ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ
Αρχαιολογικός περίπατος διά τους νέους

Ευχαρίστως ανακοινούται ότι η Α.Θ. Παναγιότης, ο Πατριάρχης, προσκαλεί τους μαθητάς της ομογενείας, μέσης καί πανεπιστημιακής εκπαιδεύσεως, ως και τους επιθυμούντας εκ των εργαζομένων νέων, να επισκεφθούν μαζί διαφόρους ιστορικούς και αρχαιολογικούς χώρους της Πόλεως, με κατάλληλον ξενάγησιν, το Σάββατον, 21ην τρ.μ. Φεβρουαρίου.
Την μεσημβρίαν ο Πατριάρχης θα παραθέση γεύμα εις όλους τους νέους που θα συμμετάσχουν.
Η εκκίνησις θα γίνη την 9:00 πρωϊνήν ώραν έμπροσθεν της όπερας Ταξείμ.

φωτό: Ara Güler

"Σήμερον - Έγχρωμον"

«Σήμερον – 'Εγχρωμον»

Χρωματιστές ιστορίες με ασπρόμαυρα Πλήκτρα, Βιολί και Φωνή

Με το καράβι της Μουσικής, διασχίζουμε το χρόνο, ταξιδεύουμε σε χώρες μακρινές, όπου οι άνθρωποι μιλούν διαφορετικές γλώσσες, έχουν άλλο χρώμα στο δέρμα τους αλλά έχουν ίδιες αγωνίες, βλέπουν το σύντροφό τους στα μάτια με τον ίδιο τρόπο, ερωτεύονται με το ίδιο πάθος...
Οι μουσικές και τα τραγούδια των Claude Debussy, Villa Lobos, Kurt Weil, Sting, David Bowie, Thelonius Monk, Γιώργου Καλκάνη, Σωκράτη Μάλαμα, Μάνου Χατζιδάκι, Θαν. Παπακωνσταντίνου κ.α. είναι τα λιμάνια που βρίσκουμε στο ταξίδι μας...

Τα ασπρόμαυρα πλήκτρα, είναι οι πορτούλες, που ανοιγοκλείνοντας ελευθερώνουν το άρωμα της Μουσικής που κρύβεται μέσα στο Πιάνο. Το Άρωμα αυτό, μαζί με τους ήχους των Οργάνων, τις Φωνές, τις Εικόνες και τα Χρώματα που ζωντανεύουν οι ιστορίες των τραγουδιών, υφαίνουν την παράσταση.

Δάφνη Πανουργιά Φωνή
Κωνσταντίνα Κυριαζή Βιολί

Γιώργος Καλκάνης Πιάνο

Στο Τσάι στη Σαχάρα.

Αύριο Σάββατο 14 Φεβρουαρίου και το επόμενο 21 Φεβρουαρίου, 22:οο

Θα είμαι εκεί.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΡΑΒΙΤΗ: ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΟΥΛΕΙΑ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΡΑΒΙΤΗΣ
Η δουλοκτησία στην Εγγύς Ανατολή κατά την Αρχαιότητα

Ο συμπολίτης Καθηγητής Παναγιώτης Καραβίτης εγκαταστάθηκε από ενωρίς και σταδιοδρόμησε στις ΗΠΑ. Με σπουδές και διδακτορικό στην Αρχαία Ιστορία δίδαξε Ιστορία σε Πανεπιστήμια τής Αμερικής, όπου απέκτησε και την Αμερικανική υπηκοότητα. Ποτέ βεβαίως δεν ξεχνά την πάτρια γη και με κάθε ευκαιρία επανέρχεται στην Πάτρα, όπου έχει πολλούς φίλους και δεσμούς. Άλλη μεγάλη αγάπη του η ψαλτική τέχνη, την οποία υπηρετεί με απαράμιλλη δεξιοτεχνία.
Το ανά χείρας πόνημά του είναι μία εμπεριστατωμένη μελέτη για την δουλεία στην αρχαιότητα, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και την Ρώμη και την ευρύτερη περιοχή τής Ανατολικής Μεσογείου. Εξεδόθη παλαιότερα στην Αθήνα από τις εκδόσεις «Αριστοτέλης», με χορηγία τού Appalachian State University τής Β. Καρολίνας των ΗΠΑ, όπου ο κ. Καραβίτης ήταν Βοηθός Καθηγητής τής Ιστορίας.
Στην μελέτη του ανατέμνει το οδυνηρό θέμα τής δουλείας, εξαντλώντας την βιβλιογραφία, προσεγγίζοντας και φωτίζοντας επαρκώς την νομική, την οικονομική και την φιλοσοφική διάσταση τού φαινομένου: Πηγές της δουλείας, νομική θέση των δούλων, ο οικονομικός ρόλος της δουλείας.

Στην μετάφραση του πονήματος από τα αγγλικά στα ελληνικά συνέβαλαν αποφασιστικά, όπως σημειώνει ο συγγραφέας, οι φίλοι του, από τα νεανικά χρόνια, αδελφοί Γιαννόπουλοι: ο αείμνηστος πλέον Γιάννης Θ. Γιαννόπουλος, εγκρατής νομικός και αρχαιομαθής, σπάνιος άνθρωπος, και ο Γεώργιος Θ. Γιαννόπουλος, επίσης σπουδαίος νομικός, εκδότης της Πολιτικής - Φιλολογικής των Πατρών.
Αρχοντικός στην διάθεση και την σκέψη ο Παναγιώτης Καραβίτης, με βαθύτατη γνώση τής Επιστήμης αλλά και τής Ελληνικής γλώσσας, είναι ένας αειφόρος πνευματικός άνθρωπος που πρεσβεύει τον ελληνικό πολιτισμό στην Εσπερία. Αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για μένα η μετ' αυτού αναστροφή, που είναι πάντοτε πνευματική αναψυχή!

Ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Π. Καραβίτη για τον Απόστολο Παύλο, που είχαμε την χαρά να μεταφράσουμε από τα αγγλικά, δείτε εδώ.

Το τελευταίο, ιδιαίτερα σημαντικό, βιβλίο του Homer and the Bronze Age παρουσιάσαμε προ καιρού εδώ.

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΘΕΟΚΛΗΤΟΣ

Λεωνίδα Γ. Μαργαρίτη
Δικηγόρου-Προέδρου Εταιρείας Λογοτεχνών

Σήμερα 12 Φεβρουαρίου συμπληρώνονται δύο χρόνια από την εκδημία του Κυρού ΘΕΟΚΛΗΤΟΥ Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας (1922 - 2007).
Στις μέρες μας που τα Εκκλησιαστικά έχουν δημιουργήσει μια αρνητική εικόνα, είναι καλό να θυμηθούμε μορφές της Εκκλησίας που με την παρουσία τους και την εν γένει προσφορά τους έγιναν δέσμες φωτός για να διαλύουν τα σκοτάδια που σπέρνουν κάποιοι σκόπιμα για να συγκαλύπτουν τα έργα τους και τις δολοπλοκίες τους.
Με την ευκαιρία του μνημόσυνου που τέλεσαν στις 10 Φεβρουαρίου στον Ιερό Ναό Αγίου Σπυρίδωνος Πατρών οι συγγενείς και συνεργάτες του αοίδιμου Μητροπολίτη νοιώθω χρέος ως γνώστης της συνολικής προσφοράς του αοίδιμου να μη σιωπήσω αλλά να αναφερθώ στον σεβάσμιο γέροντα ποιμενάρχη.
Δύο περίπου χρόνια προ του θανάτου δέχθηκε το υπ΄αρίθ.πρωτ. 3950/1-12-2004 έγγραφο του τότε Αρχιεπισκόπου, δηλ. τις πιέσεις του για να παραιτηθεί από το θρόνο του. Τότε απάντησε με έκδηλο το παράπονό του: «Δεν αφήνατε να περάσουν οι άγιες Ημέρες και μετά να εφαρμόσετε τα σχέδιά σας; Διατί σπεύσατε να με δηλητηριάσετε Χριστουγεννιάτικα……δεν πειράζει. Κάποτε θα καταρρεύσω τόσον προς δικήν σας ικανοποίησιν, όσο πολλών άλλων επειγομένων. Αλλά να είστε βέβαιος ότι θα ομιλήσει ο ουρανός».
Και όντως μετά από την αποχώρησή του από το θρόνο του κατέρρευσε. Τα χρόνια της εξορίας του πέρασε στο Ξηροχώρι Τριταίας φιλοξενούμενος στο σπίτι ενός από τα πνευματικά του παιδιά. Δεν μπόρεσε να υποφέρει την εξορία του και τη συμπεριφορά της ηγεσίας της Εκκλησίας που του συμπεριφέρθηκε σαν μητριά. Τον σκότωσε η απόρριψη η αχαριστία όσων δέχθηκαν τις ευεργεσίες του και η εγκατάλειψη της μητρός Εκκλησίας και την 12ην Φεβρουαρίου 2007 αναχώρησε για τις αιώνιες μονές.
Στις καρδιές των απλών ανθρώπων, των πιστών της Μητροπόλεώς του και στη δική μας καρδιά ήταν δικαιωμένος. Η βιωτή του και το έργο του τον ανήγαγαν σε ένα σύγχρονο άξιο λειτουργό και ποιμένα.
Την δίωξη των τελευταίων ετών τη δέχθηκε με καρτερικότητα και υπομονή και με μια βεβαιότητα ότι «θα μιλήσει ο Θεός» και όντως ο Θεός μίλησε…

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Ο κυρός Θεόκλητος γεννήθηκε στην Κάτω Βλασία Καλαβρύτων. Προέρχονταν από την υπερπολύτεκνη τέταρτος από τα δέκα παιδιά της οικογένειας του Ιωάννη και της Νικολίτσας Αβραντινή.
Οι θεοσεβείς γονείς του τον ανέθρεψαν «εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου».Πολύ νωρίς, μόλις δεκαπέντε ετών μετέβη στην ιστορική μονή της Αγίας Λαύρας όπου εκάρη δόκιμος μοναχός υπό του αοίδιμου γέροντός του Γαβριήλ Βλάχου.
Εκεί υπό την άγρυπνο επίβλεψη των ευλαβέστατων πατέρων της Μονής και ιδία του τότε καθηγουμένου Πολυκάρπου Παϊκου γαλουχήθηκε στην πίστη και την αρετή και διδάχθηκε τα ιερά γράμματα «τα δυνάμενα σοφίσαι εις σωτηρίαν».
Ο νεαρός δόκιμος (Λουκάς κατά κόσμο) προέκοπτε στην άσκηση και την ευσέβεια. Λόγω της φιλομάθειάς του οι πατέρες της Μονής τον παρότρυναν να ολοκληρώσει το Γυμνάσιο στα Καλάβρυτα.
Το 1943 χειροτονήθηκε διάκονος από τον Μητροπολίτη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Θεόκλητο, τον μετέπειτα Αρχιεπίσκοπο Αθηνών. Μέχρι το έτος 1949 υπηρέτησε στη Μονή της Αγίας Λαύρας.
Τον Ιούνιο του έτους 1946 προχειρίσθηκε σε πρεσβύτερο και του απονεμήθηκε το οφφίκιο του Αρχιμανδρίτη και πνευματικού από τον τότε Μητροπολίτη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Αγαθόνικο, ο οποίος εκτίμησε τις αρετές του και τις διοικητικές του ικανότητες και τον διόρισε ηγούμενο της Μονής Αγίου Νικολάου Βλασίας.
Εκεί υπηρέτησε με αυταπάρνηση και αυτοθυσία την Μονή της γενέτειράς του και κατόρθωσε σε λίγο χρόνο να την κάνει προσκύνημα περιωπής.
Το έτος 1949 φοίτησε μετά από εξετάσεις στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών από την οποία πήρε πτυχίο το έτος 1954.
Στη διάρκεια των σπουδών του υπηρέτησε ως εφημέριος στον Πανεπιστημιακό Ναό της Καπνικαρέας, ενώ το έτος 1955 έγινε πρωτοσύγκελλος της Ιεράς Μητροπόλεως Πατρών από τον Μητροπολίτη Θεόκλητο.
Στην Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας εκλέχτηκε το έτος 1965 και αφοσιώθηκε στο έργο του ως καλός ποιμένας με ένα και μοναδικό σκοπό: τη θρησκευτική, ηθική και εθνική ανασυγκρότηση ολοκλήρου της εκτεταμένης περιοχής της Μητροπόλεώς του. Πέραν των καθαρά ποιμαντικών του καθηκόντων τα οποία περιελάμβαναν περιοδείες μέχρι των πλέον απομεμακρυσμένων ενοριών της Μητροπόλεώς του, τον εγκαινιασμό Ιερών Ναών, επισκέψεων σε σχολεία, άμεση επικοινωνία με το Χριστεπώνυμο πλήρωμα της Εκκλησίας και του Ιερού Κλήρου, προχώρησε στην κατασκευή σημαντικών έργων.

Μεταξύ των έργων του μπορούμε να καταγράψουμε και τα εξής:
-Ανέγερση νέων Μητροπολιτικών Γραφείων.
-Δημιουργία Εκκλησιαστικού Μουσείου.
-Ανέγερση νέου περικαλλούς κτιρίου για τη στέγαση του Δροσινείου Ορφανοτροφείου.
-Ανέγερση νέας πτέρυγας εκ θεμελίων στην Ιερά Μονή Αγίου Συμεών Μεσολογγίου.
-Ανακαίνιση Ιεράς Μονής Αγίας Ελεούσης Κλεισούρας (Κατασκευή ανόδου προς τον Ιερό Ναό, Ηλεκτροφωτισμός, ανέγερση Μοναστικού συγκροτήματος, ανέγερση σταυρού ύψους 16 μέτρων, ανδριάντας Αγίου Κοσμά του Αιτωλού και προτομής του Καλογήρου της Κλεισούρας Γιάννη Γούναρη)
-Ανακαίνιση Ιερών Μονών Κατερινούς Αγγελοκάστρου.
-Αγορά οικήματος στην Πάτρα-Οικοτροφείου Σπουδαστριών καταγόμενων από την Ιερά Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας.
-Ανέγερση κτιρίου στις Κατασκηνώσεις Αγίου Γεωργίου Αστακού.
-Ανέγερση τριώροφου Οικοτροφείου Θηλέων στην Αμφιλοχία.
-Ανέγερση Οικοτροφείου Αρρένων στον Αστακό.
-Διαρρύθμιση της Νυκτερινής Σχολής Μεσολογγίου σε οικοτροφείο Θηλέων «Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός»
-Ανέγερση 50 περίπου Ιερών Ναών.
-Αποπεράτωση και λειτουργία του Σελιβείου Γηροκομείου Μεσολογγίου.
-Δημιουργία Μαθητικών Κατασκηνώσεων στη θέση «Αράπης» Αμφιλοχίας.
-Δημιουργία Έξι Εκκλησιαστικών Μαθητικών Οικοτροφείων Αρρένων και Θηλέων στο Θέρμο, Αμφιλοχία, και Αστακό στα οποία διαμένουν και σιτίζονται εντελώς δωρεάν μαθητές και μαθήτριες διακρινόμενοι για το ήθος και την επίδοσή τους.
-Δημιουργία Πνευματικών Κέντρων στον Αστακό, Αγρίνιο και Κατοχή.
-Δημιουργία Σχολής Εκκλησιαστικής Βυζαντινής Μουσικής.
-Έχτισε στη μακρινή Κορέα με δαπάνες του αίθουσα κατηχητικής διδασκαλίας στη μνήμη της μητέρας του με τίτλο «Αίθουσα Νικολίτσας Αβραντινή».

Πέραν των έργων αυτών ο κυρός Θεόκλητος έκανε και τα εξής έργα εσωτερικής οικοδομής.
-Είχε καθιερώσει κάθε Κυριακή θρησκευτική ομιλία από το Ραδιοφωνικό Σταθμό Μεσολογγίου.
-Είχε καθιερώσει μηνιαίες Ιερατικές συνάξεις στο Αγρίνιο.
-Είχε δημιουργήσει Κύκλους μελέτης Αγίας Γραφής.
-Είχε καθιερώσει την 30η Ιανουαρίου εκάστου έτους εκδηλώσεις προς τιμήν των Εκπαιδευτικών της Μητροπόλεώς του και την 18ην Οκτωβρίου εκάστου έτους εκδηλώσεις προς τιμήν των Ιατρών καθώς και την επίδοση σ’ όλους ειδικού αναμνηστικού τιμητικού διπλώματος.
-Είχε χειροτονήσει σειρά νέων κληρικών και μεριμνούσε για την επιμόρφωση των νέων σε Ιερατικές Σχολές και Ανώτερα Εκκλησιαστικά Φροντιστήρια.
-Είχε διοργανώσει το έτος 1969 Έκθεση Χριστιανικού Βιβλίου.
-Είχε καθιερώσει από το έτος 1971 και έκτοτε κάθε χρόνο αντιαιρετική εβδομάδα.
-Είχε επίσης καθιερώσει ετησίως Ημέρα της Αγάπης με σειρά εκδηλώσεων.
-Είχε διοργανώσει εβδομάδα αιμοδοσίας και υπήρξε ο ίδιος αιμοδότης.
-Πραγματοποιούσε συχνές επισκέψεις σε Νοσοκομεία, Στρατιωτικές Μονάδες, Δημόσιες Υπηρεσίες και Κατασκηνώσεις.
-Επανεξέδωσε το θρησκευτικού περιεχομένου περιοδικό «ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ».
-Εξέδωσε σε χιλιάδες αντίτυπα το έργο Φάνη Μιχαλόπουλου «ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ».
-Εξέδιδε ετησίως Ημερολόγιο τσέπης και τοίχου της Ιεράς Μητροπόλεως.
-Εξέδωσε την συλλογή ποιημάτων του αειμνήστου Κ. Καλλινίκου με τίτλο: «Δάφναι και Μυρσίναι».
-Συνέταξε και απηύθυνε πληθώρα εγκυκλίων ποιμαντορικού, διδακτικού, παραινετικού, κοινωνικού, κατηχητικού, εθνικού, διοικητικού, αντιαιρετικού και ελεγκτικού περιεχομένου.
Τα τελευταία χρόνια της Αρχιερατείας του από τους μισθούς της Ιερατικής του σταδιοδρομίας και λοιπών προσωπικών του οικονομιών, (δώρα και τυχερά ουδέποτε έλαβε) διέθεσε ποσό 50.000.000 δραχμών και συνέστησε κοινωφελές ίδρυμα με την επωνυμία ΘΕΟΚΛΗΤΕΙΟΝ ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ ΙΔΡΥΜΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ με έδρα το Μεσολόγγι (Π.Δ. από 3-2-1993 (Φ.Ε.Κ Τεύχος Β΄ Αριθ.99/16-2-1994). Το ίδρυμα αυτό είχε σκοπό την παροχή, από τους τόκους του κεφαλαίου του, δέκα γαμήλιων βοηθημάτων κάθε χρόνο και ισάριθμες κόρες πολυτέκνων οικογενειών της Ιεράς Μητροπόλεως.

-Υπήρξε χορηγός του Οικουμενικού Πατριαρχείου, της Εξαρχίας του Παναγίου Τάφου, της Εκκλησίας της Αλβανίας, Εκκλησιών στα Βαλκάνια, της Εξωτερικής Ιεραποστολής κ.α.
Υπήρξε χορηγός της Πολυτεκνικής Οργάνωσης Πατρών με το ποσό των 5.000.000 και 500.000. για χορήγηση γαμήλιων βοηθημάτων.
Υπήρξε χορηγός των κατασκηνώσεων του Πατρός Γερβασίου στα Συχαινά, της Κιβωτού Αγάπης.
Υπήρξε χορηγός της Ιεράς Μητροπόλεως Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου.
Υπήρξε χορηγός της Ιεράς Μονής Αγίου Νικολάου Βλασίας.
Κατά την περίοδο της εξορίας του άφησε στο ταμείο της Μητροπόλεώς του το ποσό των 400.000.000 δραχμών με όλα τα ως τότε έργα εξοφλημένα.
Είχε προγραμματίσει ακόμη μ’ αυτά τα χρήματα τα οποία είχε συγκεντρώσει γι’ αυτό το σκοπό
-Να ανεγείρει Βρεφονηπιακό Σταθμό της Εκκλησίας.
-Πρότυπο παιδική χαρά.
-Να ανακαινίσει το μεγαλοπρεπές Επισκοπικό Μέγαρο στο Μεσολόγγι.
-Να τοποθετήσει στον κήπο των Ηρώων, Μνημείο των πεσόντων κληρικών κατά την Έξοδο.
Δικαίως ο Δήμος Μεσολογγίου με την ευκαιρία συμπλήρωσης 30 χρόνων Αρχιεροσύνης του με την παμψηφεί ληφθείσα υπ΄αρίθ.69/1995 απόφασή του τίμησε τον κυρό Θεόκλητο με το Χρυσό Μετάλλιο της Πόλεως και με σχετικό δίπλωμα σε ειδική τελετή.
Δικαιολογημένα επίσης τιμήθηκε σε ειδική γιορτή από το Σύλλογο Πολυτέκνων Μεσολογγίου για την εν γένει προσφορά του στους πολυτέκνους της Μητροπόλεώς του και κυρίως για τη σύσταση του ιδρύματος.
Κατά το έτος 1995 τιμήθηκε επίσης με χρυσό μετάλλιο από την Εθνική Εταιρεία Λογοτεχνών για την μεγάλη προσφορά του στα γράμματα, άλλωστε υπήρξε ο ίδιος συγγραφέας με πλούσια συγγραφική δραστηριότητα(16 τυπωμένα έργα ).
Έφυγε αντικανονικά, πικραμένος και στεναχωρημένος, από τις σκευωρίες και τις συκοφαντίες των ευεργετηθέντων αχάριστων.
Κλείνοντας αυτή την αναφορά μας στον μακαριστό Θεόκλητο, μπορούμε να πούμε ότι οι προτροπές του Αποστόλου Παύλου προς Τιμόθεο (Α' Επιστολή): «Δει ουν τον επίσκοπον ανεπίληπτον είναι... και μαρτυρίαν καλήν έχει από των έξωθεν, ίνα μη εις ονειδισμόν εμπέση και παγίδα του διαβόλου» (κεφ. γ' 2-7)και προς Τίτον: «δει γαρ τον επίσκοπον ανέγκλητον είναι ως Θεού οικονόμον, μη αυθάδη, μη οργίλον, μη πάροινον, μη πλήκτην, μη αισχροκερδή, αλλά φιλόξενον, φιλάγαθον, σώφρονα, δίκαιον, όσιον εγκρατή…» (κεφ.α' 7-8) έτυχαν πλήρως της αποδοχής του αοίδιμου Μητροπολίτη Θεοκλήτου και φαίνεται ότι από την περίπτωσή του να μην είναι εντελώς ακατόρθωτα.

Η προτομή του που θα αποκαλυφθεί λίαν προσεχώς από το Δήμο Μεσολογγίου θα τονίζει το γεμάτο έργα, ζωντάνια και προσφορά πέρασμά του. Η βιωτή και η δράση του κυρού Θεοκλήτου ας γίνει σημείο αναφοράς και παραδειγματισμού των σημερινών Επισκόπων και ας εγκαταλείψουν τα πολλά λόγια, το λαϊκισμό και την υποκρισία…

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΡΧΗΣΤΡΑ ΠΑΤΡΩΝ ΥΠΟ ΤΟΝ ΑΛΚΗ ΜΠΑΛΤΑ

Μια πραγματικά ξεχωριστή συναυλία την Τρίτη 10 Φεβρουαρίου το βράδυ στο Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Πατρών με την Ορχήστρα Πατρών υπό την διεύθυνση του διακεκριμένου μαέστρου και συνθέτη Άλκη Μπαλτά. Το πρόγραμμα αποκλειστικά ελληνικό, δηλ. έργα ελλήνων συνθετών, παλαιότερων και σημερινών. Γεγονός που καταδεικνύει περίτρανα την μεγάλη και αξιόλογη ελληνική παραγωγή στον χώρο της λόγιας μουσικής.
Πρώτο έργο το Greensleeves-dream, γραμμένο από τον Α. Μπαλτά το Νοέμβριο του 2008. Η σύνθεση βασίζεται πάνω στην ομώνυμη αναγεννησιακή μελωδία, που έχει φτάσει στις μέρες μας ως χριστουγεννιάτικο τραγούδι, και ο Μπαλτάς επεξεργάζεται ευφάνταστα και με τέχνη. Μετά από μια σύντομη «ονειρική» εισαγωγή, κυριαρχεί η μελωδία Greensleeves, με σύντομες διακοπές από ενδιάμεσα μουσικά επεισόδια.
Στη συνέχεια η Ορχήστρα ερμήνευσε το Αφιέρωμα στα Φυλακισμένα Μνήματα του αείμνηστου Κύπριου συνθέτη Σόλωνα Μιχαηλίδη (1903 – 1979). Τώρα συνειδητοποιώ ότι συμπληρώνονται φέτος 30 χρόνια από τον θάνατό του. Το έργο του Μιχαηλίδη - που έχει ως αφορμή τα μνήματα των Κυπρίων αγωνιστών του απελευθερωτικού αγώνα 1955-59, στα οποία είχε απαγορευτεί κάθε πρόσβαση του λαού από την Αγγλική Διοίκηση – είναι βαρύ και πένθιμο. Μαρτυρεί την συνθετική τέχνη του δημιουργού, που φρόντισε να αναδείξει με καθαρότητα η ερμηνευτική άποψη του Α. Μπαλτά.
Το επόμενο έργο Παραλλαγές σε ένα θέμα του Σόλωνα Μιχαηλίδη συνέθεσε ο σπουδαίος εκείνος θεσσαλονικιός Κώστας Νικήτας (1940 –1989) που έφυγε αιφνίδια και πρόωρα. Μαθητής του Μιχαηλίδη και φίλος του Άλκη Μπαλτά. Άρα ο μαέστρος συνδέεται ιδιαίτερα με τον συνθέτη, εξ’ ου και η συναισθηματική προσέγγιση του έργου, πέρα από την κατακτημένη τεχνική αρτιότητα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το έργο Παραλλαγές σε ένα θέμα του Σ. Μιχαηλίδη ήταν η σύνθεση με την οποία ο Κ. Νικήτας πήρε το πτυχίο σύνθεσης από το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης το 1967. Το ταλέντο του είναι ολοφάνερο σ’ αυτήν την σύντομη μουσική σύνθεση.
Το πρώτο μέρος της συναυλίας ολοκληρώθηκε με τις Τρεις χορευτικές εικόνες από την Μικρά Ασία του φίλου συνθέτη Φίλιππου Τσαλαχούρη, ο οποίος ήταν παρών. Οι τρεις χοροί παίχτηκαν για πέμπτη φορά μέσα σε δύο χρόνια. Και η επόμενη εκτέλεσή τους θα είναι την 25η Μαρτίου στο Κίεβο! Στο πλαίσιο του εορτασμού της εθνικής μας επετείου εκεί. Για δεύτερη φορά άκουσα τους χορούς αυτούς live. Η ερμηνεία Ορχήστρας Πατρών υπό τον Μπαλτά ήταν θυελλώδης θα έλεγα! Κρουστή, διάφανη, ηγεμονική! Ο συνθέτης των 24 ελληνικών χορών, που βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών για το έργο του αυτό, μας προσκαλεί και με τους τρεις αυτούς χορούς για έγχορδα, μ’ ένα τρόπο απόλυτα σημερινό, σε κόσμους και καιρούς αλλοτινούς, απέραντα ευγενικούς.
Στο δεύτερο μέρος απολαύσαμε την κλασική Ποιμενική Σουΐτα του Μάριου Βάρβογλη (1885 –1967), έξοχο δείγμα της Εθνικής Μουσικής Σχολής, δύο διασκευές για έγχορδα τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη και μια μεταγραφή της Δωδεκανησιακής Σουΐτας του Γιάννη Κωνσταντινίδη (1903 – 1984). Ο Νίκος Κυπουργός μας έδωσε σε αργή εκδοχή το «Ένα το χελιδόνι» από το «Άξιον εστι» του Ελύτη και ο Άλκης Μπαλτάς την θαυμάσια μελωδία του τραγουδιού «Την πόρτα ανοίγω το βράδυ» (ποίηση Τάσου Λειβαδίτη). Η ελεύθερη διασκευή του Μπαλτά μου αρέσει πολύ γιατί έχει πλοκή, ένταση και αίσθημα. Την άκουσα πρόσφατα και στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, όπως την έπαιξε η Καμεράτα υπό την διεύθυνση του ιδίου. Εδώ μου άρεσε καλύτερα. Μου άρεσε και η μεταγραφή που έκανε ο βιολιστής Γιάννης Μαυρίδης στην διάσημη Σουΐτα του Κωνσταντινίδη.
Ήταν μια συναυλία άκρως παιδευτική, ιδιαίτερα συναισθηματική και γνησίως ελληνική.
Χαίρομαι ιδιαίτερα διότι ο Άλκης Μπαλτάς και η σπουδαία πιανίστα Βίκυ Στυλιανού, η οποία έπαιξε στο Greensleeves (στην Αθήνα, στο Μέγαρο, το άκουσα με άρπα) με τιμούν με την φιλία τους. Τους τιμώ απεριόριστα ως ακάματους και εξαιρετικούς εργάτες της μουσικής και ιεραποστόλους της ελληνικής μουσικής.

Στην φωτό Άλκης Μπαλτάς και Φίλιππος Τσαλαχούρης

ΤΟ ΑΦΓΑΝΙΚΟ ΕΝ ΠΑΤΡΑΙΣ: "Σαλπίσματα νομής!"

Γεωργίου Θ. Γιαννοπούλου

Εκδότου της Πολιτικής - Φιλολογικής των Πατρών

Είναι πασίγνωστο το ανέκδοτο για τον τρόπο χορτασμού πεινώντων πτηνών μεταφερομένων δια πλοίου εις το μέτωπο σε πολεμική περίοδο. Για να κατασιγασθή η νευρικότης των ζώων από την πείνα και να αποφευχθούν τα επικίνδυνα λακτίσματα και ο προβλεπόμενος αφηνιασμός των, κάποιος είχε τη σωτηριώδη έμπνευση να σαλπίση το ενστικτωδώς γνωστό στα ζώα σάλπισμα «νομής», δηλαδή επικειμένης σιτίσεως. Τα ανήσυχα ζώα ηρέμησαν, το δε απατηλό σάλπισμα επανελήφθη πολλάκις μέχρις αποβιβάσεως.
Ο μύθος είναι θλιβερώς επίκαιρος για την πόλη μας, εν σχέσει προς το άλυτο πρόβλημα των λαθρομεταναστών, οι οποίοι κατά κύματα καταφθάνουν εδώ εις αναζήτησιν τρόπου διαφυγής των προς την Ιταλία και δι’ αυτής εις άλλους παραδείσους της Ευρώπης.
Το πρόβλημα καίτοι χρόνιο, έχει αφορήτως οξυνθή τελευταίως. Οι δυστυχείς αυτοί άλλοτε ήσαν στην συντριπτική τους πλειοψηφία Κούρδοι, οι οποίοι εγκατέλειπον την πατρίδα τους λόγω των διώξεων, που προήρχοντο από το τυραννικό καθεστώς του Σαντάμ. Ήδη, μετά την αβεβαία ομαλοποίηση των πραγμάτων στο Κουρδιστάν, οι καταφθάνοντες είναι Αφγανοί, Πακιστανοί και άλλοι Ασιάτες.
Στην συντριπτική τους πλειοψηφία είναι άρρενες και νέοι, αρκετά παιδιά, ως εκ τούτου δε ημπορούν να ανθέξουν τις φρικτές συνθήκες κακουχίας υπό τις οποίες διαβιούν. Για ηλικιωμένους και αδυνάτους το τόλμημα θα απέβαινε θανατηφόρο.
Οι συνθήκες διαβιώσεως για όσους φθάνουν εδώ είναι απερίγραπτες. Χωρίς στέγη, χωρίς τροφή, χωρίς χώρους υγιεινής, συσσωρεύονται στην παραλιακή ζώνη της αρκτικής πλευράς του λιμένος, για να έχουν προ οφθαλμών τα πλοία Πατρών – Ιταλίας, μήπως κατορθώσουν να επιβιβασθούν λάθρα σε κάποιο απ’ αυτά και φθάσουν στη γη της Επαγγελίας, όπου ίσως τους αναμένουν οικείοι ή φίλοι, έχοντες «αθλήσει» ενωρίτερα.
Είναι αναμφισβήτητο ότι η πόλη αντιμετωπίζει ένα σοβαρό, δύσλυτο και, αρχικώς, απροσδόκητο πρόβλημα. Τα κύματα των μεταναστών δεν κοπάζουν. Κάποια μη εντοπισθείσα και ως εκ τούτου ασύδοτος κατευθυντήριος σπείρα ευρίσκεται όπισθεν των στιφών αυτών, η οποία οργανώνει μυστηριωδώς τρόπους διάπλου της Αδριατικής, παρά τα λαμβανόμενα μέτρα φυλάξεως του λιμένος. Δεν εξηγείται, άλλως, πώς νέα κύματα καταφθάνουν εξαφανιζομένων των προηγουμένων. Δίδεται η αίσθηση του «πίθου των Δαναΐδων».

Η πόλη των Πατρών (εννοούμε τις Αρχές της), πώς αντιμετωπίζει την κατάσταση. Ιδού πως:
Από καιρού εις καιρόν οργανούνται συσκέψεις των «φορέων». Οι φορείς αυτοί αποφαίνονται, μετά πολύωρες «τοποθετήσεις» ότι αρμόδιος είναι… κάποιος άλλος. Ότι ο άλλος αυτός κείται πέραν της πόλεως και έξω των τοπικών αρμοδιοτήτων και δυνατοτήτων. Ότι αρμοδία είναι η Κυβέρνηση ή η Ε.Ε., ίσως και ο ΟΗΕ. Ότι, πάντως, απαιτείται η εκπόνηση «ωλοκληρωμένου» σχεδίου για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Ποιος θα το εκπονήση δεν έχει αναφερθή, ούτε εντοπισθή. Ότι αρκεί (ίσως) η ασφυκτικώτερη οχύρωση του λιμένος και η αύξηση του αριθμού των φυλάκων. Ό,τι, ότι…
Επί έτη πολλά (πλέον των 15) ακούονται ανιαρώς τα ίδια πράγματα. Οσάκις κορυφούται ο γογγυσμός των περιοίκων, αποφασίζονται νέες συσκέψεις. Είναι τα σαλπίσματα νομής! Αποτέλεσμα; ΜΗΔΕΝ. Αυτό που αποφασίζεται ομοφώνως εκάστοτε, είναι να γίνη κάποια νέα σύσκεψη. Εν τω μεταξύ οι μετανάστες λιμώττουν και ρυπαίνουν και η πόλη παραπέμπει το πρόβλημα εις απροσδιορίστους άλλους.
Βεβαίως, το πρόβλημα είναι γενικώτερον και αι «παράμετροί» του διεθνείς. Όμως η πόλη ώφειλε να επιληφθή μιας στοιχειώδους περιθάλψεως (στεγάσεως και σιτίσεως) των «αθλίων» αυτών. Αυτό επιβάλλει ο πολιτισμός και ο ανθρωπισμός. Και αυτό είναι καθήκον και αρμοδιότης των τοπικών Αρχών. Η ανιαρά επωδός, που ακούεται επί έτη, «να αναλάβη ο καθένας τις ευθύνες του», ένθα «ο καθένας» είναι κάποιος άλλος πλην ημών, απέβη κακόγουστο αστείο, εκθέτον τον πολιτισμό της πόλεως, της οποίας (ειρήσθω) οι πολίτες ως άτομα, καθώς και η τοπική Εκκλησία, έχουν κατά καιρούς επιδείξει αξιοσημείωτη ευαισθησία και στοργή προς τους συνανθρώπους αυτούς.

Υ.Γ. Η στέγαση των κοιμωμένων στα πεζοδρόμια (εν χειμώνι) δεν θα ηδύνατο άραγε να γίνη εις κάποιο αχρησιμοποίητο κτίριο, όπως το επί της οδού Καρόλου και Όθωνος – Αμαλίας, ένθα εστεγάσθησαν άλλοτε (1948-49) πολλές οικογένειες καταφυγόντων χωρικών; Αλλά και χώροι για την εγκατάσταση προχείρων καταλυμάτων αδύνατον είναι να μη υπάρχουν.

ΕΞΩΔΙΚΟ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΠΑΤΡΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΜΑ ΕΦΡΑΙΜ!

Γράφουν οι εφημερίδες οι αθηναϊκές ότι εκτός από το εν Πάτραις καρναβαλικό άρμα Εφραίμ, κυκλοφορεί στολή του ηγουμένου - πλήρες σετ: καπέλο, κοτσίδα, γενειάδα και φρύδια. Τα εποχικά καταστήματα με αποκριάτικες αμφιέσεις γεμίζουν φέτος, λέει, από μάσκες παπάδων και ράσα. Βέβαια, για να λέμε την αλήθεια, από παλιά ο παπάς ήταν προσφιλές θέμα των, μεμονωμένων έστω, καρναβαλιστών. Φέτος, λόγω Εφραίμ, παίρνει μια μαζική διάσταση.

Στις πατρινές εφημερίδες διαβάζω σήμερα για το εξώδικο που έστειλε στον Δήμαρχο Πατρέων κάποια "παραθρησκευτική οργάνωση" της Πάτρας ζητώντας τώρα την απόσυρση του άρματος Εφραίμ. Το άρμα αναβιώνει παλιά ...μίση, θρησκευτικότητας και καρναβάλου. Το αίτημα για απόσυρσή του είναι πρωτοφανές.

Μάλλον θα έχουμε εξελίξεις. Πικάντικες υποπτεύομαι... Καρναβαλικού περιεχομένου! Αρκεί να μην υποψιαστώ ότι πίσω από το εξώδικο κρύβεται κανένας ευσεβής και φιλόθεος... Αλέκος!... Χα,χα! Για τον... οργισμένο αρχιμανδρίτη δεν συζητάμε. Θα δώσει ρεσιτάλ! Λάβετε θέσεις μπροστά στις οθόνες σας, αγαπητοί συμπολίτες. Το καρναβάλι αρχίζει!

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΗΛΩΣΗ

Υπάρχουν κάποιοι φίλοι του ιστολογίου που ενοχλούνται με όσα γράφω και προτείνω. Υπάρχουν άλλοι που ...δαιμονίζονται από την τάχα και... σιωπή μου σε κάποια θέματα. Λυπάμαι που δεν μπορώ να τους ικανοποιήσω όλους. Ας αρκεσθούν, λοιπόν, οι οχλούμενοι υπό... λογισμών ακαθάρτων στην Υπεύθυνη Δήλωση που δανείζομαι από την Μαρία Νεφέλη του ποιητή της Ιδιωτικής Οδού.

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΗΛΩΣΗ

Προσέξετε πολύ την αποσπασ-

ματικότητα της καθημερινής μου ζωής

και τη φαινομενική της ασυνέπεια.

Πού αποβλέπει
και με τι σκοπούς απώτερους πάει ν' αναπτυχθεί

και ν' αποκτήσει νόημα βαθύτερο.

Ζητά ν' αποθαρρύνει τις έρευνες των επιστημόνων

προς όφελος πιστεύω της αυθεντικότητας του ανθρωπίνου δράματος.

Πάνω σ' αυτό
en las purpúreas horas

δεν δέχομαι καμιάν υποχώρηση.

Μού είναι αδύνατον να δω τον εαυτό μου
αλλιώς
παρά σαν σύνθεση αντιαφηγηματική
χωρίς ιστορική συνείδηση
χωρίς εμβάθυνση τύπου ψυχολογικού
πράγμα που θα' κανε την καθημερινή ζωή μου
ανιαρή σαν μυθιστόρημα
θνησιγενή σαν έργο του κινηματογράφου
αρνητική σαν χιουμοριστικό ανέκδοτο
αδιάφορη σαν έργο ζωγραφικής της Αναγεννήσεως
επιβλαβή σαν ενέργεια πολιτική και γενικά
δουλοπρεπή και υποταγμένη στη φυσική του κόσμου τάξη
και στα -κοινώς λεγόμενα- φιλάνθρωπα αισθήματα.

Κολάζ Ελύτη, Η καθαρή αλήθεια (1979)

Ο ΑΣΚΗΤΗΣ ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

Σήμερα γιορτή του Αγίου Μάρωνος σύμφωνα με το τυπικό της Μαρωνίτικης Εκκλησίας, βρέθηκα αντιμέτωπος στο ιντερνέτ με φωτογραφίες από την εξόδιο ακολουθία του μαρωνίτη ασκητή π. Αντωνίου Σάινα. Ας ανάφερω εδώ ότι η Μαρωνίτικη Εκκλησία είναι μια από τις ανατολικές εκκλησίες που υπάγονται στον Πάπα της Ρώμης, διατηρώντας ωστόσο ένα είδος αυτονομίας σε πολλά θέματα. Οι Μαρωνίτες θεωρούν τον εαυτό τους διαδόχους της κοινότητας που μαζεύτηκε αρχικά γύρω στον Άγιο Μάρωνα και η οποία μετέπειτα έγινε μια αυτόνομη εκκλησία. Οι Μαρωνίτες δίνουν έμφαση στον ασκητισμό και τη λιτότητα που αντικατοπτρίζονται στη λατρεία τους.
Ο π. Αντώνιος γεννήθηκε το 1920 και πήγε νέος στο μοναστήρι του Αγίου Αντωνίου του Μεγάλου. Ένα μοναστήρι που βρίσκεται σε μια κοιλάδα γεμάτη μοναστήρια μαρωνίτων τε και ορθοδόξων. Έμεινε στο κοινόβιο μέχρι το 1982 οπότε αποσύρθηκε στο ασκητήριο έως τις 3 Ιανουαρίου του 2009, ημέρα κοιμήσεώς του. Η αρετή του ήταν γνωστή και άγγιξε όλους τους πιστούς, και δη τους νέους. Ένα παράδειγμα είναι και η φωτογραφία που παρουσιάζεται εδώ. Παρατηρούμε μια νέα κοπέλα να στέκεται με σεβασμό μπροστά στη σορό του, χωρίς ίχνος επιτήδευσης.

ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΑΜΩΝΑ ΜΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ ΧΕΙΜΩΝΑ

Χθες το απόγευμα στον Πλαταμώνα για γεύμα με φίλους και βόλτα στην παραλία που έσφυζε από κόσμο και προμήνυε άνοιξη! Κι εκεί σκεφτόμουν τον ποιητή της Ιδιωτικής Οδού:

Στις ακρογιαλιές του Ομήρου υπήρχε μια μακαριότητα, ένα μεγαλείο, που έφτασαν ως τις ημέρες μας άθιχτα. Η πατούσα μας, που ανασκαλεύει την ίδιαν άμμο, το νιώθει. Περπατάμε χιλιάδες χρόνια, ο άνεμος ολοένα λυγίζει τις καλαμιές κι ολοένα εμείς υψώνουμε το πρόσωπο. Κατά πού; Ως πότε; Ποιοι κυβερνάνε;

ΣΤΟ ΚΤΗΜΑ ΛΙΓΑΣ ΣΤΑ ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ

Χθες Κυριακή το μεσημέρι στο Κτήμα Λίγας, λίγο έξω από τα Γιαννιτσά, με ήλιο και υπέροχα σύννεφα αντάμα. Με καλούς και ανυπόκριτους φίλους και το νέο ροζέ από τους βιολογικούς αμπελώνες του κτήματος. Οι φιλόξενοι οινοπαραγωγοί ιδιοκτήτες, μερακλήδες και με άποψη άνθρωποι, ανήκουν στην άλλη Ελλάδα.

ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΜΗΛΙΩΝΗΣ: «Ένας είναι ο Θεός!»

Θυμήθηκα τον πρώτο μου χρόνο που δούλεψα στην Πάργα, για να βγάλω πια το ψωμί μου. Πρώτη φορά που έφευγα μακριά από τους δικούς μου, μόνος σε μια κωμόπολη απομονωμένη, πίσω από τον ήλιο, δυο μέρες ταξίδι από το σπίτι μου –έτσι ήταν τότε η Πάργα, μην κοιτάτε τώρα. Ήμουν άπειρος, και από κόσμο και από τη δουλειά που πήγαινα να κάνω. Ξεπεταρούδι ήμουν, ούτε φαντάρος δεν είχα πάει ακόμη. Έπεσε κι ένας χειμώνας βαρύς, με παγωνιές και βοριάδες. Όλο το απόγευμα και όλη τη νύχτα άκουγα τα κύματα που σπάγανε με ορμή στους μόλους, κι ύστερα το σούρσιμο των χαλικιών, καθώς το κύμα τραβιόταν πίσω για να πάρει φόρα και να ορμήσει ξανά στη στεριά. Αμάθητος όπως ήμουν από θάλασσα, τον πρώτο καιρό δεν μπορούσα να ηρεμήσω και να κλείσω μάτι από κείνο το βουητό. Με τον καιρό όμως το συνήθισα και μάλιστα το ένιωθα να μου κρατάει συντροφιά τις ατέλειωτες νύχτες του χειμώνα. Θυμόμουν τότε το λόγο της μάνας μου, όταν με ξεπροβοδούσε: «Μην στενοχωριέσαι! Έχει ο Θεός!».

Όταν ξυπνούσα το πρωί, έστρεφα τα μάτια σ’ ένα στενόμακρο παράθυρο αντίκρυ από το κρεβάτι μου, το μοναδικό, για να διαπιστώσω αν ήταν η ώρα να σηκωθώ για το σχολείο. Μια σουσουράδα αναμαλλιασμένη από την παγωνιά, έκανε χορευτικές κινήσεις στο περβάζι του παραθυριού, κι ύστερα ράμφιζε απ’ έξω το τζάμι. Τις πρώτες μέρες που το πρόσεξα αυτό, το θεώρησα ως σημάδι θεόσταλτο. Μάλιστα το έγραψα κιόλας σ’ ένα από τα γράμματά μου, δεν θυμάμαι σε ποιον φίλο μου, θυμίζοντάς του πως η ίδια η λέξη οιωνός σημαίνει πουλί. Όλα τότε ήταν γεμάτα από οιωνούς, από μεταφυσικά νοήματα, όλη η ζωή μου διαποτίζονταν από μυστικές επικοινωνίες. Με τον καιρό ανακάλυψα ότι η αλήθεια ήταν πολύ πεζή: το τζάμι είχε μήνες να πλυθεί κι είχε γεμίσει μυγοφτύσματα κι η σουσουράδα μου τα νόμιζε έντομα και τα ράμφιζε απ’ έξω – και το έγραψα κι αυτό σε κάποιον φίλο μου. Αλλά μέρα με την ημέρα ανακάλυπτα με απογοήτευση ότι και σε πολλά άλλα πράγματα η αλήθεια ήταν πολύ πιο πεζή. Κάθε μέρα και διαπίστωνα, κι ωστόσο εκείνη η φωνή μέσα μου συνέχιζε να μου επαναλαμβάνει: Έχει ο Θεός! Και με κρατούσε.

Πλενόμουν γρήγορα στον παγωμένο νιπτήρα, έτρωγα λίγο ψωμί μ’ ελιές, τυλιγόμουν μ’ ένα κασκόλ κι ανηφόριζα το μονοπάτι για το Τουρκοπάζαρο, όπου βρισκόταν το Ημιγυμνάσιο, στεγασμένο σ’ ένα παλιό τουρκόσπιτο. Τρεις τάξεις όλες κι όλες, σε τρεις αίθουσες, με ένα διάδρομο μπροστά κι ένα μικρό Γραφείο. Εκεί έβρισκα τη θερμάστρα αναμμένη κιόλας από την καθαρίστρια που ανέβαινε χαράματα, έψηνα καμιά φορά καφέ και κοίταζα κάτω τη γραφική πολιτειούλα, την κάτασπρη, και το απέραντο Ιόνιο, γεμάτο αφρισμένα κύματα σε όλη την έκτασή του. Περίμενα τον διευθυντή, που ηλικιωμένος καθώς ήταν και υπέφερε από άσθμα, αργούσε να βγάλει την ανηφόρα, στεκόταν κάθε τόσο, ακουμπούσε σε κανέναν κορμό ελιάς, έβγαζε το μαντήλι κι έβηχε με τις ώρες, έτσι που θαρρούσες πως τελικά θα ξερνούσε στο μονοπάτι τα πλεμόνια του, στη ρίζα της ελιάς. Εμείς οι δυο ήμασταν όλοι κι όλοι οι καθηγητές, φιλόλογοι και οι δύο, και διδάσκαμε στις τρεις τάξεις όλα τα μαθήματα, από Αρχαία μέχρι Θρησκευτικά και Άλγεβρα. Καθώς μάλιστα εκείνος ήταν του δημοσίου και είχε πολλά χρόνια υπηρεσίας στην καμπούρα του, εκτελούσε και χρέη διευθυντού και το ωράριό του ήταν περιορισμένο. Έτσι το βάρος των αυξημένων ωρών έπεφτε στις πλάτες μου, που ήμουν νέος, με είχαν προσλάβει «επί συμβάσει» και πληρωνόμουν από το Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων. Και μαζί έπεσαν στις πλάτες μου και τα θρησκευτικά και η Άλγεβρα. Με την Άλγεβρα δεν τα πήγαινα άσχημα, γιατί όλο και τη θυμόμουνα από τα γυμνασιακά μου χρόνια. Τη διάβαζα πάντως με προσοχή τα απογεύματα, καθώς και τα Θρησκευτικά, για να μη βρεθώ καμιά φορά σε δύσκολη θέση μπροστά στους μαθητές μου-καμιά δεκαπενταριά όλους κι όλους σε κάθε τάξη. Μπορώ να πω πως τα πήγαινα καλά, πράγμα που αργότερα, όταν πια τέλειωνε η χρονιά, το βεβαίωσε και ο Επιθεωρητής μου που με είχε επιθεωρήσει. «Καλά πας!» μου είπε. Ωστόσο, παρά την επιμέλειά μου, λίγο έλειψε να τα βρω σκούρα μ’ ένα μαθητή μου στην πρώτη τάξη, που δεν διακρινόταν για την ευφυΐα του. Ήταν στο μάθημα της Παλαιάς Διαθήκης και τους διηγιόμουν τη δημιουργία του ανθρώπου και πώς ο Θεός έπλασε την Εύα από το πλευρό του Αδάμ. Σήκωσε τότε το χέρι του ο μαθητής και με ρώτησε σχεδόν τρομαγμένος:

- Δηλαδή, κύριε καθηγητά, και τώρα έτσι γίνονται οι γυναίκες; Για μια στιγμή θόλωσε ο νους μου. Τι να του απαντούσα; Ποια ήταν θεολογικώς ορθή απάντηση; Αυτό δεν θυμόμουν να το έλεγε το βιβλίο τους. Για να κερδίσω χρόνο στη συνέχεια, έδωσα την πρώτη απάντηση που ήρθε στο νου μου:
- Ε όχι, μωρέ παιδί μου! Είπα. Αυτό έγινε μια φορά στην αρχή! Τώρα γίνονται κι αυτές όπως όλοι οι άνθρωποι!

Ευτυχώς δεν με ρώτησε πώς γίνονται οι άλλοι άνθρωποι. Φαντάζομαι πως, μια και προβληματίστηκε, θα φρόντισε να βρει την απάντηση σε κάποιους άλλους αρμοδιότερους, δηλαδή στους συμμαθητές του, που άφησαν ένα μακρόσυρτο μουρμουρητό, μαθητές και μαθήτριες, μόλις ακούστηκε η ερώτηση. Πάντως τώρα, ύστερα από πενήντα περίπου χρόνια, σκέφτομαι πως ήταν καλύτερα που δεν ήμουν θεολόγος. Ποιος ξέρει τι ρητορείες θα του αράδιαζα για να τον καθησυχάσω και το παιδί θα ’μενε στο σκοτάδι και στους φόβους του, δε θα μάθαινε ποτέ την αλήθεια.

Στην πρώτη τάξη είχαμε θυμάμαι κι ένα Μουσουλμάνο, ένα φοβισμένο παιδάκι, μικρόσωμο, με μάτια όλο έκπληξη και πανικό. Τον έλεγαν, θυμάμαι Μουλιαζίμ. Νεχάτ Μουλιαζίμ. Ζούσε στην Πάργα με τη μάνα του, δεν ξέρω αν είχε αδέρφια, πάντως πατέρα δεν είχε. Πρέπει να ήταν φτωχή οικογένεια, κι ίσως γι’ αυτό οι δικοί τους δεν είχαν φύγει με τις ανταλλαγές. Η μάνα ξενοδούλευε στα σπίτια και τις ελιές.

Ο Μουλιαζίμ λοιπόν, σαν Μουσουλμάνος που ήταν, δεν είχε υποχρέωση να παρακολουθεί το μάθημα των θρησκευτικών. Ο διευθυντής τον είχε καλέσει στο Γραφείο, τις πρώτες μέρες κιόλας που αρχίσανε τα μαθήματα, και «μας είχε ενημερώσει» κι εκείνον κι εμένα. Αργότερα ενημέρωσε και τον επιθεωρητή –μην βρούμε και κανέναν μπελά, μου είπε. Δεν ξέρω αν ο Μουλιαζίμ αντιλήφθηκε σωστά εκείνο το «δεν είχε υποχρέωση» ή αν το εξέλαβε ως απαγόρευση. Πάντως στην ώρα των Θρησκευτικών δεν έμπαινε ποτέ στην τάξη. Καθόταν σε μια πέτρα, στην αυλή, όσο ήταν καλός ο καιρός, και διάβαζε το βιβλίο του, ενώ με τις κακοκαιρίες στεκόταν σε μια γωνιά του διαδρόμου και περίμενε υπομονετικά το κουδούνι.

Μια μέρα με φοβερή παγωνιά ανοίγω την πόρτα και τον βλέπω πάλι όρθιο στο διάδρομο να τρεμουλιάζει. Θυμήθηκα τη σουσουράδα που ράμφιζε το παράθυρό μου.

«Βρε Νεχάτ» του λέω. «Έλα, αγόρι μου, μέσα στη σόμπα μην αρρωστήσεις! Θέλεις άκουγε, θέλεις μην ακούς. Ένας είναι ο Θεός για όλον τον κόσμο!» Θυμάμαι που μπήκε δειλά και κάθισε στο θρανίο του. Για μια στιγμή έγινε σιωπή -ιερή σιωπή, παραλίγο να πω- κι ύστερα συνεχίστηκε το μάθημα.

Πέρασε εκείνη η χρονιά, έληξε το Συμφωνητικό μου, πήγα φαντάρος, απολύθηκα, διορίστηκα στο Δημόσιο, πιάστηκα από την κρικέλα. Μπήκα κι εγώ σ’ ένα δρόμο. Ερχόταν το καλοκαίρι και τριγυρνούσα με τις συντροφιές στις παραλίες. Τις πιο πολλές φορές στις κοντινές. Στο Μενίδι, στη Μαργαρώνα της Πρέβεζας, στην Καστροσυκιά. Μια φορά είπαμε να πάμε στην Πάργα, που είχε αρχίσει να αναπτύσσεται τουριστικά, να μείνουμε λίγες μέρες.

Θα είχαν περάσει πάνω από δέκα χρόνια από τότε που ήμουν εκεί καθηγητής. Και δεν μπορώ να πω πως δεν ήμουν συγκινημένος, όταν βρέθηκα ξανά στα ανηφορικά δρομάκια της, με τα σκαλιά. Ανέβηκα στο Τουρκοπάζαρο, έφτασα ως την πόρτα του κάστρου, είδα το παλιό μας Γυμνάσιο, εγκαταλειμμένο, χωρίς παράθυρα. Είχε χτιστεί καινούριο, εκεί στην ανατολική γωνία, μπροστά στην Κόκκινη Βίλα, που τώρα, κοντά του, είχε μικρύνει πολύ. Όλο το μυστήριο που έκρυβε τότε είχε χαθεί, μαζί με τους ενοίκους της – ένα ζευγάρι μονόχνωτο, μυστήριο κι εκείνο, λέγανε, που απέφευγε τις πολλές συναναστροφές. Πότε πότε συναντούσα κάποιον γνωστό, μερικοί με αναγνώριζαν. Ρώτησα για κάποιους του Συλλόγου Κηδεμόνων, είχαν πεθάνει. Το ίδιο και ο διευθυντής μου. Μαθητές μου δεν έβλεπα. Ή είχαν σκορπίσει για τις σπουδές τους ή είχαν ανδρωθεί και είχαν γίνει αγνώριστοι.

Ένα πρωί, εκεί που στεκόμουν στο δρομάκι, μπροστά στην πόρτα του σπιτιού όπου μέναμε και περίμενα την παρέα μου για να πάμε για μπάνιο, με πλησίασε μια γυναίκα μεσόκοπη και με χαιρέτησε με εγκαρδιότητα:

- Εσύ, μου λέει, δεν είσαι ο καθηγητής; Και είπε το όνομά μου.
- Ποια είσαι; τη ρωτώ.
- Εγώ είμαι η μάνα του Μουλιαζίμ, μου λέει. Τον θυμάσαι;
- Και βέβαια, της λέω, τον θυμάμαι. Τι κάνει ο Νεχάτ;
- Είναι στα ξαδέρφια του, στη Σμύρνη, μου λέει.
- Πες του χαιρετισμούς, αν με θυμάται.
- Αν σε θυμάται! Ούτε εκείνος ούτε εγώ σε ξεχνάμε, μου λέει.
- Για ποιο πράγμα;
- Για κείνο που τους είπες!…

Η αλήθεια είναι πως ανησύχησα, αλλά η γυναίκα συνέχισε:
- Ήρθε λαχανιασμένος στο σπίτι μας από το σχολείο, τρέχοντας, εκείνη τη μέρα και μου είπε: «Μαμά, ο καθηγητής μάς είπε σήμερα πως ένας είναι ο Θεός για όλον τον κόσμο!»… Ξεχνιούνται αυτά;
Ομολογώ πως δεν το περίμενα. Ήταν τότε το καλύτερο μάθημα που πήρα ως δάσκαλος.

Πρόπερσι, όπως ξέρετε, αρχές Ιουλίου, ήρθε στην Ελλάδα η μις Τουρκία. Εμφανίστηκε στην τηλεόραση. Κοπέλα χάρμα των ματιών, θεσπέσια ομορφιά. Μα ποιος το περίμενε; Την λέγανε Μουλιαζίμ και μίλησε ελληνικά! Είπε πως ο πατέρας της ήταν απ’ την Πάργα. Λογάριασα τα χρόνια. Ήταν λοιπόν η κόρη του Νεχάτ! Άλλωστε κάποια στιγμή παρουσιάστηκε κι ο ίδιος , στρουμπουλός, με λίγο μουστάκι στο απάνω χείλι. Γνώρισα το φοβισμένο βλέμμα στα μάτια του. ήταν και ο καιρός που όλο επεισόδια γινόντουσαν με την Τουρκία κι ακουγόντουσαν πάλι μισαλλόδοξα μηνύματα. Ύστερα ακούστηκε από τη Σμύρνη και η φωνή της μάνας του που έστελνε χαιρετίσματα στις φιλενάδες της στην Πάργα. Η μορφή της δεν παρουσιάστηκε, μονάχα η φωνή της που διαπερνούσε το χάος των σαράντα πέντε χρόνων.

Έμεινα κατάπληκτος από τα παιχνίδια της τύχης. Άλλη μια φορά που ο χρόνος για μένα είχε εξατμιστεί, όπως συχνά μου συμβαίνει.

Πήρα και του έγραψα ένα γράμμα: «Νεχάτ, αγόρι μου!» τού ’γραψα. «Μην ακούς τι λένε οι «προκαθήμενοι». Μην τ’ ακούς, Νεχάτ! Κι αν νοστάλγησες, γιε μου, την Πάργα, έλα να την ξαναδείς. Πάρε και τη μάνα σου να ξαναδεί τις φιλενάδες της, πριν φύγει. Ένας είναι ο θεός για όλον τον κόσμο! Κι είναι αυτός που σας ευλόγησε κι έδωσε την ομορφιά στην κόρη σου, για να τον δοξάζει. Ας σας έχει καλά Νεχάτ!»
Δεν ήξερα πού να στείλω το γράμμα, δεν είχα διεύθυνση, τό ’στειλα και δημοσιεύτηκε σε μια εφημερίδα. Δεν ξέρω αν έφτασε ποτέ στα χέρια του. Δεν το φαντάζομαι. Όμως η ευχή μου σίγουρα έφτασε στο αυτί του θεού –κι αυτό είναι αρκετό για μένα.

Ευχαριστώ θερμώς τον φίλο του ιστολογίου και εξαιρετικό συνάφελφο Γ.Μ. για την ευγενική αποστολή του κειμένου που απλώς μνημονεύσαμε σε προηγούμενη ανάρτηση.

φωτό:

- Άποψη της Πάργας

- Χριστόφορος Μηλιώνης

- Λέος Μόσκος, Η Δευτέρα Παρουσία

Η ΑΝΤΙΔΗΜΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Στην συνέντευξή του στο ΒΗΜΑ της Κυριακής και τον Στέφανο Κασιμάτη ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος λέει τα πράγματα με τ' όνομά τους. Επιλέγω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα που αφορά στην "φιλοσοφία" του για τα στελέχη της Εκκλησίας. Θέμα μείζον και... επώδυνο:

«Η Εκκλησία δεν είναι διδασκαλία ούτε φιλοσοφία, όπως είπαμε είναι βίωμα και πνευματική εμπειρία. Και μόνο δύο άγιοι άνθρωποι επάνω στη Γη κάνουν Εκκλησία. Επομένως, η Εκκλησία αυτή καθαυτή δεν περνά κρίση. Η κρίση αφορά τους ανθρώπους που την εκφράζουν. Οποια μέτρα κοσμικού ρεαλισμού και αν εφαρμόσουμε, δεν θα έχουν αποτέλεσμα αν ο άνθρωπος δεν αλλάξει εσωτερικά. Ενα από τα βασικά προβλήματα της ποιμαίνουσας Εκκλησίας, κατά την εκτίμησή μου, έγκειται στη στελέχωσή της. Τοποθετούμε ανθρώπους εδώ ή εκεί, χωρίς ειδική εκπαίδευση, χωρίς να τους έχουμε από κοντά για να τους εμπνεύσουμε, να τους δείξουμε δρόμους εργασίας. Η απουσία ενδιαφέροντος για τα στελέχη τα αφήνει στη ρουτίνα της καθημερινότητας και αντιμετωπίζουν την ιεροσύνη ως επάγγελμα. Είναι ολοφάνερο σήμερα. Δεν υπάρχει διάθεση από όλους μας. Αναφέρω το παράδειγμα του πατρός Αντωνίου Παπανικολάου, που μαζί με την πρεσβυτέρα του έχουν φτιάξει την “Κιβωτό”. Ξέρετε ότι αντιμετωπίζεται από πολλούς στον δικό του χώρο, τον εκκλησιαστικό, ως αποδιοπομπαίος; Γιατί; Επειδή ξεχωρίζει με το έργο του και “χαλάει την πιάτσα”, κατά το κοινώς λεγόμενο... Το βόλεμα υπερισχύει και διαχέεται στην πυραμίδα. Ετσι, όταν πρέπει να εκλέξουμε κάποιον για θέση επιτελική, δεν θα ψάξουμε να βρούμε εκείνον που χρειάζεται, αλλά θα διαλέξουμε από τον συνωστισμό των κολάκων και όσων επιδιώκουν την προσωπική προβολή, με γνώμονα τα συμφέροντα. Σήμερα η Εκκλησία διαθέτει δυναμικό ανθρώπινο και δυνατότητες τεχνικές που ποτέ στο παρελθόν δεν είχε. Δεν θέλουμε όμως να προχωρήσουμε σε βάθος. Δεν τολμούμε, ίσως δεν μας συμφέρει. Γι΄ αυτό και πολλά λαμπρά στελέχη προτιμούν αφάνεια και σιωπή».

Πάνω στην ώρα ένας ..."άθεος", ο γνωστός σκηνοθέτης Μιχαήλ Μαρμαρινός, ανεβάζει στο "Θησείον" Βίους Αγίων! Και ενώ μιλάει γι' αυτή την πρωτότυπη δουλειά του, που ειλικρινά με ξιτάρει και δεν θα χάσω, δείτε τι λέει για τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο:

«Παρακολουθώ την πνευματικότητά του και την αντιδημοτικότητα αυτής της πνευματικότητας- της δικής του και γενικότερα.

Και αυτό το λέω ως άθεος.

Βρίσκω ότι τον χαρακτηρίζει η λέξη γενναιοδωρία- η έννοια που διατρέχει και την παράσταση, χωρίς να ακούγεται η λέξη ούτε μία φορά»!

"ΤΑ ΝΕΑ" ΓΙΑ ΤΗΝ "ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΗ ΟΔΥΝΗ"

H εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, αγαπητοί φίλοι, στο χθεσινό Σαββατιάτικο φύλλο της, έχει εκτενές ρεπορτάζ για την ταινία Φθινοπωρινή οδύνη στην οποία, από την πρώτη στιγμή που άρχισε να προβάλλεται στην Κωνσταντινούπολη, αναφέρθηκε επανειλημμένως η Ιδιωτική Οδός. Ο τίτλος του ρεπορτάζ εύγλωττος: Οι Τούρκοι δακρύζουν για τα Σεπτεμβριανά - Μια ταινία για τα γεγονότα του 1955 ξυπνά μνήμες και ανοίγει συζητήσεις.

Μιλούν οι πρωταγωνιστές του φιλμ: Ο Γιλμάζ Καράκογιουνλου, ο συγγραφέας του βιβλίου «Φθινοπωρινός Πόνος», ο οποίος ήταν από τους πρώτους Τούρκους που μίλησαν για τα Σεπτεμβριανά και η σκηνοθέτις της ταινίας Τομρίς Γκιριτλίογλου.

Από το δημοσίευμα των ΝΕΩΝ επιλέγω τις αντιδράσεις για την ταινία στην Τουρκία:

Ανοίγει η πόρτα για ένα “συγγνώμη”

Έπειτα από 54 χρόνια οι Τούρκοι αρθρογράφοι συμφωνούν ότι τα Σεπτεμβριανά ήταν μία από τις πιο μελανές σελίδες της ιστορίας τους. «Υπάρχουν τόσες κακοφωνίες για τις οποίες το τουρκικό κράτος οφείλει να ζητήσει συγγνώμη. Η ταινία αυτή ανοίγει την πόρτα...», σχολιάζει ο Ουγούρ Βαρντάν της «Ραντικάλ». Οι αίθουσες του σινεμά που προβάλλουν την ταινία γεμίζουν. Τούρκοι, Ρωμιοί, Αρμένιοι παρακολουθούν την ταινία και φεύγουν με βουρκωμένα μάτια. «Ντροπή», ψελλίζουν οι πιο πολλοί. Όσο για τους εθνικιστές, δεν αντέδρασαν καθόλου. «Η Τουρκία και οι Τούρκοι καλλιτέχνες ξέρουν πάντα να έρχονται πρόσωπο με πρόσωπο με την ιστορία τους. Ο τουρκικός κινηματογράφος είναι γεμάτος από τέτοια παραδείγματα. Περιμένουμε την ίδια ευαισθησία και από τις ευρωπαϊκές χώρες», λέει η σκηνοθέτιδα.

ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΗΜΕΡΑ

Καλό Σαββατοκύριακο από τη συμπρωτεύουσα, αγαπητοί συνοδίτες!

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΑΘΩΝ

Με σπουδές Αρχαιολογίας και Θεολογίας, η βραβευμένη συγγραφέας Ελένη Λαδιά (Χάλκινος ύπνος, Αποσπασματική σχέση, Η θητεία, Τα άλση της Περσεφόνης, Η Χάρις, Η γυναίκα με το πλοίο στο κεφάλι, μεταφράσεις μαζί με τον Δ.Π. Παπαδίτσα των Ορφικών και των Ομηρικών Ύμνων) ταξιδεύει στη λογοτεχνία με σταθερά εφόδια τις αρχαιολογικές, μυθολογικές και θεολογικές της ανησυχίες, σε μια αναζήτηση του μύθου που βρίσκεται πίσω από τις καθημερινές ανθρώπινες σχέσεις και συμπεριφορές.

Μια "αιρετική" διάγνωση των διαχρονικών ανθρώπινων παθών επιχειρεί και στο τελευταίο της μυθιστόρημα, την Ταραντούλα, που κυκλοφόρησε το περασμένο φθινόπωρο από το Βιβλιοπωλείον της "Εστίας". Χαρακτηριστική του βιβλίου η τρισυπόστατη δομή του: όπου ένας συγγραφέας καταπιάνεται παράλληλα με τη μελέτη των πρωτοχριστιανικών αιρέσεων και με τη συγγραφή μιας (αυτοβιογραφικής;) ερωτικής ιστορίας. Οι ήρωες των τριών αυτών επιπέδων (ο συγγραφέας και οι κάτοικοι του χωριού όπου έχει μετακομίσει, οι αιρετικοί του θεολογικού δοκιμίου και τα ζευγάρια-συγκάτοικοι της ερωτικής ιστορίας) συνυπάρχουν στο τέλος του βιβλίου σε μια εκστατική σκηνή!



Διαβάζω στο ένθετο περιοδικό Βιβλιοθήκη της χθεσινής Ελευθεροτυπίας την κριτική που έγραψε για την Ταραντούλα ο Γιώργος Βέης με τίτλο "Το υπερβατικό στοιχείο της καθημερινότητας. Περνώντας την κρίση της μέσης ηλικίας":



Ο μονήρης μυθιστοριογράφος Ευμένης περνώντας την απαραίτητη κρίση της μέσης ηλικίας εγκαταλείπει αιφνιδίως την Αθήνα, αναζητώντας την ηρεμία του σε ένα ορεινό χωριό, το οποίο αποδεικνύεται το ίδιο σκληρό με την ασφυκτική πρωτεύουσα που άφησε πίσω του εκών άκων. Εκεί, στον «καθαρό αέρα», στρέφεται στη μελέτη του «ακάθαρτου υλικού» των πρώτων μεταχριστιανικών χρόνων, ό,τι δηλαδή αποτελεί τις περιώνυμες πρώτες συνεισφορές των αιρετικών, κακόδοξων και αποσυνάγωγων Γνωστικών στον πολιτισμό της Ερμηνείας. Τιτλοφορεί μάλιστα τη σειρά των συναφών δοκιμίων, τα οποία παράγονται το ένα μετά το άλλο, «Η λογική των ανθρώπων». Ταυτοχρόνως υποτάσσεται εκ νέου στον ισχυρότατο πειρασμό της συγγραφής μυθιστορήματος και αρχίζει εκ παραλλήλου τη σύνθεση ενός ακόμη έργου, της «Ταραντούλας». Είναι χαρακτηριστική η διχοστασία, η αμφιταλάντευση μεταξύ γραφής (=ζωή) και αποχής από την ολοκλήρωση έργων του δημιουργικού λόγου (=θάνατος), όπως διατυπώνεται κυρίως στη σελ. 93 επ.

Τελικώς διαβάζουμε τρία βιβλία ή σχεδιάσματα βιβλίων, αν συμπεριλάβουμε ασφαλώς και την αφήγηση περί του βίου και της πολιτείας του Ευμένη από τη φιλολογική (νεο-γνωστική;) μητέρα του. Οι τρεις κειμενικές υποστάσεις, κατά τα φαινόμενα ετεροθαλείς, τείνουν να ενοποιηθούν σε ένα και μόνον κειμενικό σώμα, υπονοώντας εμμέσως πλην σαφώς το Μέγα Σχέδιο των Συνοδικών Πατέρων, αλλά και των ενίοτε ισάξιων ή και ανωτέρων πνευματικά αντιπάλων τους, οι οποίοι αφιέρωσαν ολόκληρο σχεδόν τον βίο τους στην αίσια, ανεπίληπτη θεωρητικά επίλυση της Τριαδικότητας.

Ο ιδιαίτερα έμπειρος Ευμένης, ο οποίος έχει γεννηθεί για να γράφει και να διαβάζει πολλά βιβλία, παρά τις περί του αντιθέτου εντολές του παντογνώστη Εκκλησιαστή, γνωρίζει σαφώς ότι η Βίβλος, όπως άλλωστε όλα τα ιερά βιβλία, αναγιγνώσκεται πολλαπλώς, και μάλιστα υπό το κράτος αναμενόμενων συγκινησιακών μεθόδων: η υποκειμενικότητα μπορεί να υπονομεύσει με ιδιάζουσα ελευθεριότητα τις δήθεν κρυστάλλινες από πλευράς νοήματος σελίδες, αποκομίζοντας ό,τι εκείνη πίστεψε ότι διάβασε με σχολαστική εμβρίθεια ή διείδε αλληγορικά σε κάποιες αιφνίδιες στιγμές έκλαμψης. Ειδικότερα το κίνημα των ριζικά ανατρεπτικών φορέων της Γνώσης θέλησε να υπομνηματίσει από διαφορετική εποπτική γωνία το απώτερο μήνυμα τόσο της Παλαιάς όσο και της Καινής Διαθήκης. Το βιβλικό γράμμα αποκωδικοποιήθηκε φιλελεύθερα, το θέσφατο αποδόθηκε παραλλαγμένο σφόδρα, σαν να επρόκειτο για μια πρόταση ανοικοδόμησης ενός άλλου, τελείως εναντιωματικού, ηθικού σύμπαντος. Η τάση ανοικοδόμησης πάνω στην αμφιβολία απέδωσε ιδιάζοντες καρπούς. 'Η όπως διατυπώθηκε προσφάτως: «Με τις αξιωματικές βεβαιότητες που επιτρέπουν τον περίπατο παντού, η θεολογία μελέτησε και αποφάνθηκε για τις ουράνιες οντότητες με τη φυσικότητα που διαβάζουμε τις σκιές μιας τομογραφίας» (ιδέτε Κώστας Μαυρουδής, «Στενογραφία», «Κέδρος»).

Ο Ευμένης φαίνεται να γνωρίζει όμως και κάτι άλλο εξίσου καλώς, ότι δηλαδή οι Γνωστικοί, οι πιο ενυπόστατοι εντέλει από όλους τους διηγητικούς του ήρωες, ευρίσκονται στην κυριολεξία του όρου παντού: παρά τις απηνείς διώξεις τους από τους φορείς του επισήμου δόγματος, πέτυχαν να διαβρώσουν ή, αντιθέτως, να ενισχύσουν ποικιλοτρόπως με την πρωτοφανή σκέψη τους πλείστα πνευματικά κινήματα και σχολές σκέψης ανά τους αιώνες. Κυκλοφορούν διαρκώς ανάμεσά μας, πιστεύει ακράδαντα ο Ευμένης, με την άνεση, μάλιστα, η οποία διακρίνει τις κινήσεις του ίδιου, οποτεδήποτε μπαινοβγαίνει στην Αθήνα ή στην Κιβωτό-Φάτνη-χωριό του. Μπορεί να είναι και κάποιοι από όσους διαβάζουν τα βιβλία του και, ευτυχώς ή δυστυχώς, δεν το ξέρουν. Αλλωστε «θεωρίες της συνωμοσίας, αποκρυφισμός, αποκαλυπτική τρομοκρατία, ρατσισμός, αντισημιτισμός και μηδενισμός φέρουν πάντα ίχνη της Γνώσης» (ιδέτε Θάνος Λίποβατς, «Δοκίμιο για τη γνώση και τον γνωστικισμό», εκδόσεις «Πόλις», 2006).

Λίγοι συγγραφείς επιδίδονται συστηματικά στη μυθοπλαστική αναπαράσταση του κόσμου των ακραιφνών οπαδών της Γνώσης, όπως είναι φέρ' ειπείν ο Χάρολντ Μπλουμ, το πρώτο μυθιστόρημα του οποίου, με τίτλο «Α flight to Lucifer, Α Gnostic fantasy» (εκδόσεις «Farrar-Strauss-Giroux», Νέα Υόρκη, 1979), άφησε άριστες εντυπώσεις στους κύκλους των ιθυνόντων και όχι μόνον. Εκεί πρωταγωνιστούσε ο ύπατος των Γνωστικών, ο Βαλεντίνος. Στην «Ταραντούλα» κάνει βεβαίως και πάλι την εμφάνισή του, ενώ μνημονεύεται διεξοδικώς και η περίπτωση του προπάππου των απανταχού Γνωστικών, του Ιώβ, μετά των συμφραζομένων στασιαστικών αποριών-καταδηλώσεών του. Ο Αρειος, στον οποίο αρέσκεται, ως γνωστόν, να αναφέρεται και ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες, φαίνεται ότι θα είναι ο ήρωας ενός από τα επόμενα μυθιστορήματα της πολυβραβευμένης Ελένης Λαδιά: στη σελίδα 207 ο Ευμένης κλείνει με νόημα το μάτι στον ηγέτη των αιρεσιαρχών.

Η ενασχόληση της συγγραφέως με το σύμπαν της θεολογίας αλλά και της μυθολογίας είναι μακρά και εξίσου δόκιμη. Τα έργα της διαπνέονται συστηματικά από αυτή τη γόνιμη μείξη του έξω («αληθινού») και του ένδον (φαντασιακού-«πραγματικού»). Φρονώ ότι ανήκει δυναμικά σε όσους πιστεύουν ότι «ανάμεσα στα τόσα συστήματα αιτιότητας, η μυθολογία είναι κατά πολύ πιο γενναιόδωρη από όλα τα υπόλοιπα που διαθέτουμε, γιατί είναι υπέρτατα ανοιχτή και γιατί το κύριο δομικό της μοντέλο δεν είναι μια ευθεία γραμμή ούτε μια ελικοειδής γραμμή, αλλά ένα ζιγκ-ζαγκ. Προφανώς οι Ελληνες είχαν μια εξαιρετική μεταφυσική όρεξη, μια δίψα για το άπειρο, χάρη στην οποία αντιλαμβάνονταν ότι η ορθολογικότητα του λόγου δεν εγγυάται την ορθολογικότητα του υποκειμένου» (ιδέτε Γιόζεφ Μπρόντσκι, εφημερίδα «Τα Νέα», 13 Μαρτίου 1996). Διαπιστώνω ότι αναπαριστώμενοι τρεις κόσμοι πείθουν για τις όποιες αλήθειες τους, τα δε αεικίνητα υποκείμενά τους, ακόμη και ο «παράδοξος άνδρας» της Στρατονίκης, συνέχονται από την ίδια πνοή. Οι ρόλοι έχουν κατανεμηθεί ορθώς: είδος βεβαίως υβριδικό, αλλά παραγωγικό: το γράψιμο στην προκειμένη περίπτωση είναι εργαλείο της αρχαιολογίας των παθών μας.

Η συγγραφέας, τα μυθιστορήματα της οποίας «χαρακτηρίζονται από την αναζήτηση του απόλυτου σε έναν κόσμο όπου και η σχετικότητα και η συνείδηση της σχετικότητας θριαμβεύουν [...] (ενώ) επιχειρείται η συμπαράταξη μιας σειράς λογοτεχνικών ειδών που αγγίζουν εκ διαμέτρου αντίθετες θέσεις του σύγχρονου πεζογραφικού πανοράματος» (ιδέτε Νένη Ευθυμιάδη, περιοδικό «Διαβάζω», τεύχος 383, Μάρτιος 1998) δεν έχει ανάγκη να προσφύγει σε απατηλά τεχνάσματα. Της αρκεί να αφήνει να ξετυλίγονται τα τρία νήματα των αντίστοιχων πρωτογενών κειμένων της αβίαστα. Η αυθεντικότητα του επινοημένου σύμπαντος συμβαδίζει κατά συνέπεια με τις καθόλα ρεαλιστικές αποτυπώσεις. Ακόμη και το φονικό της σελίδας 151, παρότι αρχικώς φαντάζει ελαφρώς γκροτέσκο, υποτάσσεται τελικώς στο μαθηματικά σχεδιασμένο αφηγηματικό σχέδιο, και δη στο ειδικότερο πλέγμα των υφολογικών ισορροπιών, τις οποίες γνωρίζει να προοικονομεί. Οι όποιες αντιρρήσεις κάμπτονται, ο κόσμος, η τετραγωνική του ρίζα και οι αυξημένες ποιότητες-ποσότητές του διαβάζονται από μια διαφορετική γωνία θέασης, πλην όμως ακωλύτως.

Χαίρομαι πολύ που και αυτό το βιβλίο είχε τη φιλολογική φροντίδα του φίλου του ιστολογίου Δ.Κ.

[Διαβάστε τις πρώτες σελίδες της Ταραντούλας στον βιβλιοφιλικό ιστότοπο diavaseme.gr εδώ.]