Δευτέρα 11 Ιανουαρίου 2010

Κ. ΝΟΥΣΗΣ: "Μισώ την εκνομίκευση του ελεύθερου και λυτρωτικού εκκλησιαστικού ήθους"


Εκ νέου εκπνέων
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗΣ και ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ απολιθώματα

(μια ακόμη απάντηση σε νέα «πρόκληση» συναδέλφου)

Του θεολόγου -φιλολόγου Κώστα Νούση

Έχει καταστεί περιφανώς σαφές, αγαπητέ, ότι δεν έχεις πρόθεση να διαλεχθείς αλλά να προπηλακίσεις και προβοκάρεις. Φοβάμαι ότι το κακό αυτό συνήθειο δεν είναι δικό σου εφεύρημα αλλά μιας ολόκληρης των παρελθόντων ετών γενιάς - θεολόγων καταληψιών της επικαιρότητας - που ελέγχεται κρινομένη σε θεολογικό αρχικώς επίπεδο επιστημονικώς, αλλά κυρίως σε πνευματικό επίπεδο - ήτοι αυτής ταύτης της ζωής, την οποία άλλωστε θεραπεύει και η θεολογία, ειδάλλως εκπίπτει στο γήινο και χθαμαλό επίπεδο της ψιλής θεωρητικής επιστήμης. Εκπρόσωπος μιας ασπρόμαυρης εποχής και θεολογίας βλέπεις τα πάντα καταθλιπτικά μη διακρίνοντας την ποικιλόχρουν περιρρέουσα ατμόσφαιρα της ζωής, την οποία λίαν καλώς ο Κύριος έκτισε τοιουτοτρόπως.
Κακώς καγώ κακός καταγινόμενος κατά φίλου κακογράφως κεκυριευμένος εκ δικαίας - κατ’ εμέ - αγανακτήσεως κατηγορώ εκ νέου εκπνέων:
Ζηλοίς ίσως ένα Θεόκλητο Διονυσιάτη και προσκρούεις στον ανεμόμυλο ενός νέου γιανναρά που έπλασες θερβαντικώς με τη φαντασιολαγνεία σου. Φοβούμαι δε ότι δεν κόπτεσαι τοσούτον για την εκκλησιαστική ζωή και την παραχάραξή της όσον εθίγης επί προσωπικού εξαιτίας του αδόλως υπ’ εμού εις εσέ αντιλόγου. Έσο βέβαιος ότι είμαι διώκτης κακοτροπιών και ουχί αδελφών. Οπότε δεν ανησυχώ από το φόβο δυσαρεσκείας αγίων για τη συμπεριφορά μου αλλά πρόσχες εσύ μάλλον με την άκομψη χρήση και αναφορά εις αυτούς προς επίρρωσιν της αμυντικής - ή καλύτερα επιθετικής; - τακτικής σου.
Ξέκλεψα λίγο χρόνο από τις υποχρεώσεις μου και κλέπτω ολίγον διαδίκτυον συγγενούς - ούτε ο δαίμονας του ίντερνετ φαίνεται θέλει να συνεχίσω, λες να ναι θεϊκό σημάδι κατ’ εμού; - να απαντήσω στην καταθλιπτική υπό σου κατ’ εμού επαναλαμβανόμενη άνευ εξ εμού δοθείσης αφορμής προβοκατόρικη επέλασή σου και τον προπαγανδιστικό σου «θεολογικό» λόγο.
Αναπαράγεις φωτοτυπικώς δεδοκιμασμένες παλαιόθεν γκαιμπελοειδείς θεολογοσχήμονες τακτικές προδίδων την εκ του ορίζοντος διαφαινομέμην ως ουράνιον τόξον θεολογική ηττοπάθεια και απροδιοριστία. Ήδη κατέστης αιρετικός ερμηνευτής των δικών μου λόγων και ιδεών και γλαφυρός υβριστής μου δοκησιφρονών ότι με επαναφέρεις στην ορθόδοξη τάξη, ης παρεξέκλινα.
Είσαι απλά εις κοινός μιμητής ενός παλαιοντολογικού θεολογικού συντηρητικοευσεβιστικού κατεστημένου με προκάτ αντιλήψεις και τακτικές. Δεν μπορείς να διανοηθείς ότι ο θεολογικός κατά παραδοσιολάγνων αντίλογος μπορεί να προέλθει από ετέρα φωνή ει μη μόνον αυτή του γιανναρά ή άλλου τινός νεορθοδόξου. Συνεχίζεις την πάγια βαπτισματική σου τακτική - για δε γινόσουν, αδελφέ, ιερέας να πας στη Αφρική να βαπτίσεις μιλιούνια παγανιστές, εκεί θα έσωζες εαυτόν και αλλήλους ασφαλέστερα - να με προσομοιώνεις με το γνωστό θεολόγο και να με χρίεις και με άλλα πολλά ων ουκ έστιν αριθμός. Ίσως νιώθεις ότι μόνον εξ αυτού βάλλεσαι ομού μετά των μυστακοφόρων παλαιοτέρων αγίων θεολόγων της εποχής σου συνοψίζοντας και ενσαρκώνοντας, όπως ευκοπώτερον στοχοποιήσητε, επ’ αυτόν τον αόρατο και απροσδιόριστο εχθρό σας πάσχοντες από μανιοκαταδιωκτικά σύνδρομα δειλοί όντες εκ της πολυχρονίου πνευματικής σας υπανάπτυξης. Γκρεμίζεται όντως το ένδον προπύργιο, ένας ολόκληρος εσωτερικός κόσμος ερεισμένος στα ξυλοπόδαρα του ευσεβοφανούς ορθοδοξοδοκητισμού. Οι κατακτήσεις τόσων ετών. Η αυταπάτη της αυθεντίας. Το ψευδές σας αυτοείδωλο. Η φθίνουσα εξουσία. Πάλι η ψυχολογία μπροστάρης και καταλύτης, ενώ ο Θεός το άλλοθι και η πρόφαση του αγώνα.
Αν δε σε έπεισα, αγαπητέ, με την ισχυρή και ρητή μου διαβεβαίωση ότι δεν έχω – ούτε και θέλω να έχω - δάσκαλο τον εν λόγω «αιρετικό», πώς θα σε πείσω με τις απαντήσεις μου στα τόσα άλλα που ρωτάς; Και εν τέλει ούτε προτίθεμαι να περάσω τεστ ορθοδοξίας υπό σου – σε κρίνω και αναρμόδιο συν τοις άλλοις – ούτε να κάνω το δικηγόρο γιανναρά, φειδά και άλλων και να απολογηθώ για όσα καταμαρτυρείς τόσον αντεπιστημονικώς, ελαφρώς και εμπαθώς τήδε κακείσε.
Δεν καταλαβαίνω βέβαια το κόλλημά σου με το γιανναρά, τον οποίο αφορίζεις ως έτερον Ωριγένη, και πώς σχετίζεται με τον «οικουμενισμό» μου, διότι περί του τελευταίου οι γραφές μου. Οι λόγοι σου εμβριθείς εμμονών ενσυνειδήτων και υποσυνειδήτων. Πάντως αν θες να με θεωρείς μαθητή του στο επιτρέπω, χωρίς όμως να σου δίνω το δικαίωμα να πιστεύεις ότι ενστερνίζομαι διάφορες κακοδοξίες που του προσάπτεις - ας σου απαντήσει εκείνος σε αυτά - όπως για το αειπάρθενο και άλλα. Αλήθεια, όμως, πώς αυτά αρμολογούνται με τον «οικουμενισμό» μου; Μάλλον, συνάδελφε, βρήκες αφορμή να ανασύρεις από το συρτάρι σου - τα είχες σίγουρα έτοιμα - αντιγιανναρικά, αντιφειδικά, αντιαυστραλιανά και άλλα αντι-τοιαύτα επιχειρήματα που συλλέγεις εδώ και χρόνια σα να συλλέγεις γραμματόσημα.
Δεν έχεις ουδέν ελαφρυντικόν προσάπτοντάς μου αιρετικές θέσεις ή προθέσεις που ουδεπώποτε εξέφρασα ούτε καν διενοήθην. Είπα ότι ασκώ δριμεία κριτική κατά γιανναρά και συ θυμήθηκες «λαθάκια» από προγενέστερο σχόλιό μου χιλιαστικώ τω τρόπω ερμηνεύοντας τα κατ’ εμέ. Ουραγός μιας απερχόμενης και ασθμαίνουσας σχολής θεολόγων. Λάτρης θεολογικού γένους του οποίου ήδη ακούγεται ο επιθανάτιος ρόγχος. Δώστε πια τη σκυτάλη σε άλλους. Ίσως πετύχουν περισσότερα από σας που εκθρέψατε έστω και άκοντες περισσότερους αθέους, αναρχικούς και τρομοκράτες.
Τελικά κρίνετε τους πάντες και τα πάντα μεταξύ ροφήματος και γλυκίσματος ή τυρού και αχλαδίου από την ασφάλεια του γραφείου μακράν της ασκητικής κονίστρας. Άλλως δεν εξηγείται η στυγνή και γραμματολάγνος άψυχη υφ’ υμών προσέγγιση του ορθοδόξου απελευθερωτικού δόγματος, το οποίο διεστρέψατε εις δυναστικόν και ψυχαναγκαστικόν. Ράσο δεν τόλμησαν να φορέσουν οι περισσότεροι από υμάς αλλά εκθρονίζουν καθημερινώς τους εκκλησιαστικούς μας προϊσταμένους κωφεύοντες στο αποστολικό παράγγελμα «πείθεσθε τοις ηγουμένοις υμών» (Εβρ. 13,17).
Δεν σε είδα από την άλλη να παραδέχεσαι ούτε κατ’ ελάχιστον τις ανακρίβειες που εξέβρασες κατ’ εμού και τις οποίες επί πραγματικού σου επεσήμανα. Το μόνο που συνεχίζεις ακάθεκτος είναι εξ ουκ όντων το ακατάσχετο λασπολογικό σου εναντίον μου φιρμάνι με τα ήδη κοινόχρηστα αντιγιανναρικά παπαγαλίσματα. Και όμως ο εν λόγω, όπως ο ίδιος ανέφερες, είχε την τόλμη πολλάκις να ανακαλέσει ατοπήματά του, ενώ εσύ λίαν δυσχερώς θα αποβάλεις τις από ετών παγιωμένες εν σοι εκ δεξιών πλάνες.
Ειδικότερα όσον αφορά στο γιανναρά - θα λοξιγκιάζει ο άνθρωπος - θα σε παρακαλούσα να προσκομίσεις την πλειάδα αυτή των κακοδοξιών του στην Ιερά Σύνοδο, ώστε να τελειώνουμε με την εκκρεμούσα περίπτωσή του, την ταλανίζουσα την ελλαδική οικουμένη μας επί μακρόν εν είδει θρησκευτικού μυθιστορήματος, προκειμένου ή να τις ανακαλέσει ή να αφοριστεί επισήμως και να ησυχάσουμε άπαντες από δαύτον.
Προβαίνεις επίσης σε συνεχείς καταλόγους ερωτήσεων. Για να κάνω και εγώ μερικές – καιρός δικαιοσύνης παντί πράγματι:
· Τι είναι γιανναρικός και γιανναρισμός;
· Ποιοι είναι ακριβώς οι γιανναρικοί; Συγκεκριμένα θεολογικά-όχι γλωσσολογικά-χαρακτηριστικά.
· Μπορούμε να χαρακτηρίζουμε καταχρηστικώς ως εκκλησίες συνάξεις αλλοδόξων χωρίς να πιστεύουμε στη θεωρία των κλάδων;
· Τι είναι οι νεονικολαΐτες και ο νεονικολαϊτισμός ακριβώς; Συγκεκριμένα και πάλι χαρακτηριστικά.
· Τι εστί νεορθοδοξία και νεορθόδοξος;
· Αν αποκαλέσεις παιδί του Θεού ένα αλλόδοξο ή αλλόθρησκο, είσαι οικουμενιστής;
· Οι ΓΟΧ τελικά να αναβαπτίζονται και να αναχειροτονούνται ή όχι; Με τι κριτήρια κρίνεις την αποστολική τους διαδοχή;
· Αν ένας ρωμαιοκαθολικός γίνει δεκτός στην ορθόδοξη εκκλησία μόνο με χρίσμα, ο επίσκοπος ή η σύνοδος που το επέτρεψε εγκαλούνται ως οπαδοί της «βαπτισματικής θεολογίας»;
Έχω και άλλους δικούς μου καταλόγους αλλά θα αρχίσω με αυτά ενδεικτικώς. Περιμένω εναγωνίως και με ενδιαφέρον τις απαντήσεις σου θεολογικώς πλήρως κατοχυρωμένες.
Αν και απήντησα εκτενώς στον όρο φονταμενταλισμός σε προγενέστερο κείμενό μου, πρώτον σε προτρέπω να ανατρέξεις σε καλύτερες πηγές για την προέλευση και την ιστορία χρήσης του όρου και κατά δεύτερον σε εκλιπαρώ να σεβαστείς τον εαυτό σου, διότι εκτίθεσαι σε επίπεδο επιστημονικής δεοντολογίας τουλάχιστον.
Προφήτης δεν είσαι. Σίγουρα δεν προέβλεψες την απάντησή μου, ως διατείνεσαι. Απλά ήταν αναμενόμενη ως αντίδραση σε δράση συκοφαντίας (ακούσιας το πλέον), παρερμηνείας και παραπληροφόρησης. Επανέρχομαι όμως στην έκκλησή μου να τερματίσεις εδώ, διότι εγώ - έστω και αν δεν το κατάλαβες ή δε θα ήθελες να συμβεί - έχω ήδη σταματήσει.
Μου ήρθε ξαφνικά οίστρος για νέες απορίες. Εννοείται πως πρώτα θα τις απαντήσεις και μετά θα ασχοληθώ και εγώ με τις σχολαστικές σου ερωτήσεις προς εμέ:
· Το αντίδωρο που έδιναν οι αγιορείτες - δες το βιβλίο του ρκ/κου μοναχού Λαυρεντίου - και δίνουν ακόμη σε αλλοδόξους, τους καθιστά οικουμενιστές και συγκρητιστές;
· Οι πατέρες που συνδιελέγοντο με αιρετικούς και αλλοθρήσκους (βλέπε π.χ. Παλαμά Γρηγόριο) μήπως παρέβησαν την αποστολική διαταγή - κανόνα «αιρετικόν άνθρωπον μετά μίαν και δευτέραν νουθεσίαν παραιτού» (Τιτ. 3,10);
· Η συμπαρουσία σε αγιορείτικες μονές στην τράπεζα του γεύματος αλλοδόξων και αλλοθρήσκων μήπως μολύνει τους αγιορείτες πατέρες και λαϊκούς προσκυνητές με το αμάρτημα της συμπροσευχής;

Δεν σε μηνύω επί αντιορθόξου φρονήματος. Προβληματίσου μόνο μήπως ο τρόπος που υποδεικνύω είναι ορθοδοξότερος του δικού σου και των θερμοκέφαλων. Εγώ προτάσεις καταθέτω και όσοι πιστοί προσέλθετε. Φοβάμαι μήπως σε τελική ανάλυση εθελοτυφλοίς και πετάς την σε μεγάλες ποσότητες διατεθειμένη και φθηνή στη θεολογική αγορά λάσπη γιανναρικής χροιάς ενάγοντάς με για υποψία αιρετίζουσας πρόθεσης και με συναφή υπονοούμενα. Αλλά έτσι εκθέτεις εαυτόν για έλλειμμα κατανόησης των όσων εναργέστατα ως τα τώρα κατέθεσα. Αν θες να μιλήσω και σκληρότερα, οι κατάπτυστες τακτικές αυτού του παλιακού συρμού είναι και ξεπερασμένες και απάδουσες στο αγαπητικό ορθόδοξο ήθος.
Οι άγιοι σιωπούν και προσεύχονται. Άλλοι βεβαίως φωνασκούν και σεληνιάζονται. Μοιάζω στα αλήθεια σε κάτι με το γιανναρά. Στο ότι μισώ την εκνομίκευση του ελεύθερου και λυτρωτικού εκκλησιαστικού ήθους. Μνημονεύω τις τοσούτον ξεκάθαρες τοποθετήσεις μου περί της μοναδικότητος της Εκκλησίας, περί της μη προβληματικής κοινωνίας μετά μη επισήμως καταδικασθέντων υπό συνόδου ως αιρετικών, πράγματα που και ο π. Επιφάνιος καταγράφει. Και δε θα το έκανα ούτε αυτό αν δεν υπήκουα στις εξ εμμονών σου προς εμέ ερωτήσεις, για να καθησυχάσεις εκ των θεολογικών σου προλήψεων. Τι πέτυχα όμως; Μηδέν εις το πηλίκον. Τουναντίον εκηρύχθην υπό σου μισοαιρετικός και από άλλους πλήρως εκπεπτωκώς. Οι ρευστής σημασίας και ετυμολογίας σου χαρακτηρισμοί για μένα δευτερολογώ, μάλλον μυριολογώ - αν και θα έπρεπε να μοιρολογώ την κακή έξωθεν υφ’ ημών θεολογική ματρυρία - πως δε τιμούν τον χρησάμενο τέτοιες στρατηγικές.
Η κοινή χρήση της γλώσσας και η ταυτότης ή ομοιότης των φαινομένων ενίοτε δίδει την ισχυράν εντύπωσιν της μιμήσεως του αγνώστου εις εμέ υπό σου διορισθέντος διδασκάλου. Αυτή ακριβώς θα σου γεννηθεί ευθύς αμέσως που θα σε αποκαλέσω διδακτικώς και προς συνετισμόν - συγχώρησόν μου το τόλμημα ως νεωτέρου εις πρεσβύτερον - θλιβερό εραστή ανέραστης και αποστεωμένης θεολογίας μεσαιωνικού ιεροεξεταστικού ψυχρού τύπου. Γυρνάνε κάποιοι με το μπλοκάκι στο χέρι να αρπάξουν τυχόν διαρρέουσες λέξεις εκστομιζόμενες από «υποψήφιους αιρετικούς», όπως χρήσωνται αυταίς εις καταδίκην και απαξίωσιν του «νεωτερίζοντος». Εκφραστές της δημοσιογραφικής και αστυνομικής θεολογίας που ως θεοκλητιανοί ιεροεξεταστές επινοούν καινοφανείς αιρέσεις, ίνα κατακαύσωσι στην πυρά των λόγων τους και στις αίθουσες των σεκτών τους εν είδει συνεδρίων παρανόμων τα θύματά τους, αθώα και μη. Δραματικοί διαστροφείς της θεολογίας από έκφραση ζωής σε μαθηματική επιστήμη, γυροφέρνοντες με το κομπιουτεράκι στο χέρι και υπολογίζοντες αφενός τα ποσοστά και τον αριθμό των παραπτωμάτων των άλλων και αφετέρου μετατρέποντας το θεολογικό νόμο της αγάπης και την εν γένει θεολογία και θεολογική επιστήμη σε μαθηματικούς νόμους επί τη βάσει των οποίων μετράνε την ορθοδοξία εκάστου. Έξελθε, αδελφέ, όσο είναι καιρός, από τους βάλτους αυτούς, διότι όποιος πέφτει μέσα δύσκολα απεγκλωβίζεται. Για σένα προσωπικά έχω τη γνώμη ότι δεν είσαι πλήρως εντεταγμένος στην τεθλασμένη αυτή θεολογική γραμμή.
Mea culpa και όχι lapsus calami. Σφάλμα μου ίσως που πίστεψα στην καθαρότητα των λόγων των αγίων και της ορθοδόξου εκκλησιολογίας. Τελικά ουδέν απλώς αυτονόητον, αλλά δια κόπου και ιδρώτος κτώμενον, καν αυτονόητον. Σου μιλάω ισοτίμως, διότι εν τη εκκλησία δε μετράει τόσο η χρονολογική ηλικία. Άλλωστε, ως είπε και ο απόστολος, «μηδείς σου της νεότητος καταφρονείτω» (Α’ Τιμ. 4,12).
Σιγησάτω ουν πάσα γραφίς οξεία εν τω πνεύματι της αγάπης και διακρίσεως. Στο ξαναείπα ότι δε χρειάζεται να χαραμίζεις τις μεγάλες σου δυνατότητες σε θεολογικούς λαβυρίνθους που κατασκεύασαν σύγχρονοι αφελείς και εμπαθείς και να στραφείς πιότερο στον αγώνα κατά του πνεύματος του ευσεβιστικο-σαββατολατρικού νομικισμού που μας εισήχθη εκ δύσεως και να ενασχοληθείς με πλείστα άλλα πάνυ ωφελιμότερα για το ορθόδοξο πλήρωμα θέματα.
Σχολίασε κάποιος τα λόγια του γέροντα Πορφυρίου που σε πρόσφατο γραπτό μου παρέθεσα – ας μου συγχωρηθεί και μένα ένα απαθές «κόλλημα» με το συγκεκριμένο άγιο - αναφέροντας ότι υπάρχουν και άγιοι που μας είπαν άλλα και να συνέλθω έτσι από την πλάνη μου. Είμαι βέβαιος ότι δεν είπαν άλλα άλλοι άγιοι αλλά άλλα καταλαβαίνουν οι αλλόφρονες. Αυτό θέλω να πατάξω και σου ζητώ για μια ακόμη φορά συγγνώμη αν σε στενοχώρησα. Άλλωστε ποτέ δε μιλώ οξυγράφως σε αγνώστους, παρά μόνο σε αδελφούς και φίλους, όταν θεωρώ - εγώ ο ελάχιστος και αυθάδης εν πολλοίς γενόμενος – ότι έχω να τους πω κάτι σημαντικό. Εν προκειμένω ορθόδοξον θεολογικόν λόγον εκκλησιολογίας.

Με εκτίμηση
Κ.Ν.
11/1/2010

ΟΙ ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΕΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΤΗΣ ΜΕΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ

O φίλος θεολόγος και φιλόλογος Roni Bou Saba έγραψε ένα άρθρο για τη σημερινή κατάσταση των Χριστιανών στη Μέση Ανατολή, το οποίο δημοσιεύεται στο www.amen.gr
Aναδημοσιεύω εδώ τα αποσπάσματα για τους Χριστιανούς στο Ιράκ και τους Κόπτες της Αιγύπτου.
Αποχαιρετήσαμε το έτος 2009 με διάφορα γεγονότα που θέτουν σε κίνδυνο την ύπαρξη των χριστιανών στην Εγγύς Ανατολή. Και με τον ίδιο τρόπο υποδεχθήκαμε το νέο έτος. Αφορμή γι' αυτό το σύντομο άρθρο είναι τα επεισόδια που ξέσπασαν στην Αίγυπτο την περασμένη Τετάρτη 6 Ιανουαρίου όταν επιτέθηκαν κάποιοι γνωστοί άγνωστοι σε χριστιανούς που γιόρταζαν τα Χριστούγεννα στην περιοχή Ναγκάα Χαμάντι. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή ώστε να σχηματίσουμε μια γενική άποψη για όσα αντιμετωπίζουν οι Χριστιανοί στην Εγγύς Ανατολή.
Κατ’ αρχήν η Εγγύς Ανατολή συμπεριλαμβάνει μεταξύ άλλων χώρες όπως η Τουρκία, το Ιράκ, η κατεχόμενη Παλαιστίνη, η Αίγυπτος, και ο Λίβανος. Σ’ αυτή την περιοχή οι χριστιανοί αποτελούν μειονότητα, και για το περιβάλλον τους δεν έχει σημασία σε τι χριστιανικό δόγμα ανήκουν. Αυτό το τονίζω γιατί κάποιοι συνεχίζουν και σήμερα να διαχωρίζουν τους χριστιανούς σε ορθοδόξους και αιρετικούς, και να νομίζουν ότι πας μη ορθόδοξος δεν είναι χριστιανός και συνεπώς δεν μας αφορά τι παθαίνει. Σ’ αυτή την περιοχή βρίσκονται τέσσερα ορθόδοξα Πατριαρχεία, τα πρεσβυγενή Πατριαρχεία της Ανατολής και άλλα χριστιανικά Πατριαρχεία όπως εκείνο των Μαρωνιτών ή των Κοπτών κλπ.
Στο Ιράκ όμως, η κατάσταση είναι τρισάθλια για τους χριστιανούς. Ένα παλαιότερο δημοσίευμα στο Amen στις 27 Δεκεμβρίου (http://www.amen.gr/index.php?mod=news&op=article&aid=1285) αναφέρει ότι ο αριθμός των χριστιανών έχει μειωθεί δραματικά από το 2003 έως σήμερα. Η δημοκρατία (sic) έφερε το θάνατο για τους χριστιανούς! Σε διάστημα περίπου 6 ετών έπαθαν οι χριστιανοί όσα δεν είχαν πάθει επί της εικοσαετούς δικτατορίας του Σαντάμ. Αυτό δεν σημαίνει ότι η δικτατορία ήταν ό,τι καλύτερο, αλλά με οδηγεί να αμφισβητώ το μύθο περί εκδημοκρατισμού του Ιράκ. Άλλωστε η δικτατορία του Ιράκ επέτρεπε στους χριστιανούς να προσεύχονται στις Εκκλησίες τους σε αντίθεση με άλλες, σύμμαχες των αμερικανών, βασιλείες που απαγορεύουν στους χριστιανούς κάθε λατρευτική πράξη. Οι χριστιανοί του Ιράκ είναι - όπως εκείνοι της Αιγύπτου - φορείς γλωσσών και πολιτισμών υπό αφανισμό. Αυτό καθιστά το πρόβλημα μεγαλύτερο και αγγίζει όχι μόνο όσους από μας συμπάσχουν με τους ομόπιστους αλλά και όσους σέβονται τον ανθρώπινο πολιτισμό. Περιττό να πω ότι σε κάθε περίπτωση είναι μείζον θέμα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η κατάσταση δεν προκαλεί καθόλου αισιοδοξία διότι οι χριστιανοί του Ιράκ διώκονται με κάθε τρόπο και είναι αντιμέτωποι με μια από δυο λύσεις: μετανάστευση ή θάνατος.

Στην Αίγυπτο οι Kόπτες είχαν όπως είπαμε αιματηρά Χριστούγεννα, κάτι σαν τα μωρά της Βηθλεέμ. Τότε το Θείο βρέφος βρήκε καταφύγιο στην Αίγυπτο ενώ οι Kόπτες τώρα πουθενά. Το θέμα σύμφωνα με τα δημοσιεύματα έχει πολιτικό παρασκήνιο που γίνεται όλο και πιο έντονο και έχει να κάνει με την διαδοχή του προέδρου Μουμπάρακ. Ο τελευταίος θέλει τον γιό του στο «θρόνο» της δημοκρατίας, και φλερτάρει με την οργάνωση των «αδελφών μουσουλμάνων» ώστε να συμφωνήσουν και να περάσει ομαλά η ηγεσία από τον πατέρα στον γιό. Αυτό εξηγεί τις κριτικές του επισκόπου της Ναγκάα Χαμάντι για την κυβέρνηση και τους βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος της περιοχής. Τα επεισόδια αυτά καταδικάστηκαν στην κυριακάτικη λειτουργία από τον Πάπα στο Βατικανό. Επιπλέον η Κοπτική Εκκλησία καλεί τους Κόπτες όλου του κόσμου σε τριήμερη νηστεία, ξεκινώντας από την ερχόμενη Δευτέρα (11/1). Δεν είναι όμως η πρώτη φορά που οι Κόπτες στην Αίγυπτο διώκονται την τελευταία περίοδο. Όλοι θυμόμαστε την απόφαση της Αιγυπτιακής Κυβέρνησης να σφάξει όλους τους χοίρους, για να αντιμετωπίσει την γρίπη των χοίρων! Περιττό να πούμε ότι οι χριστιανοί είναι αυτοί που εκτρέφουν χοίρους.

COULEUR MELO ΣΤΟ ΤΣΑΙ ΣΤΗ ΣΑΧΑΡΑ



Tην περασμένη Παρασκευή το βράδυ στην γνωστή εδώ και αρκετά χρόνια Μουσική Σκηνή Τσάι στη Σαχάρα, στα Ιλίσια.
Το πρόγραμμα όντως ιδιαίτερο: Αττίκ, Κ. Γιαννίδη, Μ. Σουγιούλ, Κ. Weill, J.Cosmas, Ch.Trenet, R.Stolz … Ένα πρόγραμμα μιας άλλης εποχής, όχι και τόσο μακρινής, μα τόσο διαφορετικής από τη σημερινή.
Ένα κουαρτέτο, δυο φωνές κι ένα όργανο, μας ταξίδεψε νοσταλγικά σε εποχές αλλοτινές, απέραντα ευγενικές και γι' αυτό κάπως μελαγχολικές...


Ο τενόρος Λουκάς Πανουργιάς και η σοπράνο Δήμητρα Τσίγκα στο τραγούδι, ο Ορέστης Ζαφειρόπουλος στο τσέλο και στις μουσικές προσαρμογές και ο Πέτρος Μπούρας στο πιάνο, μας παρουσίασαν ένα ελκυστικό πρόγραμμα γεμάτο τραγούδια που σιγοτραγουδήσαμε, εξακολουθούν να μας συγκινούν, δεν είναι καθόλου εύκολα, όπως μπορεί να μοιάζουν, είναι μελωδίες που απαιτούν ερμηνεία και όχι απλώς μια μουσική απόδοση.
Το κουαρτέτο των μουσικών της Παρασκευής στο Τσάι στη Σαχάρα ανέδειξε την διαχρονικότητα αυτών των τραγουδιών και κέρδισε το στοίχημα παρουσίασής τους στο σημερινό κοινό. Kαι βέβαια ήταν απόλυτα ταιριαστός ο διάλογος ελληνικών και ξένων τραγουδιών της ίδιας περίπου εποχής (Μεσοπολέμου).


Κυριακή 10 Ιανουαρίου 2010

ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΟΤΗΤΑΣ ΣΗΜΕΡΑ


Επιμένω, αγαπητέ μου συνάδελφε Κώστα Νούση.
Το Πατριαρχείο Αντιοχείας δεν έχει διακηρύξει με Συνοδική Πράξη ούτε με κάποιο άλλο κείμενο την αγιότητα του Γέροντος Πορφυρίου.
Η όλη τιμή στον Γέροντα είναι προσωπική υπόθεση του ελληνομαθούς Μητροπολίτου Βηρυτού Ηλία.
Νομίζω ότι στο βιβλίο του ο καθηγητής Κρουσταλάκης δεν παραθέτει κάποιο επίσημο κείμενο. Αν υπάρχει πολύ θα ήθελα να το δημοσιεύσω. Αν δεν υπάρχει δεν μπορούμε να λέμε "πως το πατριαρχείο Αντιοχείας έχει ήδη εντάξει στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας τον Γέροντα Πορφύριο ως Άγιο".
Άρα η όποια τιμή του στο κλίμα του Πατριαρχείου Αντιοχείας είναι άκρως περιορισμένη και μια τέτοια κατάσταση δεν μπορεί να "πιέζει" προς αγιοποίησιν από την ελληνόφωνη Ορθοδοξία.
Υπάρχει και "αγιογραφία" του Γέροντος στο ναό της Παναγίας Παντανάσσης στο - πασίγνωστο πλέον! - Βατοπαιδινό μετόχι της Λίμνης Βιστωνίδας. Αλλά το Άγιον Όρος είναι πολύ φειδωλό στην υπόθεση της αγιοποίησης του Γέροντα.
Ας μη ξεχνάμε πώς το "παλιό" 'Αγιον Όρος θεωρούσε τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη "Διδάσκαλο" και όχι Άγιο.
Επίσης, αγαπητέ μου συνάδελφε, η άποψή σου ότι αφού τιμάται από το Πατριαρχείο Αντιοχείας ο Γέρων Πορφύριος "αυτομάτως θεωρείται και επισήμως άγιος της απανταχού Ορθοδοξίας" παίρνει πολύ συζήτηση.
Είναι ένα μεγάλο ζήτημα τα κριτήρια της αγιότητος στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ειδικά σήμερα.
Δεν μπορώ να το αναλύσω τώρα, αλλά το επισημαίνω γιατί είναι υπαρκτό και με τον εθνικισμό που ταλανίζει κάποιες Ορθόδοξες Αυτοκέφαλες Εκκλησίες, προσλαμβάνει άλλες διαστάσεις...

Τούρκοι διαδηλωτές υπέρ του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Ρωμιοσύνης της Πόλης


Πηγή: ΑΠΕ - ΜΠΕ
9.1.2010

Διαδήλωση συμπαράστασης στις μειονότητες οργανώθηκε σήμερα στην Κωνσταντινούπολη, μπροστά από τον Πατριαρχείο Οίκο στο Φανάρι, με συνθήματα και πανό που τόνιζαν ότι «κανείς δεν θα μπορέσει να αγγίξει το Πατριαρχείο και τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο».

Η πρωτοφανής αυτή εκδήλωση, οργανώθηκε από συνασπισμό φιλελεύθερων, αριστερών οργανώσεων, που αποκαλείται «70 εκατομμύρια βήματα κατά των πραξικοπημάτων».
Οι διαδηλωτές φώναζαν μπροστά από τον Πατριαρχικό Οίκο «Ζήτω η αδελφοσύνη των λαών», «Ελευθερία», «να διαλυθεί η Εργκενεκόν» και κρατούσαν πλακάτ στο οποίο έγραφε στα ελληνικά «ΟΛΟΙ ΟΙ ΛΑΟΙ ΕΙΝΑΙ ΑΔΕΛΦΙΑ» και στα τουρκικά «να δικαστούν οι πραξικοπηματίες και όσοι σχεδιάζουν "κλωβούς"».

Υπενθυμίζεται ότι το σχέδιο "Κλωβός", που αποκαλύφθηκε από την τουρκική δικαιοσύνη πρόσφατα, είναι σχέδιο που επεξεργάζονται δυνάμεις του στρατού για την δολοφονία προσωπικοτήτων με στόχο να προκληθούν επεισόδια ανάλογα με τα Σεπτεμβριανά.


Εκπρόσωπος του συνασπισμού διάβασε ανακοίνωση στην οποίαν παρουσιάζονται οι στόχοι της διαδήλωσης: «Κι εμείς θα θέλαμε να λέμε ότι δεν υπάρχει πλέον κίνδυνος για πραξικόπημα», αναφέρει, μεταξύ άλλων, η ανακοίνωση.

«Μέσα σε 50 χρόνια έγιναν 3 αιματηρά πραξικοπήματα, ένα μεταμοντέρνο πραξικόπημα και ένα με ηλεκτρονικό υπόμνημα», αναφέρεται στην ανακοίνωση και υπενθυμίζεται ότι "ακόμα κλείνουν τα πολιτικά κόμματα και φυλακιζόνται δήμαρχοι, εκλεγμένοι από τον λαό, ακόμα υπάρχει το άρθρο 301 του ποινικού κώδικα και ότι πρόσφατα δολοφονήθηκε μπροστά στα μάτια των αρχών ο δημοσιογράφος Χραντ Ντινκ".

«Δεν αισθανόμαστε ήσυχοι. Διότι σύμφωνα με το σχέδιο "Κλωβός", ο πρώτος που θα εδολοφονείτο ήταν ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος»,
αναφέρει ανακοίνωση και τονίζει ότι "δεν θα επιτρέψουμε ούτε πραξικόπημα, ούτε και νέα Σεπτεμβριανά».
Ο συνασπισμός που διαδήλωσε σήμερα στο Φανάρι δημιουργήθηκε πριν από δύο χρόνια από διάφορες συνεργαζόμενες μη κυβερνητικές οργανώσεις, ανέφερε στο ΑΠΕ - ΜΠΕ εκπρόσωπος των διαδηλωτών κυρία Γιλντζίν Ενεν: «Έχουμε κάνει πολλές εκδηλώσεις κατά του αστυνομικού κράτους και των πραξικοπηματιών», είπε και πρόσθεσε ότι "σήμερα διαδηλώνουμε τη συμπαράστασή μας προς τους Ρωμιούς πολίτες, που έχουν δεχθεί πολλές επιθέσεις. Είμαστε εδώ για να μην επιτρέψουμε νέα επίθεση κατα των Ρωμιών και δηλώνουμε ότι θα τους υπερσπασπιστούμε".

Ο Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος δεν βρίσκονταν της στιγμή της διαδήλωσης στο Φανάρι, αλλά ενημερώθηκε για αυτήν από δημοσιογράφους που τον συνόδευαν σε επίσκεψη στη Μαύρη Θάλασσα.

Η κ. Ενεν δήλωσε ότι ετοιμάζεται μεγάλη διαδήλωση στην κεντρική λεωφόρο Ιστικλάλ, την παλαιά λεωφόρο του Πέρα στις 23 Ιανουαρίου.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ Κ. ΝΟΥΣΗ ΣΕ ΠΑΡΕΡΜΗΝΕΙΕΣ Π. ΤΕΛΕΒΑΝΤΟΥ


ΠΥΡ ΠΝΕΩΝ ΚΑΤΑ ΣΥΚΟΦΑΝΤΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΕΣΤΡΑΜΜΕΝΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΩΝ ΚΑΤ’ ΕΜΟΥ ΥΠΟ ΣΥΝΑΔΕΛΦΟΥ

(απάντηση στην τελευταία επιστολή Π.Τ.)

Του θεολόγου - φιλολόγου Κώστα Νούση

Προ ημερών στην πρώτη σου επιστολή με χαρακτήρισες κοινό συκοφάντη και με εξομοίωσες με το διάβολο. Σου τα επιστρέφω - εγώ βέβαια δεν σε εξομοιώνω αλλά αναφέρομαι στην κοινή πρακτική - εις πολλαπλούν συν τω χαρακτηρισμώ του «πειραστού», διότι και με προκαλείς να συνεχίσω, ενώ απεφάσισα το αντίθετο, και με αγανακτείς με τη βρίθουσα διεστραμμένων ερμηνειών κατά των λόγων μου, των απόψεών μου και των προσωπικών μου δεδομένων προσέγγισή σου. Όπως γράφεις στο τέλος, δεν είσαι οξυγράφος αλλά κακογράφος κάλαμος. Πάντως σου υπόσχομαι ότι όντως δεν προτίθεμαι να συνεχίσω αλλά για λόγους αποκατάστασης της αληθείας θα πω δυο λογάκια κυρίως για να καταλάβεις και εσύ και οι συν σοι (δεν σε παραβάλλω βέβαια με τους κακοπροαιρέτους – εις εσέ μάλλον συγγνωστόν το αμάρτημα) πόσο τραγικοί γίνεσθε, όταν προσπαθείτε να ερμηνεύσετε κανόνες ιερούς και ενέργειες προσώπων ζώντων και κεκοιμημένων, παράδειγμα ειληφώς από την προσωπική μου υπό σου αντιμετώπιση, τη στιγμή που δεν κατανοείτε ούτε τα αυτονόητα και πλέον κατανοητώς γεγραμμένα. Άρχομαι τοίνυν:

1. Δεν ασχολήθηκα με συγκεκριμένα πρόσωπα, όπως εσύ με μένα. Και δε νομίζω να σου έδωσα παρόμοια έγκριση, αν και είμαι κατά της λογοκρισίας. Νοοτροπίες και πρακτικές στιγματίζω. Το αν μερικοί «μυγιάζονται» δε φταίω εγώ. Αλλά να σαι σίγουρος ότι κανένα φυσικό πρόσωπο δε θα έρθει να μου πει γιατί με ψυχαναλύεις και με υβρίζεις έτσι.

2. Βαφτίζεις με σκληρό τρόπο ανθρώπους, αν και διατείνεσαι ότι είσαι πολέμιος της «βαπτισματικής θεολογίας»! Λες π.χ. ο Φειδάς είναι συνειδητός οικουμενιστής. Πόσο σίγουρος πια μπορεί να είσαι; Μάλλον ο Θεός «ο ετάζων νεφρούς και καρδίας» θα έρθει στην τελική κρίση να σε συμβουλευτεί ποιοι ακριβώς είναι συνειδητοί και ποιοι ασυνείδητοι οικουμενιστές. Φαίνεται ότι εσείς γνωρίζετε καλύτερα.

3. Με ενοχλεί ο όρος οικουμενισμός όχι προσεγγιζόμενος από ένα π. Ιουστίνο Πόποβιτς ή ένα π. Επιφάνιο Θεοδωρόπουλο αλλά υπό φαντασιοκόπων, αθεολογήτων και α-νόων νόων.

4. Εντοπίζεις πρόβλημα στη θέση μου για τις συμπροσευχές. Αν και για το συγκεκριμένο θέμα δε θυμάμαι να αναφέρθηκα ή να το διευκρίνισα, επίτρεψέ μου να ομιλώ για ένα θέμα όποτε και όπως εγώ κρίνω. Το ότι δε διευκρινίζεται κάτι δε συνιστά και de facto δικαίωμα του κρίνοντος να εξάγει αυθαίρετα συμπεράσματα για τη θέση του μη διευκρινίζοντος.

5. Λες πιο κάτω ότι ισχυρίζομαι ότι οι παπικοί δεν κατεδικάσθησαν συνοδικώς. Ποτέ δεν το ανέφερα, εκτός αν έκανες κάπου κακή ανάγνωση των λόγων μου. Σε ένα παραλήρημα επιστημονικής φαντασίας λίγο παρακάτω αναφέρεις ότι ενστερνίστηκα πλάνες Φειδά και Τσέτση. Έλεος αγαπητέ! Αρκεί σοι μόνον τούτο προς απάντησή σου.

6. Ακολουθεί βροχή ανακριβειών και ονείρων θερινής νυκτός. Αφού δε με γνωρίζεις, αδελφέ, πώς ξέρεις ότι βγήκα από σπλάγχνα οργανώσεων; Ποτέ από μικρός δεν είχα σχέση με κατηχητικά και πνευματικούς οργανώσεων. Ούτε μια φορά. Ως φοιτητής ενεπλάκην τρόπον τινα αλλά επιδερμικώς και ήδη με παγιωμένας θεολογικάς θέσεις που στη συντριπτική τους πλειοψηφία ήταν αντικείμενες των αντιστοίχων «οργανωσιακών». Όσοι με γνωρίζουν από τότε θα θυμούνται πόσο δυσάρεστος τοις φίλοις μου εγενόμην, όταν παρρησία εξέφραζα τις θέσεις μου καταγράφοντας τα ουκ ολίγα «οργανωσιακά ατοπήματα» που σήμερα - προς τιμή τους - πολλά εξ αυτών έχουν ξεπεράσει και διορθώσει.

7. Επιδράσεις έχω από τους Πατέρες της Εκκλησίας, τους σύγχρονους αγίους και την αγιορείτικη παράδοση. Αν με πουν για αυτά παραδοσιολάτρη, το αποδέχομαι τιμητικώς.

8. Δεν επέλεξα ποτέ, ως υπό σου είρηται, καντιωτικό ιερέα ως πνευματικό. Αυτό πώς σου ήρθε; Ο τέως εξομολόγος μου - και όχι ο πνευματικός μου, ο οποίος είναι έκπαλαι αγιορείτης – τον οποίο έχεις στο νου σου ούτε καντιωτικός είναι αλλά απλώς με εξυπηρετούσε στο μυστήριο της εξομολόγησης λόγω της αδυναμίας μου να προσέρχομαι συχνά στο Άγιον Όρος. Φυσικά θα γνωρίζεις ότι το θέμα της πνευματικής πατρότητας είναι παρεξηγημένο και τεράστιο και δε θα το λύσουμε τη στιγμή αυτή. Πάντως ένας εξομολόγος δεν καθίσταται de jure πνευματικός πατήρ. Ούτε, φίλε μου, ξεκίνησα καμιά δημόσια καμπάνια να εκθέσω ούτε αυτόν ούτε κανένα άλλο. Και λυπάμαι ειλικρινά, διότι μπορεί κάποιοι να διαβάσουν τα λόγια σου και να στενοχωρηθούν από τις ανυπόστατες φαντασιοπληξίες σου.

9. Δάκρυσα από τα γέλια με την αναφορά σου στην επ’ εμέ επίδραση του Γιανναρά, που είναι τόσο εμφανής «όσο η παρουσία ελέφαντα σε δωμάτιο» τον οποίο όμως μόνον εσύ και τινές ίσως αθεολόγητοι - δε σε βάζω με αυτούς - βλέπουν! Φίλτατε, όχι μόνο δε διάβασα τα άπαντα Γιανναρά αλλά ποτέ δεν ήταν πρότυπό μου. Μάλιστα «γιανναρικοί» μου φίλοι μπορούν να σε πληροφορήσουν για τη δριμεία επ’ αυτού κριτική μου σε μερικά σημεία. Παρόλ’ αυτά αναγνωρίζω την προσφορά του στο «ξεκόλλημα» της θεολογίας μας και της εκκλησιαστικής ζωής από ευσεβιστικά και δυτικά πρότυπα που ακόμα καλά κρατούν. Μετά με ψυχαναλύεις και ταυτίζεις την εμήν και την του Γιανναρά προσωπικότητα - α ρε έχει ο καιρός γυρίσματα… θυμάσαι που μου ζητούσες κάποτε περγαμηνές ψυχολογίας στο πρώτο σου κείμενο; Σου «τη χαρίζω» εγώ όμως, δε θέλω να μου δείξεις τίποτε. Αρκεί μοι η της φιλολογίας σου.

10. Και θα μου έφτανε αυτό, αν δεν έβλεπα παρακάτω έκπληκτος την υποσημείωσή σου ότι τα κείμενά μου είναι μάλλον φιλολογικά παρά θεολογικά. Όχι, αγαπητέ, για όποιον κατέχει λίγα θεολογικά γράμματα και ξέρει να διαβάζει κάπως καλύτερα αντιλαμβάνεται άμεσα πόσο θεολογικά είναι. Αλλά και απ’ την άλλη υπάρχει θεολογικό κείμενο που συνάμα να μην είναι φιλολογικό και λογοτεχνικό;

11. Όπως θα κατάλαβες, δεν αποστασιοποιήθηκα από πουθενά, πολλώ δε μάλλον από το σπίτι μου. Σπίτι όλων μας είναι η Εκκλησία και μάλλον άλλοι κίνησαν ηρωικές εξόδους. Η οξύτητα λοιπόν και ο επιθετικός τόνος που διακρίνεις κατ’ αυτών εισί.

12. «Δεν σε κρίνω που δε μ’ αγαπάς», τα γραπτά είναι δικά σου… Όμως φεύγα από τα όνειρά σου να με πλησιάσεις εσύ και άλλοι με ανθρωπιά και κατανόηση (από την παράγραφό σου ‘πώς θεραπεύεται μια πληγή’). Ούτε να ευελπιστείς να υπογράψω εκ νέου. Αντιθέτως περιμένω να ακολουθήσουν και έτεροι εχέφρονες την οδό της μετανοίας.

13. Όλοι στα γραπτά μας συνήθως βγάζουμε απωθημένα. Το ίδιο και στα εμά θα βρεις όχι προσωπική πικρία κατά τινος αλλά κατ’ εμού διά την ελλιπή μου πνευματικότητα και τη θλίψη μου για την κατάντια τινών καταχρηστικώς φερόντων και το όνομα απλώς του χριστιανού. Αν θες να ακούσεις κραυγές πόνου, όπως διατείνεσαι ότι είδες, είναι αυτές από την απογοήτευσή μου για τη χαμένη αγιότητα που δε βρίσκω εις εμαυτόν και πέριξ εμού.

14. Ούτε κατά σου έχω τι. Μόνον τον τρόπο σου κακίζω. Και σε παρακαλώ να σταματήσουμε στο σημείο αυτό, διότι πλέον δεν προκύπτει ουδεμία ωφέλεια αλλά μάλλον θόρυβος γίνεται.

15. Στον επίλογό σου χαίρεσαι που δεν είμαι συνειδητός οικουμενιστής. Εγώ αντιθέτως λυπούμαι που είσαι ασυνειδήτως φονταμενταλιστής και ακολουθείς μια υποχόνδρια εκκλησιολογική στάση που – πίστεψέ με – δεν οδηγεί πουθενά ούτε βγάζεις άκρη.

Μάλλον τελικά με αδίκησες και πάλι, όπως και στην πρώτη επιστολή σου. Θα σε χαιρετήσω με μια συμβουλή εκ στόματος οσίου Πορφυρίου ειλημμένη: «Στο Άγιο Όρος το πνεύμα που έμαθα ήταν ορθόδοξο, βαθύ, άγιο, σιωπηλό, χωρίς έριδες, χωρίς καυγάδες και κατακρίσεις. Όλοι είμαστε Εκκλησία. Όσοι κατηγορούν την Εκκλησία για τα λάθη των εκπροσώπων της, με σκοπό δήθεν να βοηθήσουν για τη διόρθωση, κάνουν μεγάλο λάθος. Αυτοί δεν αγαπούν την Εκκλησία. Ούτε βέβαια το Χριστό. Τότε αγαπάμε την Εκκλησία, όταν με την προσευχή μας αγκαλιάζομε κάθε μέλος της και κάνομε ό,τι κάνει ο Χριστός. Θυσιαζόμαστε, αγρυπνούμε, κάνομε το παν, όπως εκείνος, ο οποίος «λοιδορούμενος ουκ αντελοιδόρει, πάσχων ουκ ηπείλει»(Α’ Πέτρ. 2,23). Σου συνιστώ λοιπόν επαναλαμβανόμενος να αφήσεις το δρόμο των αγρίων και να κοιτάξεις εκείνον των αγίων.


Φιλικά

Κ.Ν.

9-1-2010

Πίνακας, Λόγος, Δημήτρης Ξόνογλου

Σάββατο 9 Ιανουαρίου 2010

ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΓΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΑΙΟΛΟΥ


Θεοφάνεια στην Αγία Ειρήνη Αιόλου με τον Άρχοντα Πρωτοψάλτη της Αγιωτάτης Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως Λυκούργο Αγγελόπουλο, τον φίλο άξιο Λαμπαδάριο Γιάννη Τσιοτσιόπουλο και τους μαθητές του Λ. Αγγελόπουλου στο ψαλτήρι από το πρωί!
Εν χορώ, λοιπόν, ψάλαμε τους κανόνες του Όρθρου της εορτής και τις αργές, διπλές καταβασίες (μέλος Πέτρου Πελοποννησίου) στο μέσον του ναού, κατά την τάξιν, τους αίνους των Θεοφανείων πανηγυρικά, Δύναμις "Όσοι εις Χριστόν" του Κωνσταντίνου Πρίγγου, Χερουβικό σε ήχο βαρύ, μελοποιηθέν από τον Γιάννη Αρβανίτη, ο οποίος συνέψαλε μαζί μας, κοινωνικόν "Επεφάνη η χάρις του Θεού" σε ήχο α' και στο μέλος Μπαλασίου ιερέως.
Μετά τον Μέγα Αγιασμό, που τέλεσε ο π. Θωμάς Χρυσικός, ψάλαμε το ιδιόμελο "Ανυμνήσωμεν πιστοί" σε ήχο πλ. β' και στο αργό μέλος Ματθαίου του Βατοπαιδινού.

Ο ναός της Αγίας Ειρήνης ασφυκτικά γεμάτος από πιστούς, οι οποίοι με απόλυτη ησυχία και κατάνυξη συμμετείχαν στην Θ. Λειτουργία και τον Αγιασμό των Θεοφανείων.
Μεταξύ αυτών και ο πρέσβης της Πολωνίας στην Ελλάδα (φωτό), ο οποίος γνωρίζει καλά τον Λυκούργο Αγγελόπουλο, από τις δεκάδες συναυλίες της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας στην Πολωνία.
Μάλιστα η ΕΛΒΥΧ θα μεταβεί και πάλι στην Πολωνία τον ερχόμενο Μάρτιο για μια ακόμα συναυλία στην Βαρσοβία.

Παρασκευή 8 Ιανουαρίου 2010

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ


Περί της επισήμως αναγνωρισθείσης αγιότητος του οσίου πατρός ημών Πορφυρίου του Καυσοκαλυβίτου (+ 2 Δεκεμβρίου 1991)

Tου Κώστα Νούση

θεολόγου-φιλολόγου ΑΠΘ

Θέλω να ευχαριστήσω τον εκλεκτό συνάδελφο Παναγιώτη Ανδριόπουλο που άκων δίνει την αφορμή σε μένα τον ανάξιο να μιλήσω περί του γίγαντος της ορθοδοξίας οσίου γέροντος Πορφυρίου Μπαϊρακτάρη του Αγιορείτου. Είμαι ο πλέον αναρμόδιος να περιγράψω τα του γέροντος και μάλλον επισύρω την εκ της υπερβαλλούσης του ταπεινώσεως αγανάκτηση του αγίου με την αυθάδειά μου να ασχοληθώ μετ’ αυτού, ο οποίος είναι ενώπιόν μου ογκόλιθος αγιότητος έμπροσθεν ασημάντου μύρμηκος. Παρ’ όλα ταύτα θα πω τινά απειροελάχιστα λόγω της παρέμβασης του συναδέλφου η οποία δύναται να παρεξηγηθεί εις βάρος της πραγματικότητος περί του πνευματικού μεγέθους του πατρός και της νυν περί αυτού αγιολογικής επισήμου πράξεως.
Είναι τελικά ο πατήρ επισήμως άγιος της ορθοδοξίας ή όχι; Ναι, σαφέστατα είναι. Διαβάζουμε στο βιβλίο «Γέρων Πορφύριος, ο πνευματικός πατέρας και παιδαγωγός» του καθηγητού Παν/μίου Αθηνών Γεωργίου Κρουσταλάκη (εκδ. εν πλώ - ζ’ έκδοση-2006) στη σελ. 185: «ιδιαιτέρως πρέπει να αναφέρουμε πως το πατριαρχείο Αντιοχείας έχει ήδη εντάξει στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας τον Γέροντα Πορφύριο ως Άγιο». Στην αμέσως παρακάτω συνέχεια αναφέρει ότι ο Μητροπολίτης Βηρυτού Ηλίας υπέβαλε τεκμηριωμένη εισήγηση στην Ιερά Σύνοδο του Πατριαρχείου, με την οποία πρότεινε την προς τιμήν του οσίου γέροντος Πορφυρίου ανέγερση ιερού ναού. Η Ιερά Σύνοδος απεδέχθη την πρόταση, προσδίδοντας στην όλη διαδικασία το αρμόζον κύρος. Στον ανεγερθέντα ναό υπάρχουν αγιογραφίες του γέροντος και ένα είδος ιερού λειψάνου του (αίμα εκ μικροβιολογικών του εξετάσεων, καθότι γνωρίζουμε ότι ο γέρων εξ άκρας ταπεινώσεως διέταξε την «εξαφάνιση» του σώματός του λάθρα μετά την εκταφή του). Τα υπόλοιπα περί των ετησίων εορτών του αγίου στον εν λόγω ναό τα ανέφερε ο συνάδελφος. Τι έτι χρείαν έχομεν μαρτύρων; Και μόνο που τελείται ακολουθία, υπάρχουν αγιογραφίες και λείψανο, τιμάται η μνήμη της κοιμήσεώς του και υπάρχει ναός επ’ ονόματί του, και δη υπό τη σκέπη της επισήμου εκκλησιαστικής αρχής, πάντα ταύτα είναι υπέρ το δέον αρκετά ώστε να κατανοήσουμε ότι είναι και επισήμως άγιος της απανταχού ορθοδοξίας. Μη λησμονούμε - μια ακόμη εκκλησιολογική παρένθεση, μια και επί συναφών θεμάτων εγένοντο άπασαι αι έως τούδε παρεμβάσεις επί των εκκλησιολογικών εκτρόπων των ημερών – πως εκάστη ενέργεια τοπικής εκκλησίας αυτομάτως αναφέρεται εις το σύνολον της εκκλησίας. Μία άλλωστε η Εκκλησία. Εν Σώμα. Εις Χριστός. Ας πούμε, επί παραδείγματι, ένας ρώσος άγιος επισήμως αναγνωρισθείς εν τω Πατριαρχείω Μόσχας είναι και πανορθοδόξως και εν τη Ελλάδι επισήμως άγιος και ας μην προέβη η Ιεραρχία της Ελλαδικής Εκκλησίας στη σχετική αγιοκατάταξη.
Γιατί δεν είχαμε όμως πιο επίσημη πράξη από το Πατριαρχείο Αντιοχείας; Προφανώς διότι εκ διακρίσεως αφήνει την τελική αυτή εκκλησιαστική ενέργεια αγιοκατατάξεως του οσίου πατρός Πορφυρίου στην εν Ελλάδι αυτοκέφαλο εκκλησία εις την οποία ανήκε εν ζωή ο άγιος γέροντας ή στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, εφόσον ήτο αγιορείτης και εν τω ιερώ Άθω ετελειώθη. Αν αναρωτηθεί κανείς γιατί αυτό δεν έγινε ακόμη, η απάντηση είναι και πάλι απλουστάτη. Είναι χρονικά πολύ νωρίς – ούτε εικοσαετία από της κοιμήσεώς του – και, ως είναι γνωστό, η εκκλησία «αργεί» να προχωρήσει σε επισήμους αναγνωρίσεις αγίων για πολλούς λόγους που δεν είναι της παρούσης. Εμμέσως πλην σαφώς όμως ο εν λόγω γέρων έχει και επισήμως, ως προαπεδείχθη, αναγνωρισθεί ως ορθόδοξος άγιος, τη στιγμή που πολλές σύγχρονές του αλλά και προγενέστερές του αγιασμένες μορφές - αλλά μη επισήμως εισέτι κατατεταγμένες – δεν «έχουν παρόμοια τύχη» με το γέροντα. Εν προκειμένω λοιπόν η πράξη του Πατριαρχείου Αντιοχείας «πιέζει» τρόπον τινα και επισπεύδει τις σχετικές εκκρεμούσες τελικές πρακτέες αγιοκατατακτικές εκκλησιαστικές διαδικασίες αναφορικά με τον ιερομόναχο Πορφύριο το θαυματουργό. Δε γνωρίζω αν προέβησαν εκ του Αντιοχειανού Πατριαρχείου σε κοινοποίηση των ως άνω περιγραφεισών πράξεών τους στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και την Ελλαδική Εκκλησία αλλά οφείλουν να το πραματοποιήσουν, εάν ήδη δεν το έχουν κάνει, όπως αντιστοίχως οφείλει η ημετέρα εκκλησία και ο Οικουμενικός θρόνος να λάβουν σοβαρά υπ’ όψιν την ως άνω πεπραγμένη επίσημη ενέργεια της Αντιοχειανής Εκκλησίας και να επιταχύνουν τις εκ μέρους τους οφειλόμενες κανονικές σχετικές διαδικασίες. Μάλιστα είναι κρίμα και συνάμα παράδοξο να τιμάται ο όσιος πατήρ εν μέσω αλλογλώσσων και αλλοφύλων και αλλοθρήσκων και ουχί πρωτίστως εν τη γενέτειρά του την οποία μυριάκις ευεργέτησε εν ζωή και μετά την κοίμησή του.
Εννοείται σαφώς ότι η αγιότητα τινός δεν εξαρτάται από τις εκκλησιαστικές πράξεις των ζώντων αλλά από τον Θεό. Εμείς ερχόμαστε ως επί γης ορατή εκκλησία να σφραγίσουμε με τη βούλα τη vox populi και τα θαύματα των αγίων που μας ωθούν προς τούτο εκ της ηχηρής πραγματικότητας της αγιότητός τους. Είναι πλείστες οι περιπτώσεις αγίων που ετιμώντο τοιουτοτρόπως και προ της επισήμου αναγνωρίσεώς τους και πολύ ενωρίτερα του προβλεπομένου χρόνου (βλέπε ενδεικτικά άγιος Φιλόθεος Κόκκινος και άγιος Γρηγόριος Παλαμάς, άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος και άγιος Συμεών ο Ευλαβής). Αλλά και πάμπολλες περιπτώσεις αγίων που εγεραίροντο πολύ προ της επισήμου σχετικής πράξεως - με εικόνες, ναούς και ασματικές ακολουθίες (π.χ. άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός). Και σύγχρονό μας παράδειγμα ο άγιος Εφραίμ της Νέας Μάκρης (και μοναστήρι ολόκληρο επ’ ονόματί του συν τοις άλλοις).
Αναφορικά με το γέροντα Πορφύριο έχουμε και άλλα στοιχεία «ατύπου αγιοποιήσεώς του», όπως πολλές ιστορηθείσες εικόνες του απανταχού της γης και κυρίως εν τη ελλαδική επικρατεία. Εικόνες και σε ναούς και κυρίως μέσα στα εικονοστάσια των απλών πιστών που τον τιμούν ήδη και επικαλούνται τις πρεσβείες του. Ακόμη έχουν συνταχθεί πλήρεις ασματικές ακολουθίες, τροπάρια, εγκώμια, απολυτίκια, χαιρετισμοί. Στην Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως στον Ωρωπό γίνεται - ειδικά στο κελάκι του - λαϊκό προσκύνημα. Ουκ ολίγα συνέδρια με επισκόπους, κατώτερους κληρικούς, μοναχούς και λαϊκούς έχουν συγκληθεί αναφορικά με τα χαρίσματα, τη διδασκαλία και την αγιότητά του. Επιλείψει με ο χρόνος διηγούμενον όλες αυτές τις «εκκλησιαστικές πράξεις (προ)αγιοποίησης εν Ελλάδι και αλλαχού» που μαρτυρούν του λόγου το αληθές. Ο γερο Πορφύριος, αυτό το «αλητάκι της αγάπης του Θεού», όπως αυτοαπεκαλείτο, είναι ήδη Άγιος και δη εκ των κορυφαίων του παρελθόντος αιώνος, να μη πω της παρελθούσης χιλιετίας. Θυμίζω ότι έτερος σύγχρονός του αγιασμένος πατήρ έλεγε ότι «σαν τον Πορφύριο ο Θεός βγάζει κάθε τετρακόσια χρόνια». Όντως «ασκί γεμάτο άγιο Πνεύμα και πνευματικό φαινόμενο» κατά π. Σωφρόνιο του Έσσεξ.
Εννοείται πως οι άγιοί μας είναι απείρως περισσότεροι από τους απειροελάχιστους που λαμβάνουν την ιδιαιτέρα τιμή από τον Θεό να αναγνωριστούν και εν τω αιώνι τούτω τω απατεώνι. Ούτε και έχουν τέτοιες επιθυμίες δόξης. Για τη δική μας ωφέλεια, παρηγοριά και στηριγμό γίνονται πάντα ταύτα. Αναφορικά ειδικότερα με το γέροντα Πορφύριο να σημειωθεί ότι ήταν μια ιδιαζόντως σπάνια χαρισματική αγιοπνευματική μορφή με άπειρες καταγεγραμμένες μαρτυρίες του προορατικού, διορατικού και ιαματικού του χαρίσματος, αλλά και άλλων ιδιαζόντων χαρισμάτων μη απαντωμένων στα συνήθη εκ των συναξαρίων. Εννοείται ότι άπειρα και τα μετά θάνατον θαύματά του. Τεράστιο πνευματικό κεφάλαιο για την Εκκλησία των εσχάτων, εν πολλοίς όμως αναξιοποίητο εισέτι. Και οι λίθοι κεκράξονται περί της ασυλλήπτου αγιότητος του ανδρός, ίσως δεν είναι εφικτό στην περίπτωσή του να αποφευχθεί η επίσημη κατάταξή του στη χορεία των οσίων θεοφόρων πατέρων παγκοσμίας εμβελείας.
Το χαρακτηριστικό του ήταν τα ύψη της αγιότητος και η τελειότητα. Δεν είναι όλοι οι άγιοι στα ίδια μέτρα. «Αστήρ αστέρος διαφέρει» (Α’ Κορ. 15,41). Μάλιστα πολλοί άγιοι κάνανε μικρά και μεγαλύτερα λάθη. Ο π. Πορφύριος όμως ήταν από τις ολίγιστες περιπτώσεις των τελείων. Αυτών που σπάνια λαθεύουν, διότι κατά τον άγιο Σιλουανό «οι τέλειοι δε λένε τίποτε αφ’ εαυτού τους. Λένε μόνον ό,τι τους δίνει το Πνεύμα». Τέτοιος ήταν και ο γέροντας.
Πώς έφτασε σε τέτοια μέτρα; Υπερβολική ταπείνωση και ανεξάντλητη αγάπη. Το εξαιρετικό της λήψης των χαρισμάτων του σε ηλικία μόλις δεκαεπτά ετών και διατήρησής τους μέχρι τα βαθιά του γεράματα (υπερογδοηκοντούτης) το προσυπογράφει.
Η σημασία της αγιότητός του τεράστια, διότι δείχνει ότι ο Θεός ζει και ενεργεί στην Εκκλησία του πάντοτε, ακόμα και στα χρόνια της αποστασίας που διανύουμε. Το άγιο Πνεύμα είναι παρόν. Εδώ είναι η Εκκλησία Του παρά τις αδυναμίες μας, τις ατέλειες και αμαρτίες μας, ρασοφόρων και μη. Καταδεικνύει περίτρανα ακόμη ότι και σήμερα μπορεί ο χριστιανός να φτάσει στην αγιότητα όπως ο γέροντας, αρκεί να έχει αγάπη, ταπείνωση και άσκηση. «Ου γαρ έστι προσωποληψία παρά τω τω Θεώ» (Ρωμ. 2,11). Είναι προς τούτοις και ένα ζων σχολείο εκκλησιολογίας για όλους μας, ένας υπογραμμός εκκλησιολογικής συνείδησης και ευαισθησίας στις φιλοσχισματικές μας εποχές. Η αγαπημένη του προσευχή και επιθυμία ήταν αυτή ακριβώς του ίδιου του Χριστού: «ίνα εν ώσιν» (Ιω. 17,22). Τεράστια διαφορά με πολλούς άλλους «αγίους» που δεν θα τους ένοιαζε και πολύ αν «πολλοί, ορθόδοξοι και μη, κατακαώσι».
Ποια ήταν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της διδασκαλίας του; Η αγάπη στο Χριστό και ο θείος έρωτας για Αυτόν. Η καταπολέμηση με έξυπνο, μυστικό και αβίαστο τρόπο των παθών. Η αίσθηση της εν Χριστώ ενότητας. Η προσπάθειά μας να εισέλθουμε από τώρα «στην επίγειο άκτιστο Εκκλησία του Θεού». Η επιείκεια και η σκανδαλώδης οικονομία και συμπάθεια στους αμαρτωλούς. Δεν είναι φυσικά σκοπός του συνοπτικού αυτού κειμένου η ανάλυση του πνεύματος του πατρός για τον οποίο «έστι δε και άλλα πολλά, άτινα εάν γράφηται καθ’ εν, ουδέ αυτόν οίμαι τον κόσμον χωρήσαι τα γραφόμενα βιβλία» (Ιω. 21,25). Θα κλείσω πάντως με μερικές πινελιές από την πλούσια πνευματική του παρακαταθήκη σε μας:

«Ο Χριστός είναι το παν. Αγαπήστε το Χριστό και μηδέν προτιμήστε της αγάπης αυτού».
« Ο Χριστός είναι η αγάπη μας, αυτός είναι ο έρωτάς μας. Ο έρωτας προς το Χριστό δεν έχει τέλος, δεν έχει χορτασμό. Οι άλλες αγάπες έχουν κορεσμό».
« Δώσου εξ ολοκλήρου στο Χριστό, με ένθερμο έρωτα, με λαχτάρα».
« Τίποτε στη ζωή μας δεν είναι τυχαίο. Ο Θεός φροντίζει ακόμη και για τις πιο μικρές λεπτομέρειες της ζωής μας. Μας αγαπά πολύ, μας έχει στο νου του κάθε στιγμή και μας προστατεύει. Πρέπει να το καταλάβουμε αυτό και να μη φοβόμαστε τίποτε».
« Η υπακοή κάνει θαύματα».
« Δεν θέλω με το φόβο του θανάτου να πλησιάσεις το Θεό. Θέλω με την πολλή αγάπη προς αυτόν να το κάνεις. Αυτό είναι το ανώτερο, παιδί μου».
«Αυτά που θέλετε να πείτε στα παιδιά σας, να τα λέτε με την προσευχή σας. Τα παιδιά δεν ακούν με τα αφτιά. Μόνον όταν έρχεται η Χάρις που τα φωτίζει, τότε ακούνε αυτά που θέλουμε να τους πούμε».
«Συν Χριστώ πανταχού φόβος ουδαμού».
«Αν τα χαλάσω με τον επίσκοπο, αν ο επίσκοπος είναι θυμωμένος μαζί μου, η προσευχή μου δεν ανεβαίνει στον ουρανό».
« Η μετάβαση στην άλλη ζωή γίνεται όπως όταν ανοίγεις μια πόρτα και βρίσκεσαι σε διπλανό χώρο. Δεν πρέπει να μας τρομάζει ο θάνατος».
« Ο Θεός σέβεται το θέλημά μας. Ό,τι κάνεις να το κάνεις επειδή το θέλεις, ελεύθερα, υπεύθυνα και με ευχαρίστηση».
«Να εξομολογείσαι τακτικά και καλά, γιατί και Πατριάρχης να είσαι, αν δεν εξομολογείσαι, δε σώζεσαι».
« Αν πρόκειται να ζήσεις μέσα στον κόσμο, να ακολουθείς το ημερολόγιο που έχει η εκκλησία, για να μη φέρνεις αναστάτωση στον κόσμο, εκτός και επιθυμείς να ζήσεις στο Άγιον Όρος».
« Ο τελειότερος τρόπος προσευχής είναι ο σιωπηλός».
« Φοβάμαι μην πάω στην κόλαση από την πολλή ‘’οικονομία’’».
« Πιο πολύ θα προσεύχεσθε για τους άλλους παρά για τον εαυτό σας. Όλοι είμαστε παιδιά του ίδιου Πατέρα, είμαστε όλοι ένα. Για αυτό όταν προσευχόμαστε για τους άλλους λέμε «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» και όχι «ελέησέ τους». Τους κάνουμε έτσι ένα με τον εαυτό μας».
« Η ελευθερία δεν κερδίζεται, αν δεν ελευθερώσομε το εσωτερικό μας απ’ τα μπερδέματα και τα πάθη. Και αυτό βέβαια μόνο συν Χριστώ γίνεται. Στον Χριστό είναι η χαρά. Και ο κόσμος σήμερα αυτό ζητάει και παίρνει τα δηλητήρια και τα ναρκωτικά, για να έλθει σε κόσμους χαράς, αλλά ψεύτικης χαράς».
« Όλα τα προβλήματά μας, τα υλικά, τα σωματικά, τα πάντα, να τα αναθέτουμε στο Θεό».
«Κανείς δεν πρέπει να θέλει να σωθεί μόνος του, χωρίς να σωθούν και οι άλλοι. Είναι λάθος να προσεύχεται κανείς για τον εαυτό του, για να σωθεί ο ίδιος. Είμαστε ένα ακόμη και με τους ανθρώπους που δεν είναι κοντά στην εκκλησία. Να κάνουμε προσευχή ο Θεός να τους φωτίσει και να τους αλλάξει».
« Προτιμώ να πλανώμαι μέσα στην Εκκλησία παρά να φύγω από την Εκκλησία».
« Δεν θα ήθελα να σωθώ μόνος μου δίχως την Εκκλησία και δεν θα εγκατέλειπα το πλοίο της Εκκλησίας, γιατί έπαθε ρωγμή ή γιατί κινδυνεύει».
«Για να διατηρήσουμε την ενότητά μας, θα πρέπει να κάνουμε υπακοή στην Εκκλησία, στους επισκόπους της. Υπακούοντας στην Εκκλησία, υπακούομε στον ίδιο το Χριστό. Να πονάμε για την Εκκλησία. Να μη δεχόμαστε να κατακρίνουν τους αντιπροσώπους της. Στο Άγιο Όρος το πνεύμα που έμαθα ήταν ορθόδοξο, βαθύ, άγιο, σιωπηλό, χωρίς έριδες, χωρίς καυγάδες και κατακρίσεις. Να μην πιστεύουμε τους ιεροκατηγόρους. Και με τα μάτια μας να δούμε κάτι αρνητικό να γίνεται από κάποιον ιερωμένο, να μην το πιστεύομε, ούτε να το σκεπτόμαστε, ούτε να το μεταφέρουμε. Το ίδιο ισχύει και για τα λαϊκά μέλη της εκκλησίας και για κάθε άνθρωπο. Όλοι είμαστε Εκκλησία. Όσοι κατηγορούν την Εκκλησία για τα λάθη των εκπροσώπων της, με σκοπό δήθεν να βοηθήσουν για τη διόρθωση, κάνουν μεγάλο λάθος. Αυτοί δεν αγαπούν την Εκκλησία. Ούτε βέβαια το Χριστό. Τότε αγαπάμε την Εκκλησία, όταν με την προσευχή μας αγκαλιάζομε κάθε μέλος της και κάνομε ό,τι κάνει ο Χριστός. Θυσιαζόμαστε, αγρυπνούμε, κάνομε το παν, όπως εκείνος, ο οποίος «λοιδορούμενος ουκ αντελοιδόρει, πάσχων ουκ ηπείλει» (Α’ Πέτρ. 2,23) [εκ του βιβλίου Βίος και Λόγοι Γέροντος Πορφυρίου, εκδ. Ιεράς Μονής Χρυσοπηγής, Χανιά 2007].
«Όταν φύγω από αυτή τη ζωή, τότε, όταν με ζητάτε, θα είμαι αμέσως κοντά σας».

Ταις Αυτού αγίαις πρεσβείαις, Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς. Αμήν.

Κ.Ν.
8/1/2010

ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΣΑΡΟΥΧΗΣ: Αγαπούσε τον άνθρωπο και είχε μια σχεδόν θεολογικής ποιότητας φιλανθρωπία. Ηταν ικέτης των μικρών στιγμών



Είκοσι χρόνια μετά τον θάνατό του και εκατό από τη γέννησή του, μια μεγάλη αναδρομική έκθεση για τον Γιάννη Τσαρούχη ανοίγει τις πόρτες της. Βρεθήκαμε στο Μουσείο Μπενάκη κατά την προετοιμασία της και ακούσαμε όσους γνώρισαν τον έλληνα ζωγράφο να περιγράφουν το αξεπέραστο πνεύμα του.
Το μπλε πανωφόρι του και η κόκκινη μπλούζα του, η μορφή του ολόκληρη ξεπηδά από το φόντο: Πρόκειται για την αυτοπροσωπογραφία του 1966 του Γιάννη Τσαρούχη η οποία υποδέχεται τον επισκέπτη στον εκθεσιακό χώρο στο ισόγειο του Μουσείου Μπενάκη της οδού Πειραιώς. Η μεγάλη αναδρομική έκθεση για το έργο του Γιάννη Τσαρούχη, που οργανώθηκε από το Μουσείο Μπενάκη, το Ιδρυμα Γιάννη Τσαρούχη και το Πολιτιστικό Ιδρυμα της Τράπεζας Κύπρου, στο πλαίσιο του εορτασμού των 100 χρόνων από τη γέννηση του πολυδιάστατου ζωγράφου, μόλις άνοιξε τις πόρτες της για το κοινό. Αλλά εμείς βρεθήκαμε εκεί στο στήσιμό της, για να δούμε από κοντά μερικά από τα περίπου 670 έργα – από μουσεία και ιδιωτικές συλλογές της Ελλάδας και του εξωτερικού – να παίρνουν τη θέση τους στους σύγχρονους χώρους του μουσείου.
Πέμπτη 10 Δεκεμβρίου. Οι προετοιμασίες έχουν μόλις ξεκινήσει. Τα περισσότερα έργα είχαν φτάσει μία ημέρα νωρίτερα στον χώρο του μουσείου. Και τώρα, γύρω στις 11.00 π.μ., άλλα έχουν αποκαλυφθεί και άλλα παραμένουν τυλιγμένα, πάντοτε με την πλευρά του δέματος όπου αναγράφεται το όνομα του συλλέκτη να ακουμπά στον τοίχο. «Οι συλλέκτες έχουν ζητήσει απόλυτη εχεμύθεια ως προς την ταυτότητά τους» μας είχαν προϊδεάσει νωρίτερα οι υπεύθυνοι του μουσείου. Στον εκθεσιακό χώρο του ισογείου κάποιοι πίνακες έχουν ήδη αναρτηθεί, ωστόσο τα τυπώματα, οι μακέτες τοίχου είναι τα στοιχεία που κυριαρχούν, δηλώνοντας πώς θα διαμορφωθεί ο χώρος. Ενα τρόλεϊ, απαραίτητο για τη μεταφορά των έργων, και ένα μεγάλο μακρόστενο τραπέζι, που δεσπόζει στο κέντρο της σάλας και επάνω του θα τοποθετηθούν αντικείμενα που είχε φιλοτεχνήσει ο Τσαρούχης, περιμένουν να πλαισιωθούν από τους πίνακες ολόκληρης της καλλιτεχνικής πορείας του. Τα έργα θα φιλοξενούνται σε δύο ορόφους του μουσείου ως τις 14 Μαρτίου 2010, αναδεικνύοντας τον μεγάλο δημιουργό Γιάννη Τσαρούχη, που ξεπήδησε από την περίφημη γενιά καλλιτεχνών του ’30 για να ζήσει ως σήμερα και να μνημονεύεται διαρκώς με πληθώρα χαρακτηρισμών. «Ελληνικός», «ρεαλιστής», «στοχαστής», «ευφυής», «πολύμορφος», «διορατικός» είναι μερικά από τα επίθετα που του απέδωσαν όσοι τον γνώρισαν, μελέτησαν το έργο του ή απλώς τον θαύμασαν.
«Είναι μία από τις σημαντικότερες, τις μεγαλύτερες, τις πιο θεαματικές, τις πληρέστερες εκθέσεις που έχουν οργανωθεί στο Μουσείο Μπενάκη και είναι σίγουρα η πιο μνημειακή έκθεση που έχει αφιερωθεί σε έλληνα ζωγράφο. Πρόκειται για μία μείζονος σημασίας προσπάθεια να ξαναδούμε, να ξαναμελετήσουμε και να επανεκτιμήσουμε την προσφορά ενός από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες του 20ού αιώνα – και όχι μόνο για την Ελλάδα» μας λέει ο Αγγελος Δεληβοριάς, διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη, και συνεχίζει: «Αν τον Τσαρούχη δεν τον ξέρουν στο εξωτερικό όσο θα του άξιζε, θα πρέπει να προβληματιστούμε. Δικός μας στόχος είναι να γνωστοποιήσουμε το έργο του Γιάννη Τσαρούχη κυρίως στη νεότερη γενιά που δεν τον γνώρισε. Αλλά θα θέλαμε επίσης να κεντριστεί ξανά το επιστημονικό ενδιαφέρον των ειδικών, ώστε να σκεφτούν εκ νέου πάνω στο έργο του Τσαρούχη προσπαθώντας να εντρυφήσουν στη σημασία του, στη σημειολογία του, στην αισθητική του, στην τεχνοτροπική εξέλιξή του. Το έργο του Τσαρούχη εικονογραφεί την Ελλάδα του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, αλλά δεν ξέρω σε ποιον βαθμό έχει μελετηθεί η ιστορική διάστασή του».
«Ο ίδιος είχε εκφράσει την επιθυμία να γίνει μια αναδρομική έκθεσή του στην Αθήνα ήδη από το 1981, όταν έγινε η αναδρομική έκθεση στη Θεσσαλονίκη. Εφέτος τον Ιούλιο συμπληρώθηκαν 20 χρόνια από τον θάνατό του, ενώ το 2010 είναι η επέτειος των 100 χρόνων από τη γέννησή του. Δεν ήθελα να περάσουν αυτές οι ημερομηνίες χωρίς να έχει πραγματοποιηθεί η αναδρομική έκθεση» λέει η Νίκη Γρυπάρη, ανιψιά του Γιάννη Τσαρούχη και πρόεδρος του ομώνυμου ιδρύματος στο Μαρούσι, η οποία επιμελείται την έκθεση μαζί με μια ομάδα ανθρώπων. Επειτα μας εξηγεί: «Η έκθεση ξεκινά με τα πρώτα έργα του, ακολουθούν εκείνα που έκανε κατά τη διάρκεια των σπουδών του, οι επιρροές του από τους δασκάλους του, Κόντογλου και Παρθένη, τα αφηρημένα και σουρεαλιστικά σχέδιά του και η εποχή που δημιουργεί επηρεασμένος από τον Ματίς αλλά και από τον Καραγκιόζη. Επονται τα έργα της μεγάλης αλλαγής, που ξεκίνησε με τη “Μέδουσα”, όποτε αρχίζει να ζωγραφίζει εκ του φυσικού. Η έκθεση ολοκληρώνεται με τους πίνακες που δημιούργησε στο Παρίσι, όπου δούλευε πολύ πιο συστηματικά και προετοιμάζοντας τα χρώματα».
Οσο και αν οι εργασίες για την προετοιμασία της έκθεσης προέχουν, όσο και αν οι συνεργάτες της την καλούν διαρκώς λέγοντας ότι «πρέπει να συνεχίσουμε», η Νίκη Γρυπάρη συνεχίζει να συζητά μαζί μου για λίγο ακόμη. Περπατά δίπλα μου όσο περιπλανιέμαι μπροστά στους «Ποδηλάτες», τα έργα του Τσαρούχη με θέμα το αλβανικό μέτωπο – ανάμεσα στα οποία και ένα πορτρέτο του λοχαγού του από την περίοδο κατά την οποία και ο ίδιος πολέμησε –, τα εκπληκτικά τοπία-πονήματα της δεκαετίας του ’60, τους πασίγνωστους «Ναύτες» του 1967 και 1968, τον «Αγιο Σεβαστιανό», έργο του 1971, τα «Καφενεία» τα οποία εμπνεύστηκε όσο ζούσε μακριά από την Ελλάδα, στο Παρίσι, και φυσικά τα θρυλικά «Ζεϊμπέκικα». «Η θητεία του στον Κόντογλου και στον Παρθένη τον βοήθησε πάρα πολύ. Ηξερε πώς να περνά από τα σκούρα χρώματα στα ανοιχτά. Περισσότερο χρόνο τού έπαιρνε να φτιάξει το φόντο και ο προπλασμός του μοντέλου δεν ήταν παρά η τελική δημιουργία. Ολη η σπουδή γινόταν πριν» αναφέρει, μεταξύ άλλων, η Νίκη Γρυπάρη και συμπληρώνει: «Πιστεύω ότι η πειθαρχία του τον βοηθούσε να έχει μια συνέχεια στα πράγματα που μάθαινε. Είχε έναν δικό του τρόπο να διαβάζει και να αντιλαμβάνεται αυτά που άκουγε».
Η φαντασία του, η ευφυΐα του, ίσως η απλότητα και τελικά αυτός ο μαγικός «δικός του τρόπος» συγκροτούν την πολυδιάστατη προσωπικότητα του Γιάννη Τσαρούχη και το πολυποίκιλο έργο του που χάρισε μοναδικές αναφορές στην ελληνική ζωγραφική, στο θέατρο και στον κινηματογράφο (όπου εργάστηκε ως σκηνογράφος και ενδυματολόγος), αλλά και ένα σωρό αστείων φράσεων και περιστατικών που πολλοί σήμερα θυμούνται και αναπαράγουν, μνημονεύοντας τη δηκτικότητά του. «Τον συνοδεύει μια ανεκδοτολογία, αλλά εγώ θέλω να μιλήσω για τη ζωγραφική του» λέει ο Αλέκος Φασιανός, που υπήρξε μαθητής του: «Ο Τσαρούχης έδειξε το ελληνικό πνεύμα. Πριν από εκείνον, οι ζωγράφοι πήγαιναν στο Μόναχο για σπουδές, επέστρεφαν και έκαναν θεματικά ελληνική ζωγραφική, αλλά ο τρόπος του σκέπτεσθαι ήταν ξένος. Ο Τσαρούχης έβγαζε την ελληνικότητα μέσα από τη φτώχεια και πίστευε ότι από τον λαό προκύπτει η παράδοση. Ο τρόπος ζωγραφικής του σόκαρε τους άλλους. Μπορεί να ζωγράφιζε κάποιον να κάθεται σε μια καρέκλα και να ακουμπά στο γόνατο το χέρι του, το οποίο αναλογικά το έφτιαχνε πιο μεγάλο. Κάποιοι το έβρισκαν ασχεδίαστο, αλλά δεν ήταν. Πράγματα που εκείνος τα απέδιδε με φυσικότητα, άλλοι τα θεωρούσαν αφύσικα, διότι στο μυαλό τους είχαν τον καθωσπρεπισμό, ο οποίος δεν τον ένοιαζε καθόλου. Δεν υπάρχει τίποτε που να μη μου αρέσει στη ζωγραφική του Τσαρούχη, αντιθέτως».
Στον εκθεσιακό χώρο του πρώτου ορόφου στο Μουσείο Μπενάκη οι ζωγραφικές μακέτες σκηνικών για το θέατρο κοσμούν τις φωτισμένες βιτρίνες. «Είναι πολλοί οι Τσαρούχηδες. Ο Τσαρούχης του 1950 ήταν εντελώς διαφορετική περσόνα από τον Τσαρούχη του Παρισιού. Ηταν βέβαια πάντοτε δημιουργικός και ταλαντούχος, αλλά όταν ήταν νέος δεν νομίζω ότι είχε συναίσθηση της καλλιτεχνικής σημασίας του συνόλου στο οποίο συμμετείχε, αν και ήταν πανέξυπνος άνθρωπος. Εμένα με εκνεύριζε πολλές φορές στη συνεργασία, όταν ξαφνικά έλεγε ένα ανέκδοτο ή αντιμετώπιζε με χιούμορ ορισμένες ανάγκες του ντεκόρ. Το αποτέλεσμα ήταν, βέβαια, πάντοτε τέλειο. Εκανε εκπληκτικά σκηνικά» λέει σήμερα ο Μιχάλης Κακογιάννης, που συνεργάστηκε μαζί του στη «Στέλλα», στο «Κυριακάτικο ξύπνημα», στο «Κορίτσι με τα μαύρα», στο «Τελευταίο ψέμα», αλλά και στις «Τρωάδες» που ανέβηκαν το 1965 σε δική του σκηνοθεσία, στο Εθνικό Θέατρο του Παρισιού.
«Παρ’ όλο που ο Τσαρούχης εμπνεόταν από την πραγματικότητα και ήταν ένας ερωτικός ζωγράφος, πρέπει κανείς να δει τα έργα του μέσα από τον στοχασμό του, στοιχείο πολύ ενδιαφέρον και ξεχωριστό στην ελληνική πραγματικότητα. Ηθελα να του το πω αυτό και δεν έβρισκα τον τρόπο. Οταν τελικά κάποια στιγμή τού είπα “Ξέρετε κάτι; Με εντυπωσιάζει πάρα πολύ το είδος του στοχαστή που είστε”, το δέχτηκε πολύ απλά και μου απάντησε: “Ναι, αλλά είμαι λαϊκός στοχαστής”. Εννοούσε ότι είναι εμπειρικός, όχι ακαδημαϊκός» λέει η Μαρία Καραβία, συγγραφέας του βιβλίου «Ο στοχαστής του Μαρουσιού. Μνήμες και συνομιλίες με τον Γιάννη Τσαρούχη» που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καπόν. «Θεωρώ ότι ο 20ός αιώνας σφραγίζεται από δύο προσωπικότητες, τον Καβάφη και τον Τσαρούχη. Εγώ ένιωθα να ταυτίζομαι μαζί του. Τώρα τον ανακαλώ στη μνήμη μου και θυμάμαι τη μορφή του με το ναυτικό αμπέχονο» αναφέρει ο Αλέξης Σαββάκης, ο οποίος υπήρξε φίλος του και έχει επίσης γράψει για τον Τσαρούχη, συμπληρώνοντας:
«Εδινε πολλή σημασία στα απλά πράγματα. Αγαπούσε τον άνθρωπο και είχε μια σχεδόν θεολογικής ποιότητας φιλανθρωπία. Ηταν ικέτης των μικρών στιγμών».

Η αναδρομική έκθεση «Γιάννης Τσαρούχης 1910-1989» θα φιλοξενείται στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς ως τις 14 Μαρτίου 2010. Χορηγός επικοινωνίας της έκθεσης είναι «Το Βήμα».

Δημοσιεύθηκε στο BHMagazino, τεύχος 479, σελ. 36-44, 20/12/2009.

ΣΤΟ INTV.GR ΤΟ FORUM ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ Ο ΜΙΚΡΟΣ ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ


Δείτε στο intv.gr αγαπητοί συνοδίτες, στο πλαίσιο του Forum Ανάπτυξης 2009, την εκδήλωση για την Εναλλακτική Πολιτιστική Δραστηριότητα, όπου παρουσιάστηκαν το διαδικτυακό κανάλι intv.gr, το Ερασιτεχνικό Σχήμα Πάτρας Ρεφενέ και το Πλήρωμα 94.
Το intv παρουσίασε ο Π. Ανδριόπουλος: "Όπως εξήγησε ο συνεργάτης του intv.gr Παναγιώτης Ανδριόπουλος, φιλοδοξία του δημιουργού intv.gr του Γιώργου Αρβανίτη, είναι να αγκαλιάσει όλες τις ερασιτεχνικές καλλιτεχνικές προσπάθειες της πόλης και να αναδείξει πράγματα που τα άλλα κανάλια δεν τα προβάλουν. Ένας ακόμα στόχος του είναι η προβολή Πατρινών που διαπρέπουν σε άλλες πόλεις της χώρας και στο εξωτερικό. «Υπάρχει μια άλλη Ελλάδα που δεν έχει την δυνατότητα να προβληθεί. Εμείς δίνουμε βήμα και φωνή σε όσους έχουν να πουν κάτι καλό αλλά «θάβονται» στην λαίλαπα της τρέχουσας δημοσιογραφίας», υπογράμμισε ο κ. Ανδριόπουλος" (ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Επιχειρήσεων)

- Δείτε ακόμα στο intv.gr :Ο ΜΙΚΡΟΣ ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ - ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ & ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΑΙΓΙΟΥ

Πέμπτη 7 Ιανουαρίου 2010

Ένα σημαντικό κείμενο του π. Παναγιώτη Καποδίστρια για την οικολογική δράση του Οικουμενικού Πατριαρχείου


Στο Φως Φαναρίου διαβάστε, αγαπητοί συνοδίτες, ένα σπουδαίο κείμενο του π. Παναγιώτη Καποδίστρια με θέμα: Ο οικολογικός λόγος του Οικουμενικού Πατριαρχείου (Νεότερες πτυχές).

Το κείμενο αυτό, σε συντομευμένη μορφή, πρωτοδημοσιεύτηκε στο Περιοδικό ΕΦΗΜΕΡΙΟΣ 58 (Νοέμβριος 2009), τεύχ. 9, σσ. 18-23. Εδώ δημοσιεύεται ολόκληρο. Γράφτηκε την Άνοιξη του 2009, και περιλαμβάνει τα οικολογικά του Πατριαρχείου μέχρι τότε (δεν έχει δηλ. τα του Συνεδρίου του Μισισιπή).

Ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας έχει πλήρη επίγνωση των όσων γράφει, γι' αυτό και επισημαίνει τα δέοντα:

Κάποιοι θα μιλήσουν σε διάφορα διαδικτυακά fora περί «πατριαρχειολατρίας» όλων ημών, οι οποίοι με τον έναν ή τον άλλο τρόπο αναδεικνύουμε τις εν γένει πατριαρχικές κινήσεις, εν προκειμένω το μεγάλο του ενδιαφέρον για τα οικολογικά μας προβλήματα. Έχει όμως πλέον καταστεί σαφές, ότι αδικούν και τον ίδιο τον Πατριάρχη και την όλη προσπάθεια της Ανατολικής Εκκλησίας. Δεν υφίσταται θέμα προσωποληψίας. Χθες, στο πηδάλιο της Ορθοδοξίας, ήταν ο Δημήτριος, σήμερα ο Βαρθολομαίος, αύριο οι όποιοι διάδοχοί τους. Ο εκάστοτε Πατριάρχης συνοψίζει κι εκφράζει με νηφαλιότητα –είτε το θέλουμε, είτε όχι- την αμερόληπτη ορθόδοξη στάση για τα πράγματα του κόσμου μας, ισορροπώντας μεταξύ της πείρας του Παρελθόντος και των προοπτικών του Μέλλοντος. Το Φανάρι επισημαίνει πράγματα -προφητικώ τω τρόπω-, και «ο έχων ώτα ακούειν, ακουέτω». Όσο για την όποια εναντίωση και τις μεμψιμοιρίες, δεν μπορούμε να λησμονήσουμε, ότι και η Ιερουσαλήμ απέκτεινε τους Προφήτες της, επειδή δεν άντεχε την Αλήθεια των λόγων τους.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ: ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΣΚΗΤΙΚΗ


Υπηρέτησε μόνο την τέχνη

50 ΧΡΟΝΙΑ από τον θάνατο του Δημήτρη Μητρόπουλου


Εφημ. ΤΟ ΒΗΜΑ - Κυριακή 3 Ιανουαρίου 2010

Του ΓΕΩΡΓΙΟΥ Π. ΜΑΛΟΥΧΟΥ

Είχε πει κάποτε ότι θα ήθελε να πεθάνει πέφτοντας από την κορυφή ενός βουνού. Και, τελικά, ακόμη και στον θάνατό του υπήρξε συνεπής. Ο Δημήτρης Μητρόπουλος, που ήταν δεινός ορειβάτης, πέθανε στις 2 Νοεμβρίου 1960 «πέφτοντας» από μία από τις ψηλότερες κορυφές του ανθρώπινου πνεύματος: διευθύνοντας την Ορχήστρα της Σκάλας του Μιλάνου στην πρόβα της Τρίτης Συμφωνίας του Γκούσταφ Μάλερ. «Βρισκόταν σε τέτοια κατάσταση έκστασης και παροξυσμού ώστε μας κοιτούσε σαν να ήταν κάποιος προφήτης της Παλαιάς Διαθήκης που βοά στην έρημο. Τη στιγμή εκείνη ήμουν ολότελα συντετριμμένος. Δεν σταμάτησα βέβαια να παίζω, ήμουν υποχρεωμένος να το κάνω, αλλά δάκρυα έτρεχαν από τα μάτια μου. Και αυτό μπορούσε να συμβεί με τον Μητρόπουλο οποτεδήποτε, με οποιοδήποτε μουσικό έργο». Ετσι τον θυμάται να διευθύνει την είσοδο των κόρνων στο πρώτο μέρος της Δεύτερης Συμφωνίας του Σεργκέι Ραχμάνινοφ ο Γκάθνερ Σούλερ, κορνίστας στη Φιλαρμονική της Νέας Υόρκης τα χρόνια που ο Δημήτρης Μητρόπουλος βρισκόταν επικεφαλής της.

Η μαρτυρία του Σούλερ είναι ίσως και η πιο βαθιά και εναργής περιγραφή της ουσίας του Δημήτρη Μητρόπουλου και όσων προσέφερε στην τέχνη του. Η εντελώς μοναδική μουσική ευαισθησία, η ενέργεια και η ιδιοφυΐα του όμως δεν στάθηκαν αρκετές για να τον προφυλάξουν από κάτι που ούτε γνώριζε ούτε τον ενδιέφερε στη ζωή του να γνωρίσει ή να υπηρετήσει: την «πολιτική» της μουσικής. Ετσι το μέγα και καθοριστικό πλήγμα ήρθε από την ίδια του την Ορχήστρα: «Μη μου μιλάτε για τη Φιλαρμονική της Νέας Υόρκης. Αυτή δεν είναι ορχήστρα. Είναι πτέρυγα δολοφόνων. Αν δεν με πιστεύετε, δείτε τι έκαναν στον καημένο τον Μητρόπουλο» απάντησε ο σκληρότερος ίσως αρχιμουσικός της εποχής των «μεγάλων», ο Γκέοργκ Σελ, όταν, στα 1968, του προτάθηκε να αναλάβει τη Νέα Υόρκη για να την περισώσει από την παρακμή στην οποία τότε κατρακυλούσε.

Αγνόησε τη μουσική βιομηχανία

Τι ήταν όμως αυτό που «έκαναν» στον Μητρόπουλο οι Νεοϋορκέζοι, Ορχήστρα και κριτικοί- με «επικεφαλής» στην εναντίον του εκστρατεία τον «πρύτανη» των νεοϋορκέζων μουσικοκριτικών της εποχής Τάουμπαν; Μάλλον πρόκειται για λάθος ερώτημα. Το σωστό ερώτημα είναι το ακριβώς αντίστροφο: Τι «έκανε» ο Μητρόπουλος σε όλους αυτούς; Και η απάντηση είναι απλή: με τη ζωή και τη δουλειά του υπηρέτησε αποκλειστικά και μόνο την τέχνη του παραβλέποντας εντελώς τα χρήματα, τις ανάγκες της διαρκώς ανερχόμενης, ανθούσας τότε δισκογραφικής βιομηχανίας αλλά και την «υψηλή κοινωνία» της Νέας Υόρκης με τις απαιτήσεις και τις προδιαγραφές της.

Από το 1949 που ανέλαβε τη Φιλαρμονική Ορχήστρα της Νέας Υόρκης ως τα μέσα προς τέλη της δεκαετίας του 1950 που σταδιακά βρέθηκαν σε σύγκρουση αρχιμουσικός και Ορχήστρα θεωρούνταν από πολλούς στην Αμερική και στην Ευρώπη περίπου ό,τι σημαντικότερο διέθετε η διεθνής μουσική σκηνή. Την εποχή εκείνη και στις δύο όχθες του Ατλαντικού η μουσική βιομηχανία ηχογραφούσε ασταμάτητα. Με τον Μητρόπουλο όμως κάτι τέτοιο δεν ήταν απλό καθώς προσανατόλιζε το ρεπερτόριό του κυρίως στα τέλη του ρομαντισμού ως και τη σύγχρονη μουσική της εποχής του. Το «βαρύ πυροβολικό» της μουσικής που οι εταιρείες ήθελαν να ηχογραφήσουν και οι καταναλωτές ήθελαν να αγοράσουν εν πολλοίς απουσίαζε από τις επιλογές του: δεν σκέφτηκε ποτέ να ηχογραφήσει κύκλους συμφωνιών του Χάιντν, του Μότσαρτ, του Μπετόβεν, ακόμη και του Μπραμς, την ίδια ώρα που άλλες ορχήστρες το έκαναν, σε ορισμένες περιπτώσεις δύο ή ακόμη και τρεις φορές. Το πλήγμα για τη βιομηχανία ήταν τεράστιο. Η ανάγκη του να διερευνήσει άλλα πεδία της μουσικής, ανάγκη που τον είχε κάνει τόσο αγαπητό νωρίτερα στη Μινεάπολη, όπου έμεινε από το 1938 ως το 1949, αλλά και οδήγησε την Ευρώπη να τον λατρέψει ιδίως τα τελευταία πέντε χρόνια της ζωής του, ήταν μια ανάγκη την οποία ουδέποτε αποδέχθηκε πραγματικά η υπερσυντηρητική μουσική κοινωνία της Νέας Υόρκης της εποχής.

Ενα οδυνηρό διαζύγιο

Το «διαζύγιό» του με τη Φιλαρμονική τού στοίχισε πολύ. Η δεύτερη και πολύ σοβαρή καρδιακή προσβολή ήρθε τον Ιανουάριο του 1959. Οι συστάσεις των για τρών του να σταματήσει ήταν απόλυτες. Φυσικά δεν σταμάτησε. Αντίθετα, συνέχισε να διευθύνει όλο και πιο απαιτητικά σε μουσικές δυνάμεις έργα.

Αν και τα περισσότερα χρόνια του τα πέρασε στην Αμερική, η Ευρώπη ήταν εκείνη που τον σεβάστηκε όσο ελάχιστους αρχιμουσικούς τα τελευταία χρόνια της ζωής του. Είναι χαρακτηριστικό ότι, όταν πέθανε ο Βίλχελμ Φουρτβένγκλερ, ο θρυλικός γερμανός αρχιμουσικός, το Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ κάλεσε τον Δημήτρη Μητρόπουλο να πάρει τη θέση του στο πόντιουμ.

Ο Δημήτρης Μητρόπουλος άφησε πίσω του ελάχιστες «επίσημες» ηχογραφήσεις, εκ των οποίων οι περισσότερες είναι σε έργα γραμμένα στα τέλη του 19ου ή στις αρχές και στα μέσα του 20ού αιώνα. Σήμερα οι λεγόμενες «ζωντανές» ηχογραφήσεις του εκδίδονται και επανεκδίδονται ασταμάτητα. Και οι μουσικόφιλοι όλου του κόσμου τις αποθησαυρίζουν σαν ένα είδος «γκράαλ» της δισκογραφίας. Ανάμεσά τους ορισμένες από τις συμφωνίες του Γκούσταφ Μάλερ, των οποίων υπήρξε ένας από τους πρωτοπόρους υπερασπιστές σε εποχές που οι περισσότεροι τις αντιμετώπιζαν με καχυποψία. Ο Δημήτρης Μητρόπουλος ήταν ο πρώτος αρχιμουσικός που, στα 1940, στη Μινεάπολη, ηχογράφησε την Πρώτη Συμφωνία του συνθέτη.

Και έτσι, κατά κάποιον τρόπο, με τον Μάλερ ξεκίνησε και με τον Μάλερ ολοκλήρωσε το συγκλονιστικό πέρασμά του από τον κόσμο των θνητών, που δεν χωρούσε το πνεύμα του...
Related Posts with Thumbnails