Σαν χθες, 23 Ιουλίου του 1996, πριν τριάντα χρόνια έφυγε η Αλίκη.
Μόλις είχε γιορτάσει τα γενέθλιά της, ανήμερα του Προφήτη Ηλία (20 Ιουλίου).
Ας επιχειρήσουμε ένα μικρό αφιέρωμα με οδηγό τον Μάνο Χατζιδάκι.
Eλληνικός κινηματογράφος σημαίνει οπωσδήποτε Αλίκη Βουγιουκλάκη και Μάνος Χατζιδάκις. Ο Χατζιδάκις, ακόμα κι αν δεν ήταν στις προθέσεις του, έκανε την Αλίκη τραγουδίστρια, και μάλιστα με "χρυσές" επιτυχίες, που εξακολουθούν να τραγουδιούνται και από τα παιδιά της σήμερον. Ιδού λοιπόν ο πρώτος χρυσός δίσκος της ελληνικής δισκογραφίας!
Η αρχή της σχέσης τους έγινε το 1959 με την ταινία του Αλέκου Σακελλάριου «Το ξύλο βγήκε απ΄ τον παράδεισο» για ν΄ ακολουθήσουν: «Το κλωτσοσκούφι» (1960) και η «Μανταλένα» (1960) σε σκηνοθεσία Ντίνου Δημόπουλου, «Η Αλίκη στο ναυτικό» (1961) με τον Αλέκο Σακελλάριο, «Η Λίζα και η άλλη» (1961) με τον Ντίνο Δημόπουλο, τα «Χτυποκάρδια στο θρανίο» (1963), και το 1964 η χαμένη ταινία «Αliki my love» σε σκηνοθεσία του Rudolf Μate κ.ά.
Ο Χατζιδάκις βέβαια σε κάθε ευκαιρία ξεκαθάριζε ότι έγραψε τραγούδια για τις ταινίες του Φίνου για καθαρά βιοποριστικούς λόγους και ότι τα τραγούδια αυτά δεν εξέφραζαν το ζητούμενό του στην τέχνη της μουσικής.
Η αρχή της σχέσης τους έγινε το 1959 με την ταινία του Αλέκου Σακελλάριου «Το ξύλο βγήκε απ΄ τον παράδεισο» για ν΄ ακολουθήσουν: «Το κλωτσοσκούφι» (1960) και η «Μανταλένα» (1960) σε σκηνοθεσία Ντίνου Δημόπουλου, «Η Αλίκη στο ναυτικό» (1961) με τον Αλέκο Σακελλάριο, «Η Λίζα και η άλλη» (1961) με τον Ντίνο Δημόπουλο, τα «Χτυποκάρδια στο θρανίο» (1963), και το 1964 η χαμένη ταινία «Αliki my love» σε σκηνοθεσία του Rudolf Μate κ.ά.
Ο Χατζιδάκις βέβαια σε κάθε ευκαιρία ξεκαθάριζε ότι έγραψε τραγούδια για τις ταινίες του Φίνου για καθαρά βιοποριστικούς λόγους και ότι τα τραγούδια αυτά δεν εξέφραζαν το ζητούμενό του στην τέχνη της μουσικής.
Η Αλίκη, πάντως, είχε την πρωτιά σε κομμάτια όπως «Εχω ένα μυστικό» (Χατζιδάκις, Σακελλάριος), «Η αγάπη θέλει δύο» (Μαμαγκάκης, Ντ. Δημόπουλος), «Θάλασσα Πλατιά» (Χατζιδάκις, Γ. Ρούσσος), «Θαλασσοπούλια μου» (Χατζιδάκις, Γκάτσος), «Λευτέρη» (Ξαρχάκος, Γκάτσος), «Μες σ΄ αυτή τη βάρκα» (Χατζιδάκις, Χατζιδάκις), «Το σύννεφο έφερε βροχή» (Χατζιδάκις, Γκούφας), «Πέρα στον πέρα κάμπο» (Πλέσσας, Ντ. Δημόπουλος), «Πόσο σ΄ αγαπώ» (Λοΐζος, Παπαδόπουλος) κ.ά.
 |
| Copyright © ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ |
Η θρυλική ταινία του Ντίνου Δημόπουλου "Μανταλένα" (1960) με την Αλίκη Βουγιουκλάκη και τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ. Στο ρόλο του παπα - Φώτη ο αξέχαστος Παντελής Ζερβός.
Ίσως πρέπει κάποια στιγμή να αποτιμηθεί θεολογικά η φιγούρα του παπά του νησιού στην ταινία, όπως την αποτύπωσε στο σενάριό του ο Γιώργος Ρούσσος.
Λένε ότι η ταινία βασίστηκε σε μια παλιότερη αληθινή ιστορία, που μάλλον συνέβη στην Αντίπαρο όπου γυρίστηκε η ταινία ή και αλλού. Σε κάθε περίπτωση ο παπα - Φώτης δίνει ρεσιτάλ ήθους, ανθρωπιάς και παρεμβατικότητας στα πράγματα που δεν τ' αφήνει στην τύχη τους. Έτσι, αποφασίζει να χρίσει "ευλογημένη" την ορφανή και δακτυλοδεικτούμενη Μανταλένα πετώντας τη - κυριολεκτικά - στη θάλασσα τη μέρα των Φώτων και τα ...μαγειρεύει κατά τρόπο ώστε εκείνη να πιάσει το Σταυρό. Αλησμόνητη σκηνή!...
Λένε ότι η ταινία βασίστηκε σε μια παλιότερη αληθινή ιστορία, που μάλλον συνέβη στην Αντίπαρο όπου γυρίστηκε η ταινία ή και αλλού. Σε κάθε περίπτωση ο παπα - Φώτης δίνει ρεσιτάλ ήθους, ανθρωπιάς και παρεμβατικότητας στα πράγματα που δεν τ' αφήνει στην τύχη τους. Έτσι, αποφασίζει να χρίσει "ευλογημένη" την ορφανή και δακτυλοδεικτούμενη Μανταλένα πετώντας τη - κυριολεκτικά - στη θάλασσα τη μέρα των Φώτων και τα ...μαγειρεύει κατά τρόπο ώστε εκείνη να πιάσει το Σταυρό. Αλησμόνητη σκηνή!...
Τη μουσική στην ταινία έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις, ο οποίος βρισκόταν στην Αντίπαρο (μιλάμε για το 1960) με το υπόλοιπο συνεργείο και ηχογραφούσε μουσική και τραγούδια του νησιού, προκειμένου να εμπνευστεί για τα τραγούδια της ταινίας. Μεταξύ αυτών και "Το τραγούδι της βάρκας", όπως ήταν ο αρχικός τίτλος του αγαπημένου "Θάλασσα πλατιά". Ο Χατζιδάκις "χάρισε" στην Αλίκη κι άλλο ένα τραγούδι σ' αυτή την ταινία, το "Μες σ' αυτή τη βάρκα είμαι μοναχή".
Όμως, από την ενασχόληση και καταγραφή του Χατζιδάκι της παραδοσιακής μουσικής της Αντιπάρου εκείνη την εποχή, προέκυψαν και τρία χαρακτηριστικά δημοτικοφανή συνθέματα που χρησιμοποιεί ο συνθέτης προς το τέλος της ταινίας, εκεί στη σκηνή με τις φωτιές τ' Αϊ Γιάννη.
Πρόκειται για τους μπάλλους: "σ' αυτή τη γειτονίτσα", "μπάλλος αφεντάδικος" και "τσαμπούνες".
Το "Σ' αυτή τη γειτονίτσα" είναι σε στίχους του σεναριογράφου Γιώργου Ρούσσου, ο οποίος καταγόταν και από την Αντίπαρο και έγραψε κατά μίμηση παραδοσιακού τραγουδιού.
Το τραγούδι ερμηνεύει η σπουδαία και ειδική στα νησιώτικα Αιμιλία Χατζηδάκη με τη συνοδεία χορωδίας.
Σ' αυτή τη γειτονίτσα
σ' αυτή τη γειτονιά
Αγάπησα μια νέα
μ' ολόσγουρα μαλλιά
Ούτε στον ήλιο βγαίνει
ούτε και στη δροσιά
Μα βγαίνει στο φεγγάρι
και στην αστροφεγγιά
Ο "Μπάλλος αφεντάδικος" δεν είναι τίποτε άλλο παρά η μελωδία που μεταπλάθει ο Χατζιδάκις στο "Τραγούδι της Σειρήνας" (Με τ' άσπρο μου μαντήλι) σε στίχους Νίκου Γκάτσου και ακούγεται δύο χρόνια αργότερα (1962) στην ταινία Aliki, my love. Ιδιοφυής και η σύλληψη και η διαφορετική χρήση. Το τραγούδι ερμήνευσαν στη δισκογραφία: η Αλίκη Βουγιουκλάκη, η Νάνα Μούσχουρη και η Μαίρη Λίντα (αναφέρομαι στις αρχικές ηχογραφήσεις).
 |
| Copyright © ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ |
Οι "τσαμπούνες" νομίζω πως είναι το καθαρά παραδοσιακό κομμάτι. Ο Χατζιδάκις αφήνει τους λαϊκούς μουσικούς να αυτοσχεδιάσουν σ΄ ένα ξέφρενο ρυθμό που τού είναι απαραίτητος για την κορύφωση της σκηνής.
Παραθέτουμε εδώ αυτούς τους εξαίσιους τρεις μπάλλους του Χατζιδάκι από τη Μανταλένα, με την ευχή να αξιωθούμε να τους χορέψουμε κάποτε με πάθος. Πραγματικά ή στην φαντασία μας δεν έχει σημασία.
 |
| Copyright © ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ |
Ας θυμηθούμε, όμως, και την συνεργασία Μάνου Χατζιδάκι και Αλίκης Βουγιουκλάκη στο έργο του Bernard Shaw "Καίσαρ και Κλεοπάτρα", που παρουσιάστηκε τον Οκτώβριο του 1962 στο θέατρο "Κοτοπούλη - Rex". Πέρασαν κιόλας 64 χρόνια!...
Το έργο ανέβηκε σε σκηνοθεσία Αλέξη Σολομού, σκηνικά και κοστούμια Νίκου Εγγονόπουλου και πρωταγωνιστές την Αλίκη Βουγιουκλάκη και τον Τζαβαλά Καρούσο.
Οι στίχοι των τραγουδιών του Μάνου Χατζιδάκι.
Η μουσική διδασκαλία τραγουδιστών και ορχήστρας της Έλλης Νικολαίδου.
Τραγούδι: Ευγενία Συριώτη, Σπύρος Σακκάς, Ζωή Φυτούση, Γιώργος Κωνσταντίνου.
Ήταν η πρώτη θιασαρχική δουλειά της Αλίκης Βουγιουκλάκη, και ο θίασος ήταν από κοινού με τον Μ.Χατζιδάκι. Η Αλίκη ένιωθε ήδη εγκλωβισμένη στην εικόνα της και έκανε την πρώτη της προσπάθεια να ξεφύγει από αυτή, στήνοντας μια πολύ προσεγμένη παράσταση με τους εκλεκτότερους συνεργάτες. Ωστόσο το κοινό που σχεδόν δεν αναγνωρίζει την Αλίκη και σοκάρεται με τα τολμηρά ενδύματα της Κλεοπάτρας δεν προτιμά το έργο και δεν γεμίζει το τεράστιο θέατρο. Έτσι η παράσταση "κατεβαίνει" σχεδόν αμέσως, αλλά η μουσική του Χατζιδάκι παραμένει ως σήμερα μια υπέροχη μουσική Ροσσινικής υφής.
Παραθέτουμε, στη συνέχεια, ένα σπάνιο ντοκουμέντο της γαλλικής τηλεόρασης. Πρόκειται για την μόνη καταγραφή που υπάρχει με την Αλίκη στα τραγούδια του Χατζιδάκι, όπως παρουσιάστηκαν στην παράσταση Καίσαρ και Κλεοπάτρα, καθώς, όπως είναι γνωστό, στον δίσκο που κυκλοφόρησε τα τραγούδια που ερμήνευσε η Βουγιουκλάκη στο θέατρο τα ηχογράφησε η Ευγενία Συριώτη.
Το απόσπασμα προέρχεται από το ντοκιμαντέρ της Γαλλικής τηλεόρασης Carte Blance που γυρίστηκε το 1962 για να τιμηθεί ο προσφάτως - τότε- βραβευμένος με Όσκαρ Χατζιδάκις και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα στην εκπομπή του Ηλία Μαλανδρή Εστιν ουν στο Seven X.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου