ΚΑΛΑΝΤΑ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΧΟΡΩΔΙΑ "ΡΟΔΙΑ"

Κάλαντα Αγίου Βασιλείου από τον Αρχάγγελο της Ρόδου. 

Από την Χριστουγεννιάτικη Συναυλία της χορωδίας παραδοσιακής μουσικής "Η Ροδιά" που πραγματοποιήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2019 στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου στο Νέο Ψυχικό, εκεί όπου κάνει τις πρόβες της η χορωδία "Η Ροδιά". 

Στρατής Ψαραδέλλης: λύρα 

Νίκος Παραουλάκης: νέυ 

Χριστίνα Χομπιτάκη: κρουστά 

Μάρθα Μαυροειδή: πολίτικο λαούτο, διεύθυνση χορωδίας

Από την ίδια συναυλία και το άγνωστο στους πολλούς "Ες Βασίλη". ένα παραδοσιακό τραγούδι από τα Φάρασσα της Καππαδοκίας που συνόδευε την νυχτερινή πομπή την παραμονή της γιορτής του Αγίου Βασιλείου προς το σπήλαιο που ασκήτεψε ο άγιος.

   

Κι ακόμα Κάλαντα Πρωτοχρονιάς από την Κάτω Παναγιά, Τσεσμέ κσι στη συνέχεια από τη Μύκονο. 

      

 

Με την ευκαιρία ας θυμηθούμε και την συνέντευξη που κάναμε με την μουσικό Μάρθα Μαυροειδή, διευθύντρια της Χορωδίας "Η Ροδιά", στο πλαίσιο των εκπομπών "Προς Εκκλησιασμόν". Μια παραγωγή του Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού. 

ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΗ ΥΣΤΕΡΙΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ο Ιωάννης Καποδίστριας βρίσκεται δυναμικά στο προσκήνιο της Ελλάδας των τελευταίων χρόνων.

Είναι ο «άγιος» της πολιτικής, είναι ο κυβερνήτης που μετά από αυτόν το ...χάος, αλλά είναι και ο κυβερνήτης που είπε  ότι το Σύνταγμα στα χέρια των Ελλήνων «είναι σαν το ξυράφι στα χέρια μικρού παιδιού».

Ένα κείμενο, προ ετών, του Αριστείδη Χατζή, καθηγητή Φιλοσοφίας και Θεωρίας Θεσμών και Δικαίου στο ΕΚΠΑ, που αφορά στην ...σχετικοποίηση του Συντάγματος από τον Καποδίστρια, ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων από όσους θέλουν τον πρώτο κυβερνήτη της Ελλάδας οιονεί άγιο!

Ήδη από το 2013 ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Άνθιμος πρότεινε στην Ι. Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος την αγιοποίηση (ή αγιοκατάταξη, αν προτιμάτε) του Ιωάννη Καποδίστρια, αλλά η πρόταση παραπέμφθηκε - ευτυχώς - στις καλένδες...

Αυτό δεν πτόησε πολλούς και διάφορους ...πατριώτες να προβάλλουν μετ’ επιτάσεως την «αγιότητα» του κυβερνήτη, ο οποίος πήρε και θέση σε μια σύγχρονη εικόνα της Παναγίας της «Πατριώτισσας». Αυτήν την εικόνα εγκατέστησε με τιμές και δόξες στο Πεντάγωνο, επί των ημερών του, ο Πάνος Καμμένος.

Οι φανατικοί υποστηρικτές του Καποδίστρια θεωρούν πως ο κυβερνήτης αποτελεί «γέφυρα μεταξύ Ελλάδας και Ρωσίας», αφού διετέλεσε υπουργός των Εξωτερικών της ομόδοξης χώρας. Μάλιστα έχουν επιστρατεύσει όλες τις σύγχρονες ρωσικές δυνάμεις (πολιτικές και εκκλησιαστικές), προκειμένου να προβληθεί η «αγιότητα» του κυβερνήτη από πολλές πλευρές.

Αυτοί οι ένθερμοι υποστηρικτές του Καποδίστρια ...διέρρηξαν τα ιμάτια τους στην ανάγνωση του κειμένου του καθηγητή Αριστείδη Χατζή, ο οποίος αμφισβητεί την ...δημοκρατικότητα του κυβερνήτη. 

Η «αγιοποίηση» του Καποδίστρια είναι μια αστεία υπόθεση. Δεν του χρειάζεται το «φωτοστέφανο» του κυβερνήτη.

Από την άλλη, η όποια προσπάθεια αντικειμενικής, ας πούμε, προσέγγισης της περίπτωσής του, θέλει καθαρότητα και όχι ιδεοληψίες. Και φυσικά γνώση των εξαιρετικά δύσκολων συνθηκών κάτω από τις οποίες εργάστηκε ο Καποδίστριας, με αληθινό πάθος για την ανάσταση του Γένους.

Αλλά ο κυβερνήτης δεν θα πρέπει, επίσης, σε καμία περίπτωση να γίνεται σημαία των εν Ελλάδι φιλορώσων, οι οποίοι πιστεύουν ακόμα – φευ! - στη σωτηρία της Ελλάδας από το «ξανθό γένος».

Τα κάθε λογής περιττά και ιδεοληπτικά επιχρίσματα θα πρέπει να αφαιρεθούν από την «αγιογραφία» του Καποδίστρια.

Τώρα, με αφορμή την ταινία του Γιάννη Σμαραγδή για τον Καποδίστρια, βλέπουμε μια Καποδιστριακή υστερία! Η ταινία "αγιοποιεί" τον Κυβερνήτη και λειτουργεί αναγωγικά δια τα καθ' ημάς. Ο Καποδίστριας είναι ο αδιάφθορος, ενώ εμείς υποφέρουμε από τους διεφθαρμένους πολιτικούς, από το 1831 που δολοφονήθηκε. Σα να σταμάτησε ο χρόνος την ημέρα της δολοφονίας του και μετά ενέσκηψε στη χώρα η άφατη διαφθορά. Υστερικές υπερβολές που χαϊδεύουν τα ταπεινά ένστικτα του λαού. Ο Καποδίστριας προβάλλεται ως το απόλυτο πρότυπο. Μια υστερία που καταντά επικίνδυνη. 

Η Ελλάδα πάντα ανέτρεχε στον Καποδίστρια. Ενδεικτικά θυμίζουμε το έργο του Νίκου Καζαντζάκη, που έγινε και θεατρική παράσταση ήδη από το 1946, στο Εθνικό Θέατρο, και επαναλήφθηκε το 1976 και το 1982. Στις μέρες μας, το 2022, ανέβηκε το πρωτότυπο έργο μουσικού θεάτρου "Καποδίστριας: Μονόδραμα μιας μυστικής ζωής" της Καλλιόπης Τσουπάκη, στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Το 2022 ανέβηκε και το θεατρικό έργο "Ιωάννης Καποδίστριας – στα βήματα ενός μεγάλου ηγέτη", παραγωγή του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού. Επίσης, "Ιωάννης Καποδίστριας, Δόξα και Μοναξιά": Ένα πρωτότυπο ιστορικό έργο της Ιωάννας Παπανδρόπουλου Berthoud, που παρουσιάστηκε από το Θέατρο Ελλήνων Γενεύης και στην Πάτρα, με αφορμή τα 200 χρόνια από την Επανάσταση. Επίσης, ο Καποδίστριας έχει μεγάλη μερίδα και στο ραδιοφωνικό θέατρο, αλλά και στο συνεδριακό κομμάτι. 

Όμως, η υστερία έγινε με την ταινία του Γιάννη Σμαραγδή, γιατί - δυστυχώς - η ταινία λειτουργεί καταγγελτικά για το σήμερα, έχει, δηλαδή, αρκετή δόση λαϊκισμού. 

Ο Καποδίστριας απαιτεί, επιτέλους, νηφαλιότητα και επιστημοσύνη. Το μεγαλείο του δεν έχει ανάγκη υστερίας. 

Ο ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ ΤΟΥ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Το 2026 συμπληρώνονται 50 χρόνια από το ανέβασμα στο Εθνικό Θέατρο της παράστασης «Καποδίστριας» του Νίκου Καζαντζάκη σε σκηνοθεσία Αλέξη Σολομού, μουσική Μίκη Θεοδωράκη και μουσική διδασκαλία Έλλης Νικολαΐδη. 

Ηθοποιοί: Ν. Τζόγιας, Ζ. Τσάπελης, Λ. Καλλέργης, Αλέκα Κατσέλη, Θ. Μορίδης, Δ. Μαλαβέτας, Γ. Αργύρης κ.ά. 

Ο Καζαντζάκης έγραψε τον «Καποδίστρια» στην Αίγινα το 1944 και η ιστορική τραγωδία του έγινε θεατρικό έργο. Η πρώτη παράσταση του έργου δόθηκε από το Εθνικό Θέατρο της Ελλάδος στις 25 Μαρτίου 1946, στο πλαίσιο των εορτασμών για την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Η σκηνοθεσία ήταν του Σωκράτη Καραντινού και τα σκηνικά και τα κουστούμια του Νίκου Εγγονόπουλου. Την παράσταση παρακολούθησαν ο Νίκος και η Ελένη Καζαντζάκη. 

Το έργο ανέβηκε μετά από 30 χρόνια, πάλι από το Εθνικό Θέατρο, το 1976 (ανέβηκε από 5/11/1976-12/12/1976) και επαναλήφθηκε την Θεατρική περίοδο 1981 – 1982 (26/2/1982). 

Η τραγωδία διαδραματίζεται στις τελευταίες στιγμές πριν από τη δολοφονία του Καποδίστρια. Ο ήρωας γνωρίζει ότι υπάρχει συνωμοσία εναντίον του και προσπαθεί να αντιμετωπίσει την κρίση με εσωτερικό και εξωτερικό διάλογο με άλλους ιστορικούς χαρακτήρες, όπως ο Μακρυγιάννης και ο Κολοκοτρώνης. Το έργο εξερευνά την ένταση ανάμεσα στις αρχές της ελευθερίας και της τάξης, και τις συνέπειες της πολιτικής αδιαλλαξίας. 

Από το πρόγραμμα της παράστασης του Εθνικού Θεάτρου

Η μουσική της παράστασης είναι γραμμένη από τον Μίκη Θεοδωράκη για χορωδία, βιολιά (Ι, ΙΙ & ΙΙΙ), φλάουτο, κιθάρα και βιολοντσέλο. Μέσα στην παρτιτούρα ορχήστρας και κυρίως στο σπαρτίτο διακρίνεται η συνοδεία κιθάρας. Ωστόσο, ανάμεσα στις παρτιτούρες δεν βρέθηκε πάρτα για κιθάρα, σύμφωνα με σχετική σημείωση στο Αρχείο του Εθνικού Θεάτρου. 

Στο σπαρτίτο για φωνή και κιθάρα αναγράφονται τα λόγια της φωνής με τις συγχορδίες που την συνοδεύουν καθώς και κάποιες μελωδικές γραμμές, γραμμένες μόνο για φωνή. Οι συγχορδίες φαίνεται να είναι γραμμένες για κιθάρα. Η μουσική απευθύνεται κυρίως στον χορό, εκτός από το σόλο της Γριάς Σουλιώτισσας, το οποίο ερμήνευσε η Αλέκα Κατσέλη. 

Ο Θεοδωράκης στοιχείται στη λογική του συγγραφέα. Ο Καζαντζάκης δίνει πρωταγωνιστικό ρόλο στον Χορό των Γυναικών, οι οποίες λειτουργούν ως το πολιτισμικό απόθεμα σοφίας, ελπίδας και μελλοντικής ανάτασης της κοινωνίας: «Καινούργια Ελλάδα θυγατέρα βαθιά στον κόρφο μου κρατώ και τη βυζαίνω». 

Ο Καζαντζάκης χρησιμοποιεί γενικά ποιητική γλώσσα και στοιχεία χορού, με έντονη λυρική διάσταση και φιλοσοφικές προεκτάσεις. Η θεατρική γραφή συνδυάζει ιστορικά γεγονότα με υπαρξιακά ερωτήματα σχετικά με την προσωπική ελευθερία, την ηθική ευθύνη και την ιστορική μοίρα. 

Στις παρτιτούρες των χορωδιακών μερών αναγράφονται τα ονόματα των ερμηνευτών του χορού. Πρόκειται για τους Καρδαρά Ασπασία, Φρούση Λένα, Καρτσάτου Κατερίνα, Ιωάννου Ιφιγένεια.

Μουσική δομή της παράστασης: 

Αρ. 1 Οι μεγάλες πόρτες, Χορωδία «Οι μεγάλες πόρτες ανοίξανε» 

Αρ. 2 Αχ στης γης να πιαστώ (unissono), Χορωδία inc. «Αχ στη γης να πιαστώ να ριζώσω» 

Αρ. 3 Ο μεγάλος ο νούς σου. inc. «Ο μεγάλος ο νους σου πατέρα μου» 

Αρ. 4 Κυβερνήτη μας, χορωδία inc. «Κυβερνήτη μας δάφνες σου στρώσαμε» 

Αρ. 4α Το τραγούδι της Σουλιώτισσας (σόλο Αλέκας, αργά), inc. «Αν δεν στοίχειωσε τ’ ανθρωπογεφύρι» 

Αρ. 5 Presto, inc. «Τρεις κυράδες σαν ήρθες σε δέχτηκαν».

ΟΙ "ΓΕΝΝΗΣΕΙΣ" ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΤΣΑΡΟΥΧΗ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Με αφορμή την μεγάλη εορτή των Χριστουγέννων εστιάζουμε σε δύο «Γεννήσεις» του Γιάννη Τσαρούχη. Η πρώτη βυζαντινότροπη και η δεύτερη ελληνότροπη.  

Είναι γνωστό πώς ο εικοσάχρονος Γιάννης Τσαρούχης μαθητεύει στον Φώτη Κόντογλου (1930-1934). Ο Κόντογλου τον μύησε στο μεγαλείο της βυζαντινής τέχνης, στην λαϊκή αρχιτεκτονική και ενδυμασία. Έτσι, ο Τσαρούχης κάνει αρκετές αγιογραφίες μέχρι και τη δεκαετία του ’40 - όπως προκύπτει από την εργογραφία του - και αποκτά μεγάλη εμπειρία στην τεχνοτροπία της βυζαντινής αγιογραφίας. 

Το 1946 αγιογραφεί την Γέννηση του Χριστού, τέμπερα σε τέσσερα χαρτόνια. Η σκηνή της Γέννησης αναπαριστάνεται με λαμπερά χρώματα, σε αντίθεση με την λογική του Κόντογλου, που ήθελε πιο γαιώδη χρώματα. 

Ο ίδιος ο Τσαρούχης εξηγεί αυτή τη σχέση του με την βυζαντινή αγιογραφία: «Βλέποντας το αδιέξοδο στο οποίο οδηγεί η μεγάλη ελευθερία, πολλές φορές αισθάνθηκα την ανάγκη στη ζωή μου να μελετήσω, πειθαρχώντας σε μια παράδοση. Μπορεί να έχει κανείς όσες αντιρρήσεις θέλει σ’ αυτή τη σκέψη μου, αλλά δεν μπορεί να αρνηθεί ότι είναι ένα φαινόμενο φυσικό το να συνδέεσαι με το παρελθόν». 

Στη Γέννηση του Χριστού, ο Τσαρούχης κρατάει το εικονιστικό μεταβυζαντινό πρότυπο. Το έργο επίσης φανερώνει την εκτίμηση, αφομοίωση και δημιουργική ανάδειξη των τεχνικών της Βυζαντινής Τέχνης εκ μέρους του δημιουργού. Ενδιαφέροντα στοιχεία είναι: το ξεκάθαρο και αυστηρό σχέδιο, ο λιτός προπλασμός, τα λαμπερά γήινα χρώματα, και ο καθαρός, απέριττος φωτισμός που κάνουν τη ζωγραφική αυτή να λάμπει. 

Στην δεκαετία του 1940 έχουμε, επίσης μια ελληνοπρεπή «Φάτνη», νερομπογιά σε χαρτί (Ιδιωτική συλλογή). 

Εδώ φαίνεται καθαρά πως ο Τσαρούχης εντάσσει στο χριστιανικό ρεπερτόριο τη δική του ελληνική εκδοχή: Μια φάτνη με τα σώματα των αγγέλων-φυλάκων να σχηματίζουν το ιερό σπήλαιο, με τον υιό του ανθρώπου στο κέντρο και την απλή μητέρα του Θεού να τον κρατά. Τονίζεται η σωματικότητα των ασωμάτων αγγέλων, αφού ο ίδιος ο Θεός ενδύεται σώμα χοϊκόν.

Η ελληνικότητα της παράστασης είναι πραγματικά εκπληκτικό εύρημα. Η Παναγία απεικονίζεται με λιτή παραδοσιακή ελληνική φορεσιά, όπως και ο μικρός Χριστός. Οι άγγελοι παραπέμπουν στους Τσαρουχικούς ναύτες, ενώ ελληνικές σημαίες κοσμούν το σπήλαιο. Όμως ο Τσαρούχης δεν ξεχνά την θεία προέλευση της παράστασης, γι’ αυτό και όλα τα πρόσωπα περιβάλλονται με χρυσό φωτοστέφανο, ενώ δεσπόζει και ο αστέρας επάνω του σπηλαίου. 

Ο Τσαρούχης δεν ήταν σε καμία περίπτωση εθνικιστής, αλλά θεωρούσε πως ο ελληνισμός είναι οικουμενικό μέγεθος και υπήρξε το σπουδαίο όχημα του χριστιανισμού στο διάβα των αιώνων. Η συμβολή του στην αναζήτηση της ελληνικότητας από την γενιά του ’30 δεν ήταν ιδεολογική, αλλά οντολογική. Η ελληνικότητα συνιστούσε γι’ αυτόν υπαρξιακή υπόθεση. 

Έχουν, όμως, μεγάλο ενδιαφέρον και οι επιγραφές στην Τσαρουχική φάτνη, που αποδεικνύουν πόσο μεγάλος θεολόγος ήταν. Πάνω από τον μικρό Ιησού υπάρχει η επιγραφή: «Ο υιός του ανθρώπου». Ο Ιησούς αναφέρεται ως ο «Υιός του Ανθρώπου» 88 φορές στην Καινή Διαθήκη. Η φράση «Υιός του Ανθρώπου» δείχνει ότι ο Ιησούς είναι ο Μεσσίας και ότι είναι πραγματικά άνθρωπος. 

Στο κάτω μέρος της φάτνης του Τσαρούχη έχουμε την επιγραφή: "Όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθητε εις τον θάνατον αυτού εβαπτίσθητε". Ο Τσαρούχης ήξερε, φυσικά, το σχετικό απόσπασμα από την προς Ρωμαίους Επιστολή του Αποστόλου Παύλου (το οποίο διαβάζεται και στο μυστήριο του Βαπτίσματος), και έκανε συνειδητά την αλλαγή του προσώπου από πρώτο ("Όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθημεν εις τον θάνατον αυτού εβαπτίσθημεν") σε δεύτερο πληθυντικό, που θυμίζει άλλωστε και το αντί τρισαγίου ψαλλόμενον στις Δεσποτικές εορτές: "Όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθητε, Χριστόν ενεδύσασθε". 

Ο Τσαρούχης, συνδέει τη φάτνη (δηλ.τη γέννηση) με τον θάνατο, όπως συμβαίνει άλλωστε και με την φάτνη του Χριστού, αλλά πάει κι ένα βήμα παραπέρα εντάσσοντας σ' αυτή την παράσταση και το εν Χριστώ Βάπτισμα, ως μετοχή μας στο θάνατο και την ανάσταση του Κυρίου.

Η λογική λατρεία που τείνει «να γίνει σα μια ξένη φορτική»

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Οι ψυχολόγοι προσπαθούν να ερμηνεύσουν το φαινόμενο των «πρώιμων» Χριστουγέννων. 

Τα τελευταία κάμποσα χρόνια και στην Ελλάδα παρατηρείται ένας πολύ πρώιμος χριστουγεννιάτικος στολισμός σε καταστήματα και σε άλλους χώρους και οι σχετικές εκδηλώσεις αρχίζουν επίσης νωρίς.

Ακούμε χριστουγεννιάτικα κάλαντα από τις αρχές Δεκεμβρίου, όταν παλιά τα λέγαμε μόνο την παραμονή. Σιγά – σιγά άρχιζαν να ακούγονται τις παραμονές (από 20 Δεκεμβρίου) και πλέον φτάσαμε στις αρχές του μήνα. 

Προς τι αυτή η αδημονία; 

Ο στολισμός συνιστά …ψυχολογική υποστήριξη. Καθώς έχει χαθεί το πραγματικό νόημα της εορτής, σημασία έχει το …περιτύλιγμα. Όλα για μια ψυχολογική τόνωση, η οποία γρήγορα ξεθυμαίνει και δίνει τη θέση της στην …εορταστική κατάθλιψη! 

Μια φρενίτιδα από μπαζάρ, «φιλανθρωπικές» εκδηλώσεις, φανταχτερές συναυλίες και άλλα παρόμοια, συναγωνίζονται για λίγα ψίχουλα καλής διάθεσης. 

Αυτά ισχύουν στην κοινωνία, αλλά - δυστυχώς – και στην Εκκλησία τα πράγματα δεν είναι καλύτερα.

Η μεγάλη Δεσποτική εορτή όπως έχει καθορισθεί από την Εκκλησία, φαίνεται πως δεν είναι …αρκετή για κληρικούς και πιστούς, οι οποίοι εφευρίσκουν διάφορα …πικάντικα, προκειμένου να δημιουργήσουν μια έξτρα χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα. 

Έτσι, δεν τους αρκούν οι παραδεδομένες Ακολουθίες της Εκκλησίας, όπως έχουν οριστεί από το Τυπικό, και εφευρίσκουν κι άλλες προς εντυπωσιασμόν και διασκέδαση – φευ! - της πλήξης τους.

Έχουμε, λοιπόν, την Ακολουθία της Τριθέκτης που εισήχθη επί αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου και τελείται μέχρι σήμερα, ενώ πρόκειται για μια Ακολουθία της Μ. Τεσσαρακοστής, η οποία προσαρμόστηκε – με προκρούστειο τρόπο – για την προεόρτιο περίοδο των Χριστουγέννων. Ένα συνονθύλευμα άσχετων μεταξύ τους θεμάτων, που δεν έχει καμία σχέση με την Τριθέκτη του Ασματικού Τυπικού. 

Οι Οίκοι από το Κοντάκιο του Ρωμανού του Μελωδού, που έχουν αυθαιρέτως ενσωματωθεί στην «Τριθέκτη των Χριστουγέννων», εκφωνούνται εμμελώς ενώπιον της εικόνος της Γεννήσεως, αλλά και ενώπιον της εικόνος του Αναπεσόντος Ιησού! Διαλέγετε και παίρνετε. 

Το Τυπικό προβλέπει την τέλεση του Μ. Εσπερινού των Χριστουγέννων μαζί με την Θ. Λειτουργία του Μ. Βασιλείου την παραμονή της εορτής. Μόνο αν τα Χριστούγεννα είναι Κυριακή ή Δευτέρα, τελείται ο Εσπερινός των Χριστουγέννων μόνος του το απόγευμα. Οι περισσότεροι αρχιερείς καταστρατηγούν το Τυπικό και χοροστατούν στον Εσπερινό όποια μέρα κι αν «πέσουν» τα Χριστούγεννα. Αυτό σημαίνει ότι στους ναούς αυτούς μπορεί να έχει τελεστεί το πρωί της παραμονής ο Εσπερινός και η Λειτουργία του Μ. Βασιλείου και το απόγευμα να τελεστεί πάλι ο Εσπερινός, χοροστατούντος του οικείου Επισκόπου. 

Εσχάτως λανσάρεται και μια νέα «μόδα». Κάτι «μεγαλυνάρια» των Χριστουγέννων προς το «Ακατάληπτον εστί» της θ’ ωδής της Υπαπαντής. Και αυτά εν …αρχιερατική χοροστασία. 

Και για …γαρνιτούρα κάνουμε και ένα Ευχέλαιο «εν όψει Χριστουγέννων», εντελώς άσχετο με την εορτή. 

Αυτά και άλλα παρόμοια αποκαλύπτουν την εκκλησιαστική κουφότητα των ημερών μας. Όλοι διαγκωνίζονται για μια νέα «παράσταση» που θα ικανοποιήσει την ματαιοδοξία και την ρηχότητα, κληρικών, ψαλτών και πιστών, που – δυστυχώς – δεν έχει πάτο. Αντί να αναδείξουμε το κάλλος της λατρείας των πατέρων μας, κακοποιούμε τα παραδοθέντα και μηχανευόμαστε καινά, απολύτως κενά!

Ας προστρέξουμε στον μεγάλο Αλεξανδρινό. Και όπου ζωή, ας εννοήσουμε την λειτουργική ζωή και ας διδαχθούμε από την σοφή προτρεπτικότητά του. 

Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις, 

τούτο προσπάθησε τουλάχιστον 

όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις 

μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου, 

μες στες πολλές κινήσεις κι ομιλίες. 

Μην την εξευτελίζεις πηαίνοντάς την, 

γυρίζοντας συχνά κι εκθέτοντάς την 

στων σχέσεων και των συναναστροφών 

την καθημερινήν ανοησία, 

ως που να γίνει σα μια ξένη φορτική.

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 2025 ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΓΕΩΡΓΙΟ ΝΕΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ (ΒΙΝΤΕΟ)

Στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού την Πέμπτη 25 Δεκεμβρίου 2025, τελέστηκε η Χριστουγεννιάτικη Θεία Λειτουργία, προεστώτος του προϊσταμένου, αρχιμ. Μιχαήλ Σταθάκη, και συλλειτουργούντων των εφημερίων του Ναού. 

Μετά το Ευαγγέλιο ανεγνώσθη η Χριστουγεννιάτικη εγκύκλιος του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου Β'. 

Με τους ψάλτες του Ναού συνέψαλε και η μουσικός Φένια Παπαδόδημα. 

Παραθέτουμε το σχετικό βίντεο, που επιμελήθηκε η Κατερίνα Λεονάρδου.

 

ΕΛΑ! ΣΕ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ ΤΩΡΑ!

"Δυο χιλιάδες χρόνια είναι μεγάλο χάσμα. 

Η όρασή μας έχει εξασθενήσει και δεν σε βλέπουμε πια. 

Η απόσταση είναι τεράστια. 

Πλησίασε και μπες. 

Αυτή είναι η ώρα σου. 

Καλύτερη δεν θα υπάρξει. 

Αν δεν έρθεις τώρα, μην έρθεις ποτέ. 

Σε χρειαζόμαστε τώρα." 

Ούνσι αλ-Χαζ

Μετάφραση: Roni Bou Saba

Ευχές Χριστουγέννων ~ Πρωτοχρονιάς 2026 με Διονύσιο Σολωμό

Ευχές Χριστουγέννων ~ Πρωτοχρονιάς 2026 με Διονύσιο Σολωμό.

Επιμέλεια: π. Μιχαήλ Σταθάκης

 

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΤΗΣ "ΡΟΔΙΑΣ" ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΓΕΩΡΓΙΟ ΝΕΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ (ΒΙΝΤΕΟ)

Την Κυριακή 21 Δεκεμβρίου 2025 το βράδυ, στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Ν. Ψυχικού πραγματοποιήθηκε μια ξεχωριστή Χριστουγεννιάτικη Συναυλία της Παραδοσιακής Χορωδίας "Ροδιά" και των τμημάτων της, σε διδασκαλία και διεύθυνση της διακεκριμένης μουσικού Μάρθας Μαυροειδή. 

Την "Μικρή Ροδιά" διευθύνει η Διονυσία Παππούλη. 

Συμμετείχε και η ορχήστρα Παραδοσιακής Μουσικής "Δεντρί" σε διδασκαλία και διεύθυνση Τάσου Πούλιου. 

Όλα αυτά τα τμήματα πραγματοποιούν τις πρόβες τους στο Πνευματικό Κέντρο της Ενορίας του Αγίου Γεωργίου Ν. Ψυχικού, κατόπιν ευγενικής παραχώρησης του προϊσταμένου του Ναού, Αρχιμ. Μιχαήλ Σταθάκη, ο οποίος και προλόγισε την εκδήλωση. 

ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΡΟ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΓΕΩΡΓΙΟ ΝΕΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ (ΒΙΝΤΕΟ)

Την Κυριακή προ της Χριστού Γεννήσεως (21 Δεκεμβρίου 2025), ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Ταλαντίου κ. Θεολόγος, Διευθυντής του Ιδρύματος Ποιμαντικής Επιμόρφωσης της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, προέστη της Θείας Λειτουργίας στον Ι. Ναό Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού. 

Ο Επίσκοπος Ταλαντίου, κατά την Θ. Λειτουργία, τέλεσε την εις πρεσβύτερον χειροτονία του διακόνου Νικοδήμου Φούντζουλα, ο οποίος θα υπηρετήσει ως Στρατιωτικός ιερέας. 

Στο τέλος της Θ. Λειτουργίας τελέστηκε Ενοριακό και Κτητορικό Μνημόσυνο, καθώς στις 21 Δεκεμβρίου 1975 ετέθη ο θεμέλιος λίθος του σημερινού Ναού του Αγίου Γεωργίου. Φέτος συμπληρώθηκαν 50 χρόνια.

Με τον Επίσκοπο Ταλαντίου κ. Θεολόγο συλλειτούργησαν: ο Διευθυντής του Σώματος Στρατιωτικών Ιερέων του ΓΕΕΘΑ, αρχιμ. Μελέτιος Κουράκλης, ο προϊστάμενος του Ναού, αρχιμ. Μιχαήλ Σταθάκης, ο αρχιμ. Βαρνάβας, εφημέριος του Ναού, ο προϊστάμενος του Ι. Ναού Αγίας Άννας Χαλανδρίου πρωτοπρεσβύτερος Χρήστος Βαρδαξής και διάκονοι.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΡΟ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΒΥΧ ΤΟΥ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ

Οι προεόρτιες καταβασίες των Χριστουγέννων "Χριστός εν πόλει Βηθλεέμ βρεφουργείται..." σε ήχο α', στο μέλος του σπουδαίου μεταβυζαντινού μελοποιού Πέτρου Μπερεκέτη και στην εξήγηση του Γρηγορίου πρωτοψάλτου, νομίζω πως έγιναν ευρύτερα γνωστές στα νεώτερα χρόνια από την ηχογράφηση τριών ειρμών (Α', Ε' και Θ') στην δεύτερη κασέτα - τότε- της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας, υπό την διεύθυνση του Λυκούργου Αγγελόπουλου με ύμνους των Χριστουγέννων (1978).

Αναφέρονται ως καταβασίες και σε παλαιότερα μουσικά χειρόγραφα από αυτό του Γρηγορίου (όπως τα Coislin 220, Κρυπτοφέρης ΕγΙΙ κ.α). Βεβαίως εκτός από τα μουσικά, αναφέρονται ως τέτοιες και σε μή μουσικά χειρόγραφα, έντυπα μηναία και ειρμολόγια. 

Το αυτόγραφο του Γρηγορίου Πρωτοψάλτου δημοσίευσε ο καθηγητής Γρηγόριος Στάθης σε ένα τεύχος - φάκελο μαθήματος για τους φοιτητές του στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Το βίντεο που παραθέτουμε εδώ είναι από συναυλία της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας στην αίθουσα του Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός (12 Δεκεμβρίου 2011). Μετά το πέρας των τριών μαθημάτων του Ιωάννη Κουκουζέλη, η ΕΛ.ΒΥ.Χ., υπό τη διεύθυνση του Λυκούργου Αγγελόπουλου, έψαλε και τους τρεις ειρμούς από τις προεόρτιες καταβασίες των Χριστουγέννων. 

Αυτό το θαυμάσιο μέλος του Μπερεκέτη έχει κάνει το ...γύρο του κόσμου, αφού η ΕΛ.ΒΥ.Χ. το ενέταξε πολλές φορές στα συναυλιακά προγράμματά της ανά τον κόσμο. Παραθέτουμε και την ιστορική, πρώτη ηχογράφηση. 

Ένα ακόμα  εξαιρετικό μέλος από την Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία υπό την διεύθυνση του Λυκούργου Αγγελόπουλου. Το δοξαστικό των Αίνων της Κυριακής προ της Χριστού Γεννήσεως "Των νομικών διδαγμάτων ο σύλλογος..." σε ήχο πλ. δ' και μέλος Ιακώβου Πρωτοψάλτου.

Περιλαμβάνεται, επίσης, στην δεύτερη δισκογραφική παραγωγή της χορωδίας, με ύμνους των Χριστουγέννων. Και νομίζω πως είναι η πρώτη, αν δεν λαθεύω, ηχογράφηση δοξαστικού σε μέλος του Ιακώβου Πρωτοψάλτου.
Κάθε χρόνο τέτοια μέρα ο μακαριστός Λυκούργος Αγγελόπουλος έψαλε το συγκεκριμένο μέλος με τους μαθητές του στον Ι. Ναό της Αγίας Ειρήνης Αιόλου, στην ακολουθία του Όρθρου. Και σε πολλά προγράμματα συναυλιών ανά τον κόσμο της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας το μέλος αυτό είχε τη δική του, ξεχωριστή θέση.

Π.Α.Α.

Η ΚΙΚΗ ΜΟΡΦΟΝΙΟΥ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ

Μάνος Χατζιδάκις, Κική Μορφονιού και Μενέλαος Παλλάντιος στο Γ' Πρόγραμμα 

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Η σπουδαία μεσόφωνος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Κική Μορφωνιού απεβίωσε την Πέμπτη 18 Δεκεμβρίου 2025, αφήνοντας μια ξεχωριστή κληρονομιά στην ερμηνεία της λυρικής τέχνης στην Ελλάδα. Σε μια μοναδική σταδιοδρομία τριών δεκαετιών στην Εθνική Λυρική Σκηνή, ερμήνευσε όλο το ρεπερτόριο της μεσοφώνου αφήνοντας ανεξίτηλο στίγμα σε πάνω από σαράντα όπερες. Οι «Αθάνατες» οι εμφανίσεις της μαζί με τη Μαρία Κάλλας στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, ως Ανταλτζίζα στη Νόρμα (1960) και Νέρις στη Μήδεια (1961). 

Εδώ θα εξετάσουμε τη σχέση και συνεργασία της αείμνηστης σολίστ με τον Μάνο Χατζιδάκι και τον Μίκη Θεοδωράκη, από τη γέννηση των οποίων γιορτάζουμε φέτος τα 100 χρόνια. 

Ο «φίλος της καρδιάς» για την Κική Μορφονιού ήταν ο Μάνος Χατζιδάκις. Σε συνέντευξη της στην Μαρία Κατσουνάκη, η Κ. Μορφωνιού είχε πει: «Ηταν σπουδαίος άνθρωπος, μου λείπει αφάνταστα. Τα βράδια βγαίναμε παρέα οι τρεις μας, με τον σύζυγό μου, πολύ συχνά. Υπάρχουν πολλές πτυχές του βίου του που δεν είναι ευρέως γνωστές. Oπως ότι ο Μάνος είχε “υιοθετήσει” τρεις φτωχές, ηλικιωμένες χήρες στην Καισαριανή που τις συντηρούσε». 

Σε άλλη συνέντευξή της, στον Γιάννη Πανταζόπουλο για τη Lifo, είπε για τον Μάνο Χατζιδάκι: 

"Ένας άρχοντας, η μεγαλύτερη μουσική διάνοια που έχει περάσει από την Ελλάδα. Είχε ευαισθησία, αισθητική, ήταν ποιητής και πάντα βρισκόταν σε συνεχόμενο πόλεμο με τον λαϊκισμό. Αναμορφωτής, φιλεύσπλαχνος, σοφός, πρωτοπόρος και ασυμβίβαστος στην ζωή του. Ο Μάνος, γεννήθηκε για να μαγεύει και να ταξιδεύει τους άλλους μαζί του". 

Ο Μάνος Χατζιδάκις συνεργάστηκε με την Κική Μορφωνιού στην φημισμένη όπερα των Μπέρτολτ Μπρεχτ και Κουρτ Βάιλ «Μαχαγκόνι», που ανέβηκε για πρώτη φορά στο θέατρο Ολύμπια της Εθνικής Λυρικής Σκηνής τη χειμερινή περίοδο 1977-1978. Στις δοκιμές διηύθυνε ο Μάνος Χατζιδάκις, ενώ στην παράσταση ο Χανς Βέρνερ Πίντγκεν. Παραθέτουμε στη συνέχεια ένα αρχειακό βίντεο της ΕΡΤ. Τα πλάνα από τις πρόβες τραβήχτηκαν από τον σκηνοθέτη Ανδρέα Βελισσαρόπουλο. Διακρίνονται ο Μίνως Βολανάκης που υπέγραφε τη σκηνοθεσία της παράστασης, ο τενόρος Ζάχος Τερζάκης, η υψίφωνος Βάσω Παπαντωνίου και ο βαθύφωνος Δημήτρης Καβράκος. Συμμετείχαν επίσης, οι λυρικοί τραγουδιστές: Θέμις Σερμιέ, Δημήτρης Στεφάνου, Κική Μορφονιού, Μιχάλης Χελιώτης και Ανδρέας Κουλουμπής. Τη σκηνογραφία υπέγραφε ο Διονύσης Φωτόπουλος. Ο Μάνος Χατζιδάκις, που τότε ήταν μέλος του Δ.Σ. της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, δίνει συνέντευξη στη Σούλα Αλεξανδροπούλου.

   

Στις 16 Αυγούστου 1981 ο Μάνος Χατζιδάκις δίνει μια εξαιρετική συναυλία στο πλαίσιο της διοργάνωσης «Μουσικός Αύγουστος», που ο ίδιος διηύθυνε, στο Ηράκλειο της Κρήτης. Τραγουδούν η μέτζο σοπράνο Κική Μορφονιού, ο βαρύτονος Σπύρος Σακκάς και η Χορωδία του Τρίτου Προγράμματος υπό τη διεύθυνση του Αντώνη Κοντογεωργίου. Στο πιάνο ο Μάνος Χατζιδάκις. Ακούγονται αποσπάσματα από τα έργα «Καπετάν – Μιχάλης», «Ο Μεγάλος Ερωτικός», «Αμοργός» και ολόκληροι οι δύο αδισκογράφητοι κύκλοι τραγουδιών «Αποστολή» και «Τα Πινδαρικά». Η συναυλία - ντοκουμέντο ανήκει στο αρχείο της ΕΡΤ και βρίσκεται αναρτημένη στο διαδίκτυο. 

Το έργο «Αποστολή», ανάθεση της Πολεμικής Αεροπορίας, βασίζεται σε κείμενο που αναφέρεται σε πραγματικά περιστατικά, σχετικά με τον ηρωικό θάνατο του 21χρονου ανθυποσμηναγού Ελευθερίου Αθανασάκη (23.7.1943). Ο Χατζιδάκις μελοποιεί στο έργο αυτό και στίχους του Ευάγγελου Αβέρωφ (1910-1990). Η Κική Μορφωνιού ερμηνεύει μοναδικά!

   

Για «Τα Πιναδαρικά», σύμφωνα με κείμενο του ίδιου του Χατζιδάκι, η ανάθεση έγινε από τον Ντίνο Γιαννόπουλο, τον πρώτο καλλιτεχνικό διευθυντή του Φεστιβάλ Αθηνών, ο οποίος ζήτησε από τον Χατζιδάκι να συνθέσει μία σκηνική καντάτα για το Φεστιβάλ Κέρκυρας, ένα ρέκβιεμ ουσιαστικά στη μνήμη του Αμερικανού κορυφαίου μαέστρου Thomas Shippers που είχε συνδεθεί με τον συγκεκριμένο μουσικό θεσμό της Κέρκυρας και είχε φύγει από τη ζωή το 1977 σε ηλικία 47 ετών. 

Πέντε ποιήματα του Πινδάρου μελοποίησε ο Χατζιδάκις, από τους Ύμνους, τους Παιάνες, τα Εγκώμια και τους Θρήνους του, φτιάχνοντας έναν μικρό κύκλο τραγουδιών για δύο λυρικές φωνές, της Κικής Μορφονιού και του Σπύρου Σακκά. Το έργο παρουσιάστηκε ζωντανά στο Μικρό Θέατρο Κήπου κατά τις εκδηλώσεις του Μουσικού Αυγούστου 1981 και αργότερα παρουσιάστηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών από την «Ορχήστρα των Χρωμάτων», υπό τον Μίλτο Λογιάδη.

Πρόγραμμα της συναυλίας του "Μουσικού Αυγούστου" (1981)

Στα 1993 ο Σείριος του Μάνου Χατζιδάκι εκδίδει ένα διπλό ψηφιακό δίσκο (cd) με τον τίτλο «Η τέχνη της Κικής Μορφονιού». Πρόκειται για άριες και αποσπάσματα από όπερες – ηχογραφήσεις από το αρχείο της ΕΡΤ. Με αυτή την έκδοση ο Χατζιδάκις – ένα χρόνο πριν πεθάνει – τιμά την φίλη του Κική Μορφονιού και προσφέρει στο κοινό ξεχωριστά δείγματα της υψηλής τέχνης της.

Η Κική Μορφονιού τραγούδησε και Μίκη Θεοδωράκη και μάλιστα σε πρώτη εκτέλεση. 

Τον Απρίλιο του 1985 στο θέατρο του Κολλεγίου Αθηνών παρουσιάζεται σε πρώτη εκτέλεση το έργο «Ακολουθία εις κεκοιμημένους (Requiem)». Διευθύνει ο Αντώνης Κοντογεωργίου με σολίστ τους Φραγκίσκο Βουτσίνο, Κική Μορφονιού, Μ. Ικέουτσι, τη Χορωδία «Τραγουδιστές» και την Παιδική Χορωδία του Δημοτικού Ωδείου Λάρισας (Δημήτρης Καρβούνης). 

Σε χειρόγραφό του ο συνθέτης αναφέρει: «Με την αφιέρωση του έργου αυτού στους νεκρούς της σφαγής των Καλαβρύτων αποτίω φόρο τιμής στη μνήμη των εθνομαρτύρων της νεότερης ιστορίας μας.»

Το 1987 η Εθνική Λυρική Σκηνή ανεβάζει την όπερα, σε δύο Πράξεις, του Μίκη Θεοδωράκη «Κώστας Καρυωτάκης». Η Κική Μορφονιού ερμηνεύει την «Ρωμιοσύνη».

 

Σε συνέντευξή της στον Αντώνη Μποσκοϊτη, η Κική Μορφονιού είπε για τους δύο  συνθέτες μας: "Ακούμε τα πρώτα λαϊκά τραγούδια του Μάνου σήμερα και λέμε «Δώσε μου κι άλλα ν’ ακούω»! Το ίδιο και του Θεοδωράκη, που είχε τρομερές τεχνικές γνώσεις πάνω στο τραγούδι και στη μουσική".

Τους ερμήνευσε και …έφυγε στα 100χρονά τους.

Ο ΑΙΜΟΣΤΑΓΗΣ ΒΟΛΟΚΟΛΑΜΣΚ ΑΝΤΩΝΙΟΣ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ο επικεφαλής του Τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας, μητροπολίτης Βολοκολάμσκ Αντώνιος, σε πρόσφατη συνέντευξή του μας είπε – πάλι! – ότι για όλα φταίει ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος! 

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης φταίει για την κατάσταση στην Ουκρανία, ενώ η Ρωσική Εκκλησία παραμένει «Αγία» (sic). 

Όχι, δεν έχει καμία ευθύνη η Ρωσική Εκκλησία για την απουσία της στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδοξία στην Κρήτη. Είχε το …δικαίωμα τον Ιανουάριο του 2016 να υπογράφει στο Σαμπεζύ το Προσυνοδικό κείμενο και μετά από πέντε μήνες να αποσύρεται γιατί έτσι ήθελε. 

Όχι, δεν έχει καμία εξάρτηση από το καθεστώς Πούτιν η Ρωσική Εκκλησία, ο Οικουμενικός Πατριάρχης έχει από την Αμερική, η οποία προσπαθεί να βρεί λύση για ειρήνη στην Ουκρανία και ο Πούτιν συνεχώς αρνείται. 

Όχι, η Ρωσική Εκκλησία δεν ίδρυσε την Πατριαρχική Εξαρχία στην Αφρική για να εκδικηθεί το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας για το Ουκρανικό, αλλά για να «επανευαγγελίσει» τους Αφρικανούς που είχαν γίνει …σχισματικοί! 

Όχι, η Ρωσική Εκκλησία δεν έχει καμία σχέση με την εισβολή της Ρωσίας και το ανελέητο σφυροκόπημα της Ουκρανίας, αφού προσεύχεται για τη νίκη της Ρωσίας. 

Όχι, η Ρωσική Εκκλησία δεν έχει καμία σχέση με την εκκλησιαστική δομή του μητροπολίτου Ονουφρίου στο Κίεβο, αφού αυτή είναι «ανεξάρτητη» από την ρωσική επιρροή και γι’ αυτό …διώκεται!! 

Ο αιμοσταγής Βολοκολάμσκ Αντώνιος δεν μπορεί παρά να αναμασά το ειδεχθές αφήγημα του στυγερότατου προϊσταμένου του, Μόσχας Κυρίλλου. Μόνο που τους πνίγει ήδη το αίμα των χιλιάδων αθώων, Ρώσων και Ουκρανών! Κι αν οι Ουκρανοί είναι για τον Μόσχας μιάσματα, έχει ενδιαφέρον ότι ούτε οι Ρώσοι νεκροί του πολέμου τον απασχολούν. Γι’ αυτό και έφτασε στο σημείο να δηλώσει ότι οι Ρώσοι στρατιώτες που θα πεθάνουν στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας θα λάβουν άφεση αμαρτιών (από αυτόν! Τον Πάπα της Μόσχας) και κάλεσε τους Ρώσους να συσπειρωθούν γύρω από το Κρεμλίνο. 

Ο Μόσχας Κύριλλος, ο Βολοκολάμσκ Αντώνιος και οι ομόφρονές τους είναι ήδη στην κόλαση, γιατί παραμένουν αμετανόητοι και εξακολουθούν να εγκληματούν συνειδητά.

Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΙ ΑΡΑΒΩΝ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ - ΜΙΑ ΞΕΧΩΡΙΣΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ "ΜΑΣΑΡ"

Μια ξεχωριστή εκδήλωση διοργάνωσαν οι εκδόσεις Μασάρ (υπεύθυνος: Roni Bou Saba), σε συνεργασία με το Κινηματικό Βιβλιοπωλείο Λούθιο, την Τετάρτη 17 Δεκεμβρίου 2025, στον Ελεύθερο Κοινωνικό Χώρο «αλτάι», στην πλατεία Εξαρχείων.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με αφορμή την Ημέρα Αραβικής Γλώσσας, που έχει θεσπιστεί από την UNESCO στις 18 Δεκεμβρίου, και είχε ως θέμα: "Το θέατρο ως τόπος ώσμωσης και συνάντησης". 

Αληθεύει ότι οι πολιτιστικές σχέσεις μεταξύ του ελληνικού και του αραβικού κόσμου ξεκινούν τον 8ο αιώνα, με το μεταφραστικό κίνημα στη Βαγδάτη; Έπαιξε το θέατρο κάποιο ρόλο παλαιότερα; Υπήρξε ένας τόπος πολιτισμικής ώσμωσης και συνάντησης; Ποια είναι σήμερα η χρήση των ρωμαϊκών θεάτρων που βρίσκονται στις αραβικές χώρες και στα οποία παίζονταν έργα εμπνευσμένα από τις ελληνικές τραγωδίες; 

Σε αυτά και άλλα συναφή θέματα τοποθετήθηκε η θεατρολόγος Άρτεμις Παπαδάκη, προβάλλοντας πρωτότυπο οπτικό υλικό. 

Στην άλλη όχθη, στο ελληνικό θέατρο σήμερα, πώς παρουσιάζεται ο Άραβας; Ποιες ήταν οι αφορμές για να ανέβουν παραστάσεις με αναφορά στον αραβικό κόσμο; Πώς τα εξέλαβαν οι θεατές; Τι δυσκολίες αντιμετώπισαν οι σκηνοθέτες και οι ηθοποιοί για να γεφυρώσουν τους δύο κόσμους επί σκηνής; 

Σε αυτά τα ερωτήματα απάντησε ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Δημήτρης Γεωργαλάς μιλώντας για την εμπειρία του ενσαρκώνοντας τον Άραβα σε παραστάσεις που παίχτηκαν και παίζονται ακόμα στο ελληνικό θέατρο.

Ακολούθησε Ποιητικό αναλόγιο με ποιήματα του Μαχμούντ Νταρουίς στα ελληνικά. 

Τον συντονσμό της πραγματικά ουσιαστικής αυτής εκδήλωσης είχε ο Roni Bou Saba, φιλόλογος, μεταφραστής και δάσκαλος της Αραβικής γλώσσας. 

Το Σάββατο 20 Δεκεμβρίου, στις 6 μ.μ., θα πραγματοποιηθεί, στον ίδιο χώρο, εκδήλωση με θέμα: «Αραβικές λέξεις, ελληνικές αναγνώσεις: η μετάφραση της αραβικής λογοτεχνίας στα ελληνικά». 

Θα μιλήσουν ο Νασίμ Αλάτρας, δημοσιογράφος και μεταφραστής, η Ευτυχία Κατελανάκη, ποιήτρια και μεταφράστρια, και ο Κωνσταντίνος Κατσικέας, εκδότης (εκδόσεις ειρήνη).

"ΤΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΙΚΑ" ΣΤΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ

"ΤΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΙΚΑ" του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου στην ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ, την μεγαλύτερη βιβλιογραφική βάση δεδομένων στην Ελλάδα και στα κεντρικά βιβλιοπωλεία της Αθήνας. 

Κεντρική διάθεση: "Εν Αθήναις" (Μαυροκορδάτου 9)

"Πολιτεία" (Ασκληπιού 1-3)

"Ναυτίλος" (Χαριλάου Τρικούπη 28)

Music Corner (δισκοπωλείο, Πανεπιστημίου 56 και Εμμ. Μπενάκη)

και σε άλλα επιλεγμένα βιβλιοπωλεία.

ΜΙΑ ΔΙΩΡΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΗΝ "ΓΛΙΣΤΡΙΔΑ" (ΗΧΗΤΙΚΟ)

Ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος καλεσμένος της εκπομπής Γλιστρίδα, στο street radio.gr, το Σάββατο 6 Δεκεμβρίου 2025, σε μία δίωρη συζήτηση, με αφορμή τα βιβλία του "Τα Χατζιδακικά" και "Τα Θεοδωρακικά". 

Μιλάμε για ...πολλή κουβέντα με τους Βασίλη Γραβαρίτη, Σπύρο Μαντζαβίνο και Μάριο Ρήγα.

Στην εκπομπή παρελαύνουν "μυθολογικά" πρόσωπα του σύγχρονου ελληνισμού: Κ.Π. Καβάφης, Γιάννης Τσαρούχης, Γιάννης Χρήστου, Νίκος Σκαλκώτας, Βασίλης Φωτόπουλος, Μάτση Χατζηλαζάρου, Ραλλού Μάνου και φυσικά στο κέντρο Μάνος Χατζιδάκις και Μίκης Θεοδωράκης. 

 

ΕΝΑ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΙΚΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΟΝΑΧΗ ΜΑΡΙΑΜ ΣΟΥΛΑΚΙΩΤΗ

LIFO.GR

Η σκληρή αλήθεια για τη Μαριάμ Σουλακιώτη, την «πρώτη Ελληνίδα σίριαλ κίλερ» 

Ένα αποκαλυπτικό ντοκιμαντέρ του Άρη Δημοκίδη για την ανατριχιαστική ιστορία της ηγουμένης που θεωρήθηκε η πρώτη σίριαλ κίλερ της χώρας 

Μιλούν οι: 

- Παναγιώτης Ανδριόπουλος, θεολόγος 

- Γιάννης Πανούσης, εγκληματολόγος 

Στο σημερινό ηχητικό ντοκιμαντέρ ο Άρης Δημοκίδης ασχολείται με μια σκοτεινή ιστορία, αυτήν της Μαριάμ Σουλακιώτη (κατά κόσμον Μαρίνα Σουλακιώτη), μιας παλαιοημερολογίτισσας μοναχής, ηγουμένης της Μονής Παναγίας Πευκοβουνογιάτρισσας, που καταδικάστηκε ως κατά συρροή δολοφόνος και απατεώνισσα. Ήταν, όμως, πράγματι; Έκανε όλα αυτά που την κατηγόρησαν ή μεγαλοποιήθηκαν στην αρένα μιας έντονης θρησκευτικής διαμάχης της εποχής, στο πλαίσιο της οποίας η Ορθόδοξη Εκκλησία κινήθηκε εναντίον των Γνήσιων Ορθόδοξων Χριστιανών (ΓΟΧ) έως ότου κηρύχθηκαν παράνομοι;

            

Έδρασε μεταξύ 1939 και 1950 και ενώ ως μοναχή αποκαλούνταν «Μητέρα της Κερατέας», έμεινε γνωστή επίσης με το προσωνύμιο «Η γυναίκα Ρασπούτιν» λόγω δημοσιευμάτων στον Τύπο. 

Γεννήθηκε περίπου το 1883 στην Κερατέα Αττικής και το πατρικό της σπίτι αργότερα μετατράπηκε σε ένα από τα κτίρια του μοναστηριού. Το μόνο γνωστό στοιχείο για τη ζωή της προτού χειροτονηθεί είναι ότι ήταν εργάτρια σε εργοστάσιο. 

Η Σουλακιώτη χειροτονήθηκε μοναχή στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία, αλλά σύντομα έγινε έμπιστη του θρησκευτικού της προϊσταμένου, του επισκόπου Ματθαίου Καρπαθάκη. Μετά την υιοθέτηση του Νέου Ημερολογίου από την επικρατούσα Εκκλησία της Ελλάδος τον Μάρτιο του 1924 εντάχθηκε στο παλαιοημερολογήτικο κίνημα και έγινε οπαδός του αυτοαποκαλούμενου Αρχιεπισκόπου Βρεσθένης, Ματθαίου, τον οποίο τόσο η κυρίαρχη Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία όσο και άλλοι παλαιοημερολογίτες (ΓΟΧ) θεωρούσαν ότι βρισκόταν σε σχίσμα και δεν είχαν επαφή μαζί του. 

Μαζί με τον Ματθαίο ίδρυσαν τη Μονή Παναγίας Πευκοβουνογιάτρισσας το 1927. Το μοναστήρι ιδρύθηκε επίσημα για να «τιμήσει τα Εισόδια της Θεοτόκου», αλλά ο Ματθαίος ξεκαθάρισε επίσης ότι στόχος του μοναστηριού ήταν να υποστηρίξει οικονομικά το παλαιοημερολογήτικο κίνημα. Κατά την ίδρυσή του, ο Ματθαίος ήταν ήδη 66 ετών. Έτσι, ενώ η επίσημη θητεία της Σουλακιώτη ως ηγουμένης άρχισε το 1950, στην πραγματικότητα λειτουργούσε ως ηγουμένη από το 1939 και ανέλαβε την πλήρως το μοναστήρι όταν ο Ματθαίος έγινε 78 ετών. Εκείνος άφησε όλες τις καθημερινές εργασίες πάνω της, καθώς για ένα διάστημα ήταν στη φυλακή και μετά ζούσε ως ιερομόναχος, αναζητώντας πνευματικές ανταμοιβές για ασκητικές μοναστικές πρακτικές όπως η νηστεία σαράντα ημερών, η εθελοντική παραμονή σε στερητικά κελιά απομόνωσης και το δέσιμο του σώματος με βαριές μεταλλικές αλυσίδες.

Toν Δεκέμβριο του 1950 η τότε επονομαζόμενη Αστυνομία Πόλεων συλλαμβάνει για πρώτη φορά τη Σουλακιώτη με δύο κατηγορίες που αφορούσαν δήθεν παράνομες επιχειρηματικές πρακτικές: εξαγωγή ελαιόλαδου στην Κύπρο και εισαγωγή ελαστικών. Τον επόμενο μήνα, ο εισαγγελέας απήγγειλε σε αυτήν και δεκατρείς μοναχές και μοναχούς περαιτέρω κατηγορίες για ανθρωποκτονία, απάτη, πλαστογραφία διαθήκης, εκβιασμό και βασανιστήρια – η Σουλακιώτη κατέληξε με το πιο αυστηρό κατηγορητήριο. Καθώς προέκυπταν περισσότερα στοιχεία και καταθέσεις μαρτύρων, το κατηγορητήριο εναντίον της αναθεωρήθηκε επανειλημμένα. Φέρεται να διέπραξε τους φόνους και άλλα εγκλήματα στη Μονή Παναγίας Πευκοβουνογιάτρισσας. Κατέληξε με πολλαπλές καταδίκες μετά από τρεις δίκες, που συνολικά έφτασαν τα δεκατέσσερα χρόνια κάθειρξη. Η ίδια αρνήθηκε όλες τις κατηγορίες εναντίον της, χλευάζοντάς τες ως «σατανικές μυθοπλασίες». Λέγεται ότι δέχτηκε όλες τις ποινικές καταδίκες της «χωρίς συγκίνηση», κάνοντας μόνο τον σταυρό της και λέγοντας μια σιωπηλή «προσευχή εκδίκησης» στον «Άγιο Ματθαίο». Φυλακίστηκε και πέθανε στις φυλακές Αβέρωφ το 1954. 

Όλες οι αιρέσεις των παλαιοημερολογιτών στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένων των Ματθαιικών, τέθηκαν εκτός νόμου τον Ιανουάριο του 1951. 

Από το 2022 το μοναστήρι των παλαιοημερολογιτών που κάποτε διηύθυνε η Σουλακιώτη παραμένει ανοιχτό. Πολλοί παλαιοημερολογίτες της ματθαιικής παράταξης εξακολουθούν να πιστεύουν ότι ήταν αθώα και τιμούν τη μορφή της ως αγία. Πολλοί, ωστόσο, απορρίπτουν την ιδέα της αθωότητάς της με βάση τον συντριπτικό αριθμό των καταθέσεων μαρτύρων και το πλήθος των αποδεικτικών στοιχείων, αν και υπάρχει διαφωνία ως προς τον πραγματικό αριθμό των θυμάτων της.