Ο ΜΕΓΑΣ ΘΕΟΦΙΛΟΣ

Φίλος από τη Μυτιλήνη με πληροφόρησε ότι η τοπική ημερήσια εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ δημοσίευσε στις 24 Απριλίου (στο τμήμα Καλές Τέχνες) το απόσπασμα από το άρθρο μου «Τέσσερις νεοελληνικές εκδοχές της Ανάστασης», που αναφέρεται στον εκ Λέσβου Θεόφιλο Χατζημιχαήλ.

http://www.emprosnet.gr/emprosnet/art/article.asp?cid=144&uid=2008042444890

Εκεί κάνω μια σύντομη παρουσίαση της Ανάστασης του Θεόφιλου, όπως την ιστόρησε ο μέγας λαϊκός ζωγράφος στην εκκλησία της Μακρυνίτσας στο Πήλιο.
Δεν φανταζόμουν βέβαια ποτέ ότι το προμνημονευθέν κείμενό μου θα γνώριζε τέτοια διάδοση δέκα χρόνια μετά την συγγραφή του (αναδημοσιεύθηκε σε διαδίκτυο και πλείστες όσες εφημερίδες). Ελπίζω να βρω τον χρόνο να το επεκτείνω όπως του πρέπει, γιατί έχουν προκύψει στο μεταξύ αρκετά στοιχεία.

Όμως εδώ θα ήθελα να σας παρακινήσω, αγαπητοί φίλοι της Ιδιωτικής Οδού, να διαβάσετε το περίφημο δοκίμιο του Οδυσσέα Ελύτη για τον ζωγράφο Θεόφιλο. Είναι ένα ποίημα!
Η ακόλουθη παρατήρηση του Ελύτη είναι καταλυτική: «Το πρόσωπο της Καλοσύνης, που ενσαρκώνει, {ο Θεόφιλος} καλύπτει, και ξεπερνά κατά πολύ, το πρόσωπο της Χριστιανικής Αγάπης. Γι’ αυτό και δεν το στρέφει από την άλλη όταν δεχτεί ένα ράπισμα ώστε ν’ ακολουθήσει δεύτερο· μήτε, φυσικά, το ανταποδίδει. Του αντιτάσσει μονάχα το σχήμα ενός άλλου κόσμου, ξεσηκωμένου απ’ την ψυχή του, όπου το ράπισμα να μην έχει πια κανένα νόημα. Κι εκεί βρίσκεται, νομίζω, η βαθύτερη σημασία της ηθικής του προσωπικότητας. Εκεί, καθώς και στη συνέπεια της ζωής και του έργου του».

ΜΟΥΣΙΚΟΣ ΜΑΪΟΣ ΣΤΗ ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΗ

Μουσικός Μάϊος στη Φιλαρμονική Εταιρία Ωδείο Πατρών και φέτος. Για ενδέκατη χρονιά!
Η φίλη συνθέτις Βάσω Φιλιππαίου (συνεργαστήκαμε στο «Τετράδιο του Πατριάρχη» και στην «Ιερατική Ποίηση») με συνέπεια και φαντασία διοργανώνει και φέτος τον Μουσικό Μάϊο της Πάτρας, του οποίου η καρδιά χτυπάει στη Φιλαρμονική.
Χθες ήταν η έναρξη. Με Μότσαρτ και φλάουτο! Καθαρά ανοιξιάτικη διάθεση. Τέσσερις νέοι ταλαντούχοι μουσικοί (Frank – Georg Jarke, φλάουτο – Χριστόφορος Καραθανάσης, βιολί – Μάνος Γουβέλης, βιολί και Χριστίνα Κούτρου, βιολοντσέλλο) μας παρουσίασαν τέσσερα κουαρτέτα με φλάουτο του W.A.Mozart, τα οποία ερμήνευσαν με χάρη και έκφραση. Ήταν τελείως αντιπροσωπευτικά δείγματα της Μοτσάρτειας γραφής για φλάουτο, αλλά και της θέσης του οργάνου αυτού στη μουσική δωματίου της εποχής του συνθέτη.
Τα κείμενα της Β. Φιλιππαίου στο πρόγραμμα της βραδιάς πολύ κατατοπιστικά.

Το πρόγραμμα του Μουσικού Μαΐου παρουσιάζει και φέτος ιδιαίτερο και ειδικό ενδιαφέρον με συναυλίες όπως το αφιέρωμα στο συνθετικό έργο δύο γυναικών της εποχής μπαρόκ (10/5), το αφιέρωμα στα 100 χρόνια από τη γέννηση των Κ. Κυδωνιάτη και Γ. Καζάσογλου (24/5) και το φλάουτο στη μουσική με έργα ελλήνων και ξένων συνθετών (31/5). Η όλη διοργάνωση διακατέχεται από ποιότητα και σοβαρότητα. Χωρίς βερμπαλισμούς - πράγμα σύνηθες στους καιρούς μας – που δεν κομίζουν εις την τέχνην.

"Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΟΤΑΝ ΑΝΟΙΓΕΤΑΙ"

«Να είσαι δε θα πει τίποτα. Να είσαι θα πει να γίνεσαι», λέει ο Πιραντέλλο στο «Όπως με θέλεις». Κι ο Θανάσης Παπαθανασίου μας επισημαίνει εμφαντικά ότι «Η Εκκλησία γίνεται όταν ανοίγεται»!
Αυτός είναι ο τίτλος του νέου βιβλίου του κράτιστου θεολόγου και νομικού Θ. Ν. Παπαθανασίου, με υπότιτλο: «Η Ιεραποστολή ως ελπίδα και ως εφιάλτης» (Εκδ. Εν πλω).
Πρόκειται ουσιαστικά για μια συναγωγή άρθρων του συγγραφέα, που έχουν δημοσιευθεί κατά καιρούς σε διάφορα έγκυρα περιοδικά ή συλλογικούς τόμους ή αποτελούν ανακοινώσεις του σε συνέδρια.
Η σκέψη του είναι ολόφρεσκη, σημερινή και παραδοσιακή μαζί, η γλώσσα του ρέουσα και ολοζώντανη.
Πάντοτε ο Παπαθανασίου μπαίνει στο μεδούλι των θεμάτων που πραγματεύεται. Πρόκειται για μεγάλο προτέρημα στους καιρούς μας, που η θεολογία αρκείται συχνά σε φληναφήματα, πομφόλυγες και αφορισμούς. Στον Θανάση Παπαθανασίου αισθάνεσαι τη σαφήνεια, την καθαρότητα και – γιατί όχι; - την πληρότητα. Το άρθρο του «Η καταστροφή παγανιστικών ιερών από χριστιανούς» είναι μια σπουδαία, απροκατάληπτη απάντηση στο συνεχές αυτό «επιχείρημα» των αρχαιολατρών και παράλληλα μια προσέγγιση της αυτοσυνειδησίας ημών των χριστιανών. Το κείμενό του αυτό τελειώνει ως εξής:
Κάθε εκκλησιαστική πράξη, σκέψη, λόγος, καλούνται να περνούν από το κόσκινο των εκκλησιαστικών κριτηρίων. Το ζητούμενο, λοιπόν, είναι μέσα στην ιστορική περιδίνηση να κρατήσουμε ακέραιο το κόσκινο, κι όχι μονάχα το τελάρο του. Μάχη περί τον προσδιορισμό των κριτηρίων, λοιπόν.

Κι αλλού λέει ευστοχότατα: Η έμφαση στο ότι η μάχη του χριστιανού δεν είναι «προς σάρκα και αίμα», καλείται να είναι ασφαλιστική δικλείδα, ώστε η μάχη κατά του θανάτου να μην εκφυλιστεί σε σταυροφορία κατά της ανθρώπινης ελευθερίας.

Η ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΚΛΗΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟ "ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ"

Εκπρόσωπος της Μητροπόλεως Πατρών εξήγησε χθες στην εφημερίδα Η ΗΜΕΡΑ το σκεπτικό της μεταφοράς της Κάρας του Πολιούχου μας Αγίου Ανδρέου στις Σέρρες:

"Το γεγονός της μεταφοράς της Τιμίας Κάρας στις Σέρρες ήταν μία σημαντική προσφορά της δικής μας εκκλησίας στη Μητρόπολη των Σερρών, που προεβλήθη ιδιαίτερα από την εκεί τοπική εκκλησία. Πρέπει να τονιστεί ότι η μετακομιδή της Τιμίας Κάρας του Αποστόλου Ανδρέα έγινε με την άδεια της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος και άξιζε τον κόπο η όλη προσπάθεια. Η μεταφορά της έγινε για εθνικούς, συμβολικούς λόγους. Όταν “παίζεται” ένα μείζον εθνικής σημασίας θέμα όπως το Μακεδονικό, τότε η μεταφορά του λειψάνου του Αγίου Ανδρέα έχει ύψιστη σημασία για το ζήτημα της ελληνικότητας της Μακεδονίας. Η Εκκλησία μας δεν κάνει ποτέ τυχαίες επιπόλαιες ενέργειες και ό,τι απόφαση παίρνει είναι μετά από περίσκεψη και με απόλυτη ανιδιοτέλεια".

Αυτή είναι μια πειστική εξήγηση που εισάγει και μια "νέα θεολογία¨: Τα ιερά λείψανα στην υπηρεσία των εθνικών μας συμφερόντων! Εν προκειμένω η Κάρα του Πρωτοκλήτου στην υπηρεσία του "Μακεδονικού". Είναι κι αυτό μια άποψη. Κάποιος πρέπει να γράψει μια μελέτη με θέμα "Εθνικά συμφέροντα και Ιερά Λείψανα" ώστε να έχουμε μια πιο ολοκληρωμένη γνώση του θέματος. Γιατί προσωπικά δηλώνω αδιάβαστος...

Ο ΕΛΛΗΝΟΣΥΡΟΣ ΜΑΓΟΣ ΡΩΜΑΝΟΣ

Ο ποιητής της Ιδιωτικής Οδού Οδυσσέας Ελύτης είχε επισημάνει από νωρίς το μεγαλείο του Ελληνοσύρου μάγου: του ταπεινού Ρωμανού του Μελωδού. Στο δοκίμιό του για τον Ρωμανό αναδεικνύει την ποιητική υπόσταση του Ρωμανού ως μια από τις προσόψεις του ενιαίου ελληνικού λόγου: «Πίνδαρος, Ρωμανός ο Μελωδός, Ανδρέας Κάλβος».
Χαίρομαι πολύ όταν βλέπω ότι και σήμερα άνθρωποι των γραμμάτων και των επιστημών καταφεύγουν στον λόγο του Ρωμανού, όπως ο γνωστός καθηγητής του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου Θ. Π. Τάσιος, ο οποίος σε άρθρο του στο Κυριακάτικο Βήμα (4-5-08) υποπίπτει, όπως λέει, στη γοητεία των στίχων του Ρωμανού.

Αναδημοσιεύω στη συνέχεια το απάνθισμα του Θ. Π. Τάσιου από τα επίκαιρα κοντάκια του Ρωμανού.

Πριν από τρία χρόνια περίπου, στην ίδια ετούτη στήλη, είχα αναφερθεί στη διπλή «παγκοσμιότητα» του 5ου αιώνος - Χριστιανική πίστη αφενός και Ελληνική γλώσσα αφετέρου. Μέσα της άνθησε ο ωραίος εκείνος εβραιοσύριος ποιητής, ο διάκονος του ναού της Θεοτόκου στην Πόλη - ο Έλλην την παιδείαν Ρωμανός. Υποπίπτω σήμερα στην ίδια γοητεία των στίχων του, μ' ένα άλλο απάνθισμα, λόγω επικαιρότητος.

* Και πώς να μην αρχίσεις πάλι από της Μάννας το δράμα όταν, κατά τον ποιητή, προσπαθεί να μεταπείσει τον Υιόν της: «Υπάγεις ώ τέκνον προς άδικον φόνον». Κι εκείνος απαντά «μη θάνω; πώς ουν ελκύσω προς ζωή τους εν τω Άδη;»· Αλλ' η τυραγνισμένη Μάννα δεν πείθεται απ' το μεταφυσικό επιχείρημα· και αντιτάσσει την πρακτική άποψη οτι πάμπολλους έσωσες, χωρίς να πάθεις τίποτε - τώρα γιατί να πάθεις: «Τί μοι λέγεις, σπλάγχνον, "ει μή θάνω, ο Αδάμ ουχ υγιαίνει"; Και μήν άνευ πάθους εθεράπευσας πολλούς: Λεπρόν γάρ καθήρας και ούκ ήλγησας ουδέν. Παράλυτον σφίγξας, ου κατεπονήθης. Πήρον πάλιν λόγω ομματώσας, απαθής μεμένηκας». Αλλεπάλληλα τα επιμέρους παραδείγματα σωτηρίας ανθρώπων, χωρίς κατ' ανάγκην να πάθει τίποτα το Παιδί της: «Νεκρούς αναστήσας, νεκρός ούκ εγένου»! Καθώς όμως Εκείνος εμμένει στην υπέρτατη θυσία, η κατακαϋμένη Μάννα τολμάει να ρωτήσει άν πάντως θα μπορέσει να τον ξαναϊδεί. «Μην οργισθής μοι, έτι άπαξ άν ειπώ: Αν θάνης, βλέψω σοι πάλιν;»· Δεν αμφιβάλλει για την Ανάσταση. Φοβάται μόνον μήπως Εκείνος μετά τον τάφο φύγει για τα Ουράνια και «ζητούσα σε ιδείν, κλαύσω, κράξω "πού εστίν ο υιός και θεός μου"»· Ανθρώπινος πόνος βαθύς και μητρικό αίσθημα απαρηγόρητο. Θα την διαβεβαιώσει όμως Εκείνος: «Θάρσει μήτερ οτι πρώτη με οράς απο του τάφου!».

Ο χώρος δεν επιτρέπει μιαν εκτενέστερη σταχυολόγηση εικόνων και λόγου αυτού του δυνατού ποιητή. Επιτρέψτε μου μόνον να κλείσω αυτήν τη σκηνή με την ποιητική περιγραφή του σχεδίου δράσης του ίδιου του Ιησού για τη σωτηρία των ανθρώπων: «Σάν ιατρός ετοιμάζομαι / και φθάνω εκεί που κείνται / τις πληγές-τους ξετάζω / με ξίδι τις πλένω / και με τον ίδιον τον Σταυρό μου / ως νάρθηκα τις περιδένω, / για να μπορείς να ψάλλεις Μάννα μου / έπαθεν ο Υιός μου / για ν' απαλλάξει τους ανθρώπους απ' τα βάσανα».

* Ας πάμε όμως να ακούσομε και τα κατά Ρωμανόν Πάθη του Άδη. Και πρώτα η άκρως εμβληματική εικόνα την οποία χρησιμοποιεί ο ποιητής: «Τους τρεις σταυρούς τους έμπηξε στον Γολγοθά ο Πιλάτος. / Το νοιώθει ο Αδης και ρωτά / το καρφί στην καρδιά ποιός μου τό 'μπηξε; / Πονάν τα μέσα μου, αλγεί η καρδιά μου / και μ' αναγκάζουνε να βγάλω έξω / το σόι του Αδάμ· / με το ξύλο της Γνώσης τους απόχτησα / και τώρα ενα ξύλο πάλι / τους ξαναμπάζει στον Παράδεισο»!

Ετούτη η ανεπαρκής παράφραση του Οίκου α´ του Κοντακίου της Σταυρώσεως περισώζει παρα ταύτα την εικονοποιητική δεινότητα του Μελωδού. Και λέει ο Άδης ο ταλαίπωρος στον Διάβολο: «Δράμε και ίδε, του ξύλου την ρίζαν εντός της ψυχής μου· κάτω κατήλθεν ίν' αναστήση τον Αδάμ ως σίδηρον». Ο Διάβολος όμως αρνείται να παραδεχθεί την ήττα· κατηγορεί τον Άδη («δειλέ και φοβιτσιάρη»), θυμίζει πως κι η σταύρωση άλλωστε διαβολικό έργο είναι - και τάζει να ανατρέψει την κατάσταση. Αλλ' ο πληγωμένος Αδης αποκρίνεται: «Αυτό γαρ το ξύλον εις ό εγκαυχάσαι, το πάν εσάλευσεν, και τους εν μνήμασι εξανέστησε».

* Τα «Πάθη των Κάτω» θα τελειώσουν βέβαια με τον Διάβολο να «τύπτει το στήθος εκπληττόμενος» και να παρακαλάει τον Άδη να του προσφέρει καταφύγιο αφού «τα σά γάρ υπέστην, τοις σοίς μή πιστεύσας»...
Κι ίσως, πιστεύοντες και μή πιστεύοντες, είναι ωραίο να τραγουδήσουμε μαζί με τον Ρωμανό «συναναστήτω σοι, σωτήρ, η νεκρωθείσα ψυχή μου, και μή εις λήθην έλθη των ασμάτων τούτων».

Εικόνες: Το όραμα του Ρωμανού (Codex Vaticanus graecus 1613)

Ρωμανός ο Μελωδός, τοιχογραφία του Θεοφάνη, Μ. Σταυρονικήτα.

ΠΑΣΧΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ - Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΖΩΓΡΑΦΕΙΟΥ

Στην Πόλη τα πάντα γίνονται! Και κυρίως η ενότητα του χρόνου! Τα πάντα εις εν!

Η Προπασχαλινή, όπως την ονόμασαν, Γιορτή του Ζωγραφείου Λυκείου τα είχε όλα! Η πρόσκληση που έπεσε στα χέρια μου μάς καλούσε σε μια σειρά εκδηλώσεων το Σάββατο του Λαζάρου (19 Απριλίου):

Α. Ζούμε το χθες και το σήμερα με την ταινία του Ζωγραφειώτη σκηνοθέτη Γιώργου Μουτεβελή «Στο Μέγα Ρεύμα του Βοσπόρου» 13.30 – 13.55

Β. Με τον τ. Υπουργό, τ. Βουλευτή, ηθοποιό και καθηγητή Πανεπιστημίου Bilgi Ediz Hun και σκηνοθέτη Ülkü Erakalin ταξιδεύουμε στο χθες του Πέρα και του Τουρκικού Κινηματογράφου Yeșilçam 14.00 – 14.30

Γ. Παρακολουθούμε την Έκθεση Ζωγραφικής Αφηρημένης και Κλασσικής Τέχνης διαφόρων ζωγράφων.

Δ. Γιορτάζουμε τα 80 χρόνια του Δασκάλου μας Δημήτρη Φραγκόπουλου 17.00 (τελευταίο όροφο)

Ε. Καθιερωμένο Πασχαλινό Μπαζάρ του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων 14.30 – 18.00

Μου ‘ρχονται στο νου οι στίχοι του Γκάτσου που μνημονεύει σε κείμενό του για το Ζωγράφειο ο Ζωγραφειώτης Μητροπολίτης Πέργης Ευάγγελος:

Εμείς που μείναμε θα βγούμε μια βραδυά
στην ερημιά να σπείρουμε χορτάρι
και πριν για πάντα η νύχτα να μας πάρει
θα κάνουμε τη γη προσκυνητάρι

και κούνια για τ’ αγέννητα παιδιά.

Η ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΜΩΡΑΪΤΙΔΗ

Με την επιμέλεια του γνωστού Πατρινού καθηγητή Βυζαντινής και Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Φώτη Δημητρακόπουλου εκδόθηκε πρόσφατα (Κυριακίδης Α.Ε.) η ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΙΣ του Αλεξάνδρου Μωραϊτίδου.
Πρόκειται για τις ταξιδιωτικές εντυπώσεις του μεγάλου Σκιαθίτη διηγηματογράφου από την Πόλη που δημοσιεύθηκαν στην εφημερίδα Ακρόπολις το 1892. Ανήκουν στην μεγάλη οικογένεια των ταξιδιωτικών άρθρων του με τον γενικό τίτλο Με του Βορηά τα Κύματα.

Ο καθηγητής Δημητρακόπουλος στο προλόγισμά του σημειώνει: «Ο αναγνώστης θα αισθανθή τον έρωτα του Αλεξάνδρου Μωραϊτίδου για την Πόλη, θα αποκομίση όμορφη εικόνα για την προ εκατόν ετών Κωνσταντινούπολι, θα αποθαυμάση τα ωραία ελληνικά εκείνων των σπουδαίων λογοτεχνών της εποχής, θα προσκυνήση με τον ίδιο πατριωτικό και εκκλησιαστικό ενθουσιασμό όσα ιερά περιγράφει ο Μωραϊτίδης».

Σας παραθέτω, φίλοι μου, τον γλυκό στεναγμό του κυρ Αλέξανδρου για τον Βόσπορο:
«Θεέ μου! Να είχα άλλους δέκα οφθαλμούς και άλλους τόσους πνεύμονας! Να αναπνέω και να βλέπω. Να αναπνέω τον δροσερώτερον, τον ευωδέστερον, τον γευστικώτερον, τον θρεπτικώτερον αέρα του κόσμου. Και να βλέπω το θελκτικώτερον, το μαγικώτερον, το ευμορφότερον πανόραμα της Γης.
Εάν οι ελληνικοί ουράνιοι Θεοί είχον την κατοικίαν των εις τας υψικαρήνους δειράδας του Ολύμπου, οι επίγειοι θεοί βεβαίως θα έχουν την κατοικίαν των εις τας δροσεράς ακτάς του Βοσπόρου.
Να είνε θάλασσα, και εκεί να γίνεται άλσος. Να είναι αφρός κύματος, κ’ εκεί να γίνεται άνθος ακακίας. Να πατής επί ξηράς, και συγχρόνως να εποχήσαι επί των κυμάτων.Ω καταγάλανον ρεύμα μου, ω ελληνικόν ρεύμα μου, πώς να σε ονομάσω; Θάλασσα είσαι; Ποταμός είσαι; Γη ή Παράδεισος, είσαι ω καταγάλανον ελληνικόν ρεύμα μου; Πες μου τι είσαι;»

ΓΙΑ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΤΟΥ ΘΑΡΡΟΣ!

Ο Δημήτρης Αγγελής στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού manifesto παρουσιάζει το βιβλίο του Χρήστου Γιανναρά Ενάντια στη θρησκεία και κλείνει το κείμενό του με τα εξής, που με εκφράζουν απολύτως, γι’ αυτό και τα αναδημοσιεύω.

«Η Εκκλησία επέτρεψε ή αφέθηκε η ίδια στην εκκοσμίκευση (που θα πει συμβιβαστική αλλοτρίωση) και τη θρησκειοποίησή της (που θα πει αλλοτρίωση με υπαγωγή της σε θεσμικά μορφώματα ανορθολογικής εξουσίας), στην έκπτωσή της σ’ έναν άγονο φαρισαϊκό «ορθοδοξισμό» που υπηρετεί απολιθωμένους συμβολισμούς, εθνοφυλετικές επιδιώξεις, φίλαρχες προσωπικότητες οχυρωμένες στην ασφάλεια των μόνιμων διοικητικών τους θέσεων.

Δείγματα τέτοιων τρόπων σκέψης, εθιμικών συμπεριφορών και πρακτικών επισημαίνονται πολλά: είναι η επίκληση κανονικών διατάξεων ακραίου περιεχομένου (ο εκνομισμός της νοο – τροπίας), ο θεατρινισμός της μεταρσίωσης και της ταπεινοσχημίας, η ροπή προς το γλυκερό, συναισθηματικό λεξιλόγιο, η χρήση πολυτελών ενδυμάτων και διακριτικών ρωμαϊκών συμβόλων εξουσίας ως λειτουργικών αμφίων των επισκόπων, ο μιμητισμός στην τέχνη, η λειτουργία της ενορίας με όρους και ωράρια γραφειοκρατικής δημόσιας υπηρεσίας.

Η αγωνία του συγγραφέα γι’ αυτές τις στρεβλώσεις είναι δεδομένη κι η θέση του, όπως είναι φυσικό, εξαιρετικά δύσκολη: κανείς δεν κρίνει το πατρογονικό του σπίτι χωρίς πόνο, πολύ περισσότερο όταν γνωρίζει εκ των προτέρων ότι τα λεγόμενά του θα παρεξηγηθούν, παρ’ ότι εκείνος διακονεί την αλήθεια και την ελπίδα. Πάλι θα συγκαταλεχθεί στους τιμητές και τους ανίερους… Κι όμως, γι’ αυτό του το πνευματικό θάρρος, που κάνει άλλους να τον αποσιωπούν και να τον φοβούνται, εμείς αξίζει ως πνευματικό άνθρωπο να τον τιμούμε και ως μέγιστο διανοητή να τον διαβάζουμε».

Η ΛΟΓΙΚΗ ΤΩΝ ΙΣΟΡΡΟΠΙΩΝ...

Στο περιοδικό ΕΙΚΟΝΕΣ της χθεσινής εφημερίδας ΕΘΝΟΣ
διάβασα το παρακάτω ενδιαφέρον σχόλιο, που θίγει ευστοχότατα την επάρατο λογική των ισορροπιών μέσα στην Εκκλησία.

«Μα που επιτέλους ζουν αυτοί οι άνθρωποι;» ήταν το ερώτημα του Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας Στυλιανού σε άρθρο για τη στάση που κρατούσαν οι περισσότεροι ιεράρχες της Ελλαδικής Εκκλησίας στο θέμα του συμφώνου ελεύθερης συμβίωσης. Σύμφωνα με τον Στυλιανό, οι εποχές έχουν αλλάξει και κάνει λόγο «για την εθελοτυφλία και άμετρη υποκρισία κάποιων δήθεν ταγών». Οι θέσεις του Στυλιανού, ο οποίος έχει χαρακτηρισθεί «αιρετικός», δεν φαίνεται να ταρακουνούν τη συντηρητική πτέρυγα η οποία φαίνεται ότι τελικά εδραιώνεται στη λογική των ισορροπιών.

Η ΟΔΥΣΣΕΙΑ ΤΟΥ ΧΑΤΖΗΓΙΑΚΟΥΜΗ

Είχα την τύχη πριν δεκαπέντε χρόνια, τον Αύγουστο του 1993, να βρίσκομαι στην Κω με τον Μανόλη Χατζηγιακουμή. Παρακολουθούσα από κοντά τις εργασίες που έκανε στο Ασφενδιού, το παραδοσιακό χωριό που το έσωσε από τον αφανισμό. Πήρε τα ερείπια και τα αποκατέστησε στο πρότερον κάλλος. Με πολύ κόπο, γνώση και αυταπάρνηση.

Τότε ο δάσκαλος Χατζηγιακουμής μου διάβασε την πέμπτη ραψωδία της Οδύσσειας, της οποίας μόλις είχε ολοκληρώσει την μετάφραση. Ήμουν πραγματικά ένας προνομιακός ακροατής! Μιλήσαμε πολύ για το εγχείρημά του, για τις ήδη υπάρχουσες μεταφράσεις του Ομηρικού έπους, για την βάσανό του να αποδώσει πιστά το πρωτότυπο με τρόπο ποιητικό.
Χθες στην Αθήνα μου έδωσε με αφιέρωση το βιβλίο του που μόλις κυκλοφόρησε: ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ – Δοκιμές Μετάφρασης. Η χαρά μου απερίγραπτη. Εξέδωσε επιτέλους τα πρώτα του μεταφραστικά πονήματα πάνω στην Οδύσσεια (ε’ ραψωδία, αποσπάσματα από την ζ’ και την η’).

Η μετάφραση του Χατζηγιακουμή είναι, κατά την άποψή μου, ό,τι πιο μοντέρνο και παραδοσιακό μαζί. Μένει απολύτως πιστός στο πρωτότυπο, ενώ η ποιητική του απόδοση αναδίνεται από παντού!
Διαβάζοντας την μετάφραση του Χατζηγιακουμή βλέπεις και ακούς. Αισθάνεσαι ότι η Οδύσσεια είναι ποίημα αφηγηματικό και περιγραφικό, μα πάνω απ’ όλα ποίημα προφορικό. Στα εξαιρετικά σχόλια που συνοδεύουν τη μετάφραση ο Χ’’γιακουμής εξηγεί την άποψή του για πολλά μεταφραστικά προβλήματα. Δεν έχει ιδεολογικές παρωπίδες, δεν υποτάσσει το πρωτότυπο σ’ ένα δικό του σκεπτικό, αλλά αναδεικνύει το πρωτότυπο πραγματοποιώντας μια μετάφραση με ρυθμό! Με ήχο και εικόνα! Ο αναγνώστης προσέχει ότι ο μεταφραστής έχει αγωνιστεί να αποδώσει την νοηματική και ρυθμική ακρίβεια του πρωτοτύπου. Εργώδες εστίν το τοιούτον, αλλ’ εξαίσιον το αποτέλεσμα.

Ο Χατζηγιακουμής παρατηρεί ευστοχότατα: Μια μετάφραση αρχαίου ποιητικού κειμένου υπάρχει μόνο δίπλα στο πρωτότυπο. Όχι επειδή έτσι δοκιμάζεται η αντοχή της, αλλά και επειδή έτσι λειτουργεί ως πραγματική προέκτασή του. Ο αρχαίος ποιητικός λόγος δεν είναι μόνο διδακτικός, είναι πρωτίστως λογοτεχνικός. Και όπως σε κάθε καλλιτεχνικό αποτύπωμα η οποιαδήποτε μεταφορά ή αναδημιουργία δεν αναιρεί ούτε αντικαθιστά, και συνήθως δεν υπερβαίνει ποτέ την πρωτότυπη μορφή, έτσι κι εδώ. Όσο αποτελεσματική και είναι μια μετάφραση, το πρωτότυπο, το αρχαίο πρωτότυπο, παραμένει πάντοτε μοναδικό και αναντικατάστατο, στην ουσία δεν «μεταφράζεται».

ΜΙΑ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΑΛΛΙΩΤΙΚΗ ΑΠ' ΤΙΣ ΑΛΛΕΣ

Ο Υπέρμαχος της Ορθοδοξίας, νέος Μάρκος ο Ευγενικός (αφού εγώ είμαι ο νέος Βησσαρίων{!} – έτσι με αποκάλεσε η παιδική φίλη Αθηνά Αδαμοπούλου, πνευματικοκόρη του π. Κυρίλλου) που ακούει στο όνομα Αναστάσιος Γκοτσόπουλος, έκανε, μου λένε, μια απίστευτη φιέστα επί τη Αγία Αναστάσει. Τι εξέδρες, τι λάβαρα, τι dvd, τι «κομφετί» - επιτρέψτε μου τη βλασφημία – τι φωταψίες, τι συνεργασίες με τον συμπαθέστατο κ. Σκαρμέα! Χάλασε ο κόσμος, μου λένε, με την «κοινή Ανάσταση» Αγίου Νικολάου και Εισοδίων.

Ο Πάπας σου έλειπε, παπά μου. Μάλλον εζήλωσες δόξαν Βατικανού, το οποίο καταράσαι από φυλακής πρωΐας μέχρι νυκτός. Αυτές είναι βατικάνειες πρακτικές, αν δεν το ’χεις καταλάβει. Νομίζω, όμως, ότι είσαι αρκετά έξυπνος. Πουλάς Παράδοση και πράττεις κατά Πάπαν. Εύγε!

ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΡΙΟ ΠΡΟΣ ΗΓΟΥΜΕΝΟΝ

Αισθάνομαι την ανάγκη, ένα χρόνο μετά την απόλυσή μου από τη θέση του α’ ψάλτη της Μονής Γηροκομείου, να ευχαριστήσω θερμά τον ηγούμενο Συμεών Χατζή διότι με… απογείωσε!

Με απελευθέρωσε από τη δέσμευση του αναλογίου και μου έδωσε την άνεση στον χρόνο αυτό, να κάνω δεκάδες ταξίδια στην Ελλάδα και το εξωτερικό, να ψάλω από τη Ρουμανία και το Μόναχο μέχρι την Κωνσταντινούπολη, να συμμετάσχω σε διεθνή συνέδρια με ανακοινώσεις μου, να πραγματοποιήσω συναυλίες με το σύνολό μου Πολύτροπον εκτός Πατρών (ακόμα και στην ιδιαίτερη πατρίδα του τα Γιάννενα!) και γενικώς να απολαύσω πανηγυρικώς την «απόλυσή» μου.
Ευχαριστώ, λοιπόν, τον ηγούμενο Συμεών και του εύχομαι πάντα τέτοιες σοφές κινήσεις: προς ωφέλειαν των άλλων και καταρράκωσιν του εαυτού του.
Αν αναλογιστεί τα εγκώμια που μου έπλεκε συχνά – πυκνά σε διάφορους ανθρώπους, θα έπρεπε να…. Ας μην το πω.
Αν θυμηθεί πόσο τον στήριξα όταν κατηγορήθηκε για ομοφυλοφιλία, και όχι μόνο σ’ αυτήν την περίπτωση, θα έπρεπε να… Θου Κύριε!
Αν σκεφθεί τι μου είχε πει κατά καιρούς για τον Δεσπότη, τον Κύριλλο και άλλους εκκλησιαστικούς….
Θα τρομάξει με τον εαυτό του!

Τα γράφω αυτά όχι φυσικά γιατί με ενδιαφέρει η οποιαδήποτε «δικαίωση» ή η κρίση του κόσμου, αλλά διότι δεν έχω ακόμα απωλέσει την στοιχειώδη ευαισθησία μου. Και άρα εξακολουθώ να τρομάζω μπροστά στη θέα του τέρατος!!!

ΜΥΘΟΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

"Πολύχρωμη απελπισία του καιρού μου βοήθησέ με να εξαφανιστώ..." τραγουδάει η ιέρεια του Ελληνικού Τραγουδιού Μαρία Φαραντούρη και ή έχεις ψυχή και εξαφανίζεσαι ή προβάλλεις το αηδές Εγώ σου και συντρίβεσαι από το βάρος του.

Παρακολούθησα απόψε Σάββατο 3 Μαΐου στο ΠΑΛΛΑΣ στην Αθήνα για άλλη μια φορά την μουσική παράσταση Μύθοι Γυναικών με την Μαρία Φαραντούρη και την Λυδία Κονιόρδου. Τις είχα ακούσει αρχικά στη Λευκάδα τον περασμένο Αύγουστο.

Η σημαντικότερη ελληνίδα τραγουδίστρια συμπράττει με μια από τις σπουδαιότερες ηθοποιούς σε μια λιτή μα ουσιαστική παραγωγή, που αναδεικνύει την ελληνίδα γυναίκα, μέσα από την ποίηση και την μουσική. Η Κονιόρδου δεν απαγγέλλει μόνο. Τραγουδάει υπέροχα κάποια παραδοσιακά (νανουρίσματα κ.α.) και επιφυλάσσει εκπλήξεις με την ερμηνεία της σε τραγούδια όπως Η Προσευχή της Παρθένου από τα Παράλογα του Μάνου Χατζιδάκι.

Η ιέρεια Φαραντούρη - κάπως έτσι θα πρέπει να ήταν η θεά Αθηνά - δίνει όπως πάντα ρεσιτάλ ερμηνείας, τραγουδώντας μια μεγάλη γκάμα συνθετών: Θεοδωράκη, Τσιτσάνη, Χατζιδάκι, Καραΐνδρου, Μικρούτσικο, Λιβανελί, παραδοσιακά κ.α.

Το Κάποια μάνα αναστενάζει του Τσιτσάνη, συνοδεία πιάνου και μπουζουκιού, το αποδίδει εκπληκτικά! Μια άλλη "ανάγνωση", ιδιαίτερα συγκινητική...

Η ταλαντούχος Ιρίνα Βαλεντίνοβα που έχει επιμεληθεί τις περισσότερες ενορχηστρώσεις και παίζει πιάνο με δεξιοτεχνία και ευαισθησία, συμβάλλει καθοριστικά στην επιτυχία της παράστασης.

ΤΑ ΙΕΡΑ ΛΕΙΨΑΝΑ ΝΑ ΜΕΝΟΥΝ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥΣ

Φίλος της Ιδιωτικής Οδού μου έστειλε ηλεκτρονικώς - γιατί βρίσκομαι στην Αθήνα - την αναδημοσίευση του κειμένου μου Εναντίον στο φύλλο του Σαββάτου της εφημερίδας ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ.

Απ' ότι βλέπω η εφημερίδα παίρνει μια θέση αναδημοσιεύοντας. Προβλέπω όμως ότι οι συνάδελφοι θεολόγοι για άλλη μια φορά δεν θα τοποθετηθούν επί του θέματος και είναι κρίμα... Πρόκειται για ζήτημα που συζητείται ευρύτατα, σε κατ' ιδίαν συναντήσεις, και οι προβληματισμοί όλων μας πρέπει να τεθούν στην κοινή τράπεζα. Γιατί η μεταφορά και χρησιμοποίηση των ιερών λειψάνων κατά το δοκούν συνιστούν φοβερή εκκοσμίκευση! Άλλαις λέξεσιν τέτοιες πρακτικές δεν καλύπτουν την μεταφυσική αναγκαιότητα της ύπαρξης, δεν οδηγούν στην εκ νέου ανακάλυψη της απoλεσθείσας πνευματικότητας, αλλά φέρνουν στην επιφάνεια μια "μαγική" εκδοχή της Εκκλησίας, που συνιστά αλλοτρίωση. Και - φευ! - φαίνεται να αναγκάζεται η Διοικούσα Εκκλησία να υιοθετήσει στοιχεία οθνεία για να μη χάσει τα προνόμια της "επικρατούσας θρησκείας".

ΔΡΟΜΑΙΟΣ 20 - ΠΑΤΡΙΝΟΣ Ο ΜΕΓΑΣ ΑΡΧΙΔΙΑΚΟΝΟΣ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ

Στην εφημερίδα Η Ημέρα των Πατρών δημοσιεύεται σήμερα η είδηση, για το νέο Μέγα Αρχιδιάκονο των Πατριαρχείων, ο οποίος είναι Πατρινός. Ιδού το κείμενο (προφανώς η Ιδιωτική Οδός έχει αναγνωσιμότητα, φίλοι μου).

Χρέη Μέγα Αρχιδιακόνου του Παναγιότατου Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου αναλαμβάνει ένας Πατρινός, ο Μάξιμος Βγενόπουλος.

Η χειροθεσία του φωτισμένου και με σπουδές στην Οξφόρδη κληρικού θα λάβει χώρα αύριο, Κυριακή του Θωμά, στο Ναό του Αγίου Γεωργίου, στο Φανάρι. Πρόκειται για ένα υψηλό αξίωμα και μία μεγάλη τιμή και σίγουρα αποτελεί ξεχωριστή ευλογία που ένας παλαιοελλαδίτης και δη Πατρινός, ο Μάξιμος Βγενόπουλος, επιλέγεται από τον Πατριάρχη γι’ αυτήν τη θέση, μιας και κατά το παρελθόν οι κάτοχοι του αξιώματος προέρχονταν είτε από την Κωνσταντινούπολη είτε από τις επαρχίες του πατριαρχικού θρόνου και σχεδόν ποτέ από την Ελλάδα.

Πατρινός, στο μεταξύ, είναι και ο επικεφαλής του ιδιαίτερου γραφείου του κ.κ. Βαρθολομαίου, ο οποίος λέγεται Ανδρέας Σοφιανόπουλος, και έχει κάνει σπουδές Θεολογίας στο Στρασβούργο.

Τ.ΜΑΡΤ.

ΠΑΣΧΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ - Η ΠΑΣΧΑΛΙΝΗ ΚΑΡΤΑ ΤΟΥ ΝΕΟΧΩΡΙΟΥ

Ιδού αγαπητοί φίλοι της Ιδιωτικής Οδού η πασχαλινή ευχετήρια κάρτα της Κοινότητος Νεοχωρίου της Κωνσταντινουπόλεως.

Η φωτογραφία από την ακολουθία της Αναστάσεως στο Νιχώρι, στο Βόσπορο, μας δίδει ανάγλυφη την αίσθηση της Κοινότητας, της Κοινωνίας εν Χριστώ Αναστάντι. Πάντες γαρ ημείς εις εσμέν εν Χριστώ Ιησού.

Το "Χριστός Ανέστη" σε πολλές γλώσσες μας μεταφέρει το μήνυμα της οικουμενικότητος. Λαοί, φυλαί και γλώσσαι υμνούν εν ενί στόματι και μιά καρδία Χριστόν Εσταυρωμένον και Αναστάντα.

Σκέπτομαι και σας ρωτώ. Ανάλογη κάρτα έχετε δει από ενορία στην Ελλάδα της "επικρατούσας θρησκείας";

Ο πρόεδρος της κοινότητας Λάκης Βίγκας που αγωνίζεται με αυταπάρνηση για την ζωντανή μαρτυρία της Ρωμιοσύνης στην κοινότητά του και στην Πόλη, δέχτηκε μια παρατήρηση από φίλο του που μένει στην Ελλάδα: "Πολλή ενέργεια ξοδεύεις για να τα κάνεις όλα αυτά. Χρειάζεται άραγε ή μήπως πρέπει να τη διοχετεύσεις αλλού;"

Ο Βίγκας του απάντησε ότι η παραμικρή λεπτομέρεια έχει τεράστια σημασία. Κυρίως στην Πόλη! Όπου Χριστός σταυρώνεται και ανασταίνεται καθημερινά στα πρόσωπα των Ρωμιών που αγωνίζονται τον καλό αγώνα.

Χριστός ανέστη αδελφοί, ήτοι να αγαπάμε ιδιαίτερα τους εκτός Ελλάδος Ορθοδόξους που βιώνουν τη χαρμολύπη εν παντί καιρώ και πάση ώρα.

ΠΕΡΙ ΚΑΤΑΛΛΑΓΗΣ

... Μια ουσιαστική προϋπόθεση της προσευχής είναι η συγχώρηση και καταλλαγή με τον άνθρωπο που έτυχε να έχουμε διαφορές. Οι Πατέρες τονίζουν ότι ακόμη κι αν δεν είμαστε εμείς που φταίξαμε να χαλάσουν οι σχέσεις μας με τον συνάνθρωπο, πρέπει να είμαστε πρόθυμοι κάθε στιγμή για την αποκατάστασή των, ξεχνώντας το κακό που μας έκαμαν. Γι' αυτό ακριβώς ονομάζουν αυτή τη δύναμη για συγχώρηση "αμνησικακία", δηλ. λησμονιά του κακού. Εδώ όμως πρέπει να κάνουμε κάποιες απαραίτητες διευκρινίσεις. Γιατί συχνά, δυστυχώς, γίνεται όχι μόνον δολία, αλλά και άκρως επικίνδυνη κατάχρηση της μεγαλοψυχίας που οι Πατέρες απαιτούν από τον πιστό.

Σήμερα υπάρχουν άνθρωποι όχι απλώς άφρονες και σκληρόκαρδοι, αλλά κυριολεκτικά αναίσχυντοι, που η δίψα του χρήματος τους κάνει αδίστακτους εκμεταλλευτές των άλλων. Όπως είναι γνωστό, πρωτοπόροι σ' αυτό το αλόγιστο παιχνίδι χρήματος και κοινωνικής προβολής, για να μπορούν να επιβληθούν άνευ όρων σε όλους τους άλλους, ακόμη και στο σύγχρονο κράτος, είναι οι εκπρόσωποι της λεγόμενης τέταρτης εξουσίας, τα λεγόμενα Media. Δημιουργώντας ένα πλαστό κόσμο με δικές του αξίες και δικά του ήθη, ζουν συνεχώς στο μεθύσι της αυταπάτης ότι βρίσκονται στο επίκεντρο της γης - κάποτε και πάνω απο τη γη - με τον αδιαμφισβήτητο από οποιαδήποτε άλλη δύναμη "κυβερνοχώρο" τους. Έτσι μπορούν άνετα να σπιλώνουν κατά βούληση συνειδήσεις και θεσμούς, καταστρέφοντας την ειρήνη ανύποπτων πολιτών, και κατασκανδαλίζοντας τους αφελέστερους ή απληροφόρητους.

Όταν δε ο θιγόμενος, για να υπερασπισθεί τη θιγόμενη τιμή του, προσφεύγει στα υπό της πολιτείας ένδικα μέσα, τότε ο εξ επαγγέλματος και κατεστημένος συκοφάντης επιστρατεύει το μέγιστο βαθμό υποκρισίας, υπενθυμίζοντας την συγχώρηση και την ανεκτικότητα που δίδαξε στον κόσμο ο Χριστός, τον οποίο οι ίδιοι μήτε πίστεψαν ποτέ μήτε φοβήθηκαν. Αποκορύφωμα της υποκρισίας και του θράσους των είναι να νομίζουν πως έχουν το δικαίωμα να ζητούν δημοσίως από το θύμα της εν ψυχρώ κακουργίας των να τους συγχωρήσει άνευ όρων, απλώς επειδή το θύμα είναι πιστός. Το να συγχωρούμε όμως αδιακρίτως τέτοιους αμετανόητους εγκληματίες, ισοδυναμεί με συνεταιρισμό μαζί των και συνενοχή. Αν δεν τους επαναφέρουμε παιδαγωγικώς εις την τάξη, τους βοηθούμε να αποθρασύνονται και να συνεχίζουν τη φθοροποιό δράση των, δημιουργώντας νέα θύματα και πολλαπλασιάζοντας τα μίση. Έτσι όμως δεν βλάπτουν μόνο τους άλλους, αλλά και τον ίδιο τους τον εαυτό. Άρα η αμνησικακία ως λήθη και αμνήστευση του κακού πρέπει να αναφέρεται μόνο σε τετελεσμένο κακό που πραγματοποιήθηκε μεν, αλλά τελείωσε. Όχι σε κακό που μένει πάντα ανοιχτό να συνεχίζεται σαν συρίγγιο.

Ο άνθρωπος της Πίστεως ποτέ δεν μπορεί να γίνει απαθής θεατής του κακού στον κόσμο. Μήτε παθητικός παρατηρητής του κάθε βέβηλου, μεταθέτοντας την αναχαίτιση του κακού σε υπερφυσική του Θεού επενέργεια. Ο Χριστιανός, όσο βρίσκεται σε τούτο τον κόσμο, ξέρει πως είναι μέλος ζωντανό και ενεργό της "στρατευομένης" Εκκλησίας. Και στρατιώτης σημαίνει πάλη και αγώνα συγκεκριμένο και ανυποχώρητο κατά παντός εναντίου στη θεία δικαιοσύνη. Σ' αυτόν όμως τον αγώνα, ο πιστός μήτε "εκδικείται", μήτε "ανταποδίδει". Ξέρει καλά ότι μόνον ο Θεός δικαιούται κάτι τέτοιο: "Εμοί εκδίκησις, εγώ ανταποδώσω" (Ρωμ.12,19).

Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ, Περί Προσευχής, Εκδ. Αρμός, σειρά Γέφυρες, Αθήνα 1999, σ. 37-43

ΑΓΝΟΙΑ ΚΑΙ ΑΔΙΑΦΟΡΙΑ

Από τη σημερινή ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ αναδημοσιεύω επιστολή αναγνώστριας την οποία προσυπογράφω.

Βρέθηκα στην Πόλη (Κωνσταντινούπολη / Ιστανμπούλ) και πήγα να παρακολουθήσω για δύο Παρασκευές την ακολουθία των Χαιρετισμών στο Πατριαρχείο, στο Φανάρι. Τη δεύτερη φορά που ήμουν εκεί έφτασαν 3 ή 4 ίσως και περισσότερα πούλμαν με επισκέπτες από την Ελλάδα.

Σε όλη τη διάρκεια της ακολουθίας αυτό το πλήθος των Ελλήνων τουριστών μπαινόβγαινε, κυκλοφορούσε μέσα στην εκκλησία, μιλούσε και κυρίως φωτογράφιζε με φλας και με τα κινητά (!) τον Πατριάρχη και όλο το σκηνικό. Φυσικά η άμεση απάντηση θα ήταν: ας τους το απαγορεύσουν. Αλλά νομίζω ότι κι αυτή η απάντηση περιλαμβάνεται στην ουσιαστική άγνοια και αδιαφορία που ανέκαθεν υπάρχει στον κόσμο της Ελλάδας για την Πόλη και την καθ' ημάς Ανατολή.

Στην Πόλη οι άνθρωποι των ελληνικών χώρων είναι καταρρακωμένοι από το βάρος και της προσωπικής και της συλλογικής εγκατάλειψης. Κι όντας έτσι δεν μπορούν (ίσως ακόμα) να χειριστούν αυτό το ξαφνικό πλάκωμα των ορδών των τουριστών. Ποιος θα τους σκεφτεί εκείνους; Και ποιος θα σκεφτεί να μην προσβάλλει τόσο χυδαία (με φλασιές και κουβεντολόι) αυτές τις σπάνιες στιγμές ευλάβειας που εξακολουθεί να αποπνέει η εκκλησία της Πόλης;

Σκέφτηκα πόση φιλολογία γίνεται εδώ στην Ελλάδα για τις "χαμένες πατρίδες", ενώ εκεί επί τόπου, στην Πόλη, προσκυνητές από την Ελλάδα των Ελλήνων χριστιανών κατακρεουργούν μια μοναδική στιγμή ευλάβειας και θρησκευτικού κάλλους.

Νίκη Σταυρίδη

Ιεράρχες στο Οικουμενικού Πατριαρχείου το βράδυ της Ανάστασης στο Φανάρι. Φωτό: Ν. Μαγγίνας

ΑΔΕΣΜΕΥΤΟ ΟΡΑΜΑ

Ευχαριστώ τον φίλο του ιστολογίου πανσέ για την είδηση περί του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου στο ΤΙΜΕ.

Παραθέτω την είδηση όπως την καταγράφει ο Νίκος Παπαχρήστου στην Καθημερινή σήμερα.

Ως ένας από τους 100 ηγέτες με τη μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο χαρακτηρίζεται από το αμερικανικό περιοδικό ΤΙΜΕ ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος. «Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος έχει μετατρέψει τη σχετική πολιτική αδυναμία του Πατριαρχείου σε δύναμη, κατανοώντας το γεγονός ότι του επιτρέπει να διατυπώσει ένα ξεκάθαρο ηθικό και πολιτικό όραμα το οποίο δεν δεσμεύεται από τη διαπραγμάτευση και την ισορροπία δυνάμεων. Και αυτό το όραμα κυριαρχείται από το ενδιαφέρον του για το περιβάλλον», επισημαίνει στο σχετικό άρθρο της τελευταίας έκδοσης του περιοδικού ο αρχιεπίσκοπος Καντουαρίας και προκαθήμενος της Αγγλικανικής Εκκλησίας Ρόουαν Γουίλιαμς. «Πιθανότατα, περισσότερο από κάθε άλλο θρησκευτικό ηγέτη οποιασδήποτε πίστης, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος κράτησε ανοικτή αυτή την πνευματική διάσταση της προσπάθειας για την προστασία του περιβάλλοντος», προσθέτει.

Ο Πατριάρχης κατά την Αναστάσιμη Θ. Λειτουργία στο Φανάρι. Φωτό Νίκου Μαγγίνα

ΕΝΑΝΤΙΟΝ

Δηλώνω χωρίς περιστροφές ότι είμαι εναντίον της περιαγωγής των ιερών λειψάνων, των αγίων εικόνων και άλλων κειμηλίων της πίστεώς μας.

Τα ιερά λείψανα πρέπει να μένουν στη θέση τους, δηλ. στο ναό ή την μονή όπου φυλάσσονται, και οι πιστοί να εκδηλώνουν την ευλάβειά τους κάνοντας την "θυσία" να πηγαίνουν προς προσκύνησίν των στους τόπους τους.

Φυσικά στην ιστορία εξήλθον της μονής ή του ναού των λείψανα αγίων για λόγους όλως εκτάκτους, δηλ. σεισμοί, λιμοί, καταποντισμοί, πυρ, κ.ο.κ. Στις περιπτώσεις αυτές είναι δικαιολογημένη αν μη και επιβεβλημένη η έξοδός τους.

Στις μέρες μας όμως παρατηρείται το θλιβερό φαινόμενο να περιάγωνται τα ιερά και τα όσια ένθεν κακείθεν χωρίς σοβαρή αιτία κι αφορμή, απλώς για λόγους - φευ! - "δημοσίων σχέσεων" ή οικονομικούς. Είναι αδιανόητη, επίσης, η λογική κάποιων: "Να φέρουμε ένα λείψανο, να έρθει κόσμος, να βγάλουμε λεφτά και να κάνουμε έργα στην εκκλησία για την αποπεράτωσή της". Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα;

Διάβασα ότι η Κάρα του Πολιούχου μας Αγίου Ανδρέου μεταφέρεται το διήμερο 3-4 Μαΐου στις Σέρρες κατόπιν σχετικού αιτήματος του Μητροπολίτου Σερρών και με την έγκριση της Ι. Συνόδου.

Είναι η πρώτη φορά στα χρονικά που η Κάρα του Πρωτοκλήτου μεταφέρεται σε άλλη Μητρόπολη της Ελλαδικής Εκκλησίας. Μέχρι τώρα είχε μεταφερθεί σε ομόδοξες χώρες (Κύπρος, Ρουμανία, Ουκρανία, Γεωργία) οι οποίες τιμούν τον Απόστολο ως φωτιστή τους. Με δεδομένο το γεγονός ότι, πλήν Κύπρου, η Τιμία Κάρα μεταφέρθηκε στις άλλες χώρες την τελευταία δωδεκαετία, ήτοι μετά την πτώση των κομμουνιστικών καθεστώτων, αντιλαμβάνεται ο καθείς ότι αυτό έγινε για να στερεωθεί η πίστη των Ορθοδόξων που είχαν καταπιέσει - λόγω συνθηκών - επί δεκαετίες την θρησκευτική τους συνείδηση.

Στην Ελλάδα τι νόημα έχει; Αν σήμερα η Τιμία Κάρα πηγαίνει στις Σέρρες, αύριο θα τη ζητήσουν και άλλες Μητροπόλεις. Θα ανταποκριθεί σε όλα τα αιτήματα η Μητρόπολη Πατρών; Και η Κάρα του Πολιούχου μας θα περιέρχεται πόλεις και χωρία;

Στις Σέρρες, απ' ότι διάβασα, τιμούν εξαιρέτως αυτές τις μέρες τον τοπικό Νεομάρτυρα Άγιο Νικήτα. Ο Πρωτόκλητος δηλ. δεν είναι στο επίκεντρο, αλλά τρόπον τινά έρχεται ως "συμπλήρωμα" των τοπικών εορτασμών.

Νομίζω ότι το θέμα της μεταφοράς των ιερών λειψάνων θα πρέπει να απασχολήσει σοβαρά την Διοικούσα Εκκλησία, γιατί πέρα από την έκπτωση στο φολκλόρ και το "εμπόριο", άπτεται της καθόλου ορθοδόξου πνευματικότητος.

Το λάβαρο είναι από Εκκλησία του Αγίου Ανδρέου στο Τόκυο