Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου 2026

ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΟΥ "ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ" ΣΤΟΝ ΔΙΟΝΥΣΙΟ ΣΟΛΩΜΟ


Το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος), παρουσιάζει την εκδήλωση με τίτλο: «Ύμνος Παθητικός για τον Διονύσιο Σολωμό», σήμερα, Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου 2026 και ώρα 7 μ.μ., στην Αίθουσα Διδασκαλίας της Μουσικής Βιβλιοθήκης του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής», στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. 
Η εκδήλωση πραγματοποιείται την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, που είναι η 9η Φεβρουαρίου, ημέρα μνήμης του μεγάλου ποιητή Διονυσίου Σολωμού. Η Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας καθιερώθηκε το 2017 από το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών και επικυρώθηκε από την UNESCO το 2025, με σκοπό την ανάδειξη της διαχρονικής συμβολής της ελληνικής γλώσσας στον παγκόσμιο πολιτισμό. 
Το πρόγραμμα της εκδήλωσης έχει ως εξής: 
Α' Μέρος 
Ομιλίες 
- Στέλλα Νάκη, Δρ Φιλολογίας, με θέμα: «Διονύσιος Σολωμός και Ελληνική Γλώσσα». 
- Μάρια Μπαχά, Εικαστικός, με θέμα: «Μικρά Ηλεκτρικά Άλματα - Σολωμός, Twombly, Σικελιανός». 
- Ιωάννης – Πορφύριος Καποδίστριας, MSc Μουσειολογίας - Συντηρητής Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης, με θέμα: «ΓΙΑΤΙ Ο ΣΟΛΩΜΟΣ; Η μορφή του εθνικού ποιητή ως διαρκές καλλιτεχνικό μοτίβο». 
- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος - μουσικός, με θέμα: «Ο Διονύσιος Σολωμός του Μανόλη Κ. Χατζηγιακουμή». 


Β’ Μέρος 
Μελοποιημένη ποίηση του Διονυσίου Σολωμού από τους έλληνες συνθέτες: Θεόδωρο Σπάθη, Γεώργιο Καζάσογλου, Δημήτρη Μηνακάκη (α’ εκτέλεση), Γιώργο Κουρουπό, Γιάννη Σταύρακα και Έλενα Παυλέα, ερμηνεύουν οι: 
Δάφνη Πανουργιά, σοπράνο 
Μάριος Καζάς, πιάνο 
Παραγωγή: Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον»
Artwork: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας 
Είσοδος ελεύθερη
Η εκδήλωση υποστηρίζεται από το @blod.gr, την ηλεκτρονική βιβλιοθήκη διαλέξεων του Ιδρύματος Μποδοσάκη. 


Κυριακή 8 Φεβρουαρίου 2026

ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ: ΕΝΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΣΥΝΘΕΤΗΣ ΣΤΗΝ ΓΕΡΜΑΝΙΑ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Η ...άλλη Ελλάς περιλαμβάνει δημιουργούς σαν τον Αντώνη Αδαμόπουλο. 
Έναν νέο συνθέτη, λόγιας σύγχρονης μουσικής, ο οποίος διαπρέπει στη Γερμανία. 
Ο Αντώνης Αδαμόπουλος συνθέτει, διδάσκει, δίνει διαλέξεις για την μουσική του καιρού μας και μας καθιστά κοινωνούς της ακριβής τέχνης του - εκτός συνόρων - αλλά, έστω, μέσω του διαδικτύου. 
Ένας ουσιαστικός δημιουργός, που μας αποδεικνύει ότι η μουσική γίνεται όταν ανοίγεται. Όταν, δηλαδή, είναι ανοιχτοί οι ορίζοντες του μουσικού κι έτσι μπορεί να παράξει καινοτομία και πρωτοπορία, σε πολλά επίπεδα. 
Ο Δρ Αντώνης Αδαμόπουλος γεννήθηκε το 1987 στην Πάτρα. Ξεκίνησε τις μουσικές του σπουδές με δάσκαλο τον πατέρα του, Λουκά Αδαμόπουλο, στην αρμονία στο Ευρώπιο Ωδείο Πατρών. Στη συνέχεια σπούδασε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης μουσικολογία με ειδίκευση στη σύνθεση (τάξη Μιχάλη Λαπιδάκη). Παράλληλα συνέχισε τις ωδειακές του σπουδές στο Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης στην αντίστιξη (τάξη Κώστα Τσούγκρα) και μετέπειτα στην φούγκα (τάξη Κώστα Σιέμπη). Εν συνεχεία έκανε το μεταπτυχιακό του στη σύνθεση στο Πανεπιστήμιο Μουσικής και Θεάτρου Αμβούργου (τάξη Fredrik Schwenk) ως υπότροφος του Ιδρύματος Λίλιαν Βουδούρη και ακολούθως έγραψε στο ίδιο πανεπιστήμιο τη διδακτορική του διατριβή με θέμα τη μονοθεματικότητα στη λόγια ενόργανη μουσική του 20ού αιώνα καθώς και στο προσωπικό του συνθετικό έργο. Αρίστευσε σε κάθε επί μέρους κατεύθυνση σπουδών, απ’ το πρώτο ωδειακό πτυχίο μέχρι και το διδακτορικό.
Διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Μουσικής και Θεάτρου Αμβούργου από το 2015 και στο Τμήμα Μουσικής του Πανεπιστημίου του Braunschweig από το 2018. Η διδακτική του δραστηριότητα περιλαμβάνει μια ευρεία γκάμα μαθημάτων στο πεδίο των ανώτερων θεωρητικών και της σύνθεσης, συμπεριλαμβανομένων και μαθημάτων αφιερωμένων τόσο σε ειδικά στιλιστικά και χρονικά πεδία (π.χ. στα κοντσέρτα για πιάνο του Mozart ή τις συμφωνίες του Bruckner) όσο και σε θέματα που υπερβαίνουν τα όρια ιστορικών μουσικών περιόδων (π.χ. την εξέλιξη της φόρμας σονάτας ή τη σύνδεση μουσικής και φύσης σε έργα απ’ το Μπαρόκ μέχρι τη μουσική του 20ού αιώνα). 
Το συνθετικό του έργο περιλαμβάνει έργα για σόλο όργανα, φωνή, μικρά και μεγάλα σύνολα, ηθοποιό και σύνολο, χορωδία και συμφωνική ορχήστρα. Σύνολα και ορχήστρες που έχουν παίξει έργα του είναι ανάμεσα σε άλλα, τα ακόλουθα: e-werk Berlin, l’istant donné Paris, Hamburger Camerata, Ελληνικό Συγκρότημα Σύγχρονης Μουσικής, dissonArt Ensemble, Thüringer Symphoniker, Nordharzer Symphonieorchester, Hamburger Symphoniker und Jugendsymphonieorchester Ahrensburg. Έργα του έχουν παρουσιαστεί σε σημαντικές αίθουσες όπως το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και η Laeiszhalle Αμβούργου καθώς και σε φεστιβάλ όπως τα ακόλουθα: Bregenzer Festspiele, Darmstädter Ferienkurse, Hamburger Klangwerktage, Chilli-Jazz-Festival, Klangwerkstatt Berlin, Hamburg Dialogues, Blurred Edges Festival. 
Το πεδίο του ερευνητικού του ενδιαφέροντος εκτείνεται σε μια μεγάλη χρονική γκάμα, κάτι το οποίο εκδηλώνεται στα θέματα των διαλέξεών του. Για παράδειγμα παρουσίασε τον Οκτώβρη του 2025 το έργο Ansichten eines Käfers (1998) του συνθέτη Manfred Stahnke στο συνέδριο SINNE I SINN του Πανεπιστημίου του Κιέλου, το οποίο ήταν αφιερωμένο στη μικροτονική μουσική, ενώ το Νοέμβρη του 2025 μίλησε για την όπερα Platée (1745) του Rameau και την υποβόσκουσα κοινωνική της κριτική στα πλαίσια της ημερίδας περί κατάχρησης εξουσίας στο Πανεπιστήμιο Μουσικής και Θεάτρου Αμβούργου.
Στις διακρίσεις του ανήκουν το βραβείο του Ιδρύματος Deutsche Orchester-Stiftung για το ορχηστρικό του έργο Op. 5 – Κλαθρέπτιζμα (ακούστε τη σύνθεση στο βίντεο που ακολουθεί) που παίχτηκε πρώτη φορά στο Θέατρο του Halberstadt καθώς και το βραβείο του Ιδρύματος Alfred-Toepfer-Stiftung στο διαγωνισμό για καινοτόμες συναυλιακές ιδέες για την ιδέα με τίτλο Το δώρο του Ουν που παρουσιάστηκε στην Ακαδημία των Τεχνών Αμβούργου. Ως συνθέτης έχει συχνά αναφερθεί σε μουσικολογικά περιοδικά (όπως το Das Orchester) και εφημερίδες (όπως η Hamburger Abendblatt).
Παραθέτουμε, στη συνέχεια, έργα του Αντώνη Αδαμόπουλου, που παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον από πολλές πλευρές:  Δομή, ενορχήστρωση, σύλληψη του ήχου, ένταξη εξωμουσικών εννοιών, αναζήτηση της μονοθεματικότητας κ.α.
Συναυλία πορτραίτο με τα έργα:
Op. 3, Σε οριστική αορίστου (49‘12‘‘) 
Op. 5, Κλαθρέπτιζμα (3‘28‘‘) 
Op. 12 (41‘18‘‘) 
Op. 14, The Unexpected Response (19‘37‘‘) 
Op. 15 (29‘36‘‘) 

   

 Ηχογράφηση του κομματιού: Op. 13

 

Σάββατο 7 Φεβρουαρίου 2026

Η ΠΑΡΑΒΟΛΗ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ ΥΙΟΥ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Οι πρώτοι διδάξαντες: Felia Doubrovska and Serge Lifar  (1929)

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Sergei Prokofiev (1891-1953)
The Prodigal Son, Ballet in Three Scenes, Op 46. 
Ένα από τα περίφημα μπαλέτα που συνέθεσε ο Σεργκέι Προκόφιεφ (1928-29) και χορογράφησε ο θρυλικός Ζορζ Μπαλανσίν (1904 - 1983), ο μεγαλύτερος χορογράφος του 20ού αιώνα. 
Το μπαλέτο Άσωτος υιός, σε τρεις σκηνές, είναι από τις πρώτες δημιουργίες του Μπαλανσίν (1929) και η τελευταία του για τα Ρωσικά Μπαλέτα του Ντιάγκιλεφ. 


Το μπαλέτο αφηγείται με τον δικό του τρόπο την παραβολή του ασώτου υιού της Καινής Διαθήκης. Το λιμπρέτο του Boris Kochno στηρίζεται στην σχετική διήγηση του Κατά Λουκάν Ευαγγελίου. Ο άσωτος γιος, μετανοώντας για την έκλυτη ζωή του, που την πέρασε συντροφιά με τη λάγνα Σειρήνα και τους μέθυσους φίλους του, επιστρέφει γονυπετής στο πατρικό του, όπου τον υποδέχεται με ανοιχτή αγκαλιά ο γέροντας πατέρας του. 
Η πρεμιέρα του έργου πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 21 Μαΐου 1929, στο Θέατρο Σάρα Μπερνάρ, στο Παρίσι, με τον συνθέτη στο πόντιουμ. 
Ο Προκόφιεφ, που οραματίστηκε την Σειρήνα σεμνή και σοβαρή, αναστατώθηκε τόσο από την χορογραφία του Balanchine που αρνήθηκε να του πληρώσει τα δικαιώματά του για τη χορογραφία.

Anton Dolin in The Prodigal Son, Ballets Russes, Australian Tour, 1939.

Η πρεμιέρα στο θέατρο Mariinsky της Αγίας Πετρούπολης έγινε 72 χρόνια μετά! Στις 14 Δεκεμβρίου 2001.


Από το ανέβασμα του Ασώτου υιού στο Mariinsky (2013)

Η επιστροφή του Ασώτου στην Αγία Πετρούπολη είχε μεγάλη σημασία. Για πρώτη φορά, ένα μπαλέτο της πιο ριζοσπαστικής περιόδου του Saisons Russes του Diaghilev επέστρεφε στη σκηνή του Θεάτρου Mariinsky, σπάζοντας τα δεσμά κάθε καλλιτεχνικής και ιδεολογικής λογοκρισίας, που επικρατούσε στην τότε Ρωσία. 
Με την επιστροφή του Ασώτου στο Θέατρο Mariinsky και την παραγωγή του με νέους χορευτές, άρχισε να αποκαθίσταται μια αντικειμενική εικόνα της εξέλιξης του μπαλέτου στον 20ο αιώνα. 
Αξίζει να σημειωθεί πως στις 30 Απριλίου 2013 η σπουδαία Ελληνίδα μπαλαρίνα του θεάτρου Mariinsky Αλεξάνδρα Ιωσηφίδη, χόρεψε στη σκηνή του θεάτρου Mariinsky στο «Πουλί της φωτιάς» του Στραβίνσκυ. 
Στο πρόγραμμα της βραδιάς συμπεριλαμβανόταν και ο Άσωτος υιός του Προκόφιεφ, στην ιστορική χορογραφία του Μπαλανσίν (διάρκεια 40 λεπτά).


Τον "Άσωτο Υιό" του Προκόφιεφ χόρεψε και ο μεγάλος Mikhail Baryshnikov (γενν. 1948), πάντα στην χορογραφία του Balanchine, με το Μπαλέτο του Σικάγου. Δημοσιεύουμε εδώ δύο χαρακτηριστικές φωτογραφίες, από το μπαλέτο του Προκόφιεφ με τον Baryshnikov. Είναι από παραστάσεις του Απριλίου 1979 στο Σικάγο, στο πλαίσιο διεθνούς περιοδείας με την εταιρεία Balanchine. 


Hugo Emil Alfvén (1872 – 1960)
Den forlorade sonen - Ο Άσωτος υιός
Ο Hugo Alfven ήταν Σουηδός συνθέτης, βιολονίστας, διευθυντής χορωδιών και ζωγράφος, από τους σημαντικότερους της χώρας του. Η μουσική του θεωρείται ότι ανήκει στο υστερο-ρομαντικό ιδίωμα, αλλά με ενορχήστρωση επιδέξια και πολύχρωμη, που θυμίζει εκείνη του Ρίχαρντ Στράους. Η προγραμματική, κυρίως, μουσική του είναι εμπνευσμένη από το σουηδικό αρχιπέλαγος. 
Η παραβολή του Ασώτου υιού εμπνέει τον σουηδό δημιουργό και συνθέτει μια σουίτα μπαλέτου (Den förlorade sonen, 1957), στην οποία ενσωματώνει λαϊκές μελωδίες και χορούς της πατρίδας του, καθώς η ιστορία του απερίσκεπτου νέου, που εγκαταλείπει την πατρική εστία και σπαταλά την περιουσία της για τις κοσμικές ηδονές, είναι συνήθης στους λαούς και ερμηνεύεται σύμφωνα με τις τοπικές παραδόσεις.



Rodin Auguste (1840-1917)
Ο άσωτος υιός, π. 1884
Εκτίθεται στην Εθνική Γλυπτοθήκη, Άλσος Ελληνικού Στρατού, Γουδή

Η Παραβολή του Ασώτου Υιού εμπνέει διαχρονικά όλους τους τομείς της τέχνης. 
Από την μουσική παρουσιάζουμε, συνοπτικά, χαρακτηριστικά και ολότελα διαφορετικά παραδείγματα.
Αρχίζοντας από την κλασική μουσική έχουμε την λυρική Καντάτα «Ο άσωτος υιός» (L’ Enfant Prodique, 1884) του μεγάλου γάλλου συνθέτη Achille-Claude Debussy (1862-1918) πάνω σ’ ένα ποίημα του Εdouard Guinand. Ο Debussy κέρδισε με αυτό το έργο το πρώτο «Μεγάλο Βραβείο της Ρώμης» (Grand Prix de Rome) και το σκεπτικό για το βραβείο στηρίχθηκε στη μελωδικότητα και το δραματικό στοιχείο της σύνθεσης. 
Η καντάτα περιλαμβάνει εννέα μέρη: εισαγωγή, τέσσερες διηγήσεις, μία σύντομη συνοδεία, ένα ντουέτο, και κλείνει με ένα τρίο της ευχής «Θεέ του Ισραήλ! Δόξα σε Σένα Κύριε» (Dieu d’ Israel! Gloire a toi Seigneur!). 
Η εκτέλεση του έργου, που προτείνουμε εδώ είναι όντως κορυφαία: Jessye Norman (soprano), José Carreras (tenor), Dietrich Fischer-Dieskau (bariton), και η Συμφωνική της Ραδιοφωνίας της Στουτγκάρδης υπό τον Gary Bertini. 

 

Στη συνέχεια περνάμε στο θρυλικό συγκρότημα The Rolling Stones και τον δικό τους άσωτο υιό (Prodigal Son). 
Composer: Wilkins 
Lyricist: Robert Wilkins 
Associated Performers: Mick Jagger, Brian Jones, Keith Richards, Charlie Watts, and Bill Wyman. 

 

Και τώρα στα …καθ’ ημάς. Στο λεγόμενο «έντεχνο» τραγούδι κατά χρονολογική σειρά: 
Το τραγούδι "Η επιστροφή του ασώτου" με τον μεγάλο Στέλιο Καζαντζίδη του έτους 1964 σε στίχους Κώστα Βίρβου και μουσική Μπάμπη Μπακάλη από το album 45άρια 1964.
Το πρώτο λαϊκό τραγούδι εμπνευσμένο από την παραβολή του Ευαγγελίου, με έντονο συγκινησιακό περιεχόμενο: "Τα μαύρα δάκρυά μας λυπήθηκε ο Θεός, απόψε επιστρέφει ο άσωτος υιός". 

 

«Άσωτος υιός», σε μουσική και στίχους του Νίκου Πορτοκάλογλου, από τον δίσκο «Φατμέ» (1982).
Το τραγούδι συμπεριέλαβε αργότερα στον προσωπικό του δίσκο ο Νίκος Πορτοκάλογλου, με τίτλο "Άσωτος υιός" (1996). 

 

Ένα λαϊκό τραγούδι: «Η επιστροφή του Ασώτου» του Μάριου Τόκα, σε στίχους Φίλιππου Γράψα, με τον Δημήτρη Μητροπάνο. Από τον δίσκο «Παρέα μ’ έναν ήλιο» (1994).  

  

«Η Παραβολή του Ασώτου», του Θανάση Παπακωνσταντίνου από τον δίσκο «Της αγάπης γερακάρης» (1996), με ερμηνεύτρια την Μελίνα Κανά.


«Του Ασώτου» σε μουσική και στίχους του Σωκράτη Μάλαμα, από το άλμπουμ «Λαβύρινθος» (1996).

 

"Η επιστροφή του ασώτου" από τους Χαΐνηδες με ερμηνευτή τον Αλκίνοο Ιωαννίδη.
Στίχοι και μουσική: Δημήτρης Αποστολάκης. 
Δίσκος: Χαΐνηδες – Ο ξυπόλητος πρίγκηπας (2000)



Η Διοτίμα Λιαντίνη, καθηγήτρια Θρησκευτικής Εικονογραφίας και Μουσειοδιδακτικής, στο Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας, της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ, μας έχει δώσει μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μονογραφία για την εικονογραφία του ασώτου υιού, με προοπτική τη διδακτική της παραβολής, ως θέμα της Ιστορίας της τέχνης και συνάμα ως θέμα θεολογικού και ηθικού προβληματισμού, μέσα από τις εικαστικές τέχνες. 
Η πρωτοτυπία της μονογραφίας εντοπίζεται στο γεγονός ότι η Διοτίμα Λιαντίνη «διαβάζει» και ερμηνεύει τις εικονογραφήσεις με βάση τα κείμενα της Βίβλου και τα ερμηνευτικά σχόλια των Πατέρων και Εκκλησιαστικών Συγγραφέων στην παραβολή: είτε η ερμηνεία τους είναι κυριολεκτική, είτε είναι αλληγορική και συμβολική. Στην διεξοδική έρευνά της για το θέμα, πολύτιμη πηγή για τη διδακτική προσέγγιση υπήρξε και η ακολουθία της Κυριακής του Ασώτου στο Τριώδιον. 
Η συγγραφέας επισημαίνει πώς "είναι πράγματι εκπληκτική η διαπίστωση ότι οι καλλιτέχνες, ιδιαίτερα στα μεσοβυζαντινά ιστορημένα χειρόγραφα, τις υστεροβυζαντινές και μεταβυζαντινές τοιχογραφίες και εικόνες, καθώς και στα δυτικά ιστορημένα χειρόγραφα του μεσαίωνα, γνωρίζουν τη θεολογική εκκλησιαστική ερμηνεία της παραβολής και την αποτυπώνουν με τα σύνεργα της τέχνης τους στο καλλιτεχνικό τους δημιούργημα. Αν δεν αναζητούσαμε τη θεολογική – πατερική ερμηνεία, η εικόνα σε ορισμένες περιπτώσεις θα μας ήταν ακατανόητη και μη ερμηνεύσιμη. Στην πορεία της εργασίας και στην έρευνα του θέματος χρησιμοποιήσαμε την ιστορική και ερμηνευτική μέθοδο, για να επιτύχουμε το μουσειοδιδακτικό στόχο. Αυτό σημαίνει ότι αφού αναγκαία παραθέτουμε τα σπουδαιότερα βιογραφικά και ιστορικά στοιχεία των δημιουργών από την πλευρά της Ιστορίας της τέχνης, προκειμένου να προσδιορισθούν το χρονικό πλαίσιο δημιουργίας, οι επιδράσεις, η τεχνοτροπία και η σκοποθεσία των έργων, προχωρούμε στη θεολογική τους ή την κοινωνική τους (ανάλογα με τα έργα) «ανάγνωση» και στο ηθικό δίδαγμα που προσφέρουν. Όλα τα παρατιθέμενα έργα τέχνης θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια μουσειακή έκθεση της θεματικής της παραβολής του ασώτου". 

Hieronymus Bosch, Ο άσωτος υιός, 1510, RotterdamΜουσείο Boymans-van Beuningen

Στη συνέχεια η εκπομπή "Προς Εκκλησιασμόν" της Ενορίας του Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Ψυχικού, με προσκεκλημένη την συγγραφέα και ιστορικό της Τέχνης, Διοτίμα Λιαντίνη. 


Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου 2026

A Passion Hymn for Dionysios Solomos,” by the artistic ensemble “Polytropon”


The Artistic Ensemble “Polytropon” (Artistic Director: Panagiotis Ant. Andriopoulos) presents the event entitled “A Passion Hymn for Dionysios Solomos” on Monday, 9 February 2026, at 7:00pm, at the Lecture Hall of the Music Library of the Association “The Friends of Music,” at the Athens Concert Hall (Megaron Mousikis Athinon). 
The event will be held on World Greek Language Day, observed on 9 February, the day commemorating the great poet Dionysios Solomos. World Greek Language Day was established in 2017 by the Greek Ministry of Foreign Affairs and was ratified by UNESCO in 2025, with the aim of highlighting the timeless contribution of the Greek language to world culture. 
Programme 
Part I 
Lectures 
Stella Naki, PhD in Philology: “Dionysios Solomos and the Greek Language” 
Maria Bacha, Visual Artist: “Small Electric Leaps – Solomos, Twombly, Sikelianos” 
Ioannis–Porfyrios Kapodistrias, MSc in Museology – Conservator of Antiquities and Works of Art: “WHY SOLOMOS? The figure of the national poet as a lasting artistic motif” 
Panagiotis Ant. Andriopoulos, theologian and musician: “The Dionysios Solomos of Manolis K. Chatzigiakoumis” 
Part II 
Settings of poetry by Dionysios Solomos by Greek composers Theodoros Spathis, Georgios Kazasoglou, Dimitris Minakakis (first performance), Giorgos Kouroupos, Giovani Stavraca, and Elena Pavlea, performed by: 
Daphne Panourgia, soprano 
Marios Kazas, piano 
Among the musical settings are poems by Solomos written by the poet himself in Italian. These will be heard in Greek translation, together with poems dedicated to Dionysios Solomos by the Zakynthian poet Panagiotis Kapodistrias. 
Recitation: Panagiotis Ant. Andriopoulos 
Production: Artistic Ensemble “Polytropon” 
Artwork: Ioannis–Porfyrios Kapodistrias 
Admission free Artistic 


Ensemble “Polytropon” Founded in 2004 by theologian and musician Panagiotis Ant. Andriopoulos, the Artistic Ensemble “Polytropon” presents in Greece and abroad original productions based primarily on Greek poetry and music. Among them: “The Patriarch’s Notebook” (settings of poetry from the youthful anthology of His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew), “The Cavafy of the Patriarch,” “Priestly Poetry,” The Musical Work of Eva Palmer-Sikelianos, “The Gustav Mahler of Manos Hadjidakis,” “The ‘Arapia’ of Vassilis Tsitsanis, Matsis Chatzilazarou, Nikos Skalkottas and Manos Hadjidakis,” “The Cavafy of Syria and the Middle East,” “The Music of the Christians of the Middle East,” “The Fiery Tongues of Giannis Christou,” “Composers of Patras – Poets of Patras,” “Female Angels – Women who lived as ascetics in male monasteries,” “Kostis Palamas of Two Patriarchs” (Greek and Arabic), “Upon the Mountains of Ararat” (Greek–Armenian concert), “The Nostalgic Woman” by Alexandros Papadiamantis, “The Ecclesiastical Compositions of Mikis Theodorakis,” Greek–Arabic Concert, “The Song of the Exodus” (for Messolonghi), Mikis Theodorakis le Français. The ensemble has also organised events and tributes dedicated to Saint Michael Choniates, the Olive Tree, Nikos Skalkottas, Lykourgos Angelopoulos, Maria Hors, Koula Pratsika, Athos Dimoulas, the poet Fr. Panagiotis Kapodistrias, Andrei Tarkovsky, the Russians of the Diaspora, Dmitri Shostakovich, Alexander Solzhenitsyn, Nikolai Berdyaev, the tenor of the Greek National Opera Giannis Christopoulos, the violinist Giorgos Lebesis, among others. Its productions have been presented in many cities in Greece, as well as in Cyprus, Germany, and Constantinople. 
During the period 2017–2019, the ensemble collaborated with the renowned flamenco choreographer and dancer Israel Galván. Within the framework of documenta 14 (Athens and Kassel), it participated in the production La farsa monea and subsequently in Galván’s production La fiesta, touring internationally (Grec Festival Barcelona, Avignon Festival, and performances in Luxembourg, Montpellier, Porto, and elsewhere).



Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου 2026

ΟΙ "ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ" ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ - ΜΟΥΣΕΙΟ


Την Τετάρτη 4 Φεβρουαρίου 2026, στο Σπίτι του Ελύτη - Μουσείο, στην Πλάκα, με την επιμέλεια της Ιουλίτας Ηλιοπούλου, απολαύσαμε μια ακόμα ξεχωριστή συναυλία. 
Ποιήματα που ανασαίνουν τον αέρα του ανοιχτού ορίζοντα, ποιήματα από την πρώτη συλλογή του Οδυσσέα Ελύτη «Προσανατολισμοί» έγιναν άμεσα και τρυφερά τραγούδια από τον συνθέτη Ηλία Ανδριόπουλο, πριν 42 χρόνια. Τα τραγούδια των «Προσανατολισμών» - που ηχογραφήθηκαν το 1984, αγαπήθηκαν και τραγουδήθηκαν πολλές φορές έκτοτε-  παρουσιάστηκαν μαζί με τραγούδια από τις «Μικρές Κυκλάδες» του Μίκη Θεοδωράκη, σε ένα πρόγραμμα για φωνή και πιάνο, με ερμηνεύτριες την Θεοδώρα Μπάκα και την Μαρία Παπαπετροπούλου. 
Οι "Προσανατολισμοί" του Η. Ανδριόπουλου φανερώθηκαν μπροστά μας σα μια λυρική σουίτα. 
Στη μπαρόκ μουσική, η σουίτα αποτελείται κυρίως από μουσικούς χορούς και χαρακτηρίζεται από μια σχετικά αυστηρή δομή, Επίσης, διέπεται από μια ενιαία τονικότητα. 
Αυτά τα χαρακτηριστικά διακρίναμε στην πρωτόφαντη εκδοχή των "Προσανατολισμών" του Ηλία Ανδριόπουλου. Ένας κύκλος τραγουδιών με ενιαία δομή και τονικότητα. Η τονικότητα εδώ παραπέμπει περισσότερο στο Ιόνιο παρά στο Αιγαίο (με το οποίο οι πολλοί ταυτίζουν τον Ελύτη). Μια λυρική ποίηση που τραγουδιέται με τρόπο φυσικό και αβίαστο. Κι εμείς, οι ακροατές, θαρρείς πως "θα γίνουμε γλαυκοί δωρητές του πελάγους". 
Η Θεοδώρα Μπάκα ερμήνευσε με περισσή εκφραστικότητα και εσωτερικότητα. Ανάσες άνασσες! "Άνεμος της Παναγίας", "Φλοίσβος φιλί στη χαϊδεμένη του άμμο – Έρωτας". 
Και η Μαρία Παπαπετροπούλου συνόδευε με αισθαντικότητα και τρυφερότητα. Στιγμές στιγμές ένιωθες τον παφλασμό των κυμάτων...
Σημασία έχει πως ένα παλιό έργο του Ηλία Ανδριόπουλου ξανακαινουργώνει! Που πάει να πει πως καθίσταται σημερινό και διαχρονικό. 
Π.Α.Α.


Τετάρτη 4 Φεβρουαρίου 2026

Η γλύπτρια Αφροδίτη Λίτη που φιλοτέχνησε τον Απ. Παύλο και τον Πατριάρχη Ιωακείμ Γ’


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Θεσσαλονίκη, αναφέρθηκε επανειλημμένως στην προσωπικότητα και την προσφορά τού από Θεσσαλονίκης Πατριάρχη Ιωακείμ Γ’ του Μεγαλοπρεπή. 
Την Κυριακή 1 Φεβρουαρίου 2026, μετά την Θεία Λειτουργία στον Καθεδρικό Ναό της του Θεού Σοφίας, αποκάλυψε ανδριάντα του Πατριάρχου Ιωακείμ Γ’, σε ειδική τελετή στον περίβολο του Μητροπολιτικού Μεγάρου της πόλεως. Εξήρε δε την πρωτοβουλία του Σεβ. Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης κ. Φιλοθέου να τοποθετήσει εκεί τον αδριάντα του σπουδαίου Πατριάρχη και μίλησε για τη μαρτυρία της Μεγάλης Εκκλησίας. 
Ο ανδριάντας που φιλοτεχνήθηκε το 2013 από την γνωστή γλύπτρια Αφροδίτη Λίτη και χορηγήθηκε από την Φιλόπτωχο Αδελφότητα Ανδρών Θεσσαλονίκης, είχε αποκαλυφθεί για πρώτη φορά τον Δεκέμβριο του 2014 στον προαύλιο χώρο της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων που είχαν πραγματοποιηθεί τότε στη μνήμη του Πατριάρχου Ιωακείμ Γ’. Τώρα τοποθετήθηκε στο Μητροπολιτικό Μέγαρο, αφού ο Πατριάρχης Ιωακείμ Γ’ ήταν Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης (1874-1878) και ακολούθως (4.10.1878) εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης. 
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος επισκέφθηκε και τα Κοιμητήρια της Ευαγγελίστριας, ένα από τα σημαντικότερα σημεία της Θεσσαλονίκης, όπου έκανε τα αποκαλυπτήρια ψηφιδωτού του Αποστόλου Παύλου, έργο και πάλι της γλύπτριας Αφροδίτης Λίτη. 


Η Θεσσαλονίκη κατέχει ξεχωριστή θέση στην αποστολική δράση του Αποστόλου Παύλου. Κατά τη δεύτερη ιεραποστολική του περιοδεία (περί το 50 μ.Χ.), ο Απόστολος Παύλος, πέρασε στη Μακεδονία και κήρυξε το Ευαγγέλιο πρώτα στους Φιλίππους και έπειτα στη Θεσσαλονίκη (Πράξεις 17,1-9), προς τους χριστιανούς της οποίας εξαπέλυσε τις δύο περίφημες Επιστολές, που περιλαμβάνονται στην Καινή Διαθήκη. 
Με την πρόνοια του Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης κ. Φιλοθέου, διοργανώνονται, τα δύο τελευταία χρόνια, λατρευτικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις προς τιμήν του μεγάλου των Αποστόλων Παύλου, με επίκεντρο τον περικαλλή Ιερό Ναό της Θεσσαλονίκης. Ως εκ τούτου ήταν μια εμπνευσμένη πρωτοβουλία η τοποθέτηση του ψηφιδωτού στα Κοιμητήρια της Ευαγγελίστριας. 


Η γλύπτρια Αφροδίτη Λίτη, που φιλοτέχνησε και τον ανδριάντα του Πατριάρχου Ιωακείμ Γ’ και το ψηφιδωτό του Αποστόλου Παύλου, διετέλεσε καθηγήτρια στης Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών, είναι ένας πολύ σοβαρός άνθρωπος και μία σημαντικότατη καλλιτέχνης. Αυτό σημαίνει ότι ακολουθεί με συνέπεια την «ιδιωτική οδό» της, η οποία, βέβαια, αφορά και όλους όσοι συμμερίζονται την ευαισθησία της, τη γνώση της, την υψηλή αισθητική της και εν τέλει την πνευματικότητά της. 
Παραθέτουμε, στη συνέχεια, μια συνέντευξη που πραγματοποιήσαμε με την διακεκριμένη γλύπτρια, στο πλαίσιο της εκπομπής μας “Προς Εκκλησιασμόν” – μία παραγωγή του Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού. 
Στην συνέντευξη γίνεται αναφορά στο πολυσχιδές έργο της καλλιτέχνιδος στην Ελλάδα και το εξωτερικό, αλλά και στον σύζυγό της, μεγάλο γλύπτη Γιώργο Λάππα (1950-2016). Η εκπομπή ολοκληρώνεται με την παράθεση ενός ανθολογίου του έργου της γλύπτριας, η οποία είναι αναμφισβήτητα από τους σπουδαιότερους καλλιτέχνες του τόπου.

   

H Αφροδίτη Λίτη γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε γλυπτική, ψηφιδωτό και αγιογραφία στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών Αθηνών (Α.Σ.Κ.Τ., 1972-1978), με καθηγητές τον Γ. Παππά, τον Γ. Κολέφα, και Κ. Ξυνόπουλο. Παρακολούθησε μαθήματα στο Universita Degli Studi του Μιλάνου το 1978, ενώ με υποτροφία του Ι.Κ.Υ. πραγματοποίησε τις μεταπτυχιακές σπουδές της στο London University (1983-1986). Το 1985 τιμήθηκε με βραβείο γλυπτικής από το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος. Από το 1978 μέχρι και το 2000 εργάστηκε ως μουσειακή γλύπτρια στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών. Από το 2000 έως και την συνταξιοδότησή της δίδαξε στον Τομέα Γλυπτικής στην Α.Σ.Κ.Τ. Αθηνών, στη βαθμίδα του καθηγητή. Εκθέτει έργα της από το 1992 σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Έργα της βρίσκονται σε ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές. Εκπροσωπείται αποκλειστικά από την γκαλερί CITRONNE.



Τρίτη 3 Φεβρουαρίου 2026

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΘΩΜΑ ΤΑΜΒΑΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΗ ΔΙΣΚΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ


Παρουσίαση του Βιβλίου του ΘΩΜΑ ΤΑΜΒΑΚΟΥ - Θόδωρος Αντωνίου: Επίσημη Δισκογραφία (1970-2025) και συναυλία με έργα Θόδωρου Αντωνίου στην Αίθουσα Συναυλιών Φίλιππος Νάκας, (Ιπποκράτους 41, Αθήνα), την Δευτέρα 10 Φεβρουαρίου 2026, στις 8 το βράδυ. 
Κατά την καλλιτεχνική περίοδο 2025–26, τρεις σημαντικοί φορείς της ελληνικής μουσικής ζωής, το Ωδείο Αθηνών, το Ωδείο Φίλιππος Νάκας και η Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ, ενώνουν τις δυνάμεις τους για να τιμήσουν τα 90 χρόνια από τη γέννηση του Θόδωρου Αντωνίου (1935–2018). 
Με τον γενικό τίτλο Celebration, το αφιέρωμα αναδεικνύει το πολύπλευρο έργο και την ανεξίτηλη παρουσία μιας από τις πιο καθοριστικές μορφές της σύγχρονης ελληνικής μουσικής. 
Στο Celebration III θα γίνει η πρώτη παρουσίαση του βιβλίου του Θωμά Ταμβάκου «Επίσημη Δισκογραφία… συμβολή στα 90 χρόνια από τη γέννηση του Θ. Αντωνίου», η οποία θα πλαισιωθεί από συναυλία με έργα του Θ. Αντωνίου. 
Το βιβλίο του Θ. Ταμβάκου εκδόθηκε από τη Μουσική Εταιρεία Αλεξανδρούπολης τον Οκτώβριο του 2025 και παρουσιάζεται για πρώτη φορά την Τρίτη 10 Φεβρουαρίου, στην επέτειο των γενεθλίων του συνθέτη, αρχιμουσικού και δασκάλου, στην Αίθουσα Συναυλιών Φίλιππος Νάκας. 
Κατά την έναρξη θα ακουστεί απόσπασμα από την καντάτα "Νενικήκαμεν" του Θ. Αντωνίου. 
Ομιλητές: 
- Βύρων Φιδετζής, αρχιμουσικός-ερευνητής 
- Ιάκωβος Κονιτόπουλος, συνθέτης-πρώην γενικός γραμματέας Ε.Ε.Μ.-πρόεδρος Δ.Σ. Συλλόγου Φίλων Δημήτρη Δραγατάκη, 
- Σάββας Τσιλιγκιρίδης, συνθέτης-συνεργάτης και υπεύθυνος αρχειακού υλικού του Θ. Αντωνίου, 
- Δρ Αθανάσιος Τρικούπης, εκδότης (Μουσική Εταιρεία Αλεξανδρούπολης)-συνθέτης-αρχιμουσικός-πανεπιστημιακός καθηγητής 
- Θωμάς Ταμβάκος, μουσικογράφος-μουσικός ερευνητής-κριτικός-συγγραφέας. 


Θα ακουστούν τα έργα του Θ. Αντωνίου: 
"Φωνές" (αρ. 4) και "Μια νύχτα" (αρ. 9) από τις 11 Αφηγήσεις σε ποίηση Κ. Καβάφη (1983) 
"Η Νεροσταγόνα" σε ποίηση Οδ. Ελύτη (1990) 
Μοιρολόι, σε μεταγραφή Απ. Ντάρλα για πιάνο 
"Διάλογοι" για φλάουτο και άρπα (2004) "Syllabes" για πιάνο 
"Ψαλμός Η’" για μεσόφωνο, φλάουτο, κλαρινέτο, βιολί, βιολοντσέλο και πιάνο (2003) 
Ερμηνεύουν οι: 
Duo Vocialo (Ιωάννα Βρακατσέλη, φωνή και Χρήστος Μαρίνος, πιάνο) 
Απόστολος Ντάρλας, πιάνο 
Νίκος Νικόπουλος, φλάουτο και Γωγώ Ξαγαρά, άρπα 
Κωνσταντίνος Δεστούνης, πιάνο 
& το Ελληνικό Συγκρότημα Σύγχρονης Μουσικής υπό τη διεύθυνση του Ι. Κονιτόπουλου: 
Γιώργος Σκριβάνος, φλάουτο 
Γιάννης Σαμπροβαλάκης, κλαρινέτο 
Ανδρέας Ζαφειρόπουλος, πιάνο 
Στέλλα Τσάνη, βιολί 
Κωστής Θέος, βιολοντσέλο 
Σολίστ: Ιωάννα Βρακατσέλη, μεσόφωνος
Παραθέτουμε, στη συνέχεια, την εισαγωγή δύο έργων του Θόδωρου Αντωνίου ("Συλλαβές" [από το πρώτο μέρο "Παρήχησις"] για πιάνο και "Φωνές"[η 4η από τις "11 Αφηγήσεις"] για φωνή και πιάνο, σε ποίηση Κωνσταντίνου Καβάφη) που θα ερμηνευθούν στην εκδήλωση της 10ης Φεβρουαρίου 2026, με την παρουσίαση του βιβλίου του Θ. Ταμβάκου.


Δείτε την ανάρτησή μας 

Δευτέρα 2 Φεβρουαρίου 2026

Ο Χρήστος Γκουνέλας για το βιβλίο του «Θεός. Απών ή παρών στην Ιστορία;»


Αδάμ, Εύα και η Τεχνητή Νοημοσύνη: Το νέο δέντρο της γνώσης 
O Λαρισαίος δρ. Θεολογίας Χρήστος Γκουνέλας μιλά στην «Ε» με αφορμή την έκδοση του νέου του βιβλίου με τίτλο «Θεός. Απών ή παρών στην Ιστορία;» 
«…ο γνωστός ιστοριόμυθος του Αδάμ και της Εύας στον Παράδεισο και η πτώση τους από αυτόν, μας δηλώνει πως η χρήση της γνώσης μπορεί να μας κάνει θεούς (άρα ανθρώπους με ανθρωπινότητα και ανθρωπιά), μπορεί όμως και να μας καταστρέψει. Ειδικά σήμερα μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε το πόσο δια της γνώσης είναι δυνατόν να προοδεύσουμε ή να αυτοκαταστραφούμε» τονίζει ο Λαρισαίος δρ Θεολογίας Χρήστος Γκουνέλας με αφορμή την έκδοση και κυκλοφορία του νέου του βιβλίου με τίτλο «Θεός. Απών ή παρών στην Ιστορία;» (Εκδόσεις Γρηγόρη). Ο κ. Γκουνέλας στη συνέντευξή του μιλάει για το αν και πόσο συμμετέχει ο Θεός στην ανθρώπινη ιστορία, αν ο άνθρωπος -στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης- αφήνει χώρο στον Θεό, αλλά και τη θέση της σύγχρονης θεολογίας έναντι της σύγχρονης ιστορίας. Ο Χρήστος Γκουνέλας αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «…ο Χριστός αποκάλυψε την αληθινή πλευρά της ζωής πως η «εξουσία» βρίσκεται στην αγαπητική θυσία και αυτό θα μπορούσε, όσο γίνεται, να εφαρμοστεί στην πολιτική, τον πολιτισμό και την κοινωνία μας». 
Συνέντευξη στον Θανάση Αραμπατζή 
Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας 
Συμμετέχει ο Θεός στην ανθρώπινη ιστορία; 
– Συμμετέχει ενεργά όσο του επιτρέπει ο άνθρωπος μέσα από τον ίδιο τον εαυτό του. Έτσι, διασφαλίζεται τόσο η ελευθερία του Θεού όσο και του ανθρώπου. Παράλληλα, συμμετέχει πραγματικά (όχι συμβολικά) εκεί όπου παθαίνει ο άνθρωπος: στον πόλεμο, στη φτώχεια, στην ασθένεια, στον πόνο, στον θάνατο. Η Ιστορία συμβαίνει μέσα στον Θεό και τον άνθρωπο. Η τραγική ιστορία του ανθρώπου είναι και τραγική ιστορία του θυσιαστικού Θεού, οποίος έφτασε και φτάνει μέχρι τον θάνατο για χάρη του ανθρώπου και της κτίσης, για να ενωθεί μαζί του και μαζί της στα άδυτα του μηδενός. 
Στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, η οποία λειτουργεί με οικονομικούς όρους και αλγόριθμους, αφήνει άραγε χώρο για τον Θεό ο άνθρωπος; 
-Όσο υπάρχει περιθώριο για τον άνθρωπο, τον «άλλο εαυτό» του Θεού, όπως τον ονομάζει ο Νικόλαος Καβάσιλας, άλλο τόσο υπάρχει και για τον Θεό και αντίστροφα. Αν αφήνει ο άνθρωπος χώρο για τον άνθρωπο, τότε αφήνει και για τον Θεό. Ο θάνατος του Θεού εκ μέρους του ανθρώπου ισοδυναμεί εν τέλει με τον θάνατο του ανθρώπου. Άλλωστε, αυτό το γνώρισε ιστορικά η ανθρωπότητα τον προηγούμενο αιώνα με τους δύο Παγκόσμιους πολέμους, απόρροια ακριβώς της διακήρυξης του θανάτου του Θεού. Τα πάντα υπάρχουν και συμβαίνουν στο είναι και το μη είναι του Θεού, στην ύπαρξη και την ανυπαρξία του. Αυτό που ανήκει στον άνθρωπο είναι η θέλησή του και αυτό δεν είναι λίγο. Η θέληση η οποία είναι συνυφασμένη με την ανθρώπινη ελευθερία, η οποία κινείται μεταξύ της αυτοθυσίας και της αυτοκτονίας. 
Πώς φτάσαμε από την κυριαρχία του υλισμού ο σύγχρονος άνθρωπος να επιθυμεί και να έχει αρχίσει ήδη να κάνει πράξη μέσω της Τεχνολογίας την αϋλότητα; 
– Καταρχήν αυτό αποδεικνύει ότι η ριζική διάκριση ύλης και αϋλότητας η οποία μας έρχεται από τα αρχαία χρόνια είναι μία έωλη διάκριση. Χώρια το γεγονός ότι η αϋλότητα θεωρούνταν καλή και η ύλη κακή. Σήμερα που η ανθρωπότητα προχωρεί προς την αϋλότητα σημαίνει άραγε και την ηθική καλυτέρευσή της; Η ύλη και η αϋλότητα συνυπάρχουν, όπως ο χρόνος με την αχρονία ή το άπειρο με το πεπερασμένο ή, θεολογικά μιλώντας, το άκτιστο (αδημιούργητο) με το κτιστό (δημιουργημένο). Το πνεύμα δημιουργεί ύλη και η ύλη δημιουργεί πνεύμα. Ωστόσο, ειδικά ο δυτικός κόσμος είναι παιδί τόσο του Πλάτωνα όσο και του Αριστοτέλη. Από τη μία θεωρεί ότι ο άνθρωπος είναι εγκλωβισμένος στη γη και στο σώμα του (πλατωνική θεώρηση) και από την άλλη πιστεύει ό,τι βλέπει και αγγίζει (αριστοτελική θεώρηση). Είτε έτσι είτε αλλιώς υποβιβάζονται τόσο η ύλη όσο και το πνεύμα. Η δε θεολογία επηρεασμένη εν πολλοίς από την πλατωνική διδασκαλία θεωρεί τον άνθρωπο εξόριστο στη γη όπου εκτίει ποινή μετά την πτώση του από τον Παράδεισο. Μια τέτοια προσέγγιση απομακρύνει τον Θεό από τη γη και ο ενοχικός και φοβικός άνθρωπος είτε προσπαθεί να δημιουργήσει έναν παράδεισο στη γη είτε άλλοτε πάλι τον μεταθέτει στον ουρανό. Ο άνθρωπος είχε και έχει την τάση να σκέφτεται μοναδικά (μονοφυσιτικά) και λιγότερο δυαδικά, τριαδικά ή πολυεπίπεδα. Άλλωστε, έτσι γεννήθηκαν και οι χριστολογικές αιρέσεις, οι οποίες άλλες από αυτές αφαιρούσαν θεότητα από τον Χριστό και άλλες πάλι ανθρωπότητα. 
Ποια είναι η θέση της σύγχρονης θεολογίας έναντι της σύγχρονης ιστορίας; 
– Η θεολογία είναι ανάγκη να διαλέγεται με όλους και με όλα στο εδώ και τώρα και να δίνει το στίγμα της. Από την άλλη, είναι ανάγκη να επανερμηνεύσει, όπου χρειάζεται, την οντολογία, την ανθρωπολογία και την κοσμολογία της έτσι που να ανταποκρίνονται στα σημερινά ιστορικά δεδομένα και τις ανάγκες, αλλά και το σύγχρονο κοσμοείδωλο. Η αλήθεια είναι η ίδια πάντοτε, ωστόσο η προσέγγισή της, οι δρόμοι που οδηγούν σε αυτή, είναι δυνατόν να αλλάζουν χωρίς να απεμπολούμε τη σοφία του παρελθόντος. Για παράδειγμα, ο γνωστός ιστοριόμυθος του Αδάμ και της Εύας στον Παράδεισο και η πτώση τους από αυτόν, μας δηλώνει πως η χρήση της γνώσης μπορεί να μας κάνει θεούς (άρα ανθρώπους με ανθρωπινότητα και ανθρωπιά), μπορεί όμως και να μας καταστρέψει. Ειδικά σήμερα μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε το πόσο δια της γνώσης είναι δυνατόν να προοδεύσουμε ή να αυτοκαταστραφούμε. Αν ερμηνεύσουμε την πτώση του Αδάμ και της Εύας με κυριολεκτικό τρόπο εξαϋλώνουμε πλατωνικά και τον άνθρωπο και την ιστορία. Χρειαζόμαστε, λοιπόν, μία ρεαλιστική θεολογία η οποία όμως θα αποκαλύπτει διαρκώς το θυσιαστικό μυστήριο του Θεού, του ανθρώπου και της κτίσης που δεν είναι άλλο από την ταπείνωση, την ελευθερία και την αγάπη. Λέξεις οι οποίες ηχούν τουλάχιστον περίεργα στα αυτιά του σύγχρονου ανθρώπου ο οποίος έχει ταυτίσει φοβικά την ευτυχία με τη δύναμη και συνεκδοχικά με το χρήμα. Ωστόσο, ο Χριστός αποκάλυψε την αληθινή πλευρά της ζωής πως η «εξουσία» βρίσκεται στην αγαπητική θυσία και αυτό θα μπορούσε, όσο γίνεται, να εφαρμοστεί στην πολιτική, τον πολιτισμό και την κοινωνία μας. Πρόκειται, θα λέγαμε, για μια άλλη προοπτική θέασης των πραγμάτων στον αντίποδα της κυρίαρχης προοπτικής, όπως πραγματώνεται στην ιστορία. 
«Θεός, απών ή παρών στην Ιστορία;»: Το νέο βιβλίο του Χρήστου Γκουνέλα