ΜΕ ΤΗΝ ΙΕΡΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟ ΜΟΝΑΧΟ

Οι φωτογραφίες, φίλοι μου, είναι από την πρόσφατη εμφάνισή μου στο Μόναχο, με το σύνολο της φίλης μαέστρου και συνθέτριας Κωνστάντιας Γουρζή opus21musikplus. Μου τις έστειλε ηλεκτρονικώς ο σύζυγος της Κ. Γουρζή Dr. Norbert Banik, ο οποίος και τις τράβηξε. Τον ευχαριστώ πραγματικά και από το ιστολόγιό μου.
Ο χώρος που έγινε η συναυλία είναι η αίθουσα συναυλιών της Μουσικής Ακαδημίας του Μονάχου (Hochschule für Musik und Theater München) με ένα τεράστιο εκκλησιαστικό όργανο να δεσπόζει επί σκηνής.
Η Κ. Γουρζή είχε φροντίσει να υπάρχει και ειδικός τεχνικός για τον φωτισμό, γεγονός που λειτούργησε για την ανάδειξη των διαφόρων μερών της συναυλίας.
Απήλαυσα πραγματικά την συνεργασία με τους εξαιρετικούς μουσικούς, νέοι όλοι τους με θέσεις σε φημισμένες ορχήστρες. Ήταν μεγάλη τιμή για μένα!
Ιερατική Ποίηση για δεύτερη φορά στο Μόναχο! Την απέρριψε ως πρόταση η Πολιτιστική. Την έκανα με τη συνδρομή φίλων συνθετών και καλλιτεχνών στη Φιλαρμονική της Πάτρας, για να ακολουθήσει το Μόναχο! Και η Ιερατική Ποίηση να χωράει σ' ένα πρόγραμμα με έργα ελλήνων συνθετών.
Φαίνεται πως ο συνοδίτης ποιητής ξέρει τον δρόμο: «Η Ιδιωτική Οδός κόβει μεσ’ απ’ τον χρόνο. Πας πιο γρήγορα σπίτι σου από την Κωνσταντινούπολη. Και πάλι, το σπίτι σου δεν είναι ακριβώς εκείνο που ήξερες. Είναι μια αγροικία μεγάλη με διπλές πέτρινες σκάλες σαν εκείνη του Πούσκιν στην Κριμαία…».

ΕΝ ΤΑΙΣ ΤΩΝ ΝΕΖΕΡΩΝ ΚΩΜΑΙΣ

Πριν δέκα χρόνια ο φιλόλογος Σπύρος Γκουρβέλος, παλαιός γνώριμος, μας είχε δώσει μια μονογραφία για την ιστορία της Χαλανδρίτσας. Φαίνεται ότι στη συνέχεια καταπιάστηκε με όλη την ευρύτερη περιοχή και σήμερα μας παρουσιάζει την ιστορία των Νεζερών: «Εν ταις των Νεζερών κώμαις» (Πάτρα 2007).

Έτσι, έχουμε πλέον στα χέρια μας μια διόλου ευκαταφρόνητη ιστορική καταγραφή για την περιοχή των Νεζερών από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας. Στα δεκαεπτά κεφάλαια που περιλαμβάνει το εκ 368 σελίδων πόνημα του Σπύρου Γκουρβέλου, περιδιαβαίνει ο αναγνώστης όλες τις ιστορικές φάσεις της περιοχής: Αρχαιότητα, Βυζάντιο & Σλάβοι, Φραγκοκρατία, Ενετοκρατία, Τουρκοκρατία, Επανάσταση, 19ος – 20ος αιώνας.

Κι ακόμα κεφάλαια για την Γεωγραφία και τα τοπωνύμια της περιοχής, για τους επιφανείς Νεζερίτες (ξεχωρίζω λόγω ιδιαίτερης ενασχόλησής μου με την μουσική του προσωπικότητα τον συνθέτη Ανδρέα Νεζερίτη), για τις τοποθεσίες και τα κτίσματα, για τη Λαογραφία των χωριών και για την ιστορική Μονή Παναγίας της Χρυσοποδαριτίσσης. Ο συγγραφέας ευχαριστεί στον πρόλογό του ιδιαιτέρως τον ηγούμενο της Μονής Αρχιμανδρίτη Νικόδημο Μπαρούση και τους πατέρες της Μονής για την πολύτιμη βοήθειά τους στην έρευνά του. Και πώς αλλιώς; Οι Χρυσοποδαριτινοί είναι όχι απλώς φιλίστορες αλλ’ ιστορικοί! Ξέρουν απίθανα πράγματα. Το ενδιαφέρον είναι ότι στο βιβλίο του Σπ. Γκουρβέλου έχουμε την πρώτη υπεύθυνη, θα έλεγε κανείς, αν και αναγκαστικά συνοπτική, ιστορία της Μονής της Χρυσοποδαριτίσσης. Οι πατέρες δεν μας έχουν δώσει ακόμα μια ολοκληρωμένη, κατά το δυνατόν, ιστορία του μοναστηριού τους. Νομίζω ότι θα το κάνουν κι αυτό.

Το βιβλίο του Σπ. Γκουρβέλου τεκμηριώνεται με ιστορικά έγγραφα – κάποια απ’ αυτά παρατίθενται αυτούσια – αλλά και από προφορικές μαρτυρίες. Κι αυτό δεν είναι λίγο. Οι παλιοί Νεζερίτες φεύγουν από τη ζωή σιγά σιγά. Ο συγγραφέας νομίζω ότι πρόλαβε να συλλέξει και να παραθέσει μερικές σημαντικές μαρτυρίες που φωτίζουν πτυχές του νεώτερου βίου των Νεζερών, και παρέμεναν ακατάγραφες και άρα ανεκμετάλλευτες. Το βιβλίο αποτελεί αναμφίβολα συμβολή στην τοπική ιστορία και αυτό φαίνεται ότι εκτίμησε ο γνωστός φιλόλογος και συγγραφέας Σαράντος Καργάκος, κι έρχεται αύριο στην Πάτρα για να το παρουσιάσει στην Διακίδειο Σχολή Λαού.

ΜΑΘΗΤΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΘ'

ALVARO DE CAMPOS
Δακτυλογραφία

Όλοι έχουμε δύο ζωές:
Η αληθινή είναι εκείνη που ονειρευτήκαμε
στην παιδική μας ηλικία,
και που συνεχίζουμε να ονειρευόμαστε,
μεγάλοι, μέσα σ’ ένα φόντο ομίχλης.
Η ψεύτικη είναι εκείνη που ζούμε μέσα
από το εμπόριο των άλλων,
αυτή που είναι πρακτική και χρήσιμη.
Αυτή που θα τελειώσουμε μέσα σ’ ένα φέρετρο.
Στην άλλη ζούμε.
Σ’ αυτήν – εδώ πεθαίνουμε, γιατί το να
πεθαίνεις είναι το νόημα της ζωής.

Ο Φερνάντο Πεσσόα (γλυπτό) μπροστά από το περίφημο καφέ της Λισσαβόνας Α Brasileira.

π. ΦΙΛΟΘΕΟΣ ΦΑΡΟΣ: Ο ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΝΕΚΡΟΣ. ΤΟΝ ΕΧΟΥΜΕ ΣΚΟΤΩΣΕΙ ΚΑΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΡΦΑΝΟΙ

Στην σημερινή ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ και στον Νίκο Παπαχρήστου ο παπα – Φιλόθεος Φάρος μιλάει κυριολεκτικά έξω απ’ τα δόντια, όπως βέβαια κάνει πάντοτε. Αναδημοσιεύω εδώ τις νεανικές, εννοώ επαναστατικές, απόψεις ενός 78χρονου!

«Η Πολιτεία ορθώς πράττει και προωθεί το Σύμφωνο. Το ερώτημα όμως είναι αν η Ελλάδα είναι μια κοινοβουλευτική δημοκρατία ή μια θεοκρατία τύπου «Χομεϊνί». Φαίνεται πως σε ένα πολύ μεγάλο ποσοστό η Ελλάδα είναι θεοκρατία. Είναι χαρακτηριστικό πως υποψήφιοι βουλευτές, δήμαρχοι και άλλοι πολιτευόμενοι πριν ξεκινήσουν την προεκλογική τους εκστρατεία πρέπει να περάσουν να φιλήσουν το χέρι του Δεσπότη. Και θα φροντίσουν οι κάμερες να το απαθανατίσουν αυτό, για να τους δουν οι ψηφοφόροι τους γιατί αλλιώς δεν έχουν ελπίδες...»

Χωρίς περιστροφές δηλώνει στην «Κ» αντίθετος με το πνεύμα της πρόσφατης αυστηρής απόφασης της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου που χαρακτήριζε «πορνεία» κάθε συζυγική σχέση εκτός του ορθοδόξου γάμου. «Δείχνει την ουσιαστική απομάκρυνση από το πνεύμα του Ευαγγελίου. Κατά την γνώμη μου διαστρέφεται το πνεύμα της διδασκαλίας του Ιησού Χριστού. Οι κανόνες, σύμφωνα με την Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδο, είναι φάρμακα και παιδαγωγικά μέτρα που χρησιμοποιούνται κατά την κρίση του πνευματικού. Δεν είναι νόμοι. Ο Χριστός άλλωστε ήρθε για να αλλάξει το καθεστώς της ιουδαϊκής παράδοσης και ιδιαίτερα της φαρισαϊκής. Και ζητάει την επιδίωξη της εσωτερικής αναπτύξεως. Οχι την αντιμετώπιση του κακού με μια νομική και αστυνομική αντίληψη. Όμως μέσα στη ζωή της Εκκλησίας το ιουδαϊκό φαρισαϊκό πνεύμα έχει εισχωρήσει από πολύ νωρίς» σημειώνει και προσθέτει: «Ο Χριστός λέει ότι πορνεία και άλλα κακά πράγματα έρχονται από την καρδιά του ανθρώπου. Δεν καταδικάζει κανέναν αμαρτωλό. Μόνο τον υποκριτή. Το πνεύμα του Χριστού δεν είναι νομικό, αλλά προσπαθεί να δείξει ποια είναι η ουσία της αμαρτίας. Δεν είναι μια εξωτερική συμπεριφορά. Για παράδειγμα φόνος για τον Χριστό είναι η απόρριψη του άλλου. Συνεπώς στη διδασκαλία του δεν χωράει η “αυτοδικαίωση”. Κανείς δεν μπορεί να λέει εγώ είμαι ενάρετος και να κατηγορεί κάποιον άλλο σαν αμαρτωλό»...

Υποκριτές και Φαρισαίοι

«Ο Χριστός ήταν σαφής όταν είπε πως δεν ήρθε να κρίνει αλλά να σώσει τον κόσμο. Μην κρίνετε ίνα μην κριθείτε. Αντιθέτως, καταδικάζει ξεκάθαρα συγκεκριμένες συμπεριφορές όπως την υποκρισία. Μιλώντας στους Φαρισαίους, οι οποίοι έκαναν όσα κάνουμε εμείς οι κληρικοί σήμερα, στηλίτευσε το ενδιαφέρον τους για τα περίτεχνα κοσμήματα, τα περίλαμπρα άμφια, την επιδίωξή τους να κάθονται στις πρώτες θέσεις των δείπνων αλλά και την εκμετάλλευση φτωχών ανθρώπων. Ο Χριστός συνεχώς καταδικάζει την υποδούλωση στα υλικά αγαθά, τη χλιδή και την πολυτέλεια. Ολα αυτά αφορούν εμάς τους παπάδες. Ζούμε ζωή πριγκιπική, μετακινούμεθα με τις κράισλερ και τις μερσεντές, μας υπηρετεί ένα σωρό κόσμος, φορτωνόμαστε όλα αυτά τα χρυσά και έχουμε και την απόλυτη εξουσία στην ψυχή των ανθρώπων. Είναι ανατριχιαστικά πράγματα αν σκεφτείτε ότι γίνονται στο όνομα του Χριστού που περπατούσε ξυπόλητος και δεν είχε πού την κεφαλήν κλίναι. Ε, λοιπόν, είμαστε ανακόλουθοι με όσα δίδαξε ο Χριστός. Και επομένως το λιγότερο που θα περίμενε κάποιος από εμάς είναι να μην πετάμε πέτρες στους άλλους. Οι δικές μας αμαρτίες είναι εκείνες που κυρίως καταδίκασε ο Ιησούς Χριστός. Πώς να το κάνουμε· δεν μίλησε για τις προγαμιαίες σχέσεις, αλλά είπε ξεκάθαρα πως δεν γίνεται να υπηρετεί κάποιος δύο Κυρίους, τον Θεό και τον Μαμωνά. Είπε επίσης πως όποιος έχει δύο χιτώνες να δίνει τον ένα».

«Εμείς οι παπάδες έχουμε πολλές νευρώσεις σχετικά με τον ερωτισμό. Και πολλά από αυτά που λέμε μπορεί να είναι συνέπεια των νευρώσεών μας», υποστηρίζει μιλώντας στην «Κ» ο π. Φιλόθεος. «Πιστεύω ότι οι αυστηρότεροι από εμάς τους κληρικούς στα θέματα της σεξουαλικής ηθικής είναι είτε πιο νευρωτικοί σε σχέση με τον ερωτισμό είτε κρύβουν τα περισσότερα και θέλουν να έχουν ένα άλλοθι. Εμφανίζονται δηλαδή αυστηροί για να μην επιτρέψουν στον απλό άνθρωπο να σκεφθεί πως αυτοί μπορεί να έχουν μια έντονη προσωπική ζωή, σχετική με αυτό που εξίσου έντονα καταδικάζουν. Αναμφισβήτητα, πάντως, όταν κάποιος ελέγχει τον ανθρώπινο ερωτισμό έχει στα χέρια του αλυσοδεμένους τους ανθρώπους».

Το χάσμα

Τη στιγμή που η Ιεραρχία υποστηρίζει πως το «Σύμφωνο» στρέφεται εναντίον του θεσμού της οικογένειας, ο π. Φιλόθεος κάνει λόγο για πλήρες χάσμα με την κοινωνία. «Ακούω κάποιους μητροπολίτες να λένε ότι ενδιαφέρονται για την ελληνική οικογένεια. Μακάρι να ενδιαφέρονταν, αλλά αδιαφορούν πλήρως και είναι και ανίκανοι να κάνουν κάτι για να αντιμετωπίσουν την κρίση στην οικογένεια. Οι περισσότεροι δεσποτάδες και παπάδες είναι ποιμαντικά ανύπαρκτοι και δεν έχουν σταθεί ποτέ στο πλευρό ενός ανθρώπου που έχει ανάγκη. Όχι να του δώσουμε ρετσέτες, αλλά απλά να σταθούμε πλάι του. Γιατί πολλές φορές αυτό που χρειάζεται ο άνθρωπος που έχει μια δυσκολία δεν είναι να του δώσουμε μια λύση, αλλά να δει ότι νοιαζόμαστε γι’ αυτόν.

Αυτήν τη στιγμή η ελληνική οικογένεια βρίσκεται σε τρομερή κρίση. Σήμερα, ένα τεράστιο ποσοστό νέων είναι παροπλισμένοι με ψυχικές διαταραχές· πολλές από τις οποίες οφείλονται σε κάποιους παπάδες που είναι λαύροι κατά των σαρκικών αμαρτημάτων. Εμείς οι παπάδες οδηγούμε τα παιδιά στους ψυχιάτρους. Όταν ακούω ψυχίατρο παπά να λέει ότι έχει θεραπεύσει ομοφυλοφίλους ξέρω ότι έχει αποπειραθεί να τους κάνει ψυχολογική λοβοτομή. Και τους έχει παραδώσει σε τρομερά βασανιστήρια και ενοχικά σύνδρομα. Ο διεθνούς κύρους κατάλογος της ψυχοπαθολογίας που εκδίδει η Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία εδώ και 50 χρόνια δεν θεωρεί την ομοφυλοφιλία αρρώστια. Υπάρχουν όμως Έλληνες παπάδες που τη θεωρούν αρρώστια. Και πιστεύω πως εκείνος που προσπαθεί να θεραπεύσει έναν ομοφυλόφιλο είναι ο ίδιος άρρωστος που χρησιμοποιεί ταλαίπωρους ανθρώπους για να δώσει τη δική του νευρωτική μάχη».

Με έντονη αυτοκριτική διάθεση, ο π. Φιλόθεος καταδικάζει την εξουσιαστική συμπεριφορά ορισμένων κληρικών. «Κοιτάξτε, εμείς οι κληρικοί στο μεγάλο μας ποσοστό εσωτερικά είμαστε τενεκέδες ξεγάνωτοι. Και προσπαθούμε να καλύψουμε την αίσθηση της εσωτερικής μας ανεπάρκειας. Γιατί πολλοί από εμάς, αν μας βγάλετε τα γένια και τα ράσα, δεν είμαστε τίποτα. Θα ήμασταν σκέτα μηδενικά. Όμως με αυτά τα συμπράγκαλα που φοράμε αποκτάμε κύρος, μπορούμε να καθορίζουμε τις ζωές των άλλων, κρέμονται οι άλλοι από το στόμα μας, αποκτάμε εξουσία. Και έτσι νομίζουμε ότι θα αυξήσουμε την αυτοεκτίμησή μας. Κούνια που μας κούναγε. Δεν αφορά βέβαια τους πολλούς ότι δεν αυξάνουμε την αυτοεκτίμησή μας. Τους αφορά όμως ότι τους βασανίζουμε και τους οδηγούμε στον Καιάδα των ψυχοφαρμάκων που είναι ένας δρόμος χωρίς επιστροφή. Επίσης, πολλοί κληρικοί θέλουμε να βρούμε κάποιον άλλο τρόπο να δείξουμε ότι έχουμε λόγο υπάρξεως. Ασχολούμαστε με το Σκοπιανό ή με άλλα παρεμφερή πράγματα – άσχετα με την αποστολή μας – για να δείχνουμε ότι κάτι έχουμε κάνει. έχουν καμία σχέση αυτά με όσα δίδαξε ο Χριστός;».

Για τον π. Φιλόθεο η απάντηση της Εκκλησίας στο «Σύμφωνο» δεν πρέπει να είναι η τιμωρία όσων το επιλέξουν, αλλά η πρόταση ζωής που κάνει ο Χριστός. «Οι βασικές αρχές του Χριστού είναι η αγάπη του ανθρώπου για τον Θεό και η αγάπη για τον συνάνθρωπο. Η σχέση με τον άλλο είναι βασική πηγή ζωής για τον άνθρωπο. Αλλά οι σχέσεις είναι περίπλοκες και χρειάζεται αγώνας για να είναι όσο γίνεται περισσότερο υγιείς. Η ερωτική πλευρά τους είναι η πιο καίρια. Και εκεί εύκολα γίνονται πολλές εκτροπές. Οσες περισσότερες τόσο λιγότερη πληρότητα ζωής υπάρχει. Και η πληρότητα στη ζωή έρχεται μέσα σε σχέσεις ουσιαστικές, που παίρνουν χρόνο, κόπο, θέλουν αγώνα. Αν ζητούν οι νέοι κάποιο συγχωροχάρτι δεν είναι πολύ διαφορετικοί από τους παπάδες που τους το αρνούνται», επισημαίνει. «Στις μέρες μας ο Θεός είναι νεκρός. Τον έχουμε σκοτώσει και είμαστε ορφανοί. Τα λόγια που λέμε, τα μεγάλα, τα επουράνια, τα πνευματικά όχι μόνο δεν ακτινοβολούν πίστη, αλλά φανερώνουν την αγωνία μας να καλύψουμε την έλλειψη της πίστεώς μας. Γιατί η πίστη δεν μεταδίδεται με μπλα μπλα, αλλά ακτινοβολεί. Δεν λες εγώ πιστεύω, αλλά ο τρόπος που ζεις δείχνει ότι πιστεύεις. Σήμερα ο τρόπος ζωής όλων μας δείχνει ότι δεν πιστεύουμε. Προσεγγίζουμε την πίστη σαν ένα καταναλωτικό αγαθό. Έχουμε από αυτό, από εκείνο, τα έχουμε όλα και λέμε άντε τώρα να εξασφαλίσουμε και ένα οικοπεδάκι στον παράδεισο».

...ΟΥΤΕ ΘΑΥΜΑΣΤΕΣ ΟΥΤΕ ΧΕΙΡΟΚΡΟΤΗΤΕΣ

Από το σημερινό αφιέρωμα της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας για την Συνοδικότητα στην Εκκλησία, παραθέτω εδώ, φίλοι μου, ένα απόσπασμα από το κείμενο του γνωστού θεολόγου Σταύρου Γιαγκάζογλου, που αναφέρεται στην σχέση επισκόπου και πιστών.

Η συνοδικότητα είναι τρόπος ζωής του σώματος της Εκκλησίας και όχι ολιγαρχική έκφραση των ηγετών της. Ο επίσκοπος, ως προεστώς κατ' εξοχήν της Θείας Ευχαριστίας, εκφράζει την πίστη και τη ζωή ενός ολόκληρου σώματος και δεν είναι μία ασώματος κεφαλή.

*Στις μέρες μας, η εξατομίκευση της εκκλησιαστικής ζωής δεν αφορά απλώς το ήθος των πιστών, έχει διαβρώσει επικίνδυνα και τον θεσμό του επισκόπου. Στη σύγχρονη γραφειοκρατική αντίληψη για την Εκκλησία, ο επίσκοπος είναι κάτι σαν εκκλησιαστικός νομάρχης, ο οποίος διευθύνει έναν αποκεντρωμένο οργανισμό κοινής ωφέλειας. Ετσι αντιλαμβάνονται την Εκκλησία και οι περισσότεροι άνθρωποι, που θέλουν «να εξυπηρετήσουν τις ατομικές θρησκευτικές τους ανάγκες».

*Αποτέλεσμα αυτής της αντίληψης είναι η πυραμιδική και εξουσιαστική αντίληψη της Εκκλησίας, όπου ο επίσκοπος λειτουργεί ως μονάρχης και διοικεί αυταρχικά, αντλώντας δύναμη όχι από τη ζωή της εκκλησιαστικής κοινότητας, αλλά από την πίστη στον εαυτό του, τις γνώσεις και τις ικανότητες, που αναμφίβολα έχει. Η κατάσταση αυτή ακυρώνει στην πράξη τον σταυρικό, θυσιαστικό και εκ-στατικό, δηλαδή, τον χριστολογικό χαρακτήρα του επισκοπικού λειτουργήματος. Χρειάζεται, συνεπώς, ο επίσκοπος να επανεύρει εκείνο που πραγματικά τον συνδέει με την εκκλησιαστική κοινότητα.

*Η ενότητα της Εκκλησίας στην ευχαριστιακή συγκρότησή της υπό τον επίσκοπο αφορά ένα πλέγμα προσωπικών και υπαρξιακών σχέσεων. Ο επίσκοπος εικονίζει τον Χριστό, όταν παύει να ενεργεί ως άτομο, όταν ενεργεί εκ μέρους της κοινότητας, όταν στο πρόσωπό του υπερβαίνονται όλες οι διαιρέσεις, όταν φιλάνθρωπα προσλαμβάνει τα προβλήματα και τις πληγές του ανθρώπου, όταν ενώνει και αλληλοπεριχωρεί, όταν η αυθεντία του γίνεται αντιληπτή ως χαρισματικό γεγονός της κοινωνίας του Αγίου Πνεύματος. Αλήθεια, ποια «έρευνα» ή ποιο «μηχανάκι» μπορεί να τα μετρήσει αυτά; Ο επίσκοπος και, συνακόλουθα, οι κληρικοί σχετίζονται με ζωντανές υπάρξεις, δεν έχουν θαυμαστές ούτε χειροκροτητές.

Ο πίνακας είναι του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη: Λειτουργία στο Πρωτάτο

ΠΛΑΚΕΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΕΣ

Κυριακή Δ’ των Νηστειών αύριο και η Εκκλησία τιμά τον Άγιο Ιωάννη τον Σιναΐτη συγγραφέα της Κλίμακος.

Φυλλομετρώ την Κλίμακα του Αγίου Ιωάννου και προσπαθώ να κατανοήσω, σε διανοητικό επίπεδο φυσικά, τις βαθύτατες – όπως υποπτεύομαι – έννοιες που περικλείουν τα αντίστοιχα κεφάλαια: Περί απροσπαθείας, περί ξενιτείας, περί του χαροποιού πένθους, περί αναισθησίας, περί διακρίσεως ευδιακρίτου, περί διαφοράς και διακρίσεως ησυχιών (!!!) κ.λ.π. Οι λέξεις που συναντώ είναι επίσης πολύ ιδιαίτερες και δυνατές θα έλεγα, λέξεις ελληνικές, που φυσικά δεν περιλαμβάνονται πια στο καθημερινό μας λεξιλόγιο: θεήλατος, καλλίπενθος, ταπεινόνους, φερέπονος, αμετεώριστος, σύννοια, απαράκλητος κ.α.

Υπάρχουν και εκφράσεις κεκαθαρμένες νοηματικά, οι λέξεις δηλ. έχουν την παρθενική τους σημασία: λήμματι αμνησικακίας (με αμνησικακία), φερέπονος αίσθησις και έξις (η εγκαθίδρυση στην ψυχή ανδρείου πνεύματος υπομονής και καρτερικότητος), τήρησις του νοός (διατήρηση του νου σε κατάσταση καθαρότητας και συνεχούς μνήμης Θεού), παραρριπισμός του νοός (ποικίλες προκλήσεις που είναι εντονότατες, αστραπιαίες και σχεδόν άχρονες).

Ανεξάρτητα από το γεγονός της πίστεως στο Θεό, δεν μπορεί κανείς να αμφισβητήσει ότι ο άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης κατέγραψε στην Κλίμακα όλες τις κινήσεις της ψυχής και του νου, τον φοβερό αόρατο πόλεμο που συντελείται στην ανθρώπινη καρδιά είτε πορεύεται προς την τελειότητα είτε μένει ολότελα προσκολλημένη στη ματαιότητα. Κείμενα όπως η Κλίμακα είναι πλάκες πνευματικές, θεοχάρακτες, που αποτελούν το δυσθεώρητο οικοδόμημα της αληθινής πνευματικής μας κληρονομιάς.

Και ταυτόχρονα είναι κείμενα οικουμενικού χαρακτήρα, που απευθύνονται στον άνθρωπο όλων των εποχών, για να του δείξουν το δρόμο της διεξόδου από την αφόρητη τραγικότητα της ύπαρξης πάνω στη γη. Γιατί σκοπός είναι να καταστεί ο άνθρωπος ανενδεής της μελέτης βιβλίων και πλήρης της χάριτος του Πνεύματος. Το λέει ο ιερός Χρυσόστομος: «του Πνεύματος την χάριν αντί βιβλίων γενέσθαι ταις ημετέραις ψυχαίς και καθάπερ ταύτα δια μέλανος, ούτω τας καρδίας τας ημετέρας δια Πνεύματος εγγεγράφθαι».

Σκοπός δηλ. είναι η εκδημία του νοός από την φθαρτότητα, προκειμένου να συντελεστεί η Χριστού ενδημία στην αναιχμαλώτιστο καρδία.

ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ... ΓΟΝΙΔΙΑ

Διαβάζω στο σημερινό φύλλο της εφημερίδας Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΗ (στο ένθετο culture) την είδηση ότι ο λαϊκός τραγουδιστής Σταμάτης Γονίδης ερμηνεύει βυζαντινούς ύμνους της Μ. Εβδομάδος σε μια «ηχογράφηση – έκπληξη»! Ο Γιώργος Μητράκης που υπογράφει το σχετικό κείμενο σημειώνει μεταξύ άλλων: «Στον μακρύ κατάλογο των Ελλήνων τραγουδιστών που κάποια στιγμή στην καριέρα τους αποφάσισαν να ηχογραφήσουν εκκλησιαστικούς ύμνους – ανάμεσά τους ξεχωρίζουν ο Μ. Μητσιάς, ο Π. Γαϊτάνος, ο Γ. Νταλάρας, η Δ. Γαλάνη, η Ελ. Βιτάλη και η Ελ. Δήμου – προστίθεται τώρα και ο Σταμάτης Γονίδης. Το όνομα ασφαλώς αποτελεί έκπληξη, αφού ο Γονίδης είναι γνωστός για τις επιτυχίες του στα νυχτερινά κέντρα…».

Ο κατάλογος των τραγουδιστών που έχουν ερμηνεύσει ύμνους - κυρίως της Μ. Εβδομάδος - και έχουν κυκλοφορήσει και σε cd, είναι μακρύς. Προσθέτω εδώ την Ειρήνη Παπά (οι περίφημες «Ραψωδίες») τον Χρόνη Αηδονίδη, την Μαρίζα Κώχ, τον Λάκη Χαλκιά, την Γιώτα Βέη, την Γλυκερία, τον Θανάση Μωραΐτη, τον Δημήτρη Μπάση, τους συνθέτες Βαγγέλη Παπαθανασίου, Σταύρο Κουγιουμτζή, Σταμάτη Σπανουδάκη, Μάριο Τόκα και υπάρχουν και άλλοι που έστω περιστασιακά έχουν ψάλλει ή έχουν διασκευάσει ύμνους (βλ. τις εν κλαρίνω διασκευές του Βασίλη Σαλέα).

Το ότι αναγνωρίζουν οι συνθέτες και οι τραγουδιστές μας το μεγαλείο της βυζαντινής μουσικής και της ορθόδοξης υμνογραφίας είναι βέβαια θετικό. Το πράγμα αρχίζει και γίνεται… ύποπτο, όταν βρισκόμαστε προ… συνταγών!

Και εξηγούμαι: Διαβάζω ότι εκτός από τον κ. Σταμάτη Γονίδη στο cd που ήδη κυκλοφόρησε υπό τον τίτλο «Προσδοκώ Ανάστασιν…», συμμετέχει ο σολίστ του κλαρίνου Βασίλης Σαλέας, η νεαρή τραγουδίστρια Σοφία Μάνου και ο βυζαντινός χορός «Κανών» υπό τον Γιώργο Θεοδωρίδη.
Κάτι αντίστοιχο δηλαδή με το διπλό cd του Χρόνη Αηδονίδη Όταν οι δρόμοι συναντιούνται (στο δεύτερο υπάρχουν οι ύμνοι). Συμμετέχει η νεαρή Νεκταρία Καραντζή και η βυζαντινή χορωδία του Δημήτρη Βερύκιου (δασκάλου της Καραντζή).
Βέβαια ο πρώτος διδάξας είναι νομίζω ο Πέτρος Γαϊτάνος, ο οποίος δεν χρησιμοποίησε βέβαια γυναικεία φωνή, αλλά είχε για …ισοκράτημα μια βυζαντινή χορωδία. Εναλλάξ την χορωδία Βόλου υπό τον Μιχάλη Μελέτη και την χορωδία «Τέτιξ» υπό τον Γιώργο Ναούμ.

Η χρησιμοποίηση του Β. Σαλέα από τον κ. Σταμάτη Γονίδη είναι η εύκολη και δοκιμασμένη λύση. Η Μαρίζα Κώχ είχε συμπράξει με τον σολίστ στο βιολί Νίκο Οικονομίδη.

Στο cd του κ. Γονίδη τις ευαγγελικές περικοπές «απαγγέλλει ο πανοσιολογιότατος αρχιμανδρίτης Ειρηναίος Νάκος, εφημέριος Καθεδρικού Ναού Αθηνών αλλά και ο αιδεσιμότατος πρεσβύτερος Πέτρος Πετρόπουλος». Αυτή νομίζω είναι μια πρωτοτυπία του κ. Γονίδη. Πρώτη φορά, αν δεν κάνω λάθος, κληρικοί συμμετέχουν σε μια παραγωγή ενός τραγουδιστή που εζήλωσε δόξαν ψαλτικήν.
Όλα αυτά προς τόνωσιν του θρησκευτικού ημών συναισθήματος, προς προβολήν της πατρώας μουσικής και προς όφελος δισκογραφικών εταιρειών, τραγουδιστών, ψαλτών, ιερέων, αφηγητών και λοιπών ενθέων συντελεστών.

Νομίζω ότι επέστη ο καιρός να προχωρήσουν σε έκδοση ανάλογων ψυχωφελών ψηφιακών δίσκων και οι ψάλτες πολιτικοί μας. Παναγιώτης Ψωμιάδης, Κώστας Σκανδαλίδης, Νίκος Νικολόπουλος και όσοι άλλοι πιστοί. Η συμμετοχή του κλήρου εκεί πρέπει να είναι υψηλή! Από τον άγιο Θεσσαλονίκης και πάνω! Οι χορωδίες που θα πλαισιώνουν τους καλλικέλαδους πολιτικούς ας είναι από τις εκλογικές τους περιφέρειες. Αυτό είναι το πρέπον. Κι έχει ο Θεός! Για όλους!

ΕΠΙΣΤΟΛΗ π. ΙΩΑΝΝΟΥ ΡΩΜΑΝΙΔΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ π. ΘΕΟΚΛΗΤΟ ΔΙΟΝΥΣΙΑΤΗ

Αγαπητέ εν Χριστώ αδελφέ Θεόκλητε μοναχέ,

Εύχομαι το γράμμα μου να εύρη Σας και τον αγαπητόν μας Γέροντα Γαβριήλ υγιαίνοντας σωματικώς και πνευματικώς και τα του Μοναστηρίου πλήρως εν τάξει. Ο νους μου ευρίσκεται πάντοτε εις το Άγιον Όρος και με κάθε ευκαιρίαν προσπαθώ να διαφωτίσω τους γνωστούς μου περί αυτού. Πιστεύω ακραδάντως ότι η ζωντάνευσις της Ορθοδοξίας θα επέλθη μόνον διά της αναστηλώσεως του μοναχικού μας βίου. Ακριβώς επειδή η εν κόσμω Εκκλησία απεκόπη της μοναχικής παραδόσεως, εσημειώθη επί των ημερών μας η γνωστή κατάπτωσις της πνευματικής ζωής. Ο σατανάς έχει τόσον πολύ διαστρέψει την θεολογίαν των αιρετικών και των εκ της Δύσεως επηρεασμένων δήθεν ορθοδόξων, ώστε να νομίζουν τινές ότι η σωτηρία δεν είναι από το κράτος και τας χείρας του εχθρού, αλλά απο τον Θεόν. Ο Θεός έγινε άνθρωπος δια να μας σώση από τον εαυτόν Του!

Διά τούτο εις την Δύσιν εξέλιπεν η ασκητική ζωή. Ούτε νηστεύουν,ούτε προσεύχονται πολύ. Μόνον ζητούν την ευδαιμονίαν. Η κατάπτωσις της μοναχικής μας ζωής δεν οφείλεται, ως νομίζουν τινες, εις έλλειψιν αφοσιωμένων νέων. Υπάρχουν πολλοί που αφοσιώνονται εις την Εκκλησίαν. Επειδή όμως έχουν διεστραμμένην αντίληψιν περί σωτηρίας, προορισμού και αμαρτίας, δια τούτο αντί να πάνε στα Μοναστήρια πηγαίνουν στην «Ζωή», ή γίνονται κοσμοκαλόγηροι, δηλαδή κοσμικοί Αρχιμανδρίται και δυστυχώς σήμερα απο αυτούς βγαίνουν οι Επίσκοποι. Όταν υπάρχει εσφαλμένη Θεολογία, τότε ο χριστιανισμός καταντά δράσις.

Διά την περί Εκκλησίας Θεολογίαν των σημερινών μας Θεολόγων η μόνη απόδειξις ότι δεν απέθανεν η Ορθοδοξία είναι ο «Ελληνοχριστιανικός πολιτισμός» και η δράσις της «Ζωής». Η «Ζωή» είναι αναγκαία δια την περί Εκκλησίας Θεολογίαν των Θεολόγων των κλινόντων προς την Δύσιν. Διʼ αυτούς η έλλειψις της «Ζωής» είναι απόδειξις οτι εξέπνευσεν παντελώς η Ορθοδοξία. Τώρα ήδη ήρχισεν η «Ζωή» να κατακτά έδαφος εδώ εις την Αμερικήν και θα καρποφορήση, διότι όλη η εδώ ζωή είναι εν τω κόσμω δράσις και τίποτε άλλο. Ο μοναχικός βίος των ετεροδόξων εδώ είναι μεστά δράσεως τάγματα και καταγίνονται με ό,τιδήποτε εκτός από άσκησιν πνευματικήν, ώς την εκλαμβάνει η Ορθόδοξος Παράδοσις. Λοιπόν μέσα εις το καλούπι τούτο χωρεί άριστα η κίνησις της «Ζωής».

Δυστυχώς δεν έχομεν ούτε ένα ασκητήν ή μοναστήρι και δεν υπάρχει κανένα παράδειγμα ζωντανόν Ορθοδόξου ζωής. Επομένως, ο τύπος ευσεβείας «Ζωής» ομοιάζει τόσον πολύ με την ευσέβειαν των ετεροδόξων, ώστε θα κάμει θραύσιν, εάν ριζωθή…… οι Έλληνες έχουν αφομοιωθή με τον ευδαιμονισμόν της Δύσεως και εις τα μάτια τους ο ευδαιμονισμός είναι θέλημα Θεού. Λοιπόν τί θα πάει να κάμει επάνω στους βράχους με ολονυκτίες και τα λοιπά;….Νομίζω ότι θα λυπηθή ο διάβολος που δεν μας αρέσει ο χριστιανισμός που προωθεί, αλλά τί να γίνει; Δεν ημπορεί κανείς να αρέσει εις αυτόν, όταν θέλει να αρέσει στον Θεόν. Ωραία περιγράφει ο άγιος Συμεών ο νέος Θεολόγος πώς ο σατανάς βοηθεί εις την προσευχήν και στα καλά έργα ωρισμένων.

Με την εν Χριστώ αγάπην
Ι. Ρωμανίδης

(Μον. Νικοδήμου Μπιλάλη, Ο ΟΣΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ, έκδ. προηγουμένου Αθανασίου Λαυριώτου, ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ-ΑΘΗΝΑΙ 1975, σ.274-275.

Επιστολή του π. Ιωάννου Ρωμανίδου στον π. Θεόκλητο Διονυσιάτη)

ΜΑΘΗΤΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΗ'

SAMUEL BECKETT

Τι θα 'κανα χωρίς αυτόν τον κόσμο χωρίς πρόσωπο χωρίς απορίες

όπου η ψυχή δε ζει παρά μια στιγμή όπου κάθε στιγμή

χάνεται στο κενό στη λησμονιά της αλλοτινής της ύπαρξης

χωρίς αυτό το κύμα όπου στο τέλος

κορμί και σκιά καταβροχθίζονται

τι θα 'κανα χωρίς αυτή τη σιωπηλή δίνη των ψιθύρων

που ασθμαίνει μανιασμένη για βοήθεια γι' αγάπη

χωρίς αυτόν τον ουρανό που υψώνεται

πάνω απ' τη σκόνη της σαβούρας του

τι θα 'κανα θα 'κανα ό,τι και χθες ό,τι και σήμερα

αγναντεύοντας απ' το φεγγίτη μου μπας και δεν είμαι μόνος

να πλανιέμαι και να φεύγω μακριά απ' όλη ετούτη τη ζωή

σ' ένα χώρο μπερδεμένο

χωρίς φωνή ανάμεσα στις φωνές

που είν' έγκλειστες μαζί μου

Ποίημα από τη συλλογή «Ποιήματα συνοδευόμενα από σαχλοκουβέντες», εισ.-μτφρ.: Γιώργος Βίλλιος, επιμ.: Δημήτρης Αρμάος, εκδόσεις Ερατώ, 1989

ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ

Μερικά πράγματα είναι ολόκληρα. Αν τα μειώσεις, τότε τα χάνεις και χάνονται. Το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως είναι μάρτυρας και μαρτύριο μιας ομορφιάς και μιας Αλήθειας που την έχει ανάγκη ο κάθε άνθρωπος. Ο πατριάρχης, σύμβολο της βασιλικής ταπείνωσης που μπαίνει κάτω από όλα για να τα σώσει όλα, που αγωνιά για όλα και που δεν θέλει τίποτα να χαθεί.

Η Κωνσταντινούπολη και το Πατριαρχείο της, κειμήλιο του κόσμου και της ιστορίας
που υπερβαίνει εθνικισμούς, φυλετισμούς και ό,τι άλλο που καθιστά τον άνθρωπο και τον κόσμο τον μερικό και αποσπασματικό, δηλαδή νεκρό.

Σήμερα, όπως και κατά το παρελθόν, το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως αποδεικνύεται ως μάρτυρας και μαρτύριο του οικουμενικού, παγκόσμιου και καθολικού πνεύματος και της καθολικής αλήθειας. Τι σημαίνουν τούτες οι λέξεις στο σημερινό κόσμο, αλλά και στον κόσμο εν γένει;

Το όλο ζήτημα ανάγεται στην αδυσώπητη και αμετάκλητη ανάγκη συζήτησης περί του
ανθρώπου, περί του κόσμου και περί του Θεού.
Η Ιστορία του ανθρώπου εξαρχής συνδέεται με πόλεις...

Η ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΣΟΦΙΑΣ

Η Αθήνα είναι η πόλις της ανθρώπινης σοφίας. Εδώ θα συμπυκνωθεί και θα αναδειχθεί με τρόπο μοναδικό και ίσως ανεπανάληπτο όλη η αρχαία σοφία των λαών της Ανατολικής Μεσογείου, αφού βέβαια οι Προσωκρατικοί διανοητές θα φύγουν από τον Μύθο προς τον Λόγο, αναδεικνύοντας όλον τον έλλογο πλούτο του Μύθου. Ακόμη με τους Προσωκρατικούς και με την Αθήνα, η εμπειρική γνώση και η εμπειρική σοφία των αρχαίων λαών, θα αναδειχθεί σε θεωρία και μήτρα αλήθειας και λογικής. Στην Αθήνα θα ολοκληρωθεί η γιγαντομαχία περί του είναι και περί του όντος, από κάθε δυνατή πρόσβαση: μύθος, τέχνη, επιστήμη, φιλοσοφία, πολιτική, θεολογία.

Εδώ στην αγορά της πόλης των Αθηναίων ο ανθρώπινος νους θα ζητήσει το νόημα του εαυτού του και το νόημα του κόσμου. Το νόημά του είναι σε όλες του τις εκδοχές.

Σήμερα πολύ λίγο κατανοούμε αυτήν τη γιγαντομαχία των Ελλήνων για την αλήθεια των πραγμάτων και του κόσμου, διότι σήμερα α ανθρώπινος νους και το ανθρώπινο πνεύμα, αλλά και οι ανθρώπινες αισθήσεις έχουν σμικρυνθεί και έχουν παγιδευτεί στο τεχνικό πνεύμα που στοχεύει στην αξιοποίηση και εκμετάλλευση των όντων και όχι στην ανάγνωση-συνάντηση της αλήθειας των. Για τους Έλληνες, τα όντα ενέχουν αλήθεια πολύ πιο σημαντική από την χρησιμότητά των. Στην πόλη των Αθηνών, το ανθρώπινο πνεύμα μέσα από κάθε δρόμο, μύθο, τραγική ποίηση, επιστήμη, φιλοσοφία, θα θέσει επί τάπητος το ζήτημα της αλήθειας, αλλά και το ζήτημα της ανάγκης νόμου και της ελευθερίας. Εδώ στην Αθήνα ο άνθρωπος θα δοκιμάσει όλη του την ισχύ, όλες του τις δυνατότητες. Θα διαπιστώσει την αμετάκλητη νομοτέλεια-ειμαρμένη, αλλά ταυτοχρόνως θα γευτεί και την αδυσώπητη δίψα της ελευθερίας έστω και τραγικά.

Σήμερα, θα πρέπει να ξαναζήσουμε τούτη την εμπειρία προσωπικά και αυθεντικά για να καταστούμε ικανοί να γνωρίσουμε ουσιαστικά και όχι εικονικά ότι ακολούθησε μετά την Αθήνα.

Σήμερα θα πρέπει, κατά έναν τρόπο, να ξαναμάθουμε την Αρχαία Ελλάδα και να ξαναζήσουμε τις εμπειρίες της Αθήνας και των προσωκρατικών για να μπούμε αληθώς στην τροχιά των όσων ακολούθησαν και για να αναμετρηθούμε αυθεντικά με αυτό που είμαστε και με αυτό που μας εδόθη.

Η πόλη του Προσώπου
και της Του Θεού Σοφίας

Η Κωνσταντινούπολη ως νέα Ρώμη είναι η απάντηση στο πρόβλημα της Αθήνας. Διότι, όπως η Αθήνα συμπυκνώνει την εμπειρία και την σοφία όλων των αρχαίων πόλεων, ελληνικών ή μη, έτσι και η Κωνσταντινούπολη θα συμπυκνώσει όλη τη νέα και απερίγραπτα χαροποιό εμπειρία της Ιερουσαλήμ και ακολούθως της Ρώμης, της Αλεξάνδρειας, της Νίκαιας, της Αντιόχειας, της Εφέσου κ.λπ. Διότι η Κωνσταντινούπολη θα γίνει ο τόπος όπου βήμα προς βήμα φανερώνεται σε όλες της τις διαστάσεις, γνωσιολογικές, οντολογικές, ανθρωπολογικές, καλλιτεχνικές, πολιτικές, θεολογικές, η νέα εμπειρία της πόλης της Ιερουσαλήμ. Αν ο άνθρωπος και ο κόσμος έχουν υπεριστορική αξία, νόημα και αλήθεια, όπως βίωσε αναπόδραστα, τραγικά και επώδυνα η Αθήνα, τότε η Ιερουσαλήμ είναι ο τόπος όπου όλα αυτά, νόημα, αλήθεια ζωής και αξία θα καταστούν ζών πρόσωπο με σάρκα και οστά.

Εάν στα Ιεροσόλυμα συνέβη αυτό που συνέβη, τότε οι Χριστιανοί θα πρέπει να γίνουν πραγματικά υπεύθυνοι για αυτό που κουβαλούν, σταυρωμένοι ες αεί στον παγκόσμιο και καθολικό Σταυρό της Ιστορίας του κόσμου. Δηλαδή υπεύθυνοι για όλον τον κόσμο. Εάν στα Ιεροσόλυμα περπάτησε Κύριος του παντός, όπως πραγματικά συνέβη, τότε οι Χριστιανοί δεν δικαιούνται να ζούν χωρίς να πάσχουν για τον όλο άνθρωπο, τον όλο κόσμο και τον όλο Θεό. Και η Κωνσταντινούπολη θα κωδικοποιήσει τούτη την πρωτόγνωρη αλήθεια και εμπειρία στην θεολογία και οντολογία του Προσώπου, στην διάκριση Ουσίας και Ενέργειας, στη διάκριση Ουσίας και Υπόστασης και στην διάκριση κτιστού – Ακτίστου.

Εδώ, στην πόλη του Οικουμενικού Πατριαρχείου, με την θεοπτική θεωρία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά θα ολοκληρωθεί το θαυμαστό οικοδόμημα τόσων και τόσων γιγάντων του πνεύματος, του Αθανάσιου, του Βασίλειου, του Γρηγορίου, του Ιωάννου, του Μαξίμου και τόσων άλλων που διαδέχτηκαν την Αποστολική περίοδο. Μέσα από αυτήν τη νέα εμπειρία και τη νέα γνώση η Κωνσταντινούπολη και το Πατριαρχείο της, αποκτούν μοναδική οικουμενική σημασία και μοναδικό, οικουμενικό και παγκόσμιο νόημα. Στην Πόλη τούτη συμπυκνώνεται η ζώσα ομορφιά του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος ως Θεία Λειτουργία. Βεβαίως, και να καταργηθούν οι πόλεις ως εξωτερικά σχήματα, δεν καταργείται τούτη η Θεία Λειτουργία. Όμως η Κωνσταντινούπολη και το Πατριαρχείο της, όπως και να έχει το πράγμα, είναι γεγονός οικουμενικό, γεγονός καθολικό, γεγονός παγκόσμιο και πανανθρώπινο, ακριβώς διότι αυτά μέσα από την ιστορία των δείχνουν και διασώζουν την υπεριστορική αξία κάθε πόλης, κάθε πατριαρχείου, κάθε κόσμου και κάθε ανθρώπου, Χριστιανού ή μη.

Εάν η χαρά σου δεν είναι παγκόσμια και οικουμενική, τότε είναι κατάρα και δυστυχία. Εάν η χαρά σου δεν πάσχει να γίνει απολύτως ελεύθερα και απολύτως ανιδιοτελής χαρά όλου του κόσμου, τότε αυτή θα καταστεί βία και φόβος για τους άλλους τους ξένους. Για αυτό η Κωνσταντινούπολη και το Πατριαρχείο της είναι πάσχουσα χαρά και η αδυσώπητη ελευθεροποιός ανάγκη του ξένου και του άλλου, του Οντος Άλλου και του Όλου Άλλου κατά τον αείμνηστο Κωστή Μοσκώφ «…δος μοι τούτον τον ξένον…». Εν τέλει, η Κωνσταντινούπολη και το Πατριαρχείο της μας είναι πράγματα αναγκαία, όχι ως έθνος, Ελληνικό, Σλάβικο, Ευρωπαϊκό, Ασιατικό, Τούρκικο, Αραβικό ή όποιο άλλο έθνος του κόσμου. Τούτα τα πράγματα μάς είναι αναγκαία πρωτίστως ως ανθρώπινα όντα, έλλογα και προσωπικά, που είναι καταδικασμένα να φθάσουν ιστορικά και υπεριστορικά στην Τέλεια Αλήθεια, στην Τέλεια Αγάπη και στην Τέλεια Ομορφιά, αφού η Ομορφιά στο πρόσωπό Σου / Χαστούκι στον πολιτισμό. Στον πολιτισμό που αδυνατεί να δει στο πρόσωπο ενός έκαστου φίλου ή εχθρού το πάνυ ακριβές.

Εν τέλει, η Κωνσταντινούπολη και το Οικουμενικό της Πατριαρχείο μένοντας μάρτυρας της Βασιλικής Ταπεινότητας, γίνεται μάρτυρας της μοναδικής και Τέλειας Ομορφιάς του Όντος Προσώπου και κριτής κάθε ακοσμίας και απροσωπίας θρησκεύουσας ή μη, όπως φανερώνουν σε κάθε απροκάλυπτο ανθρώπινο όν οι τοιχογραφίες της Μονής της χώρας των Ζώντων.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Π. ΠΑΥΛΟΣ
Καθηγητής Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης

Το κείμενο αναδημοσιεύεται από την διμηνιαία έκδοση του ΤΑΜΙΕΙΟΥ ΘΡΑΚΗΣ «ΔΡΟΜΟΙ» (Ιούλιος – Δεκέμβριος 2006)

ΜΑΘΗΤΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΖ'

Σας παρουσιάζω φίλοι μου απόψε μια γνήσια έκφανση αυτού που ονομάστηκε από κάποιους θεολόγους ως «λαϊκή Ορθοδοξία» και ανάγεται στους χρόνους της Τουρκοκρατίας, με κύριο επανεκφραστή τον κυρ – Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη.
Όντως η κυρά – Αγλαΐα Χατζηγιακουμή από την Κω, 95 χρονών σήμερα, μητέρα του γνωστού φιλόλογου Μανόλη Χατζηγιακουμή, θα μπορούσε να είναι μια από τις «γραίες» του κυρ – Αλέξανδρου που όρθριζαν και εσπέριζαν στα ξωκκλήσια της Σκιάθου και εξέφραζαν με τρυφερότητα αλλά και βαθύτητα τη λατρεία τους στην Κυρία Θεοτόκο.
Η Αγλαΐα Χατζηγιακουμή είναι μια λαϊκή ποιήτρια της Ορθοδοξίας και πολλά από τα στιχουργήματά της εξέδωσε σ’ ένα εκτός εμπορίου βιβλίο ο γιός της Μανόλης.
Αναδημοσιεύω εδώ απόσπασμα από ένα πολύστιχο ποίημα για την Παναγία, όπου, όπως θα παρατηρήσετε, αναχωνεύονται οι Χαιρετισμοί.

ΠΟΙΗΜΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΜΑΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

Ω Παναγία Δέσποινα σπεύσον βοήθησόν μας
στήριξον και συνέτισον και περιφρούρησόν μας
και μην αφήκεις να χαρεί ο άσποντος εχθρός μας.
Συ που κρατάς στα χέρια σου το θεϊκό δρεπάνι
που κόβει τα δαιμόνια και το κακό προφτάνει
Συ που κρατάς Παντάνασσα στο άχραντό σου χέρι
τον ήλιο τον άφθαρτο και της αυγής τ’ αστέρι
Συ που κρατάς στα χέρια σου το θεϊκό παιδί σου
το κάλλος το αμάραντο τ’ άνθι του παραδείσου.
Χαίρε το άστρος της αυγής της μυστικής ημέρας
χαίρε ότι εκύησες Χριστόν τον βασιλέα.
Ω Παναγία Δέσποινα και πάντων υπερτέρα
φύλαγε και προστάτευε τον κόσμο νύχτα μέρα
των ουρανίων στρατηγών υπερενδοξοτέρα.
Βασίλισσα των ουρανών βασίλισσα αγγέλων
διατροφή των εκλεχτών και δόξα των δικαίων.
Συ κράτος εκρατέωσες καθέδρα βασιλείας
κι ανέβηκες στους ουρανούς κι έλαβες εξουσία
κι έσχισες το χειρόγραφο και την ομολογία
και πήες και μας έγραψες στα ουράνια βιβλία
και με το αίμα σου το αγνό έβαλες τη σφραγίδα
κι εμείς ελευθερώθημεν από την αμαρτία
και πήραμε το φάρμακο και την αθανασία
για να κληρονομήσομε την άνω βασιλεία.
Χαίρε το δέντρο της ζωής όπου ζωή χαρίζεις
και συγκρατάς όλη τη γη και ουρανούς στηρίζεις.
Χαίρε μητέρα του Χριστού άσμα των ασωμάτων
και του Αγίου Πνεύματος πηγή των χαρισμάτων
Χαίρε χρυσή περιστερά σκηνή του μαρτυρίου
χαίρε νεφέλη φωτεινή καύχημα των αγίων
ζωή ειρήνη και χαρά και των παρθένων κλέος
υπέρλαμπρο παλάτιο του πάντων βασιλέως.
Χαίρε το μάννα τ’ ουρανού τροφή αγίων μείζων
χαίρε λιμάνι ασφαλές κλειδί του παραδείσου.
Χαίρε του ζώντος ύδατος πηγή αγιασμένη
που αγιάζεις τες ψυχές και τες καρδιές ευφραίνεις.
Χαίρε το δέντρο της ζωής όπου ζωή χαρίζεις
και τες ψυχές και τες καρδιές εσύ ανακουφίζεις.
Χαίρομαι και αγάλλομαι να ψάλλω τ’ όνομά σου
Νομίζω Παναγία μου πως βρίσκομαι κοντά σου.

Το εικονογράφημα της Παναγίας με το ωραίο θλιμμένο και δακρυσμένο πρόσωπο είναι επίσης της κυρα – Αγλαΐας.

ΟΨΙΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΔΥΣΕΙΜΩΝ

«Αυτείδωλον εγενόμην» (Μ. Κανών) ή εγωκεντρικός παροξυσμός με φυσιολογικό αποτέλεσμα τον πνευματικό αμοραλισμό – αηθικισμό (immoralismus). Ο πνευματικός ταγός της σήμερον, μέσα στην Εκκλησία, ζώντας όχι με την ζωή του Θεού, αλλά «τη ιδία φύσει» (Άγιος Μακάριος ο Αιγύπτιος), οδηγείται φυσιολογικά στο θάνατο. Όμως αυτοπεριοριζόμενος, ένεκα της λατρείας του ειδώλου του, στον ενδόκτιστο χωροχρόνο και καλλιεργώντας παραλόγους ορέξεις, όχι μόνο δε συνειδητοποιεί το χάλι του, αλλά εμφανίζεται ως σωτήρ και οδηγός των ταλαιπώρων ανθρώπων – και δη των νέων – γενόμενος εντέλει «φονεύς συνειδότος ψυχής» (Άγιος Ανδρέας Κρήτης). Έτσι η εκτροπή στον φασισμό, και μάλιστα τον καθημερινό, είναι «μοιραία». Γιατί φασισμός είναι η καθημερινή πρακτική της αυταρχικής συμπεριφοράς του Εγώ προς τον Άλλο, αυταρχικής συμπεριφοράς που βασίζεται στην υπερεκμετάλλευση της αδυναμίας του πλησίον. Του "πνευματικού πατρός" προς το παιδί του, αλλά και του «τέκνου» προς τον γέροντα είδωλο. Και όλα αυτά – φευ! – εν ονόματι Ιησού Χριστού. Και ο Κύριος της δόξης «καταντά» πρόσχημα της ανώμαλης σχέσης.

Ο «πνευματικός πατήρ» ποιμαίνει ενορία, «παράγει ποιμαντικό έργο» προς διαφήμισιν, είναι «παραδοσιακός» φυσικά και ηγείται ομάδος νέων που εκουσίως δέχονται να συντρίβονται από τη χαύνωση που τους προσφέρει, αφού δεν μπορούν να αμυνθούν ή δεν θέλουν… Κι έτσι εδραιώνεται η πρόκληση. Με την ανοχή των πολλών και τη σιωπή ακόμη περισσότερων.
Αλλ’ η αρετή της ανδρείας εξέλιπε και το στερρόν της προθέσεως είναι ανύπαρκτο, αφού το έργο της βούλησης καθίσταται ανενεργό. Κι ούτε λόγος για «αρρενωπό ψυχή».
Ο δε πνευματικός πατήρ ηγείται ανερυθριάστως τοιούτου κατάπτυστου εσωτερικού περιεχομένου περιεχομένου νέων αφελών και ευπίστων. «Άχρηστος βίος, πενιχρά ζωή, κατακλυσμός καταδύσεως» (Μ. Κανών). Κι ούτε μια στιγμή αμφιβολίας μήπως και πήραμε τη ζωή μας λάθος, κατά πως λέει ο ποιητής, και πρέπει ν’ αλλάξουμε ζωή. Ο λόγος όμως του πνευματικού πατρός είναι τρομοκρατικός. Προϊόν μιας παιδείας ανάπηρης που δε μπορεί να δει την εν Χριστώ ζωή ως διαλεκτική ενότητα του Εγώ με το Άλλο και τον Άλλο. Γιατί ο λόγος εδώ είναι απλά μέσο επιβεβαίωσης, μέσο πρόσκτησης της ανυποψίαστης βεβαιότητας μιας ανάπηρης αυτάρκειας, του εσωτερικού φασισμού. Κι έτσι πληθύνεται η ράτσα των ανίσκιωτων ανθρώπων που από άγνοια, από φόβο ή από συνήθεια επιμένουν να σκοτίζουν του νου την ωραιότητα αποκόπτοντας κάθε δεσμό με το αυτεξούσιο, που ο Θεός μας χάρισε.

Τα φαινόμενα του πνευματικού ολοκληρωτισμού – φασισμού ίσως να μην αφθονούν στον γενικότερο εκκλησιαστικό χώρο. Μα κι ένα μόνο, με πνευματικούς πλανώντες και νέους πλανωμένους, αρκεί για να οδηγήσει ψυχές στην πλάνη και την α-νοησία. Φυσικά επ’ ουδενί πρόκειται για μια αναγεννητική θεωρία (με προκάλυμμα συχνά «νηπτικό») ή για μια χριστιανική αναρχία. Είναι μια κακή παράσταση. Και πρωταγωνιστής είναι ο πνευματικός θάνατος.

φωτό: Ναυάγιο του Νίκου Μάρκου

ΣΤΟ ΜΟΝΑΧΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΟΛΩΜΟ

Η παρουσία του Ελληνισμού στο Μόναχο είναι έντονη, φίλοι μου. Το Προξενείο, οι ενορίες και οι διάφοροι ελληνικοί σύλλογοι καθιστούν την μαρτυρία του Ελληνισμού ζώσα και δρώσα μετά ζήλου πυρίνου και αγάπης πολλής. Τα σχετικά παραδείγματα πάμπολλα. Επιλέγω ένα απολύτως επίκαιρο και ιδιαίτερα σημαντικό.

Την ερχομένη Κυριακή 6 Απριλίου στον Ιερό Ναό των Αγίων Πάντων Μονάχου (6 μ.μ.), όπου εφημερεύει ο ακάματος πρωτοπρεσβύτερος Απόστολος Μαλαμούσης, Αρχιερατικός Επίτροπος Βαυαρίας, θα πραγματοποιηθεί ένα «Μουσικό Μνημόσυνο στο Διονύσιο Σολωμό» για τα 150 χρόνια από το θάνατό του. Πρωταγωνιστής της εκδήλωσης το διεθνώς γνωστό μουσικοφωνητικό σχήμα «Τραγουδιστάδες τση Ζάκυθος». Συμμετέχουν: Διονύσης Σούρμπης (βαρύτονος), Δήμος Φλεμοτόμος (τενόρος), Σπύρος Δεληγιαννόπουλος (συνθέτης). Την μουσική επιμέλεια έχει ο συνθέτης Παναγιώτης Μαρίνος ενώ αφηγητής θα είναι ο Γιώργος Φιορεντίνος.
Η εκδήλωση συνδιοργανώνεται από τον Σύλλογο Επτανησίων Μονάχου, τους «Τραγουδιστάδες τση Ζάκυθος» και τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ζακύνθου. Χορηγός εντύπων: http://www.imerazante.gr/

Ο π. Απόστολος Μαλαμούσης σε σχετικό κείμενό του καταγράφει την πραγματικότητα: «Οι Ελληνικοί και ελληνογερμανικοί οργανισμοί και σύλλογοι Μονάχου, καθώς και μεμονωμένες προσωπικότητες, σε αρμονική συνεργασία με την Εκκλησία μας και το Γενικό μας Προξενείο, έχουν μια έξοχη πολιτιστική παρουσία σε όλους τους τομείς (ζωγραφική, θέατρο, μουσική, χορευτικά συγκροτήματα, αθλητικούς αγώνες κ.λ.π.), το δε έργο τους αναγνωρίζεται πλήρως από τη βαυαρική κοινωνία».

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ 3

Τετάρτη, Απριλίου 2, μεσάνυχτα

Όπως περιμένω σκεφτικός, το αεροπλάνο να πετάξει, παρατηρώ τις σταγόνες της βροχής. Μικρές, ασήμαντες, πέφτουν εκεί που τις παρασέρνει ο αέρας, και να τες... έπεσαν και από τα παράθυρα του αεροπλάνου.
Μήπως τελικά έτσι είναι και ο άνθρωπος και τα έργα του;
Στο ύψος των σύννεφων όλα φαίνονται μικροσκοπικά, και πιο πάνω δεν βλέπονται καν!
Χρόνε, ταξιδεύω γιατί ψάχνω την Ιθάκη μου. Πού ή πώς να την βρώ; Την έχασα, την χάνω ακόμα πιο πολύ ψάχνοντας να την βρώ.

Ωχ! Ιθάκη μου...
Κοιτάω παντού αλλά... κανένα ίχνος. Η διαίσθησή μου με κατευθύνει στην καρδιά μου, μέσα μου. Ο δρόμος όμως για την καρδιά είναι γεμάτος από οδύνη και βάσανα. Δεν διστάζω. Επιμένω να βρώ την Ιθάκη και θα την βρώ!

Ωχ! Ιθάκη μου...

Προμηθεύς

φωτό: Ανδρέας Σμαραγδής

DER MYTHOS - MAESTRO

Παγκοσμίως εορτάζονται φέτος, αγαπητοί φίλοι, τα 100 χρόνια από τη γέννηση του μαέστρου – μύθου. Του Χέρμπερτ φον Κάραγιαν (με τις ελληνικές ρίζες: Καραγιάννης), που γεννήθηκε στο Σάλτσμπουργκ στις 5 Απριλίου 1908.

Τώρα που ήμουν στη Γερμανία πήρα κάποια περιοδικά αφιερωμένα στον μεγάλο μαέστρο, που έκανε την κλασσική μουσική προσιτή στο ευρύ κοινό. Μεταξύ αυτών και το DIE ZEIT Geschichte, το ο οποίο έχει ένα καταπληκτικό αφιέρωμα στον Κάραγιαν, με πλούσιο και ανέκδοτο φωτογραφικό υλικό, με κείμενα που καλύπτουν όλες τις πτυχές της μουσικής του δράσης και με ένα cd ως προσφορά που περιλαμβάνει αποσπάσματα σημαντικών ηχογραφήσεών του στη Deutsche Grammophon. Πρόκειται για αποσπάσματα έργων των Μπιζέ, Βέμπερν, Τσαικόφσκι, Μπετόβεν, Μπρούκνερ και Στράους. Ακούγοντάς το, ειδικά τις παλιές ηχογραφήσεις του 1962, αντιλαμβάνεται τον οιστρηλατούμενο μαέστρο, ο οποίος έφερε κυριολεκτικά τα πάνω κάτω στα μουσικά πράγματα του καιρού του και καθόρισε σ’ ένα βαθμό ικανό και τις εξελίξεις του σήμερα.

Το «Έτος Κάραγιαν» στην Αυστρία περιλαμβάνει πάμπολλες εκδηλώσεις μεγάλου βεληνεκούς, με κορυφαίο το Πασχαλινό Φεστιβάλ, αλλά και το περίφημο θερινό του Σάλτσμπουργκ, αμφότερα αφιερωμένα στον μεγάλο μαέστρο.

Την ίδια στιγμή γίνονται επανεκδόσεις έργων που είχε διευθύνει στη σταδιοδρομία του, στη διάρκεια της οποίας είχε ηχογραφήσει σχεδόν 1.000 δίσκους των οποίων οι πωλήσεις ενόσω ζούσε είχαν ξεπεράσει τα 100 εκατομμύρια, ενώ άλλοι τόσοι έχουν πωληθεί άλλοι τόσοι, ώστε ο ίδιος, σύμφωνα με τη στατιστική, να βρίσκεται, μετά την Μαρία Κάλλας, στη δεύτερη θέση στον κατάλογο με τις περισσότερες πωλήσεις δίσκων κλασικής μουσικής.

Η ελληνική καταγωγή του Χέρμπερτ φον Κάραγιαν, ανάγεται στους αδελφούς Γεώργιο, Θεόδωρο και Ιωάννη Καραγιάννη οι οποίοι ξεκίνησαν ως Ελληνες μετανάστες από τη Μακεδονία, συγκεκριμμένα από την Κοζάνη, και εγκαταστάθηκαν στα μέσα του 18ου αιώνα στην Αυστρο-Ουγγαρία όπου και διέπρεψαν στο εμπόριο και στην υφαντουργία βάμβακος. Το 1792, σε αναγνώριση των σημαντικών επιτευγμάτων τους και της μεγάλης κοινωνικής τους προσφοράς, τους δόθηκε τίτλος ευγενείας στη Δρέσδη και το όνομά τους εκγερμανίστηκε σε «φον Κάραγιαν».

Αργότερα ο Γεώργιος μετοίκησε στη Βιέννη και το 1810 απέκτησε τον γιό Θεόδωρο από τον οποίο προήλθαν έξι παιδιά. Ενας από τους γιούς του ορθόδοξου Θεόδωρου, ο Μαξιμιλιανός, που ασπάστηκε αργότερα τον καθολικισμό, υπήρξε καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας στο Γκρατς, ενώ ο δικός του γιός, Ερνστ, έγινε γιατρός στο Σάλτσμπουργκ και ήταν ο πατέρας του παγκοσμίου φήμης αρχιμουσικού Χέρμπερτ φον Κάραγιαν.

ΜΑΘΗΤΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΣΤ'

Οδυσσέας Ελύτης

Ημερολόγιο

ενός αθέατου

Απριλίου

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 3

ΛΟΞΑ, ΕΠΙΜΗΚΗ ΜΑΤΙΑ, χείλη, αρώματα σαν από

πρώιμο ουρανό μεγάλης θηλυκής γλυκύτητας

και θανάσιμου πότου.

Έγειρα με το πλάι - σχεδόν μπατάρησα - μες στους

ψαλμούς των Χαιρετισμών και την ψύχρα

των ανοιχτών κήπων.

Έτοιμος για τα χείριστα.

ΣΑΒΒΑΤΟ, 4

ΚΕΙ ΠΟΥ ΑΝΕΒΑΙΝΑ το στενό, βρεμένο, καλντιρίμι

- πάνε κάπου τρακόσια τόσα χρόνια - ένιωσα ν' αναρπάζομαι

«δια χειρός» Ισχυρού Φίλου και, πραγματικά,

όσο να συνέλθω, έβλεπα να μ' ανεβάζει με τις δύο γιγάντιες

φτερούγες του ο Δομήνικος, ψηλά στους ουρανούς του

τη φορά τούτη γιομάτους

πορτοκαλιές και νερά μιλητικά της πατρίδας.

ΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΟΝΑΧΟ!

Η δεύτερη μέσα σε τέσσερις μήνες συναυλιακή εμπειρία μου στο Μόναχο της Γερμανίας, αγαπητοί φίλοι της Ιδιωτικής Οδού, δεν μπορούσα να φανταστώ ότι θα ήταν εξίσου δυνατή με την πρώτη!

Το Νοέμβριο τραγούδησα το έργο «Ιερατική Ποίηση» της φίλης μαέστρου και συνθέτιδος Κωνστάντιας Γουρζή στην Ακαδημία των Τεχνών, σε μια συναυλία αφιερωμένη στην ελληνική μουσική, που διοργάνωσε και παρουσίασε το σύνολο Octopus της Μουσικής Ακαδημίας του Μονάχου, υπό την Κ. Γουρζή. Το κοινό ήταν υψηλού επιπέδου! Φημισμένοι καθηγητές, διάσημοι συνθέτες, κράτιστοι μουσικολόγοι, εξαιρετικοί μουσικοί και έλληνες του Μονάχου, με επικεφαλής την δραστήρια Γενική Πρόξενο κ. Άννα Κόρκα. Η συναυλία υμνήθηκε από την κριτική ως μια δυναμική παρουσία της ελληνικής μουσικής στο διεθνές στερέωμα.

Προχθές, τραγούδησα το ίδιο έργο και τον λαοφιλή ύμνο «Τη Υπερμάχω» στην κατάμεστη αίθουσα συναυλιών της Μουσικής Ακαδημίας του Μονάχου, σε μια εκδήλωση που διοργάνωσε η πρεσβεία μας στη Γερμανία για να τιμήσει την εθνική επέτειο της 25ης Μαρτίου. Είχα την τιμή να συμπράξω με το σύνολο opus21musikplus της Κωνστάντιας Γουρζή, το οποίο παρουσίασε ένα τελείως πρωτότυπο πρόγραμμα με έργα ελλήνων συνθετών που έζησαν ή έδρασαν στο Μόναχο (Δ. Λιάλιος, Α. Ευαγγελάτος) αλλά δημιουργούν και σήμερα (Σ. Γαζουλέας, Κ. Γουρζή). Κι ακόμα συνθέσεις των Νίκου Σκαλκώτα (σπούδασε στη Γερμανία και τα έργα του παίζονται συνεχώς) και Α. Νεζερίτη. Σημειώσατε παρακαλώ: Λιάλιος και Νεζερίτης οι Πατρινοί!!!

Η προχθεσινή συναυλία είχε λίαν επίσημο χαρακτήρα! Παρέστη και απηύθηνε χαιρετισμό ο υπουργός της Βαυαρίας Dr. Otmar Bernhard, ενώ τους υψηλούς καλεσμένους (πρέσβεις, διπλωμάτες, αρχές του Μονάχου) καλωσόρισαν ο πρέσβης μας στη Γερμανία Τάσος Κριεκούκης και η πρόξενος Άννα Κόρκα. Παρέστη και ένα πρίγκιπας, όπως μου είπαν. Απόγονος της οικογενείας του βασιλιά της Ελλάδος Όθωνα! Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους και οι εκκλησιαστικές αρχές. Ο επίσκοπος Αριανζού Βαρθολομαίος, επικεφαλής των ορθοδόξων κληρικών του Μονάχου, και ο Καθολικός Αρχιεπίσκοπος Μονάχου.

Η εκδήλωση ήταν μια ακόμη μαρτυρία της ισχυρής ελληνικής παρουσίας στην περιοχή. Χάρηκα αφάνταστα την συναναστροφή με τους έλληνες που ζουν και δημιουργούν σήμερα στο Μόναχο. Στη δεξίωση που ακολούθησε είχα την ευκαιρία να μιλήσω με πολλούς απ’ αυτούς. Ιδιαιτέρως χάρηκα που συνάντησα τον παλαιό φίλο και πατρινό Κώστα Νικολακόπουλο, καθηγητή της Ορθόδοξης Θεολογίας στην εκεί Θεολογική Σχολή και πρωτοψάλτη στον ιστορικό ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (Salvatorkirche) στο κέντρο του Μονάχου. Στις πλούσιες δραστηριότητες της Εκκλησίας μας θα αναφερθώ σε άλλη ανάρτηση.

Μίλησα και με μια υπάλληλο του Προξενείου που έζησε τα μαθητικά της χρόνια στην Πάτρα! Μια έκπληξη και για τους δυο μας! Κοινοί γνωστοί, φίλοι, εφηβικές ενασχολήσεις…

Η δεύτερη αυτή εμφάνισή μου στο Μόναχο ήταν μια ακόμα πολύτιμη εμπειρία για μένα! Ο Ελληνισμός εκτός Ελλάδος ανθεί και φέρει κι άλλο! Σε όσους φίλους με ρωτούν: «Τώρα πού αλλού θα πάς;» δεν μπορώ παρά να απαντήσω. 18 Απριλίου παρουσιάζω στα Γιάννενα με το σχήμα μου Πολύτροπον «Το Τετράδιο του Πατριάρχη» και την επομένη, Σάββατο του Λαζάρου, αναχωρώ – πρώτα ο Θεός – για την Πόλη! Για να ψάλω την Μεγάλη Εβδομάδα και το Πάσχα στις εκκλησιές της!

ΑΓΑΠΗ ΕΣΤΙ ΑΥΞΗΣΙΣ ΦΙΛΙΑΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΥΒΡΙΖΟΝΤΑΣ

Δεν είναι δυνατόν να λέμε ότι αγαπάμε τον Θεό, χωρίς να αγαπάμε τον συνάνθρωπό μας. Σε κάθε άνθρωπο πρέπει να βλέπομε την εικόνα του Θεού. Η αγάπη προς τους άλλους δεν είναι απλώς μια συναισθηματική κατάσταση, αλλά μια προσφορά τού είναι μας ολοκλήρου, ώστε να κάνομε πράξη την εντολή του Κυρίου: «Αγάπα τον πλησίον σου ως εαυτόν» (Ματθ. ιθ’, 19). Και «τις εστίν πλησίον;». «Πλησίον» είναι ο κάθε άνθρωπος, ο νέος και ο ηλικιωμένος, ο άνδρας, η γυναίκα, ο Έλληνας, ο «ξένος», όχι εκείνος που μας αγαπάει μόνο, αλλά και εκείνος που μας μισεί κ.λ.π. «Αγάπη εστί, αύξησις φιλίας προς τους υβρίζοντας» (Άγιος Διάδοχος Φωτικής).

Δυστυχώς έχουμε συνηθίσει, να περιμένουμε ή το χειρότερο, να απαιτούμε από τους άλλους να μας αγαπάνε. Ζητάμε συνεχώς από τους άλλους αγάπη και όταν δεν την έχομε, διαμαρτυρόμεθα. Το μεγαλείο όμως, είναι να δείχνουμε εμείς στους άλλους την αγάπη μας και να την προσφέρουμε με καθαρή και ανιδιοτελή καρδιά και διάθεση.

«Ο έχων την αγάπην άπτωτος εστιν» λένε οι Πατέρες της Εκκλησίας. Ο Άγιος Μακάριος διδάσκει με απλότητα: «είδα ανθρώπους που έλαβαν πολλά χαρίσματα και έγιναν μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος, αλλά μη φθάσαντες την τελείαν αγάπην έπεσαν». Οι Άγιοι, αδελφοί μου, δεν μιλούν απλώς για την αγάπη, αλλά για την τελεία αγάπη. Αυτός που απέκτησε την τελεία αγάπη, «δέδεται και μεμέθυσται εκ της αγάπης, ούτος αιχμάλωτος εστίν εις άλλον κόσμον…».

Το να αγαπάμε αυτούς που γνωρίζουμε ή αυτούς που μας αγαπάνε, είναι φυσικό. Το να αγαπάμε όμως όλους τους ανθρώπους γνωστούς και αγνώστους, και κυρίως εκείνους που μας εχθρεύονται, είναι κατάσταση υπέρ φύσιν. Γι’ αυτή την αγάπη μιλάει ο Ιησούς Χριστός: «αγαπάτε τους εχθρούς υμών και αγαθοποιείτε και δανείζετε μηδέν απελπίζοντες…» (Λουκ. 6,35).

Από την 74η Εγκύκλιο του Σεβ. Μητροπολίτου Πατρών κ. Χρυσοστόμου (επί τη εισόδω εις την Αγίαν και Μεγάλην Τεσσαρακοστήν) προς τον Ιερόν Κλήρον της Αγιωτάτης και Αποστολικής Μητροπόλεως Πατρών.

ΕΡΓΑ ΒΙΤΡΙΝΑΣ

...Η Εκκλησία είναι έξω από τα πράγματα, γιατί ενώ η διαφάνεια, ο εκδημοκρατισμός και η πολυφωνία είναι κύρια χαρακτηριστικά του σύγχρονου κόσμου, που επεκράτησαν ακόμη και στην Αλβανία, στην εκκλησιαστική μας ζωή επικρατεί το κλίμα της εποχής της ιερής συμμαχίας και της οθωμανικής αυτοκρατορίας, με τα μυστικοσυμβούλια, τις μυστικές διαβουλεύσεις, τις ίντριγκες των μυστικοσυμβούλων και των λακέδων, την απολυταρχία, τον αυταρχισμό, την απόλυτη εξουσία του ενός και την τεχνική της βιτρίνας, που παρουσιάζει μόνο τα επιτεύγματα και αποκρύπτει την συχνά αποκρουστική πραγματικότητα.

Η Εκκλησία δηλαδή είναι η μόνη σήμερα που συνεχίζει την τακτική των ανατολικών χωρών πριν από την περεστρόικα, των οποίων ο μονολιθικός κρατικός τύπος περιέγραφε αποκλειστικά τα επιτεύγματα του καθεστώτος, την επιτυχία του πενταετούς και τις χιλιάδες τόνους καλαμποκιού και πατάτας που παρήγαγαν οι κολεκτίβες και δεν έκανε ποτέ κανέναν υπαινιγμό για την φτώχεια, την εξαθλίωση, τον αλκοολισμό, την πορνεία, τις πολλαπλές αντιδράσεις.

Έτσι τα εκκλησιαστικά έντυπα σήμερα ή θριαμβολογούν για τα κουτιά γάλα που συνελέγησαν για τους Βουλγάρους ή για τα εγκαίνια Πνευματικών Κέντρων, που είτε γίνονται φωλεές νυκτερίδων, είτε εφοδιάζονται με ηλεκτρονικά παιχνίδια και βίντεο για την εκκλησιαστική διαπαιδαγώγηση των νέων και για τις πολυπληθείς συγκεντρώσεις νέων σε μεγάλα στάδια, όπου ακολουθούνται τα φασιστικά πρότυπα που ακολούθησαν και όλες οι πολιτικές παρατάξεις στον τόπο μας και με τα οποία ο άνθρωπος από πρόσωπο μεταβάλλεται σε μάζα, ή παρουσιάζουν φωτογραφίες επισκόπων χρυσοστολισμένων που παρελαύνουν στους δρόμους και, σπανιότερα, φωτογραφίες επισκόπων που επισκέπτονται ασθενείς ή άλλους αναξιοπαθούντες, σαν να αποτελεί αυτό το γεγονός είδηση. Γενικά βασικός στόχος του εκκλησιαστικού τύπου είναι η προβολή έργων βιτρίνας, που σχεδιάζονται και εκτελούνται σαν έργα βιτρίνας και που ακόμη αποτελούν θλιβερή εφαρμογή μιας ακτιβιστικής κοσμικής ιδεολογίας, προ πολλού χρεωκοπημένης.

π. Φιλόθεος Φάρος

(περ. Σύναξη, τχ. 37, Ιανουάριος-Μάρτιος 1991, σ. 49-50)

ΣΧΟΛΙΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

ΑΓΑΠΗΤΕ ΠΡΩΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΕ. ΔΙΑΦΩΝΩ ΚΑΘΕΤΑ ΟΤΙ ΟΙ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΥΝ ΕΝΑ ΣΤΙΛ ΣΕΣΩΣΜΕΝΟΥ. ΕΓΩ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΕΝΙΩΣΑ ΕΤΣΙ. ΤΩΡΑ ΑΝ ΕΣΥ ΕΝΙΩΘΕΣ ΕΤΣΙ, ΝΟΜΙΖΩ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΕΓΚΕΙΤΑΙ ΣΤΗΝ ΣΤΑΣΗ ΣΟΥ ΚΑΙ ΣΤΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΟΥ ΚΑΙ ΟΧΙ ΣΤΙΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ... ΑΝ ΗΤΑΝ ΕΤΣΙ ΟΠΩΣ ΤΑ ΕΛΕΓΕΣ, ΤΟΤΕ ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΙ ΒΕΒΑΙΩΣ, ΑΓΑΠΗΤΕ ΑΔΕΛΦΕ, ΟΙ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΘΑ ΥΠΟΤΙΜΟΥΣΑΝ ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (ΟΠΩΣ ΥΠΟΤΙΜΟΥΝ ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ, ΔΙΟΤΙ Ο ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΑΝ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΑΜΕ ΝΑ ΤΟΝ ΠΟΥΜΕ ΕΤΣΙ, ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΙ ΣΤΑ ΜΕΛΗ ΤΩΝ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΩΝ ΝΑ ΣΥΜΠΡΟΣΕΥΧΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ... ΑΚΟΥΣΟΝ ΑΚΟΥΣΟΝ!!! ΗΘΕΛΑ ΝΑ ΗΞΕΡΑ ΕΑΝ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΟΠΩΣ ΠΑΛΑΙΑ ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΗΤΑΝ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΟ ΣΤΗΝ Θ. ΛΑΤΡΕΙΑ, ΤΟΤΕ ΤΙ; ΔΕΝ ΘΑ ΠΗΓΑΙΝΑΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ;;;). ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΕΤΩΝ ΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΔΕΝ ΜΟΥ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΣΕ ΤΕΤΟΙΟ ΠΝΕΥΜΑ ΟΠΩΣ ΣΕ ΕΣΕΝΑ, ΑΔΕΛΦΕ, ΑΝΤΙΘΕΤΩΣ ΕΚΑΤΟΝΤΑΔΕΣ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΟΜΙΛΙΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΑΞΕΙΣ ΜΑΣ ΠΡΟΕΤΡΕΠΑΝ ΣΤΗΝ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΤΑΝΟΙΑ. ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΔΕΝ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΩ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΦΡΑΣΗ "ΚΟΝΣΕΡΒΟΠΟΙΗΜΕΝΗ"... ΤΙ ΠΑΕΙ ΝΑ ΠΕΙ ΑΥΤΟ; ΑΓΑΠΗΤΕ ΑΔΕΛΦΕ, ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΑ "ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΑ" ΣΟΥ ΒΙΩΜΑΤΑ ΣΤΙΣ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΕΣ, ΑΛΛΑ ΑΠΟ Ο,ΤΙ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΩ ΘΑ ΗΣΟΥΝ ΚΑΠΟΙΟΣ ΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΠΟΥ "ΥΠΑΚΟΥΣΕ" ΠΙΣΤΑ ΣΕ Ο,ΤΙ ΚΑΙ ΑΝ ΤΟΥ ΕΛΕΓΑΝ, ΔΙΧΩΣ ΔΙΑΚΡΙΣΗ... ΚΑΚΩΣ ΠΙΣΤΕΥΩ... ΕΠΙΣΗΣ, ΑΝ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΧΟΥΜΕ ΣΥΜΠΟΡΕΥΣΗ ΧΕΡΙ-ΧΕΡΙ, ΤΟΤΕ ΑΣ ΒΓΕΙ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΜΕ ΤΟ "ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ" ΤΟΥ (ΑΝ ΕΧΕΙ) ΚΑΙ ΑΣ ΚΑΝΕΙ Ο,ΤΙ ΚΑΝΟΥΝ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΝΑ ΤΙΣ ΒΡΑΣΩ ΕΓΩ ΤΙΣ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΕΣ... ΟΜΩΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ;;; ΑΦΟΥ ΔΕΝ ΜΑΣ ΠΑΕΙ Η ΕΠΙΣΗΜΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΤΗΣ ΣΩΤΗΡΙΑΣ, ΑΣ ΜΑΣ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ, ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΩ, ΟΙ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΕΣ... ΚΑΙ ΚΑΤΙ ΑΛΛΟ ΕΠΙΣΗΣ, ΚΑΙ ΤΕΛΕΙΩΝΩ. ΥΠΟΓΡΑΦΩ ΕΝΑΣ ΠΡΩΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΟΣ, ΑΛΛΑ ΑΥΤΟ ΤΟ ΠΡΩΗΝ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΜΕ ΤΗΝ ΣΤΑΣΗ ΖΩΗΣ Η ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΖΩΗΣ, ΑΛΛΑ ΕΧΕΙ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΥΣ... ΟΠΟΤΕ, ΑΓΑΠΗΤΕ ΠΡΩΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΕ, ΑΣΤΟΧΗΣΕΣ.... ΕΥΧΟΥ ΚΑΙ ΥΓΙΑΙΝΕ...

ΕΝΑΣ ΠΡΩΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΟΣ.

ΚΑΛΗ ΥΠΟΛΟΙΠΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΣ ΦΘΑΣΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΑΙ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΝΑΣΤΑΣΗ... ΕΥΧΟΥ...

Το ανωτέρω σχόλιο αναγνώστη δημοσιεύεται εδώ ως διαφυγόν την οικείαν θέσιν...