ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΜΟΣΧΑΣ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΣΤΟΝ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΒΙΚΕΤΟ

Η θρησκευτική ταυτότητα του Ελληνικού λαού αποτελεί μια από τις αρχές της εθνικής του συνείδησης, τονίζει ο Μόσχας Κύριλλος. 

Στην περίπτωση του Ελληνικού λαού η θρησκευτική του ταυτότητα αποτελεί μια από τις αρχές της εθνικής του συνείδησης, υπογραμμίζει από την Λευκωσία, όπου πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη, ο Πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος και σήμερα συλλειτούργησε στον ναό της του Θεού Σοφίας στον Στρόβολο με τον Κύπρου Χρυσόστομο. 

Είναι, εξηγεί ο Ρώσος Πατριάρχης σε αποκλειστική συνέντευξη του στην κυπριακή εφημερίδα «Ο Φιλελεύθερος», το ισχυρό στοιχείο του Ελληνικού λαού «και όχι το αδύνατο, όπως καμιά φορά προσπαθούν να το παρουσιάσουν». 

Ο Πατριάρχης Μόσχας, μιλώντας στον δημοσιογράφο Αριστείδη Βικέτο, εκφράζει πόνο καρδιάς, γιατί σήμερα η Εκκλησία της Κύπρου στερείται της δυνατότητας τελέσεως ακολουθιών στα ιερά και αγαπητά για κάθε Ορθόδοξο Κύπριο προσκυνήματα της Βόρειας Κύπρου (σ.σ: ναούς και μονές στο κατεχόμενο τμήμα της νήσου). 

Ο κ. Κύριλλος χαρακτηρίζει αγαστές τις σχέσεις με το Φανάρι και αναφέρει ότι υπάρχει ενεργός συνεργασία σε πολύ διαφορετικούς τομείς, από την προετοιμασία της Πανορθοδόξου Συνόδου έως τη διοργάνωση των προσκυνηματικών εκδρομών στα ιερά προσκυνήματα του αρχαίου Βυζαντίου και τη διαποίμανση των Ρωσόφωνων πιστών στην Τουρκία. Συναφώς σημειώνει ότι οι διαφορετικές προσεγγίσεις επί ορισμένων ζητημάτων «δεν άπτονται της ουσίας της πίστεώς μας και η διαφορά απόψεων δεν εμποδίζει την ανάπτυξη των αδελφικών μεταξύ μας σχέσεων». 

Ακόμη τονίζει ότι «είναι ο πόθος της ψυχής μας να ξεπερασθούν σύντομα όλα τα προβλήματα», τα οποία κωλύουν την επαναλειτουργία της Σχολής της Χάλκης. 

Για την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδοξίας αναφέρει ότι με προϋπόθεση ότι όλοι οι Προκαθήμενοι αποφανθούν υπέρ της συγκλήσεως της Συνόδου με ημερήσια διάταξη τα πεσυμφωνημένα οχτώ θέματα, αυτή μπορεί να συγκληθεί στο ορατό μέλλον. 

- Ποια η σημασία της επίσκεψης Σας στην Κύπρο και ποια τα υπό συζήτηση θέματα; 

Υπάρχει μια ωραία μακραίωνη παράδοση των ειρηνικών επισκέψεων όταν ένας Προκαθήμενος της εκάστοτε τοπικής Εκκλησίας μετά την εκλογή του πραγματοποιεί επισκέψεις προς τους αδελφούς του Επικεφαλής των υπόλοιπων Εκκλησιών. Ο βασικός σκοπός των επισκέψεων αυτών είναι η κοινή προσευχή, η μαρτυρία της κοινής πίστεως, το συλλείτουργο και η αδελφική επικοινωνία και συναναστροφή μεταξύ των Προκαθημένων, οι συναντήσεις με την Ιεραρχία, τον ιερό κλήρο και τον πιστό λαό. Όλα αυτά βεβαίως συμβάλλουν στην ανάπτυξη σχέσεων και την ενίσχυση ενότητας μεταξύ των Εκκλησιών. Επίσης στα πλαίσια των επισκέψεων συζητούνται θέματα διμερούς ενδιαφέροντος και γίνεται ανταλλαγή απόψεων επί των ζητημάτων της πανορθόδοξης σημασίας. 

- Σας στεναχωρεί το γεγονός ότι δεν θα καταστεί, λόγω της τουρκικής κατοχής, δυνατόν να λειτουργήσετε στην Μονή του ιδρυτή και προστάτη της Εκκλησίας της Κύπρου Αποστόλου Βαρνάβα, όπου βρίσκεται και ο τάφος του; 

Με πόνο καρδιάς αντιλαμβάνομαι ότι σήμερα η Εκκλησία της Κύπρου στερείται της δυνατότητας τελέσεως ακολουθιών στα ιερά και αγαπητά για κάθε Ορθόδοξο Κύπριο προσκυνήματα της Βόρειας Κύπρου. Σε πρόσφατο παρελθόν της η Εκκλησία της Ρωσίας η ίδια βίωνε την παρόμοια κατάσταση. Πολλά εκ των ιερών σεβασμάτων μας μας αφαιρέθηκαν και καταστράφηκαν. Καταλαβαίνουμε τη θλίψη των Κυπρίων αδελφών μας. Συμμεριζόμαστε πλήρως την αγωνία τους για τους Ναούς και τις Μονές της Βόρειας Κύπρου, τασσόμενοι υπέρ ταχίστης επαναφοράς αυτών των ιερών σεβασμάτων στην Εκκλησία και επαναλειτουργίας αυτών. 

- Πρόσφατα πολλές εφημερίδες έχουν δημοσιεύσει μια ανακοίνωση για το ενδεχόμενο της συναντήσεώς Σας με τον Πάπα Βενέδικτο ΙΣΤ΄. Επιμένετε ακόμα στο ότι της συναντήσεως πρέπει να προηγηθεί η επίλυση όλων των επίμαχων ζητημάτων - ποια είναι αυτά σε γενικές γραμμές, αλλιώς αυτή δε θα έχει νόημα; 

Ναι, πιστεύω ακόμα ότι για να στεφθεί με επιτυχία αυτή η συνάντηση πρέπει να επιλύσουμε εάν όχι πλήρως, αλλά τουλάχιστον να ξεκινήσουμε να επιλύουμε τα επίμαχα ζητήματα. Δε θα ήθελα το αποτέλεσμα της συναντήσεως να περιορισθεί μόνο στον εντυπωσιασμό. Για να αποβεί αυτή προς όφελος της περαιτέρω ανάπτυξης των σχέσεων μεταξύ της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ρωσίας και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, πρέπει να προηγηθεί μεγάλη προετοιμασία, συμπεριλαμβανομένης και της διευθέτησης των υφισταμένων ακόμα προβλημάτων. Εδώ συγκαταλέγονται πρωτίστως η άλυτη έως σήμερα κατάσταση στη Δυτική Ουκρανία, όπου στις αρχές της δεκαετίας 1990 σημειώθηκαν μαζικές βίαιες καταλήψεις Ιερών Ναών. 

- Ποιες είναι σήμερα οι σχέσεις Μόσχας – Φαναρίου; Υπάρχει κάποια τριβή ή αντιπαλότητα; 

Σήμερα οι επαφές μεταξύ των Εκκλησιών Κωνσταντινουπόλεως και Μόσχας είναι πολύ έντονες. Έχουμε ενεργό συνεργασία σε πολύ διαφορετικούς τομείς, από την προετοιμασία της Πανορθοδόξου Συνόδου έως τη διοργάνωση των προσκυνηματικών εκδρομών στα ιερά προσκυνήματα του αρχαίου Βυζαντίου και τη διαποίμανση των Ρωσόφωνων πιστών στην Τουρκία. Έχουμε τακτική ανταλλαγή αποστολών, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων για τη συμμετοχή στα ονομαστήρια και των δυο Προκαθημένων. Είναι αλήθεια, ότι οι τοπικές μας Εκκλησίες έχουν διαφορετικές προσεγγίσεις επί ορισμένων ζητημάτων. Άλλωστε αυτά τα ζητήματα δεν άπτονται της ουσίας της πίστεώς μας και η διαφορά απόψεων δεν εμποδίζει την ανάπτυξη των αδελφικών μεταξύ μας σχέσεων. 

- Η σύγκληση της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου έχει χαρακτηριστεί ως το «μετέωρο βήμα της Ορθοδοξίας». Ποία ζητήματα πρέπει να λυθούν και πότε τοποθετείτε την σύγκληση της; 

Κατά την πενηνταετή προετοιμασία έχουν γίνει πολλά: έχουν συμφωνηθεί οχτώ από συνολικά δέκα θέματα της ημερήσιας διάταξης. Είναι η βαθιά μου πεποίθηση ότι οι αποκλίσεις στα υπόλοιπα δυο θέματα δεν πρέπει να μας εμποδίζουν στη σύγκληση της Συνόδου. Αυτές οι αποκλίσεις θα μπορούσαν είτε να συμφωνηθούν , είτε η συμφωνία για αυτές να μετατεθεί στην μετασυνοδική περίοδο. Με προϋπόθεση ότι όλοι οι Προκαθήμενοι αποφανθούν υπέρ της συγκλήσεως της Συνόδου με ημερήσια διάταξη αυτά τα πεσυμφωνημένα οχτώ θέματα, αυτή μπορεί να συγκληθεί στο ορατό μέλλον. Προηγουμένως πρέπει να επικυρωθεί ο κανονισμός των εργασιών, έτσι ώστε κατά τη λήψη των αποφάσεων από τη Σύνοδο, να ακουσθεί και να ληφθεί υπόψη η φωνή της εκάστοτε τοπικής Εκκλησίας. Επίσης έχει νόημα να διασαφηνίσουμε ορισμένες διατυπώσεις εκ των υιοθετημένων παλαιότερα κειμένων, λαμβάνοντας υπόψη τις εξωτερικές συνθήκες που άλλαξαν. Είμαι βέβαιος ότι με κοινές προσπάθειες θα τα καταφέρουμε. 

- Νομίζετε ότι, όπως διαμορφώνονται τα πράγματα στην Ορθοδοξία, θα γίνει εφικτή μια Εκκλησία πιο «εξωστρεφής» προς την κοινωνία; 

Είναι αλληλοσύνδετες η Εκκλησία και η Κοινωνία, διότι οι άνθρωποι που απαρτίζουν την Εκκλησία, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της Κοινωνίας. Και όμως με την πλήρη εξωστρέφεια της Εκκλησίας προς την Κοινωνία η Εκκλησία ωστόσο πάντα παραμένει εν μέρει ακατάληπτη από τις εξωτερικές δυνάμεις, αδιάφορες ή ακόμα εχθρικές απέναντι στα διαχρονικά ζητήματα σχέσεων Θεού και ανθρώπου, ελευθερίας και ευθύνης, ηθικών αρχών της ζωής κλπ. Εδώ οφείλονται τον τελευταίο καιρό οι επιθέσεις κατά της Εκκλησίας και ιδιαίτερα στη Ρωσία. 

- Στο σημερινό κόσμο ποιες πρέπει να είναι οι σχέσεις Έθνους, Θρησκείας, Εκκλησίας. Αυτά ταυτίζονται; 

Η σχέση μεταξύ των προαναφερόμενων εννοιών εξαρτάται εν πολλοίς από το ιστορικό υπόβαθρο μιας χώρας. Π.χ. στην περίπτωση του Ελληνικού λαού η θρησκευτική του ταυτότητα αποτελεί μιά από τις αρχές της εθνικής του συνείδησης. Και είναι το ισχυρό στοιχείο του Ελληνικού λαού και όχι το αδύνατο, όπως καμιά φορά προσπαθούν να το παρουσιάσουν. Στη Ρωσία, την Ουκρανία, τη Λευκορωσία και τη Μολδαβία και άλλες χώρες, τις οποίες διαποιμένει η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ρωσίας, ένα σεβαστό μέρος του πληθυσμού ταυτίζεται με την Ορθοδοξία, θεωρώντας αυτήν μέρος της εθνικής τους ταυτότητας. Το πρόβλημα συνίσταται στο ότι αυτοί που αυτοπροσδιορίζονται Ορθόδοξοι δεν είναι όλοι Ορθόδοξοι κρίνοντας από τη ζωή που ακολουθούν. Είναι μεγάλο ποιμαντικό έργο να τους καταστήσουμε ανθρώπους της Εκκλησίας. Επίσης πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι μαζί με την Ορθοδοξία στις ως άνω χώρες εκπροσωπούνται και άλλες παραδοσιακές θρησκείες.
- Ποια η άποψη Σας για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης;  

Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης είναι από τα παλαιότερα και λαμπρότερα Ορθόδοξα θεολογικά εκπαιδευτικά ιδρύματα με απόφοιτους ολόκληρες γενιές Ιεραρχών, κληρικών, μοναχών και λαϊκών της Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως. Είναι ο πόθος της ψυχής μας να ξεπερασθούν σύντομα όλα τα προβλήματα τα οποία κωλύουν την επαναλειτουργία αυτής της Σχολής. 

- Ποια η άποψη Σας για το κάλλος και την ωραιότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία;  

Το κάλλος στην Εκκλησία διαδραματίζει έναν μεγαλο παιδαγωγικό ρόλο αναδεικνύοντας το κάλλος του άνωθεν κόσμου, φέροντας στο κάλλος τις ψυχές των ανθρώπων και προσφέροντας ανάπαυση από την κοσμική ματαιότητα. Από ηθικής απόψεως το κάλλος μέσα στην Εκκλησία είναι αποτέλεσμα θυσισαστικών προσπαθειών των ανθρώπων για τον Θεό: κτητόρων Ιερών Ναών και Μονών, αφιερωτών, χριστιανών καλλιτεχνών, οι οποίοι αφιερώνουν τα έργου τους στο Δημιουργό των απάντων. Τέλος, το κάλλος μέσα στην Εκκλησία έχει και θεολογική διάσταση: όλα τα εντός αλλά και εκτός βρίσκουν μέσα στο Θεό τον φωτισμό, αλλά και τον αγιασμό τους. Ταυτίζονται στο Θεό το κάλλος και το αγαθό. 

- Αισθάνεστε ότι ακόμη και σήμερα η Εκκλησία της Ρωσίας διώκεται και αν ναι από ποιους; Πολυπληθείς λαοί τους οποίους διαποιμένει η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ρωσίας μετά την πτώση του αθεϊστικού καθεστώτος βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια δύσκολη κατάσταση: από τη μια τους εδόθη η δυνατότητα να εκκλησιάζονται ελεύθερα, να ασκούν τη θρησκεία τους, από την άλλη υπέστησαν έναν κατακλυσμό πληροφοριών συχνά με ψευδή ιδανικά, με ανοιχτή προπαγάνδα της αμαρτίας, με την εμπαθή και ψευδή ερμηνεία της ελευθερίας νοούμενης ως ασυδοσία, ως εργαλείο προς ικανοποίηση των ανθρώπινων παθών. Ένα μέρος της κοινωνίας, παρασυρόμενο από τα ως άνω «ιδανικά», επιχειρεί μέσα από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, το σύστημα Παιδείας και κάθε άλλο τρόπο τον εξευτελισμό του χριστιανικού τρόπου ζωής και φρονήματος, των ιδανικών ταπείνωσης και ακτημοσύνης, της έννοιας της θυσιαστικής αγάπης και όλων όσα χαρακτηρίζουν την Εκκλησία. Υπό αυτή την έννοια η Εκκλησία εξακολουθεί να δέχεται επιθέσεις, οι οποίες αποκτούν όλο και περισσότερο εξεζητημένο χαρακτήρα διότι στο στόχαστρό τους έχει μπεί κυρίως η νεολαία. 

- Ποια η γνώμη Σας για την οικολογία ; Την κατάσταση στο Κόσοβο και στην Μέση Ανατολή; 

Η ίδια η χριστιανική μας πίστη μας διδάσκει να φροντίζουμε το περιβάλλον ως το πλέον όμορφο δημιούργημα του Θεού. Δυστυχώς η ηθική αξιολόγηση της επιστημονικής και τεχνικής προόδου δεν προλαβαίνει με τους ρυθμούς της και το ζήτημα της προστασίας του περιβάλλοντος στον τεχνογενή κόσμο του 20-21 αι. είναι από τα πλέον επίκαιρα. 

Όσον δε αφορά το Κόσοβο πρόκειται για ένα επώδυνο για τους ομόδοξους Σέρβους θέμα: στο Κόσοβο ευρίσκονται αρχαία χριστιανικά προσκυνήματα, αλλά η πλειοψηφία των Ορθοδόξων χριστιανών κατοίκων του αναγκάστηκε να φύγει. Οι εξτρεμιστές δεν έπαυσαν μέχρι σήμερα τις επιθέσεις τους κατά των Ορθοδόξων χριστιανών κατοίκων, οι οποίοι έμειναν πιστοί στην πατρίδα τους, και των χριστιανικών Ορθόδοξων προσκυνημάτων της περιοχής. Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ρωσίας παρέχει κάθε δυνατή βοήθεια στους Σέρβους του Κοσόβου. Ειδικότερα, ετέθη σε εφαρμογή το πρόγραμμα συγκέντρωσης πόρων για τη συντήρηση της Ιερατικής Σχολής Πριζρένης και για την υποστήριξη των λεγόμενων «λαϊκών κουζίνων» στο Κόσοβο. 

Στην περιοχή της Μέσης Ανατολής είμαστε πολύ επιφυλακτικοί απέναντι στην αύξηση των αντιχριστιανικών τάσεων ως αποτέλεσμα της λεγόμενης «αραβικής άνοιξης». Έχουμε εντύπωση ότι είναι προς το συμφέρον ορισμένων ώστε η αδιάκοπή ένταση και αιματοχυσία να διαδεχθούν την εύθραστη ειρήνη στην περιοχή. Καταβάλλουμε και θα καταβάλουμε κάθε προσπάθεια για την προστασία των χριστιανικών πληθυσμών της Μέσης Ανατολής για να αποφύγουμε την αιματοχυσία και την κλιμάκωση των συγκρούσεων για θρησκευτικούς λόγους.

ΣΥΜΦΩΝΕΙΤΕ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΕΓΕΡΣΗ ΝΕΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΝΑΟΥ;

Σύμφωνα με το ανακοινωθέν της Διαρκούς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος της 8ης Ιουνίου 2012:

Κατόπιν υποβληθέντων σχετικών αιτημάτων πλειάδος Σεβασμιωτάτων Μητροπολιτών της Εκκλησίας της Ελλάδος, η Ιερά Σύνοδος, σταθμίσασα τις πνευματικές ανάγκες του Ορθοδόξου Ελληνικού Λαού, όπως και το γεγονός ότι όλες σχεδόν οι Ορθόδοξες Εκκλησίες (Αλβανίας στα Τίρανα, Σερβίας στο Βελιγράδι, Ρουμανίας στο Βουκουρέστι, Ρωσίας στη Μόσχα, Γεωργίας στην Τυφλίδα κ.λπ.), κατά την παρελθούσα δεκαετία και εν μέσω δυσμενεστάτων οικονομικών και κοινωνικών προϋποθέσεων και όρων, έχουν ανεγείρει υπό την μορφή τάματος περικαλλείς Καθεδρικούς Ναούς με εντυπωσιακές οικοδομικές εγκαταστάσεις, Πνευματικά Κέντρα, γραφεία κ.λπ., αποφάσισε την ανέγερση μεγάλου Συνοδικού Πνευματικού Κέντρου Βυζαντινής Παραδόσεως, με μεγαλοπρεπή Καθεδρικό Ναό, αφιερωμένο στον Σωτήρα Χριστό, μάλιστα εις εκπλήρωσιν του Τάματος του Έθνους, με χρονικό ορίζοντα αποπερατώσεως του έργου το έτος 2021, δηλαδή διακόσια χρόνια μετά την εθνική παλιγγενεσία.

Ψηφίστε στην Ιδιωτική Οδό:

Συμφωνείτε με την ανέγερση νέου Καθεδρικού Ναού και Συνοδικού Κέντρου της Εκκλησίας της Ελλάδος;

ΓΙΑ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

Στην Πόλη τιμήθηκε την τελευταία εβδομάδα ο διεθνούς φήμης έλληνας συγγραφέας Νίκος Καζαντζάκης, με μια εκδήλωση και μια ξεχωριστή έκδοση. 

Στην Μεγάλη του Γένους Σχολή την περασμένη Παρασκευή 1 Ιουνίου πραγματοποιήθηκε εκδήλωση κατά την οποία παρουσιάστηκαν αποσπάσματα από το περίφημο έργο του Καζαντζάκη "Καπετάν Μιχάλης", με αφορμή τα 55 χρόνια από το θάνατο του μεγάλου συγγραφέα και στοχαστή. 

Την Δευτέρα 4 Ιουνίου στην Αστική Σχολή του Γαλατά πραγματοποιήθηκαν, παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου, τα εγκαίνια του ανεξάρτητου ελληνόφωνου εκδοτικού οίκου "Ιστός". Πρόκειται για ένα φιλόδοξο εγχείρημα από νέους της Πόλης, το οποίο είναι υψηλών προδιαγραφών και ήδη μας έδωσε τα πρώτα δείγματα "γραφής". 

Ο «Ιστός» ειδικεύεται στην έκδοση έργων στα ελληνικά, τα τουρκικά καθώς και σε δίγλωσσες εκδόσεις. Σκοπός είναι να καταστούν προσβάσιμα στο τουρκόφωνο αναγνωστικό κοινό κλασικά έργα της νεοελληνικής γραμματείας, πρωτογενείς ιστορικές πηγές αλλά και σχετικά ακαδημαϊκά πονήματα. Ανάμεσα στους πρώτους τίτλους των εκδόσεων "Ιστός" ξεχωρίζει η Ασκητική-Salvatores Dei, του Nίκου Καζαντζάκη σε μετάφραση Χαρούν Ομέρ Ταρχάν. 

Η κλασική πραγματεία-μανιφέστο του Νίκου Καζαντζάκη, ταυτισμένη στο νού των περισσοτέρων με την επιτύμβια επιγραφή «δεν ελπίζω τίποτα, δε φοβούμαι τίποτα, είμαι λεύτερος», παρουσιάζεται για πρώτη φορά σε δίγλωσση έκδοση με παράλληλο κείμενο στα ελληνικά και τα τουρκικά. 

Το έργο μπορεί να θεωρηθεί και ως προσωπική απάντηση και εφαρμογή της Νιτσεϊκής φιλοσοφίας στο ελληνικό πνευματικό γίγνεσθαι, και συγκεκριμένα της τρίτης πραγματείας του έργου «Γενεαλογία της Ηθικής», με τίτλο «Τί σημαίνει το ασκητικό ιδεώδες;». Ο Νίτσε απασχόλησε άλλωστε τον Καζαντζάκη ήδη από τη διδακτορική του διατριβή, εκπονημένη το 1909 υπό την επίβλεψη του Ανρί Μπερξόν, με τίτλο «ὁ Φρειδερίκος Νίτσε ἐν τῇ Φιλοσοφίᾳ τοῦ Δικαίου καὶ τῆς Πολιτείας». Παράλληλα στην εισαγωγή του στο έργο «o Βίος και η Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά», ο Καζαντζάκης αναγνωρίζει ότι, μαζί με τον Όμηρο, τον Μπερξόν και τον Ζορμπά, ο Νίτσε αποτέλεσε μία από τις βαθύτερες επιρροές για την πνευματική του συγκρότηση. 

Ευχόμαστε στις Πολίτικες εκδόσεις "Ιστός" καλή ...ιστιοπλοϊα στην ελληνική πνευματική παραγωγή.

"ΨΥΧΗΣ ΔΡΟΜΟΙ", τεύχος 3ο - Με την επιμέλεια του π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΘΕΡΜΟΥ

Το εξαμηνιαίο περιοδικό Ψυχής Δρόμοι (εκδόσεις Αρμός), του οποίου διευθυντής είναι ο π. Βασίλειος Θερμός, βρίσκεται αισίως στο 3ο τεύχος, εκπληρώνοντας απόλυτα, νομίζω, το σκοπό του που είναι ο διάλογος και η συνάντηση των ψυχολογικών επιστημών με την πίστη. 

Τα σημαντικότερα περιεχόμενα του τεύχους είναι: 

- Συνέντευξη της ψυχαναλύτριας Ana-Maria Rizzuto για τη θρησκευτική πίστη και για τον Φρόυντ 

- Η αμφιθυμία του εφήβου μπροστά στον Θεό 

- Εθιστικό διαδικτυακό σεξ 

-Δύσκολοι χαρακτήρες στην ενορία 

-Η σεξουαλική ζωή στην προοπτική της ποιμαντικής θεολογίας και της ψυχοθεραπείας 

Γράφουν οι: Antoine Vergote, Ιωάννης Κορναράκης, Δημήτρης Καραγιάννης, Γιώργος Κουτσοδιάκος, Thomas Oden, π. Βαρνάβας Γιάγκου. 

Εδώ να σημειώσουμε ότι από 27 έως 30 Σεπτεμβρίου 2012 στον Βόλο θα συγκληθεί το 5ο Διεθνές Συνέδριο Ορθοδόξων Ψυχοθεραπευτών, το οποίο θα πραγματοποιηθεί με την συμπαράσταση της Ι. Μητροπόλεως Δημητριάδος, υπό τον γενικό τίτλο Ψυχοθεραπεία και Ποιμαντική: Αποκαλύψεις της Ύπαρξης. 

Περισσότερες πληροφορίες εδώ.

Η ΕΝΤΟΣ ΗΜΩΝ ΠΟΛΙΣ

φωτογραφίες της Πόλης: Ιδιωτική Οδός

Η Εντός Ημών Πόλις

Του δικηγόρου Πέτρου Θ. Θωμαϊδη

            «Ω Πόλις, Πόλις, πόλεων πασών κεφαλή^.  Ω Πόλις, Πόλις, κέντρον των τεσσάρων του κόσμου μερών^. ω Πόλις, Πόλις, χριστιανών καύχημα και βαρβάρων αφανισμός^. ω Πόλις, Πόλις, άλλη παράδεισος φυτευθείσα προς δυσμάς, έχουσα ένδον φυτά παντοία βρίθοντα καρπούς πνευματικούς. Πού σου το κάλλος παράδεισε; Πού η των χαρίτων του πνεύματος ευεργετική ρώσις ψυχής τε και σώματος;»

            Σαν τον Αδάμ. Εξόριστοι χοϊκοί και έξω από τον Παράδεισο του ενδόξου βυζαντινισμού μας εριμμένοι. Μειωμένης αυτοπεποίθησης νοσταλγοί αυτών που είχαμε και χάσαμε και θεωρητικοί καταπιστευματοδόχοι όσων ρητορεύουμε ότι μας πρέπουν.

            Σε ήχο πλάγιο του δευτέρου, θρήνων και κοπετών συναξαριστές.

            Διαρκώς αυτοκατηγορούμενοι και μόνιμα με τη διεθνή μας εικόνα ανασφαλείς και αγχωμένοι, καθόμαστε και κλαίμε επί των ποταμών της βαβυλώνιας αιχμαλωσίας μας, εν τω μνησθήναι ημάς της Κωνσταντινουπόλεως και του λεγομένου Βυζαντίου.

            Έχουμε ανάγκη να ξεσπάσουμε και να εκτονωθούμε, να ιστορήσουμε και να αφηγηθούμε, γιατί έξω από το κρυφό σχολειό του ρομαντισμού και της συλλογικής εσωστρεφούς παραμυθίας, δεν έχουμε πέραση. Δεν πουλάμε. Το μετοχικό μας κεφάλαιο είναι, κατά τους εκτιμητές - κολλυβιστές, μόνο σε λόγια και αέρα, χωρίς χρηματιστηριακή αξία και με υψηλά ποσοστά και ασφάλιστρα κινδύνου.

Διαθέτουμε όμως πνευματική υπεραξία και άυλο πολιτιστικό πλούτο αντιλέγουμε στους Εμπόρους των Εθνών, μη μπορώντας να πείσουμε ούτε τους εαυτούς μας.

Τα συνθήματα των επανεκκινήσεων και των ανορθώσεων έχουν εξαντληθεί.

Ο χορός των στοχοποιημένων δουλοπάροικων ακούγεται να συλλαβίζει την παρτιτούρα του Verdi από το Nabuco και να τραγουδά για την Πατρίδα μας, την τόσο ωραία, μα και χαμένη.

Έξω είναι, σχεδόν παντού, νύχτα.

Πυρσός ουδαμού.

Χριστός καθεύδει.

Και το πλοιάριο βασανίζεται από τον εξ Εσπερίας εμπαθή και ανοικτίρμονα Ευρωκλύδωνα.

Γιατί καταντήσαμε έτσι;

Γιατί φτάσαμε εδώ;

Γιατί εάλω η Πόλις;

Γιατί να μην ανασταίνεται εν ετέρα μορφή, αντί να στοιχειώνει ως φάντασμα στις Μεγάλες Ιδέες;

Η αφοριστική νεωτερική θέση σαλπίζει ανηλεώς και ξεκουφαίνει: Υπαίτιοι είναι ο πνευματικός σκοταδισμός και η ανθενωτική νομενκλατούρα των φανατικών και ομφαλοσκόπων ορθοδόξων χριστιανών φονταμενταλιστών, που ήθελαν καλύτερα το σαρίκι του Σουλτάνου, παρά το καπέλο του Καρδινάλιου.

Όπως όμως στην Παλαιά Διαθήκη, ο Ιωσήφ, ο γιος του Ιακώβ, ήταν να δολοφονηθεί από χέρι αδελφικό και μόνο δια της δουλείας στο Φαραώ έσωσε εν τέλει τη ζωή του, κρατώντας ήθος και φρόνιμα αδούλωτα, για να μπορέσει έτσι αργότερα να αποκαταστήσει αληθινά την οικογενειακή ενότητα και την αδελφοσύνη, έτσι και η Ρωμιοσύνη, που από δοξασμένη κατέστη πονεμένη, μπορεί να σκλαβώθηκε σωματικά, κράτησε όμως ζωντανό και ελεύθερο το πνεύμα της, αναδεικνύοντας Αγίους και αποκαλύπτοντας την εμπνευσμένη ομορφιά που σώζει τον κόσμο, το θείο, δηλαδή, και άρρητο κάλλος των αρετών του Χριστού, που σβήνει κάθε υπαρξιακή πείνα και δίψα και μεταποιεί τα σαρκία σε υποκείμενα, όχι απλά δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, αλλά θεοκοινωνίας.  

Μπορεί και τότε η πολιτική να χρεοκόπησε. Η αγιοπνευματική όμως ιατρική επιστήμη διασώθηκε, απαλλαγμένη από τις εκκοσμικευμένες προσμίξεις και νοθεύσεις της και έτσι συνέχισε να μπορεί να θεραπεύει τις ψυχές και να δίνει το ύδωρ το ζων στους ελεύθερους τω πνεύματι υποδούλους.

Άλλωστε η θεωρούμενη από την ελίτ της εποχής λύση του προβλήματος δια της ενώσεως των Εκκλησιών είχε κατά την επίσημη εκδοχή επιτευχθεί και μόνο ένας, περιθωριακός και μισαλλόδοξος κατά τη συστημική θεσμική λογική της τότε γραφειοκρατίας, ο Μητροπολίτης Εφέσου, Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός, είχε διαφωνήσει στην Ψευτοσύνοδο της Φερράρας – Φλωρεντίας, το 1438 – 1439.

Συνεπώς το πρόσχημα της μη άρσεως του σχίσματος ήταν διακηρυγμένα λελυμένο, ασχέτως δυσαρμονίας με το λαϊκό αίσθημα  και τίποτε δεν εμπόδιζε τους Δυτικούς να συνδράμουν τη Νέα Ρώμη. Όπως όμως αποδεικνύει ο διάσημος Βυζαντινολόγος Στήβεν Ράνσιμαν, παραθέτοντας πλείστα παραδείγματα  από τους Θρησκευτικούς και Πολιτικούς Ηγέτες της Δύσεως, οι τελευταίοι φαίνεται καθαρά ότι, παρά την ένωση, δεν είχαν τη δυνατότητα και τη θέληση να βοηθήσουν οικονομικά και στρατιωτικά.

Δεν είχαν οι πάπες και οι ρηγάδες, οι κόμηδες και οι βαρόνοι, οι ιππότες και οι δόγηδες, ούτε καν την δονκιχωτική διάθεση να ζητήσουν έμπρακτη συγνώμη για όσα ανίερα, βέβηλα και φρικτά, είχαν προκαλέσει κατά την Δ΄ Σταυροφορία και την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους, το 1204.

Διότι ουσιαστικά, από τότε και μετά, τα πόδια της αυτοκρατορίας ήταν κομμένα, τα μάτια της βγαλμένα και το τέλος επί θύραις.

Ωστόσο, δεν μπορούνε να κλείσουμε έτσι εύκολα και βολικά τους λογαριασμούς μας με την Ιστορία.

Ναι, ήταν και η Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους και οι εντεύθεν συνέπειες στη βιωσιμότητα του Κράτους.

Ναι, ήταν και ο ομολογημένος στόχος της Καρλομάγνειας Φραγκοσύνης να αποκοπεί από την Αυτοκρατορία των Ρωμαίων, όπως ακόμη και από την 7^η Οικουμενική Σύνοδο είχε καταστήσει φανερό, προβοκάροντας θεολογικές διενέξεις και ανοίγοντας χάσματα που ήταν φυσικό επόμενο να εξελιχθούν σε σχίσματα και μίση.

Σίγουρα συνέβαλε και η υπερχείλιση του ορμητικού ισλαμικού ποταμιού από την Ανατολή.

Όλοι όμως αυτοί οι συνδυασμένοι εξωτερικοί παράγοντες, όσο βαρύνοντες και αν είναι, χρειάζονται συνήθως και μία κερκόπορτα για να δράσουν ως άξονες κατάλυσης.

Και η κερκόπορτα, δυστυχώς δεν ήταν μία, αλλά περισσότερες.

Πριν τις σημάνουμε, θα πρέπει να επισημάνουμε ότι η ικανότητα του Βυζαντινού Κράτους να διατηρεί επί μακρόν τη συνολική διαφορά ισχύος, έναντι των εξωτερικών εχθρών του, διασφαλιζόταν, όπως γράφει ο Θεόδωρος Ζιάκας, από μια υψηλή στρατηγική στρατιωτικής ανάσχεσης - επέκτασης, συμμαχιών, εξαγορών, εξισορροπήσεων και κατευνασμών, η ανάλυση των οποίων δείχνει ότι συνδύαζε μια άκαμπτη στρατηγική εμμονή σε έναν σταθερό πυρήνα οικουμενικών αξιών και μια αξιοσημείωτη ευελιξία στο επίπεδο της τακτικής.

«Ο σταθερός άξονας ήταν η πίστη του στην οικουμενικότητα των αξιών του Ορθόδοξου Χριστιανικού Πολιτισμού και στην οικουμενικότητα της αποστολής του Ρωμαϊκού Κράτους, ως φορέα διαφύλαξης και διάδοσης του πολιτισμού αυτού. Θεωρούνταν αυτονόητο ότι ο Αυτοκράτωρ των Ρωμαίων, λόγω της υψηλής οικουμενικής αποστολής του, ήταν η νομιμοποιητική πηγή κάθε άλλης εξουσίας στον κόσμο. Τοποθετώντας τον στην κεφαλή της Οικουμένης, η βυζαντινή υψηλή στρατηγική προωθούσε ένα καθεστώς διεθνούς νομιμότητας με κέντρο την Κωνσταντινούπολη. Πρόκειται γι’ αυτό που ονομάστηκε «βυζαντινή κοινοπολιτεία».

Βάση της υψηλής στρατηγικής ικανότητας των βυζαντινών ήταν μια ακμάζουσα κοινωνία, ικανή να προσφέρει τη συναίνεσή της, για την κινητοποίηση του συνόλου των διαθέσιμων πόρων της, στην υπηρεσία τής αυτοκρατορικής στρατηγικής. Κινητήρας της δεν ήταν κάποιο αδρανές «κληροδοτημένο απόθεμα δύναμης», αλλά ο βυζαντινός πατριωτισμός. Που εκδηλώνεται, για παράδειγμα, με την καθολική κινητοποίηση, επί Βασιλέως Ηρακλείου και Πατριάρχου Σεργίου, για την αντιμετώπιση της συνδυασμένης περσικής και αβαρικής επίθεσης.

Η κοινωνική ακμή, η οποία κορυφώνεται την εποχή της Μακεδονικής Δυναστείας, είναι η άλλη όψη του βυζαντινού πατριωτισμού και έχει, όπως παρατηρεί ο Σερ Εντουϊν Πήαρς, ως ζωτική πηγή τον Ελληνικό Κοινοτισμό, μαζί με τον Χριστιανισμό και το Ρωμαϊκό Δίκαιο.

«Η οργάνωση της διακυβέρνησης της αυτοκρατορίας είχε βασιστεί στα συμπαγή θεμέλια του ρωμαϊκού διοικητικού συστήματος και της ελληνικής κοινοτικής αυτοδιακυβέρνησης. Από την επιλογή του Βυζαντίου ως πρωτεύουσας εκ μέρους του Κωνσταντίνου, μέχρι το 1057, ο κυβερνητικός μηχανισμός είχε εργαστεί σταθερά και καλά. Ελάχιστες βίαιες αλλαγές είχαν επέλθει. Υπήρχε ασφάλεια της ζωής και της περιουσίας και καλή απονομή δικαιοσύνης - βασιζόμενη σε μια νομοθεσία που ναι μεν είχε εισαχθεί από τη Ρώμη, αλλά είχε αναπτυχθεί στην Κωνσταντινούπολη - ένα σύστημα που είναι το πληρέστερο που απεργάστηκε ποτέ ο ανθρώπινος νους, ένα σύστημα που αντέγραψε άμεσα ή υιοθέτησε η σύγχρονη Ευρώπη και που αποτελεί τη βάση των νομοθεσιών όλου του πολιτισμένου κόσμου. Ενώ η Νέα Ρώμη είχε με αυτό τον τρόπο προσφέρει εις τον κόσμο ένα σύστημα νόμων που ήταν πολύ περισσότερο  προηγμένο από εκείνο της Πρεσβύτερης Ρώμης, η ίδια πόλη είχε αναπτύξει και διαμορφώσει τη Χριστιανική Θρησκεία. Ο Χριστιανισμός και το Δίκαιο ήταν οι δεσμοί που συνέδεαν τα διάφορα τμήματα της αυτοκρατορίας. Υπήρχε, όμως, τουλάχιστον στο ευρωπαϊκό τμήμα της αυτοκρατορίας, ένα πνεύμα που καθιστούσε τους κατοίκους των πόλεων και των επαρχιών αυτάρκεις και σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητους από την κεντρική κυβέρνηση. Άπαξ και οι κοινότητες προστατεύονταν από τους εξωτερικούς εχθρούς, δεν είχαν ανάγκη άλλης προστασίας. Επιθυμούσαν μόνο να αφεθούν μόνες τους, να τους επιτραπεί να επιδίδονται εις το εμπόριο ή να καλλιεργούν τις γαίες τους χωρίς να παρενοχλούνται από την κυβέρνηση. Εν γένει, αυτή η επιθυμία γινόταν πραγματικότητα. Υπό την επίδραση της Ορθοδοξίας, του Ρωμαϊκού Δικαίου και του ελληνικού ατομικισμού, όπως ο τελευταίος αντανακλάται στο θεσμό της κοινοτικής αυτοδιακυβέρνησης, είχε σημειωθεί σταθερή πρόοδος που είχε διακοπεί ελάχιστες φορές. Δεν υπήρξε ποτέ εις την Ευρώπη άλλη κυβέρνηση, η οποία εξασφάλιζε για τόσο μακρά περίοδο παρόμοια πλεονεκτήματα εις τους υπηκόους της».

Η ανάλυση αυτή, για το πώς ο έλεγχος των συσχετισμών ισχύος εξαρτιόταν αποκλειστικά από την ομαλή λειτουργία των όρων της υψηλής στρατηγικής (στρατιωτική στρατηγική, οικονομική στρατηγική, διεθνής νομιμοποίηση, διπλωματία), ερμηνεύει τόσο τη βυζαντινή μακροβιότητα, όσο και τη βυζαντινή παρακμή και πτώση, διότι ο όρος «βυζαντινή παρακμή» είναι απλώς μια διαφορετική ονομασία της εξάντλησης του βυζαντινού πατριωτισμού - του αληθινού κινητήρα της βυζαντινής ισχύος» (Θεόδωρος Ζιάκας από το «Αυτοείδωλο εγενόμην»).  

Τρεις ήταν οι λόγοι της ρήξεως στην αμφίδρομη σχέση πατριωτισμού και υψηλής στρατηγικής.

Ο πρώτος ήταν η στρατηγική υπερεπέκταση, υποστηρίζει ο Ζιάκας, δηλαδή η διάθεση περισσότερων πόρων για την αμυντική στρατηγική, απ’ όσο μπορούσε να αντέξει η κοινωνική συνοχή.

Ο δεύτερος ήταν, όπως άλλωστε προειπώθηκε, η εμφάνιση ενός αντίπαλου δέους, όπως η ισλαμική δύναμη στην Ανατολή και η Φραγκολατινική στη Δύση.

Ο τρίτος όμως δεν είχε να κάνει με τους έξω. Προέκυψε από την εσωτερική αντίθεση ανάμεσα στην αυτοκρατορική εξουσία και στις αποσυνθετικές - κεντρόφυγες τάσεις των αποκαλουμένων Δυνατών (κεντρικών γραφειοκρατών και περιφερειακών γαιοκτημόνων).

«Οι εξωτερικοί πόλεμοι και οι στάσεις έχουν τερματιστεί. Οι εχθροί έχουν ειρηνεύσει και οι υπήκοοί μας έχουν συμφιλιωθεί. Τα ζητήματα των Ρωμαίων βρίσκονται τώρα σε μεγάλη ηρεμία. Τίποτα δεν αποσπά την προσοχή μας. Με την ευχή του Θεού επικεντρώνουμε όλες μας τις προσπάθειες στη μεταρρύθμιση της Πολιτείας», δήλωνε το 1047 ο Αυτοκράτωρ Κωνσταντίνος Θ΄ , ο λεγόμενος Μονομάχος. Και ο Μιχαήλ Ψελλός θα γράψει: «Τα έσοδα που είχαν συγκεντρωθεί για τις στρατιωτικές δαπάνες διοχετεύτηκαν χωρίς λόγο προς όφελος άλλων ατόμων, ένα πλήθος συκοφαντών, ωσάν ο Βασίλειος ο Β΄ να είχε γεμίσεις το θησαυροφυλάκιο με πλούτη για το σκοπό αυτό». Εξάρθρωσαν, λοιπόν, την αμυντική ικανότητα του Κράτους και άδειασαν το δημόσιο ταμείο, τραυματίζοντας συνάμα την κοινωνική συνοχή και προδίδοντας την πατριωτική στρατηγική.

«Έτσι όταν ήρθαν οι Τούρκοι στη Μ. Ασία δεν υπήρχε ούτε στρατός, ούτε πόροι στη διάθεση του Κράτους. Δεν υπήρχε αξιόπιστη κρατική εξουσία ικανή να κινητοποιήσει την κοινωνία. Μόνο «λιγοστοί άντρες καταπονημένοι από τη φτώχεια και την ανέχεια», δίχως οπλισμό, με «κυνηγετικά δόρατα και δρεπάνια». Γι’ αυτό η κατάληψη της Ανατολίας αποδείχθηκε περίπατος για τους Τούρκους. Μετά την ήττα το 1071 στο Ματζικέρτ, του τραγικού εκείνου Αυτοκράτορα Ρωμανού Διογένη, που είχε εξαθλιωμένα μπουλούκια για στρατό και ποταπούς μηχανορράφους για στρατηγούς, οι Έλληνες αρχίζουν να αποκτούν πλήρη συνείδηση της εσωτερικότητας των αιτίων της κατάρρευσης. Επαναλαμβάνουν πλέον στερεότυπα ότι η Ρωμανία χάνεται εξαιτίας των αμαρτιών μας» (Ζιάκας, οπ.π.).

Μετά βέβαια το Ματζικέρτ, το Βυζάντιο μπόρεσε να κρατηθεί στη ζωή άλλους τέσσερις αιώνες, πράγμα που δείχνει τη ζωτικότητα της κοινωνικής - πολιτισμικής βάσης του. Άλλωστε εκείνη η χρονική περίοδος ήταν πολιτιστικά και πνευματικά περίοδος ακμής.

Από μέσα όμως το κοινωνικό παράσιτο στο οποίο είχε μετατραπεί η άρχουσα τάξη ανά ομάδες διαπλεκομένων και ανταγωνιζομένων συμφερόντων, οδηγούσε σιγά-σιγά στον θάνατο τον ξενιστή του, δηλαδή αυτόν από το αίμα του οποίου τρεφόταν, τουτέστιν το Κράτος, ποτίζοντας με φιλαυτία και το χώμα της κοινωνίας.  

Η κατάσταση είχε φθάσει στο απροχώρητο. Η πληγή ήταν ολόσωμη και η νόσος καθολική. Και γι’ αυτό όταν τη Μεγάλη Παρασκευή του έτους 1419, 35 περίπου χρόνια πριν την Άλωση, ο Ιωσήφ Βρυέννιος, διακεκριμένος λόγιος μοναχός και ασκητής, Δάσκαλος του Αγίου Μάρκου του Ευγενικού, εκφωνεί ένα λόγο στο Παλάτι «επί παρουσίας βασιλέων, και των εν τέλει, και συνελεύσει των εξαιρέτων του γένους ημών και της βασιλίδος ταύτης των πόλεων», όπως χαρακτηριστικά γράφεται στην επικεφαλίδα, εστιάζει στα πνευματικά αίτια της επερχόμενης πτώσεως της Βασιλεύουσας και στεντορεία τη φωνή, σαν τους Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης, κηρύσσει μετά παρρησίας μετάνοια γιατί οι χριστιανοί έγιναν «υπερήφανοι, αλαζόνες, φιλάργυροι, φίλαυτοι, αχάριστοι, απειθείς, λιποτάκται, ανόσιοι και αδιάλλακτοι». Έγιναν οι άρχοντες κοινωνοί ανόμων, οι υπεύθυνοι άρπαγες, οι κριτές δωρολήπτες, οι μεσίτες ψευδείς, οι αστοί εμπαίκτες, οι χωρικοί άλαλοι και οι «πάντες αχρείοι».

Επειδή όμως η μετάνοια δεν μπορεί να είναι απλά μια διαπίστωση ή μια ομολογία, αλλά μια αντίπραξη στην ημαρτημένη πράξη, ο Ιωσήφ Βρυένιος προέτρεψε και προειδοποίησε για τις συνέπειες της εμμονής στα πάθη, ζήτησε και ικέτευσε, έδωσε σαν  θεραπεία και υπέδειξε τα φάρμακα για να πάψει η αντιμετώπιση του Θεανθρώπου Χριστού, αλλά και κάθε συνανθρώπου, ως εμπορεύματος και δεκτικού υλικής εκμεταλλεύσεως καπηλεύματος.

Όσο λοιπόν  ο επί θεολογικής βάσεως εδραζόμενος και επί εκκλησιαστικού άκμονος σφυρηλατημένος κοινωνιοκεντρικός βυζαντινός πατριωτισμός έδινε την πνοή του πνεύματος στην υπόσταση της αυτοκρατορίας, τόσο αυτή μεγαλουργούσε. Όταν όμως το οξυγόνο αυτής της πνοής άρχισε να ελαττώνεται και η ενότητα των κοινών στόχων, όλων των ίσων ενώπιον του Θεού και του Αυτοκράτορα πιστών και υπηκόων, να μεταλλάσσεται σε Βαβέλ αντικρουόμενων ιδιοτελών επιδιώξεων μεταξύ των πιο ίσων από τους ίσους και των προνομιούχων των υψηλότερων δωμάτων εξουσίας έναντι του όχλου των υπογείων, τότε τέθηκε σε λειτουργία ο νόμος της πτώσεως, λόγω της έλξεως της ύλης από τη γη και τα γεώδη.

Αυτό όμως που διερράγη ήταν το υλικό περίβλημα. Και όσο πορφυρό και βαρύτιμο και αν ήταν το περίβλημα, δεν  θα μπορούσε ποτέ να θεωρηθεί ισάξιο με τη ψυχή. Αν πεθάνει η ψυχή το σώμα μένει των ενστίκτων μηχανή, αν όμως χαθεί το σώμα και μείνει η ψυχή, μπορεί πολλά άλλα σώματα να ζωοποιήσει.

Και η ψυχή έμεινε. Έμεινε για να ψέλνει: Εις Άγιος, Εις Κύριος, Ιησούς Χριστός, εις δόξαν Θεού Πατρός και για να προσεύχεται με το Σοι μόνω αμαρτάνομεν, αλλά και Σοι μόνω λατρεύομεν, Κύριε Ιησού Χριστέ Ελέησον Ημάς, τους αμαρτωλούς.

Έμεινε για να είναι η ταυτότητα, όχι απλά του σκεπτόμενου υποκειμένου, του παραγωγικού και επιτυχημένου ενδοκοσμικού ανθρώπινου μοντέλου, του homo consumens, δηλαδή του καταναλωτή υπηρεσιών, αξιών και προϊόντων, αλλά του φιλόθεου και φιλάνθρωπου ελεύθερου και όχι φιλελεύθερου τέκνου του Θεού και κατ’ υιοθεσία κληρονόμου της απόλαυσης της γλυκύτητας της αγάπης του Νυμφίου Χριστού.

Άρα η Πόλις εάλω, αλλά ζει.

Μπορεί όχι σαν Πόλις, ή σαν μία Πόλις.

Μπορεί όχι σε ένα σώμα, αλλά σε πολλά.

Μπορεί με πειρασμούς, μπορεί με μεταπτώσεις και αντιφάσεις, σίγουρα με συνθέσεις, προσλήψεις και αφομοιώσεις, ποικίλα χρώματα και αποχρώσεις, στη συνάφεια του σήμερα και εντός της ιστορίας.

Εν τη Θεία Λειτουργία ως μετά το αρχαίο δράμα Ιερή Μυσταγωγία             

Στο πρόσφορο και το νάμα.

Στο «πρώτα» και «Δόξα σοι» ο Θεός.

Εν τοις κελλίοις και εν ταις αγοραίς.

Στο Κύριε των Δυνάμεων και στο «την Ευχή σου Γέροντα».

Στο Πανηγύρι του Αγίου και στο καντήλι του σπιτιού.

Στο «βάλε κι άλλο πιάτο στο τραπέζι», για τον φιλοξενούμενο, τον ξένο και τον φτωχό. Γιατί όπως θα έλεγε ο Μπερδιάγιεφ «το πρόβλημα του δικού μου ψωμιού, είναι πρόβλημα υλικό, αλλά το πρόβλημα του ψωμιού των διπλανών μου, ολόκληρου του κόσμου, είναι πνευματικό και θρησκευτικό πρόβλημα. Ο άνθρωπος δεν ζει μονάχα για το ψωμί, ζει όμως με ψωμί και πρέπει όλοι οι άνθρωποι να έχουν ψωμί».

Στο αν έπεσες, σήκω και συνέχισε. Άλλωστε ποτέ δεν θα είσαι μόνος σου στην πορεία  προς Εμμαούς.

Στη συνειδητοποίηση ότι ο δεσμός με την πνευματική συνέχεια και τις ρίζες δεν συνιστά αλυσίδα που δένει, αλλά ομφάλιο λώρο, που τρέφει, ζωογονεί και εμπνέει (Βραχνός από «Αντίφωνο»).

Στις επόμενες φράσεις από το λόγο του εκ των ιστορικών της Αλώσεως Δούκα με τον οποίο αρχίσαμε: «Ουκ εσμέν άξιοι ατενίσαι το όμμα εις ουρανόν, ει μη μόνον κάτω νενευκότες και εις γην τα πρόσωπα θέντες κράξωμεν. “Δίκαιος ει, Κύριε, και δικαία η κρίσις σου^. ημάρτομεν, ηνομήσαμεν, αδικήσαμεν παρά πάντα τα έθνη. Και πάντα α επήγαγες ημίν, εν αληθινή και δικαία κρίσει επήγαγες. Πλην φείσαι ημών, Κύριε δεόμεθα”».

Στην εμπιστοσύνη σε Εκείνον που είπε «Μη φοβηθείτε απ’ αυτούς που μπορεί να αποκτείνουν το σώμα, αλλά δεν μπορεί να σας πάρουν την ψυχή».

Και σήμερα, αν η οικονομική κρίση που μας βρήκε, η οποία βέβαια όπως και κάθε οικονομική κρίση δεν είναι οικονομικής φύσεως, καθότι η οικονομία στον  πυρήνα της δεν είναι οικονομία, αλλά κοσμοθεωρία (Βραχνός από «Αντίφωνο»), απειλεί να σκοτώσει το σώμα της πατρίδας μας και το σώμα του καθενός μας, αν μας φέρνει στη θέση να σκεφτόμαστε πως θα ζήσουν τα παιδιά μας και μήπως έρθει κάποια στιγμή η ώρα να τα αποχαιρετήσουμε σε κάποιο σταθμό, αεροδρόμιο ή αποβάθρα, έτσι όπως θα μπαίνουν στο κύμα της νέας μετανάστευσης στο εξωτερικό, οφείλουμε να σκάψουμε μέσα μας και να βρούμε τη ψυχή μας, το τετράφυλλο δάκρυ.

Να καλέσουμε όχι με φοβέρες και με αίματα, αλλά με τον αυλό της φιλοκαλίας, το ρωμαίικο πνεύμα και να καταγίνουμε με τη καλλιέργειά του δια της εκκλησιαστικής ζωής, των Μυστηρίων και της ασκήσεως αλλά και δια της αποκαταστάσεως του σήματος της επικοινωνίας μας με την πολιτιστική μας παράδοση, η οποία μας κάνει να τραγουδάμε πένθιμους σκοπούς, επειδή, όπως έλεγε ο Μακρυγιάννης, έχουμε κέφια.

Έτσι, έχοντας απογραφεί στη Βασιλεία του Θεού, δεν δειλιάζουμε μπροστά σε κανέναν σύγχρονο Ναβουχοδονόσορα και όπως οι τρεις Παίδες εν καμίνω δεν κομπιάζουμε όταν του λέμε:

«Βασιλιά (διάβαζε: Επίτροπε, Ευρωηγεμόνα, Πλανητάρχη ή όπως και αν τον πούμε) εμείς δεν έχουμε ανάγκη να προβάλλουμε καμιά δικαιολογία. Αν μας συμβεί κάτι τέτοιο, ο Θεός που εμείς λατρεύουμε, μπορεί να μας βγάλει από το φλογερό καμίνι, και να μας γλιτώσει από την εξουσία σου. Αλλά κι αν αυτό δεν γίνει, πρέπει να ξέρεις, βασιλιά, ότι εμείς τους θεούς σου δεν τους λατρεύουμε και το χρυσό άγαλμα που έστησες δεν το προσκυνάμε».

Γιατί, Ναβουχοδονόσορα, η Πόλις τελικά ανασταίνεται. Καθένας από εμάς μπορεί να γίνει μία Πόλις και να κάνει τη πόλη και τον τόπο που θα οικήσει Πόλη Πόλεων. Και η Πόλις ζει. Και αν και αυτή η κρατική μας υπόσταση χαθεί ή αιχμαλωτιστεί, από λόγους επικίνδυνα παρεμφερείς με κείνους εξαιτίας των οποίων πήραν τη Πόλη οι οχτροί, η Πόλη θα ζήσει, αλλού, αλλιώς, με άλλη μορφή. Στα πρόσωπα των όπου γης Ρωμιών, καθ’ υπέρβαση της ιθαγένειας του αίματος και σύμφωνα με τη συγγένεια του πνεύματος.

Και γι’ αυτό πάλι και πολλάκις: Στη φράση εάλω η Πόλις αντιτάσσουμε εν ενί στόματι και μιά καρδία το λόγο του Νικηφόρου Βρεττάκου: «Ουκ εάλω η ρίζα! Ουκ εάλω το φως!».*

Πέτρος Θ. Θωμαΐδης

Δικηγόρος - Κόρινθος

Εκφωνήθηκε σε επετειακή εκδήλωση για την «Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως», που διοργάνωσε ο Ιερός Ναός Μεταμορφώσεως Σωτήρος Κορίνθου

ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ ΤΟ "ΑΛΗΘΩΣ" ΤΟΥ ΜΠΑΝΑΤΟΥ

Ζωγραφιά του 12χρονου Βασίλη με αφορμή την εκδήλωση του Αληθώς για τις μεταμοσχεύσεις

Το καλύτερο από τα τελευταία ποιήματα του φίλου ποιητή π. Παναγιώτη Καποδίστρια είναι το “Αληθώς”!

Δεν πρόκειται για τη συνήθη μορφή του ποιήματος αλλά για ένα Κέντρο Λόγου της ενορίας του Μπανάτου, όπου εφημερεύει αείποτε ο π. Π.Κ.

Μεσούσης της κρίσεως ο ποιητής ιερέας εποίησε εκ του μηδενός μια κυψέλη κοινωνίας και πολιτισμού στο ζακυνθινό κάμπο, της οποίας μεταλαμβάνουμε και οι εκτός μέσω διαδικτύου, ήτοι μέσω των ιστολογίων που διατηρεί ο π. Π.Κ., άλλες κυψέλες αειφορίας και ευφορίας.

Οργανώνοντας, λοιπόν, συνάξεις την προηγούμενη χρονιά, ολότελα διαφορετικές μεταξύ τους, αλλά πάντοτε υψηλού επιπέδου, ο π. Π.Κ. και οι συνεργάτες του υπηρέτησαν το λόγο, τη μουσική, την τοπική παράδοση, την τέχνη, φανέρωσαν όψεις της εκκλησιαστικής ζωής, πρόβαλαν εκφάνσεις της επιστήμης που αγγίζουν άμεσα τον σύγχρονο άνθρωπο.

Το Αληθώς αποτελεί την απόλυτη έκφραση του εθελοντισμού. Ό,τι έγινε έγινε από τη φιλοτιμία και την αγάπη των διοργανωτών και των συμμετεχόντων στις δράσεις του. Και επειδή το Αληθώς είχε αλήθεια - γιατί δεν υπήρξε για να υπηρετήσει ίχνος σκοπιμότητας – καρποφόρησε σ' ένα μικρό τόπο, σε μια γωνιά της Ελλάδας, αληθεύοντας τον βίο των ανθρώπων που στάθηκαν κοινωνοί της αυθεντικότητάς του.

Σημαντικό συστατικό του η πρωτοτυπία σε πολλά επίπεδα, αλλά και η δημιουργία που προκάλεσε. Ξεχωρίζω τον πίνακα του Διονύση Πάλμα για τον Ελύτη, τις αφίσες του Ιωάννη – Πορφύριου Καποδίστρια για όλες τις δράσεις, τις συγκινητικές ζωγραφιές μικρών παιδιών για τις μεταμοσχεύσεις.

Εύχομαι το Αληθώς να φέρει κι άλλο την επόμενη χρονιά. Στους εγγύς και τους μακράν. 

Π.Α.Α.

Η ΣΟΦΙΑ ΣΠΑΝΟΥΔΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΛΑΟΔΙΚΕΙΑΣ ΔΩΡΟΘΕΟ (Μέρος Β')

Παραθέτουμε σήμερα το δεύτερο και τελευταίο μέρος του άρθρου της Σοφίας Σπανούδη για τον αείμνηστο ιεράρχη του Οικουμενικού Θρόνου Λαοδικείας (μετέπειτα Πριγκηποννήσων) Δωρόθεο.

Ο Άγιος Λαοδικείας είναι ένας βαθύς χριστιανός με πεποίθηση και με ένστικτο. Βρίσκει τη βαθύτερη ανακούφισι στη θρησκεία - εξίσου με τη Φιλοσοφία και την Τέχνη, "που μας οδηγούν στη λύσι του προβλήματος της Ζωής και στην αληθινήν ανύψωσι".

Μου εξαίρει την υπέροχη αισθητική της βυζαντινής υμνογραφίας.

- Ο Ρωμανός είναι ο Πίνδαρος της Εκκλησιαστικής μας φιλολογίας, μου λέγει με πεποίθησιν. Διαβάζοντας τον Ρωμανό μπήκα στο ιερατικόν στάδιον απ' την Ωραία Πύλη του ενθουσιασμού.

Ακμάζει στον έκτον αιώνα, είναι όμως ψυχικώς τόσο κοντά μας! Έχει φαντασία, πάθος, είναι αναφτερωμένος από λυρισμό, γεμάτος ωραίες εικόνες και ποίηση δραματοποιημένη. Και το σπουδαιότερο απ' όλα δεν είναι σχολαστικός. Η γλώσσα του είναι δημοτική για την εποχή του.

Εδώ χρειάζεται μια παρένθεσις. Ο Άγιος Λαοδικείας είναι αγνός δημοτικιστής. Δεν μίλησα ακόμα για το λογοτεχνικό του τάλαντον, για τους λόγους που εκφωνεί από τον άμβωνα του Πατριαρχικού Ναού που ενθουσιάζουν και συγκινούν μέχρι δακρύων, αλλά συγχρόνως ρίχνουν τον σπόρο της φιλοσοφικής και της μεταφυσικής ερεύνης. Είναι ο κυριώτερος συνεργάτης της Ορθοδοξίας, του περιοδικού που αντικατέστησε την Εκκλησιαστική Αλήθεια, το επίσημον όργανον του Πατριαρχείου. Τη δημοτική γλώσσα του, οι Πατριαρχικοί κύκλοι την ανέχονται χωρίς να την επικροτούν - όπως ανέχονται τα κομμένα του μαλλιά. Τ' αφήνουν να περνούν απαρατήρητα. Για το λογοτεχνικό του τάλαντον είναι όλοι περήφανοι. Ο Άγιος Λαοδικείας δεν αυτοσχεδιάζει ποτέ τους λόγους του, όπως κάνουν συνήθως οι ιεροκήρυκες. Τους γράφει και τους δουλεύει πολύ λογοτεχνικά - κατά το παράδειγμα του Ρενάν, που κατεργαζόταν έξη φορές τα κείμενά του. Τους απαγγέλλει ύστερα χωρίς απαγγελίαν, χωρίς στόμφον. Η φράσις του έχει μιαν εντελώς ατομική σφραγίδα. Ακούστε τον:

"Η γαλήνη είναι από τας πλέον ουσιώδεις καταστάσεις του θείου, και πλησίον στην γαλήνην είναι η άκρα σιωπή, και πλησίον εις την σιγήν είναι αυτός ο Θεός. Η σιωπή είναι ο διαγγελεύς της θείας παρουσίας, το λίκνον της ουρανίας στοργής. Μας οδηγεί προς τον Θεόν η σιωπή του άνθους και η σιγή των αστέρων... Η σιωπή είναι από τας ωραιοτέρας παρέδρους μεταξύ των αγαπωμένων προσώπων, είναι ο καλύτερος σύντροφος των λησμονημένων..."

Μια μέρα που λειτουργεί ο νέος αυτός κληρικός στον Άγιο Δημήτριο της Ξηροκρήνης η λυρική του διάθεσις ξυπνά από το νερό του αγιάσματος που τρέχει και το οποίον του "χρησιμεύει" ως μοτίβο στο λόγο του - ένα ωραίο φιλολογικό κομμάτι, που αξίζει να το παραθέσω εδώ ολόκληρο:

"Στον κάθε Ναό υπάρχει το ακοίμητον φως, η κανδήλα που δε σβύνει ποτέ. Στον Άγιο Δημήτριο της Ξηροκρήνης υπάρχει και μια ακοίμητη μουσική, μια θεία Μουσική. Στο αριστερόν κλίτος του Ναού, τρέχει αέναα, νύχτα και μέρα, θέρος και χειμώνα, με παφλασμό, με ρόχθισμα, με κελάρυσμα άφθονο νερό - το Αγίασμα, κάτω από το εικόνισμα του Αγίου, σαν άσμα θεσπέσιο και σαν υπόκρουσις στους ψαλμούς του Δαβίδ, στας λειτουργικάς εκφωνήσεις κι αιτήσεις, που θυμίζουν το χορό του Αρχαίου Δράματος, στους στοχασμούς του Χριστιανού που ρίχνει απλανή βλέμματα στο μαύρο τέμπλο του Ναού, βυθισμένος στην έκστασί του, στην προσευχή του, στον εαυτόν του... Ως εκεί δε φθάνει η βιοτική του μέριμνα. Μ' ακούει το νερό που τρέχει τόσο ρυθμικά και τον κάνει να νομίζη πως βρίσκεται στο δάσος, κάποιον Παράδεισο, πως ακούει το φτερούγισμα των αγγέλων, τα μιλήματα των δικαίων, τα λαλήματα των ψυχών, πως είναι πλησιέστερα στο Θεό... Πρωτοτυπία υπέροχη! Άφθονο νερό μέσα στην Ξηροκρήνη. Αντινομία κατάφωρη. Την ψυχή μας κυριεύει η βαθειά ποίησις του νερού που τρέχει. Στη φαντασία μας επιφοιτούν τόσες εικόνες... Η εικόνα του Μωϋσή, που χτυπά το βράχο και το νερό τρέχει, και ξεδιψούν τόσοι διψασμένοι. Η μορφή του Ααρών, με την εωθινή δρόσο από τα όρη Αερμών. Ο ποταμός της Βαβυλώνος. Το φρέαρ του Ιακώβ, με την Σαμαρείτιδα και τα θεσπέσια λόγια του Χριστού. Ο Ιορδάνης ποταμός που τον ρωτά ο Υμνογράφος γιατί γύρισε πίσω τα νερά του. Τα νερά της Σιλωάμ που τα ετάραζεν ο Άγγελος με τα φτερά του. Το νερό που ζήτησεν από τον Σταυρόν ο Σωτήρ, όταν είπε τη μεγάλη εκείνη λέξι "Διψώ". Και ακόμη όσαοι μεγάλοι ποιηταί είπαν στη θέα του νερού. Ο Πίνδαρος: Άριστον μεν ύδωρ. Ο Ευριπίδης πώς ξεπλένει τις κηλίδες και τις πληγές του κόσμου. Ο Γκαίτε: "Ω ψυχή, πόσο μοιάζεις με το νερό! Από πού έρχεσαι και πού πηγαίνεις;" Ο Άγγλος ποιητής Τζων Κητς που πέθανε εικοσιέξ ετών και έγραψεν ο ίδιος το επιτύμβιόν του στη Ρώμη: "Εδώ κείται κάποιος που τ' όνομά του ήταν γραμμένο στο νερό". Και η θρησκεία μας ηύρε στο νερό το ωραιότερο σύμβολο για την κάθαρσι και την ικανοποίησι του αμαρτωλού και του διψώντος ανθρώπου. Διψά τη λύτρωσί του από την αμαρτία και την αθλιότητα. Διψά την αλήθεια από τα βάθη της αγνοίας και της πλάνης. Διψά την δικαιοσύνη και την αγάπη. Από την κάμινο της οδύνης του διψά τη χαρά. Μέσα από την παροδικότητα της ζωής διψά την αιωνιότητα. Ο άνθρωπος διψά..."

Πόσο μακριά βρίσκονται οι λόγοι του νέου αυτού κληρικού από τα συμβατικά κλισέ των κατά καιρούς "ρητόρων" της Εκκλησίας καταλαβαίνει κανείς άμα διαβάζει τους λόγους του, διανθισμένους όλους με στίχους του Παλαμά, του Παπαντωνίου, του Καβάφη αναμίξ με τα ρητά του Ευαγγελίου. Παρακολουθεί βήμα προς βήμα την Ελληνική διανόησι. Θαυμάζει ολόψυχα τον Παπανδρέου, και το πέρασμά του από το υπουργείο Παιδείας, το δημιουργικό και υπέροχο, θεωρεί ως "ευλογία Θεού". Μιλήσαμε ακόμα μαζί του για τον Γκρέκο που τον χαρακτηρίζει ως μια προέκταση της Βυζαντινής ζωγραφικής και για τη Βυζαντινή παράδοσι της Εκκλησιαστικής μουσικής μας "που είναι μια αλυσίδα". Οι κρίκοι της από τον τέταρτον και πέμπτον αιώνα δένουν όλους τους καιρούς ως τις μέρες μας, αφού ο κάθε Πρωτοψάλτης των Πατριαρχείων και του Αγίου Όρους διέτρεξε όλα τα στάδια από αναγνώστης και κανονάρχης του β' Δομεστίχου. Το να επιζήσουν ως σήμερα - και ασφαλώς επέζησαν με την παράδοσι - τόσα ωραία Βυζαντινά κομμάτια, αυτό σημαίνει πως είναι μεγάλα μουσικά δημιουργήματα. Ο Άγιος Λαοδικείας λυπάται κατάκαρδα για το κατάντημα της Βυζαντινής μουσικής στην Ελλάδα, που βαρύνει φοβερά τον κάθε υπεύθυνο, είτε στην Εκκλησία ανήκει αυτός είτε στην τέχνη.

- "Corruptio optimi pessima". (Η διαφθορά του αρίστου είναι ό,τι χειρότερο.) Και με τον επιγραμματικό αυτόν επίλογο τελειώνει η τόσον ενδιαφέρουσα συνομιλία μας.

1 Αυγούστου 1932

Από το βιβλίο της Σοφίας Σπανούδη "Γράμματα από την Πόλη" (εκδ. Εστία, 2008, σ. 29-36)

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΛΑΟΥΣ ΚΕΝΕΘ ΣΤΗ ΣΤΟΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ο Κλάους Κένεθ είναι ένας ιδιαίτερος ιεραπόστολος που ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο, αφηγούμενος την προσωπική του περιπέτεια αναζήτησης της αληθινής πίστης και της Ορθοδοξίας. 

Ήρθε στην Ελλάδα για μια περιοδεία σε 10 πόλεις με την ευκαιρία της έκδοσης του νέου βιβλίου του «ΘΕΟΙ, ΕΙΔΩΛΑ, ΓΚΟΥΡΟΥ» (εκδόσεις Εν πλω) που απομυθοποιεί τα σφαλερά μονοπάτια του αποκρυφισμού, της γιόγκα και των παραθρησκειών. Στο βιβλίο αυτό καταθέτει την προσωπική του εμπειρία - κι αυτό είναι το ξεχωριστό - και αποδομεί εκ των έσω τις σύγχρονες αυτές πλάνες, εστιάζοντας στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού και εμβαθύνοντας στις αλήθειες των Πατέρων της Εκκλησίας. 

Απόψε έγινε η παρουσίαση του βιβλίου στη Στοά του Βιβλίου, στο κέντρο της Αθήνας, απ' όπου και οι σχετικές φωτογραφίες. Ο Κλάους Κένεθ κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον των ακροατών του με όσα από καρδιάς είπε. Στο τέλος υπέγραψε βιβλία του και μίλησε με πολλούς Αθηναίους που έσπευσαν στην εκδήλωση.

Για την προηγούμενη παρουσίαση βιβλίου του Κένεθ  στη Στοά του Βιβλίου δείτε    εδώ.

Η ΣΟΦΙΑ ΣΠΑΝΟΥΔΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΛΑΟΔΙΚΕΙΑΣ (μετέπειτα Πριγκηποννήσων) ΔΩΡΟΘΕΟ

Το άρθρο του Γέροντος Χαλκηδόνος Αθανασίου για τον αείμνηστο Μητροπολίτη Πριγκηποννήσων Δωρόθεο, προκάλεσε, θα λέγαμε, και την δημοσίευση στην Ιδιωτική Οδό μας  ενός εκτενούς κειμένου του Μ.Πρωτοπρεσβυτέρου π. Γεωργίου Τσέτση για τον "Φαναριώτη" Δωρόθεο, του οποίου ο π. Γεώργιος υπήρξε χειροτονία και Αρχιδιάκονος.

Σήμερα που η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Δωροθέου και εόρταζε τα ονομαστήριά του ο μακαριστός Μητροπολίτης, σκέφθηκα να επεκτείνω το αφιέρωμα που συγκυριακώς προέκυψε, με την δημοσίευση ενός δυνατού κειμένου της Σοφίας Σπανούδη, με τίτλο: Ένας διανοούμενος κληρικός: Ο Λαοδικείας Δωρόθεος.

Η Σπανούδη συνάντησε στα Πριγκηπόννησα τον Λαοδικείας και μετέπειτα Πριγκηποννήσων Δωρόθεο και αποτύπωσε την εντύπωσή της σ' ένα άρθρο της στην εφημερίδα Πρωϊα την 1η Αυγούστου 1932. Εδώ αναδημοσιεύω ένα μέρος του κειμένου από την έκδοση Γράμματα από την Πόλη (Εστία, 2008) που επιμελήθηκε ο Αλέξιος Σαββάκης.

Η Σοφία Σπανούδη γεννήθηκε το 1878 στην Κωνσταντινούπολη και πέθανε το 1952 στην Αθήνα. Μουσικός, μουσικοκριτικός και συγγραφέας, διετέλεσε καθηγήτρια πιάνου στην Πόλη. Το 1922 εγκαταστάθηκε οριστικά στην Αθήνα και διορίστηκε καθηγήτρια στο Εθνικό Ωδείο. Με τα άρθρα και τις κριτικές της έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στη διαμόρφωση και την εξέλιξη της ελληνικής μουσικής και γενικότερα των μουσικών πραγμάτων στην Ελλάδα. Η Σοφία Σπανούδη παντρεύτηκε τον Κωνσταντίνο Σπανούδη, ο οποίος ήταν ο εκ των ιδρυτών και πρώτος πρόεδρος της ΑΕΚ. Απόφοιτος της Μεγάλης του Γένους Σχολής, πτυχιούχος Πολιτικών Επιστημών στη Σορβόνη, ασχολήθηκε και με τη βυζαντινή τέχνη στη Ραβένα. Στην Κωνσταντινούπολη εξέδωσε την εφημερίδα Πρόοδος, ενώ συμμετείχε και στις δραστηριότητες της Ελληνικής Πολιτικής Οργανώσεως Κωνσταντινουπόλεως. 

Θυμάμαι πως σαν ήμουν μικρός άκουγα τις ραδιοφωνικές εκπομπές της κόρης του Κωνσταντίνου και της Σοφίας Σπανούδη, της Αθηνάς Σπανούδη, τα περίφημα "Μουσικά Θέματα", που ήταν πολύ υψηλού επιπέδου! Τότε δεν ήξερα την κληρονομιά που κουβαλούσε αυτή η πολύ ιδιαίτερη για μένα ραδιοφωνική παραγωγός.

Ας δούμε λοιπόν το κείμενο της Σοφίας Σπανούδη για τον Λαοδικείας Δωρόθεο:

Το Οικουμενικόν Πατριαρχείον είχεν ανέκαθεν μέσα στους κόλπους του πολλούς σοφούς αρχιερείς. Μα ένα διανοούμενο κληρικόν, που να διαπνέεται από μια γνήσια καλλιτεχνική ψυχή, και να είναι αληθινά συγχρονισμένος, δεν είχα γνωρίσει ως τώρα άλλον από τον Τραπεζούντος Χρύσανθον, τον επιστήθιον φίλον του αλησμονήτου Ίωνος Δραγούμη. Γι' αυτό η γνωριμία του αγίου Λαοδικείας που ήλθε προχθές να μ' επισκεφθή στο μαγευτικό Πριγκηπονήσι που μένω, ήταν για μένα έκπληξις αληθινή.

Ο Λαοδικείας Δωρόθεος, είναι ο Βενιαμίν των αρχιερέων του Οικουμενικού Θρόνου. Είναι μόλις τριανταεπτά ετών. Με το διανοητικό του εφόδιο ξεπερνά όλη τη γεροντική σοφία των παληών αρχιερέων. Είναι προφανές πως τα βιβλία που αγαπά και διαβάζει με πάθος, δεν είναι γι' αυτόν μόνο κενοτάφια ιδεών που πέταξαν και χάθηκαν μαζί με το πνεύμα που τις γέννησε. Είναι πηγές αείρροες ζωής κι ομορφιάς κι αληθείας. Το ιερατικό σχήμα που ντύθηκε από τα παιδικά του ακόμη χρόνια - γεννήθηκε στο Μπέηκοζ του Βοσπόρου και σπούδασε στη Μεγάλη του Γένους Σχολή και στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης - δεν τον έκαμε να εξορίσει την ομορφιά από τη ζωή του. Τη θρόνιασε μέσα στα βασίλεια των στοχασμών του και στους κόσμους των ιδεών που βυθίζει την ψυχή του με αγαλλίασι, σαν μιαν επί πλέον θεότητα. Αρκεί να σας πω ότι έμαθε από παιδί βιολί και παίζει την "Αρια" και τις "Παρτίτες" του Μπαχ για βιολί σόλο. Αυτό δεν τον εμποδίζει να βρίσκη εξίσου ωραίο μουσικό δημιούργημα το "Κατευθυνθήτω η προσευχή μου" και το "Απόστολοι εκ περάτων". Υποστηρίζει ακόμη με πεποίθησι πως πολλά από τα βυζαντινά μας τροπάρια θα τα υπέγραφαν ευχαρίστως ο Μπαχ και ο Μπετόβεν.

Η συνομιλία μας ήταν πολύ εποικοδομητική σε διάφορα σημεία. Ο νέος αυτός κληρικός έχει μια φρεσκάδα στη διατύπωσι των ιδεών του και μαζί κάτι το αποκρυσταλλωμένο στις γνώμες του, που φανερώνει την ωριμότητα του μυαλού και το καταστάλαγμα της σκέψης ύστερα από εμπεριστατωμένη μελέτη. Μιλεί σαν ένας νέος προφήτης. Τον Μπετόβεν θεωρεί ως τον Αποκαλυπτή Ιωάννη της μουσικής. Μου χαρακτήρισε τον Βάγνερ επιγραμματικώτατα:

- Αυτός απ' την Αμαρτία ζητά τη σωτηρία του.

Διάβασε τη Vita Nuova όπως το Ευαγγέλιο. Για να λυτρωθή από τις πνευματικές και τις ψυχικές ανησυχίες που τον βασάνιζαν από νέο παιδί, κατέφυγε στη φιλολογία και στην τέχνη. Έμαθε μόνος του τα Γερμανικά, τα σπούδασε βαθιά, για να μπορεί να διαβάζη τον Γκαίτε στη γλώσσα του. Ο Γκαίτε είναι ένας από τους θεούς του. Γιατί ο εκ πεποιθήσεως αυτός χριστιανός είναι ένας παγανιστής στις φιλοσοφικές του λατρείες. Από τους Γάλλους αγαπά τον Ανατόλ Φρανς, τον Πωλ Μπουρζέ, τον ένα για τις μαγεμένες χάρες του πνεύματος που ανάγουν σε υπέροχες αρετές την άρνησι και την ειρωνεία του, τον άλλον για το βαθυστόχαστο λυρισμό του και την θερμή ευλάβειά του προς τον Καθολικισμό, που διακηρύττει με τα τελευταία του ιδίως βιβλία.

- Ο Ανατόλ Φρανς έκαμε πολύ κακό με τα βιβλία του. Μα τον εξαγνίζει η θρησκεία του σοσιαλισμού που είναι θερμός της πρόμαχος. Αν ο λαός μπορούσε να τον διαβάση! Ο Μπουρζέ είναι αριστοκράτης συγγραφεύς. Γράφει για την αριστοκρατία του Καθολικισμού. Μα τι ανατόμος! Αυτός φανέρωσε στον κόσμο την ψυχανάλυσι πολύ πριν την "ανακαλύψη" ο Φρόυντ.

Το έδαφος αρχίζει να γίνεται κάπως ολισθηρότερο... Το έργον του Φρόυντ με την κοσμοθεωρίαν του τού libido, πρέπει να μένη terra incognita για τον κάθε κληρικό. Έτσι τουλάχιστον φαντάζονται οι απλοϊκοί. Μα ο άγιος Λαοδικείας παρακάμπτει στη συνομιλία του κάθε σκόπελο με πλήρη την αγνή πίστι προς τα φιλολογικά ιδανικά του. Μου μιλεί διαδοχικά για τον Μωρίς Μπαρρές, που τον ακολούθησε βήμα προς βήμα σ' όλα τα ιστορικά και τα αισθητικά του ταξίδια, για τον Rodenbach, για τον Πωλ Βαλερύ, για τον Ντυαμέλ, τον απόστολο της Ευσπλαγχνίας, για τον Μπέρξον, του οποίου εξαίρει το βιβλίο Les Deux sources de la morale et de la religion, για τον ντ' Αννούτσιο, του οποίου η "Nave" είναι η μεγαλύτερη Μεσογειακή τραγωδία... Έτσι φθάνομε στον δικό μας τον Παλαμά.

Σας βεβαιώ πως είναι μια ξεχωριστή απόλαυσις ν' ακούς ένα νέο κληρικό να μιλή με τη φλόγα ενός κατηχουμένου για το "Δωδεκάλογο", τη "Φλογέρα του Βασιληά", τους "Βωμούς", την "Ασάλευτη ζωή" του Ποιητή. Η ψυχή του είναι ζυμωμένη με την ποίηση του Παλαμά.

- Είναι το θαύμα του δυαδισμού, μας λέγει. Στο έργο του το "Geist-und Gemüthes Kampf" του Γκαίτε γαληνεύει αφού κορυφωθεί στον τρικυμισμό του. Ο μεγαλύτερος Έλλην μα και ένας από τους μεγαλύτερους παγκόσμιους ποιητάς όλων των καιρών.

Αγαπά ακόμα τον Παπαντωνίου, που ανοίγει νέους δρόμους στην αισθητική μας, τον Ξενόπουλο, που "ανύψωσε το Ελληνικό διήγημα και το Ελληνικό μυθιστόρημα σε ανώτερο δημιουργικό είδος", τον Μαλακάση, τον Μελά. Μ' αραδιάζει τις καλύτερες λογοτεχνικές τους σελίδες. 

Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΙΕΡΕΩΝ π. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΓΟΥΡΔΟΥΠΗΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΩΝΙΑ

Ο Διευθυντής του Σώματος του Στρατιωτικών Ιερέων των Ενόπλων Δυνάμεων πρωτοπρεσβύτερος Νικόλαος Γουρδούπης επισκέφθηκε από 17 έως 22 Μαϊου την Πολωνία, προσκεκλημένος του Διευθυντού της Ορθόδοξης Θρησκευτικής Υπηρεσίας των Πολωνικών Ενόπλων Δυνάμεων Επισκόπου Σιεμιατίτσε Γεωργίου.

Στο πλαίσιο της επίσκεψης αυτής ο π. Νικόλαος Γουρδούπης έγινε δεκτός από τον Μακαριώτατο Μητροπολίτη Βαρσοβίας και πάσης Πολωνίας Σάββα. Είχε συνάντηση στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Πολωνίας με τον επιτετραμμένο του Υπουργού, κατόπιν με τον αναπληρωτή Αρχηγό του Στρατού Ξηράς, στη συνέχεια με τον Αρχηγό της Πολωνικής Αεροπορίας, επισκέφθηκε ναούς και πολλές ιερές  μονές της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Πολωνίας, λειτούργησε στον στρατιωτικό Ι. Ναό του Αγίου Αποστόλου Μάρκου  στην Biala Podlaska και παρακολούθησε την ετήσια σύναξη της ορθοδόξου νεολαίας από την Πολωνία και το εξωτερικό στη  Γραμπάρκα.

Η επίσκεψη αυτή ήταν ανταποδοτική της επισκέψεως του Επισκόπου Σιεματίτσε στην Αθήνα τον  Νοέμβριο  του 2011 (συμμετείχε σε Συνέδριο Στρατιωτικών Ιερέων) και αποσκοπούσε στην περαιτέρω σύσφιγξη των δεσμών μεταξύ των δύο Θρησκευτικών Υπηρεσιών Ενόπλων Δυνάμεων, Ελλάδος και Πολωνίας, δεδομένου ότι ο Επίσκοπος Γεώργιος είναι ελληνομαθής και προωθεί τις αδελφικές σχέσεις Ελλήνων και Πολωνών Ορθοδόξων.

Δείτε εδώ την συνέντευξη που μας παραχώρησε ο Πολωνός Επίσκοπος Γεώργιος

ΑΡΧΑΙΑ ΚΥΠΡΟΣ: ΕΝΝΙΑ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Toυ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ  ΒΙΚΕΤΟΥ

Τα διακόσια έξι από τα καλύτερα εκθέματα του αρχαιολογικού Μουσείου Λευκωσίας παρουσιάζονται στην άρτια έκδοση του διεθνούς φήμης αρχαιολόγου δόκτορα Βάσου Καραγιώργη, η οποία έχει τίτλο «Ancient Cuprus nine thousands years of culture» (Αρχαία Κύπρος, εννιά χιλιάδες χρόνια πολιτισμού).

Το βιβλίο κυκλοφόρησε με χορηγία του Ιδρύματος Λεβέντη από τον εκδοτικό οίκο «Εν τύποις».

Η διευθύντριά του Βούλα Κόκκινου χαρακτήρισε τον καθηγητή ως «έξυπνο, συστηματικό και ακούραστο εργάτη της κυπριακής αρχαιολογίας, που δεν παρέμεινε στα στενά γεωγραφικά πλαίσια της Κύπρου, αλλά έγινε άξιος πρεσβευτής, καλύτερος και από πολλούς πολιτικούς, στο εξωτερικό». 

«Ορμώμενος, παιδί ακόμη, από τη γενέτειρα του, το Τρίκωμο, 16 χρόνων, συγκινείται από τη Σαλαμίνα που έμελλε ως αρχαιολόγος να ανασκάψει και να πάρει χαρά απερίγραπτη, αλλά και λύπη πολλή, αφού δεν μπορεί μετά τη βάναυση τουρκική εισβολή του 1974 να επισκεφθεί ελεύθερα και να συνεχίσει τις έρευνές του» τόνισε μεταξύ άλλων η κ. Κόκκινου.

Το βιβλίο παρουσίασε η υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου Ερατώ Μαρκουλλή, η οποία το χαρακτήρισε «πραγματικό δώρο και προσφορά στην πατρίδα μας από έναν ακούραστο σκαπανέα της επιστήμης -για να χρησιμοποιήσω τον όρο στην κυριολεξία του- τον δρα Βάσο Καραγιώργη και το Ίδρυμα Λεβέντη που έχει προσφέρει, και συνεχίζει να το πράττει για τόσα πολλά χρόνια, στον πολιτισμό γενικά και στον ελληνικό πολιτισμό ειδικότερα».

Τον ουσιαστικό αυτόν ρόλο που διαδραμάτισε η Κύπρος στην αρχαιότητα μπορεί θαυμάσια, σημείωσε η κ. Μαρκουλλή, να τον διαδραματίσει και σήμερα, και πρόσθεσε: «Είναι σημαντικό να μπορέσουμε να διαφωτίσουμε σωστά τους Ευρωπαίους εταίρους για τις βαθιές αυτές ρίζες του πολιτισμού που εκτείνονται αρκετές χιλιετηρίδες μέσα στον χρόνο. Είναι σημαντικό επίσης να τους διαφωτίσουμε για το πώς άνθισε στο νησί μας από το 1200 π.Χ. ως σήμερα ο ελληνικός πολιτισμός και πώς έχει επικρατήσει και διατηρηθεί μέσα στους αιώνες η ελληνική γλώσσα. 

Η Κύπρος, ανέφερε σε άλλο σημείο, διατηρεί άριστες σχέσεις με όλους τους γείτονές της και εργάζεται προς την κατεύθυνση ανάπτυξης της συνεργασίας σε όλους τους τομείς, με ιδιαίτερη έμφαση, λόγω και της ύπαρξης μεγάλων ποσοτήτων υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο, στον τομέα της ενέργειας και των θαλάσσιων υποθέσεων.

Δυστυχώς όμως, επισήμανε, «υπάρχουν και οι εξαιρέσεις, όπως η Τουρκία, η οποία διατηρεί και προωθεί αναχρονιστικές επεκτατικές πολιτικές και συμπεριφορές σε βάρος των γειτόνων της».

«Εχουμε περγαμηνές πολιτιστικής προσφοράς και αυτές θα πρέπει να επιδείξουμε, με τρόπο πειστικό, χωρίς ακραίους συναισθηματισμούς και συνθηματολογίες» υπογράμισε ο κ. Καραγιώργης.

Φωτογραφίες:

- Δίχρωμη κανάτα 

- Χάλκινος ή μπρούτζινος  αμφορέας που στέκεται σε τριπόδι από σίδηρο

- Ζεύγος από χρυσά σκουλαρίκια

- Χάλκινο άγαλμα του Σεπτίμιου Σεβήρου πάνω σε πέτρινη βάση