκας κουβαλά στη πλάτη του ένα βαρύ φορτίο από εκκλησιολογικές εκτροπές των προκατόχων του στο θέμα του «πρωτείου», από τις οποίες – αν πράγματι εννοεί τα όσα λέει - θα πρέπει να αποστεί. 

Οι απόψεις της Ρ/Κ Εκκλησίας περί πρωτείου του Ρώμης, είναι βιβλικά και ιστορικά αστήρικτες. Στο χωρίο Εφεσ. 5, 23 σημειώνεται απερίφραστα ότι «ο Χριστός έστι η κεφαλή της Εκκλησίας», στην οποία παραμένει αυτός κατά τη διαβεβαίωσή του «έως της συντελείας του αιώνος» (Ματθ. 28, 20). Αλλά και από την Καινή Διαθήκη δεν προκύπτει ότι ο Απόστολος Πέτρος ήταν κεφαλή των Αποστόλων με την έννοια της διοικητικής εξουσίας. Βέβαια οι Ρωμαιοκαθολικοί προσπαθούν να θεμελιώσουν την εξουσία αυτή στο Ματθ. 16, 18 («Σύ ει Πέτρος και επί ταύτη τη πέτρα οικοδομήσω μου την Εκκλησίαν»), το οποίο ερμηνεύουν έτσι ώστε χωρίς τον Πάπα, διάδοχο του Απ. Πέτρου, να μην μπορεί να νοηθεί η ύπαρξη της Εκκλησίας. Εδώ όμως οι Ρωμαιοκαθολικοί παραβλέπουν σκόπιμα τη σωστή ερμηνεία των χωρίου από τους Πατέρες της Εκκλησίας, οι οποίοι στηρίζουν τη σωστή αυτή ερμηνεία στο χωρίο Α’ Κορ. 3, 11 – 12: «Θεμέλιον άλλον ουδείς δύναται θείναι παρά τον κείμενον, ος έστι Ιησούς Χριστός». Οσον αφορά το «πρωτείο»: Και βέβαια είχε πρεσβεία («πρωτείο») ο Ρώμης στην αρχαία Εκκλησία, που του αναγνωρίσθηκαν με την Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο, αυτά, όμως, δεν ήταν πρεσβεία εξουσίας και εκκλησιαστικής δικαιοδοσίας, αλλά πρεσβεία τιμής, επειδή ήταν Επίσκοπος της Ρώμης, της λαμπρής και δοξασμένης πρωτεύουσας της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, της μητέρας των αγίων και των μαρτύρων. Εννοείται δε ότι μετά το σχίσμα του 1054 έπαυσε να ισχύει αυτή η αναγνώριση του πρωτείου τιμής στον Επίσκοπο (της μέχρι τότε αδιαίρετης, αρχαίας Εκκλησίας) της Ρώμης και αυτό έκτοτε περιήλθε στον εκάστοτε Επίσκοπο της Κωνσταντινουπόλεως, Νέας Ρώμης και Οικουμενικό Πατριάρχη της Ανατολικής του Χριστού Εκκλησίας. 

Δυστυχώς, η Ρ/Κ Εκκλησία μέχρι σήμερα εμμένει στις πλάνες της περί «πρωτείου» θέλοντας να επιβάλλει τις φίλαρχες αξιώσεις της στην Ανατολική, τη δική μας Ορθόδοξη Εκκλησία. Στην «Οδηγία» που εξέδωσε το «Συμβούλιο για το Δόγμα της Πίστεως» της Ρ/Κ Εκκλησίας τον Ιούλιο του 2007 καταγράφεται ο ισχυρισμός ότι μόνον η Ρ/Κ Εκκλησία εξασφαλίζει σωτηρία των πιστών, διότι είναι εκείνη που ίδρυσε ο Ιησούς Χριστός. Η «κοινωνία των Eπισκόπων μετά του διαδόχου του Πέτρου» (που κατ’ αυτούς είναι ο Πάπας) καθορίζεται ως η ουσιαστική προϋπόθεση με την οποία οριοθετούνται και όλες οι εκκλησιαστικές δομές και περιγράφονται οι εσωτερικές αρχές και οι όροι, δι’ έκαστην «ιδιαιτέραν» Εκκλησία, αλλά δι’ αυτήν την «Καθολική Εκκλησία». Η μη επίτευξη της κοινωνίας αυτής αποτελεί, κατά την ως άνω «Οδηγία», το εμπόδιο για την μη φανέρωση μέσα στην ιστορία εκάστης «Εκκλησίας» ως Εκκλησίας. Και η «Οδηγία» καταλήγει στη διαπίστωση ότι «η μόνη αληθινή Εκκλησία, η οποία διατηρεί τα γνήσια στοιχεία, τα οποία καθώρισεν ο Χριστός δια την Εκκλησίαν, είναι η «Καθολική Εκκλησία», αυτή είναι η πραγματική και ορατή Εκκλησία εντός της ιστορίας, η οποία ιδρύθηκε υπό του Χριστού επί της γης». Σύμφωνα με την ίδια «Οδηγία»: Η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι μεν «αυθεντική Εκκλησία», διατηρεί χάρη στην Αποστολική διαδοχή πραγματικά μυστήρια και επομένως δικαιούται να λέγεται ιδιόρρυθμη και τοπική, είναι «αδελφή Εκκλησία» με την Καθολική, αλλά παρουσιάζει ένα «μειονέκτημα», μία σημαντική «ατέλεια» και η «ατέλεια» αυτή, συνίσταται εις το ότι η Ορθόδοξη δεν αναγνωρίζει το «πρωτείο της Ρώμης», δηλαδή δε αναγνωρίζει τον Πάπα ως «ορατή κεφαλή» της Εκκλησίας, ως «τοποτηρητή του Χριστού στη Γη». (βλ. εφημ. «Καθολική», τ. 3078 / 24-7-07, σελ.3). Ασφαλώς, πρόκειται για απόψεις εκκλησιολογικά εσφαλμένες, θεολογικά αστήρικτες - και άρα πεπλανημένες - οι οποίες το μόνο που φανερώνουν είναι μια διάθεση «καπετανάτου» της Ρ/Κ έναντι της Ορθοδόξου Εκκλησίας. 

Ενα άλλο πλήγμα στο διαχριστιανικό διάλογο αποτέλεσε και η κατάργηση του τίτλου του «Πατριάρχου της Δύσεως» από τους τίτλους του μέχρι πρότινος Πάπα Βενεδίκτου ΙΣτ', η οποία δυσχέρανε αντί να διευκολύνει τις σχέσεις της Δυτικής Καθολικής με την Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία. Ο τίτλος «Πατριάρχης της Δύσεως» παρελείφθη από την έκδοση του 2006 της Επετηρίδας της Αγίας Έδρας, ενώ διατηρήθηκαν οι τίτλοι του «Βικαρίου του Χριστού» και του «Υπάτου Ποντίφικος της Παγκοσμίου Εκκλησίας». Ο μόνος τίτλος από αυτούς που χρησιμοποιεί ο Πάπας, ο οποίος ανάγεται στην περίοδο της πρώτης χιλιετίας, την περίοδο της ενιαίας Εκκλησίας και γίνεται αποδεκτός από την Ορθόδοξη Εκκλησία, είναι ο τίτλος του «Πατριάρχου της Δύσεως», η κατάργηση του οποίου περιέπλεξε την πολύ δύσκολη συζήτηση περί των πρωτείων του Πάπα, ελπίζουμε δε ο νέος Πάπας κ. Φραγκίσκος, εφ΄ όσον επιθυμεί τον ειλικρινή διάλογο στη βάση της ιστορικής αληθείας να ενεργήσει τα δέοντα για την επαναφορά του τίτλου (του) στην Επετηρίδα (Annuario). Για το ίδιο θέμα και ο σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Περγάμου κ. Ιωάννης (Ζηζιούλας) είχε επισημάνει (εφημ. «Το Βήμα», 14.6.2006, σελ. 12) παλαιότερα άρθρα του καθηγητού Joseph Ratzinger και ήδη απελθόντος Πάπα Βενεδίκτου ΙΣτ', τα οποία υποδεικνύουν ότι ο μόνος τρόπος για την αντιμετώπιση του ζητήματος των πρωτείων του Πάπα είναι η αναγνώριση μόνον όσων ήσαν αποδεκτά κατά την πρώτη χιλιετία, της ενιαίας Εκκλησίας, υποστηρίζοντας εν προκειμένω ο σεβ. Περγάμου ότι η κατάργηση του τίτλου του «Πατριάρχου της Δύσεως» υπονομεύει εντελώς αυτή τη δυνατότητα. 

Στο πλαίσιο του διαχριστιανικού διαλόγου η Ορθόδοξη Εκκλησία, δια του συντονιστικού αυτής κέντρου, του Οικουμενικού Πατριαρχείου, εξαίροντας το οικουμενικό κύρος του Συμβόλου της Νικαίας – Κωνσταντινουπόλεως, έχει δηλώσει ευθύς εξ αρχής και χωρίς περιστροφές ότι «πάσα ένωσις δέον να στηρίζηται επί της κοινής πίστεως και ομολογίας της αρχαίας αδιαιρέτου Εκκλησίας των επτά Οικουμενικών Συνόδων και των οκτώ πρώτων αιώνων» (Σταυρίδη Βασ., «Ιστορία της Οικουμενικής Κινήσεως», Θεσ/νίκη, 1984, σελ. 349) και επ’ αυτής μόνο της βάσεως συζητά και προσεύχεται για την ενότητα της διαιρεμένης Χριστιανοσύνης. Σίγουρα ο δρόμος για την ενότητα είναι μακρύς και μόνο με ροδοπέταλα δεν είναι στρωμένος. Ακριβώς γι΄ αυτό το λόγο θα αποτελούσε ευχής έργον εάν ο νέος Πάπας προσπαθούσε να αποδείξει ότι το πρωτείο του Επισκόπου Ρώμης, είναι δυνατόν να λειτουργήσει ως πρωτείο ενότητας στα πλαίσια της Εκκλησίας, εκδηλούμενο, κυρίως, ως πρωτείο διακονίας, μαρτυρίας, ευθύνης και τιμής και όχι εξουσίας. Αυτό όμως πρέπει να ξεκινήσει προπαρασκευαστικά από την κατανόηση της λειτουργίας του πρωτείου του, ως Επισκόπου Ρώμης, στο ίδιο το εσωτερικό της Ρ/Κ Εκκλησίας και ύστερα να φανερωθεί και προς τα έξω ως μια ειλικρινής αλλαγή στάσης – μια ανανοηματοδότηση - στο διαχριστιανικό διάλογο. Και ενώ οι δύο Εκκλησίες θα συνεχίζουν να επιχειρούν την υπέρβαση των θεολογικών τους διαιρέσεων, η εκλογή του νέου Πάπα μπορεί να δώσει την ευκαιρία να καλλιεργηθεί περαιτέρω και εν παραλλήλω η ελπίδα για την ανάπτυξη μιας άλλης μορφής διαλόγου από τον οποίον θα αναδειχθούν οι θεολογικές και ανθρωπολογικές συντεταγμένες επί των οποίων θα μπορούν οι Εκκλησίες και οι Ομολογίες να συμπορευθούν προκειμένου συμβάλλουν ουσιαστικά στη διαμόρφωση μιας κοινής συνειδήσεως για την αντιμετώπιση και επίλυση διαφόρων συγχρόνων προβλημάτων που απασχολούν τον σύγχρονο άνθρωπο, προβλημάτων κοινωνικών, οικονομικών, πολιτισμικών, ειδικών (οικολογία – περιβάλλον, γενετική, ευθανασία, κλπ) και υπαρξιακών. 

Αναφορικώς με τον θεολογικό διάλογο καθ΄ εαυτόν: ασφαλώς και θα πρέπει να συνεχισθεί. Για να γίνει, όμως, πιο ουσιαστικός, ο νέος Πάπας οφείλει να δώσει απτά δείγματα γραφής. Να αποδείξει ότι προσέρχεται ως αδελφός εν Χριστώ, εν πνεύματι αγάπης, και όχι, όπως οι προκάτοχοί του, ως εξουσιαστής της Χριστιανικής Εκκλησίας, κραδαίνοντας το «πρωτείο». Απευχόμαστε να συμβεί το δεύτερο και προσευχόμαστε για το πρώτο, δηλαδή για μια συνάντηση που θα υπηρετεί το όραμα «της των πάντων ενώσεως», υπέρ του οποίου ακαταπαύστως δέεται η Ορθόδοξη Εκκλησία, ένα όραμα το οποίο αποτελεί επιτακτικό της καθήκον, κατά το θέλημα του Κυρίου, καθώς απορρέει από την ρητή ευαγγελική εντολή για την ενότητα της χριστιανοσύνης («ίνα πάντες εν ώσιν», Ιωαν. 17, 21). Η Ορθόδοξη Εκκλησία αντιλαμβανομένη το διαχριστιανικό διάλογο ως αγώνα για την επάνοδο των Ρ/Κ αδελφών μας στο χώρο της μιάς και μοναδικής, εν Χριστώ αληθείας, όπως την εξέφρασαν με τα δόγματα και τους Κανόνες οι Οικουμενικές Σύνοδοι της αδιαίρετης αρχαίας μας Εκκλησίας, έχει απευθύνει εδώ και χρόνια τη πρόταση - πρόσκληση για ένα διάλογο τίμιο και ειλικρινή. Την πρόταση αυτή επικαιροποίησε ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος τονίζοντας, κατά την προσφώνησή του προς τον νέο Πάπα κ. Φραγκίσκο, ότι «η ενότης των Χριστιανικών Εκκλησιών τυγχάνει το πρώτιστον μέλημα ημών και είναι, ασφαλώς, μια εκ των βασικών προϋποθέσεων δια την ενώπιον των ομμάτων των εγγύς και των μακράν αξιοπιστίαν της χριστιανικής μαρτυρίας μας. Προς επίτευξιν αυτής χρειάζεται να συνεχισθεί ο αρξάμενος Θεολογικός διάλογος, δια να κατανοηθεί από κοινού και να προσεγγισθή η αλήθεια της πίστεως και η εμπειρία των Αγίων και η κοινή, δι' Ανατολήν και Δύσιν, παράδοσις της πρώτης χριστιανικής χιλιετίας». Η Ρώμη καλείται να τείνει ευήκοον ούς – και ο νέος Πάπας να (απο-) δείξει εμπράκτως την (εικαζομένη, εκ των πρώτων λόγων αυτού) καλή του θέληση. (Αμήν). 

Ο Χάρης Ανδρεόπουλος είναι καθηγητής (ΠΕ01) Β/θμιας Εκπαίδευσης 

Ο …ΔΕΞΙΟΣΤΡΟΦΟΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΣΗΜΕΡΙΝΟΙ «ΑΡΙΣΤΕΡΟΣΤΡΟΦΟΙ ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ»

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Το σημερινό κείμενο του Μητροπολίτου Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Αμβροσίου εναντίον του Μητροπολίτου Δημητριάδος Ιγνατίου - και όχι μόνον - με αφορμή την εκπομπή Αρχονταρίκι, που επιμελείται και παρουσιάζει ο Σεβ. Δημητριάδος, είναι τω όντι ...ερεθιστικό. 

Ως γνήσιος εθνικόφρων ο Σεβ. Καλαβρύτων ενοχλήθηκε σφόδρα από την προβολή του πρόσφατου συνεδρίου "Εκκλησία και Αριστερά" (το οποίο οργάνωσε το Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ και στήριξε η Διαρκής Ιερά Σύνοδος στέλνοντας ως εκπροσώπους της αρχιερείς) που αποτέλεσε το θέμα της χθεσινής (31.3.13) εκπομπής. Ό,τι "αριστερό" προκαλεί στον άγιο Καλαβρύτων - πολλώ δε μάλλον ένας διάλογος με αριστερούς! - τουλάχιστον αναφυλαξία! Επιτίθεται, λοιπόν, κατά μέτωπον στον ...δράστη, τον Δημητριάδος Ιγνάτιο, και μαζί του η ...μπάλα παίρνει πολλούς, ακόμα και τον Αρχιεπίσκοπο. 

Επί της ουσίας θα σταθώ μόνο σε ένα σημείο. 

Ο Καλαβρύτων προτρέπει ευθαρσώς τον Δημητριάδος: "Ασχοληθήτε μόνο με τον πιστό Λαό της Εκκλησίας μας και στηρίξτε τον!" 
Αυτομάτως μου έρχονται στο νου τα Κυριακά: "Ουκ ήλθον καλέσαι δικαίους, αλλά αμαρτωλούς εις μετάνοιαν”, "ου χρειαν έχουσιν οι ισχύοντες ιατρού αλλ' οι κακώς έχοντες", "ουκ απεστάλην ει μη εις τα πρόβατα τα απολωλότα οίκου Ισραήλ". Κι ακόμα η πέρα από τη λογική του Σεβ. Καλαβρύτων παραβολή του Καλού Ποιμένος. Για ένα πρόβατο να γίνεται τόση φασαρία... Κι αυτά αν υποθέσουμε πως οι αριστεροί είναι τέτοιοι στα μάτια του Θεού. Εγώ δεν τολμώ να κρίνω. Σύμφωνα με τα τελευταία εκλογικά αποτελέσματα και τις συχνές δημοσκοπήσεις τα αριστερά κόμματα εκπροσωπούν πάνω από το 40% του Ελληνικού λαού. Η Εκκλησία, σύμφωνα με τον Μητροπολίτη Καλαβρύτων, δεν μπορεί να ασχοληθεί μ' αυτούς τους ...απίστους. Πόσο είναι άραγε το ποσοστό του "πιστού λαού", στο όνομα του οποίου ομνύει ο άγιος Καλαβρύτων; 

Περνάω τώρα στις "ειδήσεις" που βγάζει το κείμενο του Καλαβρύτων, ενδοεκκλησιαστικού, ας το πούμε έτσι, ενδιαφέροντος. 

1. Γράφει ο Σεβασμιώτατος: "Το υπερβέβαιο αποτέλεσμα της εκπομπής αυτής ήταν η προσωπική προβολή του Μητροπολίτου! Βλέπετε, ο Σεβ. κ. Ιγνάτιος έχει ικανοποιητική φωτογένεια και έτσι όλοι οι Ιεράρχες έχουμε κερδίσει από την άποψη, ότι τουλάχιστον ένας «όμορφος» Αρχιερεύς φαινόταν από το γυαλί της τηλεοράσεως στα μάτια του Ελληνικού Λαού για αρκετή ώρα". 
Συγγνώμη αλλά εγώ κάτω απ' αυτές τις γραμμές διαβάζω ...ζήλεια! Πάντως αν "όλοι οι Ιεράρχες" κερδίζουν από την "φωτογένεια" του Σεβ. Δημητριάδος αυτό θα πρέπει να αποτελέσει δημόσιο έπαινο εκ μέρους της Ι. Συνόδου προς το πρόσωπο και την εν λόγω συνεισφορά του Σεβ. Ιγνατίου. Και φαίνεται πως ο Σεβ. Καλαβρύτων μπορεί να κάνει τη σχετική εισήγηση. 

2. Επισημαίνει ο άγιος Καλαβρύτων πως ο οικοδεσπότης της εκπομπής Σεβ. Ιγνάτιος, "προσκάλεσε τον Σεβ. Μητροπολίτη Σισανίου και Σιατίστης κ. Παύλο, γνωστό άλλωστε Ιεράρχη για κάποιες έμμονες ιδέες του, αλλά δεν είχε την καλωσύνη να προσκαλέσει στην ίδια εκπομπή του και κάποιους άλλους Ιεράρχες, που θα είχαν να διατυπώσουν μια διαφορετική «άποψη». Εμείς, ως γνωστόν, είμαστε στην αντίπερα όχθη! Βλέπουμε διαφορετικά τα πράγματα! Γιατί άραγε δεν μας προσκάλεσε;" Κι εδώ διαφαίνεται φθονερή διάθεση εκ μέρους του Σεβ. Καλαβρύτων. Κι αν χαρακτηρίζει τον Σιατίστης "γνωστό ιεράρχη για κάποιες έμμονες ιδέες του", αναλογίζεται ποτέ άραγε τις δικές του ...δεξιόστροφες εμμονές πόσα χρόνια τις υφίσταται η ελληνική κοινωνία; Φαίνεται πως δεν έπεισε και τώρα εξ αιτίας του αναδεικνύονται "αριστερόστροφοι Αρχιερείς"! 

3. Μετανοεί σήμερα ο άγιος Καλαβρύτων που στήριξε και ψήφισε τον Δημητριάδος, επί ημερών Χριστοδούλου, γιατί δεν φανταζόταν ότι θα υποστήριζε "έναν ένθερμο οπαδό της Αριστεράς"! Στήριξε τότε τον αδελφό του στη Χρυσοπηγή Ιγνάτιο, για να μη βγει ο τότε αποδιοπομπαίος και νυν εκλεκτός του Σεβ. Καλαβρύτων Βρεσθένης Θεόκλητος! Πώς αλλάζουν οι καιροί για τον άγιο Καλαβρύτων...

4. Συμβουλεύει "πατρικά" τον Δημητριάδος: "Μη παρασύρεσθε από τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο κ. Ιερώνυμο, ο οποίος έχει δηλώσει δημοσίως: «Εγώ είμαι αριστερός!» Εκείνος ενεργεί διπλωματικά! Απλώς ρίχνει δίκτυα προς κάθε κατεύθυνση, διότι έτσι τον συμβουλεύουν οι περί Αυτόν. Μή παρασύρεσθε, λοιπόν". Κι ο Αρχιεπίσκοπος έρμαιο των συμβούλων του που τον σπρώχνουν στον κατήφορο της αριστεράς... Μόνο ο Καλαβρύτων τελικά έμεινε στις επάλξεις; 

5. Έμπλεος ανησυχίας ο Σεβ. Αμβρόσιος γράφει: "Ανησυχώ όμως για τις τάσεις και τις επιλογές της νέας γεννεάς των Αρχιερέων! Ένας νεόφυτος Αδελφός μας, μόλις μιά μέρα μετά τήν ενθρόνισή του, τήν καθαρά Δευτέρα, ντυμένος με ένα Μπουφάν, μετέβη στο στάδιο της πόλεως, για να παρακολουθήσει ένα ποδοσφαιρικό αγώνα!!!" Εντελώς ...τυχαία ο "νεόφυτος" αυτός "αδελφός" είναι ο νέος Μητροπολίτης Μαρωνείας και Κομοτηνής Παντελεήμων, δηλαδή αυτός που δεν ήθελε να εκλεγεί ο Σεβ. Καλαβρύτων, αφού προωθούσε τον Βρεσθένης Θεόκλητο. Ο νοών νοείτω... 

6. Το φινάλε του Σεβασμιωτάτου είναι όντως δραματικό: "Εγώ φεύγω από την ζωή, οδεύω προς τη δύση μου. Με την βοήθεια του Κυρίου μας συνεπλήρωσα πια τριάντα επτά (37) χρόνια στην Αρχιερωσύνη. Φεύγω λοιπόν!" Ο Σεβ. Αμβρόσιος είχε μιλήσει δημόσια πριν κάποια χρόνια για παραίτηση. Το πήρε πίσω κάποια στιγμή, γιατί αισθάνθηκε - έτσι είχε πει - πως είναι απαραίτητος ακόμα. Τώρα φαίνεται πως οδεύει προς παραίτηση, αν δεν το μετανιώσει στην πορεία. Σε κάθε περίπτωση δεύτερος θα είναι, αφού ο πάλαι ποτέ ...άσπονδος φίλος του Ζακύνθου (νυν Δωδώνης) Χρυσόστομος, το 'καμε πρώτος και πανηγυρικά. 

Ουαί τοις ηττημένοις...