(ΘΕΟ)ΛΟΓΟΥΣΑ ΒΑΒΥΛΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟ "ΣΩΜΑΤΙΔΙΟ ΤΟΥ ΘΕΟΥ"

Το καταραμένο σωματίδιο και η επάρατος (θεο)λογούσα βαβυλωνία

Του Κώστα Νούση, θεολόγου-φιλολόγου Α.Π.Θ.

Είμαστε μάρτυρες τις τελευταίες μέρες του γνωστού πειράματος και του περιβόητου ‘προκλητικού’ σωματιδίου του Χιγκς, το οποίο κινητοποίησε τη διεθνή επιστημονική κοινότητα και αναζωπύρωσε τον πανάρχαιο συγκρουσιακό διάλογο επιστήμης και θεολογίας. Αλλά παράλληλα είμαστε μάρτυρες – με την πολυσημία του όρου – και του συνεχόμενου πειραματισμού επί του ορθόδοξου θεολογικού λόγου. Έσπευσαν, πριν καν ανακοινωθούν τα επίσημα πορίσματα των επιστημόνων, να καταγγελθούν οι προσπάθειες τους και, πολύ περισσότερο, να ανιχνευθούν το φιλοσοφικό τους υπόστρωμα και οι προθέσεις τους, πράγματα που από πολλούς ούτε καν είναι εκπεφρασμένα ρητώς και εκτεθειμένα στα σχετικά φόρα.

Θα επικεντρωθούμε στις ημέτερες φωνές, τις αρθρωθείσες υπό των «σεσημασμένων» στην υφαρπαγή της δημοσιότητος λαλίστατων επισκόπων της Ελλαδικής Εκκλησίας. Ας σημειωθεί προκαταβολικά πως το ποιμαντικό ενδιαφέρον και η άμεση ευαισθητοποίηση είναι πολλές φορές δηλωτικά πατρικής μέριμνας και αγωνίας και όχι καταδικαστέα a priori. Επίσης, είναι αισιόδοξο που υπάρχει μια πολυφωνική εκδοχή της ορθόδοξης θέσης επί του θέματος. Εδώ, όμως, ανακύπτουν άλλα ζητήματα. Όπως, όταν αρχίζει η εμπαθής αντιπαράθεση και η ευκαιρία προσωπικών προβολών, επιθέσεων και εκτόξευσης αιχμών και, το μέγιστο, όταν ανασύρονται μεσαιωνικές τακτικές και παρελθοντικές ομολογιακές εμμονές που σκιάζουν τη λαγαρότητα και ακρίβεια της ορθόδοξης θέσης διαστρέφοντας την πραγματικότητά της και, κατά δεύτερο λόγο, επιφέροντας μια μικρή έως ενοχλητική σύγχυση στο ποίμνιο.

Η σπουδή της εσπευσμένης απάντησης – στην πλειονότητα  των εν λόγω επισκοπικών παρεμβάσεων πριν από τις επίσημες επιστημονικές ανακοινώσεις εν είδει διορατικής διάγνωσης προθέσεων και προφητικής πρόληψης αθεϊστικών πορισμάτων – δεν είναι πάντα ο καλύτερος σύμβουλος και το προτρέχειν είθισται να προϊδεάζει για ψυχικά σύνδρομα που υποκρύπτονται κάτω από τις αντίστοιχες ενέργειες, τα οποία αμαυρώνουν τη νηφάλια θεολογική θέαση και εκφορά του σχετικού με το θέμα θεολογικού λόγου. Και ενώ αυτό θα ήταν εύλογο, κατανοητό και συγγνωστό σε άλλες περιστάσεις, στην περίπτωση της άρθρωσης της ορθόδοξης τοποθέτησης πρέπει πάντα να υποχωρεί το εγώ, τα πάθη και όποια προσωπική ιδιορρυθμία και να προκρίνεται το θέλημα του Θεού.

Η αντιμετώπιση του ζητήματος λειτούργησε καταρχάς μάλλον διαφημιστικά παρά συμβατά με την προφανή πρόθεση των αντιρρητικών εν προκειμένω συγγραφέων. Το κοινό σημείο που αναφάνηκε στους περισσότερους εξ αυτών ήταν μια προσπάθεια επιστημονικής αρχικά προσέγγισης του ζητήματος, κάτι που είναι σαφέστατα θετικό και ενθαρρυντικό. Από κει και πέρα άρχισε να διαφαίνεται η περιβόητη σύγχυση κριτηρίων και προθέσεων και να υποχωρεί βιαίως ή και διακριτικώς η ουσία της θεολογικής συνδρομής πάνω στο ανακύπτον πρόβλημα της ‘θείας υπόστασης’ του μποζονίου του Higgs.

Χωρίς να αναφερθώ σε συγκεκριμένα ονόματα – διότι τα κείμενα και οι συνεντεύξεις τους είναι εύκολα προσβάσιμα στο διαδίκτυο, οπότε θα καταλάβει έκαστος ενασχολούμενος επισταμένως σε ποιους αναφέρομαι – θα σχολιάσω επιγραμματικά τη δομή και το πνεύμα των φορέων τους. Ο πλέον διάσημος εξ αυτών και ‘συνήθης ύποπτος’ το τελευταίο διάστημα, ενώ σε κάποια σημεία φαίνεται να προσεγγίζει με νηφαλιότητα και ευφυΐα το όλο ζήτημα, αμέσως σχεδόν διολισθαίνει στην απαξιωτική, καθυβριστική - βλ. λ. κρετινισμός -  και εκχυδαϊστική ειρωνεία των ‘συλλήβδην άθεων επιστημόνων’ εξισώνοντάς τους δια μιας επιχειρηματολογικής ακροβασίας με το ζωικό βασίλειο και ανασύροντας τις σχολαστικές και οργανωσιακής νηπιότητος πάλαι ποτέ ομολογιακές αστείες και ερασιτεχνικής προχειρότητος επιθέσεις κατά του δαρβινισμού. Διάχυτη στον ίδιο, αλλά και στους υπόλοιπους διαφανής, η διάθεση δαιμονοποίησης της επιστήμης και των θεραπόντων της. Οι αντίθετες (ορθώς κατ’ εμέ) φωνές προς αυτήν την τάση φαντάζουν μάλλον επιθετικού προς αυτήν απαντητικού χαρακτήρα παρά προτιθέμενες να προαγάγουν τον διάλογο Ορθοδοξίας και επιστήμης και να προωθήσουν την ορθόδοξη συμβολή σε αυτόν. Συν τοις άλλοις, το κλασικό φαινόμενο της σχολαστικίζουσας παράθεσης Πατερικών χωρίων – όπως είδαμε στην πιο εμπεριστατωμένη και ‘θεολογικότερη’ απάντηση από όλες – τα οποία όμως δε δένουν επαρκώς με την παρούσα συνάφεια, αλλά θυμίζουν αναμάσημα των παραδεδομένων πανεπιστημιακών εγχειριδίων Δογματικής, εκτός του ότι μαρτυρούν την αδυναμία άρθρωσης καινού θεολογικού λόγου, επιπροσθέτως δε φαίνεται να επιλύουν με επιτυχία τις πιθανές αθεϊστικές υπόνοιες τις οποίες κατά βάση μάχονται και, μάλλον, περιπλέκουν περισσότερο το ζήτημα αφήνοντας περίεργα κενά.

            Ίσως ο γράφων προκαλεί μια εντύπωση υπερβολικής σκληρότητας στην κριτική επί του εκκλησιαστικού εγχώριου λόγου. Η ουσία, όμως, της παρέμβασής του είναι η αισιόδοξη προσδοκία, ειδικά σήμερα, μιας κομψότερης παρουσίας και δυνατότητας συνεισφοράς της Εκκλησίας – της μοναδικής οντολογικής αντιπρότασης στον κυκεώνα της παγκόσμιας αθεΐας και του αγνωστικισμού – σε μέρες σύγχυσης και συστημικής επίθεσης του κακού. Είναι, συνάμα, κρίμα άνθρωποι με ικανότητες και καλές προθέσεις να αδικούν εαυτούς και τους εκπροσωπούμενους υπ’ αυτών αλλήλους. Εκτός και αν στην πραγματικότητα μιλάμε για το φαίνεσθαι και όχι για το είναι της προσωπικής ακεραιότητας εκάστου. Η συνοδική ομοφωνία θα πρέπει, επιτέλους, να καταστεί συνείδηση προτεραιότητας πριν από τις όποιες αυτόκλητες εξατομικευμένες πρωτοβουλίες.

Είναι σχεδόν σίγουρο πως ελάχιστοι γνωρίζουν ότι βρέθηκαν στο δωμάτιο του κατά κόσμον ολιγογράμματου, αλλά πάνυ φιλομαθούς, μεγάλου γέροντα της Ορθοδοξίας Πορφυρίου (+1991) αρκετά επιστημονικά βιβλία, κυρίως ιατρικά και (αστρο)φυσικής. Η επιστήμη είναι δώρο Θεού και αποτελεί υποτροπή στον δυτικό ρωμαιοκαθολικό μεσαιωνισμό και στην ιεροεξεταστική του νοοτροπία η προκαταβολική καταδίκη και απαξίωση της ανθρώπινης αγωνίας και προσπάθειας ανακάλυψης των μυστικών του σύμπαντος. Ο Μέγας Βασίλειος στην Εξαήμερό του αναφέρει (Ομιλία Β΄): «εἰπών, εν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν· πολλὰ ἀπεσιώπησεν, ὕδωρ, ἀέρα, πῦρ, τὰ ἐκ τούτων ἀπογεννώμενα πάθη· ἃ πάντα μὲν ὡς συμπληρωτικὰ τοῦ κόσμου συνυπέστη τῷ παντὶ δηλονότι· παρέλιπε δὲ ἡ ἱστορία, τὸν ἡμέτερον νοῦν γυμνάζουσα πρὸς ἐντρέχειαν, ἐξ ὀλίγων ἀφορμῶν παρεχομένη ἐπιλογίζεσθαι τὰ λειπόμενα». Σε αυτό το «πολλὰ ἀπεσιώπησεν» ίσως κρύβεται και το μποζόνιο του Χιγκς που το αδικεί  ο όρος ‘σωματίδιο Θεός’ και για τον τρόπο που το προσέλαβε (χάριν εκδοτικής εμπορικότητας)[1] και για τη συντομότατη διάρκεια της ζωής του, η οποία σίγουρα δεν προσιδιάζει στη θεία (ούτε καν σε πολλών κτιστών όντων) δυναμική ύπαρξης και, πολύ περισσότερο, δεν απειλεί τη θεϊκή αιωνιότητα, μεγαλειότητα και παντοδυναμία.

Θα διαφωνήσω προσωπικά με την εύκολη λύση να αποσυνδέσουμε πλήρως θεολογία και επιστήμη και να απομονώσουμε την πρώτη σε μια προτεσταντικής υφής ατομική (ή και κοινοτική) διάσταση σχέσεων Θεού και ανθρώπου. Ακόμα και μέσα από τα ιερά κείμενα - τα γραφέντα εν Πνεύματι Αγίω, διό και περικλείοντα την αλήθεια των πραγμάτων, ασχέτως αν χρήζουν αποκρυπτογράφησης - μπορούν να αντληθούν στοιχεία κεκαλυμμένων αληθειών αναφορικά με τη δημιουργία και εξέλιξη του σύμπαντος που θα προωθήσουν και θα διαφωτίσουν την επιστημονική έρευνα και, αν μη τι άλλο, τουλάχιστον θα την αποκαθάρουν από αντιεπιστημονικές αγνωστικιστικές ατραπούς και αθεϊστικούς δογματισμούς, που επίσης αποτελούν τροχοπέδη στην έρευνα, όπως άλλοτε ο αριστοτελισμός των ρωμαιοκαθολικών σχολαστικών. Πολλώ δε μάλλον, η εμπειρική (χαρισματικά αποκαλυπτική) θεολογία των Αγίων μπορεί να συμβάλλει πολύ ακριβέστερα και γρηγορότερα από την επιστημονική υπόθεση και έρευνα στην επιτάχυνση των επιστημονικών επιτευγμάτων, ανακαλύψεων και εξελίξεων.

Σε όλα σχεδόν τα επί του θέματος  άρθρα, όπως άλλωστε παραδέχονται και τα υπό εξέταση επισκοπικά κείμενα, τονίζεται πως το σωματίδιο αυτό μπορεί να ερμηνεύσει ένα 4% περίπου της συμπαντικής δημιουργίας. Το υπόλοιπο – σκοτεινή ύλη και ενέργεια, μαύρες τρύπες, αντιύλη και όλα τα συναφή – είναι πολύ μεγαλύτερο, πράγμα που δείχνει πως δεν κινδυνεύει τόσο η πίστη μας από το καημένο αυτό μποζόνιο, όσο εμείς στο να εκτιθέμεθα με τα ατοπήματά μας και την ασθμαίνουσα θεολογία και πνευματικότητά μας. Τουναντίον, θα έπρεπε να αναγόμαστε στη δοξολογία του άπειρου μεγαλείου του Κτίστη, στου οποίου τα μυστικά της δημιουργίας  δυσκολευόμαστε να εισχωρήσουμε ακόμα και στα απειροελάχιστα κομμάτια της, όπως είναι αυτό το σωματίδιο. Και μάλιστα, το εν λόγω έχει την εκπληκτική ιδιότητα να εξαφανίζεται εκεί που πας να το πιάσεις, εντασσόμενο και αυτό από τη θεία πρόνοια στο διαλογικό μυστηριακό ‘παίγνιο’ του Θεού με τον άνθρωπο, ώστε να μας εκπαιδεύει στην εξαγιάζουσα δοξολογία του και στον ερωτικό προς αυτόν θαυμασμό μας. Έτερες ερμηνείες απλά δυσχεραίνουν τον διάλογο είτε διακόπτουν τον δίαυλο επαφής με την επιστημονική κοινότητα και με την αυτονόητη πραγματικότητα, στερώντας και από τους όντως άθεους επιστήμονες την ελάχιστη υποφώσκουσα ελπίδα να διακριβώσουν την αρχιτεκτονική ‘λογική και ερμηνευτική’ του Θεού και να υποπτευθούν την πανταχού παρουσία του, αιτήματα που κατ’ ουσίαν εκπέμπουν με υπερένταση μέσα από τους ασύνειδα υποβόσκοντες καημούς και τις αντίθε(τ)ες κραυγές τους.

Κλείνοντας, απορώ με την εναγώνια προσπάθεια να αφορίσουμε καταστάσεις και ανθρώπους με τόση περιπαθή επιτηδειότητα, την ίδια ώρα που δεν τέθηκαν (απαντήθηκαν) στοιχειώδη ερωτήματα του τύπου: ακόμα και αν εντοπίσαμε το μποζόνιο αυτό, μήπως διαπιστώθηκε ότι είναι αυτοδημιούργητο ή άναρχο; Ότι είναι αιώνιο; Δεν είναι άραγε λίγο αντιφατικά όλα τούτα αναφορικά με την αδυναμία του να σταθεί στην ύπαρξη  παρά για απειροελάχιστο χρόνο; Μήπως δεν παραμένει ανοιχτό το ερώτημα της αρχής της δημιουργίας και των προ αυτής; Σάμπως και η μένουσα απορία αν και το μποζόνιο του Χιγκς είναι κατασκεύασμα του Θεού απαντήθηκε αρνητικά; Είναι, σε τελική ανάλυση, εύλογο ένας φύσει φθαρτός κόσμος να έχει την πηγή του είναι του έμφυτη και ενύπαρκτη σε αυτόν και όχι σε κάτι υπέρτερο φθοράς έξω από αυτόν; Για ποιον λόγο, επομένως, να μη θέτουμε πρώτα αυτά τα απλά ερωτήματα (εν ημίν και) στους πειραματιζόμενους στο Cern και να αφήνουμε υπόνοιες σκοταδισμού, ενώ πόρρω απέχουμε από αυτόν; Ας σημειωθεί, εν κατακλείδι, πως για την ορθόδοξη θεολογική παράδοση το μεγάλο μυστήριο παραμένει η μετάβαση από το μηδέν στο είναι, από τη μοναδική άκτιστη πραγματικότητα του Θεού στην κτιστή αντίστοιχη υπ’ Αυτού προερχομένη χωρίς να υπάρχει ουδεμία σύγχυση μεταξύ του ακτίστου όντος και των λοιπών δημιουργημάτων. Αυτό το μυστηριακό σημείο της αεί προόδου από το μη ον στο είναι των όντων δια των ακτίστων θείων ενεργειών (θα) αποτελεί εσαεί το απροσπέλαστο μυστικό του Δημιουργού, ασυγκρίτως υπέρτερο του περιβάλλοντος μυστηρίου το ‘επάρατο’ αλλά εν ταυτώ αθωότατο σωματίδιο του Χιγκς, για το οποίο μιλάμε αυτές τις μέρες με τόσο πάθος όλοι μας, κάτι που το ίδιο κατά την εύστοχη παρατήρηση του Πειραιώς το αγνοεί, όπως προφανώς και την ίδια του την ύπαρξη.

Κ.Ν.

Λάρισα, 11/7/2012

Παραμονή της κοίμησης του γέροντα Παϊσίου του Αγιορείτου

           

---

[1] http://www.gazzetta.gr/diethni/article/306075-somatidio-toy-theoy.

ΦΟΒΟΥ ΤΟΥΣ ΑΧΑΙΟΥΣ!

Tης Λώρης Κέζα

Το Βήμα

Ας μου πει κάποιος, παρακαλώ: ο «Ψωμιάδης του Μωριά» με ποιον πολιτευόταν; Να τα λέτε αυτά γιατί είναι πολύς ο κόσμος στην πολιτική και μπερδευόμαστε. Νομίζαμε τόσα χρόνια ότι ο κ. Νίκος Νικολόπουλος ήτανε δεξιός- όχι σαμαρικός αλλά νεοδημοκράτης γενικώς. Με την επιστολή παραίτησής του από τη θέση του στο υπουργείο Εργασίας δημιουργούνται εντυπώσεις. Μήπως ο άνθρωπος ήταν ΣΥΡΙΖΑ χωρίς να το συνειδητοποιεί; Μήπως ήτανε απ’ αυτούς που μετεγγράφηκαν σιωπηρώς σε άλλο κόμμα; Μήπως τον βάρεσε κατακούτελα ο πολιτικός έρως για τον Αλέξη; Τίποτε από αυτά δεν στέκει. Μάλλον πάσχει από άτυπη υφυπουργική άνοια. Άτιμη αρρώστια… 

Ο κ. Νικολόπουλος έχει ένα πολύ προσωπικό δημόσιο στυλ. Δεν του αρέσει η φιγούρα στη γνώση, δεν παριστάνει τον διανοούμενο, δεν προχωρά σε ανάλυση, επιχειρηματολογία. Είναι άνθρωπος του απλού, λιτού εφέ, εξ ου και έγινε ο λατρεμένος του φακού, αρχικά τοπικής εμβέλειες, κει χάμω, στην Αχαΐα, και μετά στο πανελλήνιο. Του αρέσει να βγαίνει στο γυαλί και να κάνει φασαρία. Κι όμως, κι όμως, έχει γράψει πολλά βιβλία, μεταξύ των οποίων μονογραφίες για τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, για τον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, για τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο (στην πλειονότητα σε εκδόσεις κρυμμένες από τα μάτια των πολλών αναγνωστών: δεν είναι καταχωρημένα με ISBN στη βάση δεδομένων ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ). 

Ο κ. Νικολόπουλος, σαν να μην έχει παρακολουθήσει την στρατηγική του κόμματός του για τα εργασιακά (το τι έχει υπογράψει δηλαδή ο αρχηγός του) σαν ξαφνικά να ξύπνησε από κώμα, όπως η κυρά του «Goodbye Lenin» πήγε στη Βουλή, επέτρεψε να διεξαχθεί ομαλά η ψηφοφορία εμπιστοσύνης και κατόπιν έστειλε επιστολή παραίτησης. «Ξεκαθαρίζω, ότι μόνη αιτία της παραιτήσεώς μου είναι η προσωπική μου πεποίθηση πως το ζήτημα της επαναδιαπραγμάτευσης με την Τρόικα και η διόρθωση των σημαντικών στρεβλώσεων στα εργασιακά, συνταξιοδοτικά, ασφαλιστικά και προνοιακά ζητήματα, θα έπρεπε να έχουν τεθεί εμφατικά στο τραπέζι των συζητήσεων από την αρχή». 

Δεν καταλαβαίνουμε τι ακριβώς εννοεί λέγοντας «από την αρχή». Πότε είναι η αρχή, πριν ή αφού ανέλαβε το χαρτοφυλάκιο; πριν ή μετά τις εκλογές; Πριν ή αφού ανέλαβε τομεάρχης του κόμματος στα εργασιακά; Ο κ. Νικολόπουλος ασφαλώς δεν εξεπλάγη από τις εξαγγελίες της κυβέρνησης απλά θέλει να σώσει το τομάρι του. Κατέβηκε υποψήφιος με τη Νέα Δημοκρατία για να είναι σίγουρος ότι θα εκλεγεί. Μετά δέχτηκε τη θέση του υφυπουργού για να δείξει πόσο σημαντικός είναι, πόσο τον έχει ανάγκη ο πρωθυπουργός. Τώρα δείχνει πόσο αγαπά τον λαό του, πόσο πολύ πονάει τον εργαζόμενο. Δεν υπάρχει λογική πέρας της ατομικής διάσωσης. Είναι 20 χρόνια στην πολιτική και με κάτι τέτοια έχει την βεβαιότητα ότι θα μείνει κι άλλα τόσα χρόνια ή θα καπαρώσει το έδρανο για τα παιδιά του. 

Ο κ. Νικολόπουλος δεν κρύφτηκε ποτέ. Περιέφερε τον λαϊκισμό του επιδεικτικά στις οθόνες. Φταίει όμως για την κακή επιλογή ο κ. Αντώνης Σαμαράς που διάλεξε για υφυπουργό ένα άτομο αμφίβολης σταθερότητας. Φταίει και ο κυρίαρχος λαός που τον τίμησε με την ψήφο του.

Cundu luna vini στην Ρωμαϊκή Αγορά με τον Μάνο Χατζιδάκι

Ένα βίντεο - ντοκουμέντο σας προτείνουμε απόψε, αγαπητοί συνοδίτες. 

Το περίφημο τραγούδι Cundu luna vini από τον κύκλο τραγουδιών Τα Παράλογα του Μάνου Χατζιδάκι (1976), σε στίχους του Νίκου Γκάτσου, σε μια ...ειδική εκτέλεση. 

Αυτό το σπουδαίο ντοκουμέντο δεν προέρχεται από κάποια συναυλία, αλλά ήταν η συμμετοχή της ΕΡΤ στην "Νύχτα της Μουσικής" που είχε διοργανώσει η ιταλική τηλεόραση RAI στις 21/6/1986. Το τραγούδι Cundu luna vini είχε μαγνητοσκοπηθεί στην Ρωμαϊκή Αγορά λίγες ημέρες πριν την μετάδοση. 

Τραγουδούν η Έλλη Πασπαλά και ο Βασίλης Λέκκας, και το χατζιδακικό μουσικό σύνολο διευθύνει ο ίδιος ο συνθέτης. 

Η πρώτη εκτέλεση ανήκει στην ερμηνεύτρια του δίσκου Μαρία Φαραντούρη και στον πρωτοεμφανιζόμενο τότε Ηλία Λιούγκο (με τη χορωδία της Έλλης Νικολαϊδου). 

Ό,τι και να γίνει 

ό,τι και να λάχει 

κούντου λούνα βίνι 

τραγουδάν οι βλάχοι. 

Φίλοι στην ειρήνη 

σύντροφοι στη μάχη 

κούντου λούνα βίνι 

τραγουδάν οι βλάχοι.

Κούντου λούνα βίνι 

κι ό,τι θέλει ας γίνει.

Κλαιν οι βεδουΐνοι 

σκούζουν οι φελλάχοι 

και στην Παλαιστίνη 

καίγονται μονάχοι. 

Θρύψαλο η σελήνη 

στη μεγάλη ράχη 

κούντου λούνα βίνι 

τραγουδάν οι βλάχοι. 

Κούντου λούνα βίνι 

κι ό,τι θέλει ας γίνει. 

Φως και καλωσύνη 

γιε μου δεν υπάρχει 

ρίχνουν στο καμίνι 

και τον Πατριάρχη. 

Μαύρισαν οι κρίνοι 

ράγισαν οι βράχοι 

κούντου λούνα βίνι 

τραγουδάν οι βλάχοι.

Κούντου λούνα βίνι 

κι ό,τι θέλει ας γίνει.

41ος ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΣ: Η ΝΕΑ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΖΙΑ

41^ος Παράλληλος, Γιώργος Κοζίας,

εκδόσεις Στιγμή, Αθήνα 2012

Ευχάριστη έκπληξη για μένα να δω τη νέα ποιητική συλλογή του δόκιμου πατρινού ποιητή Γιώργου Κοζία, στον πάγκο κεντρικού βιβλιοπωλείου της πρωτεύουσας.

Η ποίηση στις μέρες μας - παρά την χρησιμοποίηση στίχων τελευταίως από τους πολιτικούς αρχηγούς (sic) - δεν τυγχάνει και της καλύτερης προβολής. Πόσω μάλλον της δουλειάς ενός ποιητή που ζει εκτός του κλεινού άστεος.

Όμως ο Γ. Κοζίας έχει καθιερωθεί πια στις συνειδήσεις των φιλόμουσων ως ένας ποιητής που έχει κάτι να πει, ίσως και πολλά...

Στη νέα του ποιητική συλλογή, λοιπόν, με τίτλο 41ος Παράλληλος (που κοσμείται από σχέδια που φιλοτέχνησε η ζωγράφος Εύη Τσακνιά), σαράντα μία συν μία ποιητικές αφηγήσεις χαρτογραφούν τον έρωτα, την μοναξιά, την αναζήτηση της ευτυχίας, την απόλαυση για τη Δεύτερη Ζωή ή τη χαρά για την Πέμπτη Διάσταση.

Εικόνες-ποιήματα, μουσικές-ποιήματα καταθέτουν ιστορίες για αθώους, ταπεινούς, δειλούς, ενόχους που αγαπιούνται, λατρεύονται, προδίδονται και προδίδουν ανάμεσα από χίμαιρες και ευκαιρίες, από ήττες και λιτανείες.

41+1 διηγήσεις, πεζές και ποιητικές, καταγράφουν το ταξίδι της ζωής, γελούν άγρια και αναπνέουν κόκκινα...

Σαράντα μία συν μία παρτιτούρες στο Cabaret «Μις Υφήλιος» ορίζουν στην απέραντη γεωγραφία της ποίησης την καταραμένη εποχή:

«Ελπίζετε οι δυστυχείς – Προσεύχεσθε οι ευτυχείς!»
 Σαράντα μία και μία ιστορίες για την σιδερένια αναγκαιότητα που ψιθυρίζει:
«Άνθρωπε κάνε την τελευταία σου προσπάθεια!»

Από την ποιητική συλλογή του Γιώργου Κοζία ανθολογούμε ενδεικτικά τα παρακάτω ποιήματα:

ΝΕΟΙ ΕΜΠΡΗΣΤΕΣ

Όλα με  δόσεις, διαλαλούν οι κεραμείς,

κούπες, γαβάθες, βάζα …

Αγόρασα, μονολογεί, δεν απέμεινε δραχμή.

Η κάμινος ας γκρεμιστεί!

Νέοι εμπρηστές επικροτούν, καταδικάζουν:

-To πρόσωπο να πυρποληθεί!

Να μαυρίσουν οι σιαγόνες, οι αυχένες να ψηθούν,

την αξία τους να πιάσουν τα ζυγωματικά

όταν θα πουληθούν στην αγορά, στους δρόμους,

κέρδη να φέρουν, τάλιρα μεταλλικά.

-Αν με ανταμείψετε θα τραγουδήσω, κεραμείς.

                                 Φέρτε τον Σύντριβα, τον Άσβεστο, τον Κεραυνό,

                                 τον Προμηθέα Άγρυπνο, τον Χαλαστή

                                 να σπάσουν, να τσακίσουν, ν’ αφανίσουν.

 Ο ηγεμόνας Άνθρακας  καίγεται,  χορεύει.

ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΣΕΡΕΝΑΤΑ

Ασθενοφόρα εισβάλλουν με θόρυβο στον έρημο δρόμο.

Βγαίνουν από μέσα κοντραμπάσα, βιολοντσέλα, ακορντεόν,

ηλεκτρικά πνευστά, κρουστά σατανικά.

Οι τραυματιοφορείς στήνουν τα αναλόγια-φορεία.

Ανοίγουν τις παρτιτούρες-γάζες. Η ορχήστρα ξεσπά.

Το πεντάγραμμο χορεύει, η σερενάτα πετάει,

ανεβαίνει σε ουρανοξύστες άδειους, σκοτεινούς.

Απογοητευμένοι οι μουσικοί εξαφανίζονται.

Μένει μόνος ο τραυματίας,

καλεί σε βοήθεια με τη σφυρίχτρα του:

-Κουράστηκα, θέλω να γιατρευτώ,

η πληγή είναι βαθειά, ματώνει,

η σερενάτα  πυροβολεί, σκοτώνει!

ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ

Κορίτσια, φιλενάδες, εγγονές, μανεκέν

ψάχνουν, μυρίζουν, ψηλαφίζουν τη λάσπη

με τα δόντια δοκιμάζουν το χαλίκι.

-Τρία κομμάτια σαπούνι αρωματικό, μια βέρα

ένα σφράγισμα χρυσό, πόσο έμπορα ζητάς;

-Δεν πουλάω, δεν χαρίζω με λεφτά!

Τί κοστίζουν οι τρυφερές ψυχές στον πάγκο;

Πόσο πιστώνετε τις μαργαρίτες στην αγορά;

Μια λίβρα κρέας, δυο ουγγιές χρυσάφι;

-Αργυραμοιβοί τί δίνετε;

-Κοράλλια με ασημένιες ραφές, το γαλάζιο φιλί,

 πέρλα λευκή, την  ουλή!

Σάϋλοκ τραπεζίτη, μπάσταρδε Γερμανέ, Καίσαρα πωλητή

δικό σου το εμπόρευμα-δική μας η τιμή:

μαχαίρια  Αλεξανδρινά κι άγια Κωνσταντινάτα!

 Ο ΠΟΘΟΣ

Ο Έρωτας κείτεται άρρωστος. Ούτε σηκώνεται

Ούτε στο θεό παραδίδει την ψυχή του. Του ζήτησε

κίτρινο κυδώνι, μαύρο σταφύλι. Ανέβηκε στην κυδωνιά,

φύλλα έχει, κυδώνι δεν έχει. Γύρισε στον έρωτα.

Ούτε πεθαμένος ήταν, ούτε ετοιμοθάνατος.

Πήγε στο αμπέλι, κλήματα έχει, σταφύλι δεν έχει.

Ξαναγύρισε στον πρίγκιπά του.      

-Γλυκέ  Έρωτα, τον παρακαλεί, το μαύρο δέντρο

μη διαβείς, την πέτρα μην περάσεις.

-Πες μου έμορφε ηδονιστή τραγούδι της απάτης.

                               -Σήκω, ντύσου, στολίσου, βάλε τα άρματα. Είμαι ο Πόθος!

                                                    Η ΛΙΤΑΝΕΙΑ

Στον 41^ο Παράλληλο γίνεται λιτανεία. Σημαιοφόροι

οι ραβδοσκόποι ιερομόναχοι, οπισθοφύλακες οι τεχνίτες

με τα σάρωθρα. Ουρλιάζουν  του ήλιου οι αιχμάλωτοι

να σταματήσουν τις παρακλήσεις οι μετεωρολόγοι,

το συνδικάτο των αστρολόγων γονατιστοί

ικετεύουν να βρέξει αστέρια, να τους  πνίξει.

Οι άγιοι σαπίζουν στη Γή της Επαγγελίας. Ανιχνευτές

οδηγούν πότε τις άσπρες λιτανείες πότε τις μαύρες.

Αστραπές προσκαλούν τους ζωολόγους, κεραυνοί

φτύνουν τα σπλάχνα τους στο θάλαμο Επιτόκων.

Ο γέρο Ιερεμίας καίγεται, κατουράει λάβα

κι ο αυτοκράτωρ Ουρανός ξερνάει αρουραίους.

Στον 41^ο Παράλληλο γίνεται λιτανεία

με τα κεριά όλων των προδομένων.

ΣΤΗΝ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΟΔΟΥ ΜΙΑ ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΤΖΟΝ ΧΕΝΤΛΕΪ ΜΠΡΟΥΚ

Με αφορμή την ανακάλυψη του μποζονίου Χιγκς επανήλθε στην επιφάνεια το γνωστό μέγα θέμα της σχέσης ανάμεσα στην επιστήμη και τη θρησκεία.

Κάποιοι Μητροπολίτες εξέφρασαν αφοριστικές γνώμες, προκαλώντας - ως είναι φυσικό - την επίθεση πολλών που ταυτίζουν την Εκκλησία με τον σκοταδισμό.

Ο Ηλίας Μαγκλίνης στο σημερινό άρθρο του στην εφημερίδα Καθημερινή αναφέρεται στο θέμα Επιστήμη και Θρησκεία, παραθέτοντας την άποψη του καθηγητή Τζον Χέντλεϊ Μπρουκ, ο οποίος διδάσκει Ιστορία των Επιστημών στην Οξφόρδη και είναι συγγραφέας του βιβλίου «Επιστήμη και θρησκεία. Μια ιστορική προσέγγιση» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Ο καθηγητής Μπρουκ γι' αυτή τη σχέση τοποθετείται ως εξής:  

«Η θεολογία δεν είναι εκεί για να μας εξηγήσει πώς γεννήθηκε ο κόσμος, αλλά για να μιλήσει για τη σχέση του ανθρώπου με το ιερό, για τη βαθύτερη σχέση μας με τον κόσμο».

Αυτή η άποψη αποτελεί και την ψηφοφορία της Ιδιωτικής Οδού γι' αυτή την εβδομάδα.

Όσοι ...πιστοί ψηφίσατε!

ΣΤΗ ΓΕΝΕΥΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΕ Η ΝΕΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ Doxa & Praxis, Exploring Orthodox Theology

Την Τετάρτη 4 Ιουλίου 2012 στην αίθουσα εκδηλώσεων του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (ΠΣΕ) στη Γενεύη έλαβε χώρα η παρουσίαση της νέας εκδοτικής σειράς της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου σε συνεργασία με το (ΠΣΕ) με την επωνυμία: Doxa & Praxis, Exploring Orthodox Theology. 

Στην εκδήλωση αυτή ο Δρ Παντελής Καλαϊτζίδης, Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου, παρουσίασε τους δυο πρώτους τίτλους της σειράς: «Η Ορθόδοξη θεολογία στον 21ο αιώνα» του Μητροπολίτη Διοκλείας Κάλλιστου Ware, και «Ορθοδοξία και Πολιτική θεολογία» του ίδιου. Στην στρόγγυλη τράπεζα που έλαβε χώρα με την αφορμή την βιβλιοπαρουσίαση, ο κ. Καλαϊτζίδης διερεύνησε το ζήτημα: Γιατί η Ορθοδοξία δεν ανέπτυξε μια ολοκληρωμένη πολιτική θεολογία; 

Αφού αναφέρθηκε σε μια σειρά από ιστορικούς λόγους στους οποίους και κυρίως οφείλεται η υποτονική παρουσία της Ορθοδοξίας στην πολιτική σφαίρα, συμπεριλαμβανομένης και της υποταγής της κατά περιόδους σε διάφορα αυταρχικά καθεστώτα από την Οθωμανική Αυτοκρατορία μέχρι την Σοβιετική Ένωση, ο κ. Καλαϊτζίδης έκανε λόγο και στην επιφυλακτικότητα της έναντι της δυτικής νεωτερικότητας. Η Ορθοδοξία, αν και φημίζεται για τη στιβαρή εκκλησιολογία της και την πλούσια δογματική και λειτουργική της ταυτότητα, αντιμετωπίζει σήμερα την ανάγκη διαμόρφωσης ενός θεολογικού πλαισίου προκειμένου να αντιμετωπίσει τις ραγδαίες κοινωνικές και πολιτικές μεταβολές. Στην παρέμβασή του ο κ. Καλαϊτζίδης ανέδειξε και σχολίασε με εύστοχο τρόπο διάφορες σύγχρονες ορθόδοξες χριστιανικές προσεγγίσεις έναντι της πολιτικής ζωής και της θεολογίας. 

Στη στρόγγυλη τράπεζα έλαβαν μέρος επίσης η Δρ. Tamara Grdzelidze, μέλος της Επιτροπής «Πίστις και Τάξις» του ΠΣΕ και ο Δρ. Odair Pedroso Mateus, Καθηγητής του Οικουμενικού Ινστιτούτου του Bossey και μέλος της Επιτροπής «Πίστις και Τάξις». Η Δρ. Grdzelidze συμφώνησε σε μεγάλο βαθμό με τη θεολογική βάση των αναλύσεων του Π. Καλαϊτζίδη και μάλιστα με την εσχατολογική προοπτική, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση απ’ την πλευρά της στα δεινά που υφίστανται οι χριστιανοί κάτω από τα διάφορα καθεστώτα, όπως επίσης και στην ανάγκη σεβασμού της περιορισμένης δυνατότητας που αυτοί διαθέτουν για δημόσια μαρτυρία. Από την πλευρά του ο Δρ. Mateus υπογράμμισε τις ιστορικές εντάσεις που προέκυψαν γύρω από το ζήτημα της συναφειακής και της πολιτικής θεολογίας στο πλαίσιο του οικουμενικού διαλόγου, υπενθυμίζοντας τις αντικρουόμενες προσεγίσεις του ορθόδοξου θεολόγου John Meyendorff και του θεολόγου της απελευθέρωσης José Míguez Bonino κατά τη διάρκεια της συνάντησης της Επιτροπής «Πίστις και Τάξις» στη Λουβαίν το 1971. Στο τέλος της συζήτησης που διεξήχθη μετά τις σχετικές παρουσιάσεις, ο κ. Γεώργιος Λαιμόπουλος, Αν. Γενικός Γραμματέας του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών, μετέφερε μήνυμα του απουσιάζοντος Γεν. Γραμματέα του ΠΣΕ Αιδ. Olav Fykse Tveit, στο οποίο εξέφρασε την ευαρέσκειά του για την γόνιμη και δημιουργική συνεργασία ανάμεσα στο ΠΣΕ και την Ακαδημία του Βόλου καθώς και για τους καρπούς αυτής της συνεργασίας, μεταξύ των οποίων και η παρουσιαζόμενη εκδοτική σειρά. 

Η νέα εκδοτική σειρά Doxa & Praxis εποπτεύεται από συντακτική επιτροπή της οποίας μέλη είναι οι: Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης Ζηζιούλας (Οικουμενικό Πατριαρχείο), Μητροπολίτης του Όρους Λιβάνου Γεώργιος Khodr (Πατριαρχείο Αντιοχείας), π. Εμμανουήλ Κλάψης (Ελληνορθόδοξη Θεολογική Σχολή Τιμίου Σταυρού Βοστώνης), Δρ Tamara Grdzelidze (Υπεύθυνη Προγράμματος του Τμήματος «Πίστις και Τάξις» του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών), Alexei Bodrov (Πρύτανης του St Andrews Biblical Theological Institute, Μόσχα), Αγγελική Ζιάκα (Επ. Καθηγήτρια Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ), Peter Bouteneff (Αν. Καθηγητής Θεολογικού Σεμιναρίου Αγίου Βλαδιμήρου, Νέα Υόρκη), Radu Preda (Αν. Καθηγητής της Ορθοδόξου Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Cluj-Napoca, Διευθυντής του Ρουμανικού Ινστιτούτου Διορθοδόξων, Διαχριστιανικών και Διαθρησκειακών Σπουδών-INTER), Julija Vidovic, MTh (Μέλος της Κεντρικής Επιτροπής της Συνόδου των Ευρωπαϊκών Εκκλησιών, Εκκλησία της Σερβίας), Αικατερίνη Πεκρίδου, MTh (Irish School of Ecumenics, Trinity College, Δουβλίνο, και Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών). 

Την ευθύνη του εκδοτικού αυτού προγράμματος εκ μέρους του ΠΣΕ έχει ο υπέυθυνος εκδόσεων κ. Michael West. Οι δύο πρώτοι τόμοι της σειράς έχουν ήδη κυκλοφορήσει και σύντομα θα είναι διαθέσιμοι από τους διανομείς των Εκδόσεων του ΠΣΕ αλλά και από το ηλεκτρονικό βιβλιοπωλείο του Amazon.

40 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΣΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΑΘΗΝΑΓΟΡΑ

Σαν σήμερα πριν 40 χρόνια εκοιμήθη ο μέγιστος Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας.

Στη μνήμη του ο Άρχων Ιερομνήμων της Μ.τ.Χ.Ε. και συνεργάτης του αοιδίμου Πατριάρχου Αριστείδης Πανώτης δημοσίευσε στην Πύλη Εκκλησιαστικών Ειδήσεων amen δύο σημαντικά άρθρα με άγνωστες μέχρι σήμερα πτυχές της ζωής του και ανέκδοτο φωτογραφικό υλικό.

Το πρώτο κείμενο αφορά στην δράση του Αρχιδιακόνου Αθηναγόρα Σπύρου (1910-1917) στην Μητρόπολη Πελαγωνείας, της οποίας η έδρα βρισκόταν  στο Μοναστήρι, τα σημερινά Βιτώλια των Σκοπίων, που ήταν τότε και η πρωτεύουσα του τουρκικού νομού Καβαδάρ, όπου κατοικούσαν περί τις 60.000 Ελληνορθόδοξοι! 

Ο καθηγητής Αριστείδης Πανώτης αποδεικνύει την θαυμαστή δράση του Αθηναγόρα στο Μοναστήρι και εν κατακλείδι σημειώνει:

"Αυτά τα γράφω με την ελπίδα οι σημερινοί αρχιερείς  των επαρχιών της Βορείου Ελλάδος να μάθουν να ευγνωμονούν τους κοπιάσαντες προκατόχους τους  αρχιερείς και κληρικούς του Φαναρίου που διέσωσαν τον Λαό του Θεού στις Πατριαρχικές  Μητροπόλεις τους, αυτούς που λειτούργησαν μέσα σε μύριους κινδύνους τα θυσιαστήρια  των εκκλησιών τους και δίδαξαν τα ελληνικά γράμματα στα σχολεία τους. Σελίδες της Ιστορίας της Μητροπόλεως Πελαγωνείας έχουν γραφεί στη μνήμη κάθε Μητροπόλεως των Νέων Χωρών και αυτές δεν ξεχνιούνται όσο και αν προέκυψαν σ΄ αυτές αγνώμονες κληρικοί στα νεότερα χρόνια".

Το άλλο κείμενο του Αρ. Πανώτη αφορά στην πρόνοια του μακαριστού Αθηναγόρα για την ομαλή διαδοχή του. Τότε το βαθύ κράτος της Τουρκίας οργίαζε και αν δεν παρενέβαινε το Βατικανό, ύστερα από παράκληση του Πατριάρχη, λίγο πριν πεθάνει, τα πράγματα ίσως θα είχαν εξελιχθεί επί τα χείρω...

Ο καθηγητής Πανώτης αφού εξιστορεί τις συγκλονιστικές λεπτομέρειες των τελευταίων ημερών και κινήσεων του Πατριάρχη Αθηναγόρα, επισημαίνει:

"Αυτά γράφονται μετά Τεσσαρακονταετία από ένα των εωρακότων σαν απάντηση σε όσους ροκανίζουν τον στυλοβάτη ιερό Θεσμό της Εκκλησίας μας με διάφορες φαντασιώσεις για να προσβάλλουν πρόσωπα που έγραψαν Ιστορία και να διαστρέψουν εκκλησιαστικά γεγονότα στα ιοβόλα ιστολόγιά τους και στις φλύαρες φυλλάδες τους. Με αυτές τις αμαρτωλές παρεμβάσεις θέλουν να τρομοκρατούν αδύνατους επαΐοντες και να κερδίσουν οπαδούς με κατηγορίες που συνεχώς διαψεύδονται.
Επί 50 χρόνια κανείς ορθόδοξος κληρικός ή λαϊκός δεν μεταστράφηκε σε αλλότρια πιστεύματα, πλην εκείνων που αποτειχίζονται σε παρασυναγωγές «για να σωθούν» και μερικών άλλων που παραμένουν ακατήχητοι με ευθύνες των ποιμαινόντων και αγρεύονται από κάθε παραθρησκευτική προπαγάνδα.

Δυστυχώς, υπάρχουν εν Ελλάδι μερικοί εκκλησιαστικοί, που «ίνα μη μιανθώσιν» εκ της διαχρονικής φροντίδος του Φαναρίου για την ενότητα της Εκκλησίας, απλά «ρέγχουν», όπως άλλοτε ο προφήτης Ιωνάς υπό την σκιά της «κολοκύνθης», τουτέστιν του κράτους (που και αυτή τώρα αρχίζει να ξηραίνεται) ενώ αδυνατούν να εννοήσουν την πνοή του Παρακλήτου!"

Η ΑΠΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΣΙΜΩΝΙΔΗ

Το Διεθνές Ελληνικό Θέατρο, σε συνεργασία με το Μουσείο Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, παρουσίασε από τις 24 Ιουνίου έως και αύριο 7 Ιουλίου στο Παλιό Πανεπιστήμιο στην Πλάκα την Απολογία του Σωκράτη. 

Οι παραστάσεις ήταν στην αγγλική γλώσσα, με σκοπό και τους ξένους επισκέπτες της πρωτεύουσας. Το βάρος της παράστασης σηκώνει ένας ηθοποιός, ο οποίος υποδύεται τον απολογούμενο Σωκράτη, αφηγούμενος το κείμενο του Πλάτωνα. Ο ηθοποιός αυτός είναι ο Γιάννης Σιμωνίδης, ένας άνθρωπος που γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και μεγάλωσε στην Αθήνα, σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Πανεπιστημίου Yale, διετέλεσε Καθηγητής και Πρόεδρος του Τμήματος Θεατρολογίας του Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης, Διευθυντής του τμήματος Τηλεπικοινωνιών της Αρχιεπισκοπής Αμερικής, Εκτελεστικός Διευθυντής της Ελληνικής Δημόσιας Ραδιοφωνίας – Cosmos Fm –  στη Νέα Υόρκη, και είναι ιδρυτής και διευθυντής του Ελληνικού Θεάτρου Νέας Υόρκης, που φέτος συμπληρώνει 32 χρόνια συνεχούς δράσης. 

Ένας άνθρωπος ο οποίος επί μιάμισι ώρα καθήλωσε χθες το κοινό που είχε κατακλύσει το Παλιό Πανεπιστήμιο (έλληνες και ξένους), νεανικό στην πλειοψηφία του, εκφέροντας μοναδικά το απαράμιλλο κείμενο και κατορθώνοντας να αντηχεί στ' αυτιά μας ακόμα η ερμηνεία του: 

"Πως εσύ, αγαπητέ μου, όντας Αθηναίος πολίτης της πιο μεγάλης και της πιο φημισμένης για τη σοφία της και τη δύναμή της πόλης, δεν ντρέπεσαι να φροντίζεις για τα χρήματα, πως θα αποκτήσεις περισσότερα, και για τη δόξα και τις τιμές, και να μην ενδιαφέρεσαι ούτε να νοιάζεσαι για τη φρόνηση και την αλήθεια και την ψυχή σου;" 

Η ερμηνεία του Γιάννη Σιμωνίδη στην Απολογία του Σωκράτη ήταν μια υπαρξιακή προσέγγιση, κι όχι απλώς μια καλοστημένη παράσταση. Θαυμαστό το γεγονός ότι ο λόγος ήταν γυμνός, δηλ. δεν υπήρχαν εφέ ή άλλα ευρήματα, παρά δέσποζε ο λόγος του Σωκράτη, όπως ακριβώς αρμόζει σ' ένα τέτοιο λόγο. 

Βαρύς ως θεατρικός μονόλογος η Απολογία. Όμως φαίνεται πως ο Γιάννης Σιμωνίδης το τόλμησε γιατί πίστευε πως ένα τέτοιο κείμενο "για λίγη περηφάνεια θα το άξιζε". 

Η Απολογία του Σωκράτη ανέβηκε το 2004 από το Ελληνικό Θέατρο Νέας Υόρκης και από τότε έχει παρουσιαστεί με τεράστια επιτυχία σε πάνω από 250 θέατρα, φεστιβάλ, σχολεία, πανεπιστήμια και βιβλιοθήκες στις ΗΠΑ, τον Καναδά, το Μεξικό, την Ουρουγουάη, την Ελλάδα, την Κύπρο, τη Γαλλία, το Λουξεμβούργο, την Τουρκία, την Ουκρανία, τη Βουλγαρία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Μεγάλη Βρετανία. Κορυφαία πανεπιστήμια όπως το Yale, το Columbia, το Michigan, το Cambridge, το Oxford και το Edinburgh συνδύασαν την παράσταση με διαδραστικά σεμινάρια σχετικά με τη Σωκρατική σκέψη, υπό τον συντονισμό του Γ. Σιμωνίδη. Άξιος εστι! 

Π.Α.Α.

ΤΟ ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ Κ. ΠΑΠΑΔΕΡΟΥ ΣΤΟ CERN

ΕΝΑΣ "ΒΑΦΤΙΣΤΙΚΟΣ" ΣΗΜΕΡΙΝΟΣ ΜΕ ΟΛΟ ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ

Ο Βαφτιστικός του Θεόφραστου Σακελλαρίδη στην Αίθουσα Τριάντη στο Μέγαρο Μουσικής (στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών) ήταν μια καλοκαιρινή παράσταση.

Ολόδροση, κεφάτη, με τραγούδια και χορούς.

Ο Γιώργος Πέτρου, ο οποίος έχει διαπρέψει στην μπαρόκ όπερα, φαίνεται πως έχει πολύ ταλέντο και στην ελληνική οπερέτα! Διηύθυνε την Καμεράτα Ορχήστρα Φίλων της Μουσικής έχοντας δουλέψει αρκετά, απ' ό,τι φάνηκε από την χθεσινή, δεύτερη και τελευταία παράσταση του έργου, το οποίο θα μπορούσε να "πάει" για δύο παραστάσεις ακόμα, τουλάχιστον.

Η αξιοποίηση της αυθεντικής ενορχήστρωσης του 1918 από τον Γ. Πέτρου, αποδεικνύει την έρευνα του πράγματος - κι όχι απλώς μια διεκπεραιωτική αντίληψη για την οπερέτα, ως είθισται - αλλά αναδεικνύει και την συνθετική ικανότητα του Θ. Σακελλαρίδη στο είδος, που 100 χρόνια μετά μπορεί να κάνει θραύση!

Βέβαια η παράσταση είχε και την αγαθή τύχη να στηθεί από τον Βασίλη Παπαβασιλείου, ο οποίος είναι αναμφισβήτητα ένας από τους σπουδαιότερους σκηνοθέτες μας. Τον παρακολουθώ από τα φοιτητικά μου χρόνια, ήδη από το θέατρο Εποχή, και τον θεωρώ πνευματικό άνθρωπο, όχι απλώς ένα καλό σκηνοθέτη.

Έτσι, η παράσταση ήταν ολότελα σύγχρονη, με όλο το άρωμα της εποχής της ταυτόχρονα.

Η διανομή θεωρώ πως ήταν σχεδόν ιδανική.

Η υψίφωνος Τζίνα Φωτεινοπούλου, στο ρόλο της Βιβίκας, έδωσε τον καλύτερο εαυτό της και έδεσε θαυμάσια  με την εξαίρετη Κική της μεσοφώνου Ειρήνης Καράγιαννη, της οποίας η εμπειρία (σκηνική και μουσική) αναδύεται σε κάθε στιγμή του ρόλου. Ο φίλος τενόρος  Γιάννης Χριστόπουλος απέδωσε με άνεση και φυσικότητα το  ρόλο του Χαρμίδη, καθιστώντας τον συμπαθέστατο παρά τις αλλεπάλληλες παγαποντιές του.  Θα έλεγα ότι ο ρόλος έρεε. Ο τενόρος Δημήτρης Ναλμπάντης, στο ρόλο του Ζαχαρούλη, είναι νομίζω γεννημένος για οπερέτα. Πέρυσι τον είχαμε δει στον ρόλο του Πέτρου στην Κόρη της Καταιγίδος, πάλι του Θ. Σακελλαρίδη. Φέτος μας επιβεβαίωσε την ουσιαστική θητεία του στο είδος. Ιδιαίτερα απολαυστικοί, δηλ. έβγαζαν γέλιο αυθόρμητο όχι «τεχνητό», στους ρόλους πρόζας ήσαν οι ηθοποιοί Ταξιάρχης Χάνος (Συνταγματάρχης) και Θανάσης Τσαλταμπάσης (Κορτάσης). Η Μικτή Χορωδία του Δήμου Αθηναίων ήταν σε μια από τις καλύτερες στιγμές της. Φάνηκε να το απολαμβάνει κι αυτό είναι πολύ σημαντικό.

Ο Βαφτιστικός επέστρεψε το 2012, μια χρονιά δύσκολη για την Ελλάδα, για να μας θυμίζει, όπως σημειώνει ο Βασίλης Παπαβασιλείου στο πρόγραμμα, «ενάντια στον πόνο και την απόγνωση των καιρών, ότι ο κυματισμός της επιθυμίας, ο παλμός της ζωής και το ενδεχόμενο της χαράς είναι πάντα εδώ».

Π.Α.Α.

Ο γερο Παΐσιος, η δαιμονιώδης απόγνωση και ο εκκλησιαστικός νεοακτιβισμός

Δημήτρης Μυταράς, Από το ναϊσκο της Παναγίας της Καταφυγιώτισσας

Του θεολόγου - φιλολόγου Κώστα Νούση

Όταν ανέλαβε η απεχθέστερη διακυβέρνηση  της νεότερης ιστορίας μας, το κατάπτυστο εκείνο γιάπικο σχήμα του αίσχους – ο νοών νοείτω – που υπερέβαλε αυτοβούλως, οικεία πρωτοβουλία και ανηκέστω εμπνεύσει κάθε προσδοκία και ονειρωκτική βουλιμία των δανειστών μας και όσων μάς επιβουλεύονται ως έθνος και κρατική οντότητα, καλό θα ήταν να θυμηθούμε τον αλαζονικό και μωροφιλόδοξο ερασιτεχνισμό της, δείκτη της πολιτικής της αγραμματοσύνης και της συνεπόμενης επικινδυνότητάς της: θέλησε να ξεθεμελιώσει ό,τι έπραξαν οι προγενέστεροι, να τους παραδώσει στην ατιμωτική λήθη, να τους ευτελίσει και εξευτελίσει και τεχνηέντως και ξεδιάντροπα – αρχής γενομένης με την επανονοματοδοσία των υπουργείων και την κατάργηση ενίων εξ αυτών. Το πλέον θλιβερό και τραγικό: η μετά βδελυγμίας σπουδή αφαίρεσης του επιθετικού όρου της εθνότητας, του εθνικού μας αυτοπροσδιορισμού, δείγμα του γεγονότος ότι παραπαίουμε ανάμεσα στο χθες και στο αύριο, στη δύση και στην ανατολή, στον ραγιαδισμό και στη μετανεωτερική αναπροσαρμογή μας. Η πρόσκαιρη ψυχολογική εκτόνωση δια της αναστολής της επιδρομής των αδίστακτων κερδοσκόπων – και πραγματικών κυβερνώντων μας - με την αλλαγή της νεοελληνικής πολιτικής σκούφιας δεν επιλύει το ουσιαστικό πρόβλημα του συγκεντρωτικού ολοκληρωτικού παγκοσμιοποιητικού διοικητικού φιλοσοφείν, ενεργείν (μάλλον εκτελείν) και γίγνεσθαι: η αριθμητική, χρηματιστική και πάντη εικονική λογιστική πραγματικότητα θεράπουσα ισχυρών και συνθλίβουσα έως αναιρετική της εξατομικευμένης και συλλογικής ψυχοσωματικής ανθρώπινης ακεραιότητας.

Η Εκκλησία, δυστυχώς, συνδράμει τη γενικότερη αφασία μας και τον πνευματικό μας ίλιγγο που μας δυσκολεύει να αναπροσανατολιστούμε στις χαώδεις παγκόσμιες ανακατατάξεις και στις μετασεισμικές δονήσεις της αποτυχίας του δυτικού καπιταλισμού να θεραπεύσει τους πόθους και τις ανάγκες του οικουμενικού ανθρώπου. Άλλοι ιεράρχες μας επιδίδονται σε διαδικτυακές παιδιές, άλλοι συγχέουν τον πατριωτικό λόγο με τον εθνικιστικό, έτεροι ακολουθούν επαναστατικούς μονόδρομους φονταμενταλιστικού σεκταρισμού. Ο Χριστός, που ταυτίζεται με την Εκκλησία, χάνεται δια των παπαδοεπισκοπικών αυτών τεχνασμάτων από το κάδρο της ζωής μας και οπισθοχωρεί  στο θολό φόντο με εναπομένουσες πρωταγωνιστικές φιγούρες, υποκλέπτουσες τον ρόλο εκείνου, τις ανθρώπινες κακέκτυπες εκπροσωπήσεις του. Μπροστά στο χάος των κακών και ατυχών χριστολογικών εκδόσεων από ρασοφόρους κατά κύριο λόγο, ο έντρομος άνθρωπος του φοβικού σήμερα νιώθει την απώλεια της μοναδικής άγκυρας ελπίδας: του Χριστού. Οι άμεσες παρενέργειες είναι η ειδησεογραφική ρουτίνα των πληθαινουσών αυτοκτονιών.

Τεράστια η ευθύνη των πολιτικών, ασύλληπτη εκείνη των ιεραρχών και των ψευτοχριστιανών γύρω μας. Oι θεράποντες της ορθόδοξης θεολογίας βαυκαλίζονται  με την αυτοϊκανοποιητική τους αυτοαπομονωτική ακαδημαϊκή περιχαράκωση στη φαντασιακή (εξω)πραγματικότητά τους, ουδεμίαν σχέσιν έχοντες με τα αληθινά προβλήματα του σημερινού ανθρώπου και, συνηθέστατα, και με την πληρότητα και ακρίβεια της ίδιας της θεολογίας. Από τη μία ίστανται δυτικομάχοι προσωπολάγνοι, φαντασιοκόποι εκστατικοί εραστές της μανιχαϊστικής διάστασης  φύσης και σωτηρίας - φορείς οι περισσότεροι της τραγικής ειρωνείας  μιας περί του αντιθέτου προσφοράς τους - δέσμιοι της άγονης διελκυστίνδας ευχαριστιοκεντρισμού, περσονοκεντρισμού, αγαποκεντρισμού και δε συμμαζεύεται, δηλούντες απερίφραστα τη χαώδη απόσταση θεωρίας και πράξης. Από την άλλη πετροβολούν οι καθαρεύοντες, οι ‘ατσαλάκωτοι’ ηθικά και δογματικά υπερασπιστές  των Κανόνων και της Παράδοσης από τους οικουμενιστικούς όνυχες (υποστασιασμένους σε πραγματικά πρόσωπα και γεγονότα είτε εντοπισμένους σε νεφελώδεις νοητικές και φοβικές ιδεοληπτικές παραστάσεις).

Το μυστικό της υπέρβασης όλων των προαναφερθέντων καταθλιπτικών φαινομένων είναι η πίστη στον Χριστό,  η μετάνοια και η πνευματική ανδρεία. Ο γέροντας Σωφρόνιος (+1993) στο βιβλίο του για τον άγιο Σιλουανό τονίζει χαρακτηριστικά: «η πνευματική ανδρεία έγκειται στην ισχυρή ελπίδα στο έλεος του Θεού. Ο ανδρείος ασκητής, κι αν ακόμα πέση στην αμαρτία, κι αν δελεασθή και ξεστρατίση από το σωστό δρόμο, ακόμα κι αν προσκυνήση το δαίμονα, δεν χάνει το θάρρος του, αλλά γεμάτος ελπίδα στρέφεται μετανοιωμένος στο Θεό κι έτσι νικά τους εχθρούς. Η δειλή ψυχή όμως τα χάνει, απελπίζεται και στο τέλος χάνεται». Αν αυτά ισχύουν για την πάλη με τον διάβολο, πόσο περισσότερο εφαρμόζουν στην υπέρβαση της ψυχοοικονομικής κρίσης που διερχόμαστε. Μέσα από τα φάρμακα αυτά της πνευματικής ζωής θεραπεύεται η απιστία και η δειλία, εκφάνσεις του μεγαλύτερου αμαρτήματος του σύγχρονου ανθρώπου: της απόγνωσης. Και αυτή δεν είναι μια απλή αμαρτία, αλλά συνιστά βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος. Η Χάρη του Πνεύματος λείπει από την ανθρωπότητα, ειδικά σήμερα. Αυτήν πρέπει να ευαγγελίζεται και να κομίζει η Εκκλησία και οι φορείς της. Αντ’ αυτών, διαφημίζεται τελευταία με μια εμμονική υπερβολή ένας φιλανθρωπικός ακτιβισμός μέσω των Μητροπόλεων, κάτι, όμως, που δεν μπορεί να κατασιγάσει την υπερχειλίζουσα απογοήτευση από την κραυγαλέα ελλειμματικότητα του οντολογικού και τελολογικού προσδιορισμού των μελών του εκκλησιαστικού σώματος: της αγιότητας.

Αρχίζουμε, τωόντι, να αισθανόμαστε όλο και περισσότερο την απώλεια των φορέων της. Σε λίγες μέρες (12 Ιουλίου) θα εορτάσουμε (ατύπως, πλην ολοψύχως, oομοψύχως και κανονικώς) τη μνήμη της κοίμησης του θεωμένου αγιορείτη μοναχού Παϊσίου (+1994). Πολλοί  με τον Γέροντα ‘κολλάνε’ στα υπερφυσικά σημεία και στις προρρήσεις του, τις οποίες πολλάκις διαστρέφουν και παρερμηνεύουν. Ο Γέροντας ήταν, όμως, πάνω απ’ όλα ένα αληθινό παλικάρι του Χριστού, ανδρείος, ακαταπόνητος, φιλότιμος, αγωνιστικός. Όποιος διαβάζει τον βίο του και γνωρίζει ολίγα ανεκδοτολογικά περί αυτού εντυπωσιάζεται με την υπερβάλλουσα ανδρεία του, η οποία τον βοήθησε να ξεπεράσει πρώτα απ’ όλα την αποκαρδιωτική περιρρέουσα εκκλησιαστική ατμόσφαιρα στην προσωπική ζωή του. Αλλά ο Γέροντας ήξερε το μυστικό. Ότι δεν επαρκούν οι ανθρώπινες δυνάμεις και έτσι αντλούσε την ελπίδα του από την ανεξάντλητη θεία πηγή. Ό,τι ακριβώς μας λείπει σήμερα. Και όπως έλεγε ο Γέροντας: «όταν τα ’χεις όλα και νιώθεις να σου λείπει κάτι, τότε σου λείπει ο Χριστός». Αυτόν ας βρουν πρώτιστα οι ποιμένες μας και οι πολυποίκιλοι βολεμένοι χριστιανούληδες, ψευδοεπαναστατούντες (π.χ. αντιοικουμενιστές) και μη, ώστε να ευτυχήσουν εν πρώτοις οι ίδιοι, και μετά ας μοιράσουν τον καινό τούτο οίνο να μεθύσει η ανθρωπότητα. Είναι η μόνη λύση στην οιαδήποτε αναπόφευκτα και κυκλικά ερχόμενη κρίση. Οι διανομές θεολογικών φιρμανίων, εθνικιστικών και φονταμενταλιστικών πιστοποιητικών και τροφίμων, αν μη τι άλλο, μπορούν να καλύψουν μονάχα από ψυχοψευδαισθητικές αυτασφάλειες και εγωτικές σκοπιμότητες έως το πολύ καταστολές του συνειδησιακού ελέγχου ενίων και εφήμερες αναστολές του αεί παρόντος κακού– εξαιρούνται οι όντως στις μέρες μας σωτήριες επεμβάσεις της φυσικής προστασίας και αξιοπρέπειας των αληθινά αναγκεμένων και πεινώντων. Αναμιμνησκόμενοι, εδώ, τα λόγια του αββά Ισαάκ του Σύρου  - «μη παραβάλλης ποτέ τους ποιούντας σημεία και τέρατα και παράδοξα θαύματα εις τον κόσμον με τους ησυχάζοντας μετά ορθής γνώσεως. Αγάπησον την αργίαν της ησυχίας μάλλον, παρά το να χορτάσης πεινώντας εις τον κόσμον και να επιστρέψης πολλά έθνη εις θεογνωσίαν » - τα κατανοούμε σήμερα πιο βιωματικά μέσα από την αισθητή απουσία του γερο Παΐσιου απ’ ανάμεσά μας.

Κ.Ν.

Λάρισα

5/7/2012

YASOU AIDA: ΜΙΑ ΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΗ, ΑΝΤΙΣΥΜΒΑΤΙΚΗ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ...ΦΙΛΙΑΣ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών παρακολουθήσαμε προχθές 1 Ιουλίου στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης μια σύγχρονη διασκευή της όπερας Αΐντα του Τζουζέπε Βέρντι με τίτλο Yasou Aida!. 

Η παράσταση, που είναι μια συμπαραγωγή της Neuköllner Oper με την Εταιρεία Μουσικού Θεάτρου «Οι όπερες των ζητιάνων», επιχειρεί μια προσέγγιση - την ώρα που προβάλλεται πανταχόθεν μόνο σύγκρουση - των ελληνογερμανικών σχέσεων σε περίοδο οικονομικής και πολιτικής κρίσης, μέσω της αναφοράς σε ένα από τα εμβληματικά έργα της αποικιοκρατικής περιόδου της Ευρώπης, την Αΐντα του Βέρντι. 

Έτσι, από τον ηγεμονικό, αποικιακό λόγο του ύστερου 19ου αιώνα (οι «πολιτισμένοι» Αιγύπτιοι κατακτητές και οι «βάρβαροι» Αιθίοπες κατακτημένοι...) περνάμε στην εποχή μας όπου, αντίστοιχα, παρατηρούμε να νομιμοποιείται η λήψη σκληρών πολιτικών αποφάσεων που επηρεάζουν άμεσα τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων, μέσω της αναφοράς σε έναν, στην ουσία του, μετααποικιακό λόγο που βρίθει φαντασιακών αναπαραστάσεων (οι «εργατικοί» Βόρειοι και οι «τεμπέληδες» Νότιοι, οι «πειθαρχημένοι» Γερμανοί και οι «άσωτοι» Έλληνες...). 

Η τόσο επίκαιρη αυτή παράσταση - που απομυθοποιεί την αντίληψη των πολλών ότι η τέχνη δεν έχει σχέση με τη ζωή - παρουσιάστηκε αρχικά σε μια  σειρά 23 παραστάσεων στη Neuköllner Oper του Βερολίνου τον Ιανουάριο και Φεβρουάριο του 2012, όπου έγινε δεκτή με ενθουσιασμό, και στη συνέχεια για 4 φορές στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης τον περασμένο Μάρτιο. Οι παραστάσεις στο Ίδρυμα Κακογιάννης ήταν, νομίζω όλες, sold out. Όχι τυχαία βέβαια. 

Ας δούμε τις συνιστώσες αυτής της πρωτότυπης παραγωγής. 

Το σφιχτοδεμένο λιμπρέτο του ευφάνταστου Δημήτρη Δημόπουλου τρίγλωσσο (ελληνικά, γερμανικά και αγγλικά). 

Η σκηνοθεσία του Αλέξανδρου Ευκλείδη - δραματουργικά επεξεργασμένη από τον Γερμανό Bernhard Glocksin - λιτή και λειτουργική, αναδείκνυε ουσιαστικά τις επί μέρους σκηνές. Νομίζω πως ήταν εξαιρετική η απόδοση της γραφειοκρατικής καθημερινότητας των ευρωπαϊκών κέντρων αποφάσεων. Φίλος μού έλεγε πρόσφατα πως η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν πρόκειται να διαλυθεί γιατί υπηρετεί μια τεράστια γραφειοκρατία! 

Η μουσική προσαρμογή του συνθέτη Χαράλαμπου Γωγιού, ο οποίος και διηύθυνε από το πιάνο ένα μόλις πενταμελές (!) ορχηστρικό σύνολο, νομίζω πως ήταν μια νέα δημιουργία. Τι κι αν διατήρησε τις βασικές συνιστώσες -άριες, ντουέτα, χορωδιακά, ορχηστρικά αποσπάσματα- του αυθεντικού έργου; Η ανάπλασή του ήταν ριζική και μερικές στιγμές λίαν εμπνευσμένες («Ύμνος στον Φθα» και το "σήμα κατετεθέν" της Αΐντα, ήτοι το θριαμβευτικό εμβατήριο). Τα διάφορα ηχητικά εφέ που έκαναν φλογέρες, μελόντικες με σωλήνες ή καζού, συνέβαλαν τα μέγιστα στον σαρκασμό και το σκώμμα που αναδυόταν από μία σουρεαλιστική όπερα δωματίου, θα έλεγα. Ή αντισυμβατική, αν προτιμάτε. 

Θα ήθελα μόνο να σημειώσω ότι το πρώτο μέρος (μέχρι το διάλειμμα) μου φάνηκε σαν εισαγωγή για το απογειωτικό δεύτερο. 

Πρέπει πάντως να τονίσουμε το ταλέντο του Χαράλαμπου Γωγιού να ανεβάζει όπερες - είτε αυτούσιες είτε διασκευασμένες - "εκ του μηδενός", δηλ. με εξαιρετικά λίγα μέσα, καταρρίπτοντας, ουσιαστικά, τον μύθο ότι "η όπερα θέλει πολλά λεφτά". Η δουλειά του Γωγιού είναι ένα "χειροποίητο θέαμα". Και να λάβουμε υπ' όψιν ότι η συγκεκριμένη παραγωγή στάθηκε πολύ καλά στη Γερμανία!
Από την καλοκουρδισμένη ομάδα των δέκα Ελλήνων και Γερμανών τραγουδιστών, που εναλλάχθηκαν σε ρόλους μονωδών και χορωδών, ξεχώρισε το πρωταγωνιστικό ζεύγος της Ελπινίκης Ζερβού (Ελπίδα/Αΐντα) και του Fabian Martino (Ράινερ Μες/Ρανταμές). Ειδικά η Ελπινίκη Ζερβού νομίζω πως έδωσε ρεσιτάλ! Φωνητικά αλλά και υποκριτικά. Μου έμοιαζε σαν έτοιμη από καιρό για κάτι τέτοιο, χωρίς να παραβλέπω ότι την διακρίνει η συνέπεια και η δυναμικότητα σε ό,τι κάνει. 

Δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω με το γραφέν: "Σεβόμενη το πρωτότυπο, αλλά αποδομώντας το μουσικοδραματικά με ανελέητο χιούμορ, η από κάθε άποψη άκρως επαγγελματική αυτή δουλειά αποτέλεσε ερεθιστικό υπόδειγμα σύγχρονου, πολιτικά σκεπτόμενου μουσικού θεάτρου".

«ΤΡΕΙΣ ΤΟ ΛΑΔΙ ΤΡΕΙΣ ΤΟ ΞΙΔΙ ΚΙ ΕΞΙ ΤΟ ΛΑΔΟΞΙΔΟ»

Η πεδιάδα της Μεσαράς

«Τρεις το λάδι, τρεις το ξίδι κι έξι το λαδόξιδο». Αυτή την παροιμία την άκουγα πολλές φορές όταν ήμουν μικρό παιδί από τους γονείς μου και άλλους συγχωριανούς μου, όταν πουλούσαν τη σταφίδα ή το λάδι, κύρια προϊόντα όλων των γεωργών της περιοχής. 

Ευλογημένος τόπος η πεδιάδα της Μεσαράς, νότια του νομού Ηρακλείου, στην Κρήτη. Απ’ όλα έβγαζε και συνεχίζει να βγάζει. Όμως όταν ήμουν εγώ παιδί, πριν 35-40 χρόνια, (πώς περνούν αλήθεια τα χρόνια, νερό τρεχούμενο λες κι είναι!), όλοι οι αγρότες της περιοχής επιδίδονταν κυρίως στην παραγωγή σταφίδας και λαδιού. 

Ανάμεσα σ’ αυτούς κι ο μακαρίτης ο πατέρας μου μαζί με τους υπόλοιπους συγχωριανούς, στο μικρό πανέμορφο χωριό, σήμερα Πραιτώρια παλιότερα Προτόρια, στην επαρχία Μονοφατσίου. 

Τον καιρό της συγκομιδής λοιπόν, πουλούσαν τα εισοδήματα, τη σταφίδα και το λάδι και το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων, αν όχι όλα, πήγαιναν στα «καλλιεργητικά». 

Τα «καλλιεργητικά» σχεδόν για όλους ήταν τα δάνεια που έπαιρναν, κατά κύριο λόγο από την «Αγροτική Τράπεζα». Αφού λοιπόν εξοφλούσαν ή πλήρωναν μέρος των δανείων προσπαθούσαν να κάνουν ταμείο. Τότε ήταν που άκουγα να χρησιμοποιούν την παροιμία «τρεις το λάδι, τρεις το ξίδι κι έξι το λαδόξιδο». 

Η αλήθεια πως μικρό παιδί τότε, δεν μπορούσα να καταλάβω τι ήθελαν να πουν μ’ αυτή την παροιμία. Στο παιδικό μου μυαλό φαινόταν λογικό, εφ’ όσον τρεις κάνει το λάδι και τρεις κάνει το ξίδι, το λαδόξιδο κάνει έξι. Τι πιο απλό! 

Σιγά-σιγά βέβαια αργότερα άρχισα να καταλαβαίνω το νόημα, ιδιαιτέρως όταν άκουγα παρά την αυξημένη σοδειά να λένε ότι «ήρθαμε μία η άλλη». Κι εννοούσαν βέβαια ότι όσα κι αν ήταν τα έσοδα, τα περισσότερα και καμιά φορά όλα ίσα-ίσα που κάλυπταν τα έξοδα. Έξοδα τα οποία συνεχώς αυξάνονταν με τους τόκους. 

Όλες αυτές οι κατά τα άλλα νοσταλγικές εικόνες, μου΄ρθαν κατά νου ακούγοντας και διαβάζοντας για τα Ελληνικά «Μνημόνια». Οι πάσης φύσεως δανειστές ασχολούνται μόνο με την έννοια των αριθμών χωρίς να τους ενδιαφέρει η τήρηση των αναλογιών. Δανείζουν την Ελλάδα για να τους επιστρέφει προηγούμενα δανεικά και ταυτοχρόνως αυξάνεται το ποσό των δανείων και των τόκων τους. Και δεν φταίνε βέβαια αυτοί, μα εμείς που καθημερινά αποδεικνύουμε την αδυναμία μας και την ανεπάρκεια μας, ακόμη και στο να αντιδράσουμε. 

Χρειάστηκε σχεδόν μισός χρόνος και δύο εκλογικές αναμετρήσεις για να καταφέρουν οι πολιτικοί μας να κάνουν ένα απλό ανασχηματισμό της κυβέρνησης, όπως είπαν οι περισσότεροι. Και πολλούς απ’ αυτούς τους πολιτικούς και ενώ δεν έχει περάσει ούτε μήνας, από τις τελευταίες εκλογές, με τον τρόπο τους λες και σε προετοιμάζουν για νέες. 

Δεν έχω διάθεση όμως να πολιτικολογήσω, γι’ αυτό και κλείνω όπως και σε παλιότερο άρθρο μου με την φράση: «ας ΑΝΤΙΣΤΑΘΟΥΜΕ επιδεικνύοντας ΑΥΤΟΣΥΓΚΡΑΤΗΣΗ, ΥΠΟΜΟΝΗ και ΠΡΟΣΕΥΧΗ, αν δεν έχουμε βέβαια ξεχάσει εντελώς, να προσευχόμαστε!». 

Αρχιμανδρίτης Γεράσιμος Φραγκουλάκης 

Αννόβερο-Γερμανίας

ΕΝΑ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΩΣΤΑ ΜΠΟΥΛΜΠΑΣΑΚΟ

Κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο του πατρινού δημοσιογράφου Κώστα Μπουλμπασάκου ΑΛΗΣΤΟΣ από τις εκδόσεις Διαπολιτισμός. Πρόκειται για ένα πολυπρόσωπο μυθιστόρημα που διαδραματίζεται κατά κύριο λόγο στην Κύπρο, την περίοδο 1957 – 2004, με πρωταγωνιστές τα μέλη μιας κυπριακής οικογένειας. 

Ο συγγραφέας παρακολουθεί την πορεία της ζωής τους, μέσα από τα τραγικά ιστορικά γεγονότα του νησιού, τα οποία τους επηρεάζουν καταλυτικά διαμορφώνοντας την ζωή και τις αποφάσεις τους. Η πένα του συγγραφέα σκιτσάρει το κλίμα εκείνης της ταραγμένης εποχής, κρατώντας λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στη πολιτική και την οικτρή πραγματικότητα, ενώ πλάθει ένα ιστό αγωνίας, ερωτημάτων και φόβου για το άδηλο μέλλον των ηρώων του. Είναι η Κύπρος με τα μάτια ενός Ελλαδίτη, ενός καλαμαρά, όπως θα έλεγαν οι Κύπριοι, που αγάπησε το νησί και τους ανθρώπους του, για την ομορφιά τους, τα πάθη τους, τα καπρίτσια τους, αλλά και την παλικαριά τους. Δεν προσπαθεί να ξαναγράψει την ιστορία, αλλά να υπενθυμίσει σε όλους μας μια εποχή που έχει σημαδέψει τη νεότερη ιστορία της πατρίδας μας και ότι, τίποτα δεν έχει τελειώσει… Όσο υπάρχει το μισό, υπάρχει ελπίδα κάποτε να ανακτηθεί και το άλλο του μισό. 

Το βιβλίο του Κώστα Μπουλμπασάκου με τίτλο ΑΛΗΣΤΟΣ (Όταν γυρίσεις να χαμογελάς...) θα παρουσιαστεί στην Πάτρα την Παρασκευή 13 Ιουλίου και ώρα 9 το βράδι στο αίθριο του Παλαιού Νοσοκομείου. 

Για το βιβλίο θα μιλήσουν: 

Ευανθία Στιβανάκη, επικ. καθηγήτρια Θεατρολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών-σκηνοθέτης 

Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης, τ. Διευθυντής Αρσακείου Γυμνασίου Πατρών 

Παναγιώτης Ανδριόπουλος, θεολόγος

Ο ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΤΩΝ ΤΙΡΑΝΩΝ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΣ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΣΤΑΤΟΣ ΝΑΟΣ ΣΕ ΜΟΝΤΕΡΝΟ ΣΤΥΛ

Σήμερα έγινε και πάλι θέμα συζήτησης η επένδυση με πέτρα του υπό αποπεράτωση ναού του Αγίου Δημητρίου στον ομώνυμο δήμο της Αττικής (γνωστού και ως Μπραχάμι), όπου κι εκκλησιάζομαι, ως κάτοικος της περιοχής. 

Τι σχέση έχει αυτό με το θέμα της ανάρτησης του κυρίου Ανδριόπουλου; Ότι εν έτει 2012, κι ενώ κτίζουμε ναούς με τεχνολογία οπλισμένου σκυροδέματος για πάνω από 70 χρόνια, επιμένουμε σε ένα στυλ το οποίο και μορφολογικά και τεχνικά παραπέμπει σε πετρόκτιστη κατασκευή. Μικρά ανοίγματα, θηριώδη υποστηλώματα, διακοσμητική διάθεση, φεγγίτες, τρουλίσκοι και δε συμμαζεύεται. Σε μια εποχή όπου είναι τεχνικά εφικτά ανοίγματα τρούλων της τάξης μεγέθους της Αγίας Σοφίας και καμπαναριά ύψους ουρανοξύστη, και παράθυρα ύψους κτηρίων, εμείς επιμένουμε ψευδοβυζαντινά, με αναλογίες που δεν έχουν καμία σχέση με τη φύση του υλικού, το πνεύμα της εποχής, ή το αρχιτεκτονικό στυλ του σήμερα. Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, επιλέγουμε να επενδύσουμε και το μπετό ή όποιο άλλο σύγχρονο υλικό, με πέτρα εξωτερικά, και με αγιογραφίες που μιμούνται απλά παλιότερα στυλ. Εν ολίγοις, φοράμε ρούχα του 15ου αιώνα σε κτήρια του 21ου. 

Στο κυρίως θέμα λοιπόν. Ο καθεδρικός των Τιράνων είναι ένας αξιοπρεπέστατος ναός σε μοντέρνο στυλ. Δεν αποτελεί καν κάτι σκανδαλωδώς καινοτόμο, όπως τα έργα του Λε Κορμπυζιέ στην εκκλησιαστική αρχιτεκτονική της Γαλλίας, ή η πιο πρόσφατη Φατιμά του Έλληνα Αλέξανδρου Τομπάζη, στην Πορτογαλία. Χρησιμοποιεί γνώριμα βυζαντινά στοιχεία τα οποία επαναπροσδιορίζει με πιο σύγχρονο αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο. Είναι εμφανές το σταυροειδές σχήμα σε κάτοψη, ότι το καμπαναριό είναι σαν δέσμη λαμπάδων, το τέμπλο είναι πιο έντονο μέσα στο λιτό και απέριττο λευκό του μαρμάρου, ενώ το εξωτερικό δείχνει ότι πρόκειται καθαρά περί ορθοδόξου ναού μιας και η βασική βυζαντινή τυπολογία με τους θόλους και τις αψίδες φαίνεται στην όψη. Έχουμε να κάνουμε λοιπόν με έναν σύγχρονο επαναπροσδιορισμό του βυζαντινού ναού. Κάτι σαν αυτό που κάνανε στο Νέο Κόσμο πριν καμιά 20αριά χρόνια, στην Ανάληψη του Κυρίου, και τους έκραξε ο κόσμος όλος, αλλά σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα, και με πολύ μεγαλύτερη σημασία και συμβολισμό. 

Ευτυχώς εδώ υπάρχει και το μάθημα για την Ελλαδική Εκκλησία. Αυτό το στυλ είναι συμβατό και θεμιτό από την κοινωνία. Γιατί ακόμα κι ο πιο απλοϊκός πιστός κατανοεί την ανάγκη της προόδου και της εξέλιξης. Η Εκκλησία ανέκαθεν (έπρεπε να) είναι προοδευτική και εξελισσόμενη. Τουλάχιστον η πορεία της από την ίδρυσή της μέχρι την Άλωση, δείχνει ότι υπήρξε ίσως ο μέγιστος φορέας ενθάρρυνσης καλλιτεχνικών και τεχνικών καινοτομιών. Για πρώτη φορά μετά από 550 χρόνια, ας κάνουμε μια δεύτερη "Άλωση" και ας πάρουμε παράδειγμα από την αναγέννηση στην Αρχιεπισκοπή της Αλβανίας, τόσο σε ουσιαστικό όσο και σε αρχιτεκτονικό επίπεδο. Το έχει τόσο ανάγκη η εκκλησία μας, όσο και η ναοδομία μας, που μόνο σύγχρονες δεν είναι. 

Αντώνιος Τσιλιγιάννης - Τελειόφοιτος Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ