Κυριακή 12 Οκτωβρίου 2014

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

Τον Ιούλιο του 1975 ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Κρήτης Ευγένιος τέλεσε τον Αγιασμό εγκαινίων του
υπαίθριου θεάτρου, στον ΚΟΥΛΕ Ηρακλείου (Λιμάνι).
Ακολούθησε ρεσιτάλ των Μάνου Χατζιδάκι και Σπύρου Σακκά, οι οποίοι διακρίνονται στην φωτογραφία

ΟΑΚ-Ε.ΘΕ.Κ και Μάνος Χατζιδάκις 
Αγαπητέ κ. Ανδριόπουλε, 
Αναφερόμενος στο κείμενο: ΟΤΑΝ Ο ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΑΠΗΓΓΕΙΛΕ ΤΟ ΔΙΚΟ ΤΟΥ "ΠΙΣΤΕΥΩ" ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΚΡΗΤΗΣ (ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΔΟΣ, Τρίτη, 7 Οκτωβρίου 2014), έκρινα χρήσιμο να θέσω υπόψη σας ορισμένες πληροφορίες για τη σχέση του Χατζιδάκι με την Κρήτη και για το «ΠΙΣΤΕΥΩ» του: 
Φ 01
Στις 28-4-1969 η Ορθόδοξος Ακαδημία Κρήτης (ΟΑΚ) οργάνωσε δημόσια συζήτηση με θέμα: Η ψυχική υγεία του Κρητικού λαού. Αφορμή ήταν μια σειρά αυτοκτονιών, που είχαν γίνει εκείνη την εποχή στην περιοχή. Με ιερείς, ιατρούς και άλλους αναζητήσαμε τα αίτια. Επισημάνθηκε ιδιαίτερα η κ α τ ά θ λ ι ψ η, με αναφορά στην πολιτική ατμόσφαιρα των χρόνων εκείνων. Ακολούθησε δεύτερη ημερίδα (29 Ιουνίου 1969) πάλι στην ΟΑΚ, που οργανώθηκε σε συνεργασία με τον Ιατρικό Σύλλογο Χανίων. Ο εκ των εισηγητών Δ. Καρτάκις, Ψυχίατρος, ανέφερε τον ευεργετικό ρόλο του καλού θεάτρου. Ο σπόρος είχε πέσει σε γη αγαθή. Ύστερα από σειρά δράσεων, που απέβλεπαν στην ευαισθητοποίηση και το συντονισμό πνευματικών ανθρώπων όλης της Κρήτης, πραγματοποιήθηκε στην Ακαδημία η παγκρήτια Καταστατική Συνέλευση και δημιουργήθηκε η ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΘΕΑΤΡΟΥ ΚΡΗΤΗΣ–Ε.ΘΕ.Κ., με έδρα τα Χανιά (19-11-1972). Η υπογραφή του Καταστατικού συμπληρώθηκε λίγες μέρες αργότερα στο Ηράκλειο. 
Φ 02 
Στις 6-5-1973 πραγματοποιήθηκε στον Άγιο Νικόλαο η πρώτη Γεν. Συνέλευση, που εξέλεξε το πρώτο δωδεκαμελές Διοικ. Συμβούλιο (3 από κάθε Νομό). Ο γράφων εξελέγη Πρόεδρος της Ε.ΘΕ.Κ και, επανεκλεγόμενος, διατήρησε τη θέση αυτή κατά την πρώτη δεκαετία της Εταιρείας.


Φ 03 
Μέλη του Διοικ. Συμβουλίου της Ε.ΘΕ.Κ. στην ΟΑΚ
Πρώτη συνάντηση με τον Μάνο Χατζιδάκι 
«Ήταν περασμένα μεσάνυχτα της 15ης του Νοέμβρη 1973. Η Επιτροπή της Ε.ΘΕ.Κ., την οποία αποτελούσαν ο Αλέκος Παπαδερός, ο Γιώργος Δρανδάκης, ο Νίκος Κοπιδάκης και ο υπογράφων {Δημήτης Καρτάκης, Γεν. Γραμματέας της Ε.ΘΕ.Κ}, συσκέπτεται σε δείπνο εργασίας με τον Αλέξη Μινωτή. Η κουβέντα έφθασε και στο θέμα της συνεργασίας της Ε.ΘΕ.Κ με σπουδαίους καλλιτέχνες της Αθήνας, κρητικής καταγωγής. Κάποιος ανέφερε και το όνομα του Μάνου Χατζιδάκι... Ο Μινωτής μας άκουγε χωρίς να βγάζει μιλιά. Κάποια στιγμή σηκώθηκε πάνω και μας είπε: "Πάμε να τον βρούμε.". ..Γύρω στη 1.30 μετά τα μεσάνυχτα βρεθήκαμε στην Πλάκα, μπροστά στην είσοδο ενός υπογείου. Ένας βλοσυρός πορτιέρης δεν άφηνε κανένα να περάσει την πόρτα. Ο Μινωτής του είπε το όνομά του και τον παρακάλεσε να αναφέρει στον Μάνο την παρουσία του....Σε λίγο φάνηκε να προβάλλει στο θαμπό φως και μέσα σε καπνούς η σιλουέτα του Μάνου. Περπατούσε αργά και κρατούσε στο δεξί χέρι ένα ποτήρι με ποτό. Χαιρετήθηκαν εγκάρδια με το Μινωτή, ο οποίος άρχισε αμέσως τις συστάσεις: "Μάνο" του είπε, "εδώ είναι η Κρήτη, που θέλει να σε γνωρίσει. Αποφάσισε να φτιάξει δικό της θέατρο και χρειάζεται τη βοήθειά μας". Ο Παπαδερός διέκοψε απότομα τον Μινωτή και απευθυνόμενος στον Χατζιδάκι τον ρώτησε εάν είναι Κρητικός. "Να μας πείτε, κύριε Χατζιδάκι, εάν είστε Κρητικός και ύστερα θα σας πούμε τί σας θέλουμε." Ο Χατζιδάκις, ύστερα από μικρή σιωπή, είπε με έμφαση: "Ναι, είμαι Κρητικός". Ίσως ήτανε η πρώτη φορά που ο Μάνος Χατζιδάκις δήλωνε την καταγωγή του. Ύστερα του μιλήσαμε για τους σκοπούς και τα οράματα της Ε.ΘΕ.Κ και του ζητήσαμε ν’ αρχίσει αυτός τη δραστηριότητα της Εταιρείας με μουσικές εκδηλώσεις στην Κρήτη. Ο Χατζιδάκις ενθουσιάστηκε με την προσπάθεια που ξεκινούσε τότε στον τόπο μας και μας υποσχέθηκε κάθε δυνατή βοήθεια.» (Δημήτρης Ν. Καρτάκις, Εταιρεία Θεάτρου Κρήτης (Ε.ΘΕ.Κ). Ίδρυση-Δράση-Μετεξέλιξη. Έκδοση Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Χανίων-Εταιρεία Θεάτρου Κρήτης 2009, σελ. 257 εξ.).


Φ 04 
Πράγματι ο Μάνος τήρησε την υπόσχεσή του. Με το ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ του συγκλόνισε και τους 4 Νομούς της Κρήτης (24-30 Μαΐου 1974). Καλωσορίζοντάς τον είχαμε γράψει στο πρόγραμμα των συναυλιών: «Η μουσική του Μάνου Χατζιδάκι, όπως κάθε αληθινή μουσική, έχει ξεπεράσει τα σύνορα ενός τόπου, μιας χώρας και είναι παγκόσμιο πνευματικό αγαθό. Οφείλουμε πολλή ευγνωμοσύνη στο δημιουργό της, γιατί, κινούμενος σε τέτοιες οικουμενικές διαστάσεις, αφουγκράστηκε από τους πρώτους τη φωνή της Κρήτης. Ανάμεσα από το κλάμα της προγονικής γης, που ΄φουρτουνιάζει το πέλαγος΄ και κάνει τον ορίζοντα μουντό, άκουσε την έκκληση της Ε.ΘΕ.Κ. και ήρθε να μεταδώσει, με τη θεία μουσική δημιουργία του, γαλήνη και φως. Ο Μάνος Χατζιδάκις και οι εκλεκτοί συνεργάτες του μπορούν να είναι σίγουροι πως γίνονται συνοικοδόμοι ενός έργου, που, όπως ελπίζουμε, δεν εξαντλείται στην παροδικότητα.» (Καρτάκις, σελ. 52). 
Απάντηση του Χατζιδάκι στα παραπάνω: 
«Είμαι χαρούμενος που θα τραγουδήσω επιτέλους μαζί σας. Εγώ, Κρητικός, μαζί με σας τους Κρητικούς. Γνωρίζετε καλά, καθώς κι εγώ, πως εμείς οι Κρητικοί ξεύρουμε να τραγουδάμε καλύτερα απ’ τους άλλους. Γιατί τραγουδάμε από χιλιάδες χρόνια πριν. Και το τραγούδι μας περιέχει συγκρατημένο πάθος, φαντασία και απέραντη ευγένεια σαν τα κεντήματα της γιαγιάς μου, της γραίας Χατζιδάκαινας, που τάχω στη μνήμη μου αναλλοίωτα από παιδί, κεντήματα γεμάτα χάρη και περισσή ευγένεια. 
Ευχαριστώ τη νεοσυσταθείσα Εταιρεία Θεάτρου Κρήτης, που, μαζί με την έναρξη των τολμηρών οραματισμών της, μού ‘δωσε την ευκαιρία σήμερα να τραγουδήσω όλα τα πάθη του Οδοιπόρου, του Αλκιβιάδη, του Τζώνη του Μπόγια, του Μεθυσμένου Κοριτσιού, του ευαίσθητου Ληστή και της Μπελίσας. Είναι πάθη γνησίως κρητικά κι ήρθε ο καιρός να σας τα παραδώσω μ’ όλη μου την αγάπη.» 
Σε συνέντευξη του σε τοπική εφημερίδα (ΕΘΝΙΚΗ ΦΩΝΗ, 1-6-1974) ο Μάνος δήλωσε: «Γεννήθηκα στην Ξάνθη, εκεί βρέθηκε ο πατέρας μου και η μάνα μου και με κάμανε. Από έξι ετών είμαι στην Αθήνα. Και για να ακριβολογώ, είμαι Κρητικής καταγωγής με Κρητική συνείδηση και Αττική παιδεία.» (Καρτάκις, 52 εξ.). 
Μια ξεχωριστή στιγμή 
Στην αίθουσα του κινηματογράφου στα Χανιά δεν χωρούσε ούτε κουνούπι. Στο τέλος ανέβηκα στη σκηνή, χαιρέτησα τους συντελεστές και κάλεσα τον Μάνο. Και πάλι το χειροκρότημα δεν είχε τελειωμό. Ατάραχος στην αρχή ο Μάνος, αλλάζει ξαφνικά στάση και τρόπο. Είχε προσέξει πως οι στρατηγοί κι οι άλλοι αξιωματικοί στρατού και αστυνομίας, που κάθονταν στην πρώτη σειρά, δεν συμμετείχαν στο χειροκρότημα. Προφανώς είχαν λάβει το μήνυμα: Τα πιο ζωηρά και παρατεταμένα χειροκροτήματα είχε προκαλέσει το Μεθυσμένο Κορίτσι-«Τώρα που το κορίτσι δεν κυκλοφορεί πήραν κουράγιο οι λογικοί και κυβερνούν αυτούς που έχουν το θάρρος να ονειρεύονται. Τώρα που το κορίτσι χάθηκε απ’ τους δρόμους, κυκλοφορεί πανίσχυρος στην πολιτεία ο Φόβος». Βλέποντας τη συμπεριφορά των ισχυρών ο Χατζιδάκις έπλεξε πίσω στη μέση του τα χέρια του, έσκυψε και άρχισε να τους «γαζώνει» επίμονα, κινώντας αργά το κεφάλι του ζερβά-δεξιά με βλέμμα που έσπαζε κόκαλα! Ο κόσμος κατάλαβε, η αίθουσα τράνταξε. Και εκείνοι, νικώντας τον δικό τους φόβο, έκλεισαν τη βραδιά με το δικό τους χειροκρότημα. 
Το βράδυ της 15ης Αυγούστου 1974, κατά τις δραματικές εκείνες ώρες του Έθνους, η Ε.ΘΕ.Κ. εγκαινίασε επίσημα το έργο της με τη ΘΥΣΙΑ ΤΟΥ ΑΒΡΑΑΜ του Βιτσέντζου Κορνάρου, στο υπαίθριο θέατρο του Φιρκά Χανίων –εκεί που είχε υψωθεί η ελληνική σημαία την 1η Δεκεμβρίου 1913, κατά την τελετή της Ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα. Σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής ο Αλέξης Μινωτής.


Φ 05 
Τον Ιούλιο του 1975 ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Κρήτης Ευγένιος τέλεσε τον Αγιασμό εγκαινίων του υπαίθριου θεάτρου, στον ΚΟΥΛΕ Ηρακλείου (Λιμάνι), που είχε διαμορφώσει η Ε.ΘΕ.Κ. με τη βοήθεια της Υπηρεσίας Βυζαντινών και Νεωτέρων Μνημείων και της Νομαρχίας Ηρακλείου. Ύστερα από σύντομη δική μου προσλαλιά, ο Μάνος Χατζιδάκις (πιάνο) και ο Σπύρος Σακκάς (τραγούδι) μας χάρισαν μια σπάνια χαρμονή. Στο πρόγραμμα της μουσικής εκείνης πανδαισίας ο Μάνος είχε σημειώσει, ότι «τα τραγούδια αυτά, που σας παρουσιάζω απόψε, είναι αυστηρώς προσωπικές μου υποθέσεις... Αν τώρα, μέσ’ απ’ αυτά τα τραγούδια μου μπορέσουμε τούτο το βράδυ να συνομιλήσουμε, τόσο το καλύτερο. Θ’αποδειχτούμε συγγενείς.». Συνομιλήσαμε όντως! 
Φ 06 
Αργότερα η καλλιτεχνική επικοινωνία του Χατζιδάκι με την Κρήτη συνεχίσθηκε με τις "Μουσικές Γιορτές" στα Ανώγεια (1979) και τη δουλειά του στη Μουσική Ακαδημία και στους «Μουσικούς Αυγούστους» στο Ηράκλειο (1980 εξ.). 
Το «ΠΙΣΤΕΥΩ» του Μάνου 
Όσον αφορά στο «ΠΙΣΤΕΥΩ» του Χατζιδάκι, που όπως γράφετε, απήγγειλε στην Ορθόδοξο Ακαδημία Κρήτης, μπορώ να καταθέσω τα ακόλουθα: 
"ΠΡΟΚΛΗΣΗ" ΚΑΙ "ΑΠΑΝΤΗΣΗ" ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΜΑΣ ΖΩΗ» - αυτό ήταν το θέμα του 352ου συνεδρίου που είχε οργανώσει η ΟΑΚ από 19 μέχρι 21 του Γενάρη 1979. Τους όρους πρόκληση και απάντηση είχαμε χρησιμοποιήσει με την έννοια που έχουν στο έργο του A.J. Toynbee, ως challenge και respond, δηλαδή με την παραδοχή, ότι η πορεία κάθε πολιτισμού εξαρτάται βασικά από την απάντηση που δίδει στις εκάστοτε προκλήσεις, είτε απειλές είναι αυτές, είτε ευκαιρίες. Επιδίωξή μας ήταν η κριτική θεώρηση των όσων συνέβαιναν τότε στην πολιτιστική ζωή της Κρήτης.
Το συνέδριο ήταν παγκρήτιο. Είχαν προσέλθει άνθρωποι από τον κλήρο, βουλευτές, δήμαρχοι, δημιουργοί στο χώρο των Γραμμάτων και των Τεχνών, εκπρόσωποι πολιτιστικών φορέων κ. ά. Κύριος στόχος: Να γνωριστούν καλύτερα οι εκπρόσωποι των πολιτιστικών φορέων της Κρήτης, να τονωθούν δεσμοί αγάπης, να μελετηθούν κοινά προβλήματα σε Ομάδες κατά συγγένεια φορέων, να διερευνηθούν τα γενικότερα πολιτιστικά προβλήματα της Κρήτης. 
Εισηγήσεις έκαμαν οι: Δημ. Κακαβελάκης - «Ο Πολιτιστικός Φορέας: Η φύση του και η λειτουργικότητά του στη σύγχρονη κοινωνία», Μ. Καρέλλης, Δήμαρχος Ηρακλείου - «Η πόλiς και τα πολιτιστικά της προβλήματα», Αντ. Σχετάκης - «Η πολιτιστική ζωή στην ύπαιθρο», Παναγ. Λαμπρίας, Γεν. Γραμματέας του ΕΟΤ, «Πολιτιστική θεώρηση του τουριστικού φαινομένου». Το δικό μου θέμα ήταν: «‘ΠΡΟΚΛΗΣΗ’ και ‘ΑΠΑΝΤΗΣΗ’»-Η σύγχρονη πολιτιστική μας πραγματικότητα από τη σκοπιά της Φιλοσοφίας του Πολιτισμού». Μεταξύ εκείνων που έκαμαν εκτενείς παρεμβάσεις ήταν ο Μητροπολίτης Κυδωνίας και Αποκορώνου (νυν Αρχιεπίσκοπος Κρήτης) Ειρηναίος και ο Υπουργός Πολιτισμού και Επιστημών Δ. Νιάνιας (που είχε έλθει με στελέχη του Υπουργείου, τόσο για το συνέδριο, όσο και κυρίως για να συζητήσει με την Ε.ΘΕ.Κ. τρέχοντα θέματά της, καθώς και την ιδέα που είχε αρχίσει να διαφαίνεται: Η Ε.ΘΕ.Κ ως το πρώτο στην Ελλάδα μοντέλο αποκεντρωμένης πολιτισμικής ανάπτυξης, βασισμένης σε εθελοντική πρωτοβουλία, και δράση-μετεξέλιξή της σε ΗΜΙΚΡΑΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΡΗΤΗΣ, με φορέα την Ε.ΘΕ.Κ. όπως και έγινε αργότερα, για να προσλάβει έπειτα τη νομική μορφή ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ.


Ο Μάνος Χατζιδάκις υπήρξε γοητευτικά προκλητικός, αναπτύσσοντας το θέμα που είχαμε ορίσει: «Αισθητική Αγωγή και Μουσική Παιδεία στην ελληνική Επαρχία και ιδιαίτερα στην Κρήτη». 
Όσον αφορά τώρα στο «ΠΙΣΤΕΥΩ» του Χατζιδάκι: Ούτε η μνήμη μου, ούτε στοιχεία που τηρούνται στην Ακαδημία με βοηθούν να επιβεβαιώσω το περιεχόμενο του «ΠΙΣΤΕΥΩ» του, ούτε και τον αναγραφόμενο τρόπο της απαγγελίας του. Η διάταξη της αίθουσας, όπου έγινε το συνέδριο εκείνο, είναι τέτοια, που, αν κανείς σταθεί όρθιος και στρέψει τα νώτα προς τους συνέδρους, θα έχει ενώπιόν του, σχεδόν σε απόσταση επαφής, μια εικόνα του Χριστού, που ο Φρανσουά Μιτεράν γράφει στα Απομνημονεύματά του πως τον βρήκε πολύ αυστηρό, όταν συμμετείχε σε ένα συνέδριο στην στην ίδια αίθουσα τον Αύγουστο του 1977. Δεν μπορώ να φανταστώ τον Μάνο της ευαισθησίας και της ευγένειας, να στρέφει τα νώτα σε συνέδρους, πράγμα που μάλλον δεν θα επέτρεπα και εγώ να κάμει (διηύθυνα τις εργασίες του συνεδρίου). 
Πώς θα μπορούσε ίσως να εξηγήσει κανείς τα γραφόμενα του Μάνου; Μελετώντας το κείμενο της ομιλίας του στο συνέδριο (υπάρχει στην ΟΑΚ) και το «ΠΙΣΤΕΥΩ», διαπιστώνω αρκετές ομοιότητες. Πεποίθησή μου είναι λοιπόν, ότι ο Μάνος συνόψισε αργότερα την ομιλία του εκείνη σε μορφή «ΠΙΣΤΕΥΩ» και το ανακοίνωσε στο Ραδιόφωνο, τοποθετώντας το δραματουργικά στα πλαίσια του συνεδρίου. Λοιπόν: συγχωρείται η ...αμαρτία, ότι ηγάπησε πολύ Κρήτην και μουσικήν! (πρβλ. Λουκ. 7, 47). 
Αλέξ. Κ. Παπαδερός

Παρασκευή 10 Οκτωβρίου 2014

ΔΙΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗΝ ΕΜΠΟΛΕΜΗ ΟΥΚΡΑΝΙΑ

Διεθνές διαχριστιανικό συνέδριο με θέμα την Γνώση του Θεού: Ανατολικές και Δυτικές Προσεγγίσεις στην Δογματική και στην Πνευματικότητα έλαβε χώρα σε ένα από τα ιστορικά σταυροδρόμια ανατολής και δύσεως, στην πόλη της Λβίβ (Lviv) της εμπόλεμης Ουκρανίας. Την διοργάνωση του συνεδρίου έφερε εις πέρας επιτυχώς το Ουκρανικό Καθολικό Πανεπιστήμιο (Ukrainian Catholic University) το οποίο συγκάλεσε υπό την στέγη του ορθοδόξους και καθολικούς θεολόγους της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας. 
Εισηγήσεις πραγματοποίησαν: η καθ. Theresia Hainthaler (Γερμανία), ο π. Edward Farrugia, S.J. (του Ποντιφικού Ινστιτούτου Οριεντάλε, Ρώμη), ο π. Παντελεήμων Μανουσάκης (ΗΠΑ), η καθηγήτρια πατρολογίας του Καθολικού Πανεπιστημίου της Αμερικής Robin Darling Young, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Καθολικής Θεολογίας καθ. Martin Lintner (Αυστρία), ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Durham, π. Andrew Louth (Αγγλία), καθώς και ένας μεγάλος αριθμός άλλων συνέδρων από την Πολωνία, την Τσεχία, και φυσικά την Ουκρανία. Μέσω βιντεοσκοπημένου μηνύματός του απευθύνθηκε προς τους συνέδρους ο Μητροπολίτης του Οικουμενικού Θρόνου Διοκλείας Κάλλιστος (Ware). 
Οι σύνεδροι, ενήμεροι των ιστορικών συγκυριών της χώρας φιλοξενίας τους, και συγκεκριμένα του πολέμου ο οποίος βρίσκεται ακόμα εν εξελίξει, δεν θέλησαν να γίνουν οι εργασίες του συνεδρίου αφορμή απομόνωσης από τα γεγονότα, αλλά αντιθέτως αναζήτησαν τρόπους κατά τους οποίους τα συμπεράσματα του συνεδρίου θα μπορούσαν να βρουν αντίκρισμα στην κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα της Ουκρανίας αρθρώνοντας λόγο παρακλητικό προς όσους έχουν πληγεί από τον πόλεμο και προτρεπτικό συμφιλιώσεως προς τις αντιμαχόμενες πλευρές. 
Με ιδιαίτερη έμφαση τέθηκε το πρόβλημα του ρόλου που έχει διαδραματίσει η Ορθοδοξία στην διαμόρφωση της Ουκρανικής αυτοσυνειδησίας, αλλά και κατά την πρόσφατη εξέγερση του Ουκρανικού λαού. 
Συγκεκριμένα ο π. Παντελεήμων Μανουσάκης στην ομιλία του αναφέρθηκε στο θέμα ως εξής: Έχουμε ακούσει πολλά σήμερα για την σιωπή ως στάση έναντι του προβλήματος της γνώσης του θεού. Αναρωτιέμαι πώς μεταφράζεται η επιστημολογική αυτή προτροπή του σιωπάν στην σφαίρα της ηθικής και της πράξης; Δεν μεταφράζεται σε απάθεια, παθητικότητα, και υποταγή; Τί συνεπάγεται ο ησυχαστικός διαχωρισμός τού είναι από το πράττειν, η διάκριση ουσίας και ενέργειας; Φοβούμαι πως η ταύτιση της Ορθοδόξου Εκκλησίας με το ησυχαστικό κίνημα (στον βαθμό που έχουν ταυτιστεί) καθιστά την Ορθοδοξία υπεύθυνη για την άπαθειά της προς τα πράγματα του κόσμου τούτου, απάθεια η οποία γίνεται ο καλύτερος σύμμαχος όσων βρίσκονται στην εξουσία και οι οποίοι είναι πρόθυμοι να εκμεταλλευτούν την Ορθοδοξία για το συμφέρον των δικών τους πολιτικών επιδιώξεων. Γινόμαστε μάρτυρες σήμερα, ιδιαιτέρως σε χώρες όπου η Ορθόδοξη Εκκλησία θεωρείται ως η επίσημη θρησκεία του κράτους, μια πολιτικής αιχμαλωσίας της Εκκλησίας η οποία πολλές φορές επιφέρει την παράλυση της κοινωνικής συνείδησης του χριστιανού. 
Περισσότερες πληροφορίες (καθώς και οι μαγνητοσκοπημένες εισηγήσεις του συνεδρίου) βρίσκονται στο σύνδεσμο του Ουκρανικού Καθολικού Πανεπιστημίου εδώ. 

Πέμπτη 9 Οκτωβρίου 2014

Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΒΑΓΚΝΕΡ ΚΑΙ ΜΠΑΚΟΥΝΙΝ ΣΤΑ ΟΔΟΦΡΑΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΡΕΣΔΗΣ


Δημήτρης Μπαλτάς 
Μιχαήλ Mπακούνιν καί Ριχάρδος Βάγκνερ 
Μία συνάντηση 
Συνήθως τονίζεται - καί ὑπερτονίζεται - ἡ ἀντισημιτική στάση τοῦ μεγάλου μουσικοῦ Ριχ. Βάγκνερ καί ὁ θαυμασμός πού ὁ ἴδιος εἶχε προκαλέσει δεκαετίες ἀργότερα στόν Ἀδ. Χίτλερ. 
Στό σύντομο σημείωμά μου θά θυμίσω ὅτι ὁ Ρ. Βάγκνερ, λόγῳ τῆς ρομαντικῆς καταγωγῆς του ἤ τῆς ἰδιαίτερης ἐπαναστατικῆς του φύσης, «συναντήθηκε» στήν Δρέσδη, σε δύο ξεχωριστές περιπτώσεις, μέ τόν μεγάλο Ρῶσσο ἐκπρόσωπο τῆς ἀναρχικῆς θεωρίας Μ. Μπακούνιν. 
Στήν σχετικά πρόσφατη διεθνή βιβλιογραφία ἡ «συνάντησή» τους ἔχει ἀποτελέσει ἀντικείμενο ἔρευνας. Ὁ ἐνδιαφερόμενος ἀναγνώστης μπορεῖ νά ἀνατρέξει στόν τόμο «Michael Bakunin, Gottfried Semper, Richard Wagner und der Dresdner Mai-Aufstand 1849» (σελ. 100) ὁ ὁποῖος ἐξεδόθη στο πλαίσιο τοῦ Symposium des Forschungsinstituts der Friedrich-Ebert-Stiftung, 27. Oktober 1995). 
Ὅσον ἀφορᾶ τήν συνάντηση τῶν δύο ἀνδρῶν, θά σημειωθεῖ τά ἑξῆς. Πρῶτα, τήν 1η Ἀπριλίου, ὁ Βάγκνερ διευθύνει τήν 9η Συμφωνία τοῦ Μπετόβεν στήν Δρέσδη. Μεταξύ τῶν ἀκροατῶν βρίσκεται καί ὁ Μπακούνιν, ὁ ὁποῖος συγχαίροντας τόν Βάγκνερ μετά τήν συναυλία, τοῦ λέγει: «Ἀκόμα κι ἄν ὅλα τά πράγματα καταστραφοῦν στό μέλλον, αὐτό τό ἔργο τέχνης πρέπει νά μείνει ἀνέπαφο, ἀκόμα καί μέ κίνδυνο τῆς ζωῆς μας». 
Λίγο ἀργότερα, οἱ δύο ἰδιαίτερες αὐτές φυσιογνωμίες θά συναντηθοῦν στά ὁδοφράγματα τῆς Δρέσδης, στήν γνωστή ἐξέγερση τῆς 3ης-9ης Μαΐου 1849, πού ἐκδηλώθηκε ἐναντίον τῆς μοναρχίας τῆς Σαξωνίας. 
Σχετικά μέ τήν ἒξέγερση τῆς Δρέσδης γιά τήν ὁποία δέν ὑπάρχει κάποια εἰδική μελέτη στήν ἑλληνική, ὁ Ρῶσσος φιλόσοφος Ν. Μπερντιάγιεφ ἀναφέρει, στό ἔργο του Ἡ Ρωσσική Ἰδέα, τήν χαρακτηριστική πληροφορία ὅτι οἱ εξεγερμένοι κρατοῦσαν στά χέρια τήν Madonna τοῦ Rafaello. Μπορεῖ νά κατανοήσει κανείς τήν συμμετοχή τοῦ Βάγκνερ στά ὁδοφράγματα, ἀλλά καί τήν γενικότερη «συνάντησή» του μέ τίς ἀντιλήψεις τοῦ Μπακούνιν, ἄν προσέξει τό χαρακτηριστικό ἀπόσπασμα τοῦ κειμένου του «Τέχνη καί ἐπανάσταση»: «Θέλω νά καταστρέψω τήν ἐξουσία τοῦ ἑνός ἐπί τοῦ ἄλλου, τή βασιλεία τῶν νεκρῶν στούς ζωντανούς, τῆς ὕλης στό πνεῦμα. Θέλω νά συντρίψω τήν ἐξουσία τῶν ἰσχυρῶν, τοῦ νόμου καί τῆς ἰδιοκτησίας … Τό μόνο ἱερό πρᾶγμα εἶναι ὁ ἐλεύθερος ἄνθρωπος, καί δέν ὑπάρχει τίποτα ἄλλο πάνω ἀπ’ αὐτόν» (Ἡ ἀναφορά ἔχει ληφθεῖ ἀπό τό βιβλίο τοῦ H. Arvon, Mιχαήλ Μπακούνιν, μετ. Π. Γκέκα, Πλέθρον, 2009, σ. 47). Ἄς σημειωθεῖ ὅτι στήν ἴδια συνάφεια κινεῖται καί τό κείμενο τοῦ Βάγκνερ μέ τίτλο «Τό μελλοντικό ἔργο τέχνης» (βλ. M. Nettlau, Ἱστορία τῆς ἀναρχίας, Διεθνής Βιβλιοθήκη, 1999, σ. 77). 
Φαίνεται λοιπόν ὅτι πολλές φορές διατηρεῖται στήν μνήμη τῶν ἀνθρώπων μία πτυχή κάποιας μεγάλης προσωπικότητας, ὅπως εἶναι ὁ Ρ. Βάγκνερ, καί λησμονοῦνται ἄλλες, ἐξίσου ἐνδιαφέρουσες, πτυχές τῆς ζωῆς τους, ἐλάχιστες ἀπό τίς ὁποῖες ἔδειξα μέ τό σύντομο σημείωμά μου.

Τετάρτη 8 Οκτωβρίου 2014

ΟΙ "ΜΟΥΣΟΥΡΓΟΙ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ" ΣΤΗΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΜΕΓΑΡΟΥ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

Γεώργιος Κωνστάντζος, Θωμάς Ταμβάκος, Αθανάσιος Τρικούπης

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Η ισχύς εν τη ενώσει! 
Τρεις ακάματοι εργάτες της έρευνας της ελληνικής μουσικής μας έδωσαν ένα βιβλίο - οδηγό. Ένα προσκύνημα στη Θράκη των Ελλήνων. 
Ένα πόνημα, εθνικού περιεχομένου θα έλεγα, που αποτελεί καρπό πολυετούς και υπεύθυνης έρευνας τριών συγγραφέων: του διδάκτορα του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου Γεωργίου Κωνστάντζου, του μουσικογράφου, κριτικού και ερευνητή Θωμά Ταμβάκου και του μεταδιδάκτορα ερευνητή του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών και του Μουσικού Πανεπιστημίου του Graz Αυστρίας Αθανασίου Τρικούπη. 
Σε μια εποχή που η Θράκη επανέρχεται στο προσκήνιο ως χώρος ...ευαίσθητος και χρήζων ειδικής προσοχής απ' όλους μας, το βιβλίο «ΜΟΥΣΟΥΡΓΟΙ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ» (Αλεξανδρούπολη 2014, σ. 320) που εξέδωσε η Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου, μας αποκαλύπτει πλέρια την ελληνικότητα όχι μόνο της σημερινής Θράκης του Ελλαδικού κράτους, αλλά και της μείζονος Θράκης, που ήταν μία από τις σημαντικότερες περιοχές του μείζονος Ελληνισμού. 
Γιατί μέσα από την εν λόγω επιστημονική μελέτη καταγράφεται για πρώτη φορά η άγνωστη, ως επί το πλείστον, λόγια/έντεχνη αστική μουσική της ευρύτερης Θράκης (Ανατολική Ρωμυλία, Ανατολική και Δυτική Θράκη) και οι μουσουργοί της, τόσο αυτοί που έδρασαν στο πεδίο της βυζαντινής και ανατολικής μουσικής, όσο και στο πεδίο της δυτικής λόγιας μουσικής. Επίσης στο συνοδευτικό ηχογράφημα (CD) παρουσιάζονται 21 άγνωστα μουσικά έργα 17 σπουδαίων Θρακών μουσουργών του 19ου και του 20ού αιώνα, όλα σε πρώτη παγκόσμια φωνογράφηση. Το βιβλίο εμπεριέχει, επίσης, εν είδει λευκώματος, σημαντικό φωτογραφικό υλικό (προσωπογραφίες συνθετών, παρτιτούρες, εξώφυλλα βιβλίων και δίσκων, φωτογραφίες μουσικών συνόλων αλλοτινών εποχών).


Στο τέλος υπάρχουν τα "εργαλεία" για κάθε ερευνητή: Σχολιασμός των μουσικών παραδειγμάτων του ψηφιακού δίσκου που συνοδεύει - τεκμηριώνει την έκδοση, βιογραφικά των συγγραφέων και των ερμηνευτών, βιβλιογραφία και ευρετήριο. 
Η ματιά των συγγραφέων είναι αναμφισβήτητα ευρύτατη και πολλές φορές εκπλήσσει. Για μένα προσωπικά αποτελεί ιδιαίτερη τιμή η αναφορά στην μικρή μελέτη μου για τον Διονύσιο Φωτεινό, τον εκ Παλαιών Πατρών, που έδρασε στην περιοχή της σημερινής Ρουμανίας (σ. 103-104 του βιβλίου). 
Η πρώτη παρουσίαση του τόμου έγινε στην Αλεξανδρούπολη στις 9 Αυγούστου και τώρα, την Παρασκευή 10 Οκτωβρίου 2014, στις 7 το απόγευμα, θα πραγματοποιηθεί η παρουσίασή του στην Αίθουσα Διδασκαλίας της Μεγάλης Μουσικής Βιβλιοθήκης «Λίλιαν Βουδούρη» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. 
[Παραθέτω εδώ το βίντεο της deltatv για την παρουσίαση του βιβλίου στην Αλεξανδρούπολη]


Η παρουσίασή του στο Μέγαρο Μουσικής θα γίνει από τον ακαδημαϊκό και πρόεδρο της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών Θεόδωρο Αντωνίου, τον πρόεδρο του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, καθηγητή Νικόλαο Μαλιάρα και τον πρόεδρο της Ένωσης Μουσικών και Θεατρικών Κριτικών Κυριάκο Λουκάκο. Θα παρέμβουν επίσης οι τρεις συγγραφείς και θα παρουσιασθούν ενδεικτικές συνθέσεις που περιλαμβάνονται στον ψηφιακό δίσκο του βιβλίου. Ερμηνεύουν: η υψίφωνος Αντωνία Καλογήρου και ο Θανάσης Τρικούπη στο πιάνο .
Δείτε την κριτική της Έφης Αγραφιώτη για το βιβλίο εδώ. 

ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ - ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΡΩΣΙΑ ΤΟΥ 19ου αι.


Δημήτρης Μπαλτᾶς 
Βέρα Φίγκνερ, Νύχτα πάνω ἀπό τή Ρωσία, μετ. Γιάννης Κέλογλου, Ἐκδόσεις Υπερσιβηρικός, 2013, σελ. 246 
Τό βιβλίο πού παρουσιάζω σήμερα εἶναι ὁ 1ος τόμος τῶν Ἀπομνημονευμάτων τῆς Βέρας Φίγκνερ, ἡ ὁποία εἶχε ἐνταχθεῖ στό ἐπαναστατικό κίνημα στήν Ρωσσία τῆς δεκαετίας τοῦ 1870, τό ὁποῖο πάντως ἀδυνατοῦσε νά περιλάβει στίς τάξεις του ὅλες τίς μεμονωμένες ὁμάδες (σ.87). Στήν σύγκρουση μεταξύ τοῦ Μάρξ και τοῦ Μπακούνιν στήν Α΄ Διενθή ἡ ὁμάδα τῆς Φίγκνερ «τοποθετήθηκε στό πλευρό τοῦ Μπακούνιν» (σ. 53). 
Μεταξύ τῶν στόχων τοῦ ἐπαναστατικοῦ κινήματος ἦταν, γιά τήν Φίγκνερ, ἡ καταπολέμηση τοῦ τσαρισμοῦ καί ὁ ἐκδημοκρατισμός τοῦ πολιτικοῦ συστήματος (σ. 52). Γιά τήν πραγματοποίηση αὐτοῦ τοῦ στόχου ἡ ὀργάνωση «Γῆ και Ἐλευθερία» προέβη σέ ἐκτελέσεις πολιτικῶν ἀξιωματούχων. Ὡστόσο, ὁ γνωστός Γ. Πλεχάνωφ, ὁ ἀποκαλούμενος καί "πατέρας τοῦ ρωσσικοῦ μαρξισμοῦ'', θεωροῦσε ὅτι «ἡ ἠθική ἐπιρροή πού ἀσκοῦσε ἡ πολιτική τρομοκρατία στή νεολαία ἦταν βλαβερή γιά τά συμφέροντα τοῦ λαοῦ» (σ.90). Στό σημεῖο αὐτό θά παρατηρηθεῖ ὅτι οἱ παραπάνω στόχοι προβάλλονταν ἀπό σημαντικούς διανοουμένους τῆς Ρωσίας τοῦ 19ου αἰ. (λ.χ. Χέρτσεν, Τσερνιτσέφσκι κ.ἄ.)οἱ ὁποῖοι πάντως δέν προέτρεπαν σέ βίαιες ἐνέργειες ἐναντίον συγκεκριμένων ἀξιωματούχων τοῦ τσαρικοῦ καθεστῶτος. Εἶναι δέ χαρακτηριστικό ὅτι οἱ Ρῶσσοι μηδενιστές τῆς δεκαετίας τοῦ 1860 οἱ ὁποῖοι ἀπέρριπταν τίς παραδεδομένες ἀξίες τῆς ἠθικῆς, τῆς αἰσθητικῆς κ.ἄ., δέν ἐνδιαφέρονταν καθόλου γιά τήν ἀποτελεσματικότητα τῶν πολιτικῶν πράξεων, ἀφοῦ πίστευαν ὅτι ἡ πολιτική συνδεόταν με κάποιο ξεπερασμένο στάδιο τῆς ἀνθρωπότητας. Ἑπομένως ἡ ρωσσική Διανόηση τῆς δεκαετίας τοῦ 1860 ἡ ὁποία εἵλκυε τήν νεολαία, ἔθετε τά ζητήματα σ' ἕνα θεωρητικό πλαίσιο ἀλλά σέ καμμία περίπτωση δέν ἐπέλεγε συγκεκριμένες μορφές πολιτικῆς δράσης.
Ἀκολούθησε ἡ διάσπαση τοῦ κινήματος τῆς «Γῆς καί Ἐλευθερίας» και ἡ δημιουργία τῆς «Λαϊκῆς Θέλησης» (σ. 99 κ.ἑξ.), ἡ ὁποία ἔθετε ὡς στόχο «τή μεταβίβαση τῶν κυρίων μέσων τῆς πρωτογενοῦς παραγωγῆς στά χέρια τῆς ἀγροτικῆς κοινότητας» καί ἐπίσης «τήν ἀντικατάσταση τῆς ἐξουσίας τοῦ ἑνός ἀπό τήν αὐτοκυβέρνηση τοῦ λαοῦ» (σ. 105). 
Ἐνδιαφέρουσα εἶναι ἡ τοποθέτηση τῆς Βέρας Φἰγκνερ ὅσον ἀφορᾶ τήν χρήση τῆς βίας τόσο ἐκ μέρους τῶν μελῶν τοῦ ἐπαναστατικοῦ κινήματος, ὅσο και ἐκ μέρους τῆς κυβέρνησης: «Ἡ βία ὠς μέσο πολιτικοῦ ἀγώνα προκαλεῖ ἀποκτήνωση, ξυπνᾶ ἔνστικτα ἁρπακτικοῦ ζώου και ὁδηγεῖ σε ποταπή ἀπώλεια ἐμπιστοσύνης. Βεβαίως οἱ ἐπαναστάτες ἰσοφαρίζουν τή σκοτεινή πλευρά τῆς δράσης τους μέ τόν ὑψηλό στόχο τῆς ὑπεράσπισης ὅλων τῶν καταπιεσμένων καί τῶν ἀπόκληρων… καί τήν ἡρωϊκή ἐγκαρτέρηση ὅλων τῶν βασάνων πού ξεκινοῦν ἀπό διώξεις, φυλακίσεις, ἐξορίες, κάτεργα και φτάνουν ἕως τον θάνατο. Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, ἡ τσαρική κυβέρνηση δροῦσε ἀνελέητα καί μέ τρομερή βαναυσότητα κατά τῶν ἐπαναστατῶν» (σ. 159). 
Σέ μιά γενική ἐκτίμηση, τό βιβλίο εἶναι ἐνδιαφέρον τόσο ἀπό πολιτικῆς ὅσο καί ἀπό ἱστορικῆς πλευρᾶς. Πέρα ἀπό τήν καταγραφή στιγμῶν τῆς προσωπικῆς της ζωῆς, ἡ συγγραφέας δείχνει μέ τρόπο παραστατικό τά κυριότερα γεγονότα πού σημάδεψαν τίς τελευταῖες δεκαετίες τοῦ 19ου αἰ. στήν Ρωσσία. Νομίζω ὅτι οἱ στόχοι τῶν ἐπαναστατικῶν ὁμάδων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης διαψεύστηκαν λίγα χρόνια ἀργότερα, ὅταν κυριάρχησε ἡ γραφειοκρατία τῶν μπολσεβίκων καί οἱ ἐπαναστάτες ὁδηγοῦνταν καί πάλι στις φυλακές καί στίς ἐκτελέσεις, ὅπως συνέβαινε ἐπί τσαρικοῦ καθεστῶτος.

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2014

ΟΤΑΝ Ο ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΑΠΗΓΓΕΙΛΕ ΤΟ ΔΙΚΟ ΤΟΥ "ΠΙΣΤΕΥΩ" ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΚΡΗΤΗΣ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Ο πατέρας του Μάνου Χατζιδάκι, που πέθανε νωρίς, καταγόταν από τη Μύρθιο Ρεθύμνου. 
Σαν ξαναβρήκε μέσα του την Κρήτη – έτσι έγραψε ο ίδιος ο συνθέτης – κατέβηκε στη Μεγαλόνησο και άφησε ανεξίτηλο το στίγμα του. 
Το 1979 ο Χατζιδάκις καθιέρωσε τις «Μουσικές Γιορτές» στα Ανώγεια και το 1980 τον «Μουσικό Αύγουστο» στο Ηράκλειο. 
Τον Ιανουάριο του 1979 είχε μιλήσει «περί πολιτισμού και παραδόσεως» στην Ορθόδοξη Ακαδημία Κρήτης στο Κολυμπάρι Χανίων, σ’ ένα συνέδριο που διοργανώθηκε εκεί. Δεν βρήκα περισσότερα στοιχεία για το συνέδριο αυτό, το οποίο έγινε, προφανώς, επί των ημερών του μακαριστού Μητροπολίτου Κισάμου Ειρηναίου και Αλεξάνδρου Παπαδερού, διευθυντού της Ακαδημίας. Ελπίζω να επανέλθω με νέα στοιχεία. 
Λίγους μήνες μετά, την Κυριακή 20 Μαΐου 1979, το εβδομαδιαίο ραδιοφωνικό σχόλιο του Χατζιδάκι στο Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας – που τότε διηύθυνε - είχε ως αφορμή το συνέδριο στο Κολυμπάρι. Στο σχόλιό του, το οποίο δημοσιεύεται στο γνωστό βιβλίο του «Τα σχόλια του Τρίτου» με τίτλο: «Ολίγα τινά περί παραδόσεως εθνικής, λαϊκής και μη», ο Μάνος Χατζιδάκις περιέγραφε τις αντιδράσεις των συνέδρων σε όσα έλεγε: 
«…όσο μιλούσα έβλεπα τους άγιους να γελούν και οι δασκάλες να κοιτούν με φόβο τους νομάρχες. Τότε κατάλαβα πως άθελά μου ξεπερνούσα τα όρια ανοχής των εκλεκτών συνέδρων. Οι σύνεδροι θέλαν ρεαλισμό και όχι μαγεία – αντίθετα απ’ ό,τι θάθελε η μακαρία τη μνήμη Μπλανς Ντυμπουά του Λεωφορείου ο Πόθος. 
Και αποφάσισα να συνεχίσω διαφορετικά. 
Στρίβω τα νώτα μου στους συνέδρους κι αρχίζω με φωνή επιβλητική, να λέω ένα Πιστεύω διαφορετικό απ’ ό,τι λεν στις εκκλησιές, μα συνεπές πέρα για πέρα σ’ ό,τι περιείχα εντός μου, γι’ αυτό που συνηθίσαμε να ονομάζουμε Παράδοση, εθνικολαϊκή και μη.
Πιστεύω 
στην υγρασία της Νύχτας
στ' αγάλματα που ταξιδεύουν μέρα - νύχτα, μες σε 
δαπανηρές συσκευασίες 
και στα κλειστά παράθυρα, εργοστασίων που 
απεργούν. 
Πιστεύω, 
στην λιτανεία των αυτοκινήτων 
στα νευρικά σφυρίγματα ενός εγκαταλελειμμένου 
αστυφύλακα 
και στην οσμή από σελίδες άκοπες των σχολικών 
βιβλίων, 
Πιστεύω 
στις ποιητικές ανθολογίες 
στις διαφημίσεις ταυρομαχιών του ‘35 
και στα σημάδια του κορμιού σου, που φανερώνουν έρωτα. Τέλος. 
Πιστεύω,
στον θάνατο της μνήμης 
και στην ανάσταση των επιθυμιών,  εν μέσω ρόδων, 
γιασεμιών και υακίνθων
Και τούτο εγένετο, 
Αμήν.
Μα καθώς σας είπα και πιο πριν, οι σύνεδροι απαιτούσαν ρεαλισμό, και θύμωσαν με την ποιητική μορφή της προσευχής μου. «Κύριε», μου φωνάζει νεαρός δήμαρχος αγνώστου ιστορικού χωριού, «Επιθυμούμε ευθύς ν’ αποκηρύξετε τη βλαβερή παράδοση, για μας και τα παιδιά μας». 
- Προσέξτε, μου λέει παρακαθήμενος Διευθυντής υπουργείου. - Αυτός ο δήμαρχος είναι ύποπτος. – Δεν σας καταλαβαίνω, του απαντώ. Κι αρχίζω δυνατά να επεξηγώ την αντιπαραδοσιακή μου προσευχή. 
Παράδοση, είναι ο εγωϊσμός των απελθόντων και η ενοχή, ο συμβιβασμός των επιζώντων. Η πνευματική και η ψυχική δουλεία, που αναστέλλει και απονεκρώνει τελικά τις φυσιολογικές μας λειτουργίες. Η Παράδοση επιβάλλει την πλήρη υποταγή μας στους νεκρούς – κι έτσι μας καθιστά ακίνδυνους για αλλαγές, τομές, γι’ απελευθέρωση. Γι’ αυτό και η παράδοση βολεύει τους κρατούντες. Σ’ όλα τα κράτη τ’ ανελεύθερα, χορεύουν ξώφρενα τους εθνικούς χορούς των, που αποτελούν το βάθρο για περηφάνεια και γι’ ανελευθερία “εθνική”.
...
Γιατί η παράδοση έχει αξία, μονάχα όταν δεν στηρίζεται στην αναπαράσταση, αλλά στην καθημερινή και δίχως επιτήδευση ζωή μας. Όταν δηλαδή το κληροδότημα, χρησιμοποιείται φυσικά, και δίχως την ανάγκη επεξήγησης. Τότε μονάχα οφείλει να υπάρχει. Διαφορετικά, θάναι καλό να εξαφανιστεί μέσα στον Χρόνο, κι ας έχουμε πιο δεύτερες συνήθειες αποκτήσει. Γιατί η ποιότητα της κληρονομιάς, ανήκει στη ζωντανή ύλη που περιέχουμε, κι όχι στο ήθος ή στο ύφος αλλοτινών καιρών».

Δευτέρα 6 Οκτωβρίου 2014

Άρθρο του Παντελή Καλαϊτζίδη για τις σχέσεις Εκκλησίας και Αριστεράς

Φωτογραφία: Στράτος Καλαφάτης. Από την έκθεση «Αθως, τα χρώματα της πίστης» στο Πολιτιστικό Κέντρο
του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τραπέζης στη Θεσσαλονίκη. Εως τις 24/10. 

Η οικονομική κρίση και ο ανέξοδος ριζοσπαστικός λόγος 
Του Παντελή Καλαϊτζίδη* 
Η οξύτατη οικονομική κρίση που ταλανίζει εδώ και τέσσερα χρόνια την πατρίδα μας άνοιξε νέο κεφάλαιο στις σχέσεις Εκκλησίας - Αριστεράς και Εκκλησίας - ριζοσπαστικού κοινωνικού και πολιτικού χώρου, με χαρακτηριστικά παραδείγματα την πολιτική ριζοσπαστικοποίηση της εκκλησιαστικής ρητορικής και τον ημιεπίσημο διάλογο Εκκλησίας - Αριστεράς, που οργάνωσε τον Ιανουάριο του 2013 το Τμήμα Θεολογίας ΑΠΘ (μετά τις προηγηθείσες απόπειρες διαλόγου το 1983-84 στο πλαίσιο του νεοορθόδοξου κινήματος, το 1987 στο συμπόσιο της ΕΑΡ στη Θεσσαλονίκη, το 2002 στην Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου στο πλαίσιο της σειράς εκδηλώσεων «Ορθοδοξία και Νεωτερικότητα» κ.λπ.). 
Στην πρωτοφανή αυτή κρίση η Εκκλησία επέδειξε αξιέπαινη ετοιμότητα στον φιλανθρωπικό τομέα, στον τομέα της κοινωνικής πρόνοιας και αλληλεγγύης, περιοριζόμενη, ωστόσο, σε πράξεις περιστασιακής φιλανθρωπίας. Μοιάζει να έλειψε για άλλη μία φορά από τον εκκλησιαστικό λόγο μια πιο κριτική στάση που, ακολουθώντας το παράδειγμα των Πατέρων της Εκκλησίας, θα πήγαινε στη ρίζα και όχι στα επιφαινόμενα, στις δομές και όχι απλώς στα συμπτώματα που παράγουν φτώχεια και κοινωνική αδικία. 
Ο θυμός και η οργή που έφερε η κρίση δεν άφησαν ανέγγιχτο τον εκκλησιαστικό χώρο που, παράλληλα με νηφάλιες και ειλικρινά αυτοκριτικές προσεγγίσεις, από τη μια στιγμή στην άλλη γνώρισε μια πρωτοφανή, και εν πολλοίς ανέξοδη, ριζοσπαστικοποίηση, με έναν τρόπο, όμως, που θέτει εν αμφιβόλω τον ίδιο τον πυρήνα του ευαγγελικού και εκκλησιαστικού λόγου, δηλαδή την αγάπη, τη μετάνοια και το συγχωρητικό ήθος. Ετσι, ο δημόσιος λόγος κάποιων εκπροσώπων της Εκκλησίας, που αρθρώνεται με αφορμή την οικονομική κρίση, παραπέμπει στο παράδοξο της ριζοσπαστικοποίησης της ελλαδικής Ορθοδοξίας η οποία, στον κοινωνικοπολιτικό τομέα, σε διάστημα λίγων ετών, πέρασε από έναν λόγο συντηρητικό και αυταρχικό σε έναν λόγο επαναστατικό! Στην πραγματικότητα, αυτός ο «επαναστατικός» εκκλησιαστικός λόγος κρύβει καλά τον φόβο για την «ανοιχτή κοινωνία» και τις κατακτήσεις της νεωτερικότητας, τον φόβο της απώλειας της ελληνορθόδοξης ιδιαιτερότητας ή ακόμη την έγνοια για την πάση θυσία διατήρηση του status quo στις σχέσεις κράτους - Εκκλησίας.
Παντελής Καλαϊτζίδης
Κοινός ο φόβος 
Αλλά πριν από κάθε τι άλλο, αυτός ο «επαναστατικός» λόγος κρύβει, εντέλει, τον φόβο για την παγκοσμιοποίηση, έναν φόβο κοινό, αν και με κίνητρα πολύ διαφορετικά, τόσο στην άκρα και τη λαϊκή Δεξιά όσο και σε ένα μεγάλο μέρος της Αριστεράς, τόσο σε μερίδα πιστών όσο και σε ουκ ολίγους φανατικούς άθεους. Πράγματι, είναι στο ζήτημα της παγκοσμιοποίησης που συναντώνται και διασταυρώνονται ο θρησκευτικός εθνικισμός με τον οικονομικό εθνικισμό, ο θεολογικός αντιμοντερνισμός και αντιδυτικισμός με τον αντιευρωπαϊσμό μεγάλου μέρους της Αριστεράς, ο πολιτικοκοινωνικός αναχρονισμός πολλών εκκλησιαστικών παραγόντων με το συντεχνιακό και επαρχιώτικο πνεύμα των συνδικάτων. 
Προφανώς είναι σχετικά εύκολο για την Εκκλησία στην Ελλάδα να υιοθετήσει τον λόγο της κοινωνικοπολιτικής Αριστεράς (αντικαπιταλισμός, αντιιμπεριαλισμός, κοινωνική δικαιοσύνη, φιλολαϊκή οικονομική πολιτική), αλλά είναι μάλλον δύσκολο να διαλεχθεί σοβαρά με τα αιτήματα και τις προσδοκίες της πολιτισμικής Αριστεράς (ανθρώπινα και μειονοτικά δικαιώματα, πολιτικός φιλελευθερισμός, θέση της γυναίκας και ζητήματα φύλου, πολυπολιτισμικότητα, υπεράσπιση των μεταναστών, διαθρησκειακός διάλογος). 
Από την άλλη πλευρά, τηρουμένων των αναλογιών, μοιάζει να είναι πιο εύκολη για την Αριστερά η υιοθέτηση μιας ριζοσπαστικής ατζέντας σε συμβολικό επίπεδο. Υπό τις παρούσες δε συνθήκες του θριαμβεύοντος καπιταλισμού και της κυριαρχίας της αγοράς, της διεθνοποίησης του κεφαλαίου και της απρόσκοπτης κυκλοφορίας του σε παγκόσμια κλίμακα, καθώς απομακρύνεται όλο και περισσότερο η προοπτική της ριζικής κοινωνικής αλλαγής και το όραμα μιας δικαιότερης κοινωνίας, η ατζέντα της πολιτισμικής Αριστεράς μοιάζει να υποκαθιστά όλο και πιο συχνά αυτήν της κοινωνικής Αριστεράς, καθιστώντας την πραγματοποίηση των υποσχέσεων της πρώτης στόχο ρεαλιστικό και άμεσα πραγματοποιήσιμο εντός του ιστορικού πράττειν. 

Η ηθική διάσταση 
Αυτή η έμμεση ομολογία αδυναμίας πραγματοποίησης εδώ και τώρα της ριζικής κοινωνικής αλλαγής μάς θυμίζει τα όσα σημείωνε προφητικά ο χριστιανός φιλόσοφος και επαναστάτης Νικολάι Μπερδιάγεφ στο έργο του «Οι πηγές και το νόημα του ρωσικού κομμουνισμού (1935-36)»: «Ισως η σοβιετική εξουσία φθάσει πολύ γρήγορα να αποκαταστήσει τον καπιταλισμό στην οικονομική ζωή, όχι όμως και την ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης, την ελευθερία δημιουργίας μιας πνευματικής κουλτούρας. [...] Αν, όπως προβλέπεται, η αντιθρησκευτική προπαγάνδα πρόκειται τελικά να εξαλείψει κάθε ίχνος χριστιανισμού, [...] πρέπει να δεχτούμε ότι τη μέρα εκείνη, η ίδια η πραγματοποίηση του κομμουνισμού θα καταστεί από τα πράγματα αδύνατη. Γιατί κανένας δεν θα δέχεται πια το μαρτύριο, δεν θα δέχεται πια να θυσιάσει τη ζωή του για ανώτερους σκοπούς. Ο τύπος που θα υπερισχύσει θα είναι αυτός του εγωιστή που ασχολείται αποκλειστικά με τα προσωπικά του συμφέροντα. [...] Δεν είναι στους Προφήτες, όπως και μέσα στα Ευαγγέλια και στους μεγαλύτερους θεολόγους της Εκκλησίας, που συναντούμε την καταγγελία του πλούτου, της ιδιοκτησίας, την επιβεβαίωση της ισότητας όλων των ανθρώπων μπροστά στον Θεό; Είναι στον Μ. Βασίλειο όπως και στον Αγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο που η κοινωνική αδικία, δημιούργημα της κακής κατανομής του πλούτου, κριτικάρεται με μια δριμύτητα που θα έκανε τον Προυντόν και τον Καρλ Μαρξ να χλωμιάσουν. Οι θεολόγοι της Εκκλησίας διακήρυτταν ότι η ιδιοκτησία είναι κλοπή. Ο Αγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος ήταν ένας αυθεντικός κομμουνιστής σε μια εποχή που δεν ήταν ούτε καπιταλιστική ούτε βιομηχανική». 
Αυτό που, με άλλα λόγια, θέτει ως αίτημα ο Μπερδιάγεφ είναι η ηθική διάσταση του σοσιαλισμού, η συσχέτισή του με την άσκηση και τον πνευματικό αγώνα. Το αίτημα αυτό, όμως, μας εισάγει σε μια άλλη συζήτηση όπου πρέπει να θέσουμε τα πάντα εξαρχής και κυρίως να διερωτηθούμε κριτικά τι είναι η Αριστερά και τι η Εκκλησία. 
* Ο κ. Παντελής Καλαϊτζίδης, δρ. Θεολογίας, είναι διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου, διδάσκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ).
Καθημερινή 

Κυριακή 5 Οκτωβρίου 2014

«O Gustav Mahler του Μάνου Χατζιδάκι» στην Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος


ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος «Λίλιαν Βουδούρη» 
Διαλέξεις 
Διάλεξη του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου, με θέμα «O Gustav Mahler του Μάνου Χατζιδάκι».
Μουσικό μέρος: Τραγούδια του Gustav Mahler, της Alma Mahler και του Μάνου Χατζιδάκι.
Ερμηνεύουν: 
Δάφνη Πανουργιά σοπράνο 
Βίκυ Στυλιανού πιάνο 
Η εκδήλωση πραγματοποιείται με αφορμή τη συμπλήρωση 20 χρόνων από το θάνατο του Μάνου Χατζιδάκι. 
Χώρος: Αίθουσα Διδασκαλίας Μεγάλης Μουσικής Βιβλιοθήκης 
Ημερομηνία/ Ώρα έναρξης: 24 Νοεμβρίου 2014/19:00 
Ελεύθερη είσοδος
Artwork/αφίσα: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας

Σάββατο 4 Οκτωβρίου 2014

ΟΨΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΡΩΣΣΙΑ ΤΟΥ 18ου αι. ΣΤΟ ΑΦΗΓΗΜΑ L' ACAJOU ΤΟΥ BORIS PILNIAK


Δημήτρης Μπαλτᾶς 
Boris Pilniak, L’ Αcajou, trad. J. Catteau, L’ Age d’ Homme, Lausanne 2013, σελ. 100 
Στό ἀφήγημα τοῦ Ρώσσου λογοτέχνη Boris Pilniak (1894-1937), ἐλάχιστα γνωστοῦ στό ἑλληνικό ἀναγνωστικό κοινό, θά συναντήσει ὁ ἀναγνώστης ὄψεις ἀπό τήν παλαιά Ρωσσία, καί συγκεκριμένα τοῦ 18ου αἰ., (σσ. 25-28, σσ. 87-88), ἀλλά καί ἀπό τήν σοβιετική Ρωσσία τῆς δεκαετίας τοῦ 1920 (σ. 35, σ. 46, σσ. 50-53, σσ. 77-78). 
Ἀφετηρία γιά τήν ἐξέλιξη τῶν γεγονότων πού περιγράφονται, εἶναι ἡ τέχνη τοῦ ξύλου - ἐξ οὗ καί ὁ τίτλος τοῦ βιβλίου: Τό (κόκκινο) μαόνι- ἡ ὁποία εἶναι «μία ἀνώνυμη, μία τέχνη τῶν πραγμάτων», τά ὁποῖα «δέν πεθαίνουν», ὅπως οἱ ἄνθρωποι (σ. 87). 
Ἀπό τούς κεντρικούς ἥρωες τοῦ ἀφηγήματος εἶναι ὁ Iakov Karpovitch Skoudrine, ἐκπρόσωπος τοῦ παλαιοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος διαβάζει καθημερινά τήν Βίβλο, ἐνῶ ταυτόχρονα ἀσκεῖ κριτική στήν μαρξιστική θεωρία περί τοῦ προλεταριάτου καί τῆς ἐπανάστασης (σ. 45). Στίς ἀπόψεις αὐτές θά ἀπαντήσει ὁ Ivan Ojogov, ἕνα ἄλλο βασικό πρόσωπο τοῦ κειμένου, ὁ ὁποῖος αὐτοαποκαλεῖται «πρῶτος κομμουνιστής» (σ. 50). Σέ ἄλλο σημεῖο τοῦ κειμένου, ὁ Iakov Karpovitch ἐκθέτει τίς ἀπόψεις του γιά τόν πολιτισμό τόν ὁποῖο «κυβερνᾶ ἡ μνήμη» (σ. 54). 
Ἕνα τρίτο ἀναφερόμενο πρόσωπο εἶναι ὁ Akim Iakovlevitch Skoudrine, κομμουνιστής, ὁ ὁποῖος ἐκπλήσσεται ἀπό τά νέα ἤθη τῆς ρωσσικῆς νεολαίας (σ. 77), τά ὁποῖα ἐκφράζει ἡ Claudie: «Κάνω ὅ,τι θέλω καί δέν ἔχω καμμία ὑποχρέωση σέ κανένα» (σ. 76). 
Στήν συζήτηση μεταξύ τοῦ Akim καί τοῦ θείου του Ivan Karpovitch, καί στό σημεῖο ὅπου γίνεται λόγος γιά τήν ἐπικείμενη ἐκτέλεση λενινιστῶν καί τροτσκιστῶν, μπορεῖ νά διακρίνει κανείς μία προφητική διάσταση τοῦ ἔργου, ἐάν λάβει ὑπ’ ὄψιν τίς γνωστές, στήν δεκαετία τοῦ ’30, ἐκκαθαρίσεις τοῦ Στάλιν εἰς βάρος τῶν παλαιῶν συντρόφων του. 
Τό ἔργο τοῦ Πιλνιάκ πού παρουσιάζω ἐδῶ σήμερα, εἶναι ἕνα μικρό ἀριστούργημα. Ὁ ἀναγνώστης θά διακρίνει τήν σατιρική διάθεση τοῦ συγγραφέως γιά πρόσωπα καί πράγματα τόσο τῆς παλαιᾶς Ρωσσίας, ὅσο και τῆς σοβιετικῆς Ρωσσίας. Ἡ τέχνη τῆς σύνθεσης ἐκ μέρους τοῦ Πιλνιάκ εἶναι ἐκπληκτική. Νομίζω ὅτι τό ἀφήγημα αὐτό, στό ὁποῖο ἴσως ὀφείλεται καί ἡ ἐκτέλεση τοῦ συγγραφέως ὑπό τοῦ σταλινικοῦ καθεστῶτος, θά ἔπρεπε νά μεταφραστεῖ ὁπωσδήποτε καί στήν ἑλληνική, ἔστω καί ὕστερα καί ἀρκετές δεκαετίες.

ΞΕΚΙΝΗΣΑΝ ΟΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΠΑΣΙΑ


Του ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΒΙΚΕΤΟΥ 
Το πολύχρονο όνειρο των Καρπασιτών, αλλά και όλων των Κυπρίων, για την αποκατάσταση-συντήρηση της ιστορικής Μονής του Αποστόλου Ανδρέα στην μαρτυρική Καρπασία άρχισε να παίρνει «σάρκα και οστά» από την περασμένη Τρίτη. Για τη Μονή, η οποία είναι για σαράντα χρόνια ασυντήρητη και κινδυνεύει λόγω ετοιμορροπίας, άνοιξε μια νέα σελίδα, καθώς μπήκαν οι βάσεις για την πρώτη φάση του έργου: 
1. Η Μονή συνδέθηκε με ηλεκτρικό ρεύμα και internet το οποίο είναι απαραίτητο για τους αρχιτέκτονες, εργολάβους, και το Πρόγραμμα Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP). 
2. Περιφράχθηκε με ειδικά πάνελ όλος ο χώρος ώστε πρόσβαση να έχουν μόνο αυτοί που θα εργαστούν και άλλα εξουσιοδοτημένα πρόσωπα. Οι μικροπωλητές δεσμεύτηκαν ότι θα αποχωρήσουν στις 9 Οκτωβρίου, γιατί το UNDP τους κατέστησε σαφές ότι θα χρησιμοποιηθεί και ο χώρος, όπου βρίσκονται, με επέκταση της περίφραξης για το εργοτάξιο. Στο σημείο, που αρχίζει η περίφραξη τοποθετήθηκε μεγάλη πινακίδα στην αγγλική γλώσσα, που ενημερώνει για το έργο συντήρησης της Μονής, που εντάσσεται στο πρόγραμμα της Τεχνικής Επιτροπής για την Πολιτιστική Κληρονομιά (συμμετέχουν Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι) και υποστηρίζεται από το UNDP – PFF (Αναπτυξιακό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών – Συνεταιρισμός για το Μέλλον). 
3. Δημιουργήθηκαν και εξοπλίστηκαν γραφεία και κοιτώνες, στους οποίους θα διαμένει το εργατικό προσωπικό. 


4. Απεστάλησαν στο UNDP εκθέσεις από τους εργολάβους για την αφαίρεση των αμιάντων, τις μεθόδους που θα χρησιμοποιηθούν στις διάφορες φάσεις των εργασιών αποκατάστασης, την προστασία του εικονοστασίου και για τον τρόπο που θα κατέλθει το ειδικό μηχάνημα στον χώρο του αγιάσματος για την τεχνική διερεύνηση του εδάφους και του υπεδάφους. 
5. Έγιναν από ειδικούς σεμινάρια στο εργατικό προσωπικό. Το UNDP δίνει μεγάλη σημασία στον τομέα της υγείας και ασφάλειας τόσο των εργαζομένων όσο και γενικότερα του περιβάλλοντος. 
6. Μετέβησαν στην Μονή η υπεύθυνη του UNDP, Τιτζιάνα Ζενάρο, ο μηχανικός του UNDP, Αλί Τσακλάρ, και οι εκπρόσωποι της τεχνικής επιτροπής για την Πολιτιστική Κληρονομιά, Αλί Τουντζάι και Γλαύκος Κωνσταντινίδης, οι οποίοι είχαν μακρά σύσκεψη με τους διευθυντές της κοινοπραξίας, Πιερή Χατζηπιερή και Γιακούπ Τελ, και τον σύμβουλο αρχιτέκτονα, Διομήδη Μιριανθέα. Μετά τη σύσκεψη εισήλθαν στον ναό του Αποστόλου Ανδρέα, από τον οποίο έχουν αφαιρεθεί οι εικόνες και τα ιερά σκεύη και μεταφέρθηκαν σε ειδικό χώρο για ασφαλή φύλαξη. Επίσης, θα αφαιρεθούν οι πολυέλαιοι. Στον ναό θα παραμείνουν μόνο το ξυλόγλυπτο τέμπλο και ο άμβωνας, που θα προστατευθούν με ειδική μέθοδο για να μην υποστούν ζημιές κατά τις εργασίες εντός του ναού. Επίσης, έχουν μεταφερθεί οι σιδηροσκελετοί και οι ξύλινες τάβλες για το στήσιμο των σκαλωσιών μέσα στο ναό. 


Σε μια συμβολική κίνηση ο Οικονόμος της Μονής, πατήρ Ζαχαρίας Γεωργίου, άγρυπνος φύλακας και διάκονος της από την τουρκική εισβολή του 1974 και μέχρι σήμερα, παρέδωσε στο Πρόγραμμα Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP) και στην Ελληνοτουρκουπριακή κοινοπραξία, στην οποία ανατέθηκε μετά από προσφορές, το έργο της αποκατάστασης, το μεγάλο σιδερένιο κλειδί του ναού, ο οποίος είναι κτίσμα του 1867. Στο κλειδί είναι χαραγμένα τρία Α, που σημαίνουν: «Άγιος Απόστολος Ανδρέας». Πριν παραδοθεί το κλειδί του ναού επισκέφθηκαν τη Μονή κατά ευλογημένη συγκυρία δύο ιερείς από την Πάτρα, όπου είχε μαρτυρήσει ο Απόστολος Ανδρέας και φυλάσσεται η Τιμία Κάρα του, η οποία είχε μεταφερθεί για πρώτη φορά στην Κύπρο το 1967 στους πανηγυρισμούς για τα 100 χρόνια από την επανίδρυση της Μονής. 


Η συντήρηση της Μονής θα γίνει με βάση μελέτη πολυμελούς ομάδας της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών υπό τον καθηγητή Νίκο Πολυδωρίδη και κύριο ερευνητή τον καθηγητή Πέτρο Κουφόπουλο. Το έργο θα γίνει σε τρεις φάσεις. Το κόστος της πρώτης έχει εκτιμηθεί σε € 2.500.000 και θα χρηματοδοτηθεί από την Εκκλησία της Κύπρου και το Τουρκοκυπριακό ίδρυμα διαχείρισης βακουφίων (ΕΒΚΑΦ), ενώ με 25.000 δολάρια θα συμβάλει και η USAID (Αμερικανική Υπηρεσία για τη Διεθνή Ανάπτυξη). Η πρώτη φάση προβλέπεται να διαρκέσει περίπου 22 μήνες.


Παρασκευή 3 Οκτωβρίου 2014

Η "ΣΥΛΛΗΨΗ" ΤΟΥ ΑΦΟΡΙΣΜΕΝΟΥ Ν. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΖΑΚΥΝΘΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟ


Στις 3 Φεβρουαρίου 1998 στη Ζάκυνθο έλαβε χώρα ένα μάλλον άγνωστο γεγονός στους εκκλησιαστικούς κύκλους. 
Ήταν η εποχή που είχε κατηγορηθεί ο τότε Ζακύνθου (νυν Δωδώνης) Χρυσόστομος για «νικολαϊτισμό» (λόγω παραποιημένων δηλώσεών του για τις προγαμιαίες σχέσεις) και το θέμα είχε φτάσει μέχρι την εκκλησιαστική δικαιοσύνη. 
Ο μακαρίτης αφορισμένος θεολόγος Νικόλαος Σωτηρόπουλος δεν έχασε την ευκαιρία και μετέβη στην Ζάκυνθο, για να «βοηθήσει» το ποίμνιο να ξεσηκωθεί εναντίον του ποιμενάρχου του. 
Έκανε, δηλαδή, για άλλη μια φορά αυτό που ήταν η αιτία του αφορισμού του από την Μείζονα και Υπερτελή Σύνοδο του 1993: 
«…έγνωμεν, μετά την εξάντλησιν παντός μέσου ανοχής και επιεικείας, ίνα την από της πρώτης αρχής αποδοκιμασθείσαν και κατακριθείσαν υπό της Αγίας ημών Εκκλησίας καινότροπον διδασκαλίαν του λαϊκού Νικολάου Σωτηροπούλου, δημοσία νυν και παρρησία αποκηρύξαι και καταδικάσαι, δια τα εις ά ούτος προβαίνει εν Ελλάδι, Αυστραλία και αλλαχού καινοφανή από του ιερού άμβωνος και δια της γραφίδος κηρύγματα και την εν γένει συμπεριφοράν αυτού, επί σκανδαλισμώ των πιστών, επί προτροπή αυτών εις απείθειαν, επί καταφρονήσει της Κανονικής Εκκλησίας και της εν αυτή παραδεδομένης τάξεως, και επί συγχρωτισμώ και συμπράξει αυτού μετά σχισματικών και καθηρημένων, εις ων την παρασυναγωγήν δημοσία εκήρυξε και κηρύττει.» 
Όμως δεν υπελόγισε σωστά την άλλη πλευρά, δηλ. τον Ζακύνθου Χρυσόστομο και τα πράγματα έγιναν ως εξής: 


Ο Σωτηρόπουλος, συνοδεία δύο λαϊκών επίσης, πήγε να γευματίσει incognito στη Μονή του Αγίου Διονυσίου. Όταν ξαφνικά άνοιξε η πόρτα και μπήκε ο Ζακύνθου Χρυσόστομος, συνοδευόμενος από τον Γενικό Αρχιερατικό της Μητροπόλεως π. Παναγιώτη Καποδίστρια και τον τότε διάκονό του, αδελφό της Μονής Στροφάδων, Νικόλαο Κλάδη (σήμερα προϊστάμενο του Ι. Ναού Αγίου Νικολάου Καλλιθέας) και έδωσε προθεσμία λίγης ώρας στον Σωτηρόπουλο να εγκαταλείψει το νησί. 
Οι φωτογραφίες που πρωτοδημοσιεύουμε εδώ είναι από την επ’ αυτοφώρω «σύλληψη» του Ν. Σωτηρόπουλου στην Τράπεζα της Μονής (προσωπικό Αρχείο Μητροπολίτου Δωδώνης Χρυσοστόμου). 
Ταύτα ένεκεν αληθείας και χάριν της ιστορίας. 
Π.Α.Α.


Πέμπτη 2 Οκτωβρίου 2014

ΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ - ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ: Η ΕΠΙΣΗΜΗ ΠΡΑΞΗ ΑΦΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ Ν. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ


Χρόνια τώρα γίνεται λόγος στους εκκλησιαστικούς κύκλους για τον αφορισμό του μακαρίτη, πλέον, Νικόλαου Σωτηρόπουλου, αλλά ελάχιστοι έχουν διαβάσει την επίσημη Πράξη του αφορισμού του. 
Η Ιδιωτική Οδός δημοσιεύει σήμερα αυτό το σημαντικό κείμενο που προέκυψε από την Μείζονα και Υπερτελή Σύνοδο, η οποία συνεκλήθη στο Φανάρι στις 14 Δεκεμβρίου 1993. 
ΠΡΑΞΙΣ 
ΑΦΟΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΚΟΠΗΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ 
ΤΟΥ ΛΑΪΚΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ 
Παντί τω πληρώματι της Αγίας του Χριστού Ορθοδόξου Εκκλησίας, 
«Προσέχετε εαυτοίς και παντί τω ποιμνίω, εν ω υμάς το πνεύμα το άγιον έθετο επισκόπους ποιμαίνειν την εκκλησίαν του Κυρίου και Θεού, ην περιεποιήσατο δια του ιδίου αίματος (Πραξ. 20, 28-29). 
Τω θείω τούτω του μακαρίου Παύλου παραγγέλματι επομένη η του Χριστού Αγία Εκκλησία, πιστός και άγρυπνος θεματοφύλαξ της εμπιστευθείσης αυτή άνωθεν ιεράς της πίστεως παρακαταθήκης, ουδέποτε επαύσατο αντεχομένη των ευαγγελικών διδαγμάτων και των θείων και ιερών Κανόνων, ους οι πνευματέμφοροι Πατέρες και Διδάσκαλοι αυτής, επί κραταιώσει της πίστεως και παραφυλακή των πιστών από καινοφώνων διδασκαλιών εθέσπισαν, ηγωνίσθη δ’ αείποτε τον καλόν της ευσεβείας αγώνα, εκκόπτουσα εν Αγίω Πνεύματι τα εν τω περιβόλω αυτής φυόμενα ζιζάνια και τη των λειτουργών αυτής ευσταθεία, τας υπονομευτικάς εναντίον αυτής μεθοδείας αποκρούουσα. 
Όθεν δη τη αιωνοβίω ταύτη της Εκκλησίας πράξει, καταστοιχούσαι και αι Μετριότητες ημών, μετά των αγαπητών εν Χριστώ Αρχιερέων , έγνωμεν, μετά την εξάντλησιν παντός μέσου ανοχής και επιεικείας, ίνα την από της πρώτης αρχής αποδοκιμασθείσαν και κατακριθείσαν υπό της Αγίας ημών Εκκλησίας καινότροπον διδασκαλίαν του λαϊκού Νικολάου Σωτηροπούλου, δημοσία νυν και παρρησία αποκηρύξαι και καταδικάσαι, δια τα εις ά ούτος προβαίνει εν Ελλάδι, Αυστραλία και αλλαχού καινοφανή από του ιερού άμβωνος και δια της γραφίδος κηρύγματα και την εν γένει συμπεριφοράν αυτού, επί σκανδαλισμώ των πιστών, επί προτροπή αυτών εις απείθειαν, επί καταφρονήσει της Κανονικής Εκκλησίας και της εν αυτή παραδεδομένης τάξεως, και επί συγχρωτισμώ και συμπράξει αυτού μετά σχισματικών και καθηρημένων, εις ων την παρασυναγωγήν δημοσία εκήρυξε και κηρύττει. 
Τον αποστάτην τούτον, τον πλείστα όσα κατά της Εκκλησίας, της κανονικής εν αυτή τάξεως και του λαού του Θεού τολμήσαντα, η κανονική εκκλησιαστική αρχή κατήγγειλε και άπαξ και πολλάκις και εκάλεσε τούτον εις σωφρονισμόν. 
Πλην, ουδέ ούτως ανεστάλη η τάσις αυτού προς ανταρσίαν και απείθειαν προς την Εκκλησίαν και τους κανονικούς ποιμένας αυτής και ου μόνον εις εαυτόν ερχόμενος ουκ ητήσατο εν μετανοία και συντριβή την συγγνώμην και το έλεος αυτής, αλλά και βία και αυθαιρεσία, και παρά τας διαμαρτυρίας των κανονικών ποιμένων, αλλά και πλείστων ευσεβών χριστιανών, συμπεριφέρεται ανιέρως μέχρι σήμερον, τα θειότατα εν τω του Κυρίου Ναώ και εκτός αυτού αθεοφόβως καταφρονών και εμπαίζων. 
Όθεν, οφειλετικώς προνοουμένη η Μείζων και Υπερτελής Ιερά Σύνοδος του πνευματικού συμφέροντος σύμπαντος του Ορθοδόξου πληρώματος, αφώρισε και εξέκοψε τον ειρημένον τέλεον του σώματος της κανονικής Εκκλησίας. 
Ει δε τις των Ορθοδόξων χριστιανών συγχρωτίζεται και συνεργεί αυτώ, και ούτος έσται κατάκριτος από της Εκκλησίας. 
Η Μείζων και Υπερτελής Ιερά Σύνοδος συνιστά και προτρέπεται πατρικώς πάντας υμάς, τα πνευματικά τέκνα της Εκκλησίας, ίνα ακλινώς εμμένητε εν τη θεοπαραδότω πίστει και πατρώα ευσεβεία, και μηδεμίαν προς τον υπό της Εκκλησίας ουτωσί τιμωρηθέντα έχητε εκκλησιαστικήν κοινωνίαν, καθ’ ά οι ιεροί κανόνες διακελεύονται. 
«Ο δε Θεός της υπομονής και της παρακλήσεως δώη υμίν το αυτό φρονείν, εν αλλήλοις, κατά Χριστόν Ιησούν, ίνα ομοθυμαδόν και εν ενί στόματι δοξάζητε τον Θεόν και Πατέρα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού (Ρωμ. 1,5), Ού η χάρις και το άπειρον έλεος είη μετά πάντων υμών. Αμήν! 
Εν έτει σωτηρίω 1993 κατά μήνα Δεκέμβριον (ιδ’) 
Επινεμήσεως Β’ 
Ο Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίος αποφαίνεται 
Ο Αλεξανδρείας Παρθένιος συναποφαίνεται 
Ο Αθηνών Σεραφείμ συναποφαίνεται 
Ακολουθούν οι υπογραφές των Αρχιερέων – εκπροσώπων των Ορθοδόξων Εκκλησιών Αλεξανδρείας, Κύπρου και Ελλάδος και των Αρχιερέων που συμμετείχαν στην Μείζονα και Υπερτελή Σύνοδο. 
Το Ανακοινωθέν που εξεδόθη από την Μείζονα και Υπερτελή Σύνοδο, αναφέρει τα εξής σχετικά με τον αφορισμό του Ν. Σωτηρόπουλου. 
"Η Μείζων και Υπερτελής Ιερά Σύνοδος εθεώρησε και την ψυχοφθόρον και σκαναδαλοποιόν συμπεριφοράν και δραστηριότητα του λαϊκού Νικολάου Σωτηροπούλου, τόσον εν Ελλάδι όσον και εν τη Ιερά Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας, συγχρωτιζομένου μετά σχισματικών και υποκινούντος τον λαόν του Θεού εις ανταρσίαν και απείθειαν εις την κανονικήν Εκκλησίαν, περιφρονούντος δε και εις ουδέν λογιζομένου τας αποφάσεις της προηγουμένης Μείζονος και Υπερτελούς Ιεράς Συνόδου, έγνω επιβαλείν αυτώ την ποινήν του αφορισμού και της αποκοπής εκ του σώματος της Εκκλησίας, επιστήσαι δε την προσοχήν των συμφρονούντων και συγχρωτιζομένων αυτώ".

Τετάρτη 1 Οκτωβρίου 2014

Ο ΕΠΑΜΕΙΝΩΝΔΑΣ ΡΕΜΟΥΝΤΑΚΗΣ ΤΟΥ MAURICE BORN


100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΠΑΜΕΙΝΩΝΔΑ ΡΕΜΟΥΝΤΑΚΗ 
Του ΚΩΣΤΗ Ε. ΜΑΥΡΙΚΑΚΗ 
Το να είσαι συντελεστής στη διοργάνωση μιας εκδήλωσης μνημοσύνης για μια επική προσωπικότητα που σημάδεψε το χανσενικό κίνημα στην Ελλάδα, όπως του Επαμεινώνδα Ρεμουντάκη, αποτελεί μια συνταρακτική εμπειρία. Είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που οι έννοιες «αγωνιστής» και «πνευματικός αγώνας» ενσαρκώθηκαν τόσο πιστά όσο στη θυελλώδη ζωή του Ρεμουντάκη, ενός ανθρώπου Σύμβολο. Σε μια εποχή βαρβαρότητας και απερήμωσης του πνεύματος, η ζωή του όπως εκφράζεται μέσα από την αυτοβιογραφία του, αλλά και από ανθρώπους που τον γνώρισαν από πολύ κοντά όπως ο κύριος ομιλητής της εκδήλωσης μνήμης που διοργάνωσε η βιβλιοθήκη «Μανώλης Φουντουλάκης», ο φιλέλληνας γαλλοελβετός αρχιτέκτονας και εθνολόγος Maurice Born, αποτελεί μια πολύτιμη παρακαταθήκη και κιβωτό αξιών που διδάσκει όλες εκείνες τις ακατάλυτες αξίες και διαχρονικές αρχές. Μια κιβωτός που παραμένει εξαιρετικά επίκαιρος και ψυχοφελής οδοδείχτης σε αυτούς τους χαλεπούς καιρούς που διανύουμε ως Πολιτεία και Κοινωνία. Διαβάζοντας κάποιους στίχους από το ποίημα «επίκληση στον Τζόυς» του Χόρχε Λουί Μπόρχες, του ποιητή που κι εκείνος τυφλώθηκε όπως ο Ρεμουντάκης, δεν μπορώ παρά να μην τον θυμηθώ με τον υπαινιγμό του ποιητή. Λέει ο Μπόρχες: 
«Τι σημασία έχει η δική μας η δειλία 
αν έχει η γη έστω κι έναν γενναίο 
τι σημασία έχει η λύπη 
αν μέσα στους καιρούς 
κάποιος αισθάνεται ευτυχισμένος, 
τι σημασία έχει η χαμένη γενιά μου, 
αυτός ο θολός καθρέφτης, 
αν η ζωή σου τη δικαιώνει 
Είμαι οι άλλοι. Είμαι όλοι εκείνοι 
που περισώθηκαν από τον πεισματικό σου μόχθο 
είμαι όλοι εκείνοι που χωρίς να τους ξέρεις τους σώζεις». 


Πιο συναρπαστική όμως κάνει ακόμη αυτή την εμπειρία, το περιεχόμενο της παρουσίασης του μεγάλου φιλέλληνα Maurice στην εκδήλωση. Ήταν συγκλονιστικός, ευαίσθητος και συνάμα μοναδικός ο τρόπος που επέλεξε να τιμήσει τον εκλιπόντα φίλο του: Να συνομιλήσει μαζί του με ένα πολυσέλιδο γράμμα, στο δεύτερο ενικό πρόσωπο, σαν να ήταν ζωντανός! Δεν ήταν τυχαίος. Ο Ρεμουντάκης για όλους όσους τον γνώρισαν εξακολουθεί να είναι «ωσεί παρών». Εξακολουθεί να ιερουργεί στη ζωή τους και να φωτίζει με τις αειθαλείς και διαχρονικές αξίες του και πρότυπα που ευαγγελίστηκε. 
Ο Maurice Born από τα νιάτα του στάθηκε ένας ιδαλγός του υψηλού, του ωραίου, του ευγενικού του ακατάλυτου από το χρόνο˙ εκείνου που σμιλεύει τη ζωή και την κάνει να ξεχωρίζει από τη βαρβαρότητα. Έλαμπε συνέχεια μέσα του το πολύτιμο άγνωστο πετράδι της χίμαιρας, σε μια εποχή που οι περιπλανώμενοι ιππότες, που επιχειρούσαν να υπερασπίσουν τα ιδανικά της ιστορίας και της μνημοσύνης, λοιδορήθηκαν όπως ο Δον Κιχώτης. Ο Maurice είχε διαλέξει από τα νιάτα του το δύσκολο δρόμο του ανύστακτου μελωδού της ιστορικής μνήμης. Έθεσε τον εαυτό του, στο δύσκολο δρόμο του εθελοντισμού, ως συνεχιστής του μακραίωνου ρεύματος του φιλελληνισμού της δυτικής Ευρώπης και μας διέσωσε από την αμείλικτη λήθη και τη σκόνη του χρόνου πολύτιμα πετράδια της τοπικής μας ιστορίας και εθνογραφίας. Το έργο του, η προσφορά του, είναι αναντικατάστατης αξίας και βαρύτητας. 


Ασφαλώς και η αναμενόμενη έκδοση του μνημειώδους πονήματός του μέχρι το τέλος του χρόνου στο Παρίσι με τίτλο «VIES ET MORTS D’ UN CRETOIS LEPREUX» (Ζωές και θάνατοι ενός κρητικού λεπρού) θα αποτελέσει ένα σπουδαίο εκδοτικό γεγονός όχι μόνο στη Γαλλία, αλλά και στη χώρα μας που (είναι πλέον του σίγουρου αυτό) θα μεταφραστεί ευθύς αμέσως. 
Οφείλω θερμές ευχαριστίες στη Βιβλιοθήκη «Μανώλης Φουντουλάκης» που μου εμπιστεύτηκε τον συντονισμό αυτής της μοναδικής εκδήλωσης μνημοσύνης. 
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο αεικίνητος ιεράρχης του Οικουμενικού Πατριαρχείου, Μητροπολίτης Μύρων Λυκίας κ. Χρυσόστομος που μετέφερε τις Πατριαρχικές ευχές, ο Επίσκοπος Πέτρας και Χερρονήσου κ. Νεκτάριος, ο Δήμαρχος Αγ. Νικολάου καθώς και άλλοι επίσημοι και πλήθος κόσμου.


ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΥΣ ΤΗΣ ΜΕΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ


ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ της ΘΕΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ 
του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών 
Πανεπιστημιούπολη Θεολογική Σχολή 15784 Ιλίσια 
Σε Γενική Συνέλευσή του στις 24/9/2014 ο Σύλλογος Διδακτικού Προσωπικού της Θεολογικής Σχολής ΕΚΠΑ εξέδωσε ομόφωνα το παρακάτω ψήφισμα 
Ψήφισμα για την κατάσταση των χριστιανικών και των άλλων θρησκευτικών ομάδων και μνημείων στη Μέση Ανατολή 
Ο Σύλλογος Διδακτικού Προσωπικού της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών παρακολουθεί με οδύνη την εξελισσόμενη βίαιη μετατροπή του θρησκευτικού χάρτη στη Μέση Ανατολή μέσα από τις συνεχείς ανήκουστες θηριωδίες, αλλά και τις υλικές καταστροφές που συντελούνται σε εμπόλεμες περιοχές όπως η Συρία και το Ιράκ, αλλά και σε άλλες χώρες της περιοχής με τοπικές ή χαμηλότερης έντασης συγκρούσεις. 
1. Το πρώτο αποτέλεσμα είναι η δολοφονία και η εκδίωξη ανθρώπων από τις εστίες τους λόγω της διαφορετικής τους θρησκευτικής ταυτότητας, μια διαδικασία που έχει, βεβαίως, ξεκινήσει αρκετά χρόνια πριν, αλλά τώρα βρίσκεται στην κορύφωσή της. Η Θεολογική Σχολή που έχει ανάμεσα στους φοιτητές της Χριστιανούς, κληρικούς και λαϊκούς, από τη Συρία, το Ισραήλ την Τουρκία, αλλά και το Ιράκ και άλλες χώρες και ζει καθημερινά εδώ και αρκετό καιρό τα προσωπικά και οικογενειακά δράματα των ανθρώπων αυτών, έχει άμεση γνώση του προβλήματος και καλεί το ελληνικό κράτος, αλλά και τη διεθνή κοινότητα, να κινητοποιηθούν για την επίτευξη της ειρήνης και του σεβασμού κυρίως των αμάχων κάθε θρησκείας, ανεξάρτητα από όποιες πολιτικές ευθύνες. 
2. Ανάλογη έκκληση απευθύνουμε και για την υλική καταστροφή πολιτιστικών και θρησκευτικών μνημείων σ’ όλη την Μέση Ανατολή, αλλά και την Κύπρο. Σ’ όλη αυτή την περιοχή τα μνημεία απαρτίζουν ένα μεγάλο ποσοστό του υλικού καταλοίπου του παγκόσμιου πολιτισμού, αν σκεφτούμε τα ευρήματα από τα αρχαία μεσοποταμιακά βασίλεια, τα εβραϊκά, φοινικικά και ελληνικά μνημεία, την περσική και νεοπερσική παρουσία, τα χριστιανικά κοσμικά και εκκλησιαστικά κτίσματα της πρώιμης και μέσης βυζαντινής εποχής, αλλά και ισλαμικά τεμένη, καθώς και κινητά αντικείμενα και έργα τέχνης από μουσεία και βιβλιοθήκες. Οι απίστευτες πληροφορίες για συστηματική καταστροφή από λόγους θρησκευτικών πεποιθήσεων, αλλά και συστηματική κλοπή, λαθρανασκαφή, αρχαιοκαπηλία και διαφυγή στο εξωτερικό αγνώστου αριθμού αντικειμένων υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες, πρέπει να οδηγήσουν σε εγρήγορση τόσο τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, όσο και τους διεθνείς οργανισμούς για τη λήψη αναγκαίων μέτρων, ώστε τα φαινόμενα αυτά να σταματήσουν και να μην ολοκληρωθεί η απόλυτη και ανεπανόρθωτη εξαφάνιση της ιστορικής διαδρομής και της θρησκευτικής ταυτότητας όλων των λαών της περιοχής κάτω από πολιτικές ακραίου και καταστροφικού μίσους. Τα παιχνίδια γεωστρατηγικής με σκοπό την ηγεμονία της μιας ή της άλλης υπερδύναμης στη μια ή την άλλη γωνιά του πλανήτη δεν θα πρέπει να αφεθούν να εξελιχθούν και σε πολέμους θρησκειών και πολιτισμών ανάμεσα σε λαούς που ουσιαστικά δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν. 
3. Τέλος, συναφές πρόβλημα είναι και το διογκούμενο κύμα μετατροπής ιστορικών χριστιανικών ναών από μουσεία σε μουσουλμανικά τεμένη στη γειτονική Τουρκία, όπως έχει συμβεί ήδη στον ναό της Αγίας Σοφίας στη Νίκαια και στον ομώνυμο ναό στην Τραπεζούντα, ενώ εξαγγέλθηκε και η παρέμβαση στην ετοιμόρροπη ιστορική Μονή Στουδίου στην Κωνσταντινούπολη. Η τάση αυτή ήδη παρουσίασε προβληματικές έως καταστροφικές τεχνικές παρεμβάσεις στα μνημεία, αναμένεται να δημιουργήσει μεγάλα προβλήματα στην απρόσκοπτη έρευνα και μελέτη τους, ενώ συμβάλλει τελικά και στην υποδαύλιση θρησκευτικών αντιπαραθέσεων. Για το λόγο αυτό, ο Σύλλογός μας ενώνει τη φωνή του με τα ήδη εκπεφρασμένα ψηφίσματα διαμαρτυρίας των Τμημάτων Ιστορίας και Αρχαιολογίας και Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου μας, αλλά και της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας, και καλεί μαζί τους σε αλλαγή πολιτικής από την Τουρκική κυβέρνηση και άμεση παρέμβαση των διεθνών Οργανισμών. 
Για τη Γενική Συνέλευση 
το Προεδρείο 
Δημήτριος Ν. Μόσχος επίκ. καθηγητής, Κίρκη Κεφαλέα επίκ. καθηγήτρια, Σωτήριος Δεσπότης, αναπ. καθηγητής

"ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΕΣΧΑΤΟΛΟΓΙΑ" ΣΕ ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΟΛΟΥ


Δημήτρης Μπαλτάς 
Ἐκκλησία καί Ἐσχατολογία, Ἐποπτεία καί συντονισμός ὕλης Π. Καλαϊτζίδης, Ἐκδοτική Δημητριάδος, Βόλος, 2014, σελ. 443. 
Ἡ δεύτερη ἔκδοση τῶν εἰσηγήσεων τοῦ χειμερινοῦ προγράμματος 2000-2001 στήν Ἀκαδημία Θεολογικῶν Σπουδῶν Βόλου καλύπτει ὁπωσδήποτε ἕνα κενό στήν θεολογική βιβλιογραφία. Διότι ἡ κυρίαρχη θεολογική σκέψη, μέχρι καί σήμερα στόν ὀρθόδοξο χῶρο, χαρακτηρίζεται ἐν πολλοῖς ἀπό τό ὅτι «συγχέουμε τήν παράδοση μέ τήν παραδοσιαρχία, τήν παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μέ τίς παραδόσεις τῶν ἀνθρώπων (λαϊκές, ἐθνικές, φολκλορικές κ.ἄ.), τήν Ἐκκλησία μέ τό μουσεῖο, τή Θεολογία μέ τη θρησκευτική φιλολογία, τό βασίλειο τοῦ Θεοῦ μέ τό βασίλειο τοῦ Καίσαρος (Πρόλογος Μητρ. Δημητριάδος Ἰγνατίου, σ. 11). Ἀλλά ὁ π. Ἰωάννης Μάγιεντορφ εἶχε σημειώσει παλαιότερα ὅτι «χωρίς ἐσχατολογία, ἡ παράδοση δέν εἶναι τίποτε ἄλλο ἀπό ἀρχαιολογία, ἀρχαιοπληξία, συντηρητισμός, ἄρνηση τῆς Ἱστορίας…» (σ. 14). 
Οἱ εἰσηγήσεις τοῦ τόμου ἀφοροῦν στήν κρίσιμη σχέση τῆς ἐσχατολογίας, τῆς Ἐκκλησίας καί τῆς κοινωνίας στόν χριστιανικό κόσμο (σελ. 13-155) καί ἀσφαλῶς θέτουν μία νέα θεολογική προβληματική. Ἐξ ἄλλου, ὁρισμένες ἀνακοινώσεις ἀναφέρονται στίς ἐσχατολογικές ἀντιλήψεις ἄλλων θρησκευτικῶν κοινοτήτων (σελ. 157-221). Ἐπίσης ἡ ἐσχατολογία τῆς ὀρθόδοξης εἰκονολογίας, ἡ πολιτική διάσταση τῆς ἐσχατολογίας, ἡ σχέση Ἐκκλησίας καί ἔθνους ἤ τά ἐσχατολογικά στοιχεῖα τῆς νεώτερης λοογτεχνίας θά προκαλέσουν τό ἐνδιαφέρον ἑνός ἴσως εἰδικότερου ἀναγνωστικοῦ κοινοῦ (σελ. 223-426). 
Σέ μία γενικότερα ἀποτίμηση θά σημειώσω ὅτι ὅλα τά κείμενα τοῦ τόμου χαρακτηρίζονται ἀπό ἐπιστημονική τεκμηρίωση καί ὁρισμένη πρωτοτυπία. Νομίζω ὅμως ὅτι τό σημαντικότερο γνώρισμα τοῦ τόμου πού παρουσιάζω σήμερα, εἶναι ὅτι «ξαναθύμισε σέ γλώσσα σύγχρονη τή λησμονημένη ἐσχατολογική φύση καί τήν εὐχαριστιακή ταυτότητα τῆς Ἐκκλησίας» (Π. Καλαϊτζίδης, Πρόλογος Β΄ ἐκδόσεως, σ. 7).
Σχετικές αναρτήσεις: 
- Δείτε στο Φως Φαναρίου την επίδοση της νέας έκδοσης του τόμου Εκκλησία και Εσχατολογία στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο. 
- Εκδήλωση για τις εκδόσεις της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου στην Κοζάνη. 
Related Posts with Thumbnails