Η ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΝΙΧΩΡΙ

Η Εκκλησιαστική Επιτροπή της Κοινότητος Νεοχωρίου Κωνσταντινουπόλεως είχε την καλοσύνη να μου στείλει ένα ενημερωτικό δελτίο και φωτογραφίες από την Πατριαρχική Θ. Λειτουργία και επίσκεψη τον Δεκαπενταύγουστο στην Παναγία την Κουμαριώτισσα. Δημοσιεύω εδώ το σχετικό υλικό, με την ευχή το Νιχώρι να προκόπτει συνεχώς κι εγώ να ξαναβρεθώ πάλι εκεί για να απολαύσω τους Ρωμιούς, που κρατάνε εκεί τη ζωή τους ολάκερη, μη κινούντες από το χρέος. Να σημειώσω ότι η Ιδιωτική Οδός πρόβαλε αμέσως την Πατριαρχική επίσκεψη στο Νιχώρι, με την πολύτιμη συνδρομή της φίλης Νιχωρίτισσσας Όλγας Νικολαΐδου, η οποία ήταν εκεί.

Αγαπητοί Νεοχωρίτες, Απόδημοι και Φίλοι του Νεοχωρίου,

Με πάσα λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια εορτάσαμε και φέτος στην κοινότητά μας την μεγάλη εορτή της Κοιμήσεως της Υπεραγίας και Δεσποίνης ημών Θεοτόκου. Ιδιαιτερότητα για το φετινό εορτασμό, στον Ιερό Ναό της Παναγίας της Κουμαριώτισσας, αποτέλεσε η υψηλή παρουσία της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου. Ο Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως επέλεξε την δική μας ενορία για να λειτουργήσει την εόρτιο τούτη ημέρα και η κοινότητά μας είχε την μέγιστη τιμή να τον υποδεχθεί και την ευτυχή συγκυρία να διέλθει ιστορικές στιγμές. Πολλοί ήταν οι ευλαβείς πιστοί, οι οποίοι συνεόρτασαν στην κοινότητά μας, Νεοχωρίτες, συμπολίτες αλλά και ξένοι φιλακόλουθοι χριστιανοί.

Το συλλείτουργο τελέστηκε υπό του Παναγιωτάτου και των Σεβασμιωτάτων Μητροπολιτών Μυριοφύτου και Περιστάσεως κ. Ειρηναίου και Προικονήσου κ. Ιωσήφ. Ο υποβλητικός ναός της Παναγίας του Νεοχωρίου έζησε, έστω και για μία ακολουθία, την μεγαλοπρέπεια και την απλότητα του Πατριαρχικού κύρους, ήθους και ύφους, αφού άπασα η πατριαρχική συνοδεία, συμπεριλαμβανομένων και των πατριαχικών χορών, έλαμψαν διά της παρουσίας τους και διέχυσαν αφειδώς στο χώρο τον μυσταγωγικό και κατανυκτικό χαρακτήρα του ύφους της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας, όπως άλλωστε πράττουν σιωπηλά εδώ και αιώνες στον Πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό. Διά του κηρύγματος ο Άρχων Επίσκοπος της Αγιωτάτης Αρχιεπισκοπής, μετέφερε το νόημα της εορτής και διέδωσε για άλλη μια φορά τις παναθρώπινες και οικουμενικές αξίες που υπηρετεί η Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία.

Μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας ακολούθησε σύντομη εορτή με δεξίωση στον προαύλιο χώρο του Ιερού Ναού, όπου η Επιτροπή ευχαρίστησε την Α.Θ.Π., τους Αρχιερείς, και τους λοιπούς προσκυνητές για την τιμή και τη χαρά που πρόσφερε η ζωντανή τους παρουσία. Επίσης, δια της Επιτροπής, έγινε διεξοδική ενημέρωση για τις δραστηριότητες της κοινότητας, με την προβολή και ειδικού οπτικού υλικού (Power Point), που περιελάμβανε οικονομικό απολογισμό της προηγούμενης περιόδου και τον προϋπολογισμό για το επόμενο έτος, όπως και άλλες δραστηριότητες. Η κοινότητά μας επιδιώκει, στα πλαίσια της προσπάθειας που γίνεται σε όλες τις κοινότητες για αποδοτικότερη διοίκηση και καλύτερη αξιοποίηση των πόρων που διαθέτουν, να μεταδώσει το μήνυμα της σκληρής δουλειάς και της διαφάνειας, βασικών προϋποθέσεων προς απόδοση της προσπάθειας που ξεκίνησε τα τελευταία χρόνια.

Μετά τις καθιερωμένες εθιμοτυπικές ομιλίες ανταλλάχθηκαν θερμές ευχές και συμβολικά δώρα. Ο Παναγιώτατος προσέφερε στην κοινότητά μας ένα μικρό ασημένιο δίσκο με ενυπόγραφη επιγραφή ''Ο Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίος''. Η Επιτροπή αντιπρόσφερε ένα φοινικόδενδρο, ευχόμενη όπως τα σπινθηροβόλα κλαδιά των Βαϊων, ωθούν και ενισχύουν τον Οικουμενικό Πατριάρχη προς συνέχιση του δύσκολου έργου του. Επίσης η κοινότητα προσέφερε στον Πατριάρχη και ένα ασημικό σκεύος με ενυπόγραφη αφιέρωση.

Στην εκδήλωση δόθηκαν τιμητικές πλακέτες ευαρεσκείας στους:
1. Jülide Ergüder, για την πολύτιμη προσφορά της στην διάδοση των ηθών και των εθίμων της κοινότητάς μας, αφού διά του συγγραφικού της ταλέντου ανασκάπτει τις μνήμες και θέτει τα θεμέλια για την διάδοση της πλούσιας παράδοσής μας.
2. Νίκο Μαγγίνα, για την πολυετή και πολύπλευρη προσφορά του προς την Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία.
3. Abdullah Hekimha, ο οποίος φωτογράφισε όλα τα σκεύη, τις εικόνες και άλλα αντικείμενα του Ναού της Παναγίας της Κουμαριώτισσας προσφέροντας μοναδικό υλικό στο αρχείο μας.

Η πανήγυρις ολοκληρώθηκε με γεύμα που παρέθεσε η κοινότητα σε παρακείμενο εστιατόριο.

Οι εορτασμοί εις μνήμην της Κοιμήσεως της Πλατυτέρας των Ουρανών Δεσποίνης ημών Θεοτόκου ολοκληρώθηκαν με τα Εννιάμερα. Του Εσπερινού, Όρθρου και της Θείας Λειτουργίας προεξήρχε ο Υπογραμματέας της Αγίας και Ιεράς Συνόδου, πανοσιολ. Αρχιμ. Βαρθολομαίος Σαμαράς. Το απόγευμα της 23ης Αυγούστου έγινε εσπερινός και λιτανεία της εικόνας της Παναγίας. Το μεσημέρι είχε προηγηθεί μικρή εορτή στον αυλόγυρο της εκκλησίας όπου φιλοξενήθηκαν οι παρευρεθέντες φιλακόλουθοι αλλά και διάφοροι αλλόδοξοι γείτονες και συντοπίτες.

Ευχόμαστε διά των Πρεσβειών της Υπεραγίας ημών Θεοτόκου
Χρόνια Πολλά σε όλους.
Εκ της Επιτροπής

ΜΕ ΟΠΛΟ ΤΟΝ ΚΛΑΣΙΚΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ

Διάβασα απνευστί τη συνέντευξη του 43χρονου βρετανού συγγραφέα και ερευνητή Γκάιλς Μίλτον στο ΒΗΜagazino της Κυριακής και στον Απόστολο Μαγγηριάδη. Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του "Χαμένος Παράδεισος: Σμύρνη 1922" στα ελληνικά (Μίνωας), ο Μίλτον λέει πολλά και ενδιαφέροντα για την οδυνηρή εκείνη περίοδο της Μικρασιατικής Καταστροφής, αποστασιοποιημένος από συναισθηματισμούς. Έχει ενδιαφέρον ιδιαίτερο, νομίζω, η εκτίμησή του για τον ρόλο των θρησκευτικών ηγετών την περίοδο εκείνη. Παραθέτω το σχετικό απόσπασμα κι όποιος έχει νου και γνώση ας κρίνει:

"Μου έκανε τρομερή εντύπωση ο ρόλος του Ορθόδοξου Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης κατά τη διάρκεια της ειρηνευτικής διάσκεψης στο Παρίσι. Γνωρίζοντας ότι το ακροατήριο στο οποίο απευθύνονταν, δηλαδή ο αμερικανός πρόεδρος και ο βρετανός πρωθυπουργός, ήταν δύο άνθρωποι με κλασική παιδεία που δεν ενδιαφέρονταν ιδιαίτερα για το Βυζάντιο ή την Ορθοδοξία, δεν εστίασαν τη ρητορική τους στην τεράστια κληρονομιά του Βυζαντίου και των Αγίων Πατέρων της Εκκλησίας στη Μικρά Ασία, αλλά έδωσαν έμφαση στον κλασικό ελληνικό πολιτισμό που ήταν παρών για περισσότερο από 2.000 χρόνια. Νομίζω ότι η τακτική τους ήταν ιδιαίτερα έξυπνη. Θεωρώ πάντως ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει το δικό της μερίδιο ευθύνης στην αφύπνιση του ελληνικού εθνικισμού στη Μικρά Ασία. Και αυτό που λέω το προσωποποιώ στον Αρχιεπίσκοπο Σμύρνης Χρυσόστομο - ένα πρόσωπο που γνωρίζω ότι εσείς οι Έλληνες λατρεύετε, και για τον οποίο πρέπει να μιλάω ιδιαίτερα προσεκτικά. Η πρωτοβουλία του να ευλογήσει τον ελληνικό στρατό κατά την άφιξή του στη Σμύρνη ήταν πράξη επικίνδυνη και άστοχη. Προφανώς, η αντίδραση των μουσουλμάνων θρησκευτικών ηγετών δεν ήταν καλύτερη..."

ΩΔΗ Α' ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΜΒΡΟΣΙΟΥ

Το να συμμετέχεις σε μια συναυλία στην πόλη της Σκάλας δεν είναι καθόλου εύκολο. Μ' ένα κοινό εξαιρετικά ασκημένο και απαιτητικό. Όταν η συναυλία συμπεριλαμβάνεται στο περίφημο Διεθνές Φεστιβάλ Μιλάνου - Τορίνου "Μουσικός Σεπτέμβριος" το πράγμα αποκτά άλλη διάσταση. Με την Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία δώσαμε την περασμένη Παρασκευή μια πρωτότυπη συναυλία στην μεγάλη εκκλησία του Αγίου Αλεξάνδρου, στο κέντρο της πόλης του Αγίου Αμβροσίου.

Στο πρώτο μέρος η ΕΒΧ υπό τη διεύθυνση του ιδρυτού της και χοράρχη της Λυκούργου Αγγελόπουλου ερμήνευσε μέλη από την έρευνα, που έχει εντάξει από χρόνια στο ρεπερτόριό της κάνοντας την διαφορά! Ακολούθησαν μέλη από την βυζαντινή μουσική παράδοση, με τον μέγιστο βυζαντινό Μαΐστορα Ιωάννη Κουκουζέλη να κορυφώνει θριαμβικά το πρόγραμμα (απόσπασμα από το μεγάλο πάνυ έντεχνο κράτημα σε ήχο α').

Στο δεύτερο μέρος η ΕΒΧ παρουσίασε σε πρώτη παγκόσμια εκτέλεση το έργο του συνθέτη Σωτήρη Φωτόπουλου Ωδή Α' υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Τάσου Συμεωνίδη. Η απήχηση που είχε το έργο στο κοινό, το οποίο κατέκλυσε την εκκλησία του Αγίου Αλεξάνδρου, φάνηκε στο θερμό και παρατεταμένο χειροκρότημα. Το άκουσμα δεν είναι καθόλου εύκολο, και μάλιστα για "δυτικά" αυτιά. Όμως οι Μιλανέζοι έτειναν ευήκοον ους και παρακολούθησαν το έργο, όπως και όλη τη συναυλία, με θρησκευτική ευλάβεια! Αντιμετώπισαν άψογα τους Έλληνες συντελεστές.

Μεγάλο ήταν και το ενδιαφέρον των ΜΜΕ για τη συναυλία. Ο Λυκούργος Αγγελόπουλος και ο συνθέτης Σωτήρης Φωτόπουλος παραχώρησαν μεγάλη συνέντευξη σε ιταλούς δημοσιογράφους, εξηγώντας την πρωτοτυπία της συναυλίας.

Το κοινό της συναυλίας ήταν όλων των ηλικιών, με τους νέους να υπερτερούν. Εδώ οι άνθρωποι προσέρχονται στις πολιτιστικές εκδηλώσεις με απόλυτη συνειδητότητα. Δεν υπάρχει ίχνος κοσμικότητας, δεν υπάρχουν "επίσημοι", υπάρχει ανοιχτοσύνη απέναντι στο καινούριο και το διαφορετικό.

Η Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία με τη συναυλία αυτή πήγε ένα ακόμα βήμα πιο μπροστά. Η εκτέλεση του απαιτητικού έργου του Σωτήρη Φωτόπουλου (τετράφωνο συν ισοκράτες) αναδεικνύει την ΕΒΧ σ' ένα μοναδικό σύνολο, που είναι σε θέση να ερμηνεύει την σύγχρονη μουσική, την εμπνευσμένη από την βυζαντινή. Ας μη ξεχνάμε ότι ο Λυκούργος Αγγελόπουλος έχει μακρά θητεία στον χώρο, αφού πάνω από τριάντα χρόνια παρουσιάζει έργα σύγχρονης μουσικής, πολλά απ' αυτά γραμμένα για τον ίδιο από σημαντικούς συνθέτες (Μιχάλης Αδάμης, Δημήτρης Τερζάκης, Κυριάκος Σφέτσας κ.α.)

Η εκκλησία του Αγίου Αλεξάνδρου αν και... φράγκικη, εξαιρετική! Είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι στην Ιταλία δεν κτίζονται σήμερα ναοί. Οι υπάρχοντες έχουν ιστορική αλλά και αρχιτεκτονική αξία. Πολλοί δε απ' αυτούς, ιδιαίτερα οι μικρότεροι σε μέγεθος, είναι και κατανυκτικοί.

"...πάντες τείνοντες τόξον τοξεύσατε επ' αυτήν..."

- Η Ιερά "Μεγίστη" - από κάθε άποψη - Μονή Βατοπαιδίου, ετοίμαζε πυρετωδώς μέγα διεθνές επιστημονικό συνέδριο με θέμα: «Το μέλλον του κόσμου. Ε­πιστημονικές εξελίξεις και προβλέψεις. Ορθόδοξη Εσχατολογία». Το συνέδριο επρόκειτο να πραγματοποιηθεί στο Πολεμικό Μουσείο στην Αθήνα το διήμερο 31/10 και 1/11 τ.ε. Είδα το πρόγραμμα και κατάλαβα ότι πρόκειται για μια συνεργασία με το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, παρακαλώ! Μαθαίνω όμως ότι υπό την πίεση των εξελίξεων, οι Βατοπαιδινοί ανέβαλαν το συνέδριο. Νομίζω σωστή απόφαση πήραν. Γι' αυτούς κυρίως. Ελπίζω να έχουν και την σωφροσύνη, έστω υπό το βάρος των γεγονότων, να μη φέρουν την Αγία Ζώνη στην Πάτρα το Νοέμβριο, όπως σχεδιαζόταν στο πλαίσιο των Πρωτοκλητείων "και έσται η εσχάτη πλάνη χείρων της πρώτης"!

- Εύσημο διά τον τιμηθέντα, τον εκφράζοντα σταθερώς την Παντάνασσα της θανατίλας, το ότι έχει εφτά παιδιά! Και οι γύφτοι έχουν δεκαεφτά!!! Δεν είδα να τους τιμά η Εκκλησία. Μάλλον αδιαφορεί για την ύπαρξή τους. Ωραίες λογικές αναπτύσσονται! Κάνε παιδιά να δεις... σταυρό!

- Μαθαίνω ότι αρκετοί κληρικοί της Μητροπόλεως Πατρών είναι εναντίον του "περιφήμου" Αλέκου! Δε νομίζω ότι έχουν δίκιο. Ο Μητροπολίτης ξέρει να επιλέγει συνεργάτες! Τους αρίστους! Ως άριστος των αρίστων, κατά τον μακαριστό.

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΩΣ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΑ - ΑΠΑΓΕ... - ΟΥΣΙΑ!

O καθηγητής Νίκος Μουζέλης, με αφορμή τα Βατοπαιδινά - κατά το Σεπτεμβριανά - τα λέει θαυμάσια σε άρθρο του στο ΒΗΜΑ με τίτλο "Οι επενδύσεις του θρησκευτικού κεφαλαίου". Επισημαίνει εμφαντικά τον κίνδυνο να γίνεται η Εκκλησία "εξαρτησιογόνα ουσία", κάτι που έχουν αναλύσει και πολλοί σύγχρονοι θεολόγοι, καταγγέλλοντας την λογική μιας Εκκλησίας - άλλοθι. Επιλέγω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από το κείμενο του Ν. Μουζέλη:

"...H Εκκλησία παραμένει αγκυλωμένη σε πρακτικές και νοοτροπίες που, στη σημερινή εποχή, απωθούν παρά προσελκύουν τους νέους κυρίως ανθρώπους. Συγκεκριμένα, σε παραδοσιακό πλαίσιο η ατομικοποίηση δεν είναι πολύ ανεπτυγμένη. Η ανεπεξέργαστη, αυτόματη παραδοχή του καθετί που προέρχεται από μακραίωνη θρησκευτική παράδοση δεν δημιουργεί προβλήματα ούτε στους πιστούς, ούτε στην Εκκλησία, ούτε στην κοινωνία. Απεναντίας λειτουργεί σαν ένας τρόπος νοηματοδότησης της ζωής και νομιμοποίησης της θρησκευτικής και λαϊκής εξουσίας.
Στο σημερινό όμως μεταπαραδοσιακό πλαίσιο του ανεπτυγμένου δυτικού κόσμου, όπου η ατομικοποίηση είναι εξαιρετικά προχωρημένη, το άτομο καλείται, ή μάλλον είναι υποχρεωμένο, να κατασκευάσει τον δικό του τρόπο ζωής, τη δική του βιογραφία (Giddens). Σε αυτή τη μεταμοντέρνα κατάσταση η τυφλή, μηχανική προσκόλληση στην παράδοση (όσο και καταξιωμένη και αν είναι) οδηγεί λιγότερο στην ουσιαστική πίστη και περισσότερο στη φυγή από το υπαρξιακό άγχος που ο μεταμοντέρνος τρόπος ζωής δημιουργεί. Οδηγεί σε έναν καταναγκαστικό μηχανισμό κατασκευής μιας σιγουριάς που είναι τόσο ψεύτικη όσο η ανακούφιση που η ουσιοεξάρτηση ή ο ακραίος καταναλωτισμός προσφέρουν στον μετανεωτερικό άνθρωπο."

Από την άλλη ο Θάνος Οικονομόπουλος στον Ανεμοδείκτη του στην Καθημερινή, απορεί και εξίσταται: "Είναι δυνατόν η πολλαπλώς δοκιμαζόμενη κοινωνία να ανεχθεί το γεγονός πως μοναχοί, «άνθρωποι του Θεού» (και... ακτήμονες, κατά τον βασικό κανόνα της «μοναχικότητας»!), έχουν μετατραπεί σε... σαΐνια μάνατζερ εταιρειών real estate, σε μοναδικούς δημοσιοσχεσίτες που με τα ανοίγματά τους στον κόσμο της πολιτικής και του πλούτου, με «μεταφορικά μέσα» τα «πνευματικά τους τέκνα» και την επιρροή που κατάφεραν να αποκτήσουν, να επιβάλλουν την επιχειρηματική και μόνο «άποψή» τους και να επιτυγχάνουν τον κατεξευτελισμό του κράτους και του νόμου;"

Όχι μόνο είναι δυνατόν, αγαπητέ κ. Οικονομόπουλε, αλλά και επιθυμητόν από τους "πιστούς", οι οποίοι αρέσκονται στα ψέματα, όπως ανέλυσε ο Ν. Μουζέλης. Τρέμουν να κοιτάξουν κατάματα την αλήθεια. Πολύ περισσότερο τρέμουν να την ξεστομίσουν. Έτσι, υποτάσσονται ως πιόνια στους πάσης φύσεως "γεροντάδες", οι οποίοι τους κανονίζουν τη ζωή, αφιονίζοντάς τους και ελέγχοντας πλήρως το αυτεξούσιό τους. Και οι πιστοί "βολεύονται", γιατί η ζήτηση της αληθείας έχει και προσωπικό κόστος. Έτσι, τα "πνευματικά τέκνα", γενίτσαροι καθώς είναι, εκτελούν απίστευτες εντολές, που δεν τις βάζει ο νους του ανθρώπου. Γιατί ο γεροντισμός και δη ο αγιορειτικός ασκεί μια ...δαιμονική γοητεία! Γνωστά πράγματα. Τα έχουν γράψει και κάποιοι νουνεχείς αγιορείτες.

ΜΑΘΗΤΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΜΟΡΦΙΑ ΝΖ΄

Διονύσιος Σολωμός

L'usignolo e lo sparviere

Ascolta, o Sparviere, il povero Usignoletto. La mia vita è nel tuo potere, com' è ora questo volar sulle nubi alle quali non giunsi mai. Ma ascoltami. Dalle soavi fonti secrete della natura pioveva uno spirito mite, e toccava un altro mite del pari dentro il mio petto. Or questo si risolveva in canto, come le fronde dell'ospite pianta, come le stelle che al di sopra splendevano. La beltà di quanto mi circondava mi toccava, e diventava armonia. Io ti guardava venirmi incontro, e la paura fu vinta dalla maraviglia del tuo volo rapido e maestoso, nel quale ammirava il dono degli Dei. Ma in quell'istante, da inesauribile profondità, voleano sgorgarmi i cantici, dal dolore d'una rosa strappata dal vento. Io li cominciava, io, che allo scoppiare del fulmine, sentiami palpitare il seno, accovacciato nella fronda appena nata. Lasciami vivere un momento finché almeno getti nell'etere sereno, e nel tuo orecchio, il tesoro che sento. Non uccidere quello che deve nascere. Sì dicendo, lo Sparviere allentava l'ugna affamata, e dell'altro artiglio faceva mano umana ed amorevole all'Usignolo, che in quell'istante spirò.

Το αηδόνι και το γεράκι

Άκου, ω γεράκι, το φτωχό αηδόνι. Τη ζωή μου την εξουσιάζεις, όπως και τούτο το πέταγμα μέσα στα σύννεφα όπου δεν έφτασα ποτέ. Μα άκουσέ με. Από τις γαλήνιες, μυστικές πηγές της φύσης έβγαινε ένα καλοσυνάτο πνεύμα, και μέσα μου ένα ολόιδιο συναντούσε. Το σμίξιμο γινόταν τραγούδι όπως η φυλλωσιά του φιλόξενου δέντρου, όπως τ' αστέρια που έλαμπαν από ψηλά. Η ομορφιά όλων όσα τριγύρω μου απλώνονταν με συγκινούσε, και αρμονία αποκτούσε. Σ' έβλεπα να 'ρχεσαι καταπάνω μου, και ο φόβος μου νικήθηκε από το υπέροχο πέταγμά σου, το γρήγορο και μεγαλοπρεπές, που το θαύμαζα σαν δώρο θεϊκό. Μα την ίδια στιγμή, από ένα απροσμέτρητο βάθος, μέσα μου σπαρταρούσαν τραγούδια για τη θλίψη ενός ρόδου σκορπισμένου από τον άνεμο. Εγώ άρχιζα να τα τραγουδώ, εγώ, που όταν έπεφτε ο κεραυνός ένιωθα τα φυλλοκάρδια μου να τρέμουν, κουρνιασμένο στην τρυφερή φυλλωσιά. Ασε με να ζήσω λίγο, τόσο μόνον όσο ν' ακουστεί στον γαλήνιο αιθέρα και στ' αυτιά σου ο θησαυρός που κρύβω μέσα μου. Αυτό που μέλλει να γεννηθεί, μην το σκοτώνεις. Στα λόγια τούτα το γεράκι χαλάρωσε το αρπακτικό του νύχι και με το άλλο έγνεψε φιλικά στ' αηδόνι, που μόλις ξεψύχησε.

Το ιταλικό πεζό κείμενο «L'usignolo e lo sparviere» («Το αηδόνι και το γεράκι») υπάρχει στα αυτόγραφα του Διονυσίου Σολωμού (Αυτόγραφα Έργα, επιμέλεια Λίνου Πολίτη, 1964, σ. 555). Αποτελεί σολωμική εκδοχή του ομώνυμου θέματος από τα Έργα και ημέραι του Ησιόδου.

(Βασίλης Ρούβαλης, περιοδικό δέκατα, τχ. 9, άνοιξη 2007 και στο ηλεκτρονικό περιοδικό για την ποίηση poema)

Ο πίνακας είναι του Αλέξη Ακριθάκη (1939-1994), χωρίς τίτλο, μελάνι σε χαρτί.

Ιταλοί μουσικοί στην Πάτρα και Πατρινοί μουσικοί στην Ιταλία (19ος – αρχές 20ού αι.)

Από τα μέσα του 19ου αιώνα, λόγω της ανάπτυξης του εμπορίου και της παρουσίας μιας αριθμητικά σημαντικής κοινότητας καθολικών, η Πάτρα έρχεται σε άμεση πολιτιστική επικοινωνία με την Ιταλία δεχόμενη σημαντικές μουσικές, κυρίως, επιρροές.

Πατρινοί μουσικοί μεταβαίνουν σε μουσικά κέντρα της Ιταλίας (Μπολόνια, Μιλάνο, Νάπολη, κ.α.), για να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους και να μυηθούν ευχερέστερα στα μουσικά ρεύματα της εποχής. Εκεί τυπώνουν τις πρώτες τους μουσικές συνθέσεις, συνήθως πάνω σε ιταλικούς στίχους, και κάποιοι πραγματοποιούν περιοδείες. Οι μουσικοί αυτοί, που έρχονται σε επαφή με την ιταλική μουσική πραγματικότητα, δεν είναι απαραίτητα πατρινής καταγωγής, ζουν όμως και εργάζονται για μεγάλο διάστημα στην Πάτρα διαμορφώνοντας την τοπική μουσική ζωή.

Μεταξύ αυτών, ο ιταλικής καταγωγής μουσικοδιδάσκαλος από την Κέρκυρα Ιωσήφ Λιμπεράλης δραστηριοποιείται στην Πάτρα για 16 χρόνια ως παιδαγωγός του πιάνου. Πολλές από τις συνθέσεις του έχουν τυπωθεί στο Μιλάνο από τον διάσημο μουσικό εκδοτικό οίκο Ricordi, ενώ ο Τύπος της εποχής αναφέρεται με εγκωμιαστικά σχόλια στο έργο του.

Στο Μιλάνο και από τον οίκο Ricordi εκδίδονται και οι συνθέσεις μιας από τις σπουδαιότερες μαθήτριες του Λιμπεράλη, της Χαρίκλειας Μπογδάνου, η οποία επίσης συνέχισε τις μουσικές σπουδές της στην Ιταλία. Στο Μιλάνο σπουδάζει με υποτροφία του Δήμου Πατρέων πιάνο και σύνθεση ο νεαρός Κωνσταντίνος Πορφυρόπουλος, ο οποίος, όταν επιστρέφει στη γενέτειρά του, συμμετέχει στην χορωδία του Καθολικού Ναού.

Άλλοι σημαντικοί Πατρινοί μουσικοί του τέλους του 19ου αιώνα και των αρχών του 20ού είναι ο Δημήτρης Λιάλιος, που συνθέτει Lieder σε ιταλικούς στίχους, ο Δημήτριος Στελλακάτος, που ταξιδεύει στη Ρώμη, και, τέλος, η Ελένη Λαμπίρη, εγγονή του ποιητή Ανδρέα Λασκαράτου, που πραγματοποιεί σειρά συναυλιών στην Ιταλία με συνθέσεις της πάνω σε ιταλική ποίηση, ενώ στην Πάτρα διευθύνει τη Φιλαρμονική Εταιρεία για 25 χρόνια.

Από την άλλη, Ιταλοί μουσικοδιδάσκαλοι, όπως ο περίφημος βιολιστής Tiveri, μετακαλούνται στην Πάτρα για να διδάξουν την μουσική στους γόνους των αστικών οικογενειών της πόλης. Κάποιοι αναλαμβάνουν την διεύθυνση σημαντικών θεσμών που ιδρύονται αυτή την εποχή, όπως η «Φιλαρμονική Εταιρεία – Ωδείο Πατρών».

Ο Αυστριακός Αλβέρτος Άντλουβιτς από την Τεργέστη διευθύνει και οργανώνει με τρόπο υποδειγματικό τη Φιλαρμονική Πατρών, ενώ ως αρχιμουσικός της παίρνει μέρος στις μουσικές εκδηλώσεις των πρώτων Ολυμπιακών Αγώνων του 1896 στην Αθήνα. Ο Άντλουβιτς συνέθεσε έργα για μπάντα, αλλά και εκκλησιαστικές συνθέσεις.

Εκκλησιαστική μουσική συνθέτουν για τις ανάγκες της χορωδίας του Καθολικού Ναού τόσο ο γεννημένος στην Αθήνα καθολικός Σωτήριος Γκρεκ, που πρωτοστάτησε στην ίδρυση του μουσικού συλλόγου «Ορφεύς», όσο και ο φίλος του, ο Ιταλός Michele Cornello, ο οποίος διατηρούσε μουσικό οίκο στο κέντρο της Πάτρας και εξέδιδε παρτιτούρες Πατρινών συνθετών της εποχής, όπως της Αντιγόνης Παπαμικροπούλου.

Αναφορές στη μουσική δραστηριότητα της Πάτρας μπορεί να συναντήσει κανείς σε ιταλικά περιοδικά. Πρέπει τέλος να τονιστεί ο ρόλος της κοινότητας των καθολικών στη μουσική ζωή της πόλης, όχι μόνο με τη χορωδία του Καθολικού Ναού του Αγ. Ανδρέα, αλλά και με την παρουσία ικανών Ιταλών μουσικοδιδασκάλων στα σχολεία τους.

From the mid-19th century, due to the growth of trade and the presence of a sizeable community of Catholics, Patras comes in direct cultural exchange with Italy, mainly adopting musical influences. Musicians from Patras travel to musical centres in Italy (Bologna, Milan, Naples, and elsewhere), in order to perfect their studies and initiate themselves into the musical currents of the time more easily. There they print their first musical compositions (usually on Italian verses) and some of them perform their works on tours. These musicians, who come in contact with the Italian musical reality, are not necessarily natives of Patras, they live, however, and work for a long time in Patras moulding the local musical life. Among them, Joseph Liberalis, a music teacher of Italian descent from Corfu, lives and acts in Patras for 16 years as an instructor of the piano. Many of his compositions have been printed in Milan by the famous musical publishing house Ricordi, while the newspapers of the time refer to his works with complimentary comments. In Milan the compositions of one of Liberalis’ most important students, Chariklia Bogdanou, who, too, pursued her musical studies in Italy, are also printed by the publishing house Ricordi. In Milan young Constantinos Porfiropoulos studies the piano and composition on a scholarship of the Municipality of Patras; after returning to his native town, Porfiropoulos participates in the choir of the Catholic church. Other significant musicians from Patras in the late 19th and early 20th century are Dimitris Lialios, who composes Lieder on Italian verses, Dimitrios Stellakatos, who travels to Rome, and, finally, Eleni Lambiri, the poet Andreas Laskaratos’ granddaughter, who gives a series of concerts in Italy with compositions of hers on Italian poetry; in Patras Lambiri directs the “Philarmonic Society” for 25 years. On the other side, Italian music teachers, such us the eminent violinist Tiveri, are invited to Patras in order to teach music to the offspring of the urban families of the city. Some of them undertake the direction of significant institutions founded at the time, such as the “Philarmonic Society - Conservatory of Patras”. The Austrian Albert Andlouvich from Trieste directs and organises the Band of Patras in an exemplary way, as the conductor of which he takes part in the musical events of the first Olympic Games in 1896 in Athens. Andlouvich composed works for band and church music, as well. Church music is composed for the needs of the choir of the Catholic church by Sotirios Greck –a Catholic born in Athens, who played a leading part in the foundation of the musical association “Orpheus”–, as well as by his friend, Michele Cornello –an Italian composer, who maintained a musical publishing house in the centre of Patras and published scores of contemporary musicians from Patras, such as Antigoni Papamikropoulou. References to the musical activity of Patras can be found in Italian magazines. The role of the community of Catholics in the musical life of the city should, at last, be stressed, not only with respect to the choir of St. Andrew’s Catholic church, but also with regard to the presence of capable Italian music teachers in Catholic schools.

Περίληψη της ανακοίνωσης του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου στο Διεθνές Συμπόσιο με θέμα: «Πολιτισμική αλληλογονιμοποίηση Νότιας Ιταλίας και Δυτικής Ελλάδας μέσα από την Ιστορία» (Πάτρα, 12 Σεπτεμβρίου 2007).

Δείτε ολόκληρη την ανακοίνωση εδώ.

ΙΤΑΛΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΑ

Καλησπέρα, αγαπητοί συνοδίτες, από τη γείτονα Ιταλία!

Στα βόρεια περίχωρα της Ρώμης, στη μεσαιωνική πόλη Βιτέρμπο, ζει τον περισσότερο χρόνο ο γεννημένος στην Κωνσταντινούπολη, μέγας Ιταλός νεοελληνιστής Μάριο Βίττι, "ασχολούμενος με τα αγαθά της γης και των γραμμάτων". Πέρυσι το ευρύ ελληνικό κοινό γνώρισε και απόλαυσε μια άλλη, πολύ σπουδαία, πλευρά του ιστορικού της νεοελληνικής λογοτεχνίας: αυτήν του λόγιου φωτογράφου. Η έκθεση Γραφείο με θέα, που διοργάνωσε το ΜΙΕΤ, πριν αρκετούς μήνες έκανε στάση και στην Πάτρα. Το εξαίσιο αυτό φωτογραφικό πανόραμα της λογοτεχνικής και καλλιτεχνικής Ελλάδας των δεκαετιών του '50, του '60 και του '70 είχε αποτυπώσει ο φίλος της Ιδιωτικής Οδού Δημήτρης Καραδήμας.

"Η σχέση της φωτογραφίας με τη λογοτεχνία είναι γνωστή. Από τη μια οι λογοτέχνες φωτογράφοι (όπως για παράδειγμα ο Σεφέρης και ο Εμπειρίκος) κι από την άλλη η λογοτεχνία που γράφεται με αφορμή μια φωτογραφία. Κι αν, όπως λένε, μια εικόνα αξίζει χίλιες λέξεις, «η εικόνα έχει ανάγκη από χίλιες λέξεις για να αναδειχθεί – ειδικά όταν πρόκειται για τη φωτογραφική εικόνα και ιδιαίτερα για τη φωτογραφία προσώπων, που βαραίνουν επάνω της ο χρόνος, το πέρασμα του χρόνου, η μνήμη, η ανάμνηση και η τελετουργική απόχρωση της πόζας», όπως έγραφε πριν χρόνια ο Ν. Μπακουνάκης με αφορμή ένα εξαιρετικό αφιέρωμα του λογοτεχνικού περιοδικού Η Λέξη στη φωτογραφία. Το φωτογραφικό πορτρέτο αποκτά επιπλέον ιστορική και καλλιτεχνική αξία, όταν αποτυπώνει μια στιγμή του βίου ενός διανοούμενου ή ενός καλλιτέχνη πριν από τριάντα, σαράντα ή πενήντα χρόνια. Κι όταν το πορτρέτο αυτό προέρχεται από τον φακό ενός κορυφαίου φιλολόγου, που μάλιστα συνδεόταν με προσωπική φιλία με το εικονιζόμενο πρόσωπο, τότε κάνουμε λόγο για ένα σπάνιο ιστορικό ντοκουμέντο και αναμένουμε ένα εξίσου μοναδικό αισθητικό αποτέλεσμα. Με την ακριβή αυτή αίσθηση βγαίνει από τις φιλόξενες αίθουσες του Πολιτιστικού Κέντρου Πατρών του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης ο επισκέπτης της έκθεσης Mario Vitti. Γραφείο με θέα. Φωτογραφίες 1948-1981. Το πολύτιμο φωτογραφικό αρχείο του Μάριο Βίττι, μετά την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, παρουσιάζεται από τις 19 Δεκεμβρίου 2007 και μέχρι τις 31 Ιανουαρίου 2008 στην Πάτρα, στο διώροφο αρχοντικό μέγαρο Θωμοπούλου, στην πλατεία Γεωργίου Α΄ και Κορίνθου, όπου στεγάζεται σήμερα το Πολιτιστικό Κέντρο του ΜΙΕΤ. Την έκθεση σχεδίασε και επιμελήθηκε ο διευθυντής του Ιδρύματος και ποιητής Διονύσης Καψάλης, σε συνεργασία με τις Όλγα Δροσίνου, Βούλα Λιβάνη, Ιωάννα Μαντζαβίνου και, για την Πάτρα, Αριστούλα Σταμούλη.

Ο ΛΟΓΙΟΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ

Μέσα από τις 216 φωτογραφίες της έκθεσης ο Μάριο Βίττι, ένας από τους επιφανέστερους ιστορικούς της νεοελληνικής λογοτεχνίας, μας αποκαλύπτει πως εκτός από τη λογοτεχνία, το άλλο του πάθος είναι η φωτογραφία. Ένα πάθος που χρονολογείται ήδη από την ηλικία των οκτώ χρόνων, όταν του χάρισαν μια φωτογραφική μηχανή. Η μηχανή έγινε στα χέρια του μικρού Βίττι ένα εργαλείο, που είχε την ξεχωριστή δύναμη να ανατρέψει τις σχέσεις του με τους μεγάλους: «Από τη στιγμή που έστηνα γονείς και οικείους μπροστά στο φακό, είχα τον τρόπο και εγώ να προστάζω. Κανείς δεν ξέφευγε από το παιχνίδι», σημειώνει ο ίδιος. Διηγείται μάλιστα πως, αν δεν τον απέτρεπε ένα άγριο βλέμμα του πατέρα του, παρολίγο θα φωτογράφιζε τον εξόριστο στην Πρίγκιπο μπολσεβίκο ηγέτη Λέοντα Τρότσκι, που τους χαιρέτησε ευγενικά, βγάζοντας το ψάθινο καπέλο του. Πολύ αργότερα, στις αρχές της δεκαετίας του ’50, ο Μάριο Βίττι άρχισε να πηγαινοέρχεται από τη Ρώμη στην Αθήνα, όπου συνδέθηκε προσωπικά με τους σημαντικότερους διανοούμενους και καλλιτέχνες και μετείχε ενεργά στην πνευματική κίνηση της εποχής. Αυτός που μας έδωσε την πρώτη συστηματική μελέτη για την περίφημη γενιά του ’30 (με το ομότιτλο σύγγραμμά του) υπήρξε φίλος με τους σπουδαιότερους εκπροσώπους της: «Η παρέα που μου ταίριαζε περισσότερο ήταν οι άνθρωποι που είχαν βγει από τη γενιά του Τριάντα». Η έκθεση Γραφείο με θέα είναι ένα θαυμαστό φωτογραφικό ταξίδι στη λογοτεχνική και καλλιτεχνική Ελλάδα των δεκαετιών του ’50, του ’60 και του ’70. Οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες του Βίττι αποπνέουν το άρωμα μιας εποχής που υπήρξε ιδιαίτερα δύσκολη, αλλά εξίσου γόνιμη για τον πνευματικό βίο της χώρας. Ο φακός «συλλαμβάνει» τους διανοούμενους και καλλιτέχνες στο σπίτι τους ή σε εξωτερικούς χώρους, σε πόζες που μαρτυρούν την οικειότητα και τη φιλία που τους ένωνε με τον λόγιο φωτογράφο. «Ποτέ δεν έλειπε η κατάλληλη στιγμή για μια πόζα ή για αιφνιδιασμούς με το φακό, χωρίς ωστόσο να κόβεται η ορμή και η έξαψη της συζήτησης», μαρτυρεί ο ίδιος. Επιβεβαιώνει εξάλλου την σχεδόν «τελετουργική απόχρωση της πόζας» όταν σημειώνει: «Με τα χρόνια η χειρονομία της φωτογράφισης έγινε συνήθεια που είτε ικανοποιούσε την παρόρμηση της στιγμής είτε ερχόταν ως αντιστάθμισμα στην αμηχανία. Έπαιρνε ωστόσο το νόημα της τελετουργίας κάθε φορά που στο φακό μπροστά είχα πρόσωπα αγαπητά, και τότε από διαδικασία τεχνικής φύσεως μετατρεπόταν σε άυλο ρεύμα επικοινωνίας που έτρεφε τη φιλία». ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΤΕ ΚΙΡΙΚΟ ΩΣ ΤΗ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΚΑΡΑΠΑΝΟΥ

Τα αγαπητά αυτά πρόσωπα του Μάριο Βίττι «παρελαύνουν» με έναν μοναδικό τρόπο μέσα από τα 216 ενσταντανέ που τράβηξε ο λόγιος φωτογράφος. Ο γεννημένος στον Βόλο Ιταλός ζωγράφος Τζόρτζιο ντε Κίρικο στο σαλόνι του σπιτιού του στη Ρώμη το 1948. Ο Γιώργος Σεφέρης έξω απ’ το ξενοδοχείο «Parc» της Κωνσταντινούπολης. Ο δοκιμιογράφος και βιβλιογράφος Γιώργος Κατσίμπαλης στην Πλάκα. Ο Τζουζέππε Ουνγκαρέττι, ο κορυφαίος Ιταλός ποιητής που γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια και σχετίσθηκε με τον κύκλο του Καβάφη, στο σπίτι του στη Ρώμη. Ο πεζογράφος Στράτης Μυριβήλης στη Ρώμη το ’50. Ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Μάνος Χατζιδάκις στη Ρώμη το 1954 με αφορμή τρεις παραστάσεις του Ελληνικού Χοροδράματος της Ραλλούς Μάνου στο Θέατρο της Όπερας – εκείνοι συμμετείχαν με τα έργα τους Ελληνική αποκριά και το Καταραμένο φίδι αντίστοιχα, ενώ ο Βίττι είχε γράψει το πρόγραμμα της παράστασης. Ο Οδυσσέας Ελύτης στο Παρίσι το 1951: «Συναντηθήκαμε στο ξενοδοχείο του, το Τριανόν, μια μέρα του Απριλίου του 1951, με μια άχνα στον ουρανό που φίλτραρε τον ήλιο. Φορούσε παπιγιόν γραβάτα. Δεν μπόρεσα να του πάρω πολλά λόγια. Μου μιλούσε αόριστα για βυζαντινή υμνογραφία – τα μόνα βιβλία που είχε πάρει μαζί του, έλεγε, ήταν αυτά. Αδύνατον να βγάλω συμπέρασμα για τα σχέδιά του. Αργότερα κατάλαβα ότι ετοιμαζόταν για το Άξιον εστί». Ο Ελύτης και ο Νίκος Γκάτσος στην οδό Πανεπιστημίου, στη διαδρομή από το Καφέ Μπραζίλιαν στο ζαχαροπλαστείο Πικαντίλι, στην Αθήνα το ’51. Ο συγγραφέας Άγγελος Βλάχος στη Ρώμη.

Ο ζωγράφος Γιάννης Μόραλης και η γυναίκα του γλύπτρια Αγλαΐα Λυμπεράκη με τον κουμπάρο τους, τον ζωγράφο Νίκο Νικολάου, στην Κηφισιά το 1952. Η πιανίστα Ντόρα Μπακοπούλου, ο ποιητής Νάνος Βαλαωρίτης. Η Μαρίκα Ανεμογιάννη και ο ζωγράφος Μίνως Αργυράκης στα Αναφιώτικα. Ο Μυριβήλης με την κόρη του ανηφορίζοντας του Φιλοπάππου το 1953. Κούλουμα στο σπίτι του ζωγράφου Σπύρου Βασιλείου. Η Αλεξάνδρα, σύζυγος του Μάριο Βίττι, τότε μνηστή του, με το κλειδί του σπιτιού της στην Ύδρα το 1953. Η συγγραφέας Μαργαρίτα Λυμπεράκη και η ηθοποιός Ξένια Καλογεροπούλου στη Μύκονο το ’53. Γυρίσματα της ταινίας του Νίκου Κούνδουρου Μαγική πόλη.

Ο γλύπτης Τάκις, ο πεζογράφος Νίκος Κάσδαγλης στο παλιό καρνάγιο στη Ρόδο, κι ακόμη ο συγγραφέας Γιώργος Χειμωνάς, ο Βασίλης Βασιλικός, ο ιστορικός της νεοελληνικής γραμματείας Κ.Θ. Δημαράς: «Όταν είχα πληροφορήσει τον Δημαρά, κομπιάζοντας, ότι γράφω μια ιστορία [νεοελληνικής λογοτεχνίας], μου είχε πει σκωπτικά το εξής νόστιμο: “Αρκεί να τη γράψετε με τα δικά σας λόγια”»! Ο Γιώργος Σεφέρης πάλι, στο γραφείο του στην Αθήνα το 1967. Ο Νίκος Καρύδης των εκδόσεων «Ίκαρος», ο ποιητής Μανόλης Αναγνωστάκης στη Θεσσαλονίκη. Ο Άγγελος Τερζάκης, ο Ελβετός ελληνιστής Bertrand Bouvier στην Αμερική – οι δυο τους μαζί με τον Βίττι κατέλυσαν στο ίδιο ξενοδοχείο στη Ν. Υόρκη. Ακόμη ο Νικηφόρος Βρεττάκος, η Τατιάνα Γκρίτση-Μιλλιέξ, ο ποιητής Τάκης Σινόπουλος, ο κριτικός λογοτεχνίας Αλέξανδρος Αργυρίου. Ο Ε.Χ. Κάσδαγλης του ΜΙΕΤ, ο εκδότης Στρατής Φιλιππότης, η Νανά Καλλιανέση του «Κέδρου». Ο Αντώνης Σαμαράκης στον «Ελευθερουδάκη» το 1972. Ο Μοσχονάς στο βιβλιοπωλείο του «Ενδοχώρα». Οι νεοελληνιστές Edmund Keeley και Κίμων Φράιερ. Ο Στρατής Τσίρκας, ο Σπύρος Πλασκοβίτης, ο Αλέξανδρος Κοτζιάς. Ο εκδότης και τυπογράφος Φίλιππος Βλάχος. Ο ποιητής Μιχάλης Κατσαρός στην Αθήνα το 1974. Την ίδια χρονιά ο σκηνοθέτης Νίκος Κούνδουρος, ο Άγγελος Δεληβορριάς στο Μουσείο Μπενάκη, ο νεοελληνιστής Γ.Π. Σαββίδης. Ο ποιητής και κριτικός λογοτεχνίας Γιάννης Δάλλας. Ο Διονύσης Σαββόπουλος σε συναυλία στη Θεσσαλονίκη το 1976. Ο ποιητής και νεοελληνιστής Νάσος Βαγενάς. Ο συγγραφέας Γιώργος Μανιώτης. Σκηνές από παράσταση στο «Θέατρο Έρευνας» το 1978. Οι πεζογράφοι Μένης Κουμανταρέας, Μάρω Δούκα, Μαργαρίτα Καραπάνου το 1981.

Η «θέα από το γραφείο» του Βίττι δεν έχει χάσει τίποτε από την αρχοντική ομορφιά της. Αντιθέτως, όσο περνούν τα χρόνια, χαρίζεται όλο και πιο απλόχερα σε όποιον απ’ τους νεότερους επιθυμήσει να την ατενίσει. Η συλλογή με τα ενσταντανέ των φίλων του Μάριο Βίττι απόκειται πλέον στο ΜΙΕΤ, μετά τη δωρεά του λόγιου φωτογράφου, πολύτιμη παρακαταθήκη για εκείνους που αγαπούν τη λογοτεχνία και τη φωτογραφία.

ΕΝΑΣ ΙΤΑΛΟΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΣΤΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΗ

Ο Μάριο Βίττι γεννήθηκε από Ιταλό πατέρα και Ρωμιά μητέρα στην Κωνσταντινούπολη το 1926, και από το 1946 ζει στην Ιταλία, όπου σταδιοδρόμησε ως καθηγητής της νεοελληνικής φιλολογίας στην ανώτατη ιταλική εκπαίδευση. Τιμήθηκε με τον τίτλο του επίτιμου διδάκτορα φιλολογίας από τα Πανεπιστήμια της Θεσσαλονίκης, του Παρισιού και της Λευκωσίας. Ερευνητής γραμματολόγος, μεταφραστής της ελληνικής λογοτεχνίας στα ιταλικά και μελετητής της ποίησης του Σεφέρη και του Ελύτη, συνέγραψε μεταξύ άλλων τα έργα Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας (1978, 2003), Η Γενιά του Τριάντα. Ιδεολογία και μορφή (1977) και Ιδεολογική λειτουργία της ελληνικής ηθογραφίας (1974), συμβάλλοντας στη μελέτη του μοντερνισμού, της ηθογραφίας, αλλά και στην ιστορική, δυτική προοπτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Το 2006, για να τιμηθούν τα 80χρονα του Βίττι, εκδόθηκε από το ΜΙΕΤ ο τόμος Γραφείο με θέα, που περιέχει άρθρα και ομιλίες του κορυφαίου νεοελληνιστή, καθώς και αναλυτική εργογραφία με ένα αυτοβιογραφικό σχόλιο. Από το ΜΙΕΤ κυκλοφορεί και το λεύκωμα της έκθεσης Mario Vitti. Γραφείο με θέα. Φωτογραφίες 1948-1981."

(πρωτοδημοσιεύτηκε στην πολιτιστική εφημερίδα Φλοίσβος, τχ. 9, Ιανουάριος 2008)

ΤΑ ΣΥΚΑ ΣΚΑΦΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΚΑΦΗ ΣΥΚΑ

Όταν, αγαπητοί φίλοι, η Ιδιωτική Οδός μιλάει για σάπιο "εκκλησιαστικό" κατεστημένο, με αβίαστη ευκολία καταγγέλλεται για προσωπική εμπάθεια και τυφλή προκατάληψη. Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύει σήμερα στην εφημερίδα Τα Νέα ο ποιητής και συνεκδότης του λογοτεχνικού περιοδικού Η λέξη Θανάσης Θ. Νιάρχος. Ο ποιητής ορθοτομεί με την πένα του τον λόγον της αληθείας!

Aν λέγαμε πως αυτό που θα γράψουμε αμέσως παρακάτω το είπε ο Γρηγόριος Ναζιανζηνός ή ο Γρηγόριος o Νύσσης, τουλάχιστον όσοι δεν πιστεύουν, θα το θεωρούσαν αναμενόμενο, εν πολλοίς, δηλαδή, άσφαιρο. Αν σημειώσουμε όμως πως το είπε ο γνωστός (πασίγνωστος για την ακρίβεια) μουσικός και τραγουδιστής Γιώργος Νταλάρας, ασφαλώς θα προβληματίσει, ιδιαίτερα, τον καθένα, πιστεύει δεν πιστεύει. Χωρίς ο Γιώργος Νταλάρας να μπαίνει στη σειρά των μέγιστων αυτών μορφών της Ορθοδοξίας, επειδή, ως καλλιτέχνη (τον κάθε καλλιτέχνη, άλλωστε) τον φαντάζεται κανείς, εκ προοιμίου, άθρησκο ή έστω αμφισβητία, το να ομολογεί πως «η θρησκεία είναι ένα εργαλείο που το χρειαζόμαστε, δεν το πετάμε», νιώθεις αυτήν την ομολογία να αξίζει καθαρό χρυσάφι. Tόσο, όσο σκέτο μπακίρι θα ηχούσε η ρήση αυτή, αν την έλεγε ένας παπάς ή μοναχός, που έχει πρωταγωνιστήσει ή πρωταγωνιστεί τις μέρες αυτές στα γνωστά οικονομικά σκάνδαλα. Για να συντομεύουμε, μάλιστα, τις διαδικασίες ώστε να φτάσουμε στο καθαυτό θέμα μας, ας θυμηθούμε μιαν αποστροφή του ποιητή Τάκη Σινόπουλου, πριν από τριάντα χρόνια, σ΄ ένα κείμενό του για τη σημασία της λογοτεχνίας. Είπε ο ποιητής του «Νεκρόδειπνου»: «Εν αρχή ην ο λόγος. Και μετά (για να ξεμπερδεύουμε) ο Ζαν Πωλ Σαρτρ».

Για να ξεμπερδεύουμε, λοιπόν, ο Χριστός υπήρξε ο δημιουργός μιας θρησκείας που, αν αναλογιστεί κανείς την ιστορική στιγμή, γίνεται ακόμη πιο αποκαλυπτικός και χαρισματικός ο χαρακτήρας της καθώς τίποτε δεν την προοιωνιζόταν. Αναρριγεί κανείς σύγκορμος όταν σκεφτεί πώς προφέρεται ένας λόγος που αν δεν είχε συκοφαντηθεί, σπιλωθεί και εμπορευματοποιηθεί, θα πραγματοποιούσε με τον πιο ανεπιτήδευτο τρόπο την έννοια του παράδεισου (να το προσέξουμε αυτό) εν ζωή. Κανείς δεν φαίνεται να υποψιάζεται, ή αν το καταλαβαίνει να φροντίσει να το διατυμπανίσει (από τους «λειτουργούς» του τουλάχιστον) ότι η έννοια του θαύματος στον Χριστό δεν έχει μόνο το νόημα της αυτόματης αλλαγής των πραγμάτων προς το καλύτερο. Η έννοια του θαύματος περικλείει ταυτόχρονα μια αίσθηση του χρόνου εντελώς ανατρεπτική, ποιητική, πρωτοπόρα εις το διηνεκές. Ο Χριστός δεν αναβάλλει. Γιατρεύει τους αρρώστους την ίδια στιγμή που τους συναντά, χορταίνει όσους πεινάνε την ίδια στιγμή που νιώθουν το στομάχι τους να γουργουρίζει. Η συγκλονιστικότητα και η αποκαλυπτικότητα του θαύματος έγκειται στην έννοια ενός χρόνου που δεν γνωρίζει αναβολή, μετάθεση στο μέλλον και, πολύ περισσότερο, στους ουρανούς. Δεν θα ήταν πιο φυσιολογικό όσοι τον διακονούν αντί να διαχειρίζονται οικονομικά ή ακόμη και να προσεύχονται, να έχουν εγκατασταθεί, για να μην πούμε να συνωθούνται, στις τρεις-τέσσερις (δέκα έστω) εισόδους των λαθρομεταναστών, ώστε να τους διασφαλίζεται πάραυτα ένα ανθρώπινο μέρος για διαμονή, καλό φαγητό και άφθονο νερό;

Γεγονός που δεν θα σήμαινε βέβαια θαύμα, αλλά έναν υποτυπώδη σεβασμό στην πρακτική εκδοχή της δουλειάς τους. Γιατί θαύμα σημαίνει να ξεδιψάς τους άλλους ενώ δεν έχεις καν νερό για τον εαυτό σου. Όμως αν φαίνεται να στερούνται όχι βέβαια την προοπτική του θαύματος, αλλά τη στοιχειώδη ευφυΐα να σεβαστούν τα καθήκοντα που ελευθέρως έχουν επιλέξει, είναι γιατί όταν υπογράμμιζαν ως μέλημά τους τα καθήκοντα αυτά, την ίδια στιγμή ωρίμαζε μέσα τους η απόφαση να μην «ιδρώσει το αυτί τους» για οτιδήποτε και αν εξακριβωμένα τους καταμαρτυρούσαν. Πριν γνωρίσουν τον κόσμο τους, είχαν συνειδητοποιήσει πως η δημοσιότητα λειτουργεί ως ένας τεράστιος απορροφητήρας που ακόμη και το πιο κατάπτυστο σκάνδαλο, το μεταβάλλει σ΄ ένα ζήτημα που γι΄ αυτό ποικίλλουν απλά οι απόψεις. Όταν αυτή η «αλήθεια» γίνεται συνείδηση σε ανθρωπάκια που έχουν κατακτήσει στο μεταξύ αξιώματα, έχουμε ηθικά το «τέλος» της ζωής.

Βέβαια παραμένει απορίας άξιον πώς σ΄ έναν κόσμο που προϋποθέτει ως στοιχεία της συγκρότησής του πλέον τον Χάιντεγκερ, τον Βολταίρο, τον Ντοστογιέφσκι, τον Μπέργκμαν, είναι δυνατόν να υπάρχει περιθώριο ώστε το περιβόλι της Παναγίας να μεταβάλλει την ίδια σε σημαιοφόρο σε οικονομικά σκάνδαλα και να μην ξεσηκώνονται ακόμα και οι πέτρες. Δεν είναι δυνατόν τα ονόματα που αναφέραμε και εκατοντάδες άλλα που παραλείψαμε, να μην έχουν συγκροτήσει έναν κώδικα που σε κάποιον βαθμό, αν δεν την εξοστρακίζει, κάνει ύποπτη την αγυρτεία ώστε να μην μπαινοβγαίνουμε, σαν να μη συμβαίνει τίποτε, μέσα σ΄ έναν διαρκώς ανανεούμενο σκοταδισμό. Απλά για να μη μας λένε τα σύκα σκάφη και τη σκάφη σύκα και να μην αναρωτιόμαστε καν.

Ο πίνακας είναι η "Μονή Βατοπαιδίου" του Σπύρου Παπαλουκά (1892-1957). "Τι να διαβάσω για να καταλάβω το Όρος; Τους συγγραφείς Παπατζώνη, Πεντζίκη, Θεοτοκά, τον ζωγράφο Παπαλουκά..." (από την επιφυλλίδα του Νίκου Ξυδάκη "Άγιον Όρος: FAQs" στην Καθημερινή της Κυριακής 14/9/08)

Θρησκευτικά: μαθήματα «παράδοσης» και «εκσυγχρονισμού»

Tου ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΛΦΑ, θεολόγου

Για πολλοστή φορά η ελληνική κοινωνία παρακολουθεί υπομονετικά μαθήματα «παράδοσης» και «εκσυγχρονισμού» - δίχως δικαίωμα απαλλαγής - με αφορμή το μάθημα των θρησκευτικών. Σύμφωνα με τα μέχρι πρότινος ισχύοντα, υπήρχε η δυνατότητα απαλλαγής μαθητών από το μάθημα των θρησκευτικών με την υποβολή από τον κηδεμόνα υπεύθυνης δήλωσης (61723/Γ2/13-06-2002 Εγκ. ΥΠΕΠΘ). Η δήλωση αυτή έπρεπε να αναφέρει ότι ο/η μαθητής/τρια δεν είναι Χριστιανός/η Ορθόδοξος/η, χωρίς να είναι υποχρεωτική η αναφορά του θρησκεύματος στο οποίο ανήκει.

Μετά την έκδοση των τριών πρόσφατων εγκυκλίων (10-07-2008, 04-08-2008 και 26-08-2008) δικαίωμα απαλλαγής από το μάθημα έχει κάθε μαθητής με την υποβολή υπεύθυνης δήλωσης εκ μέρους του ιδίου αν είναι ενήλικος ή του κηδεμόνα του αν είναι ανήλικος «στην οποία θα αναφέρεται η επιθυμία της απαλλαγής, χωρίς να δηλώνεται ο λόγος της συγκεκριμένης επιλογής».

Εκ πρώτης όψεως μια τέτοια εκπαιδευτική επιλογή φαίνεται παιδαγωγικά, πολιτικά και ηθικά ως αυτονόητη εφόσον κατοχυρώνει τον απόλυτο σεβασμό της θρησκευτικής ελευθερίας και συνείδησης, αφού κανείς στο εξής δεν υποχρεώνεται άμεσα ή έμμεσα, θετικά ή αρνητικά να αποκαλύψει τις όποιες θρησκευτικές του πεποιθήσεις. Μάλιστα η συγκεκριμένη απόφαση παρουσιάστηκε ως αναγκαία διοικητική πράξη εναρμόνισης του εκπαιδευτικού μας συστήματος με τις οδηγίες διαφόρων «Ανεξάρτητων» Αρχών οι οποίες τώρα παρεμβαίνουν άμεσα και στην άσκηση της εκπαιδευτικής πολιτικής.
Μελετώντας όμως κανείς προσεκτικότερα τα κείμενα των νέων εγκυκλίων και αναλύοντας με διάκριση τις συνέπειες εφαρμογής τους στη λειτουργία του σχολείου μπορεί να αντιληφθεί τον αποσπασματικό και προσχηματικό τους χαρακτήρα. Εύλογα και καλόπιστα προκύπτουν τα παρακάτω ερωτήματα:

α. Πώς θεραπεύεται αλήθεια, ο θρησκευτικός διαχωρισμός και στιγματισμός των μαθητών με βάση το νέο πλαίσιο απαλλαγών; Μήπως επιτείνεται αντί να μειώνεται το φαινόμενο των διακρίσεων αφού θα έχουμε στο εξής (σε μεγαλύτερη ένταση σε σχέση με το παρελθόν) τον κάθετο διαχωρισμό των μαθητών μας, ανάμεσα σ’ αυτούς που θα παρακολουθούν το μάθημα (οι «πιστοί»!) και σ’ αυτούς που θα έχουν απαλλαγή από αυτό (οι «άθρησκοι, αλλόθρησκοι, ετερόδοξοι, αδιάφοροι» κ.λπ.);

β. Μεταπίπτουν ή όχι τα θρησκευτικά de facto από μάθημα υποχρεωτικό γενικής παιδείας σε μάθημα προαιρετικό ή επιλογής παρά τις υποκριτικά καθησυχαστικές διαβεβαιώσεις του υπουργείου; Τι συνέπειες μπορεί να έχει μια τέτοια αλλαγή για το όραμα διεκδίκησης ενός ενιαίου και καθολικού σχολείου στο άμεσο μέλλον; Ποια θα είναι στο εξής η νομιμοποιητική βάση της διδασκαλίας μιας σειράς άλλων μαθημάτων (κυρίως κοινωνικής και ανθρωπιστικής κατεύθυνσης) αν αποδεχθούμε σήμερα αδιακρίτως και επιλεκτικώς την άσκηση του δικαιώματος της γενικευμένης απαλλαγής για λόγους «συνείδησης»; Τι θα γίνει στην περίπτωση που αλλοδαποί μαθητές μας απαιτήσουν με ανάλογο σκεπτικό την απαλλαγή τους από το μάθημα της («ελληνοκεντρικής») Ιστορίας ή της διδασκαλίας των Αρχαίων Ελληνικών ή ακόμη και της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας; Γιατί θα πρέπει μαθητές διαπαιδαγωγημένοι από την οικογένειά τους με αναρχικά πολιτικά ιδεώδη να υποχρεώνονται να παρακολουθούν μαθήματα όπως αυτό της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής, της Κοινωνιολογίας, της Εισαγωγής στο Δίκαιο και τους Πολιτικούς θεσμούς κ.α.; Πως θα ανταποκριθούμε τέλος, στο αίτημα μαθητών φουνταμενταλιστικής χριστιανικής αγωγής που θα απαιτήσουν αύριο για «λόγους συνείδησης» την απάλειψη της κλασικής μας αρχαιοελληνικής παράδοσης ως «ειδωλολατρικής»; Ας αναρωτηθούμε λοιπόν, ποιων τις επιδιώξεις θα εξυπηρετούσε μια τέτοιου είδους «εκπαίδευση à la carte»…

γ. Πως θα διαχειριστεί η σχολική κοινότητα υπεύθυνα και παιδαγωγικά το ζήτημα των επιπλοκών και των δυσλειτουργιών που θα προκληθούν εξαιτίας της μαζικής απαίτησης απαλλαγής από το μάθημα των θρησκευτικών, ειδικά στις περιπτώσεις εκείνες όπου η επίκληση «λόγων συνείδησης» θα είναι ευκαιριακά και επιπόλαια κραυγαλέα προσχηματική; Πόσο λειτουργική και εφαρμόσιμη είναι η τελευταία (τρίτη) εγκύκλιος που ρυθμίζει τα της «απασχόλησης των μαθητών» που έχουν απαλλαγεί από το μάθημα;

Θεωρώ ότι οι τελευταίες αλλαγές δεν είναι βήματα προόδου και εκσυγχρονισμού του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Όχι μόνο δεν επιλύουν τις υπάρχουσες δυσχέρειες αλλά αντιθέτως τις πολλαπλασιάζουν. Οι συνέπειές τους στο άμεσο μέλλον, δεν πλήττουν μόνο το μάθημα των θρησκευτικών και το εργασιακό καθεστώς των καθηγητών θεολόγων αλλά ανοίγουν διάπλατα το δρόμο σε μια σειρά αλλαγών που θα σβήσουν και τα τελευταία ίχνη κοινωνικού, πολιτιστικού και ανθρωπιστικού χαρακτήρα της δημόσιας εκπαίδευσης. Ας είμαστε έτοιμοι λοιπόν, να ζήσουμε την ελληνική εκδοχή της εκπαίδευσης της αμάθειας που θα προετοιμάσει τους «δίχως συλλογική ταυτότητα, παραδόσεις και ιστορική μνήμη υπερεξειδικευμένους ηλίθιους του μέλλοντος». Στον ορίζοντά μας ξεδιπλώνονται ήδη οι προτάσεις του Ε.ΣΥ.Π. (εκπαίδευση δεξιοτήτων στην υπηρεσία της αγοράς) και τα θρησκευτικά ήταν μόνον η αρχή…

Αναφορικά με τις νέες ρυθμίσεις για το μάθημα των Θρησκευτικών είναι επίσης προφανής ο κίνδυνος διαμόρφωσης μέσα στο σχολείο συνθηκών ακραίας «θρησκευτικής ομοσπονδιοποίησης». Επιδίωξη του υπουργείου Παιδείας, της «Δεξιάς του Κυρίου» και των ακραίων συντηρητικών κύκλων είναι η κατοχύρωση ενός αυστηρά ομολογιακού-κατηχητικού χαρακτήρα μαθήματος θρησκευτικών έστω και προαιρετικού! Μάθημα «καθαρό», «κλειστό» και πλήρως ελεγχόμενο από τη διοικούσα Εκκλησία η οποία θα διεκδικεί αποκλειστικά λόγο και άποψη για το περιεχόμενο, τα βιβλία και τον τρόπο διδασκαλίας του μαθήματος. Γιατί όχι και για την επιλογή των διδασκόντων; Όπως ακριβώς συμβαίνει σήμερα στις Μουφτείες της Δυτικής Θράκης με την πρόσληψη δημοσίων υπαλλήλων ως «ιεροδιδασκάλων» για το διορισμό των οποίων απαιτείται «βεβαίωση του οικείου Μουφτή για την επάρκεια διδασκαλίας του Κορανίου» (sic)! Ας αναλογιστούμε σοβαρά το ενδεχόμενο λοιπόν, σε λίγο καιρό, κάθε θρησκευτική κοινότητα να αξιώνει το δικό της μάθημα θρησκευτικής αγωγής μέσα στο δημόσιο σχολείο και ας κρίνουμε τις επιπτώσεις μιας τέτοιας εξέλιξης.

Αν συμφωνούμε (οι περισσότεροι τουλάχιστον) πια σήμερα, στη σημασία και την αναγκαιότητα της κριτικής μελέτης και παρουσίασης του θρησκευτικού φαινομένου το οποίο χαρακτηρίζεται από παγκοσμιότητα και διαχρονικότητα, θα πρέπει να τοποθετηθούμε απέναντι στο εξής πολύ συγκεκριμένο ζήτημα: Θέλουμε μάθημα θρησκευτικών κλειστό, ομολογιακό, κατηχητικό, μονοφωνικό για τα παιδιά κάθε θρησκευτικής κοινότητας ξεχωριστά (επομένως και προαιρετικό) ή μάθημα θρησκευτικών ανοικτό, γνωσιακό, πολιτισμικό, θρησκειολογικό και ενιαίο για όλα τα παιδιά (επομένως και υποχρεωτικό);

Για λόγους επιστημολογικούς, παιδαγωγικούς και θεολογικούς ταυτίζομαι ανεπιφύλακτα με ένα ενιαίο μάθημα που χωρά (δίχως διακρίσεις) όλα τα παιδιά μας, σε ένα σχολείο ενιαίο στο οποίο η έννοια της απαλλαγής δεν θα ’χει πια κανένα νόημα. Προς αυτή την κατεύθυνση, στο πλαίσιο του μαθήματος των θρησκευτικών έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια σημαντικά βήματα προόδου και είναι άδικο να τα υποτιμούμε (νέα αναλυτικά προγράμματα σπουδών, νέα βιβλία Γυμνασίου, νέες γενιές θεολόγων κ.α.). Γι αυτό αξίζει να προσπεράσουμε τα μανιχαϊστικά διλήμματα των «παραδοσιακών» από τη μια (που διεκδικούν το μονοπώλιο της πίστης και της πατρίδας και … το μαγαζί γωνία) και των «εκσυγχρονιστών» από την άλλη (που «ξεπουλούν» τα πάντα στο όνομα ενός χυδαίου και αγοραίου κοσμοπολιτισμού) και να ανοίξουμε έναν άλλο δρόμο, αυτόν του «εκσυγχρονισμού της παράδοσής» μας.
Πάτρα, 16.09.08

ΕΚΔΡΟΜΗ ΜΕ ΤΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ

Eκδρομή των νέων της Ομογενείας

Ευχαρίστως ανακοινούται, ότι η Α. Θ. Παναγιότης, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. κ. Βαρθολομαίος, προσκαλεί τα πνευματικά Του τέκνα, τους νέους της ομογενείας, μαθητάς Λυκείων, φοιτητάς Πανεπιστημίων και εργαζομένους, εις ημερησίαν εκδρομήν, το Σάββατον, 20ην τ.μ., εις το χειμερινόν θέρετρον Kartepe (www.karteperesort.com), κοντά εις τον Όλυμπον της Βιθυνίας (Uludağ).
Οι επιθυμούντες να συμμετάσχουν παρακαλούνται να επικοινωνήσουν εγκαίρως με τον κ. Κωνσταντίνον Τσικάκην και με τον κ. Νικόλαον Καλαμάρην.
Η αναχώρησις θα γίνει έμπροσθεν της Όπερας Ταξείμ και ώραν 9 π.μ.

Απογευματινή Κωνσταντινουπόλεως 17-9-08

HOMER AND THE BRONZE AGE ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΝΟΥ Π. ΚΑΡΑΒΙΤΗ

Ο πατρινός Καθηγητής της αρχαίας ελληνικής και ρωμαϊκής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Bridgewater της Μασσαχουσέτης κ. Παναγιώτης Καραβίτης, είναι άξιο τέκνο της αχαϊκής γης και της Ελλάδος γενικότερα, που τιμά τη χώρα μας με την επιστημοσύνη και την εν γένει πολιτεία του επί δεκαετίες στις Η.Π.Α.

Τον γνώρισα εδώ και λίγα χρόνια εδώ στην Πάτρα, όπου έρχεται πια τακτικά με την θαυμάσια σύζυγό του κ. Χριστίνα. Θεωρώ τον εαυτό μου ευτυχή για την συναναστροφή με τέτοιας ποιότητας ανθρώπους. Ο κ. Παναγιώτης Καραβίτης, ομότιμος καθηγητής πιά, είναι γιός του αειμνήστου Θεμιστοκλή Καραβίτη, διατελέσαντος επί πολλά έτη αριστερού ιεροψάλτη στην Παντάνασσα. Πρόκειται για μια ένδοξη εποχή, της οποίας ζωντανό χνάρι και πολύτιμος κρίκος στην αλυσίδα της πατρινής ψαλτικής παράδοσης είναι ο Άρχων του Οικουμενικού Πατριαρχείου κ. Παναγιώτης Καραβίτης, ο οποίος μας πάει πολύ πίσω με το ψαλτικό ύφος του, στην εποχή του μεγάλου Νίκου Μαυρόπουλου, που σφράγισε με την παρουσία του το δεξιό αναλόγιο της Παντάνασσας.

Ο Π. Καραβίτης είναι και σπουδαίος καθηγητής της αρχαίας ιστορίας, όπως προείπα, και είχε την καλοσύνη να μου στείλει το νέο του πόνημα που μόλις εκδόθηκε στα αγγλικά με τίτλο: HOMER AND THE BRONZE AGE. Ένα επιστημονικό σύγγραμμα 242 σελίδων, στο οποίο αναφέρεται συνοπτικά, επιφυλασσόμενος να επανέλθει - όπως κι εγώ άλλωστε - ο παλαιός φίλος του Π. Καραβίτη έγκριτος νομικός και εκδότης της μοναδικής στο είδος της εφημερίδας ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΤΩΝ ΠΑΤΡΩΝ κ. Γεώργιος Γιαννόπουλος.

Την σχετική παρουσίαση του κ. Γιαννόπουλου αναρτώ εδώ για τους βουλομένους.

Εύχομαι στον καθηγητή Παναγιώτη Καραβίτη μακροημέρευση και υγεία σταθερά, για να μας δίνει τέτοιους εύχυμους επιστημονικούς καρπούς, που πλουτίζουν τη σύγχρονη βιβλιογραφία και ανατρέπουν στερεότυπα και παρωχημένες αντιλήψεις γύρω από τα αρχαιοελληνικά ιστορικά θέματα.

ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΧΟΡΩΔΙΑ

Έχω την τιμή για άλλη μια φορά – σταμάτησα πια το μέτρημα – να συμμετέχω σε μιαν ακόμη εξόρμηση στο εξωτερικό της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας, πάντα υπό τη διεύθυνση του ιδρυτού της Λυκούργου Αγγελόπουλου, Άρχοντος Πρωτοψάλτου της Αγιωτάτης Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως.
Την ερχόμενη Παρασκευή 19 Σεπτεμβρίου στον καθεδρικό ναό του San Alessandro στο Μιλάνο, στο πλαίσιο του εκεί Διεθνούς Φεστιβάλ, και το Σάββατο 20 Σεπτεμβρίου στον καθεδρικό ναό του San Domenico στο Τορίνο (Settembre Musica) θα παρουσιάσουμε, στο πρώτο μέρος, παλαιορωμαϊκά μέλη, μέλη από την έρευνα και ύμνους από την ορθόδοξη και ανατολική μουσική παράδοση. Στο δεύτερο μέρος η Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Τάσου Συμεωνίδη θα ερμηνεύσει σε πρώτη παγκόσμια εκτέλεση το έργο Ωδή Α’ του Έλληνα συνθέτη Σωτήρη Φωτόπουλου, που ζει και εργάζεται στην Γαλλία. Η Ωδή Α’ (Ode Alpha), γραμμένη ειδικά για την Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία, ή και εμπνευσμένη απ’ αυτήν, είναι ένα έργο απαιτήσεων, που χρησιμοποιεί διάφορες τεχνοτροπίες της έντεχνης μουσικής δημιουργίας του συνθέτη (το έργο είναι γραμμένο στη δυτική σημειογραφία) προσαρμοσμένες στην ελληνική μουσική θεωρία, όπως επιβίωσε στο βυζαντινό μέλος. Το έργο απαιτεί από τα μέλη της χορωδίας συγκέντρωση και επαγρύπνηση, για να αποδοθούν με ακρίβεια ο ρυθμός που ποικίλει, τα μικροδιαστήματα που αφθονούν, ο διάλογος των φωνών (τενόροι 1 και 2, βαρύτονοι, μπάσοι και ισοκράτες), η εναλλαγή του ύφους και οι επιμέρους κορυφώσεις του έργου. Ακόμα και οι παύσεις και τα λιγοστά κρουστά που παρεμβάλλονται υπηρετούν ένα πρωτοφανέρωτο μουσικό ήθος! Άλλωστε νομίζω ότι το έργο αυτό είναι μοναδικό στο είδος του.
Το κείμενο είναι του συνθέτη:
Αγώνα πανόλεθρο επρόσταξες Κύριε, τα βλέμματα ανατείνουμε προς Εσένα!

Στο σημερινό φύλλο της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ γίνεται αναφορά στις προσεχείς συναυλίες της ΕΒΧ στην Ιταλία.

DANIEL BARENBOIM Ο ΑΓΩΝΙΣΤΗΣ

Διακεκριμένος πιανίστας και διευθυντής ορχήστρας, o Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ, εθεάθη να κυκλοφορεί σε δρόμο της Ιερουσαλήμ, συνοδευόμενος από σωματοφύλακες, σύμφωνα με δημοσίευμα της ισραηλινής εφημερίδας «Χααρέτζ». Δεν επρόκειτο για τάση επίδειξης από μέρους του, αλλά για στοιχειώδες μέτρο προφύλαξης, που πήραν για λογαριασμό του, οι διοργανωτές του Διεθνούς Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου, που πραγματοποιείται εκεί. Μόλις την προηγούμενη μέρα, ακροδεξιοί είχαν διαδηλώσει έξω από το σπίτι του στην Ιερουσαλήμ, εκτοξεύοντας απειλές εναντίον αυτού και της οικογένειάς του για την κριτική που ασκεί στις πολιτικές του Ισραήλ απέναντι στους Παλαιστίνιους. Ο Μπάρενμποϊμ, με την ισραηλινοπαλαιστινιακή ορχήστρα «Ντιβάν», που ίδρυσε και διευθύνει, προσπαθεί να φέρει κοντά τους δύο λαούς μέσω της μουσικής. Δεν είναι η πρώτη φορά που στοχοποιείται από τους ακροδεξιούς. Πέρυσι, την παραμονή μιας συναυλίας της ορχήστρας «Ντιβάν» στη Ραμάλα της Δυτικής Όχθης, δέχτηκε επίθεση σε εστιατόριο, όπου γευμάτιζε.

Ο κορυφαίος εβραϊκής καταγωγής (παιδί Ρωσσοεβραίων) πολυβραβευμένος Αργεντινός βιρτουόζος πιανίστας και αρχιμουσικός (επίσης Ισραηλινός και Ισπανός υπήκοος) Daniel Barenboim μας διδάσκει με όλη την μέχρι τώρα θριαμβευτική του πορεία ότι η μουσική πρέπει να ξεπερνά τα εμπόδια της πολιτικής προκατάληψης. Τρανό δείγμα, εκτός των άλλων, αυτής της πεποίθησής του, οι σπουδαίες εργασίες του (ηχογραφήσεις και παραγωγές) στο έργο του Βάγκνερ. Και βέβαια το μεγάλο τόλμημά του: The West - Eastern Divan Orchestra, μια ορχήστρα αποτελούμενη από Ισραηλινούς και Παλαιστίνιους μουσικούς, με έδρα το Ισραήλ, θέλοντας ο μεγάλος μαέστρος να περάσει το μήνυμα για γεφύρωση του χάσματος και της έχθρας μεταξύ των λαών.

Ο Barenboim μας λέει με τη ζωή του, την αντισυμβατική και οικουμενική, αυτό που μας θυμίζει εμφαντικά ο ποιητής της Ιδιωτικής Οδού: "Οι νόμοι της τέχνης είναι και νόμοι της ζωής. Ο πολιτικός οφείλει να μη διαφέρει σαν αντίληψη απ' τον καλλιτέχνη. Και στην αντίληψη του καλλιτέχνη ο αγώνας για τη σωτηρία του ανθρώπου είναι αγώνας για την ορθή έκφραση, και τίποτε άλλο".

Ο ...ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ "ΚΟΛΑΣΜΕΝΟΣ" ΠΑΠΑΣ

Η είδηση έχει κάνει το γύρο του κόσμου. Την αναδημοσιεύω εδώ από την Καθημερινή του περασμένου Σαββάτου (13-9-08):

Προέβλεψε ότι ο Πάπας Βενέδικτος ο 16ος θα οδηγηθεί στο πυρ το εξώτερον και γεννήθηκε ιλαροτραγωδία γνήσιας ιταλικής έμπνευσης. Ηταν μια ημέρα του περασμένου Ιουλίου στην Πιάτσα Ναβόνα, όταν η Σαμπίνα Γκουτζάντι, ειδικευμένη στην πολιτική σάτιρα, αποφάσισε να διασκεδάσει τα συγκεντρωμένα πλήθη, προφητεύοντας ότι ο Ποντίφικας θα πάει στην Κόλαση.
Η μεγάλη του αμαρτία, διευκρίνισε η Γκουτζάντι, γνώριμη από παλιά του Τύπου και της ιταλικής κοινής γνώμης, είναι η σκληρή στάση της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας προς τους ομοφυλόφιλους. Η Γκουτζάντι, πομπώδης και στομφώδης ως άλλος Μουσολίνι, προέβλεψε με το χέρι υψωμένο ότι σε είκοσι χρόνια ο Πάπας «θα είναι εκεί που πρέπει να είναι, δηλαδή στην Κόλαση», όπου θα τον τυραννούν αυτοί που τώρα δεν αποδέχεται η Εκκλησία. Η κ. Γκουτζάντι κατέφυγε σε ιδιωματισμούς της ιταλικής γλώσσας, και οι χιλιάδες συγκεντρωμένοι στη διάσημη πλατεία της Ρώμης επ’ ευκαιρία της εκδήλωσης - διαδήλωσης «CAV DAY», ξεκαρδίστηκαν. Δεν ξεκαρδίστηκε η εισαγγελία της Ρώμης, η οποία κίνησε δικαστική διαδικασία εις βάρος της αθυρόστομης κωμικού, που τώρα κινδυνεύει να διαπιστώσει ότι της φυλακής τα σίδερα δεν είναι μόνο για τους λεβέντες, αλλά και για όσους ή όσες εμπλέκουν τον προκαθήμενο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας με διαβόλους. Ο εισαγγελέας Τζιοβάνι Φεράρα επικαλέστηκε τη Συνθήκη του Λατερανού μεταξύ Ιταλίας και Βατικανού (1929), βάσει της οποίας η ύβρις εις βάρος του Πάπα τιμωρείται με ποινή αντίστοιχη της ύβρεως κατά του προέδρου της Ιταλικής Δημοκρατίας.
«Δεν ξέρω τι ακριβώς είπε η Σαμπίνα, αλλά όλα αυτά μοιάζουν με επιστροφή στον Μεσαίωνα. Ας την τιμωρήσουν, ας τη βάλουν να περπατήσει πάνω σε αναμμένα κάρβουνα και ας την κρίνει ο Θεός», είπε ο πατέρας της Γκουτζάντι, κεντροδεξιός και βουλευτής του Σίλβιο Μπερλουσκόνι, προσπαθώντας να δικαιολογήσει την ανυπόταχτη θυγατέρα του, που του έχει δημιουργήσει προβλήματα και στο παρελθόν. Ανθρωπος της Εκκλησίας, ο ιησουίτης λόγιος Μπαρτολομέο Σόρτζε κρίνει εξωφρενική την τιμωρία της Σαμπίνα στη φυλακή και είναι βέβαιος ότι ο Ποντίφικας, μεγάθυμος, έχει ήδη συγχωρήσει την ανεκδιήγητη.
Εις βοήθειαν έσπευσαν ο γερουσιαστής Αντόνιο ντι Πιέτρο, ο διάσημος κατά της διαφθοράς με την επιχείρηση «καθαρά χέρια», και ο Ντάριο Φο, θεατρικός συγγραφέας και κάτοχος του Νομπέλ Λογοτεχνίας. «Μπορεί κανείς να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει –προσωπικώς εγώ διαφωνώ– με τα όσα λέει. Αλλά το να κλείνει κανείς ανθρώπους στη φυλακή γι’ αυτά που σκέφτεται, παραπέμπει σε άλλες εποχές, τότε που όσοι σκέφτονταν αλλιώτικα έπιναν καστορέλαιο», είπε με νόημα ο Ντι Πιέτρο. «Ετσι όπως το πάμε, εάν εφαρμόσουμε τη Συνθήκη του Λατερανού, θα δικάσουμε και τον Δάντη, που στο Ινφέρνο στέλνει τον Βονιφάτιο τον Ογδοο στην Κόλαση πριν ακόμη πεθάνει», κραύγασε ο Ντάριο Φο. Αλλά οι εισαγγελείς έμειναν ασυγκίνητοι.
Τώρα όλοι περιμένουν την τελική κρίση του υπουργού Δικαιοσύνης, Αντζελίνο Αλφάνο. Ίσως λόγω και του ονόματός του να δείξει επιείκεια στη «διαβολική» Σαμπίνα.

Τελικά, φίλοι μου, βλέπετε πόσο αμφιλεγόμενο πρόσωπο μπορεί να είναι ένας Πάπας! Πριν ενάμισι χρόνο βγήκε στον Πατρινό τύπο η είδηση ότι ο κληρικός της Μητροπόλεως Πατρών Κύριλλος Κωστόπουλος χαρακτήρισε τον Πάπα Βενέδικτο "ομοφυλόφιλο"! Δεν διαψεύστηκε η είδηση, εξέφρασα την έντονη διαφωνία μου στον χαρακτηρισμό του ορθοδόξου κληρικού, η Μητρόπολη Πατρών δεν πήρε θέση, κατά πάγια τακτική στα μείζονα ζητήματα, και το σάπιο "εκκλησιαστικό" κατεστημένο επήρεν επ' εμέ πτερνισμόν...

Για την Σαμπίνα Γκουτζάντι ο Πάπας Βενέδικτος είναι "κολασμένος" επειδή η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία κρατάει σκληρή στάση έναντι των ομοφυλοφίλων!

Τι συμπέρασμα βγάζετε εσείς φίλοι μου;

Προσωπικά πιστεύω ότι η ιταλίδα δημοσιογράφος έχει το δικαίωμα να ασκεί κριτική ακόμα και στον Πάπα. Αυτή είναι η δουλειά της. Ο ορθόδοξος κληρικός όμως δεν έχει το ίδιο δικαίωμα ένεκα της Ορθοδοξίας του και της ιερωσύνης του. Όχι τον Πάπα, αλλά κανένα άνθρωπο δεν πρέπει να κατακρίνει, για πράγματα αναπόδεικτα κιόλας, και μάλιστα δημόσια.

Νομίζω ότι τώρα αρχίζει το πανηγύρι!...