ΜΑΘΗΤΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΜΟΡΦΙΑ IA'

Νίκος Εγγονόπουλος

{...} αρέσει στον ποιητή
ν' απομονώνεται
σε μιαν υπερήφανη
- και γαλάζια - μοναξιά
εκεί σ' αυτό το έρμο ακροθαλάσσι
είναι π' ανάφτουν τη νύχτα
τα φανάρια που παραπλανούν
τους ναυτικούς εκεί γίνεται η σκέψις
μια φλογισμένη ρόδα που κυλάει στον ορίζοντα {...}



Νίκος Εγγονόπουλος

{...} Όλοι μου φωνάζουν παραδόσου!
Αλλά εγώ δεν παραδίδομαι. Αρκούμαι να παραδίδω μαθήματα Αγγλικής γλώσσης δις
ή και τρις ακόμη της εβδομάδος, εις τας θνησιγενείς ραπτομηχανάς των επάλξεων {...}



Από την έκδοση ποίηση εν κινήσει της ΑΣΚΤ και του ΕΚΕΒΙ

Η ΠΑΤΡΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗ

Ο Νίκος Μπακουνάκης είναι ένας σπουδαίος ΠΑΤΡΙΝΟΣ με προσφορά στην πόλη του! Ένας ξεχωριστός άνθρωπος, ένας σημαντικός επιστήμονας κι ένας ευθύβολος αρθρογράφος. Μόλις προ ημερών διάβασα στο ΒΗΜΑ το κείμενό του με τίτλο «Πνευματικότητα και επικοινωνία» όπου αναλύει καταπληκτικά το «φαινόμενο Χριστόδουλου».
Πριν τρία χρόνια περίπου είχε την ευγένεια να μου παραχωρήσει μια συνέντευξη για το πολιτιστικό περιοδικό «το δόντι», από την οποία αναδημοσιεύω εδώ τον «ύμνο στην Πάτρα» των παιδικών του χρόνων. Νομίζω ταιριάζει σ’ αυτό το κυριακάτικο απόγευμα.

"Τα παιδικά και νεανικά χρόνια είναι η ηλικία της νοσταλγίας. Μόνο λοιπόν με γλύκα μπορώ να θυμηθώ την Πάτρα αυτής της εποχής. Θυμάμαι τις λιτανείες του Αγίου Ανδρέα· το βραβείο 1000 δραχμών που κέρδισα για έκθεση με θέμα τον Άγιο Ανδρέα και το «εξαργύρωσα» μ’ ένα κοστούμι γκρι-πρασινωπό καρό, ραμμένο σε ράφτη· την εξοχή του Τσαούση και τις ταινίες στους θερινούς κινηματογράφους «'Οασις», «Ελληνίς» και «Μουρτά»· το εστιατόριο «Εύα» και τα λασπόλουτρα· την «Ούφα» στα Ψηλά Αλώνια με τα αντιαεροπορικά καταφύγια· το Λυρικόν· το θέατρο «Ορφεύς» στην πλατεία Μαρούδα και την χορεύτρια Ολυμπία σε χορούς της κοιλιάς· τις καθηγήτριές μου Μέλπω Καραμπάγια και Πηνελόπη Κρέτση στο Γ’ Γυμνάσιο Αρρένων· τον εκκλησιασμό στην Παντάνασσα· την τελευταία φωτογραφία των τελειοφοίτων στον κυματοθραύστη· το Φάρο· τα γλυκά στα μαρμάρινα τραπεζάκια κάτω από τον «'Εσπερο»· τα συγκρουόμενα αυτοκινητάκια, χειμωνιάτικες Κυριακές με ήλιο στο χώρο του κινηματογράφου «Ζενίθ» στα Ψηλά Αλώνια· την Γωνιά του Βιβλίου και τον Τοξαβίδη στη Μαιζώνος· την καθηγήτρια Τούλα Μανιάκη στο Γαλλικό Ινστιτούτο της Φιλοποίμενος· τα γεμιστά κρουασάν στου Παυλίδη, στην Αγίου Νικολάου, με την μεγάλη εξωτική τοιχογραφία με το μάζεμα του καφέ· το φροντιστήριο Λαμπέτη στον ίδιο δρόμο· τα τόπια υφάσματος που ξετυλίγονταν στους πάγκους του Μαραγκόπουλου στην Αγίου Ανδρέου· το πανηγύρι του 15Αυγουστου στο Γηροκομειό· τις εκδρομές στο Δασύλλιο· τις ελληνικές ταινίες στο «Αττικόν»· έναν Μπέργκμαν στο Μίνι-Ρεξ· τη Δημοτική Βιβλιοθήκη· κάτι παιδικές γιορτές στο Δημοτικό Θέατρο και αποκριάτικες στολές φτιαγμένες από λινάτσα· το παιγνίδι του Κρυμμένου Θησαυρού και τον σοκολατοπόλεμο· το πλοίο «Άγιος Γεράσιμος» που μας πήγαινε στην Ιθάκη· το μικρό καϊκι που μας πήγαινε για μπάνιο από τον κυματοθραύστη στην Τερψιθέα· την πρώτη γουλιά της μπύρας στα Ψηλά-Αλώνια· τις ντισκοτέκ Μπαγκλαντές και Μοσκίτο· την «Πελοπόννησο» με 1,5 δραχμή. Πολλά μπορώ να θυμηθώ απ’ αυτή την εποχή, διϋλισμένα μέσα από το εξυγιαντικό φίλτρο της νοσταλγίας. Βέβαια αυτό δεν με εμποδίζει να ξέρω πώς την ίδια εποχή είχε αρχίσει η κατεδάφιση της πόλης, η παράδοσή της στο μπετόν, είχε έρθει το τέλος του νεοκλασικού χαρακτήρα της".

10 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2006

10 Φεβρουαρίου 2006. Στο Συνεδριακό Κέντρο του ΑΤΕΙ συναυλία της Ορχήστρας Πατρών, στο πλαίσιο της διοργάνωσης «Πάτρα – Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2006», ενότητα Καρναβάλι. Διεύθυνση ορχήστρας: Κωνστάντια Γουρζή. Σολίστ: Γιώργος Δεμερτζής, βιολί.
Το πρόγραμμα περιελάμβανε το adagietto από την 5η Συμφωνία του Μάλερ, το έργο «Φαντασία για πιάνο και ορχήστρα εγχόρδων» του πατρινού συνθέτη Ανδρέα Αδαμόπουλου, το κοντσέρτο για βιολί σε ντο του Χάυδν και τη μουσική του Στραβίνσκι για το μπαλέτο «Απόλλων Μουσηγέτης».
Από τα μικρά κείμενα που είχα γράψει για το πρόγραμμα εκείνης της συναυλίας επέλεξα να παραθέσω εδώ αυτά που αφορούν στα έργα του Μάλερ και του Στραβίνσκι.
Το πολυτιμότερο πράγμα που μου έμεινε από την… ατυχή εμπειρία μου στην Πολιτιστική είναι η συνεργασία και η φιλία με σπουδαίους μουσικούς και καλλιτέχνες, η οποία συνεχίζεται με αμείωτη ένταση! Δεν είναι λίγο πράγμα…

GUSTAV MAHLER
Adagietto από την Συμφωνία Νο 5
Η υπέροχη μακρόσυρτη μελωδία, προορισμένη μόνο για έγχορδα, με συνοδεία άρπας, παρουσιάζει ανάλογη επινοητικότητα με αυτή του άσματος του Ruckert: “Ich bin der Welt abhanden gekommen”(Είμαι αποκομμένος από τον κόσμο). Και η διάθεση του κομματιού παραπέμπει στην τελευταία φράση του ποιήματος του Ruckert: “I live alone in my heaven, in my love, in my song” (Ζω μόνος στον παράδεισό μου, στην αγάπη μου, στο τραγούδι μου). Το adagietto αυτό (3ο μέρος από την 5η Συμφωνία που ολοκληρώθηκε το 1902) έγινε διάσημο από την αριστουργηματική ταινία Θάνατος στη Βενετία του Luchino Visconti, βασισμένη στην ομώνυμη νουβέλα του Thomas Mann.

IGOR STRAVINSKY
ΑΠΟΛΛΩΝ ΜΟΥΣΗΓΕΤΗΣ

Το μπαλέτο αυτό γράφτηκε το 1927-28, μετά από παραγγελία της Αμερικανίδας προστάτριας των τεχνών Elisabeth Coolidge. Ο Stravinsky εμπνεύστηκε από την ελληνική μυθολογία και δημιούργησε ένα έργο με τέσσερα πρόσωπα: τον Απόλλωνα και τις μούσες Καλλιόπη, Πολύμνια και Τερψιχόρη. Στην Α΄ Σκηνή του μπαλέτου, που είναι ένα είδος εισαγωγής, παρακολουθούμε τη γέννηση του Απόλλωνα. Στη Β΄ Σκηνή παρακολουθούμε τη συνάντησή του με τις Μούσες, την εκπαίδευσή του στην ποίηση, τη μιμική και το χορό και, τέλος, την επιστροφή του στον Όλυμπο. Το έργο διακρίνεται για τη μελωδικότητά του και τη γαλήνη του, που εκφράζεται κυρίως με μείζονες τρόπους. Ο Stravinsky συνέθεσε αποκλειστικά για έγχορδα. «Η πολυηχητική ευφωνία του», σύμφωνα με τη δική του χαρακτηριστική διατύπωση, εμπεριείχε την κλασική ηρεμία του γαλλικού μπαρόκ. «Και πώς μπορεί», ρωτούσε, «να εκφρασθεί καλύτερα η λιτή σχεδίαση του κλασικού χορού, παρά μέσα από τη ροή της μελωδίας, όπως αυτή ξεχύνεται τραγουδισμένη από τα έγχορδα;».

ΜΙΑ ΑΔΑΜΑΝΤΙΝΗ ΕΥΚΑΙΡΙΑ!

Πραγματικά αξιέπαινη η πρωτοβουλία της Μητροπόλεως Πατρών να αναδείξει και να τιμήσει την επέτειο των 100 χρόνων από τη θεμελίωση του Νέου Ιερού Ναού του Αγίου Ανδρέου. Το ημερολόγιο τσέπης της Μητροπόλεως είναι αφιερωμένο σ’ αυτό ακριβώς το αδαμάντινο ιωβηλαίο και περιλαμβάνει κατατοπιστικά κείμενα και ιστορικό φωτογραφικό υλικό. Έχει, επίσης, προαναγγελθεί η έκδοσις ενός δίγλωσσου (ελληνοαγγλικού) επετειακού τόμου (320 σελ.) με τίτλο: «Ο νέος ιερός ναός του Αποστόλου Ανδρέου στην Πάτρα. 100 χρόνια από τη θεμελίωσή του».
Επομένως είναι ιδανική ευκαιρία για ουσιαστικής σημασίας εορτασμούς με πανορθόδοξη και διαχριστιανική απήχηση. Ίσως επέστη ο καιρός να κληθεί στην Πάτρα η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος (το Φανάρι τιμά τον Απόστολο Ανδρέα ως ιδρυτή της εν Κωνσταντινουπόλει Εκκλησίας), ο νέος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος, οι προκαθήμενοι, ή εκπρόσωποί τους, των Ορθοδόξων Αυτοκεφάλων Εκκλησιών που τιμούν τον Πρωτόκλητο ως φωτιστή τους. Επίσης, εκπρόσωποι περιοχών ξένων δογμάτων που έχουν ως προστάτη και πολιούχο τους τον Άγιό μας (Σκωτία, Αμάλφι Ιταλίας κ.α.).

Όπως τα εγκαίνια του νέου ναού το 1974 τελέστηκαν με ικανή, για την εποχή εκείνη, συμμετοχή Ορθοδόξων Εκκλησιών, έτσι και τώρα θα πρέπει το ιωβηλαίο από τη θεμελίωσή του να εορταστεί αναλόγως. Η τοπική Εκκλησία οφείλει, ίσως, μια τέτοια πρωτοβουλία στους ανά τον κόσμο πιστούς, που τιμούν τον Απόστολο.

BLOGGERS - ΛΟΓΟΣ ΥΠΑΡΞΗΣ

Ο παμφίλτατος π.Π.Κ. έγραψε ένα θαυμάσιο κείμενο με αφορμή πρόσκληση των Ανεμολογιτών του ΣΚΑΪ να συμμετέχει στη θεματική βραδιά για τους Bloggers, την οποία πραγματοποιούν (παράλληλα με τη ραδιοφωνική εκπομπή Ανεμολόγιο του Σκάι 100,3 του Κωνσταντίνου Λαβίθη), τη νύχτα της Κυριακής, 10 Φεβρουαρίου 2008, ώρα 1 π.μ., προς Δευτέρα.
Παραθέτουμε αυτούσιο το κείμενο του π. Π.Κ. όπως το έχει δημοσιεύσει στο ιστολόγιό του:

Η δυνατότητα της διαδικτυακής επι-κοινωνίας παρέχει πλέον στον καθένα μας την ευκαιρία να πραγματοποιεί μες από ένα blog «μακρές περιπλανήσεις δωματίου», όπως συνηθίζω να λέω, ποιοτικές γνωριμίες, ποιητικές πτήσεις, πολιτικές παρεμβάσεις, έκφραση ενδόμυχων καημών ή λυγμών, λογοτεχνικές ή φιλοσοφικές ασκήσεις, εκθέσεις φωτογραφικών αποτυπώσεων, προτάσεις περί Τέχνης! Μ’ ένα λόγο: να έχουμε λόγο αλογόκριτο και, μέσα στο κοινωνικο-πολιτισμικό γίγνεσθαι, λόγο ύπαρξης.

Η καθημερινή ενημέρωση του Ιστολογίου με αναρτήσεις (οι οποίες επιθυμώ κατά βάση να οδηγούν σε αυτογνωσία πρώτα κι εξακτίνωση του εσωτερικού μου πολυκόσμου ύστερα), αποτελεί για μένα μια γόνιμη απόλαυση και πολύ ενδιαφέρουσα μέριμνα. Είναι σα να έχω να «κλείσω» το φύλλο της εφημερίδας μου, της οποίας οι φίλοι αναγνώστες αναμένουν πώς και πώς να δουν, τι επόμενο θα μού προκύψει, έτοιμοι να εκφράσουν κατάφαση, αντίρρηση, πρόταση.

Πόσο θα κρατήσει όλο αυτό; Ουδόλως γνοιάζομαι. Όσο κρατήσει!... Αυτό τον καιρό περνάω πολύ καλά, γνώρισα μέσα σε δέκα μήνες πολύτιμους ιντερνετικούς συνοδίτες, ανταλλάσσω σκέψεις και απόψεις με αρκετούς ενδιαφέροντες και ανοιχτούς στις προκλήσεις της Σκέψης συνομιλητές και με κύριο κριτήριο την «διαύγεια του συναισθήματος», που θάλεγε ο Ελύτης.

Το βασικό Ιστολόγιο μου (γιατί υπάρχουν και άλλα θεματικά blogια) φέρει τον τίτλο «Στον ίσκιο του Ήσκιου». Υπονοεί την ταπεινότατη δική μου παρουσία, ενός δηλαδή νεοσσού της ποιητικής Τέχνης, που ζει και πασχίζει ό,τι μπορεί κάτω από τον ευεργετικό και άκρως απαιτητικό ίσκιο ενός υπερφυούς και παμμέγιστου Φάσματος (: Ήσκιου), του «ιερομόναχου» της Ελληνικής Ποίησης Διονυσίου του Σολωμού.

Ως blogger δεν θέλω να ξέρω την Πολιτεία. Ούτε παράπονα, μήτε προτάσεις. Τους αγνοώ.

Προσυπογράφω απολύτως το κείμενο του Π.Κ. και προσθέτω: Εν γνώσει φρενών και προαιρέσει γράφω κάποια σχόλια που αναφέρονται σε απολύτως πραγματικά γεγονότα. Αυτό φαίνεται πως δεν αρέσει σε κάποιους ανώνυμους, οι οποίοι στέλνουν υβριστικά και απειλητικά σχόλια, τα οποία έχουν την αξίωση να δημοσιεύσω για λόγους «δημοκρατικούς»!! Δεν μπορώ να τους κάνω την χάρη. Ας ασκηθούν λιγάκι στο να ακούν και την αντίθετη άποψη, όσο κι αν δεν τους αρέσει. Τυγχάνων δε λάτρης της επωνυμίας θα επιθυμούσα και τα τυχόν σχόλια να είναι επώνυμα. Επειδή όμως η γειτονιά των ιστολόγων παίζει με την ανωνυμία, τουλάχιστον ευπρέπεια φίλοι μου. Χιούμορ μετά λεπτής ειρωνείας μεμιγμένον. Αρκεί. Και βέβαια, πάνω απ’ όλα, ουσιαστικός διάλογος μετ’ επιχειρημάτων επί συγκεκριμένων θεμάτων.

ΔΡΟΜΑΙΟΣ 9 - ΜΕΤΕΚΛΟΓΙΚΑ...

-Φίλος μάς έκανε γνωστό ότι το σχόλιο της Ιδιωτικής Οδού για τον συγγραφέα του κειμένου «Ο ερχόμενος» της τοπικής εφημερίδας Η ΓΝΩΜΗ, έγινε αφορμή για αναφορά σε ιστολόγιο με εκκλησιαστικές ειδήσεις. Πρόκειται για το http://ecclesianet.blogspot.com/ όπου αναδημοσιεύεται και ολόκληρο το κείμενο της εφημερίδας. Ο τίτλος του θέματος είναι: «Δια χειρός Πατρών Χρυσοστόμου;» Χαιρόμαστε που γίναμε αφορμή για την προβολή της προσπάθειας μιας πατρινής εφημερίδας, η οποία έχει γνώμη και την διατρανώνει!

-«Η Αχαΐα στηρίζει τον Σπάρτης»! Αυτή την άποψη διετύπωσα σε ΜΜΕ της περιοχής μας όταν ρωτήθηκα σχετικώς. Η απογοήτευση ήταν μεγάλη, μετά την πανηγυρική εκλογή του Μητροπολίτου Θηβών. Αυτό φαίνεται, όπως γράφει σήμερα και η εφημερίδα ΗΜΕΡΗΣΙΟΣ ΚΗΡΥΞ, και από τα λιγοστά συγχαρητήρια τηλεγραφήματα που «έφυγαν» από την Πάτρα προς την Αρχιεπισκοπή. Ο πανδαμάτωρ χρόνος…..

ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΔΙΑΛΕΓΟΜΕΝΗ ΚΑΙ ΟΧΙ ΑΠΟΜΟΝΩΜΕΝΗ

Ο καθηγητής Νικήτας Αλιπράντης, στο σημερινό φύλλο της εφημερίδας Ο κόσμος του Επενδυτή, προβαίνει σε καταπληκτικές παρατηρήσεις για τον ρόλο της Εκκλησίας σήμερα, με αφορμή την εκλογή του νέου Αρχιεπισκόπου. Η Εκκλησία καλείται, σύμφωνα με τον Ν. Αλιπράντη, να πολεμήσει τους πειρασμούς του εθνοφυλετισμού, «του Καίσαρος», ήτοι της κοσμικής εξουσίας και προβολής και της ολιγαρχικής Συνοδικότητος.
Τα θέματα που θίγει είναι καίρια και αφορούν γενικότερα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, νομίζω. Εκείνο το σημείο που θέλω να τονίσω ιδιαίτερα είναι το θέμα του διαλόγου με τους υπόλοιπους Χριστιανούς αλλά και τις άλλες θρησκείες. Γράφει πολύ εύστοχα: «Σε μια εποχή γενικευμένης επικοινωνίας, δεν νοείται η ορθόδοξη εκκλησία να είναι απομονωμένη. Σ’ αυτό το πνεύμα προωθούνται και πραγματοποιούνται πάσης φύσεως διάλογοι. Στο μέτρο που διαμορφώνονται καλές κοινωνικές σχέσεις μεταξύ χριστιανικών ομολογιών ή και θρησκειών, σχέσεις που αντανακλώνται θετικά και στη στάση και συμπεριφορά των μελών τους, οι συναντήσεις αυτές έχουν νόημα. Δεν πρέπει, πάντως, να παραγνωρίζονται οι βαθιές διαφορές που υπάρχουν με την ορθόδοξη χριστιανική πίστη, διαφορές που συχνά αγνοούνται από τους πολλούς». Οι διαφορές, λοιπόν, υπάρχουν και πρέπει να τίθενται στους διαλόγους. Όμως δεν πρέπει να αποτελούν αφορμή για εκδηλώσεις μισαλλοδοξίας από μέρους ημών των Ορθοδόξων. Οι άλλοι δεν «στοχοποιούνται» ούτε είναι «προς εξολόθρευσιν». Κι ακόμα ας προβληματιστούμε πάνω σ’ αυτό που υπογράμμισε ο Ν. Αλιπράντης. Σήμερα είναι αδιανόητη μια απομονωμένη Ορθοδοξία. Τόσο σε επίπεδο τοπικών εκκλησιών όσο και σε πανορθόδοξο.

ΚΑΛΛΙΣΤΟΣ WEAR

Παραμονή των Αρχιεπισκοπικών εκλογών ήμουν καλεσμένος του Κωνσταντίνου Φλαμή στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του τηλεοπτικού σταθμού SUPER B. Όταν ρωτήθηκα ποιον προτιμώ για Αρχιεπίσκοπο είπα: «τον Μητροπολίτη Διοκλείας Κάλλιστο Γουέαρ, ο οποίος χθές έγινε δεκτός και ως αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών».
Πρότεινα, δηλ., έναν ιεράρχη εκτός του κλίματος της Εκκλησίας της Ελλάδος και μη Έλληνα, γιατί ο Διοκλείας είναι Άγγλος! Το κέρδος απ’ αυτή την… ουτοπική πρότασή μου ήταν ότι αρκετοί γνωστοί αλλά και άγνωστοι που με άκουσαν, με ρώτησαν «τις εστίν ούτος».
Ο Κάλλιστος Γουέαρ είναι ένας μεγάλος θεολόγος του καιρού μας και καλό θα ήταν όλοι μας να προστρέχουμε στα πονήματά του για να διευρυνθούν οι ορίζοντές μας και να ωφεληθούμε ποικιλοτρόπως.
Μια πολύ σημαντική διάλεξή του στη Ζωσιμαία Ακαδημία Ιωαννίνων (30-9-2006) με θέμα: «Αρχή ημέρας – Η ορθόδοξη προσέγγιση της Δημιουργίας», εκδόθηκε πρόσφατα από το Ιερόν Προσκύνημα Αγίου Γεωργίου του εν Ιωαννίνοις (2007). Ένα καλαίσθητο τευχίδιο 62 σελίδων που περιέχει το κείμενο της διαλέξεως ελληνιστί και αγγλιστί. Την μετάφραση στα ελληνικά επιμελήθηκε η Νίκη Τσιρώνη.

Διαβάζοντας το κείμενο του Καλλίστου κατανοεί ο καθείς πως υπάρχει ορθόδοξη απάντηση στην οικολογική κρίση. Αρκεί να συνειδητοποιήσουμε αυτό που λέει εμφαντικά ο Μητροπολίτης Διοκλείας: «Η οικολογική κρίση, δεν μπορεί να λυθεί χωρίς θυσία. Μπορούμε να προσθέσουμε: δεν μπορεί να λυθεί χωρίς αγάπη… Δεν μπορούμε να σώσουμε ό,τι δεν αγαπάμε».

ΜΑΘΗΤΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΜΟΡΦΙΑ Ι'

Σωτήρης Γουνελάς

Κύριε

Στερέωσε την ψυχή στην αρχαία τάξη
λειώσε τα λιθάρια που την βαραίνουν
τους ασήκωτους όγκους
κι αυτή τη νύχτα
ανασήκωσέ την
αυτή την ατέλειωτη νύχτα

Σκόρπισέ την
μέσα σε άφθονα δάκρυα
να ξεπλυθεί το χρώμα της
να απαλύνει

Αυτό τον συνωστισμό της κραιπάλης
στέρεψέ τον
αυτή την κακοσμία
Διώξε πέρα τις βροντές της επηρμένης διάνοιας.

Από τη συλλογή Σιωπή και θαύμα

Γεώργιος Γεραλής
ΒΡΑΔΙΝΑ ΠΕΝΘΗ

Πέθανε η μορφή μου απόψε αργά
Σε ρηχά νερά κιτρινισμένα,
μνήμη μυστική με κυνηγά
Κι όλο κάτι μοίρεται για μένα.

Και δυο χέρια αδύναμα πολύ
κλέβουν απ’ τα βλέφαρα το φως μου,
μες στη νύχτα ετούτη τη θολή

η πληγή με βάρυνε του κόσμου.

ΤΑ ΜΜΕ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ

Σε κείμενο που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα της Μητροπόλεως Πατρών για τα Μ.Μ.Ε. της τοπικής Εκκλησίας, υπάρχει αναφορά στον ιδρυτή του ραδιοφωνικού και του τηλεοπτικού σταθμού π. Μιχαήλ Καραμπατάκη. Για την παρουσία στο Διαδίκτυο δεν φαίνεται ο ιδρυτής ή έστω ο εμπνευστής: «Αργότερα άρχισε η λειτουργία της Ιστοσελίδας της Εκκλησίας των Πατρών». Φαίνεται ότι οι σημερινοί «υπεύθυνοι» έχουν ξεχάσει ποιος τη δημιούργησε. Ας φρεσκάρουν τη μνήμη τους ανατρέχοντας στα Δίπτυχα της Εκκλησίας της Ελλάδος του έτους 2000. Εκεί θα δουν ότι εκτός του τότε Πρωτοσυγκέλλου (τυπική η αναφορά) υπεύθυνος (δική του η ιδέα, ο σχεδιασμός και η «φιλοσοφία» του σάιτ) ήταν ο Παναγιώτης Ανδριόπουλος, υπεύθυνος, επίσης, επί σειρά ετών για τον Τηλεοπτικό σταθμό της Μητροπόλεως ΛΥΧΝΟΣ. Γιατί κι αυτό θέλουν να το ξεχάσουν οι «άγιοι διευθυντές».
Στο ίδιο κείμενο διαβάζω: «Το κόστος της λειτουργίας των Μ.Μ.Ε. της Εκκλησίας εξ ολοκλήρου έχει αναλάβει με εντολή του Σεβ. Μητροπολίτου μας η Ιερά Μητρόπολης (Ρ/Σ, Τ/Σ και Ιστοσελίδα)».
Πρώτη παρατήρηση: Διορθώστε αγαπητοί την ανορθογραφία στη λέξη «Μητρόπολης» - και επί τη ευκαιρία «εξελέγη» και όχι «εξελέγει» ο νέος Αρχιεπίσκοπος.

Δεύτερη παρατήρηση: Αν η Μητρόπολις έχει αναλάβει τα έξοδα λειτουργίας των Μ.Μ.Ε. τι έχει γίνει με την Ανώνυμη Εταιρεία που ίδρυσε ο σημερινός « ακούραστος ηνίοχος» των Μ.Μ.Ε.;

ΚΟΥΑΡΤΕΤΑ ΤΣΕΧΩΝ ΣΥΝΘΕΤΩΝ

Δευτέρα, 11 Φεβρουαρίου 2008, 20.30

Μουσείο Μπενάκη - Αθήνα

Τσέχοι Συνθέτες

Leos Janacek (1854 - 1928)
Κουαρτέτο αρ. 1 "Η Σονάτα του Kreutzer"
Bohuslav Martinu (1890 - 1959)
Κουαρτέτο αρ. 3 (1929)
Antonin Dvorak (1841 - 1904)
Κουαρτέτο σε λα ύφεση μείζονα, Op. 105

ΝΕΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΥΑΡΤΕΤΟ

Γιώργος Δεμερτζής βιολί
Δημήτρης Χανδράκης βιολί
Αγγέλα Γιαννάκη βιόλα

Άγγελος Λιακάκης βιολοντσέλο

Συναυλία με live electronics και αυτοσχεδιασμό

Την Παρασκευή 15 Φεβρουαρίου, ώρα 21.30 στο Λιθογραφείον της Πάτρας (Μαιζώνος 172Β)

οι Tim Ward, Σοφία Καμαγιάννη & Δώρα Παναγοπούλου παρουσιάζουν αυτοσχεδιαστικά ηχητικά τοπία που δημιουργούνται με την επεξεργασία μέσω υπολογιστή ζωντανών ήχων και προηχογραφημένου υλικού. Yλικό που μπορεί να είναι ηχογραφήσεις από την καθημερινότητα της πόλης, από τη φύση, από δραστηριότητες ανθρώπων, από συγκεκριμένους υπαρκτούς χώρους. H επεξεργασία όλων αυτών και η διάχυση του ήχου στον χώρο, που γίνονται ζωντανά, μας προσκαλούν σε μία διαφορετική ανάγνωση της πραγματικότητας· σε μία ηχητική διερεύνηση πραγματικών και φανταστικών ηχητικών κόσμων καθώς και της μεταξύ τους, δυσδιάκριτης, διαχωριστικής γραμμής.

Διοργάνωση : Σπίζα

Το σωματείο ΣΠΙΖΑ συστάθηκε στην Αθήνα το 2003, είναι μη κερδοσκοπικό και έχει στόχο την προώθηση και προβολή των τεχνών, κυρίως της μουσικής. Μέλη του είναι καλλιτέχνες αλλά και άνθρωποι που αγαπούν και στηρίζουν την τέχνη. Η ΣΠΙΖΑ διοργανώνει εκδηλώσεις που πραγματοποιούν τα μέλη της ή προσκαλεί άλλους καλλιτέχνες να παρουσιάσουν κάποιο έργο. Στα λίγα χρόνια της παρουσίας του το σωματείο έχει παρουσιάσει τις εξής εκδηλώσεις: τη μουσική παράσταση «RabilaCo» (2003, Χοροροές) τη συναυλία «Τραγούδα λοιπόν, μη σκεπάζεις τη φωνή σου με τα χέρια» (2004, Άλεκτον) τη μουσική παράσταση «2 πολύτεχνα έργα» (2006, Θέατρο Σημείο, θέατρο Φούρνος) και τη μουσική παράσταση «The Storytelling Project» (2006, θέατρο Πτωχοκομείο, στα πλαίσια των εκδηλώσεων «Πάτρα, Πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης» και θέατρο Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος).
Οι Σοφία Καμαγιάννη, Δώρα Παναγοπούλου και Tim Ward αποτελούν ιδρυτικά μέλη της Σπίζα. Μετά την επιτυχημένη παρουσίαση της μουσικής παράστασης «The Storytelling Project» (στο οποίο συμμετείχαν και άλλοι καλλιτέχνες), είναι η δεύτερη φορά που και οι τρεις μαζί παρουσιάζουν δουλειά τους στην Πάτρα, αυτή τη φορά σε συναυλία.
To «Γύρω και πέρα από τα ηχοτοπία παρουσιάστηκε στο Μικρό Μουσικό Θέατρο της Αθήνας το Δεκέμβριο του 2007.

Η Σοφία Καμαγιάννη έχει επανειλημμένως παρουσιάσει δουλειά της στην Πάτρα, τόσο ως συνθέτις (με μουσικές και για θεατρικές παραστάσεις) όσο και ως σολίστ στο πιάνο. Έχει μάλιστα εμφανιστεί πολλές φορές με την Άννυ Ονουφρίου, ερμηνεύοντας τραγούδια για φωνή και πιάνο. Η Δώρα Παναγοπούλου, σημαντική επίσης νέα δημιουργός, έχει καταρτίσει τον κατάλογο των έργων της πατρινής συνθέτριας Ελένης Οικονομοπούλου. Από κοινού πραγματοποίησαν στο Γ' Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας σειρά εκπομπών με έργα συνθετών του 20ου και 21ου αιώνα.

ΣΥΝΑΥΛΙΑ JAZZ SCLAVIS & COURTOIS

Στις 14 & 15 Φεβρουαρίου δύο εξαιρετικοί μουσικοί από την Γαλλία, ο Louis Sclavis (κλαρινέτο & σαξόφωνο) και ο Vincent Courtois (τσέλο) στην Ελλάδα.
Δύο σημαντικές προσωπικότητες της ευρωπαϊκής σκηνής της jazz και του αυτοσχεδιασμού, με μακρά ιστορία συνεργασιών-ορόσημα και ηχογραφήσεων, που κινούνται πάντα με ευκολία ανάμεσα στα διάφορα μουσικά ύφη, θα εμφανιστούν μαζί στην Ελλάδα για πρώτη φορά, στο Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών & Μουσικής Β και Μ Θεοχαράκη στην Αθήνα.

Ένα συναρπαστικό ντουέτο βασισμένο στην τέλεια ισορροπία μεταξύ δεξιοτεχνικής αρτιότητας και δημιουργικού αυτοσχεδιασμού.

ΠΟΙΟΝ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟ ΘΕΛΟΥΜΕ;

Αναδημοσιεύω από την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών στην Ιδιωτική Οδό μου ένα σημαντικό κείμενο με τίτλο «Ποιον Αρχιεπίσκοπο θέλουμε;» το οποίο υπογράφουν 26 προσωπικότητες, του θεολογικού κυρίως χώρου. Ας ελπίσουμε ότι ο νέος Αρχιεπίσκοπος κ. Ιερώνυμος θα αναδείξει έστω κάποια από τα κριτήρια που περιγράφουν οι 26.

Η συζήτηση για την εκλογή Αρχιεπισκόπου συνήθως επικεντρώνεται στη διαμόρφωση συσχετισμών μεταξύ ομάδων Μητροπολιτών, που τους συνδέουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά. Εκείνο που έχει σημασία, εν τούτοις, είναι τα κριτήρια με τα οποία πρέπει να εκλεγεί Αρχιεπίσκοπος και τα χαρακτηριστικά που απαιτεί το λειτούργημά του να διαθέτει. Όσοι υπογράφουμε το παρακάτω κείμενο θέλουμε να συμβάλουμε στον προβληματισμό γύρω απ’ αυτά τα κριτήρια και τα χαρακτηριστικά.
1. Ο Αρχιεπίσκοπος χρειάζεται να έχει συνείδηση του γεγονότος ότι η σημερινή ελληνική κοινωνία είναι μια πολυπολιτισμική κοινωνία. Επομένως, η Εκκλησία της Ελλάδος μπορεί να εκφέρει λόγο μόνο εκ μέρους εκείνων των πολιτών, οι οποίοι συνειδητά εντάσσουν τον εαυτό τους στο ποίμνιό της, και καλείται να απευθύνει πρόσκληση στους υπόλοιπους να γνωρίσουν το Χριστό.
2. Καλείται ο Αρχιεπίσκοπος να αναμετρηθεί δημιουργικά με τις προκλήσεις του κόσμου και να μην εμφανίζεται φοβισμένος και προσκολλημένος στους τύπους ή σε ιστορικές εκφάνσεις της παράδοσης, αλλά να προτάσσει την ουσία της ορθόδοξης χριστιανικής διδασκαλίας.
3. Ο Αρχιεπίσκοπος δε νοείται να αποφεύγει την επικοινωνία με τους ετεροδόξους και τους ετεροθρήσκους. Στις συναντήσεις του όμως αυτές πρέπει να έχει προσδιορίσει αν υπάρχει δυνατότητα προσέγγισης, να έχει ξεκάθαρους στόχους και να εμπνέει εμπιστοσύνη στο πλήρωμα της Εκκλησίας.
4. Έναν μεγάλο πειρασμό όλων των Ορθοδόξων Εκκλησιών αποτελεί ο εθνοκεντρισμός, ο οποίος συχνά φθάνει στα όρια της αίρεσης. Το έργο της Εκκλησίας αφορά στη σωτηρία κάθε ανθρώπου, και όχι μόνο ενός έθνους ή ενός πολιτισμού. Οι πιστοί ασφαλώς και νοιάζονται και θα ενεργοποιούνται ως πολίτες για την υπεράσπιση εθνικών θεμάτων, αλλά το έργο της Εκκλησίας είναι κάτι πολύ ευρύτερο από αυτό. Ο Αρχιεπίσκοπος ασφαλώς και θα διατυπώνει λόγο που καλείται να αγγίζει όλες τις πτυχές της ζωής, κοινωνικές, οικονομικές, οικολογικές κλπ., αλλά δεν μπορεί να εκπίπτει ο λόγος αυτός σε λόγο κομματικό ή εθνικιστικό.
5. Ο Αρχιεπίσκοπος καλείται να εξουδετερώσει τον πειρασμό της εκκοσμίκευσης, όπως συνήθως εκδηλώνεται με τις προσπάθειες άσκησης δημόσιας εξουσίας ή παρέμβασης στο νομοθετικό έργο των συνταγματικά καθορισμένων νομοθετικών σωμάτων. Η Εκκλησία για κάθε θέμα ασφαλώς θα διατυπώνει τη διδασκαλία της προς τους πιστούς της, αλλά και προς όλο τον ελληνικό λαό, ενώ μπορεί να συμπορεύεται με άλλες κοινωνικές ομάδες στην προσπάθεια προώθησης ή αποτροπής κάποιας νομοθετικής μεταβολής σε θέματα γενικώτερης σημασίας.
6. Μεγάλη συζήτηση γίνεται σήμερα για την ανάγκη μεταρρυθμίσεων στην Εκκλησία. Ο Αρχιεπίσκοπος καλείται να εισηγηθεί αλλαγές που θα θεμελιώνονται στην λειτουργική και ποιμαντική παράδοση της Εκκλησίας, αλλά και θα ανταποκρίνονται στις σημερινές συνθήκες ζωής. Οι αλλαγές αυτές πρέπει να προκύπτουν από την απαραίτητη σπουδή στη θεολογία και το θεολογικό διάλογο, στον οποίο πρέπει και όλη η Σύνοδος να συμβάλει.
7. Η σύγχρονη κοινωνική ηθική φαίνεται να μην καθορίζεται πλέον εν πολλοίς από τη διδασκαλία της Εκκλησίας. Ο νέος Αρχιεπίσκοπος καλείται να αντιμετωπίσει την πρόκληση να παραμερίσει τον ηθικισμό και το νομικισμό και να αντιμετωπίσει τα ζητήματα αυτά όχι με χρήση εξουσίας αλλά με αγάπη, διάκριση και εκκλησιαστική οικονομία χωρίς να απεμπολούνται τα κριτήρια του χριστιανικού ήθους.
8. Η εμπειρία από τη διοίκηση της Εκκλησίας πρέπει να κατευθύνει τον Αρχιεπίσκοπο στη ριζική επανεξέταση της θέσης των αγάμων και εγγάμων κληρικών στην Εκκλησία, έτσι ώστε ούτε οι πρώτοι να απειλούνται να παρασυρθούν από ένα πνεύμα κοσμικού καρριερισμού, ούτε οι δεύτεροι να παραμερίζονται. Όμοια οφείλει να αναβαθμιστεί και ο ρόλος των λαϊκών (ανδρών και γυναικών) στον οργανισμό της Εκκλησίας. Για τα ζητήματα αυτά, όπως και για το ζήτημα της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης, σκόπιμο είναι να δρομολογηθούν οι αναγκαίες τροποποιήσεις του Καταστατικού Χάρτη της Εκκλησίας.
9. Ο Αρχιεπίσκοπος είναι ο εγγυητής του συνοδικού συστήματος, που το διακρίνει η ελευθερία και η συμμετοχικότητα. Πρέπει να έχει την πρόθεση και την ικανότητα να προάγει τη συνοδικότητα και να διευρύνει τη συμμετοχή σε όλα τα επίπεδα του εκκλησιαστικού σώματος, και να μην υποκαθιστά συνοδικά όργανα, θεσμούς και διαδικασίες από την κυριαρχία ενός προσώπου ή του περιβάλλοντός του. Το επιτελείο των συνεργατών που θα επιλέξει ο Αρχιεπίσκοπος έχει μεγάλη σημασία για κάθε εκκλησιαστικό ζήτημα και τη δημόσια εικόνα του. Είναι σημαντικό ο Αρχιεπίσκοπος, να αξιοποιήσει όλα τα στελέχη που διακρίνονται για την πνευματικότητα και την μακροχρόνια ενεργή συμμετοχή τους στη ζωή της Εκκλησίας και να μην αφεθεί σε έναν στενό πυρήνα συνεργατών προερχόμενων από τους συνεργάτες που είχε μέχρι την εκλογή του.

Θεόφιλος Αμπατζίδης, Μ. Θεολογίας
Ανδρέας Αργυρόπουλος, Μ. Θεολογίας - Σχολικός Σύμβουλος
Άγγελος Βαλλιανάτος, Δρ. Θεολογίας - Σχολικός Σύμβουλος
Σταύρος Γιαγκάζογλου, Δρ. Θεολογίας - Σύμβουλος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου
Δημήτριος Γόνης, Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Σωτήριος Δεσπότης, Επίκ. Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Σταύρος Ζουμπουλάκης, Διευθυντής περιοδικού "Νέα Εστία"
Χρήστος Καρακόλης, Επίκ. Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Παύλος Καρανικόλας, Λέκτορας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών
Δημήτριος Κόκκινος, υπεύθυνος εκδόσεων "Ακρίτας"
Νικόλαος Κοκοσαλάκης, ομότ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Λίβερπουλ
Μιλτιάδης Κωνσταντίνου, Καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ
Ιωάννης Λάππας, Δρ. Θεολογίας
Νικόλαος Μανωλόπουλος, υποψ. Δρ. Πολιτικών Επιστημών
Δημήτριος Μόσχος, Λέκτορας Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Μάριος Μπέγζος, Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Πάνος Νικολόπουλος, Ειδ. Επιστ. Τμήματος Νομικής Πανεπ. Αθηνών - Δικηγόρος
Αλέκος Οικονόμου, Δρ. Νομικής - Δικηγόρος
Ιωάννης Παπαδόπουλος, Θεολόγος
Θανάσης Ν. Παπαθανασίου, Δρ. Θεολογίας - αρχισυντάκτης περιοδικού "Σύναξη"
Στέλιος Παπαλεξανδρόπουλος, Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Δημήτριος Πασσάκος, Δρ. Θεολογίας
Ζωή Πλιάκου-Νίκα, θεολόγος
Γεώργιος Στάθης, Μ. Θεολογίας - Πάρεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου
Παναγιώτης Υφαντής, Λέκτορας Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ
Γεώργιος Χατζηιακώβου, υπεύθυνος εκδόσεων "Αρμός"

Ο ΕΡΧΟΜΕΝΟΣ ΚΥΡΙΟΣ

Νέος Αρχιεπίσκοπος ο από Θηβών κ. Ιερώνυμος.
Εύχομαι ειλικρινά να διακονήσει την Εκκλησία σεμνά και ουσιαστικά, με αίσθηση του μέτρου. Χωρίς μεγαλοστομίες, φιέστες και κάθε είδους βερμπαλισμούς.
Σ’ αυτούς που διαλαλούσαν την πραμάτεια τους αυτές τις μέρες στην Πάτρα – τον τέως βολευτή, τον τέως σχολάρχη, τον τέως σύμβουλο και πάντας τους ομοΓΝΩΜΟνας – έχω να πω ότι «Ο Ερχόμενος» κύριοι δεν είναι ο Σπάρτης, ο Θηβών, ο Θεσσαλονίκης, ο Δημητριάδος και όποιοι άλλοι ιεράρχες. «Ο ΩΝ ΚΑΙ Ο ΗΝ ΚΑΙ Ο ΕΡΧΟΜΕΝΟΣ» είναι ο ΙΗΣΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟΣ! Σας το θυμίζω, γιατί μάλλον το έχετε ξεχάσει…
Τώρα εσείς ξέρετε… Σπεύσατε να πλευρίσετε τον νέο Αρχιεπίσκοπο για να κάνετε τις φτηνοδημόσιες σχέσεις σας. Ευτυχώς που Θεός ου μυκτηρίζεται!

ΕΚΕΙΝΟΣ!

Στην Ιδιωτική Οδό μας έχουμε συνοδοιπόρους πολλές φορές δημοσιογράφους που θεολογούν! Γράφουν τόσο καίρια, διεισδυτικά και σταράτα ώστε να τους ζηλεύω εγώ ο τάχα και θεολόγος, ο ανατραφείς στον "εκκλησιαστικό χώρο". Σήμερα ο Α. Δ. Παπαγιαννίδης στο ΒΗΜΑ, μας υπενθυμίζει κάποιον που ξεχνάμε μέσα στη δίνη των Αρχιεπισκοπικών εκλογών και της αποτίμησης της προσωπικότητας του μακαριστού Χριστοδούλου. ΕΚΕΙΝΟΝ! Γράφει, λοιπόν, για Εκείνον ο Παπαγιαννίδης:

"- Αρνήθηκε κάθε συμβιβασμό με τις εξουσίες. Αντίθετα, κήρυξε σε όσους τον ακολούθησαν να μη γίνονται "δούλοι ανθρώπων".

- Έφερε σε κάθε βήμα του την ανατροπή, την άρνηση του βασιλείου των ανθρώπων αλλά και την επιβολή κατεστημένης σκέψης επί των ανθρώπων.

- Θέλησε προπαντός να πλησιάσει τον κοινό άνθρωπο, τον φτωχό, τον πάσχοντα, τον περιθωριοποιημένο, τον αμαρτωλό, ενώ δεν τα είχε καθόλου καλά με τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους.

- Βυθίστηκε στην ψυχή των ανθρώπων, μίλησε στην ανάγκη τους για μεταφυσική παραμυθία και για κάποια ελπίδα.

- Αναδέχτηκε κόστος και, γιος του Θεού, θέλησε και δέχθηκε να υποστεί ως Άνθρωπος τα ανείπωτα μαρτύρια των ανθρώπων για χάρη των ανθρώπων (το γεγονός ότι αυτή η φράση ακούγεται σχεδόν ακατανόητη σήμερα δείχνει και το ιδιαίτερο της μεγάλης χριστιανικής αφήγησης, για όσους πιστεύουν και για όσους δεν πιστεύουν).

- Και, τέλος, κήρυξε πριν και πάνω απ' όλα μια ελευθερία του ανθρώπου. Μια ελευθερία που δεν δίνουν/παραχωρούν κάποιοι καλοπροαίρετοι έστω άρχοντες αλλά που εκπηγάζει από την ίδια την ανθρώπινη φύση και τη θέασή της από το υποκείμενο της ελευθερίας: τον άνθρωπο.

Καθώς λοιπόμ το θυμίαμα θα ανεβαίνει στον ναό και θα ηχούν τα "Άξιος!" και θα στραφταλίζουν τα βαρύτιμα άμφια και θα δένονται οι σχέσεις με τον κόσμο των ισχυρών και θα φωτίζονται από προσδοκίες τα μάτια των πιστών, ίσως οι παίκτες σε αυτό το έργο και ο πρωταγωνιστής των ημερών να δώσουν λίγη προσοχή και σε αυτά. Και σε ό,τι, θέλοντας και μη, αντιπροσωπεύουν στον αποπροσανατολισμένο και ανασφαλή σημερινό άνθρωπο".

Τον Παπαγιαννίδη εξελέξατο ο Θεός ίνα ημάς καταισχύνη!...

ΜΑΘΗΤΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΜΟΡΦΙΑ Θ'

Κική Δημουλά
ΤΟ ΡΕΜΑΛΙ

Καταζητούμαι;
Διέρρηξα το βίο μου.
Τι να έκανα
Μόνο με τα ξένα δεν τα έβγαζα πέρα
Είχα βλέπεις να τρέφω
εκείνο το ρεμάλι τον ψυχισμό.

Και τι βρήκα
ένα δυό πρωϊνά, από λίγο το καθένα
σε φλυτζανάκι του καφέ να φανταστείς
δυό τρία απογεύματα μέσα
στο βιαστικό φέρετρό τους
και σε ταπεράκι
αδιάβαστη, χωρίς ψαλμό χωρίς Θεό
η τέφρα μιας ματαιωμένης εκδρομής
σε κείνο το μαγευτικό ερημονήσι
μιας κοντινής υπόσχεσής σου.

Αυτά και ποιό το κέρδος;
Μόλις τα είδε ο κλεπταποδόχος
είπε
Τέτοια συνηθισμένα πράγματα
δεν αγοράζω.

Από το περιοδικό η λέξη (Οκτ. - Δεκ.2007)

ΔΡΟΜΑΙΟΣ 8 - ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΨΑΛΤΩΝ!

Ο Σύλλογος Ιεροψαλτών Πατρών & Περιχώρων, εξέδωκε ψήφισμα για την εκδημία του Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου, στο οποίο αναφέρεται ότι ο πρόεδρος εξήρε την προσωπικότητα και το έργο του μακαριστού κ.λ.π.
Επί Χριστοδούλου καταρτίστηκε για πρώτη φορά «Κανονισμός περί των Ιεροψαλτών και της καταστάσεως αυτών». Το κείμενο εγκρίθηκε από την Ιερά Σύνοδο και εν συνεχεία δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως! Επίσημα πράγματα. Νόμοι και σφραγίδες!
Ο Κανονισμός ρυθμίζει με λεπτομέρεια τα των Ιεροψαλτών, δικαιώματα και υποχρεώσεις, και καλούνται όλοι, κληρικοί και λαϊκοί να τον εφαρμόσουν.
Στην δική μου περίπτωση δεν εφαρμόστηκε. Απελύθην αναιτίως από ψάλτης της Μονής Γηροκομείου, χωρίς καμία απολύτως εξήγηση, ενώ ο Κανονισμός προβλέπει μια μεγάλη διαδικασία μέχρι την οριστική απόλυση. Κάποιοι είπαν ότι ο Κανονισμός δεν ισχύει για τις Μονές. Αυτό τι σημαίνει; Ότι οι ψάλτες των ανά την επικράτεια Μονών είναι ανυπεράσπιστοι ως μη υπαγόμενοι στις διατάξεις του Κανονισμού, ο οποίος, λένε, αφορά μόνο στις ενορίες;
Και εν πάση περιπτώσει γιατί ο Σύλλογος Ιεροψαλτών, και ως συνδικαλιστικό όργανο που είναι, δεν δίνει ή δεν αναζητά μια ερμηνεία; Στην περίπτωσή μου το Δ.Σ. αν μπορούσε βέβαια να μιλήσει θα εξέφραζε την χαρά του για την …καρατόμηση ενός ενοχλητικού.
Ενώ στην άλλη περίπτωση; Που το μέλος του Δ.Σ. είναι ψάλτης σε δυο ενορίες ταυτόχρονα; Αυτό βέβαια δεν προβλέπεται από τον Κανονισμό, οπότε ίσως δικαίως το αποδέχεται. Κάποιοι έχουν το ταλέντο να ομοιάζουν προς τους αποστόλους, τους οποίους «νεφέλαι αιθερίους διήρπαζον». Έτσι «υπό νεφών μεταρσίως αιρόμενος» ο «συνάδελφος», μπορεί να ψάλλει σε δύο ή και περισσότερους ναούς, με την ευλογία του Συλλόγου και πάσης αρχής και εξουσίας!
Σιγησάτω πάσα σαρξ βροτεία… και στήτω μετά φόβου και τρόμου προ της απροκαλύπτου και ανερυθριάστου εκμεταλλεύσεως της Εκκλησίας…

Και ο Κανονισμός του μακαριστού στον κάλαθο των αχρήστων… υπό των «αρίστων»…

ΠΟΙΟΣ ΔΕΝ ΕΡΧΕΤΑΙ ΣΤΟ ΦΩΣ;

Με αφορμή την αυριανή εκλογή του νέου Αρχιεπισκόπου, ο γνωστός θεολόγος Θανάσης Παπαθανασίου, αρχισυντάκτης του σπουδαίου περιοδικού «Σύναξη», καταθέτει σε άρθρο του στην σημερινή ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, κάποιες πολύ σημαντικές σκέψεις για ζητήματα που δυστυχώς ούτε θίγονται ούτε συζητούνται μέσα στην Εκκλησία. Και εκφράζει εύλογη πραγματικά απορία για όσους γνωρίζουν: «Τι είναι, τέλος πάντων, αυτό που καθηλώνει στο περιθώριο τις θεολογικές φωνές και τις εκκλησιαστικές παρουσίες, οι οποίες εδώ και πολλούς καιρούς θέτουν αυτά τα ζητήματα επί τάπητος, άλλοτε σαν τους κακούς κι άλλοτε σαν τους γραφικούς του χωριού;» Πολύ φοβούμαι ότι ο κ. Παπαθανασίου δεν θα πάρει απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα. Για πολλά μείζονα και τρέχοντα θέματα της Εκκλησίας αρνούνται να τοποθετηθούν οι ταγοί της, αλλά και άλλοι εκκλησιαστικοί άνδρες, είτε από δειλία είτε από φόβο είτε από μυωπικό συμφέρον. Θα ρωτήσει κανείς: «Μα τι φοβούνται;» Όταν π.χ. είσαι Δεσπότης γιατί να μη διαλεχθείς, γιατί να μην πάρεις θέση; Σιωπή…
Ο Θανάσης Παπαθανασίου όμως, ευτυχώς μιλάει και σε μια παράγραφο από το σημερινό κείμενό του τα λέει όλα:
«Γιατί να είναι ανεπιθύμητες ζυμώσεις που συνδυάζουν στοχασμό, συζήτηση, ευθύνη, λογοδοσία και διάθεση για αποφυγή συναλλαγών, δημαγωγίας, εξαγοράς εκλεκτόρων κ.λπ.; Δύσκολα πράγματα; Φυσικά! Τίποτα ποτέ δεν είναι αυτόματο ή πανάκεια. Αλλά αν τυχόν θέλεις να είσαι ζωντανός παράγοντας της ανθρώπινης ιστορίας, οφείλεις να κοπιάσεις και να θεολογήσεις -αν βέβαια οι χριστιανοί όντως νοούμε το θεολογικό λόγο ως πράξη ευθύνης κι όχι ως την τέχνη να φλυαρείς για να πεις τίποτα. Και η μεγαλύτερη τραγωδία είναι να μην υποψιάζεται κάποιος ότι το Αγιο Πνεύμα μπορεί απλούστατα να διαφωνεί με τις επιλογές του! Ο ναρκισσισμός αυτός αλλοιώνει βαθύτατα το ορθόδοξο ήθος, δηλαδή το ήθος της μετάνοιας σε κάθε επίπεδο (συμπεριλαμβανομένων και ιερέων που οργανώνουν λόχους πνευματικοπαιδιών, συχνά μάλιστα με αντιεπισκοπικές κορόνες!). Σε ποια μετάνοια, και προς τι, μπορεί να προχωρήσει όποιος χώνει τον Θεό στο τσεπάκι του;»
Αν ήμουν Αρχιεπίσκοπος ο Παπαθανασίου θα ήταν ο πρωτοσύμβουλός μου.

ΟΙ "ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ" ΤΩΝ ΠΟΙΗΤΩΝ

Πολύς λόγος γίνεται τον τελευταίο καιρό για μια « λειτουργική αναγέννηση» προς χάριν του λαού – ερήμην του βεβαίως, καθώς δεν φαίνεται να υπάρχει ανάλογο αίτημα- στο πλαίσιο της οποίας εντάσσεται και η μετάφραση των λειτουργικών κειμένων.

Έχει όμως καταστεί κοινή συνείδηση στους Ορθόδοξους ότι η γλώσσα της λατρείας, η εκκλησιαστική γλώσσα γενικότερα, αντιπροσωπεύει «την τελειοτέρα δυνατήν μορφήν εκφράσεως του ανθρωπίνου λόγου… Αναφέρεται εις την σφαίραν του Θείου Είναι. Οφείλει αύτη να εκφράζει την Αποκάλυψιν του Πνεύματος και τας εξ αυτής γεννωμένας νοεράς θεωρίας» (Αρχιμ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Οψόμεθα τον Θεόν καθώς εστί, Έσσεξ 1993, σ. 374-376).
Μια εντελώς ιδιαίτερη σχέση με τη γλώσσα έχουν, αναμφισβήτητα, οι ποιητές, που σμιλεύουν τον χρόνο με τις λέξεις. Που παλεύουν να αποτυπώσουν την ομορφιά, χρησιμοποιώντας το γλωσσικό όργανο που διαθέτουν με τρόπο εμπνευσμένο. Κι αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο. Τα ιερά κείμενα δεν θα μπορούσαν ν’ αφήσουν αδιάφορους τους μεγάλους Έλληνες ποιητές. Στεκόμαστε στους δύο νομπελίστες. Τον Γιώργο Σεφέρη και τον Οδυσσέα Ελύτη, οι οποίοι αποπειράθηκαν να «μεταφράσουν» κάποια βιβλία της Αγίας Γραφής, εκφράζοντας και μ’ αυτό τον τρόπο, την έγνοια τους για τη γλωσσική μας συνέχεια.
Ο Γιώργος Σεφέρης μεταφράζει το «Άσμα Ασμάτων» της Παλαιάς Διαθήκης και την «Αποκάλυψη» του Ιωάννη. Είναι χαρακτηριστικό ότι χρησιμοποιεί τον όρο «μεταγραφή» και όχι μετάφραση. Τη θεωρεί περισσότερο ικανοποιητική για τον μεταγλωτισμό των αρχαίων κειμένων. Οι παρατηρήσεις του Σεφέρη στις εισαγωγές των δύο αυτών βιβλίων είναι ιδιαίτερα διαφωτιστικές για τις προθέσεις και τις απόψεις του ποιητή αναφορικά με τα αρχαία κείμενα. Στο προλόγισμα στο «Άσμα Ασμάτων» σημειώνει: «Με τα Αρχαία κείμενα, εννοώ τα ελληνικά, μου συμβαίνει τούτο το ιδιότροπο. Όσες φορές – και δεν είναι λίγες – δοκιμάζω να το μεταφράσω, σταματώ πάντα σε κάποιο σημείο με τη σκέψη: Μα τούτο είναι τόσο ωραίο, γιατί να το αλλάξει κανείς; Δεν είναι η στιγμή να το κοιτάξω τώρα περισσότερο αυτό το πρόβλημα που θα είχε, σαν τελευταία συνέπεια, την άποψη ότι οι αρχαίες τραγωδίες πρέπει να παίζονται στο πρωτότυπο ή ότι σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να μεταφράζονται οι Γραφές». Το πρόβλημα για τον Σεφέρη εντοπίζεται στο γεγονός ότι ενώ ο Ορθόδοξος Ελληνικός λαός «πρέπει να ζήσει με οικειότητα και ν’ αγαπήσει αυτά τα κείμενα που είναι η κληρονομιά του και η παράδοσή του» συμβαίνει να έχει ζήσει τους τελευταίους αιώνες «σε μια μισοσυνείδητη συμβίωση με τα Ιερά Γράμματά του. Πόσοι Έλληνες καταλαβαίνουν και αισθάνονται ένα κείμενο των Ο΄ ή έστω τις προς Κορινθίους;». Άρα, θέλει να πει ο Σεφέρης, οι μεταφράσεις βοηθάνε προς αυτήν την κατεύθυνση: Στην άμεση πρόσβαση του λαού στα ιερά κείμενα.
Στην εισαγωγή του στην «Αποκάλυψη» ο Σεφέρης είναι πιο επεξηγηματικός αναφορικά με το μεταφραστικό του εγχείρημα. Δηλώνει καθαρά: «προσπάθησα να μείνω όσο μπορούσα πιο κοντά στο παλιό κείμενο κρατώντας αν μου το συγχωρούσε η γλώσσα μας, τη δομή και τις λέξεις του πρωτοτύπου». Θεωρεί την μεταγραφική του εργασία μη οριστική και ομολογεί: «Κι εγώ ο ίδιος δεν θα δοκίμαζα τούτη την απόπειρα αν δεν έβλεπα με λύπη μεγάλη πόσο χειροτερεύουν οι μεταφράσεις και παραφράσεις των Γραφών που ωστόσο κυκλοφορούν πλατιά. Από αυτήν την άποψη η θέση μας είναι πολύ χειρότερη παρά στον καιρό της Τουρκοκρατίας». Εδώ ο Σεφέρης θέτει το μέγα ζήτημα της «πιστής» μετάφρασης των Γραφών που φαίνεται ότι δεν είναι διόλου εύκολη υπόθεση. Γι’ αυτό και διευκρινίζει: «Έχω ακούσει την άποψη ότι η μετάφραση των Γραφών μπορεί να προκαλέσει δυσχέρειες δογματικές. Αλλά ποτέ δεν υποστήριξα, ούτε το διανοήθηκα ποτέ, ότι είναι δυνατό η μετάφραση ν’ αντικαταστήσει το πρωτότυπο, (η υπογράμμιση δική μας) είτε όταν πρόκειται για το δόγμα, είτε όταν πρόκειται για τη λατρεία. Αυτά τα θέματα ανήκουν αποκλειστικά στην Εκκλησία και δεν πέφτει κανένας λόγος σ’ εμάς τους λαϊκούς. Όμως η φροντίδα για τη γλώσσα μας είναι πράγμα που ενδιαφέρει τον καθέναν από μας σ’ όποια γωνιά της γης κι αν βρίσκεται. Άλλωστε δημοσιεύω, πλάι στη μεταγραφή μου, και το πρωτότυπο, τονίζοντας όσο μπορώ, πως αυτό είναι το μόνο έγκυρο για το δόγμα και τη λατρεία».
Η τελευταία αυτή παρατήρηση του Σεφέρη είναι καταλυτική. Ούτε σκέφθηκε, ούτε υποστήριξε ποτέ πως η μετάφραση μπορεί ν’ αντικαταστήσει το πρωτότυπο. Κι ακόμα τονίζει όσο μπορεί πως το πρωτότυπο ταιριάζει στη λατρεία ως απολύτως σύμφωνο με το δόγμα. Δεν αναλύει περαιτέρω αυτή τη θέση του ο ποιητής, αλλά, προφανώς, δεν χρειάζεται. Είναι πεπεισμένος ότι το πρωτότυπο φέρει μια «γλωσσική ιερότητα», η οποία συνίσταται ακριβώς στην υψηλή αποστολή του για τη διατύπωση του ορθού δόγματος. Έχει ήδη διακηρύξει ότι η γλώσσα μας «θα είχε τόσα πολλά να ωφεληθεί αν αποφάσιζε ν’ ασκηθεί πάνω σ’ αυτά τα κείμενα». Η γλώσσα δηλαδή των ιερών κειμένων, αποτελεί για το Σεφέρη την μήτρα όπου θα μπορούσε να αναγεννηθεί η νεώτερη γλώσσα μας και να γίνει «μία γλώσσα εύρωστη, γυμνασμένη και αποτελεσματική». Ο ποιητής θεωρεί ευεργετική την επίδραση των Γραφέων σε λαούς, όπως οι Σλάβοι (μνημονεύει την τεράστια μεταφραστική εργασία των αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου), ενώ θεωρεί ότι «αν έλειπε η παρόρμηση για τη μετάφραση των Εβδομήκοντα, όπως λείπει και τώρα, και δεν είχε πραγματοποιηθεί εκείνο το έργο, θα είχε χάσει η γλώσσα μας ένα κείμενο βασικά αποφασιστικό για την τροπή που πήρε εξαρχής ο Χριστιανισμός, η μοίρα του ελληνισμού και η ιστορία της ανθρωπότητας ολόκληρη»!

Ο Σεφέρης έχει επίγνωση ότι καταπιάστηκε μ’ ένα δύσκολο κείμενο όπως είναι η «Αποκάλυψη». Ο ίδιος όμως μας λεει ότι «τις δυσκολίες τις εξαγόραζε η χαρά καθώς παρατηρούσα πόσο κοντά μπορεί να είναι, ύστερα από δύο χιλιάδες χρόνια, με τα σημερινά μας ελληνικά, αυτός ο θεόσταλτος λόγος». Θα λέγαμε ότι ο ποιητής ασκήθηκε σ’ ένα πείραμα, κυρίως γλωσσικό. Θέλησε να δει αν τα νέα ελληνικά αντέχουν στην απόδοση του θείου λόγου. Ο ίδιος μας δίνει την απάντηση: «ένιωσα το πρωτότυπο να στέκεται ψηλότερα και από τη δική μου απόδοση και από τις μεταφράσεις στις ξένες γλώσσες που γνωρίζω». Και καταλήγει ο Σεφέρης με πνεύμα ταπεινοφροσύνης: «Αλήθεια τούτο μ’ έκανε να συλλογιστώ πολλές φορές τη βαθιά παρατήρηση του Συνεσίου, του επισκόπου Πτολεμαϊδας: Πνεύμα Θείον υπερορά μικρολογίαν συγγραφικήν».

Με το κείμενο της «Αποκάλυψης» καταπιάστηκε και ο Οδυσσέας Ελύτης. Ούτε αυτός ονομάζει το εγχείρημά του «μετάφραση». Προτιμά τον μετριοπαθή τίτλο «μορφή στα Νέα Ελληνικά». Ο Ελύτης δεν έχει γράψει πρόλογο στο έργο του αυτό. Αρκέστηκε σε μια ολιγόλογη σημείωση, στο τέλος του βιβλίου. Εκεί διευκρινίζει εξ αρχής: «Μερικές λέξεις ή όρους, κάποτε και φράσεις ολόκληρες, προτίμησα να τις αφήσω με τη μορφή που έχουν στο πρωτότυπο, έτσι ώστε να μην αλλοιωθεί ο μυστικός και υπερβατικός χαρακτήρας του κειμένου». Αναγνωρίζει δηλαδή ο ποιητής, ότι η μετάφραση ενέχει αυτόν τον κίνδυνο: Να αλλοιώσει, έστω ακούσια, τον όλως άλλον χαρακτήρα του ιερού κειμένου. Γι’ αυτό δεν διστάζει να αφήσει «αμετάφραστες» λέξεις ή φράσεις του πρωτοτύπου, εξαίροντας έτσι και την αναντικατάστατη δυναμική τους (π.χ. αφήνει ως έχει ο ποιητής τη γνωστή έκφραση «ο Ων ο Ην και ο Ερχόμενος»).
Από όσα συνοπτικά αναφέρθηκαν γίνεται φανερό, ότι οι δύο νομπελίστες ποιητές μας, αν και καταπιάστηκαν με τη μετάφραση της «Αποκάλυψης» και του «Άσματος Ασμάτων» (μόνον ο Σεφέρης), αναγνώριζαν την υπεροχή του πρωτοτύπου, το οποίο διασώζει το μυστικό και υπερβατικό και υπερκόσμιο, δηλαδή αληθινό, χαρακτήρα των ιερών κειμένων. Η ενασχόληση τους αυτή δεν είχε ως σκοπό την εισαγωγή «καινών δαιμονίων», δηλαδή την απαρχή για την καθιέρωση της μετάφρασης στον λειτουργικό χώρο. Μόνη έγνοια τους ήταν η γλώσσα, η ρίζα και η διάρκειά της. Τα ιερά κείμενα ασκούσαν πάνω τους μία αναμφισβήτητη γοητεία, επειδή ακριβώς εκεί το γλωσσικό όργανο υφίσταται την «καλή αλλοίωση» του Πνεύματος.
Ας έχουμε υπ’ όψιν μας τον Ελύτη: «…εκεί που εξακολουθούν να παλιώνουν τα πράγματα, παραμένει όμως καινούργιος ο Θεός. Και φυσικά οι λέξεις που τον εκφράζουν». Όσοι λευκοφόροι, εννοήτωσαν.